Πρωθυπουργός της Σουηδίας

Ο Πρωθυπουργός της Σουηδίας είναι ο αρχηγός της κυβέρνησης της χώρας. Πριν τη δημιουργία του αξιώματος αυτού, την εκτελεστική εξουσία την είχε ο αρχηγός του κράτους, ο Βασιλιάς. 

Από τις 18 Οκτωβρίου 2022 το αξίωμα κατέχει ο Ουλφ Κρίστερσον, αρχηγός του Κόμματος Μετριοπαθών. Ο Κρίστερσον διαδέχθηκε τη Μαγκνταλένα Άντερσον, την πρώτη γυναίκα πρωθυπουργό στην ιστορία της Σουηδίας.

 Ιστορία του θεσμού 
Το αξίωμα αυτό δημιουργήθηκε πρώτη φορά στις 20 Μαρτίου 1876 με αρχικό κάτοχο τον Λουίς Γκέρχαρντ ντε Γκέερ.

Πριν τη δημιουργία του θεσμού του πρωθυπουργού, η Σουηδία δεν είχε ξεχωριστό αρχηγό κυβέρνησης από τον Βασιλιά. Όμως μέχρι το 1876 το ισχυρότερο μέλος του Ανακτοβουλίου (Συμβουλίου του Βασιλείου) ήταν ο πρόεδρός του, ο Λόρδος Ύπατος Καγκελάριος. Ο ρόλος του ήταν παρόμοιος με αυτόν του αρχηγού κυβέρνησης.

Κατά την περίοδο 1718-1772, τη λεγόμενη Εποχή της Ελευθερίας, οι εξουσίες του Μονάρχη μειώθηκαν σημαντικά και ο πρόεδρος του Συμβουλίου έγινε η πιο ισχυρή προσωπικότητα στην πολιτική σκηνή της Σουηδίας.

Με την υιοθέτηση του όρου κυβέρνηση το 1809, δημιουργήθηκαν δύο αξιώματα, του υπουργού της δικαιοσύνης και των εξωτερικών υποθέσεων. Με τη δημιουργία του αξιώματος του πρωθυπουργού οι ρόλοι αυτοί υποβιβάστηκαν σε υπουργός δικαιοσύνης και υπουργός εξωτερικών αντίστοιχα.

Μετά το 1917 δεν ήταν πλέον δυνατό ο Βασιλιάς να διορίζει τον πρωθυπουργό και το υπουργικό συμβούλιο κατά τη διακριτική του ευχέρεια παρά τη θέληση του Riksdag, αλλά με βάση την κοινοβουλευτική δύναμη του κυβερνητικού συνασπισμού. Με την πάροδο του χρόνου οι υπουργοί έφτασαν να κυβερνούν de facto και να απολαμβάνουν ένα μέρος των βασιλικών προνομίων. Ωστόσο, ο όρος που χρησιμοποιήθηκε για την κυβέρνηση εκείνη την περίοδο είναι Βασιλική Μεγαλειότητα. 

Μέχρι το 1974 η εκτελεστική εξουσία ασκούνταν μέσω του Βασιλιά. Η συνταγματική μεταρρύθμιση απογύμνωσε τη μοναρχία από πολλές εξουσίες, δίνοντας το δικαίωμα στην κυβέρνηση να ενεργεί χωρίς πολιτικές που προέρχονταν από το Στέμμα.

Το νεαρότερο πρόσωπο που έγινε πρωθυπουργός στη σουηδική ιστορία ήταν ο Ρόμπερτ Θεμπτάντερ, ο οποίος ανέλαβε πρωθυπουργός σε ηλικία 40 ετών και 92 ημερών. Έγινε επίσης ο νεότερος σε ηλικία πρώην πρωθυπουργός που απεβίωσε. Ο Περ Άλμπιν Χάνσον απεβίωσε εν ενεργεία στις 6 Οκτωβρίου 1946, όπως και ο δολοφονηθείς Ούλοφ Πάλμε, στις 28 Φεβρουαρίου 1986.

 Διορισμός 
Για να διοριστεί ένας πρωθυπουργός, ο πρόεδρος του Riksdag πραγματοποιεί διαβουλεύσεις μεταξύ των αρχηγών όλων των κομμάτων και προτείνει ένα υποψήφιο για έγκριση από το Riksdag, o οποίος έχει βάση τις περισσότερες έδρες στο κοινοβούλιο όσο και ο κυβερνητικός συνασπισμός.

