Ιαπωνικός βραχώδης κήπος

μικρογραφία|Ένα βουνό, καταρράκτης και χαλίκι "ποτάμι" στο Ντάισεν-ιν (1509-1513)
O Ιαπωνικός βραχώδης κήπος () ή κήπος «ξηρού τοπίου», που συχνά αποκαλείται Ζεν κήπος, δημιουργεί ένα μικροσκοπικό τυποποιημένο τοπίο, που έχει προκύψει μέσα από προσεκτική διαρρύθμιση των βράχων, των χαρακτηριστικών του νερού, των βρύων, των κλαδεμένων δέντρων και θάμνων, και χρησιμοποιείται χαλίκι ή άμμος, που σκαλίζεται, για να αναπαριστά τους κυματισμούς του νερού. Ono Kenkichi and Walter Edwards: "Bilingual (English and Japanese) Dictionary of Japanese Garden Terms (Karesansui. p. 20) from Kansai Main Pageocess, Nara 2001 The Karesansui definition was extracted with permission from The on-line "living" guide to realize a Zen garden  by P.M. Patings. Ένας κήπος Ζεν είναι συνήθως σχετικά μικρός, περιτριγυρισμένος από ένα τείχος, και συνήθως προορίζεται να τον δει κανείς ενώ κάθεται από ένα μοναδικό σημείο έξω από τον κήπο, όπως η βεράντα του χότζο, η κατοικία του ηγούμενου μοναχού του ναού ή του μοναστηριού. Κλασικοί Ζεν κήποι δημιουργήθηκαν σε ναούς του Ζεν βουδισμού στο Κιότο κατά την περίοδο Μουρομάτσι. Σκοπός τους ήταν να μιμηθούν την ουσία της φύσης, όχι την πραγματική εμφάνισή της, και να χρησιμεύσουν ως βοήθημα στο διαλογισμό για την πραγματική έννοια της ύπαρξης. Gunter Nitschke, Le Jardin japonais, p. 65.

 Ιστορία 

 Πρώιμοι ιαπωνικοί βραχόκηποι 
Πέτρινοι κήποι υπήρχαν στην Ιαπωνία τουλάχιστον από την περίοδο Χεϊάν (794–1185). Αυτοί οι πρώτοι κήποι περιγράφηκαν στο πρώτο εγχειρίδιο των ιαπωνικών κήπων, το Σακουτέκι (作庭記) ("Κείμενα Δημιουργίας Κήπου"), που γράφτηκε στα τέλη του 11ου αιώνα από τον Τατσιμπάνα νο Τοσιτσούνα (1028-1094). Προσάρμοσαν την κινεζική φιλοσοφία κήπου της δυναστείας Σονγκ (960–1279), όπου ομάδες βράχων συμβόλιζαν το όρος Πενλάι, το θρυλικό ορεινό νησί των Οκτώ Αθανάτων στην κινεζική μυθολογία, γνωστό στα ιαπωνικά ως Χοράι. Michel Baridon, Les Jardins- Paysagistes, Jardinieres, Poetes, pp. 485–87. Το Σακουτέκι  περιέγραφε ακριβώς πώς πρέπει να τοποθετηθούν βράχοι. Σε ένα απόσπασμα, αυτός έγραψε:

"Σε ένα μέρος όπου δεν υπάρχει ούτε λίμνη ή ένα ρυάκι, μπορεί κανείς να τοποθετήσει αυτό που ονομάζεται κάρε-σανσούι ή ξηρό τοπίο". Αυτό το είδος κήπου περιείχε είτε βράχια τοποθετημένα όρθια σαν βουνά, είτε τοποθετημένα σε ένα μικροσκοπικό τοπίο με λόφους και φαράγγια, με λίγα φυτά. Περιέγραψε πολλά άλλα στυλ βραχόκηπου, τα οποία συνήθως περιελάμβαναν ένα ρέμα ή μια λιμνούλα,  το υπέροχο ύφος του ποταμού, το στυλ του ορεινού ποταμιού και το στυλ του έλους. Το στιλ του ωκεανού περιείχε βράχους, που φάνηκαν να έχουν διαβρωθεί από τα κύματα, περιτριγυρισμένους από μια όχθη λευκής άμμου, σαν μια παραλία. Michel Baridon, Les Jardins, p. 488

Η λευκή άμμος και το χαλίκι ήταν από καιρό χαρακτηριστικό των ιαπωνικών κήπων. Στη θρησκεία Σίντο, χρησιμοποιήθηκε, για να συμβολίσει την αγνότητα και χρησιμοποιήθηκε γύρω από ιερά, ναούς και παλάτια. Στους Ζεν κήπους, αντιπροσωπεύει το νερό ή, όπως και το λευκό χώρο σε ιαπωνικούς πίνακες, το κενό και την απόσταση. Είναι χώροι διαλογισμού.

