Ιερά Μητρόπολις Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης

Η Ιερά Μητρόπολις Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης είναι μια από τις Μητροπόλεις των λεγομένων «Νέων Χωρών».

Έδρα της είναι το χωριό Δελβινάκι, ιστορική έδρα του Δήμου Πωγωνίου στην Ήπειρο, ενώ μεγαλύτερος πληθυσμιακά οικισμός, εντός της Ιεράς Μητρόπολις Δρυϊνουπόλεως, είναι η πόλη της Κόνιτσας.

Μητροπολίτης της είναι από τις 9 Οκτωβρίου 2025 ο από Σταυροπηγίου Αλέξιος (Ψωΐνος).

 Ιστορία 
Η μητρόπολη αναφέρεται πριν από τον 5ο αιώνα ως μία από τις οκτώ επισκοπές της Παλαιάς Ηπείρου. Κέντρο της ήταν η Δρυνούπολη, αρχαία και μεσαιωνική πόλη, επίσης γνωστή ως Δρυϊνούπολη, Αδριανούπολη και Ανδριανούπολη. Βρισκόταν στην περιοχή της σημερινής Δρόπολης. Η πόλη χτίστηκε στις αρχές του 2ου αιώνα από τον αυτοκράτορα Αδριανό και οχυρώθηκε στα μέσα του 6ου αιώνα από τον Ιουστινιανό Α΄. Ο Χριστιανισμός ήρθε στην περιοχή από τη Νικόπολη, και σίγουρα πριν τα μέσα του 5ου αιώνα υπήρχε επισκοπή στην πόλη, καθώς ο Αδριανουπόλεως Ευτύχιος αναφέρεται ως συμμετέχων στην Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο το 451. Η πόλη αναφέρεται στα μέσα του 6ου αιώνα ως μία από τις δώδεκα πόλεις της Ηπείρου στον Συνέκδημο του Ιεροκλή.

Μετά την καταστροφή της πόλης από τους Γότθους του Τωτίλα, η έδρα της επισκοπής μεταφέρθηκε στην οχυρωμένη πόλη της Επισκοπής (558 - 1185) Μετά την άλωση της πόλης από Σταυροφόρους, μεταφέρθηκε στο Γαρδίκι και τη Μονή Τσέπου (1185 - 1318 ή 1395). Από το 1318 έως το 1924 η έδρα της ήταν στο Αργυρόκαστρο. Η επισκοπή αρχικά υπαγόταν στην Μητρόπολη Νικοπόλεως μέχρι την καταστροφή της από τους Βούλγαρους, και στη συνέχεια στη Μητρόπολη Ναυπάκτου έως το 1020, οπότε υπήχθη στην Αρχιεπισκοπή Οχρίδας. Από το 1285 έως το 1835 ήταν επισκοπή υπαγόμενη στην Μητρόπολη Ιωαννίνων. Αναφέρεται στα τακτικά του Λέοντα Στ΄ του Σοφού (866 - 912), του Κωνσταντίνου Ζ΄ του Πορφυρογέννητου (913 - 959) και του Ιωάννη Τσιμισκή (969 - 976), ως επισκοπή της Μητρόπολης Ναυπάκτου και στον Δεύτερο Χάρτη του Βασιλείου του Βουλγαροκτόνου (976 - 1025) ως επισκοπή της Αρχιεπισκοπής Οχρίδας. Στις αρχές του 10ου αιώνα, ο Κώδικας του Παρισιού 1555Α ανέφερε τη Μητρόπολη Αδριανούπολης ως την πρώτη από τις έξι επισκοπές της Μητρόπολης Νικοπόλεως στην Παλαιά Ήπειρο.

