Αντά Σερρών

Το Αντά ή Αντάς είναι πρώην οικισμός στον σημερινό Δήμο Σερρών της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Βρισκόταν σε πεδινή τοποθεσία, βορειοδυτικά από το Σκούταρι Σερρών.

 Ιστορία 

 Οθωμανική περίοδος 
Κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ανήκε διοικητικά στον Καζά των Σερρών του Σαντζακίου των Σερρών του Βιλαετίου της Θεσσαλονίκης. Ήταν τσιφλίκι και οι κάτοικοί του ασχολούνταν με τη γεωργία. Η ονομασία του προέρχεται από την τουρκική λέξη ada που σημαίνει νησί και σχετίζεται με τη μορφολογία του εδάφους, καθώς ο οικισμός περιβαλλόταν από νερό και βαλτώδεις εκτάσεις. Συγκεκριμένα, βρισκόταν δίπλα στις όχθες του ρέματος Παληομάνα, ενώ προς τα βόρεια εκτεινόταν μια μεγάλη ελώδης περιοχή, γνωστή ως Μπιν Γκιολ (τουρκ. Bin Göl – Χίλιες Λίμνες). Σε ιστορικές πηγές ο οικισμός αναφέρεται και με τις ονομασίες Αδά ή Αδάς.

Σύμφωνα με τη δημογραφική μελέτη «Εθνογραφία των Βιλαετίων Αδριανούπολης, Μοναστηρίου και Θεσσαλονίκης» που εκδόθηκε το 1878 στην Κωνσταντινούπολη, ο οικισμός το 1873 περιλάμβανε 10 σπίτια και 45 κατοίκους. Την ίδια περίοδο, στοιχεία από δύο Σλάβους εθνογράφους εκτιμούν ότι το 1878 ο πληθυσμός αριθμούσε 43 κατοίκους. Σε άρθρο του «Ημερολογίου της Ανατολής» το 1896, ο Αδάς περιγράφεται ως βουλγαρόφωνο τσιφλίκι, χωρίς σχολείο, με πληθυσμό 70 χριστιανών και 30 μουσουλμάνων κατοίκων. Το 1889, ο Στέφαν Βέρκοβιτς στο έργο του «Τοπογραφικό-Εθνογραφικό Σκίτσο της Μακεδονίας», βασισμένος σε στατιστικά στοιχεία από την περίοδο 1857-1883, σημείωσε 19 σπίτια. Το 1891, ο Γκεόργκι Στρέζοφ έγραψε σχετικά: «Αντάτα, 2 ώρες νοτιοανατολικά από την πόλη (ενν. Σέρρες), δίπλα σε ρέμα. Η γύρω έκταση είναι ελώδη, αλλά πολύ εύφορη. Οι κάτοικοι χρησιμοποιούν τη μισή παραγωγή σιτηρών. 20 σπίτια».

Το 1897, σύμφωνα με τη μελέτη «Αι Σέρραι και τα προάστεια, τα περί Σέρρας και η Μονή Ιωάννου του Προδρόμου» του Πέτρου Παπαγεωργίου, ο πληθυσμός αριθμούσε 70 χριστιανούς και 30 τσιγγάνους. Η στατιστική μελέτη του Βούλγαρου γεωγράφου Βασίλ Κάντσοφ εκτιμά ότι το 1900 υπήρχαν 180 κάτοικοι, ενώ η μελέτη του Βούλγαρου Ντίμιταρ Μπρανκόφ, «La Macédoine et sa Population Chrétienne», ότι το 1904 ο πληθυσμός ήταν 190 κάτοικοι. Στην «Εθνολογική Στατιστική των Βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου» του Αθανάσιου Χαλκιόπουλου, που εκδόθηκε το 1910 στην Αθήνα, καταγράφονται 40 «ορθόδοξοι Έλληνες υπό την βουλγαρικήν τρομοκρατίαν», ενώ σε υπολογισμούς που εξέδωσε το 1919 η Επιτελική Υπηρεσία του Ελληνικού Στρατού, προ του 1912 αναφέρονται 100 «Βούλγαροι Σχισματικοί Διαμαρτυρόμενοι κ.λπ.». Οι παραπάνω στατιστικές μελέτες υπολογισμού του πληθυσμού της Μακεδονίας έως τις αρχές του 20ου αιώνα, δεν χρησιμοποίησαν ενιαία και αντικειμενικά κριτήρια και, ως εκ τούτου, το κύρος και η αξιοπιστία τους τίθενται υπό αμφισβήτηση.