 Ζεν Βουδισμός και περίοδος Μουρομάτσι (1336–1573) 
Η περίοδος Μουρομάτσι στην Ιαπωνία, η οποία έλαβε χώρα περίπου την ίδια εποχή με την Αναγέννηση στην Ευρώπη, χαρακτηρίστηκε από πολιτικές αντιπαλότητες, που συχνά οδηγούσαν σε πολέμους, αλλά και από μια εξαιρετική άνθηση του ιαπωνικού πολιτισμού. Σ' αυτή την εποχή εμφανίστηκε το θέατρο Νο, η ιαπωνική τελετή του τσαγιού, το Τσόιν (書院), που είναι ένα στυλ της ιαπωνικής αρχιτεκτονικής, και ο Ζεν κήπος. Nitschke, le jardin japonais, p. 67.

Ο Ζεν Βουδισμός εισήχθη στην Ιαπωνία στα τέλη του 12ου αιώνα, και αναπτύχθηκε γρήγορα σε ένα ευρύ κοινό, ιδίως μεταξύ των τάξεων των Σαμουράι και των στρατιωτικών, που θαύμαζαν την έννοια της αυτοπειθαρχίας. Οι κήποι των πρώιμων ζεν ναών στην Ιαπωνία έμοιαζαν με κινεζικούς κήπους της εποχής, με λίμνες και νησιά. Αλλά στο Κιότο τον 14ο και 15ο αιώνα, ένας νέος τύπος κήπου εμφανίστηκε στους σημαντικούς Ζεν ναούς. Αυτοί οι Ζεν κήποι σχεδιάστηκαν, για να διεγείρουν τον διαλογισμό. «Η φύση, αν την κάνατε εκφραστική μειώνοντάς την στις αφηρημένες μορφές της, θα μπορούσε να μεταδώσει τις πιο βαθιές σκέψεις με την απλή παρουσία της», έγραψε ο Μισέλ  Μπάριντον. "Οι συνθέσεις της πέτρας, ήδη συνηθισμένο φαινόμενο στην Κίνα, έγιναν στην Ιαπωνία, πραγματικά απολιθωμένα τοπία, στα οποία φαινόταν να είχε σταματήσει ο χρόνος, όπως σε ορισμένες στιγμές του θεάτρου Νο, που χρονολογούνται την ίδια περίοδο." Baridon, Les Jardins p. 472.

Ο πρώτος κήπος, που ξεκίνησε τη μετάβαση στο νέο στυλ, θεωρείται από πολλούς ειδικούς ως Σαϊχό-τζι, "Ο ναός των αρωμάτων της Δύσης", γνωστός ως Κόκε-Ντέρα (苔寺), ο κήπος με τα βρύα, στο δυτικό τμήμα του Κιότο . Ο βουδιστής μοναχός και δάσκαλος του Ζεν Μουσό Σοσέκι μετέτρεψαν έναν βουδιστικό ναό σε Ζεν μοναστήρι  το 1334, και έχτισαν τους κήπους. Ο κάτω κήπος του Σαϊχό-τζι είναι σε παραδοσιακό στιλ περιόδου Χεϊάν . Μια λιμνούλα με πολλές συνθέσεις βράχων, που αντιπροσωπεύουν νησιά. Ο επάνω κήπος είναι ένας ξηρός βραχόκηπος, που διαθέτει τρία βράχια "νησιά". Το πρώτο "νησί", που ονομάζεται Καμεσίμα, το νησί της χελώνας, μοιάζει με μια χελώνα, που κολυμπά σε μια "λίμνη"  με βρύα. Το δεύτερο, το Ζαζέν-σεκί, είναι ένας επίπεδος «βράχος διαλογισμού», το οποίο πιστεύεται ότι εκπέμπει ηρεμία και σιωπή. Και το τρίτο είναι το Καρέ-τάκι, ένας ξηρός "καταρράκτης" που αποτελείται από μια σκάλα από επίπεδα πετρώματα από γρανίτη. Τα βρύα, που περιβάλλουν τώρα τα βράχια και αντιπροσωπεύουν το νερό, δεν ήταν μέρος του αρχικού σχεδίου του  κήπου. Μεγάλωσαν αρκετούς αιώνες αργότερα όταν ο κήπος αφέθηκε χωρίς φροντίδα, αλλά τώρα είναι το πιο διάσημο χαρακτηριστικό του κήπου. Nitschke, le jardin japonais, pp. 68–73.

