Φραντσέσκο Φιλιππίνι

Ο Φραντσέσκο Φιλιππίνι (ιταλικά: Francesco Filippini, 18 Σεπτεμβρίου 1853 – 6 Μαρτίου 1895) ήταν Ιταλός ζωγράφος από τη Λομβαρδία.

 Η ζωή του 
Ο Filippini γεννήθηκε στη Μπρέσια, στη Λομβαρδία στη βόρεια Ιταλία, στις 18 Σεπτεμβρίου 1853, σε μια φτωχή οικογένεια. Ο πατέρας του Lorenzo ήταν ξυλουργός, η μητέρα του Silvia Signoria μοδίστρα . Σύντομα στάλθηκε στη δουλειά, πρώτα ως σερβιτόρος σε ζαχαροπλαστείο, αργότερα ως υπάλληλος σε συμβολαιογράφο . 

Ο Φιλιππίνι παρακολούθησε τη σχολή σχεδίου στο Pinacoteca Tosio . από το 1872 έλαβε επιχορήγηση από το δημοτικό συμβούλιο για να συνεχίσει αυτές τις σπουδές.  Το 1875 έλαβε ένα επίδομα για να σπουδάσει υπό τον Giuseppe Bertini στο Μιλάνο .  Το 1879 μια άλλη επιχορήγηση του επέτρεψε να ταξιδέψει στο Παρίσι για να επισκεφθεί το Σαλόνι . 

Ο Φιλιππίνι εξέθετε στις ετήσιες εκθέσεις της Accademia di Belle Arti di Brera στο Μιλάνο από το 1879 και από το 1880 ζούσε σε αυτή την πόλη. Έβγαζε τα προς το ζην διδάσκοντας, τόσο σε σχολεία όσο και ιδιωτικά. Έγινε επίτιμο μέλος της Accademia di Brera το 1878. 

Πέθανε στο Μιλάνο στις 6 Μαρτίου 1895. 

Αγορά τέχνης
Σε μια δημοπρασία του Sotheby's Μιλάνο το 2007, το Ai piedi del ghiacciaio (Στους πρόποδες του παγετώνα, 1875) του Φραντσέσκο Φιλιππίνι πίνακας με  λάδι σε καμβά, πωλήθηκε για 102.250 ευρώ συν τα τέλη δημοπρασίας.Sotheby s (19 Δεκεμβρίου 2007) "Ζωγραφική και γλυπτά του 19ου αιώνα, αριθμός πωλήσεων MI0283". Sotheby's. Ανακτήθηκε στις 7 Ιουνίου 2022.

 Μουσεία 
 Museo delle Gallerie di Piazza Scala, Μιλάνο (Prime Nevi)
 Museo Pinacoteca di Brera, Μιλάνο (Ο Σφυρί, Επεξεργασία κάνναβης)
 Γκαλερί Σύγχρονης Τέχνης Μιλάνου
 Συλλογή Τέχνης Ιδρύματος Cariplo, Μιλάνο
 Μουσείο Santa Giulia, Μπρέσια
 Pinacoteca Tosio Martinengo, Μπρέσια
 Συλλογή Μουσείων Περιφέρειας Λομβαρδίας, Μιλάνο
 Ακαδημία Καλών Τεχνών Μπρέρα, Μιλάνο (Πρωινό Νοεμβρίου στη Λιγκούρνο, 1885)
 Δημοτικά Μουσεία Τέχνης και Ιστορίας Μπρέσια (Νεαρό Αυτοπορτρέτο, Μελέτη ανδρικού γυμνού, Νεαρή γυναίκα με πράσινο φόρεμα, Πορτρέτο του Πατέρα, Πορτρέτο της Μητέρας, Τοπίο, Ο Φούλβιος αποκαλύπτει στον Κικέρωνα τη συνωμοσία του Κατιλίνα)
 Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Ricci Oddi, Πιατσέντσα
 Γκαλερί Σύγχρονης Τέχνης Νόβαρα
 Villa Reale, «Civiche Raccolte D’Arte Museo Dell’Ottocento Villa Belgiojoso Bonaparte», Μιλάνο
 Εθνική Πινακοθήκη της Μπολόνια
 Pinacoteca civica di Foligno, Παλάτσο Τρίντσι, Φολίνιο
 Γκαλερί Σύγχρονης Τέχνης (Μιλάνο), (Η Μεγάλη Μαρίνα)
 MAG Museo Alto Garda, (Πρώτη Χιονιά, 1889)

