Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων

Το 2004 η UNESCO, με αφορμή την επιτυχία του Δικτύου των Ευρωπαϊκών Γεωπάρκων,αποφάσησε να συνάψει ένα σύμφωνο συνεργασίας με το Δίκτυο ώστε να πραγματοποιήθει και στις άλλες Ηπείρους. Δημιουργήθηκε το αντίστοιχο Δίκτυο των Παγκόσμιων Γεωπάρκων με τη στήριξη της UNESCO και τη συμμετοχή όλων των Ευρωπαϊκών Γεωπάρκων καθώς και γεωπάρκων της Κίνας και της Ιαπωνίας.

δεξιά|μικρογραφία|350x350εσ|Διεθνές Δίκτυο Γεωπάρκων

Το 2015 το Δίκτυο των Παγκόσμιων Γεωπάρκων έλαβε νομική υπόσταση με τη μορφή Συνδέσμου. Η έδρα του βρίσκεται στο Παρίσι και είναι ο εταίρος της UNESCO στο νέο πρόγραμμα αναγνώρισης περιοχών που δημιούργησε το 2015. Σημαντικό είναι να αναφερθεί οτι για να αναγνωριστεί μια περιοχή ως Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO θα πρέπει να είναι μέλος και του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων. Τα Παγκόσμιας αξίας Γεωπάρκα UNESCO οφείλουν να πληρούν υψηλά στάνταρ ποιότητας και να προσφέρουν υπηρεσιές, οι οποίες αξιολογούνται κάθε τέσσερα χρόνια μέσα από ένα αυστηρό πρωτόκολλο. Οι δραστηριότητες των Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων UNESCO επεκτάθηκαν σε όλο τον κόσμο και σήμερα συμμετέχουν σε αυτό 140 περιοχές από 37 χώρες.

αριστερά|μικρογραφία|350x350εσ|Ευρωπαϊκό Δίκτυο Γεωπάρκων

 Ευρωπαϊκό δίκτυο Γεωπάρκων 
Με προτοβουλία της Ευρωπαικής Ένωσης,το 2000 ιδρύθηκε το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Γεωπάρκων (EGN - European Geoparks Network) από τέσσερις αγροτικές περιοχές της Ευρώπης μέσω του προγράμματος LEADER. Ο οργανισμός έχει ως στόχο τη προστασία της γεωποικιλότητας, τη προώθηση της γεωλογικής κληρονομιάς στο ευρύ κοινό, καθώς και την υποστήριξη της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης στο τοπικό επίπεδο των Γεωπάρκων. 

δεξιά|μικρογραφία|400x400εσ|Γεωπάρκο Dunhuang Yardang στην Xinjiang, Δυτική Κίνα

αριστερά|μικρογραφία|400x350εσ|Το Εθνικό Πάρκο Phong Nha Ke Bang, Κεντρικό Vietnam

δεξιά|μικρογραφία|400x350εσ|Το γεωπάρκο της ΄Ανω Προβηγκίας, Γαλλία είναι το παλαιότερο της Ευρώπης
Η Βρετανία, η οποία κατέχει μακρόχρονη παράδοση στην προστασία των γεωπάρκων έχει καταγραψεί 20.000 θέσεις. Από αυτές, οι 2.000 είναι Θέσεις Ιδιαίτερου Επιστημονικού Ενδιαφέροντος ή Διεθνούς Σημασίας (Sites of Special Scientific Interest). Οι θέσεις αυτές τυγχάνουν κρατικής μέριμνας με σκοπό τη διατήρηση και προστασία τους από το κράτος. Ο αντίστοιχως Εθνικός Οργανισμός εποπτείας των θέσεων ονομάζεται English Nature, ενώ παρέχει παράλληλα υπηρεσίες στην Ουαλία, τη Σκοτία και την Ιρλανδία. Οι άλλες 18.000 Θέσεις έχουν θεωρηθεί ως Περιφερειακής Σημασίας (Regionally Important Sites) και γι' αυτό τη δικαιοδοσία τους έχει η περιφερειακή διοίκηση και οι τοπικές κοινωνίες.