Ο Μουσό Σοσέκι δημιούργησε έναν άλλο κήπο ναού στο Τενρίου-τζι (天龍寺), τον "Ναό του Ουράνιου Δράκου". Αυτός ο κήπος φαίνεται να επηρεάστηκε έντονα από την κινεζική ζωγραφική των τοπίων της δυναστείας Σονγκ, η οποία περιλαμβάνει βουνά, που υψώνονται μέσα στην ομίχλη, και μια πρόταση μεγάλου βάθους και ύψους. Ο κήπος στο Τενρίου-τζι  έχει μια πραγματική λιμνούλα με νερό και έναν ξηρό καταρράκτη από βράχους, που μοιάζουν με ένα κινέζικο τοπίο. Οι κήποι Σαϊχό-τζι και Τενρίου-τζι δείχνουν τη μετάβαση από τον κήπο περιόδου Χεϊάν σε μια πιο αφηρημένη και στυλιζαρισμένη θέα της φύσης. 

Οι κήποι του Γκίνκακου-τζι, επίσης γνωστοί ως το ασημένιο υπόστεγο, αποδίδονται επίσης στον  Μουσό Σοσέκι. Αυτός ο κήπος ναών περιλάμβανε έναν παραδοσιακό κήπο με λίμνη, αλλά είχε ένα νέο χαρακτηριστικό για έναν ιαπωνικό κήπο. Υπάρχει μια περιοχή με λευκό χαλίκι με ραβδώσεις με ένα τέλεια σχηματισμένο βουνό λευκού χαλικιού, που μοιάζει με το όρος Φούτζι, στο κέντρο. Η σκηνή ονομάστηκε γκινσανάντα (ginshanada), κυριολεκτικά «άμμος από ασήμι και ανοιχτή θάλασσα». Αυτό το χαρακτηριστικό κήπου έγινε γνωστό ως κογκετσουντάι (kogetsudai), ή μικρό βουνό, που βλέπει στο φεγγάρι, και παρόμοιο μικρό βουνό Φούτζι κατασκευασμένο από άμμο ή χώμα καλυμμένο με γρασίδι εμφανίστηκε σε ιαπωνικούς κήπους για αιώνες μετά. Nitschke, Le jardin japonais, p. 86.

Ο πιο διάσημος από όλους τους Ζεν κήπους  στο Κιότο είναι το Ριόαν-τζι, που χτίστηκε στα τέλη του 15ου αιώνα, όπου για πρώτη φορά ο Ζεν κήπος έγινε καθαρά αφηρημένος. Ο κήπος είναι ένα ορθογώνιο 340 τετραγωνικών μέτρων. Nitschke, Le Jardin Japonais. Young and Young put the size at twenty-five meters by ten meters. Σε αυτό τοποθετούνται δεκαπέντε πέτρες διαφόρων μεγεθών, που αποτελούνται προσεκτικά σε πέντε ομάδες. Απαρτίζεται από μία ομάδα πέντε πετρών, δύο ομάδες τριών και δύο ομάδες δύο πετρών. Οι πέτρες περιβάλλονται από λευκό χαλίκι, το οποίο καθαρίζεται με τσουγκράνα προσεκτικά κάθε μέρα από τους μοναχούς. Η μόνη βλάστηση στον κήπο είναι μερικά βρύα γύρω από τις πέτρες. Ο κήπος προορίζεται να τον δει κανείς από καθιστή θέση στη βεράντα του Χότζο, την κατοικία του ηγούμενου του μοναστηριού. Nitschke, Le Jardin Japonais, p. 90.

Ο κήπος στο Ντάισεν-ιν (1509-1513) υιοθέτησε μια πιο λογοτεχνική προσέγγιση από τον Ριόαν-τζι. Εκεί, ένα «ποτάμι» από λευκά χαλίκια αντιπροσωπεύει μια μεταφορική διαδρομή στη ζωή, ξεκινώντας με έναν ξηρό καταρράκτη στα βουνά, περνώντας από ορμητικά σημεία και βράχους και καταλήγοντας σε μια ήσυχη θάλασσα από λευκό χαλίκι, με δύο βουνά από χαλίκια.