Στη συνέχεια ο προτεινόμενος υποψήφιος εκλέγεται μέσω αρνητικού κοινοβουλευτισμού. Δηλαδή στην πράξη αυτό σημαίνει ότι αν τα «όχι» είναι λιγότερα από 175 ανεξάρτητα από τα «ναι» και τις «αποχές». Αυτό περιγράφεται ως «ανεκτό» για να διοριστεί κάποιος στην πρωθυπουργία.

Για να διοριστεί κάποιος πρωθυπουργός επίσημα πραγματοποιείται ένα συμβούλιο στο παλάτι μεταξύ του Βασιλιά και της κυβέρνησης και του προέδρου του κοινοβουλίου υπό την προεδρία του Βασιλιά. Εκεί ο πρόεδρος του κοινοβουλίου κάνει ένα απολογισμό στον Βασιλιά της διαδικασίας. Στη συνέχεια ο Βασιλιάς ανακοινώνει με Βασιλικό Διάταγμα ότι έχει γίνει η αλλαγή κυβέρνησης, οριστικοποιώντας έτσι τον διορισμό του νέου πρωθυπουργού και της κυβέρνησής του.

 Παραίτηση 
Κάθε φορά όπου παραιτείται ο πρωθυπουργός αυτόματα παραιτείται και η κυβέρνηση, όμως ο πρόεδρος του κοινοβουλίου ζητάει από τον πρωθυπουργό να διατηρήσει την κυβέρνηση του ως υπηρεσιακή κυβέρνηση έως ότου αναλάβει καθήκοντα η νέα κυβέρνηση. Με εξαίρεση τον πρωθυπουργό οι υπουργοί δεν χρειάζονται έγκριση από το κοινοβούλιο αλλά μπορούν να εξαναγκαστούν σε παραίτηση μόνο με πρόταση μομφής.

Κατάλογος πρωθυπουργών

 Πρωθυπουργοί υπό την ένωση Σουηδίας-Νορβηγίας (1876-1905) 
 Πρωθυπουργός(γέννηση–θάνατος) Εικόνα Περίοδος Διάρκεια θητείας Κόμμα Κυβέρνηση Μονάρχης(βασιλεία) Από Έως Λουίς Γκέρχαρτ ντε Γκέερ(1818–1896) 80px 20 Μαρτίου 1876 19 Απριλίου 1880  Ανεξάρτητος Λουίς Γκ. Ντε Γκέερ 80pxΌσκαρ Β΄(1872–1907) Άρβιντ Πόσε(1820–1901) 80px 19 Απριλίου 1880 13 Ιουνίου 1883 Lantmanna Πόσε Καρλ Γιόχαν Τιζέλιους(1811–1891) 80px 13 Ιουνίου 1883 16 Μαΐου 1884  Ανεξάρτητος Τιζέλιους Ρόμπερτ Θεμπτάντερ(1844–1897) 80px 16 Μαΐου 1884 6 Φεβρουαρίου 1888  Ανεξάρτητος Θεμπτάντερ Γκίλις Μπιλτ(1820–1894) 80px 6 Φεβρουαρίου 1888 12 Οκτωβρίου 1889 (Events during the reign of King Oscar II 1872–1907)  Ανεξάρτητος Γκ. Μπιλτ Åkerhielm, GustafΓκούσταφ Όκερχιελμ(1833–1900) 80px 12 Οκτωβρίου 1889 10 Ιουλίου 1891  Κόμμα Προστατευτικών Åkerhielm Έρικ Γκούσταφ Μπόστρεμ(1842–1907) 80px 10 Ιουλίου 1891 12 Σεπτεμβρίου 1900  Κόμμα Lantmanna Μπόστρεμ I Φρέντρικ φον Ότερ(1833–1910) 80px 12 Σεπτεμβρίου 1900 5 Ιουλίου 1902  Ανεξάρτητος φον Ότερ Έρικ Γκούσταφ Μπόστρεμ (2η θητεία)(1842–1907) 80px 5 Ιουλίου 1902 13 Απριλίου 1905  Lantmanna Μπόστρεμ II Γιόχαν Ράμστετ(1852–1935) 80px 13 Απριλίου 1905 2 Αυγούστου 1905  0Ανεξάρτητος Ράμστετ Κρίστιαν Λούντεμπεργκ(1842–1911) 80px 2 Αυγούστου 1905 7 Νοεμβρίου 1905  Κόμμα Προστατευτικών Λούντεμπεργκ