Η Ολλανδία  έχει  πάνω από 800 καταγεγραμμένες γεω-θέσεις, από τις οποίες οι 118 θεωρούνται Εθνικές Θέσεις. 

Η Σλοβενία αναφέρει ρητά στη νομοθεσία της,την υποχρέωση διατήρησης της γεωλογικής κληρονομιάς στο σύνολό της. 

Η Νορβηγία αναγνωρίζει πάνω από 900 θέσεις διατήρησης γεωλογικής κληρονομιάς. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το παράδειγμα του Γεωπάρκου της Νορβηγίας Gea Norvegica, αφού υποβαθμίστηκε η γεωλογική του αξία από τη δημιουργία μιας μεγάλης πετρελαιοκηλίδας,η οποία προκλήθηκε από το ναυάγιο ενός εμπορικού πλοίου. Ωστόσο, το πρόβλημα λύθηκε αποτελεσματικά από την δυναμική παρέμβαση του φορέα διαχείρισης. Αξιοσημείωτο είναι, επίσης, το παράδειγμα του Γεωμεταλλευτικού Πάρκου της Τοσκάνης. Πρόκειται για έναν βιώσιμο γεώτοπο, με γεωλογική κληρονομιά διεθνούς αξίας αλλά και με ιστορία βιομηχανικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της γεωθερμίας.

Η Γαλλία κατέχει 148 φυσικά πάρκα (réserves naturelles), εκ των οποίων τα 11 είναι γεωλογικά (réserves naturelles géologiques). Το φυσικό γεωλογικό απόθεμα - γεωπάρκο της ΄Ανω Προβηγκίας (réserve naturelle géologique de Haute Provence) είναι το παλαιότερο, μεγαλύτερο και καλύτερα οργανωμένο στην Ευρώπη.Χαρακτηρίζεται για την εξαιρετική ποικιλία τοπίων και γεωλογικών σχηματισμών που παρουσιάζει και για τη γεωλογική ιστορία 300 εκατομμυρίων ετών. Πολλά ερευνητικά επιστημονικά και εκπαιδευτικά προγράμματα πραγμστοποιούνται στο πάρκο αυτό. Η υφιστάμενη υποδομή, το ανθρώπινο δυναμικό, το πληροφοριακό υλικό και οι υπηρεσίες ποιότητας επιτρέπουν την αξοποίησή του.

Τα κυριότερα Όργανα και Εταιρίες που έχουν εκφράσει το ενδιαφέρον τους για τη διατήρηση της γεωλογικής κληρονομιάς και των γεωτόπων στην Ευρώπη και τον κόσμο γενικότερα είναι η UNESCO, η Διεθνής Ένωση Γεωλογικών Επιστημών (IUGS), η ProGEO, το Δίκτυο των Ευρωπαϊκών Γεωπάρκων, η GeoSEE Task Force και το Συμβούλιο της Ευρώπης.

