Καμπαναριό του Αγίου Μάρκου

Το Καμπαναριό του Αγίου Μάρκου ( ) είναι το καμπαναριό της Βασιλικής του Αγίου Μάρκου στη Βενετία της Ιταλίας. Το τρέχον καμπαναριό είναι μια ανακατασκευή που ολοκληρώθηκε το 1912, με τον ιστορικό πύργο να καταρρέει το 1902. Με ύψος 98,6 μέτρα, είναι η ψηλότερη κατασκευή στη Βενετία και κοινώς ονομάζεται «el Patron de casa» (ο κύριος του σπιτιού).Zanetto, Il cambio d'abito del "Paron de casa"..., p. 9 Είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της πόλης.Fenlon, Piazza San Marco, p. 59

Βρίσκεται στην πλατεία του Αγίου Μάρκου, το πρώην κυβερνητικό κέντρο της Βενετίας. Το καμπαναριό χτίστηκε αρχικά ως παρατηρητήριο για να προσεγγίζουν τα πλοία και να προστατεύουν την είσοδο στην πόλη. Χρησίμευσε επίσης ως ορόσημο για να οδηγήσει τα ενετικά πλοία με ασφάλεια στο λιμάνι. Αρίζοντας στις αρχές του δέκατου αιώνα, ο πύργος υψώθηκε αργά και απέκτησε καμπαναριό και ένα οβελό τον δωδέκατο αιώνα. Τον δέκατο τέταρτο αιώνα ο οβελός επιχρυσώθηκε, κάνοντας τον πύργο ορατό σε μακρινά πλοία στην Αδριατική. Το καμπαναριό έφτασε στο μέγιστο ύψος του το 1514 όταν το καμπαναριό και ο οβελός ξαναχτίστηκαν εντελώς βάσει ενός παλαιότερου αναγεννησιακού σχεδιασμού από τον Τζόρτζο Σπαβέντο. Ιστορικά, οι καμπάνες χρησίμευαν για τη ρύθμιση της αστικής και θρησκευτικής ζωής της Βενετίας, σηματοδοτώντας την αρχή, τις παύσεις και το τέλος της εργάσιμης ημέρας, τη σύγκληση κυβερνητικών συνελεύσεων και δημόσιες εκτελέσεις.

Το καμπαναριό στέκεται μόνο του στην πλατεία, κοντά στην πρόσοψη της Βασιλικής του Αγίου Μάρκου. Έχει απλή μορφή, υπενθυμίζοντας την πρώιμη αμυντική του λειτουργία, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας είναι ένας τετράγωνος άξονας από τούβλα με λεσένες, με 12 μέτρα πλευρά και 50 μέτρα ύψος.Torres, Il campanile di San Marco nuovamente in pericolo..., p. 8 Το καμπαναριό ολοκληρώνεται από σοφίτα με ομοίωμα του Λιονταριού του Αγίου Μάρκου και αλληγορικές μορφές της Βενετίας ως Δικαιοσύνη. Ο πύργος καλύπτεται από έναν πυραμιδικό οβελό στην κορυφή του οποίου υπάρχει ένα χρυσός ανεμοδείκτης με τη μορφή του αρχαγγέλου Γαβριήλ.

 Ιστορικό υπόβαθρο 
αριστερά|μικρογραφία| Ανακατασκευή της πλατείας του Αγίου Μάρκου στις αρχές του δέκατου αιώνα
Οι επιδρομές των Μαγιάρων στη βόρεια Ιταλία το 898 και ξανά το 899 οδήγησαν στη λεηλασία και σύντομη κατοχή των σημαντικών ηπειρωτικών πόλεων Σιτανόβα, Πάντοβα και Τρεβίζο, καθώς και αρκετών μικρότερων πόλεων και οικισμών εντός και γύρω από τη λιμνοθάλασσα της Βενετίας.Fasoli, Le incursioni ungare..., pp. 96–100 Αν και οι Βενετοί τελικά νίκησαν τους Μαγιάρους στο Λίντο Αλμπιόλα στις 29 Ιουνίου 900 και απέτρεψαν την εισβολή,Kristó, Hungarian History in the Ninth Century, p. 198 η Βενετία παρέμεινε ευάλωτη χάρη στο βαθύ κανάλι που επέτρεπε την πρόσβαση στο λιμάνι από τη θάλασσα. Συγκεκριμένα, η νέα πόλη απειλήθηκε από τους Σλάβους πειρατές που απειλούσαν τακτικά τις βενετσιάνικες ναυτιλιακές γραμμές στην Αδριατική.Parrot, The Genius of Venice, p. 30

Κατά συνέπεια, δημιουργήθηκε μια σειρά οχυρώσεων κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Δόγη Πιέτρο Τριμπούνο (εν ενεργεία 887–911) για την προστασία της Βενετίας από την εισβολή στη θάλασσα.Agazzi, Platea Sancti Marci..., p. 19. Αυτές οι οχυρώσεις περιελάμβαναν ένα τείχος που ξεκίνησε στο rivulus de Castello (Ρίο ντελ Παλάτσο), ακριβώς ανατολικά του κάστρου των Δόγηδων, και τελικά επεκτάθηκε κατά μήκος της προκυμαίας στην περιοχή που καταλάμβανε η πρώιμη εκκλησία της Σάντα Μαρία λουμπικάνο.The reference in the chronicle of John the Deacon to rivulus de Castello has led some historians to alternatively place the origin of the wall on the island of Olivolo. See Norwich, A History of Venice, pp. 37–38. Ωστόσο, η ακριβής τοποθεσία του τείχους δεν έχει προσδιοριστεί ούτε είναι αδιαμφισβήτητη η διάρκειά του πέρα από τη στιγμή της κρίσης. Excavations in the early twentieth century revealed stone foundations between the bell tower and the Marciana Library which may have belonged to the early wall. See Dorigo, Venezia romanica..., I, p. 24.