Η εφεύρεση του Ζεν  κήπου συνδέθηκε στενά με τις εξελίξεις στους ιαπωνικούς πίνακες τοπίου μελάνης. Οι Ιάπωνες ζωγράφοι όπως ο Σεσσού Τόγιο (1420-1506) και ο Σοάμι (πέθανε το 1525) απλοποίησαν πολύ τις απόψεις τους για τη φύση, δείχνοντας μόνο τις πιο βασικές πτυχές της φύσης, αφήνοντας μεγάλες  περιοχές λευκού γύρω από τις μαύρες και γκρι ζωγραφιές. Ο Σοάμι λέγεται ότι ασχολήθηκε προσωπικά με το σχεδιασμό δύο από τους πιο διάσημους Ζεν κήπους  στο Κιότο, Ριόαν-τζι και Ντάισεν-ιν, αν και η συμμετοχή του δεν έχει τεκμηριωθεί ποτέ με βεβαιότητα.

Ο Μισέλ Μπάριντον έγραψε: "Οι διάσημοι Ζεν  κήποι της περιόδου Μουρομάτσι έδειξαν ότι η Ιαπωνία είχε μεταφέρει την τέχνη των κήπων στον υψηλότερο βαθμό πνευματικής βελτίωσης, που ήταν δυνατόν να επιτευχθεί." Michel Baridon, Les Jardins, p. 474. Translation of this excerpt from French by D.R. Siefkin.

 Μεταγενέστεροι βραχόκηποι 
Κατά τη διάρκεια της περιόδου Έντο, ο μεγάλος κήπος περιπάτου έγινε το κυρίαρχο στυλ του ιαπωνικού κήπου, αλλά οι Ζεν κήποι συνέχισαν να υπάρχουν στους ναούς του Ζεν βουδισμού. Κατασκευάστηκαν μερικοί μικροί νέοι βραχόκηποι, συνήθως ως μέρος ενός κήπου όπου ένα πραγματικό ρυάκι ή λίμνη δεν ήταν πρακτικό να γίνουν.

Το 1880, τα κτήρια του ναού Τοφούκου-τζι στο Κιότο, ένας από τους παλαιότερους ναούς της πόλης, καταστράφηκαν από πυρκαγιά. Το 1940, ο ναός ανέθεσε στον ιστορικό τοπίου και αρχιτέκτονα Σιγκεμόρι Μιρέι να αναδημιουργήσει τους κήπους. Δημιούργησε τέσσερις διαφορετικούς κήπους, έναν για κάθε πλευρά του κύριου ναού. Ο ανατολικός κήπος αποτελείται από επτά κυλινδρικές πέτρες, που αντιπροσωπεύουν τα κύρια αστέρια της Μεγάλης Άρκτου. Αυτές οι πέτρες είχαν χρησιμοποιηθεί αρχικά ως θεμέλιοι λίθοι σε άλλο σημείο του ναού.  Έφτιαξε έναν κήπο με πέντε τεχνητούς λόφους καλυμμένους με γρασίδι, συμβολίζοντας τους πέντε μεγάλους αρχαίους ναούς του Κιότο. Ένας σύγχρονος βραχώδης κήπος διαθέτει κάθετους βράχους, που συμβολίζουν  το όρος Χοράι. Μια μεγάλη "θάλασσα" από λευκό χαλίκι έχει σκαλιστεί με σχέδια δημιουργώντας μία σκακιέρα με ραβδώσεις. Έχει σχεδιαστεί και ένας οικείος κήπος με μοτίβα άμμου, που στροβιλίζονται. Nitschke, Le jardin Japonais, pp. 217–18

Τον τελευταίο αιώνα, οι Ζεν κήποι εμφανίστηκαν σε πολλές χώρες εκτός της Ιαπωνίας.