αριστερά|μικρογραφία|300x300εσ|Γεωπάρκο Naturtejo στην Πορτογαλία

α/αΟνομασία ΓεωπάρκουΧώρα1Γεωπάρκο Ανω-Προβηγκίας (Haute-Provence) Γαλλία2Γεωπάρκο Vulkaneifel Γερμανία3Γεωπάρκο νήσου Λέσβου Ελλάδα4Πολιτιστικό Πάρκο Maestrazgo Ισπανία5Φυσικό Πάρκο Ψηλορείτη Κρήτης Ελλάδα6Γεωπάρκο TERRA.vitaΓερμανία7Γεωπάρκο Copper Coast Ιρλανδία8Παγκόσμιο Γεωπάρκο Marble Arch Caves Ιρλανδία9Γεωπάρκο Madonie Ιταλία10Γεωπάρκο Rocca di Cerere Ιταλία11Γεωπάρκο  Steirische EisenwurzenΑυστρία 12Γεωπάρκο Bergstrasse-Odenwald Γερμανία13Ευρωπαϊκό Γεωπάρκο North Pennines AONBΗνωμένο Βασίλειο14Περιφερεικό Φυσικό Πάρκο LuberonΓαλλία15Γεωπάρκο North West Highlands Σκωτία, Ην. Βασίλειο16Γεωπάρκο Swabian Albs Γερμανία17Γεωπάρκο  Harz. OstfalenΓερμανία18Γεωπάρκο Hateg Country Dinosaurs Ρουμανία19Πάρκο  Del BeiguaΙταλία20Γεωπάρκο Fforest Fawr Ηνωμένο Βασίλειο21Παράδεισος Βοημίας (Bohemian Paradise)Τσεχία22Φυσικό Πάρκο Cabo de Gata – Nijar Ισπανία, Ανδαλουσία23Γεωπάρκο Naturtejo Πορτογαλία24Γεωπάρκο Subbeticas Ισπανία, Ανδαλουσία25Γεωπάρκο Sobrarbe Ισπανία, Αραγκόν26Γεωπάρκο Gea Norvegica Νορβηγία27Γεωλογικό, Μεταλλευτικό Πάρκο Σαρδηνίας Ιταλία28Γεωπάρκο Papuk Κροατία29Γεωπάρκο Αγγλικής Riviera Ηνωμένο Βασίλειο30Φυσικό Πάρκο Adamello BrentaΙταλία31Γεωπάρκο GeoMônΟυαλία – Ηνωμένο Βασίλειο32Γεωπάρκο Arouca Πορτογαλία33Γεωπάρκο Geopark Σκωτία, Ην. Βασίλειο34Γεωπάρκο Χελμού -ΒουραϊκούΕλλάδα35Γεωπάρκο Novohrad – Nograd Ουγγαρία-Σλοβακία36Γεωπάρκο Magma Νορβηγία37Γεωπάρκο Basque Coast Ισπανία38Φυσικό Πάρκο Cilento e Vallo di DianoΙταλία39Γεωπάρκο Rokua Φινλανδία40Μεταλλευτικό Πάρκο Τοσκάνης (Tuscan)Ιταλία41Γεωπάρκο Βίκου-ΑώουΕλλάδα42Γεωπάρκο Muskau Arch Γερμανία-Πολωνία43Φυσικό Πάρκο Sierra Norte de Sevilla Ισπανία44Burren and Cliffs of MoherΙρλανδία45Γεωπάρκο Katla Ισλανδία46Γεωπάρκο Massif des Bauges Γαλλία47Apuan ΑλπειςΙταλία48Villuercas-Ibores-JaraΙσπανία49Γεωπάρκο Carnic Alps Αυστρία 50Γεωπάρκο Chablais Γαλλία51Γεωπάρκο Κεντρικής Καταλονίας (Central Catalunya)Ισπανία52Γεωπάρκο Bakony-Balaton Ουγγαρία53Γεωπάρκο Αζορών (Azores)Πορτογαλία54Karavanke/KarawankenΣλοβενία  & Αυστρία 55Γεωπάρκο Idrija Σλοβενία 56Γεωπάρκο Hondsrug Ολλανδία57Γεωπάρκο Sesia - Val Grande Ιταλία58Γεωπάρκο Kula Τουρκία59Γεωπάρκο Molina and Alto Tajo Ισπανία60Γεωπάρκο El Hierro Ισπανία61Monts d’ArdècheΓαλλία62Erz der AlpenΑυστρία 63Γεωπάρκο Odsherred Δανία64Γεωπάρκο Terras de Cavaleiros Πορτογαλία65Γεωπάρκο Νησιών Lanzarote and Chinijo Ισπανία66Παγκόσμιο Γεωπάρκο ReykjanesΙσλανδία67Γεωπάρκο  PollinoΙταλία68Γεωπάρκο Σητείας Κρήτης Ελλάδα69Γεωπάρκο Τροόδου Κύπρος
 Ελληνικό Δίκτυο Γεωπάρκων 

δεξιά|μικρογραφία|350x350εσ|Το απολιθωμένο δάσος της Λέσβου, μέλος τόσο του Ευρωπαϊκού όσο και του Παγκοσμίου δικτύου Γεωπάρκων