Βασικό στοιχεία σε αυτό το αμυντικό δίκτυο, μια σιδερένια λιμενική αλυσίδα που θα μπορούσε να τραβηχτεί τεντωμένη σε όλο το Μεγάλο Κανάλι για να εμποδίσει την πλοήγηση και να εμποδίσει την πρόσβαση στο κέντρο της πόλης εγκαταστάθηκε στο ύψος του Σαν Γκρεγκόριο.Norwich, A History of Venice, pp. 37–38Parrot, The Genius of Venice, pp. 30–31 Επιπλέον, χτίστηκε τεράστιο παρατηρητήριο στην πλατεία του Αγίου Μάρκου. Πιθανότατα ξεκίνησε κατά τη διάρκεια της ηγεσίας του Τριμπούνο και προοριζόταν επίσης να χρησιμεύσει ως σημείο αναφοράς για την ασφαλή καθοδήγηση των βενετσιάνικων πλοίων στο λιμάνι, το οποίο εκείνη την εποχή κατείχε ένα σημαντικό μέρος της περιοχής που αντιστοιχεί στη σημερινή πλατεία του Αγίου Μάρκου.Agazzi, Platea Sancti Marci..., p. 16Dorigo, Venezia romanica..., I, p. 24

 Κατασκευή 

 Πύργος 
Το αμυντικό σύστημα που ξεκίνησε υπό το Πιέτρο Τριμπούνο ήταν πιθανώς προσωρινό και η κατασκευή μπορεί να περιορίστηκε στην ενίσχυση προϋπάρχουσας κατασκευής. Τα μεσαιωνικά χρονικά υποδηλώνουν ότι η τοποθέτηση των θεμελίων για τον πύργο συνεχίστηκε κατά τις βασιλείς των άμεσων διαδόχων του, Όρσο Β΄ Πατρετσιπάτσιο (912–932) και Πιέτρο Β΄ Καντιάνο (932–939). Οι καθυστερήσεις πιθανότατα οφείλονταν στη δυσκολία στην ανάπτυξη κατάλληλων τεχνικών κατασκευής καθώς και στον εντοπισμό και την εισαγωγή δομικών υλικών.Agazzi, Platea Sancti Marci..., p. 16Gattinoni, Historia di la magna torre..., p. 31Excavations conducted in 1884 and the more detailed studies done after the collapse of the bell tower in 1902 revealed that the foundation of the bell tower consists in seven layers of varying qualities and construction techniques, an indication that the foundation was laid in different stages and over time. See Agazzi, Platea Sancti Marci..., p. 16 Μερικά από τα πρώτα τούβλα χρονολογούνται από την ύστερη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και σώθηκαν από ερείπια στην ηπειρωτική χώρα.Zanetto, Il cambio d'abito del "Paron de casa"..., p. 11 Για τα θεμέλια, πάσσαλοι κληθρών, μήκους περίπου 1,5 μέτρου και 25 εκατοστά σε διάμετρο, τοποθετήθηκαν σε πυκνό στρώμα πηλού που βρίσκεται περίπου 5 μέτρα κάτω από την επιφάνεια.Torres, Il campanile di San Marco nuovamente in pericolo..., p. 23Zanetto, Il cambio d'abito del "Paron de casa"..., pp. 4–5 Οι πάσσαλοι καλύφθηκαν με δύο στρώσεις από δρύινων σανίδων στις οποίες τοποθετήθηκαν πολλαπλά στρώματα από πέτρα.

Η κατασκευή του καθεαυτού πύργου φαίνεται να ξεκίνησε κατά τη σύντομη βασιλεία του Πιέτρο Παρτετσιπάτσιο (939–942) αλλά δεν προχώρησε πολύ. Πολιτική διαμάχη κατά τη διάρκεια των επακόλουθων βασιλείων του Πιέτρο Γ΄ Καντιάνο (942–959) και, ιδιαίτερα, του Πιέτρο Δ΄ Καντιάνο (959–976 ) απέκλεισαν περαιτέρω εργασίες.  Υπό τον Πιέτρο Α΄ Ορσεόλο (976–978), η κατασκευή ξαναρχίζει και προχώρησε σημαντικά κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Τριμούνο Μέμμο (979–991).Zanetto, Il cambio d'abito del "Paron de casa"..., pp. 12–13 Δεν έγιναν περαιτέρω προσθήκες στον πύργο μέχρι την εποχή του Ντομένικο Σέλβο (1071–1084), μια ένδειξη ότι είχε φτάσει σε λειτουργικό ύψος και θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τον έλεγχο της πρόσβασης στην πόλη.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 7 Ο Σέλβο αύξησε το ύψος σε περίπου 40 μέτρα, που αντιστοιχούσε στο πέμπτο από τα οκτώ παρόντα παράθυρα.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 8Zanetto, Il cambio d'abito del "Paron de casa"..., p. 14 Ο Δόγης Ντομένικο Μοροζίνι (1147–1156) έπειτα ανέβασε το ύψος στο πραγματικό επίπεδο του καμπαναριού και πιστώθηκε με την κατασκευή του καμπαναριού.Gattinoni, Historia di la magna torre..., pp. 33–39 Το πορτραίτο του στο Παλάτι των Δόγηδων τον δείχνει μαζί με μια γραφή που παραθέτει τα σημαντικά γεγονότα της βασιλείας του, μεταξύ των οποίων είναι η κατασκευή του καμπαναριού: "Sub me admistrandi operis campanile Sancti Marci construitur. . ".Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 10

 Κωδωνοστάσιο και οβελός 
Το πρώτο κωδωνοστάσιο προστέθηκε υπό τον Βιτάλε Β΄ Μικιέλ (1156–1172). Στην κορυφή τοποθετήθηκε πυραμιδοειδής οβελός από το ξύλο που ήταν επενδυμένο με πλάκες χαλκού.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, pp. 9–11Zanetto, Il cambio d'abito del "Paron de casa"..., p. 17 Γύρω στο 1329, το καμπαναριό αποκαταστάθηκε και ο οβελός ανοικοδομήθηκε. Ο ίδιος ο οβελός ήταν ιδιαίτερα επιρρεπής σε φωτιά λόγω του ξύλινου σκελετού. Κάηκε όταν κεραυνός έπληξε τον πύργο στις 7 Ιουνίου 1388, αλλά ξαναχτίστηκε με ξύλο. Με την ευκαιρία αυτή, οι χάλκινες πλάκες καλύφθηκαν με φύλλα χρυσού, καθιστώντας τον πύργο ορατό σε μακρινά πλοία στην Αδριατική.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 13 
εναλλ.=photograph of the spire of Καμπαναριό του Αγίου Μάρκου|αριστερά|μικρογραφία| Το καμπαναριό και ο οβελός όπως σχεδιάστηκαν από τον Τζόρτζο Σπαβέντο το 1489 και χτίστηκε για πρώτη φορά από τον Πιέτρο Μπον (1512–1514)
Ο οβελός καταστράφηκε για άλλη μια φορά το 1403 όταν οι φλόγες από πυροτεχνήματα που άναψαν για να φωτίσουν τον πύργο για τον εορτασμό της βενετσιάνικης νίκης εναντίον των Γενοβέζων στη Μάχη του Μονόν κατάπιαν το ξύλινο πλαίσιο.Zanetto, Il cambio d'abito del "Paron de casa"..., p. 21 Ανακατασκευάστηκε μεταξύ 1405 και 1406.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 9–17 Ένας κεραυνός χτύπησε και πάλι τον πύργο κατά τη διάρκεια μιας βίαιης καταιγίδας στις 11 Αυγούστου 1489, βάζοντας φωτιά στον οβελό, ο οποίος έπεσε στην πλατεία κάτω. Οι καμπάνες έπεσαν στο πάτωμα του καμπαναριού, και η τοιχοποιία του ίδιου του πύργου ράγισε.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 18–20 Σε απάντηση αυτής της τελευταίας καταστροφής, οι προμηθευτές του Αγίου Μάρκοι de supra, οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι που ήταν υπεύθυνοι για τα δημόσια κτίρια γύρω από την πλατεία του Αγίου Μάρκου, αποφάσισαν να ξαναχτίσουν το καμπαναριό και τον οβελό εξ ολοκλήρου με τοιχοποιία, ώστε να αποφευχθούν μελλοντικές πυρκαγιές. Η προμήθεια δόθηκε στον πρώτο (σύμβουλος αρχιτέκτονας και διαχειριστής κτιρίων), Τζόρτζο Σπαβέντο. Αν και ο σχεδιασμός υποβλήθηκε μέσα σε λίγους μήνες, το εκτιμώμενο κόστος ήταν 50.000 δουκάτα και οικονομικοί περιορισμοί κατά την περίοδο ανάκαμψης από τους πολέμους στη Λομβαρδία εναντίον του Μιλάνου (1423-1454) καθυστέρησαν την κατασκευή.Marchesini, Un secolo all'ombra..., p. 32 Αντ 'αυτού, ο Σπαβέντο περιόρισε τις επισκευές στη δομική βλάβη του πύργου. Μια προσωρινή οροφή με πλακάκια τοποθετήθηκε πάνω από το καμπαναριό, και οι καμπάνες που ήταν ακόμη ανέπαφες επανατοποθετήθηκαν. Το ξέσπασμα το 1494 των ιταλικών πολέμων για τον έλεγχο της ηπειρωτικής χώρας απέκλεισε οποιαδήποτε περαιτέρω δράση.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, pp. 21–22Zanetto, Il cambio d'abito del "Paron de casa"..., p. 22