Μεταξύ 1813 και 1821 και ξανά από τον Ιούλιο του 1831 ενώθηκε με την Επισκοπή Χειμάρρας και Δελβίνου στην Επισκοπή Δρυϊνουπόλεως, Δελβίνου και Χειμάρρας. Ο Δελβινιανός Κώδικας αποδίδει αυτήν τη συγχώνευση σε ευγενική κίνηση του Μητροπολίτη Ιωαννίνων και του Αλή Πασά στον Επίσκοπο Γαβριήλ, αλλά πιθανότερα αυτό οφείλεται στην οικονομική παρακμή της Χειμάρας και του Δέλβινου και στην επιταχυνόμενη μείωση του χριστιανικού πληθυσμού κατά τον 16ο αιώνα. Η οικονομική καταστροφή της Επισκοπής Χειμάρας αναφέρεται σε επιστολή του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Διονυσίου Γ΄ από το 1664. Αυτός είναι ο λόγος που επικαλείται ο Πατριαρχικός Τόμος για την ενοποίηση: «Η επισκοπή βρίσκεται μακριά από τα Ιωάννινα και πολύ αδύναμη... δεν μπορεί να υποστηρίξει τον εαυτό της και να φροντίσει τον επίσκοπό της». Η δε Επισκοπή Δρυινουπόλεως βρίσκεται σε σοβαρή οικονομική κρίση από τις αρχές του 17ου έως τα μέσα του 18ου αιώνα και πολλοί από τους επισκόπους της δεν μπορούν να πληρώσουν τα χρέη τους στο Πατριαρχείο. Το 1835 η επισκοπή προήχθη σε Επισκοπή Δρυϊνουπόλεως, Δελβίνου και Χειμάρρας και στον επικεφαλής της αποδίδεται ο τίτλος του «υπερτίμου και εξάρχου πάσης Χαονίας». Η επισκοπή κατατάσσεται 64η στον κατάλογο επισκοπών του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Μετά τη δημιουργία του κράτους της Αλβανίας ως αποτέλεσμα των Βαλκανικών Πολέμων το 1913, το Αργυρόκαστρο παριήλθε στο νέο κράτος. Στις 17 Φεβρουαρίου 1914, φιλελληνικές δυνάμεις ανακήρυξαν την Αυτόνομη Δημοκρατία της Βορείου Ηπείρου. Οι δύο Έλληνες μητροπολίτες, ο Βελλάς και Κονίτσης Σπυρίδων και ο Δρυϊνουπόλεως Βασίλειος συμμετείχαν στην κυβέρνηση του αυτοανακηρυγμένου κράτους και στη συνέχεια υποστήριξαν την ελληνική διοίκηση, η οποία ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 1914. Τον Οκτώβριο του 1916, η νέα ιταλική διοίκηση υποστήριξε τις αλβανικές δυνάμεις και απέλασε τον Δρυϊνουπόλεως Βασίλειο, ο οποίος εγκαταστάθηκε στο Δελβινάκι, στην ελληνική επικράτεια, και από εκεί ποίμαινε την υπόλοιπη επισκοπή του. Στην περιοχή της Αργυροκάστρου, η αλβανική γλώσσα εισήχθη σε εκκλησίες και σχολεία. Μετά το 1923, όταν παγιώθηκαν το νέα ελληνοαλβανικά σύνορα, η Επισκοπή Δρυϊνουπόλεως περιορίστηκε σε λίγα χωριά στο Πωγωνίου, και το κύριο μέρος της περιήλθε στην Επισκοπή Αργυροκάστρου που ιδρύθηκε στην Αλβανία το 1937.

Τον Νοέμβριο του 1924, μετά την ήττα της Ελλάδας στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο, το Οικουμενικό Πατριαρχείο δημιούργησε νέες επισκοπές για τους επισκόπους που είχαν εγκαταλείψει τη Μικρά Ασία και τη Θράκη. Έτσι, στην Ήπειρο δημιουργήθηκαν οι μητροπόλεις Μετσόβου, Φιλιατών και Δρϋινουπόλεως και Πωγωνιανής. Η τελευταία, με έδρα στο Δελβινάκι, περιέλαβε την περιοχή Πωγωνιανής, η οποία συνέπιπτε σε μεγάλο βαθμό με τα όρια της αρχιεπισκοπής Πωγωνιανής, η οποία διαλύθηκε το 1863. Μητροπολίτης έγινε ο Βασίλειος, ο οποίος είχε απελαθεί από τους Ιταλούς το 1916. Στον τίτλο του προστέθηκε το «υπέρτιμος και έξαρχος Βορείου Ηπείρου».

Το 1928 οι Μητροπόλεις «Δρυϊνουπόλεως και Πωγωνιανής» και «Βελλάς και Κονίτσης», μαζί με όλες τις επισκοπές των λεγόμενων Νέων Χωρών, παραδόθηκαν από το Οικουμενικό Πατριαρχείο επιτροπικώς στην Εκκλησία της Ελλάδος, με το Οικουμενικό Πατριαρχείο να διατηρεί την πνευματική του δικαιοδοσία επ´ αυτών.

Στις 10 Μαρτίου 1936, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδας συγχώνευσε τις δύο επισκοπές δημιουργώντας τη Μητρόπολη Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης. Η Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Βελλάς και 42 γειτονικά χωριά περιήλθαν στη Ιερά Μητρόπολη Ιωαννίνων και απαλείφθηκαν από τον τίτλο.