 Επιλογή και διάταξη πετρωμάτων 
Η επιλογή και η τοποθέτηση των βράχων είναι το πιο σημαντικό μέρος της δημιουργίας ενός ιαπωνικού βραχόκηπου. Στο πρώτο γνωστό εγχειρίδιο της ιαπωνικής κηπουρικής, το Σακουτέκι ("Κείμενα Δημιουργίας Κήπου"), εκφράζεται ως "τοποθέτηση λίθων", (ishi wo tateru koto) κυριολεκτικά, η «πράξη της τοποθέτησης λίθων σε όρθια θέση». Καθόριζε πολύ συγκεκριμένους κανόνες για την επιλογή και την τοποθέτηση λίθων, και προειδοποίησε ότι, εάν δεν τηρηθούν οι κανόνες, ο ιδιοκτήτης του κήπου θα υποστεί κακοτυχία. Michel Baridon, Les Jardins, pp. 485–90. Στην ιαπωνική κηπουρική, τα βράχια ταξινομούνται ως ψηλά κάθετα, χαμηλά κάθετα, τοξωτά, ξαπλωμένα ή επίπεδα. Young and Young, The Art of the Japanese Garden. p. 22.

Για τη δημιουργία «βουνών», συνήθως χρησιμοποιούνται πυριγενείς ηφαιστειακοί βράχοι, τραχιά ορεινά βράχια με αιχμηρές άκρες. Οι λείες, στρογγυλεμένες ιζηματογενείς πέτρες χρησιμοποιούνται για τα όρια με τα  "ποτάμια" ή "ακτές", που είναι κατασκευασμένες με χαλίκι. Young and Young, The Art of the Japanese Garden. p. 22. Στους Κινέζικους κήπους της δυναστείας Σονγκ, μεμονωμένοι βράχοι, που έμοιαζαν με ζώα ή είχαν άλλα ασυνήθιστα χαρακτηριστικά ήταν συχνά ο πόλος έλξης του κήπου. Στους ιαπωνικούς κήπους, μεμονωμένοι βράχοι παίζουν σπάνια τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Η έμφαση δίνεται στην αρμονία της σύνθεσης.  Για την τακτοποίηση βράχων, υπάρχουν πολλοί κανόνες στο Σακουτέκι, για παράδειγμα:Βεβαιωθείτε ότι όλες οι πέτρες, μέχρι το μπροστινό μέρος της διάταξης, έχουν τοποθετηθεί, ώστε να φαίνονται οι καλύτερες πλευρές τους. Εάν μια πέτρα έχει μια άσχημη κορυφή πρέπει να την τοποθετήσετε έτσι ώστε να αναδειχθεί το πλάι της. Ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι πρέπει να κλίνει σε σημαντική γωνία, κανείς δεν θα το παρατηρήσει. Πρέπει πάντα να υπάρχουν πιο οριζόντιες παρά κάθετες πέτρες. Εάν υπάρχουν πέτρες που «δραπετεύουν», πρέπει να υπάρχουν «σκαλιστές πέτρες». Εάν υπάρχουν "κεκλιμένες" πέτρες, πρέπει να υπάρχουν "υποστηρικτικές" πέτρες.Οι βράχοι σπάνια τοποθετούνται σε ευθείες γραμμές ή σε συμμετρικά σχέδια. Η πιο κοινή διάταξη είναι μία ή περισσότερες ομάδες τριών πετρωμάτων. Μια κοινή τριάδα τοποθέτησης βράχων έχει ένα ψηλό κάθετο βράχο, που πλαισιώνεται από δύο μικρότερους βράχους, που αντιπροσωπεύουν τον Βούδα και τους δύο συνοδούς του. Άλλοι βασικοί συνδυασμοί είναι: α. ένας ψηλός κάθετος βράχος με έναν  ξαπλωμένο βράχο, β. ένας κοντός κάθετος βράχος και ένας επίπεδος βράχος. γ. και μια τριάδα ενός ψηλού κάθετου βράχου, ενός ξαπλωμένου βράχου και ενός επίπεδου βράχου. Άλλες σημαντικές αρχές είναι να επιλέγονται βράχοι, που ποικίλλουν σε χρώμα, σχήμα και μέγεθος, για να αποφευχθούν τα βράχια με έντονα χρώματα, που μπορεί να αποσπούν την προσοχή του θεατή και να επιβεβαιώνεται ότι οι γραμμώσεις των βράχων («τα νερά των βράχων») βρίσκονται προς την ίδια κατεύθυνση.

Στο τέλος της περιόδου  Έντο, εφευρέθηκε μια νέα αρχή: η χρήση του σουτέισι (suteishi), των "πεταμένων" ή των "ανώνυμων" βράχων, τοποθετημένων σε φαινομενικά τυχαία μέρη, για να προσθέσουν τον αυθορμητισμό στον κήπο. Young and Young, The Art of the Japanese Garden. p. 22. Άλλες σημαντικές αρχές της διάταξης των βράχων περιλαμβάνουν την εξισορρόπηση του αριθμού των κάθετων και οριζόντιων πετρωμάτων.