Στις 26 Μαρτίου 1511, ένας βίαιος σεισμός κατέστρεψε περαιτέρω την εύθραυστη δομή και δημιούργησε μακριά ρωγμή στη βόρεια πλευρά του πύργου, καθιστώντας απαραίτητη την άμεση επέμβαση. Κατόπιν πρωτοβουλίας του αναδόχου Αντόνιο Γκριμάνι, η προσωρινή στέγη και το καμπαναριό αφαιρέθηκαν και έγιναν προετοιμασίες για την τελική εκτέλεση του σχεδιασμού του Σπαβέντο.Gattinoni, Il campanile di San Marco in Venezia, pp. 23–25 Το έργο πραγματοποιήθηκε υπό την καθοδήγηση του Πιέτρο Μπον που διαδέχθηκε τον Σπαβέντο ως πρώτος το 1509.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, pp. 32–34Pietro Bon, consultant architect and buildings manager for the procurators of Saint Mark de supra is often confused with Bartolomeo Bon, chief consulting architect for the Salt Office. For relative documentation and the attribution of various projects, see Gattinoni, Historia di la magna torre..., pp. 63–72 and Stefano Mariani, 'Vita e opere dei proti Bon Bartolomeo e Pietro' (unpublished doctoral thesis, Istituto Universitario di Architettura – Venezia, Dipartimento di Storia dell'Architettura, 1983) Για να χρηματοδοτήσουν την αρχική εργασία, οι προμηθευτές πούλησαν αντικείμενα χωρίς αξίωση σε πολύτιμα μέταλλα που είχαν κατατεθεί στο θησαυροφυλάκιο του Αγίου Μάρκου το 1414 για αξία 6.000 δουκάτων.Gattinoni, Historia di la magna torre..., p. 61Marchesini, Un secolo all'ombra..., p. 38 Μέχρι το 1512, ο ίδιος ο πύργος είχε επισκευαστεί πλήρως και άρχισαν οι εργασίες στο νέο καμπαναριό που κατασκευάστηκε από πέτρα Ιστρίας.Gattinoni, Historia di la magna torre..., p. 62

Οι τέσσερις πλευρές της πλίνθινης σοφίτας παραπάνω έχουν  ανάγλυφα γλυπτά που έρχονται σε αντίθεση με την πέτρα Ιστρίας. Οι ανατολικές και δυτικές πλευρές έχουν αλληγορικές μορφές της Βενετίας, που παρουσιάζονται ως προσωποποίηση της Δικαιοσύνης με το σπαθί και τις κλίμακες. Κάθεται σε ένα θρόνο που στηρίζεται από λιοντάρια και στις δύο πλευρές, υπαινιγμός του θρόνου του Σολομώντα, του βασιλιά του αρχαίου Ισραήλ που φημίζεται για τη σοφία και την κρίση του.Rosand, Myths of Venice..., p. 25 Αυτό το θέμα της Βενετίας ως ενσάρκωση, αντί να επίκλιση, της αρετής της Δικαιοσύνης είναι κοινή στην εικονογραφία του κράτους της Βενετίας και επαναλαμβάνεται στην πρόσοψη του Παλατιού των Δόγηδων.Rosand, Myths of Venice..., pp. 32–36 Οι υπόλοιπες πλευρές της σοφίτας έχουν το λιοντάρι του Αγίου Μάρκου, το σύμβολο της Ενετικής Δημοκρατίας.
Στις 6 Ιουλίου 1513, ένα ξύλινο άγαλμα του αρχαγγέλου Γαβριήλ, καλυμμένο με χαλκό και επιχρυσωμένο, τοποθετήθηκε στην κορυφή του οβελού.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., p. 25

Μια καινοτομία σε σχέση με τον παλαιότερο πύργο, το άγαλμα λειτούργησε επίσης ως ανεμοδείκτης, γυρίζοντας έτσι ώστε να βλέπει πάντα τον άνεμο.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, pp. 73–74 Ο Φραντσέσκο Σανσοβίνο πρότεινε στον οδηγό του για την πόλη, Venetia città nobilissima et singolare (1581), ότι η ιδέα ενός ανεμοδείκτη στην κορυφή του νέου πύργου προήλθε από την περιγραφή του Βιτρούβιου για τον Πύργο των ανέμων στην Αθήνα, ο οποίος είχε ένα χάλκινο τρίτωνα σε άξονα.Vitruvius, De architectura, 1.6.4Sansovino, Venetia città nobilissima et singolare..., fol. 106r Αλλά η συγκεκριμένη επιλογή του αρχαγγέλου Γαβριήλ είχε ως στόχο να θυμηθεί το μύθο ιδρύσεως της Βενετίας στις 25 Μαρτίου 421, τη γιορτή του Ευαγγελισμού.The legend of Venice's birth on 21 March 421 is traceable to at least the thirteenth-century chronicler Martino da Canal, Les estoires de Venise. It appears in the writings of Jacopo Dondi (Liber partium consilii magnifice comunitatis Padue, fourteenth century), Andrea Dandolo, Bernardo Giustiniani, Marin Sanudo, Marc'Antonio Sabellico, and Francesco Sansovino. See Muir, Civic Ritual in Renaissance Venice, pp. 70–71. Στην ενετική ιστοριογραφία, ο θρύλος, που ανιχνεύεται μέχρι τον δέκατο τρίτο αιώνα, συνέδεσε την αρχή της χριστιανικής εποχής με τη γέννηση της Βενετίας ως χριστιανικής δημοκρατίας και επιβεβαίωσε τη μοναδική θέση και ρόλο της Βενετίας στην ιστορία ως πράξη θεϊκής χάρης.Rosand, Myths of Venice..., pp. 12–16 Ως κατασκευή, εκφράζεται στις συχνές παραστάσεις του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου σε ολόκληρη τη Βενετία, κυρίως στην πρόσοψη της Βασιλικής του Αγίου Μάρκου και στα ανάγλυφα του Αγκοστίνο Ρουμπίνι στη βάση της γέφυρας του Ριάλτο, που απεικονίζει την Παναγία απέναντι από τον αρχάγγελο Γαβριήλ.Rosand, Myths of Venice..., pp. 16–18