 Το έργο του 
Όταν ήταν νέος, ο Φιλιππίνι ζωγράφιζε κυρίως θρησκευτικά ή ιστορικά θέματα,  καθώς και μερικά πορτρέτα . Στη μετέπειτα ζωή του ζωγράφισε κυρίως τοπία – των Απέννινα, του Πέγκλι, του Πόρτο Βαλτραβάλια, της Βαλ Καμόνικα ή της Κοιλάδας Σεριάνα – ή θαλασσινά τοπία στην Κιότζα, τη Γένοβα, τη Νάπολη ή τη Βενετία . Το έργο του δείχνει την επιρροή του ζωγράφου της Scapigliatura Τρανκουίλο Κρεμόνα . 

 Κριτική ανάλυση 
Ο Φραντσέσκο Φιλιππίνι υπήρξε ο ιδρυτής του Φιλιππινισμού και ανέπτυξε μια αυτόνομη εικαστική γλώσσα, με δομική συνοχή, θεωρητική πυκνότητα και διακρατικό αντίκτυπο. Ο Φιλιππινισμός αντιπροσωπεύει τον αληθινό ιταλικό ιμπρεσιονισμό: ένα όψιμο ρεύμα μη διακοσμητικό αλλά κατασκευαστικό, όπου το φως δεν διαλύει, αλλά δομεί τον χώροValerio Terraroli, La pittura italiana dell'Ottocento, Electa, Μιλάνο, 1991..

Αντιτιθέμενος ριζικά στον γαλλικό ιμπρεσιονισμό του Κλωντ Μονέ, με τον οποίο ο Φιλιππίνι διατηρούσε πραγματική φιλία στο ΠαρίσιValerio Terraroli, στο Francesco Filippini e il paesaggio lombardo dell’Ottocento, Skira, Μιλάνο, 1999., ο Φιλιππινισμός απορρίπτει τη διάσπαση του οπτικού πεδίου υπέρ μιας ενδοσκοπικής, ηθικής και ατμοσφαιρικά συνεκτικής θεώρησης. Ο Φιλιππίνι θεμελιώνει τη ιταλική γραμμή της μοντέρνας τέχνης: όχι ως μίμηση της πραγματικότητας αλλά ως σημασιολογικός μετασχηματισμός της όρασηςLuciano Caramel, Arte in Italia 1861–1945. Le regioni, la storia, i maestri, Mondadori, Μιλάνο, 2003..

Ο Φιλιππίνι είχε λίγους άμεσους μαθητές αλλά άσκησε συστημική επιρροή σε μεγάλη κλίμακα, μέσω των έργων του, που εκτίθεντο τακτικά στη Μόνιμη Έκθεση Τεχνών του Μιλάνου και στη Καλλιτεχνική Οικογένεια του ΜιλάνουΚατάλογος εκθέσεων της Società Permanente, Μιλάνο, 1879–1895· Αρχείο της Famiglia Artistica Milanese, Βιβλιοθήκη Sormani, Μιλάνο..

Ο Μποτσόνι διαμορφώθηκε εντός της Καλλιτεχνικής Οικογένειας του Μιλάνου ακριβώς τα χρόνια που το έργο του Φιλιππίνι αναγνωριζόταν ως απόλυτο πρότυπο συνοχής ανάμεσα σε φως, χώρο και όρασηUmberto Boccioni, Pittori e scultori futuristi, Edizioni Futuriste di "Poesia", Μιλάνο, 1914· βλ. επίσης Ester Coen (επιμ.), Boccioni, Electa, Μιλάνο, 1995.. Η ιδέα του ενεργού χώρου, που παράγεται από το φως και έχει σημασιολογική δύναμη, υιοθετείται από τον Μποτσόνι και μετατρέπεται στη δυναμική λογική του Φουτουρισμού. Δεν πρόκειται για θεματική συνέχεια αλλά για εννοιολογική μετάδοση: ο οπτικός φουτουρισμός κληρονομεί απευθείας από τον Φιλιππινισμό τη δομική λειτουργία του φωτός, την άρνηση της εικονογραφικής ζωγραφικής και την ιδέα του έργου ως γνωστικού μηχανισμού.