 Πρωθυπουργοί υπό το βασίλειο της Σουηδίας (1905-σήμερα) 

 Πρωθυπουργός(γέννηση–θάνατος) Εικόνα Περίοδος Κόμμα Εκλογές Κυβέρνηση Μονάρχης(βασιλεία)ΑπόΈωςΧρόνος παραμονής Καρλ Στάαφ(1860–1915) 80px 7 Νοεμβρίου 1905 29 Μαΐου 1906 Κόμμα Φιλελεύθερου Συνασπισμού 1905 Στάαφ ILS 80pxΌσκαρ Β΄(1872–1907) Άρβιντ Λίντμαν(1862–1936.Ο Λίντμαν σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα στο Κρόιντον το 1936."The Croydon Disaster", Flight magazine, 17 December 1936, p.663 (online archive version) retrieved 2010-05-20.) 80px 29 Μαΐου 1906 7 Οκτωβρίου 1911 Κόμμα Μετριοπαθών  1908 Λίντμαν IAvF Καρλ Στάαφ(1860–1915) 80px 7 Οκτωβρίου 1911 17 Φεβρουαρίου 1914 Κόμμα Φιλελεύθερου Συνασπισμού 1911 Στάαφ IILS 80pxΓουσταύος Ε΄(1907–1950) Χιάλμαρ Χάμαρσκελτ(1862–1953) 80px 17 Φεβρουαρίου 1914 30 Μαρτίου 1917 Ανεξάρτητος 1914 Hammarskjöld Καρλ Σβαρτς(1858–1926) 80px 30 Μαρτίου 1917 19 Οκτωβρίου 1917 Εθνικό Κόμμα 1908 ΣβαρτςN Νιλς Έντεν(1871–1945) 80px 19 Οκτωβρίου 1917 10 Μαρτίου 1920 Κόμμα Φιλελεύθερου Συνασπισμού 1917 ΈντενLS-SD  Χιάλμαρ Μπράντινγκ(1860–1925) 80px 10 Μαρτίου 1920 27 Οκτωβρίου 1920  Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα — Μπράντινγκ ISD  Γκέρχαρτ Λουίς ντε Γκέερ(1854–1935) 80px 27 Οκτωβρίου 1920 23 Φεβρουαρίου 1921 Ανεξάρτητος 1920 Γκ Λ. Ντε Γκέερ Όσκαρ φον Ζίντοφ(1873–1936) 80px 23 Φεβρουαρίου 1921 13 Οκτωβρίου 1921 Ανεξάρτητος — φον Ζίντοφ Χιάλμαρ Μπράντινγκ(1860–1925) 80px 13 Οκτωβρίου 1921 19 Απριλίου 1923 Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα 1921 Μπράντινγκ IISD Ερνστ Τρίγκερ(1857–1943) 80px 19 Απριλίου 1923 18 Οκτωβρίου 1924 Εθνικό Κόμμα — ΤρίγκερN Χιάλμαρ Μπράντινγκ(1860–1925) 80px 18 Οκτωβρίου 1924 24 Ιανουαρίου 1925 Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα 1924 Μπράντινγκ IIISD  Ρίκαρντ Σάντλερ(1884–1964) 80px 24 Ιανουαρίου 1925 7 Ιουνίου 1926 Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα — ΣάντλερSD  Καρλ Γκούσταφ Έκμαν(1872–1945) 80px 7 Ιουνίου 1926 2 Οκτωβρίου 1928  Λαϊκό Κόμμα Ελεύθερα Σκεπτόμενων — Έκμαν IFF-L Άρβιντ Λίντμαν(1862–1936) 80px 2 Οκτωβρίου 1928 7 Ιουνίου 1930  Κόμμα Μετριοπαθών  1928 Λίντμαν IIAvF Καρλ Γκούσταφ Έκμαν(1872–1945) 80px 7 Ιουνίου 1930 6 Αυγούστου 1932  Λαϊκό Κόμμα Ελεύθερα Σκεπτόμενων — Έκμαν IIFF Φέλιξ Χάμριν(1875–1937) 80px 6 Αυγούστου 1932 24 Σεπτεμβρίου 1932  Λαϊκό Κόμμα Ελεύθερα Σκεπτόμενων — ΧάμρινFF Περ Άλμπιν Χάνσον(1885–1946) 80px 24 Σεπτεμβρίου 1932 19 Ιουνίου 1936  Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα 1932 Χάνσον ISD Άξελ Πέρσον-Μπράμστορπ(1883–1954) 