Όπως καταγράφηκε από τον Μαρίν Σανούδο, οι δομικές εργασίες στον πύργο ολοκληρώθηκαν τον Ιούνιο του 1514.Sanudo, Diarii, XVIII (1887), col. 246 Οι υπόλοιπες εργασίες ολοκληρώθηκαν μέχρι τον Οκτώβριο του 1514, συμπεριλαμβανομένης της επιχρύσωση του οβελού.Gattinoni, Historia di la magna torre..., p. 63

 Λοτζέτα 
εναλλ.=photograph of the loggetta at the base of the campanile|μικρογραφία| Το λογότυπο του καμπαναριού, σχεδιασμένο από τον Γιάκοπο Σανσοβίνο
Τον δέκατο πέμπτο αιώνα, οι φροντιστές του Αγίου Μάρκου de supra ανέγειραν μια σκεπαστή εξωτερική στοά συνδεδεμένη με το καμπαναριό. Ήταν μια ξύλινη δομή, εν μέρει κλειστή, που χρησίμευε ως τόπος συγκέντρωσης ευγενών όποτε έφταναν στην πλατεία για κυβερνητικές επιχειρήσεις. Παρείχε επίσης χώρο για τους φροντιστές που συναντιώτουσαν περιστασιακά εκεί και για τους φρουρούς που προστάτευαν την είσοδο στο Παλάτι των Δόγηδων όποτε ήταν σε σύνοδο το Μεγάλο Συμβούλιο.Morresi, Jacopo Sansovino, p. 216

Με την πάροδο του χρόνου, υπέστη επανειλημμένα ζημιές από πτώση τοιχοποιίας από τον καμπαναριό ως αποτέλεσμα καταιγίδας και σεισμού, αλλά επισκευάστηκε μετά από κάθε συμβάν. Ωστόσο, όταν ο κεραυνός χτύπησε το καμπαναριό στις 11 Αυγούστου 1537 και η λότζια από κάτω υπέστη άλλη μια φορά ζημιά, αποφασίστηκε να ανοικοδομηθεί πλήρως η κατασκευή.Morresi, Jacopo Sansovino, p. 213 Η προμήθεια δόθηκε στον γλύπτη και τον αρχιτέκτονα Τζάκοπο Σανσοβίνο, τον άμεσο διάδοχο του Μπον ως πρώτος στους φροντιστές του Αγίου Μάρκου de supra. Ολοκληρώθηκε το 1546.Morresi, Jacopo Sansovino, p. 215

Οι υπόλοιπες τρεις πλευρές του καμπαναριού ήταν καλυμμένες με ξύλινους πάγκους, προοριζόμενους για δραστηριότητες λιανικής. Αυτά ήταν μια πρόσθετη πηγή εσόδων για τους φροντιστές του Αγίου Μάρκου de supra και εκμισθώθηκαν για να χρηματοδοτήσουν τη συντήρηση των κτιρίων στην πλατεία. Οι πάγκοι αφαιρέθηκαν το 1873.Morresi, Jacopo Sansovino, p. 219Lupo, 'Il restauro ottocentesco della Loggetta...', p. 132

 Μετέπειτα ιστορία 
Καθ 'όλη τη διάρκεια της ιστορίας του, το καμπαναριό παρέμεινε ευαίσθητο σε ζημιές από καταιγίδες. Κεραυνοί το χτύπησαν τα 1548, 1562, 1565 και 1567.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., pp. 26–27Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, pp. 37–38 Σε κάθε περίπτωση, επισκευές έγιναν υπό τη διεύθυνση του Τζάκοπο Σανσοβίνο, υπεύθυνος ως πρωτο για τη συντήρηση των κτιρίων που υπό την επίβλεψη των φροντιστών του Αγίου Μάρκου de supra, συμπεριλαμβανομένου του καμπαναριού. Το έργο, που χρηματοδοτήθηκε από τους λογαριασμούς των φροντιστών, εκτελείται συνήθως από ξυλουργούς που παρέχονται από το Αρσενάλι, τα κυβερνητικά ναυπηγεία.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 44 Ο πύργος υπέστη ζημιά δύο φορές το 1582.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., p. 27Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 38
μικρογραφία|Πλάκα στο καμπαναριό για την επίδειξη του τηλεσκοπίου
Τους επόμενους αιώνες, ήταν επανειλημμένα απαραίτητο να επιδιορθωθούν οι ζημιές που προκαλούνταν από κεραυνούς. Το 1653, ο Μπαλντασάρε Λογκένα ανέλαβε τις επισκευές μετά από κεραυνούς, αφού έγινε πρώτος το 1640. Η ζημιά πρέπει να ήταν εκτεταμένη αυτή τη φορά, δεδομένου ότι το κόστος επισκευής ήταν 1.230 δουκάτα.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 39 Σημαντική εργασία ήταν επίσης απαραίτητη για την επιδιόρθωση ζημιών που έγιναν μετά από κεραυνούς στις 23 Απριλίου 1745, με αποτέλεσμα κάποια από την τοιχοποιία να σπάσει και να σκοτώσει τέσσερα άτομα στην πλατεία ως αποτέλεσμα πτώσης λιθοδομής.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., pp. 30–31 Το καμπαναριό καταστράφηκε και πάλι από κεραυνούς το 1761 και το 1762. Το κόστος επισκευής για τη δεύτερη περίπτωση έφτασε το σημαντικό ποσό των 3.329 δουκάτων.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 42 Τέλος, στις 18 Μαρτίου 1776, ο φυσικός Τζουζέπε Τοάλντο, καθηγητής αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας, εγκατέστησε αλεξικέραυνο, το πρώτο στη Βενετία.Block, Benjamin Franklin..., p. 91Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., pp. 31–32