 Άμμος και χαλίκι 
Το χαλίκι χρησιμοποιείται συνήθως σε Ζεν κήπους, παρά  η άμμος, επειδή το χαλίκι επηρεάζεται λιγότερο από τη βροχή και τον άνεμο. Η πράξη του σκουπίσματος με την τσουγκράνα το χαλίκι σε ένα μοτίβο που ανακαλεί στη μνήμη τα κύματα ή τον κυματισμό του νερού, που είναι γνωστή ως σαμόν (砂紋) JAANUS, "samon　砂紋" ή χόκιμε (箒目) έχει μια αισθητική λειτουργία. Οι ιερείς του Ζεν βουδισμού ασκούν αυτό το σκούπισμα με την τσουγκράνα, για να βοηθήσουν τη συγκέντρωσή τους. Η επίτευξη της τελειότητας των γραμμών δεν είναι εύκολη. Οι τσουγκράνες είναι σύμφωνα με τα μοτίβα των επιθυμητών κορυφογραμμών και περιορίζονται σε μερικά από τα πέτρινα αντικείμενα, που βρίσκονται στην περιοχή του χαλικιού.  Ωστόσο, συχνά τα μοτίβα δεν είναι στατικά. Η ανάπτυξη παραλλαγών στα μοτίβα είναι μια δημιουργική και συναρπαστική πρόκληση.

Οι πέτρινες διαρρυθμίσεις και άλλα μικροσκοπικά στοιχεία χρησιμοποιούνται για την απεικόνιση βουνών και φυσικών υδάτινων στοιχείων και σκηνών, νησιών, ποταμών και καταρρακτών. Οι πέτρες και οι διαμορφωμένοι θάμνοι (karikomi, hako-zukuri topiary) χρησιμοποιούνται εναλλακτικά. Στους περισσότερους κήπους τα βρύα χρησιμοποιούνται ως κάλυμμα εδάφους για τη δημιουργία «γης» που καλύπτεται από δάσος.

Η Σιρακάουα, η οποία είναι ένας γρανίτης με μαύρα στίγματα από το Κιότο της Ιαπωνίας, εκτιμήθηκε για την ικανότητά της να συγκρατεί τις αυλακώσεις και χρησιμοποιήθηκε προηγουμένως στον ιαπωνικό κήπο του Όρεγκον. Η πηγή της Σιρακάουα είναι πλέον ένας προστατευμένος δίαυλος, καθιστώντας παράνομη τη συγκομιδή της Σιρακάουα. Ο Ιαπωνικός Κήπος του Όρεγκον στη συνέχεια αναγκάστηκε να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές χαλικιού με παρόμοιες ιδιότητες και πειραματίστηκε με κομμάτια γρανίτη από καναδικά λατομεία. 

 Συμβολισμός 
Στον ιαπωνικό βραχόκηπο, οι βράχοι συμβολίζουν μερικές φορές βουνά (ιδιαίτερα το Χοράι, το θρυλικό σπίτι των Οκτώ Αθάνατων στην Ταοϊκή μυθολογία) ή μπορούν να είναι βάρκες ή ένα ζωντανό πλάσμα (συνήθως μια χελώνα ή ένας κυπρίνος). Σε μια ομάδα, μπορεί να είναι ένας καταρράκτης ή ένας γερανός, που πετάει. 

Στους πρώτους βραχώδεις κήπους της περιόδου Χεϊάν, οι βράχοι σε έναν κήπο είχαν μερικές φορές ένα πολιτικό μήνυμα. Όπως έγραψε ο Σακουτέι-κι:Μερικές φορές, όταν τα βουνά είναι αδύναμα, καταστρέφονται οπωσδήποτε από το νερό. Με άλλα λόγια, λες και οι υπήκοοι είχαν επιτεθεί στον αυτοκράτορά τους. Ένα βουνό είναι αδύναμο εάν δεν έχει πέτρες για στήριξη. Ένας αυτοκράτορας είναι αδύναμος εάν δεν έχει συμβούλους. Γι 'αυτό λέγεται ότι, λόγω των λίθων, ένα βουνό είναι σταθερό και χάρη στους υπηκόους του, ένας αυτοκράτορας είναι ασφαλής. Είναι γι' αυτόν το λόγο που, όταν κατασκευάζετε ένα τοπίο, θα πρέπει με κάθε κόστος να τοποθετήσετε βράχια γύρω από το βουνό. Baridon, Les Jardins, p. 492.Ορισμένοι κλασικοί Ζεν κήποι, όπως το Ντάισεν-ιν, έχουν συμβολισμό, που μπορεί εύκολα να διαβαστεί. Είναι ένα μεταφορικό ταξίδι στο ποτάμι της ζωής. Άλλοι, όπως το Ριόαν-τζι, αντιστέκονται στην εύκολη ερμηνεία. Έχουν προταθεί πολλές διαφορετικές θεωρίες σχετικά με το τι υποτίθεται ότι αντιπροσωπεύει ο κήπος, από νησιά σε ένα ρυάκι έως μωρά τίγρεις, που κολυμπούν, έως τις κορυφές των βουνών που υψώνονται πάνω από τα σύννεφα έως θεωρίες σχετικά με τα μυστικά της γεωμετρίας ή των κανόνων ισορροπίας των μονών  αριθμών. Ο ιστορικός κήπων  Γκούντερ Νίτσκε έγραψε: "Ο κήπος στο Ριόαν-τζιδεν συμβολίζει τίποτα, ή πιο συγκεκριμένα, για να αποφευχθεί οποιαδήποτε παρεξήγηση, ο κήπος του Ριόαν-τζι δεν συμβολίζει, ούτε έχει την αξία να αναπαράγει μια φυσική ομορφιά, που μπορεί κανείς να βρει στον πραγματικό ή μυθικό κόσμο. Θεωρώ ότι είναι μια αφηρημένη σύνθεση "φυσικών" αντικειμένων στο χώρο, μια σύνθεση της οποίας η λειτουργία είναι να υποκινεί τον διαλογισμό. " Nitschke, Le jardin Japonais," p. 92. Translation of this citation from French by D.R. Siefkin.

Μια πρόσφατη πρόταση του Γκερτ βαν Τόντερ του Πανεπιστημίου του Κιότο και του Μίχαελ Λάιονς του Πανεπιστημίου Ριτσουμάικαν είναι ότι οι βράχοι του Ριόαν-τζι σχηματίζουν την υποσυνείδητη εικόνα ενός δέντρου. Οι ερευνητές ισχυρίζονται ότι το υποσυνείδητο μυαλό είναι ευαίσθητο σε μια λεπτή σχέση μεταξύ των βράχων. Υποστηρίζουν ότι αυτό μπορεί να είναι υπεύθυνο για το χαλαρωτικό αποτέλεσμα του κήπου. 

 Ζωγραφική τοπίων και η κριτική του Ζεν κήπου 
Η κινεζική ζωγραφική τοπίων ήταν μια από τις πολλές κινεζικές τέχνες, που ήρθαν στην Ιαπωνία με τον Ζεν Βουδισμό τον 14ο αιώνα. Ότι ο Βουδισμός του Ζεν επηρέασε το σχεδιασμό κήπων επισημάνθηκε για πρώτη φορά όχι στην Ιαπωνία, αλλά στη Δύση από μία Χαβανέζα δημοσιογράφο κήπου την Λορέιν Κουκ τη δεκαετία του 1930 και αμφισβητήθηκε ως τέτοιος από έναν μελετητή της ιαπωνικής ιστορίας κήπων, τον Wybe Kuitert το 1988. Wybe Kuitert, Themes, Scenes, and Taste in the History of Japanese Garden Art, pp. 150–60, Japonica Neerlandica Volume 3, Gieben Publishers, Amsterdam  edepot.wur.nl Αυτό ήταν πολύ πριν οι μελετητές ακολούθησαν τη μόδα στη δεκαετία του 1990 για να αποικοδομήσουν την προώθηση και την υποδοχή του Ζεν.  Η κριτική οφείλεται στο γεγονός ότι οι βουδιστές ιερείς δεν προσπαθούσαν να εκφράσουν το Ζεν στους κήπους. Μια ανασκόπηση των φράσεων των βουδιστών ιερέων που λαμβάνονται για να «αποδείξουν» το Ζεν για τον κήπο είναι στην πραγματικότητα φράσεις, που αντιγράφηκαν από κινεζικές πραγματείες πάνω στη ζωγραφική τοπίου. Δευτερεύοντες συγγραφείς στον ιαπωνικό κήπο, όπως ο Κέιν και ο Νίτσκε, που συνεργάστηκαν με τον Kuitert, όταν εργαζόταν για την έρευνά του στο Πανεπιστήμιο του Κιότο, εντάχθηκαν στην κριτική του Ζεν κήπου , όπως ο Κένταλ Μπράουν, ο οποίος κράτησε παρόμοια απόσταση από τον Ζεν κήπο. Στην Ιαπωνία η κριτική αναλήφθηκε από τον Γιαμάντα Σούτζι, ο οποίος υιοθέτησε μια κριτική στάση στην κατανόηση όλης της ιαπωνικής κουλτούρας, συμπεριλαμβανομένων των κήπων, υπό τον υποψήφιο του Ζεν. Yamada Shoji, (Earl Hartman transl.) Shots in the Dark, Japan, Zen, and the West, The University of Chicago Press, 2009 Ο Κρίστιαν Τάγκολντ συνόψισε τη συζήτηση τοποθετώντας τις αντιλήψεις για τον ιαπωνικό κήπο στο πλαίσιο μιας διεπιστημονικής σύγκρισης των πολιτισμών της Ιαπωνίας και της Δύσης. Christian Tagsold, Spaces in Translation: Japanese Gardens and the West, University of Pennsylvania Press, 2017