Επισκοπικός κατάλογος
+  Όνομα  Έτη  ΣημειώσειςΕπίσκοποι Δρυϊνουπόλεως Ευτύχιος  ~ 451  συμμετείχε στην Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο Θωμάς  ~ 1228  Αλέξιος  ~ 1278  Νικόδημος  ~ 1544  Μακάριος  ~ 1565  συνυπογράφει την καθαίρεση του Πατριάρχη Ιωάσαφ Β΄ Γαβριήλ  τέλη 16ου αιώνα  καθαιρέθηκε επί Πατριάρχη Ιερεμία Β΄ Νεόφυτος  ; – Απρίλιος 1602  καθαιρέθηκε, αργότερα αθωώθηκε Αθανάσιος  ~ 1614  Γαβριήλ  ~ Νοέμβριος 1643  Σοφιανός  προ του 1672 – 1711   Δοσίθεος  21 Μαΐου 1760 – 1799  παραιτήθηκε Γαβριήλ ο Σίφνιος  αρχές 1799 – 1813 Επίσκοποι Δρυϊνουπόλεως, Δελβίνου και Χειμάρρας Γαβριήλ ο Σίφνιος  1813 – 27 Νοεμβρίου 1827 †  Ιωακείμ (Κοκκώδης)  Δεκέμβριος 1827 – Ιούλιος 1835  κατόπιν Οικουμενικός ΠατριάρχηςΜητροπολίτες Δρυϊνουπόλεως, Δελβίνου και Χειμάρρας Παΐσιος ο Βυζάντιος  Ιούλιος 1835 – 16 Σεπτεμβρίου 1835 †  Νεόφυτος (Κερκέζης ή Κεκέζης)  Νοέμβριος 1835 – 1841  παύθηκε, αργότερα Κορυτσάς Νικόδημος (Άκρης)  Νοέμβριος 1841 – Ιανουάριος 1848  από Τυρολόης, παύθηκε Παντελεήμων  17 Ιανουαρίου 1848 – 15 Σεπτεμβρίου 1867  από Κλαυδιουπόλεως, παραιτήθηκε Ματθαίος (Πετρίδης)  17 Σεπτεμβρίου 1867 – 2 Οκτωβρίου 1876  από Πελαγονίας Άνθιμος (Γκέτζης)  7 Οκτωβρίου 1876 – 9 Απριλίου 1880  από Δεβρών Κλήμης (Φολάν)  9 Απριλίου 1880 – 14 Μαΐου 1888  από Σταγών, κατόπιν Γρεβενών Κοσμάς (Ευμορφόπουλος)  9 Ιουνίου 1888 – 14 Απριλίου 1892  κατόπιν Βεροίας Κωνστάντιος (Ματουλόπουλος)  30 Απριλίου 1892 – 31 Μαΐου 1894  από Σερβίων Γρηγόριος (Προδρόμου)  4 Ιουνίου 1894 – 22 Μαΐου 1899  από Σερβίων, παύθηκε Λουκάς (Πετρίδης)  22 Μαΐου 1899 – 27 Αυγούστου 1909  από Αίνου, κατόπιν Βεροίας Βασίλειος (Παπαχρήστου)  27 Αυγούστου 1909 – 8 Νοεμβρίου 1924  από ΒελεγράδωνΜητροπολίτες Δρυϊνουπόλεως και Πωγωνιανής Βασίλειος (Παπαχρήστου)  8 Νοεμβρίου 1924 – 26 Φεβρουαρίου 1936 † Μητροπολίτες Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης Ιωάννης (Βασιλικός)  27 Φεβρουαρίου 1936 — 15 Μαρτίου 1939  από Βελλάς και Κονίτσης, παύθηκε Δημήτριος (Ευθυμίου)  29 Φεβρουαρίου 1940 — 18 Απριλίου 1956  από Λευκάδος, κατόπιν Ιωαννίνων Χριστοφόρος (Χατζής)  18 Απριλίου 1956 — 24 Ιανουαρίου 1967  από Καρυουπόλεως, αποχώρησε λόγω ηλικίας Σεβαστιανός (Οικονομίδης)  11 Ιουνίου 1967 – 12 Δεκεμβρίου 1994 †  Ανδρέας (Τρεμπέλας)  28 Ιανουαρίου 1995 – 10 Μαρτίου 2025  παύθηκε για λόγους υγείας Αλέξιος (Ψωΐνος)  9 Οκτωβρίου 2025 – σήμερα  από Σταυροπηγίου

Υποσημειώσεις και παραπομπές
Υποσημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές







Δρυινουπολεως