Χρειάστηκε επίσης περιοδική εργασία για την αποκατάσταση ζημιών στον πύργο και το άγαλμα του αρχαγγέλου Γαβριήλ από τη διάβρωση του ανέμου και της βροχής. Το αρχικό άγαλμα αντικαταστάθηκε το 1557 με μια μικρότερη έκδοση.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 74 Μετά από πολλές αποκαταστάσεις, αυτό με τη σειρά του αντικαταστάθηκε το 1822 από ένα άγαλμα που σχεδιάστηκε από τον Λουίτζι Τσαντομένεγκι, καθηγητή στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βενετίας.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 77

Ο πύργος παρέμεινε στρατηγικής σημασίας για την πόλη. Η πρόσβαση σε ξένους αξιωματούχους επιτρέπεται μόνο από τη Γερουσία, το εκτελεστικό όργανο της κυβέρνησης, και ιδανικά σε πλημμυρίδα, όταν δεν ήταν δυνατή η διάκριση των πλεύσιμων καναλιών στη λιμνοθάλασσα.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, pp. 96 and 98 Στις 21 Αυγούστου 1609, ο Γαλιλαίος Γαλιλέι έδειξε το τηλεσκόπιο του στον προμηθευτή Αντόνιο Πριούλι και άλλους ευγενείς από το καμπαναριό. Τρεις μέρες αργότερα, το τηλεσκόπιο παρουσιάστηκε στον δόγη Λεονάρτντο Ντονάτο από τη λότζια του παλατιού των Δόγηδων.Whitehouse, Renaissance Genius..., p. 77

 Καμπάνες 

 Ιστορία 
εναλλ.=photograph of two bells in the belfry|μικρογραφία| Η Nona και η Trottiera
Μια καμπάνα πιθανότατα εγκαταστάθηκε για πρώτη φορά στον πύργο κατά τη διάρκεια της θητείας του Δόγη Βιτάλε Β΄ Μίκιελ. Ωστόσο, τα έγγραφα που πιστοποιούν την παρουσία καμπάνας χρονολογούνται μόνο από τον δέκατο τρίτο αιώνα και έπειτα. Μια διάσκεψη του Μεγάλου Συμβουλίου, με ημερομηνία 8 Ιουλίου 1244, καθιέρωσε ότι η καμπάνα για τη σύγκληση του συμβουλίου έπρεπε να χτυπήσει το απόγευμα εάν το συμβούλιο συνέλθει το επόμενο πρωί και νωρίς το απόγευμα εάν η συνάντηση είχε προγραμματιστεί για το απόγευμα της την ίδια μέρα. Υπάρχει παρόμοια αναφορά για κάμπανα στο καταστατικό της συντεχνίας των σιδηρουργών, που χρονολογείται στο 1271.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p.  50

Με την πάροδο του χρόνου, ο αριθμός των καμπανών μεταβάλλεται. Το 1489, υπήρχαν τουλάχιστον έξι. Τέσσερις ήταν παρόντες τον δέκατο έκτο αιώνα έως το 1569, όταν προστέθηκε πέμπτη. Ξεκινώντας το 1678 η καμπάνα που μεταφέρθηκε στη Βενετία από την Κρήτη αφού το νησί κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς Τούρκους, που ονομάζεται Campanon da Candia, κρεμάστηκε στον πύργο. Αλλά όταν έπεσε στο πάτωμα του καμπαναριού το 1722, δεν επανατοποθετήθηκε. Μετά από αυτό το διάστημα, παρέμειναν πέντε καμπάνες.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, pp. 51–54 Αυτές ονομάστηκαν (από τη μικρότερη στο μεγαλύτερη) Maleficio (επίσης Renghiera ή Preghiera ), Trottiera (επίσης Dietro Nona ), Meza-terza (επίσης Pregadi ), Nona και Marangona.Doglioni, Historia Venetiana, p. 87Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 135Sansovino and Stringa, Venetia città nobilissima et singolare..., 1604 edn, fol. 202vSome modern lists give the sequence as Maleficio, Meza-terza, Trottiera, Nona, and Marangona. But the historical texts clearly indicate that the Meza-terza was larger than the Trottiera. See Gattinoni, Historia di la magna torre..., pp. 147–148.

Οι ιστορικές καταγραφές για τις ζημιές στον πύργο που προκλήθηκαν από κεραυνό αναφέρονται σε σπασμένες καμπάνες, μια ένδειξη ότι οι καμπάνες πρέπει να έχουν αναχυτευτούν σε διάφορες στιγμές. Αλλά το πρώτο τεκμηριωμένο παράδειγμα αφορά την Trottiera που αναχυτεύθηκε το 1731. Ο ήχος που προέκυψε δεν ήταν ικανοποιητικός και το κουδούνι έπρεπε να ξαναδιαμορφωθεί δύο φορές πριν εναρμονιστεί με τις παλαιότερες καμπάνες.Gattinoni, Historia di la magna torre..., pp. 141–144 Μετά τον ορισμό της Βασιλικής του Αγίου Μάρκου ως καθεδρικού ναού της Βενετίας (1807), η Marangona και η Renghiera, μαζί με την Campanon da Candia και άλλες καμπάνες από πρώην εκκλησίες, αναχυτεύθηκαν από τον Ντομένικο Καντσιάνι Ντάλα Βενέτσια σε δύο μεγαλύτερες ορειχάλκινες καμπάνες μεταξύ 1808 και 1809. Αλλά αυτά λιώθηκαν με τις Meza-terza, Trottiera και Nona το 1820, ξανά από τον Ντάλα Βενέτσια, για να δημιουργήσουν μια νέα σειρά πέντε καμπάνων.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, pp.  61–64 Από αυτές τις καμπάνες, μόνο η Marangona επέζησε από την κατάρρευση του καμπαναριού το 1902.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 128

 Λειτουργίες 
Σε διάφορους συνδυασμούς, οι καμπάνες έδειχναν τις ώρες της ημέρας και συντονισμένες δραστηριότητες σε όλη την πόλη. Τέσσερις από τις κάμπανες είχαν επίσης συγκεκριμένες λειτουργίες σε σχέση με τις δραστηριότητες της ενετικής κυβέρνησης.Several sources provide information on the ringing of the bells of St Mark's, including Giovanni Nicolò Doglioni, Historia Venetiana scritta brevemente (Venetia: Damian Zenaro, 1598), pp. 87–91; Francesco Sansovino and Giovanni Stringa, Venetia città nobilissima et singolare... (Venetia: Altobello Salicato,1604), fols 202v–204r; Giuseppe Filosi, Narrazione Istorica Del Campanile Di San Marco In Venezia (Venezia: Gio. Battista Recurti, 1745, pp. 25–28; and the manuscript Giambattista Pace, Ceremoniale Magnum, sive raccolta universale di tutte le ceremonie spettanti alla Ducal Regia Capella di S. Marco, 1684. These sources, however, do not always agree. Gregorio Gattinoni argues that two sixteenth-century manuscripts, attributed to custodians of the bell tower, are more accurate. See Gattinoni, Historia di la magna torre...,pp. 166–172.

 Ώρες της ημέρας 
Την αυγή, με την πρώτη εμφάνιση του φωτός της ημέρας, η Meza-terza χτυπούσε (16 σειρές 18 χτυπημάτων).Gattinoni, Historia di la magna torre..., p. 194 Η Marangona ακολουθούσε κατά την ανατολή του ηλίου (16 σειρές 18 χτυπημάτων).Gattinoni, Historia di la magna torre..., p. 195 Αυτό σηματοδότησε το άνοιγμα της Εκκλησίας του Αγίου Μάρκου για προσευχή και της λοτζέτας στη βάση του καμπαναριού. Οι πύλες του εβραϊκού γκέτο άνοιγαν επίσης.Gattinoni, Historia di la magna torre..., p. 188The original legislation of 29 May 1516 established sunset as the closing time of the ghetto. But in December 1516, the closing hour was moved to 2 hours after sunset in winter and 1 hour after sunset in summer. Although the charter of 1738 once again established sunset as the hour of closing, this was changed in 1760 to 4 hours after sunset in winter (October – March) and to 2 hours after sunset in summer (April – September). After 1788 the ghetto closed at midnight every day of the year. See Benjamin Ravid, Curfew Time in the Ghetto of Venice, in Ellen E. Kittell and Thomas F. Madden, ed., Medieval and Renaissance Venice (Chicago: University of Illinois Press, 1999), pp. 241–242 Το χτύπημα της Marangona ενημέρωνε επίσης τους εργάτες να προετοιμαστούν για την εργάσιμη ημέρα η οποία, καθοριζόμενη από το φως του ήλιου, διέφερε σε διάρκεια καθ 'όλη τη διάρκεια του έτους. Η Marangona, η μεγαλύτερη καμπάν, πήρε το όνομά του από τη συγκεκριμένη λειτουργία σε σχέση με τους marangoni (ξυλουργοί) που εργάζονταν στο Αρσενάλι.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, pp.  51–54 Αφού σταματούσε η Marangona, ακολούθησε μισή ώρα σιωπής. Η Meza-terza στη συνέχεια χτυπούσε συνεχώς για τριάντα λεπτά.  Η καμπάνα πήρε το όνομά του, Meza-terza (μισό τρίτο), από την ώρα της ημέρας, δεδομένου ότι χτύπησε μεταξύ της ανατολής και της τρίτης ώρας (Terce), την παραδοσιακή στιγμή της λειτουργικής προσευχής στα μέσα του πρωινού.Gattinoni, Historia di la magna torre..., p. 191 Στο τέλος των τριάντα λεπτών, γιορταζόταν η Θεία Ακολουθία στον Άγιο Μάρκο. Επίσης, ξεκινούσε η εργάσιμη ημέρα για τους εργάτες στο Αρσενάλι, τους τεχνίτες da grosso (βαριές μηχανικές συναλλαγές) και κυβερνητικούς αξιωματούχους. Εργάτες που δεν ήταν παρόντες για εργασία δεν έλαβαν πλήρεις μισθούς για την ημέρα. Οι ώρες των καταστημάτων και η εργάσιμη ημέρα ορισμένων τεχνικών συντεχνιών ρυθμίζονταν από τη Realtina, τη καμπάνα που βρίσκεται στον πύργο της εκκλησίας του Σαν Τζοβάνι Ελεμοσινάριο στο Ριάλτο.Gattinoni, Historia di la magna torre..., pp. 175–178

Η τρίτη ώρα σηματοδοτούταν από το χτύπημα της Marangona (15 σειρές 16 χτυπημάτων).