Οι ιερείς του Ζεν βουδισμού παραθέτουν από κινεζικές πραγματείες στη ζωγραφική τοπίων, που δείχνουν ότι ο ιαπωνικός βραχώδης κήπος και το τοπίο του κήπου κάρε-σανσούι εμπνέονταν και εξακολουθούν να εμπνέονται από την πρώτη κινεζική και αργότερα επίσης την ιαπωνική ζωγραφική τοπίου.  Η ζωγραφική τοπίων και η κηπουρική τοπίου ήταν στενά συνδεδεμένες και ασκούνταν από διανοούμενους, που ήταν εμπνευσμένοι από τον κινεζικό πολιτισμό. Μια πρωταρχική αρχή σχεδιασμού ήταν η δημιουργία ενός τοπίου που βασιζόταν, ή τουλάχιστον επηρεαζόταν πολύ, από την τρισδιάστατη ζωγραφική τοπίου με μονόχρωμη μελάνη (sumi), το σουμιέ (sumi-e) ή το suiboku-ga. Στην Ιαπωνία ο κήπος έχει την ίδια κατάσταση με ένα έργο τέχνης. Αν και κάθε κήπος είναι διαφορετικός στη σύνθεσή του, χρησιμοποιούν ως επί το πλείστον ομαδοποιήσεις βράχων και θάμνων, για να αντιπροσωπεύσουν μια κλασική σκηνή βουνών, κοιλάδων και καταρρακτών, που αντλούνται από την κινεζική ζωγραφική τοπίου. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι τόσο αφηρημένο όσο λίγα νησιά στη θάλασσα. Οποιοσδήποτε ιαπωνικός κήπος μπορεί επίσης να ενσωματώσει το υπάρχον τοπίο έξω από τον περιορισμό του, π.χ. τους λόφους πίσω, ως " δανεισμένο τοπίο " (χρησιμοποιώντας μια τεχνική που ονομάζεται Shakkei).

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 





 , Éditions Robert Lafont, Paris, ()





 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Φωτογραφίες από ιαπωνικούς κήπους Ζεν
 Εικονική περιήγηση στους κήπους Ζεν μέσα και γύρω από το Κιότο
 Γεωμετρικές έννοιες του ιαπωνικού βραχόκηπου

 Tsubo-en  - Μια εικονική περιήγηση στον κήπο karesansui στην Ολλανδία
 Μελέτη στους κήπους karesansui της εποχής Έντο  - κήποι karesansui των παραδοσιακών κατοικιών Samurai
 Η Νευροεπιστήμη ξεκλειδώνει τα μυστικά του κήπου Ζεν (Απαιτείται συνδρομή)
 Η Νευροεπιστήμη ξεκλειδώνει τα μυστικά του κήπου Zen (Mirror)
 Κριτική του όρου "Zen Garden" - στο Japanese Garden Journal
https://www.japanesegardening.org/site/ 
http://www.japanesegardens.jp/

Κατηγορία:Αρχιτεκτονική τοπίου
Κατηγορία:Ζεν
Κατηγορία:Ιαπωνικό στυλ κηπουρικής
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις
Κατηγορία:Κήποι στην Ιαπωνία