Διόπτρα

Η διόπτρα είναι αρχαίο αστρονομικό και τοπογραφικό όργανο. Χρονολογείται από τον 3ο αιώνα π.Χ. και αποτελείται από έναν σωλήνα παρατήρησης και μια βάση. Εξοπλισμένη με μοιρογνωμόνια, η διόπτρα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τη μέτρηση γωνιών.

 Χρήση 
Οι αρχαίοι Έλληνες αστρονόμοι χρησιμοποίησαν τη διόπτρα για να μετρήσουν τις θέσεις των αστεριών· τόσο ο Ευκλείδης όσο και ο Γέμινος ο Ρόδιος αναφέρονται στη διόπτρα σε αστρονομικά έργα τους.

Συνέχισε να χρησιμοποιείται ως αποτελεσματικό τοπογραφικό όργανο. Προσαρμοσμένη σε αυτό τον σκοπό, η διόπτρα είναι παρόμοια με τον θεοδόλιχο, που χρονολογείται από τον 16ο αιώνα. Είναι μια πιο ακριβής εκδοχή του ρωμαϊκού groma.

Η διόπτρα μπορεί να ήταν αρκετά εξελιγμένη ώστε, για παράδειγμα, να κατασκευάσει μια σήραγγα που θα ένωνε δύο σημεία σε αντίθετες πλευρές ενός βουνού. Εικάζεται ότι μπορεί να έχει χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή του Ευπαλίνειου ορύγματος τον 6ο αιώνα π.Χ., μιας σήραγγας με μήκος 1.036 μέτρα που ανασκάφηκε στο όρος Κάστρο στο νησί της Σάμου και έχει αναφερθεί ως «ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα μηχανικής των αρχαίων χρόνων». Οι μελετητές διαφωνούν εάν η διόπτρα ήταν διαθέσιμη τόσο νωρίς.

Ένα ολόκληρο βιβλίο σχετικά με την κατασκευή και την επισκόπηση της χρήσης της διόπτρας πιστώνεται στον Ήρωνα τον Αλεξανδρέα (μια σύντομη περιγραφή του βιβλίου είναι διαθέσιμη στο Διαδίκτυο: δείτε τον σύνδεσμο Lahanas παρακάτω). Ο Ήρων ήταν «ένας από τους πιο έξυπνους μηχανικούς της ιστορίας και εφαρμοσμένους μαθηματικούς».

Η διόπτρα χρησιμοποιήθηκε εκτενώς σε έργα κατασκευής υδραγωγείων. Η περιστροφή βιδών σε διάφορα μέρη του οργάνου διευκόλυνε τη ρύθμιση για πολύ ακριβείς μετρήσεις..

Τελικά αντικαταστάθηκε ως τοπογραφικό όργανο από τον θεοδόλιχο.

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Isaac Moreno Gallo (2006) The Dioptra Tesis and reconstructon of the Dioptra.
 Michael Jonathan Taunton Lewis (2001), Surveying Instruments of Greece and Rome, Cambridge University Press, 
 Lucio Russo (2004), The Forgotten Revolution: How Science Was Born in 300 BC and Why It Had To Be Reborn, Berlin: Springer. ISBN 3-540-20396-6.
 Evans, J., (1998) The History and Practice of Ancient Astronomy, pages 34–35. Oxford University Press.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Michael Lahanas, Heron of Alexandria, Inventions, Biography, Science
 Nathan Sidoli (2005), Heron's Dioptra 35 and Analemma Methods: An Astronomical Determination of the Distance between Two Cities, Centaurus, 47(3), 236-258
 Bamber Gascoigne, History of Measurement, historyworld.net
 Tom M. Apostol (2004), The Tunnel of Samos , Engineering and Science, 64(4), 30-40

Κατηγορία:Όργανα μέτρησης
Κατηγορία:Αστρονομικά όργανα
Κατηγορία:Τοπογραφικά όργανα
Κατηγορία:Αστρομετρία
Κατηγορία:Αρχαία ελληνική αστρονομία
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις