Αρχοντικό Πέλλας

Το Αρχοντικό (επισήμως Αρχοντικόν) είναι πεδινό χωριό της Κεντρικής Μακεδονίας, στην Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας. Είναι χτισμένο σε μεσοσταθμικό υψόμετρο 60 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, μεταξύ Γιαννιτσών και Πέλλας, και ο πληθυσμός του στην απογραφή του 2011 ήταν 218 κάτοικοι.

Το Αρχοντικό απέχει 2 χιλιόμετρα από τον κοντινότερο προορισμό του, το Μεσιανό, 5 χιλιόμετρα από την έδρα του δήμου, τα Γιαννιτσά, και 52 χιλιόμετρα από την Θεσσαλονίκη.   

 Ιστορία 
Ο αρχαίος οικισμός του Αρχοντικού έχει τη μορφή τούμπας-τράπεζας και βρίσκεται 4,5 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Πέλλας. Οι κάτοικοι του ήταν γεωργοί και κτηνοτρόφοι. Καλλιεργούσαν σιτάρι, κριθάρι, όσπρια, μάζευαν βελανίδια, έτρεφαν αιγοπρόβατα και γουρούνια και κυνηγούσαν ελάφια, ενώ παράλληλα γινόταν και εκμετάλλευση της θάλασσας, η οποία βρισκόταν τότε σε κοντινή απόσταση. Υπήρξε σημαντικό αστικό κέντρο κατά τους προϊστορικούς και ιστορικούς χρόνους, έως το 400 π.Χ. περίπου, οπότε και επιλέχθηκε ως νέα πρωτεύουσα του Βασιλείου της Μακεδονίας η Πέλλα. Σήμερα ταυτίζεται μερικώς με την αρχαία Τύρισσα, όπως άλλωστε αναφέρεται και από τους Πλίνιο Πρεσβύτερο και Κλαύδιο Πτολεμαίο.IV,34Γεωγραφία III,12,36 Ο οικισμός αυτός κατοικούνταν μέχρι τη βυζαντινή εποχή.

Στην Τουρκοκρατία το Αρχοντικό ήταν γνωστό με το όνομα «Αλάρη» ή «Αλάρι» και γεωγραφικά υπαγόταν στον καζά των Γιαννιτσών. Ήταν εξ ολοκλήρου χριστιανικό χωριό, όπως επίσης μαρτυρεί και η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, χτισμένη τον 19ο αιώνα. Κατά τον Μακεδονικό Αγώνα σπουδαίο ρόλο διαδραμάτισε ο Αρχοντικιώτης οπλαρχηγός Αντώνιος Αργυρίου, ο οποίος έδρασε στην περιοχή της Βέροιας.

Το χωριό απελευθερώθηκε το 1912 με τη μάχη των Γιαννιτσών. Το 1926 έλαβε το νέο του όνομα «Αρχοντικό». Το 1924 εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από την Μικρά Ασία, αυξάνοντας το πληθυσμό σε 245 κατοίκους.

 Διοίκηση 
Ήταν χωριό του Δήμου Γιαννιτσών και της Επαρχίας Γιαννιτσών, του Νομού Πέλλης, χωρίς να αποτελεί αυτόνομη κοινότητα. Με την εφαρμογή του Σχεδίου «Καποδίστριας», το Αρχοντικό προσαρτήθηκε στο Δημοτικό διαμέρισμα Γιαννιτσών του Δήμου Γιαννιτσών του Νομού Πέλλας. Με την εφαρμογή του Προγράμματος «Καλλικράτης» την 1η Ιανουαρίου 2011, το χωριό έφθασε στη σημερινή διοικητική του υπαγωγή, σύμφωνα με την οποία αποτελεί έναν από τους 8 οικισμούς της Δημοτικής κοινότητας Γιαννιτσών, η οποία υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Γιαννιτσών του νέου Δήμου Πέλλας.

Πληθυσμός
+Μόνιμος https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2011_monimos.pdfhttps://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2001_monimos.pdfhttps://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1991_monimos.pdfΈτοςΠληθυσμός199121420012232011218
+Πραγματικός (de facto) ΠΛ 3:713ΠΛΜ 11:283ΈτοςΠληθυσμός196144119712851981257199121320012312011214

 Φωτογραφίες 
600px|Το Αρχοντικό από ψηλά, φωτογραφική λήψη από Βασίλης Καλτσουνίδης

Το Αρχοντικό από ψηλά

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
https://www.archontikopellas.gr

Παραπομπές

Πηγές
 Το λήμμα «Αρχοντικόν» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 7, σελ. 19
 Ελλάς: οδικοί-τουριστικοί χάρτες, έκδ. Ν. & Ι. Φώτης, 33η έκδοση, Αθήνα 2005/6, σελ. 22
 Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, 1996, 2006 (ΠΛΜ)
 Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, 1963 (ΠΛ)

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Πέλλας
Κατηγορία:Δήμος Πέλλας