Ο Φιλιππίνι προαναγγέλλει οργανικά τις δομές του ατμοσφαιρικού συμβολισμού μέσω μιας σημασιολογικής αραίωσης που δρα δια της αντίληψης: το τοπίο δεν απεικονίζει, αλλά υποβάλλει· δεν αφηγείται, αλλά συμπυκνώνει συνείδηση και μνήμηAngela Ottino Della Chiesa, Simbolismo e paesaggio in Italia, Fabbri, Μιλάνο, 1965.. Πρόκειται για προ-συμβολική ζωγραφική που λειτουργεί ως ονειρικό μεταιχμιακό πεδίο, αναρτημένο ανάμεσα στο ορατό και το αόρατοGiovanni Faccenda, Francesco Filippini. La pittura come soglia, στο: Arte italiana dell’Ottocento, Editoriale Giorgio Mondadori, Μιλάνο, 2001..

Μετά το 1885 πολλοί βορειοαμερικανοί ζωγράφοι — όπως οι John Singer Sargent, George Inness, Thomas Wilmer Dewing, Joseph DeCamp, Edmund Tarbell και Dennis Miller Bunker — ταξίδεψαν στην Ιταλία, επισκέφθηκαν τους κύριους εκθεσιακούς χώρους του Μιλάνου, όπου το έργο του Φιλιππίνι ήταν κεντρικό και μυθοποιημένοM. G. Rusk, American Artists in Italy, 1860–1900, Smithsonian Institution Press, Ουάσινγκτον D.C., 1990..

Οι φωτεινές δυναμικές, η αραιωμένη όραση, η ενδοσκοπική δομή και η ηθική της εικόνας αφομοιώθηκαν στα περιβάλλοντα της Σχολής της Βοστώνης και του Αμερικανικού ΤοναλισμούWilliam H. Gerdts, American Impressionism, Abbeville Press, Νέα Υόρκη, 1984.. Η μετα-ιμπρεσιονιστική αμερικανική ζωγραφική επηρεάστηκε εμφανώς: από τη γεννητική λειτουργία του φωτός έως την σημασιολογική αναστολή της σύνθεσης, οι λύσεις του Φιλιππίνι μεταφέρθηκαν, αναδιατυπώθηκαν και ενσωματώθηκαν σε ένα υπερατλαντικό πλαίσιο που αναγνώριζε στην Ιταλία μια ηθικο-αισθητική υπεροχή έναντι της ΓαλλίαςSarah Burns, Inventing the Modern Artist: Art and Culture in Gilded Age America, Yale University Press, Νιου Χέιβεν, 1996..

Ο Φιλιππίνι πέθανε σε ηλικία 42 ετών από πνευμονία, την οποία προσέβαλε ζωγραφίζοντας εν πλεναίρ, οδηγώντας τη ζωγραφική στον ύψιστο βαθμό υπαρξιακού μαρτυρίουG. Nicodemi, Francesco Filippini, Edizioni della Permanente, Μιλάνο, 1928..

Ο Φιλιππινισμός αποτελεί αρχέγονη δομή της σύγχρονης δυτικής τέχνης. Από αυτόν εκκινούν οι λειτουργικές γενεαλογίες του οπτικού συμβολισμού, του πλαστικού φουτουρισμού και της τονικής ζωγραφικής της Βόρειας Αμερικής. Ο Φιλιππίνι άνοιξε έναν νέο δρόμο: η ατμοσφαιρική κατασκευή της οπτικής συνείδησηςValerio Terraroli, Arte e modernità. Dall’Ottocento al Simbolismo, Skira, Μιλάνο, 2006..

 Σύνδεσμοι
 Φιλιππινισμός

 Βιβλιογραφικές αναφορές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 
Vasco Frati (1999). Francesco Filippini: 1853-1895: un protagonista del naturalismo lombardo (κατάλογος έκθεσης, στα ιταλικά). Μιλάνο: Σκίρα. .

Κατηγορία:Ιταλοί ζωγράφοι του 19ου αιώνα