 Σύγχρονη ιστορία 
Με το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων ο οικισμός περιήλθε στην ελληνική επικράτεια και κατά την απογραφή του 1913 είχε πληθυσμό 117 κατοίκων, καθώς και καλλιεργούμενη έκταση 5.000 στρεμμάτων σε σύνολο 8.000 καλλιεργήσιμων στρεμμάτων. Λεπτομερής κάτοψη του οικισμού αποτυπώθηκε σε βρετανικό στρατιωτικό χάρτη κατά την περίοδο του Μακεδονικού Μετώπου του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, σύμφωνα με τον οποίο το 1917 αποτελούνταν από 24 σπίτια.

Κατά τη διάρκεια της βουλγαρικής κατοχής της ανατολικής Μακεδονίας (1916-1918), ο οικισμός υπέστη σημαντικές απώλειες. Σύμφωνα με έρευνα της Διασυμμαχικής Ανακριτικής Επιτροπής, η οποία ολοκληρώθηκε τον Απρίλιο του 1919, ο πληθυσμός του οικισμού στην έναρξη της κατοχής ανερχόταν σε 100 κατοίκους, ενώ μετά τον πόλεμο είχαν απομείνει 20. Εκτιμάται ότι 12 κάτοικοι έχασαν τη ζωή τους, 26 εξορίστηκαν στη Βουλγαρία, εκ των οποίων 17 επέστρεψαν, ενώ 27 σπίτια καταστράφηκαν.

Ο οικισμός προσαρτήθηκε το 1920 στη νεοσύστατη κοινότητα Κάτω Καμήλας, μαζί με τα χωριά Άγκω Μαχαλά (Αδελφικό), Γκούντελη (Βαμβακούσσα), Κισκεπεσί (Σκούταρι), Κουμάργιαννη (Κουμαριά) και Τζαμί-Μαχαλέ (Κουβούκλια). Στην απογραφή του ίδιου έτους, καταγράφηκαν 128 κάτοικοι.

Με την κατάργηση των τσιφλικιών λόγω αγροτικών μεταρρυθμίσεων, που επιταχύνθηκαν τη δεκαετία του 1920 εξαιτίας και της άφιξης Ελλήνων προσφύγων, ξεκίνησε η σταδιακή εγκατάλειψη του οικισμού. Την περίοδο του εποικισμού, τουλάχιστον 540 οικογένειες προσφύγων από τη Θράκη και την Μικρά Ασία προωθήθηκαν και εγκαταστάθηκαν στους διπλανούς οικισμούς Κισκεπεσί (Σκούταρι) και Κάτω Καμήλα. Το 1926 συστάθηκε η κοινότητα Κιοπεκή (Σκούταρι), στην οποία προσαρτήθηκε και το Αντά. Με την ανασύσταση και επέκταση του Σκουτάρεως και της Κάτω Καμήλας, καθώς και τη διανομή των καλλιεργήσιμων εκτάσεων της περιοχής σε πρόσφυγες, ο οικισμός εγκαταλείφθηκε οριστικά. Καταργήθηκε τυπικά το 1928, καθώς έπαψε να καταγράφεται στις ελληνικές απογραφές.

Τη δεκαετία του 1930 εκτελέστηκαν στην πεδιάδα των Σερρών μεγάλα εγγειοβελτιωτικά δημόσια έργα. Στην περιοχή του Αντά έγινε ρύθμιση της κοίτης του ποταμού Μπέλιτσα (Ασπροπόταμος) και αργότερα διάνοιξη αρδευτικών και αποστραγγιστικών δικτύων. Τα έργα αυτά μεταμόρφωσαν πλήρως την περιοχή, απαλλάσσοντάς την από τις ελώδεις εκτάσεις. Σήμερα, δεν σώζονται ερείπια ή ίχνη του πρώην οικισμού και στη θέση του υπάρχουν αγροκτήματα.

 Πληθυσμός 
ΑπογραφήΚάτοικοιΆνδρεςΓυναίκεςΣύνολο191355621171915585911719205870128

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Εγκαταλελειμμένα χωριά της περιφερειακής ενότητας Σερρών
Κατηγορία:Δήμος Σερρών