80px 19 Ιουνίου 1936 28 Σεπτεμβρίου 1936  Σύνδεσμος των Αγροτών — Pehrsson-BramstorpBf Περ Άλμπιν Χάνσον(1885–1946) 80px 28 Σεπτεμβρίου 1936 13 Δεκεμβρίου 1939  Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα 1936 Χάνσον IISD –Bf 13 Δεκεμβρίου 1939 31 Ιουλίου 1945 19401944 Χάνσον IIISD –Bf–AvF–FP 31 Ιουλίου 1945 6 Οκτωβρίου 1946 (απεβίωσε εν ενεργεία) — Χάνσον IVSD  Τάγκε Ερλάντερ(1901–1985) 80px 11 Οκτωβρίου 1946 1 Οκτωβρίου 1951 Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα 1948 Ερλάντερ ISD 1 Οκτωβρίου 1951 31 Οκτωβρίου 1957  19521956 Ερλάντερ IISD –Bf 80pxΓουσταύος ΣΤ΄ Αδόλφος(1950–1973) 31 Οκτωβρίου 1957 14 Οκτωβρίου 1969 1958196019641968 Ερλάντερ IIISD Ούλοφ Πάλμε(1927–1986) 80px 14 Οκτωβρίου 1969 8 Οκτωβρίου 1976 Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα 19701973 Πάλμε ISD Θόρμπγιορν Φάλντιν(1926–2016) 80px 8 Οκτωβρίου 1976 18 Οκτωβρίου 1978 Κόμμα Κέντρου 1976 Φάλντιν IC–M–FP 80pxΚάρολος ΙΣΤ΄ Γουσταύος(1973–) Όλα Ούλστεν(1931–2018) 80px 18 Οκτωβρίου 1978 12 Οκτωβρίου 1979 Φιλελεύθερο Λαϊκό — ΟύλστενFP Θόρμπγιορν Φάλντιν(1926–2016) 80px 12 Οκτωβρίου 1979 22 Μαΐου 1981  Κόμμα Κέντρου 1979 Φάλντιν IIC–M–FP 22 Μαΐου 1981 8 Οκτωβρίου 1982  — Φάλντιν IIIC–FP Ούλοφ Πάλμε(1927–1986) 80px 8 Οκτωβρίου 1982 28 Φεβρουαρίου 1986Δολοφονήθηκε εν ενεργεία.  Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα 19821985 Πάλμε IISD Ίνγκβαρ Κάρλσον(1934–) 80px 1 Μαρτίου 1986Υπηρεσιακός μετά τη δολοφονία του Πάλμε. 27 Φεβρουαρίου 1990  Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα 1988 Κάρλσον ISD 27 Φεβρουαρίου 1990 4 Οκτωβρίου 1991 — Κάρλσον IISD Καρλ Μπιλτ(1949–) 80px 4 Οκτωβρίου 1991 7 Οκτωβρίου 1994  Κόμμα Μετριοπαθών  1991 Καρλ ΜπιλτM–C–FP–KD Ίνγκβαρ Κάρλσον(1934–) 80px 7 Οκτωβρίου 1994 22 Μαρτίου 1996  Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα 1994 Κάρλσον IIISD  Γκόραν Πέρσον(1949–) 80px 22 Μαρτίου 1996 6 Οκτωβρίου 2006  Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα 19982002 ΠέρσονSD  Φρέντρικ Ράινφελτ(1965–) 80px 6 Οκτωβρίου 2006 3 Οκτωβρίου 2014  Κόμμα Μετριοπαθών (Συνασπισμός) 20062010 ΡάινφελτM–C–FP–KD Στέφαν Λεβέν(1957–) 80px 3 Οκτωβρίου 2014 30 Νοεμβρίου 2021  Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα 2014 LöfvenSD –MPΜαγκνταλένα Άντερσον(1967–)80px30 Νοεμβρίου 202118 Οκτωβρίου 2022Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα2021ΆντερσονSD Ουλφ Κρίστερσον(1963–)80px18 Οκτωβρίου 2022ΣημερινόςΚόμμα Μετριοπαθών 2022ΚρίστερσονM

Χρονογραμμή από το 1936

 Παραπομπές 


Πρωθυπουργος
Σουηδια