Στην Ελλάδα, 5 είναι τα επίσημα αναγνωρισμένα Γεωπάρκα:
  Απολιθωμένο δάσος της Λέσβου (2000): Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα απολιθωμένα δάση στον κόσμο.Η έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα δημιούργησε, εκτός από λάβα, πυροκλαστικά υλικά και ηφαιστειακή σποδό (στάχτη). Η χλωρίδας της περιοχής καλήφθηκε πολύ σύντομα ενώ παράλληλα απομόνωσε τα οργανικά της υλικά από την ατμόσφαιρα.
  Φυσικό Πάρκο Ψηλορείτη (2001):Ιδρύθηκε το 2001 από την εταιρία Α.Κ.Ο.Μ.Μ. – Ψηλορείτης Αναπτυξιακή Α.Ε. Ο.Τ.Α. με την επιστημονική υποστήριξη του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης.Η πλούσια γεωποικιλότητά του το έκανε να ενταχθεί άμεσα στο Δίκτυο Ευρωπαϊκών Γεωπάρκων και στο Δίκτυο  Παγκόσμιων Γεωπάρκων της UNESCO. Η ενεργή συμμετοχή του στις παγκόσμιες προσπάθειες προστασίας και ανάδειξης του περιβάλλοντος τόσο φυσικής αλλά και πολιτιστικής κληρονομιάς και βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης, το έχουν κάνει να ξεχωρίζει τα τελευταία χρόνια.
  Εθνικό Πάρκο Χελμού Βουραικού (2009):Η  ανακήρυξή του ως Εθνικό Πάρκο έχει ως βασικό σκοπό τη προστασία, διατήρηση και διαχείριση της φύσης και του τοπίου. Τα χερσαία και τα υδάτινα τμήματα της περιοχής «ορεινός όγκος Χελμού – φαράγγι Βουραϊκού ποταμού» διακρίνονται για την βιολογική, οικολογική, αισθητική, επιστημονική, γεωμορφολογική και παιδαγωγική τους αξία.
 Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου (2010): Βρίσκεται στο Ζαγόρι της Ηπείρου. Επισήμως ανακηρύχθηκε ως εθνικός δρυμός το 1973.Συνορεύει με τον Εθνικό Δρυμό Πίνδου-Βάλλια Κάλντα. Έχει διακριθεί για τις έντονες εναλλαγές στο φυσικό τοπίο, οι οποίες περιλαμβάνουν κατάφυτες πυκνές εκτάσεις και απότομους γκρεμούς.
 Γεωπάρκο Σητείας (Κρήτη):'''''  Η θέση του στο ανατολικό άκρο του νησιού, επέτρεψε την ανταλλαγή ειδών από τη Μικρά Ασία. Το έντονα ξηροθερμικό κλίμα που επικρατεί στην περιοχή, δημιούργησε ένα μωσαϊκό οικοτόπων και οικοσυστημάτων, όπως το φοινικόδασος του Βάι, μοναδικά για την περιοχή της Μεσογείου και του κόσμου γενικότερα.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 «Ελληνικά γεωπάρκα» 
 «Γεώτοποι και Γεωπάρκα. Τοπία Γεωτουρισμού και ανάδειξης της γεωποικιλότητας».
 «Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Γεωπάρκων».
 «Η Γεωκληρονομιά της Ελλάδας, http://igmegeoheritage.weebly.com».
 «Το πλαίσιο ανάδειξης και Προστασίας των Γεωτόπων».
 «Εθνική Πολιτική διατήρησης γεωλογικής κληρονομιάς;».
 «new-unesco global geoparks»
 «Γεωπάρκο Σιτιάς»
 «Ψηλορίτης Γεωπάρκο»
 «Οδηγός ελληνικών γεωπάρκων»
 Γεωπάρκο Γρεβενών Τηθύος: ένας χρόνος μετά...
 Βίκου»
 At a GEOPARK, Every Day is Earth Day!
 Ελλάδος»

Γεωπαρκο