Η Nona πήρε το όνομά του από την Ένατη Ώρα (Nones), την παραδοσιακή στιγμή της λειτουργικής απογευματινής προσευχής. Ακουγόταν (16 σειρές 18 χτυπημάτων) το μεσημέρι και σηματοδοτούσε την αρχή του διαλείμματος. Μετά τη λήξη της Nona, ακολούθησε μισή ώρα σιωπής. Στη συνέχεια, η Trottiera χτυπούσε συνεχώς για 30 λεπτά: από τη συγκεκριμένη λειτουργία, η Trottiera ονομάστηκε επίσης Dietro Nona (πίσω ή μετά, τη Nona ). Όταν το κουδούνισμα σταματούσε, η δουλειά άρχιζε ξανά.Gattinoni, Historia di la magna torre..., p. 196 Μία ώρα αργότερα, η Nona χτυπούσε (9 σειρές 10 χτυπημάτων για τρεις φορές) για να σηματοδοτήσει του εσπερεινού Άβε Μαρία, το οποίο ακολουθούσε η Marangona (15 σειρές 16 χτυπημάτων)Gattinoni, Historia di la magna torre..., p. 197

Η Marangona χτυπούσε (15 σειρές 16 χτυπημάτων) στο ηλιοβασίλεμα που αντιστοιχούσε σε 24 ώρες και στο τέλος της εργάσιμης ημέρας για το Αρσενάλι, τις βαριές μηχανικές εργασίες και τα κυβερνητικά γραφεία. Μία ώρα μετά το ηλιοβασίλεμα, η Meza-terza χτυπούσε για 12 λεπτά, σηματοδοτώντας ότι η νυχτερινή βάρδια έπρεπε να είναι παρούσα στην πλατεία του Αγίου Μάρκου.Gattinoni, Historia di la magna torre..., p. 198 Μετά από παύση δώδεκα λεπτών, η Nona χτυπούσε για 12 λεπτά. Αυτό έδειγνε ότι έπρεπε να σταλλούν επιστολές στο Ριάλτο για αποστολή. Μετά από άλλα 12 λεπτά, η Marangona χτυπούσε για 12 λεπτά, τελειώνοντας δύο ώρες μετά το ηλιοβασίλεμα.Gattinoni, Historia di la magna torre..., p. 199 Η νυχτερινή βάρδια άρχιζε. Η Realtina σηματοδότησε τη στιγμή να σβηστούν οι φωτιές στα σπίτια.Domestic heating was allowed for two hours after sunset, beginning on the first weekday of October. The period was extended to three hours after sunset, beginning on 18 October, and to four hours from 12 November. On the last Thursday of Carnival, the period was reduced to three hours and on 1 March to two hours. After Wednesday of Holy Week, domestic heat in the evening was not allowed. See Gattinoni, Historia di la magna torre..., p. 190.

Τα μεσάνυχτα σηματοδοτούνταν από το χτύπημα της Marangona (16 σειρές 18 χτυπημάτων).Gattinoni, Historia di la magna torre..., p. 200

 Δημόσιες εκτελέσεις 
Η μικρότερη καμπάνα, γνωστή εναλλακτικά ως Renghiera, Maleficio ή Preghiera, σηματοδοτούσε δημόσιες εκτελέσεις χτυπώντας για 30 λεπτά. Η καμπάνα βρισκόταν προηγουμένως στο Παλάτι των Δόγηδων και αναφέρεται σε σχέση με την εκτέλεση για προδοσία του Δόγη Μαρίν Φάλιερ το 1355. Το 1569 μεταφέρθηκε στον πύργο. Το παλαιότερο όνομα, Renghiera, προήλθε από το renga (επίπληξη) σε σχέση με τις δικαστικές διαδικασίες στο Παλάτι. Το εναλλακτικό όνομα Maleficio, από το malus (κακό, κακό), υπενθύμιζε την εγκληματική πράξη, ενώ η Preghiera (προσευχή) επικαλούταν παρακλήσεις για την ψυχή των καταδικασμένων.Gattinoni, Il campanile di san Marco di Venezia, pp.  54–55 Μετά την εκτέλεση, η Marangona χτυπούσε για μισή ώρα και μετά η Meza-terza.Sansovino, Le cose maravigliose et notabili della citta' di Venetia..., p. 161 Κάθε φορά που η θανατική ποινή απονεμόταν από το Συμβούλιο των Δέκα, η Maleficio χτυπούσε αμέσως μετά την Marangona της ανατολής και η ποινή εκτελούταν το πρωί. Οι θανατικές ποινές που εκδόθηκαν από το Quarantia al Criminal ή τους Λόρδους της Νύχτας εκτελούνταν το απόγευμα, οπότε και η Maleficio χτυπούσε αμέσως μετά το τέλος της Dietro Nona.Gattinoni, Historia di la magna torre..., pp. 191–192

 Συγκρότηση κυβερνητικών συνελεύσεων 
εναλλ.=photograph of a bell in the belfry|μικρογραφία| Το Marangona
Η Marangona ανακοίνωνε τις συνόδους του Μεγάλου Συμβουλίου.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, pp. 55 and 57–58 Σε περίπτωση που το συμβούλιο επρόκειτο να συνεδριάσει το απόγευμα, η Trottiera χτύπησε για 15 λεπτά, αμέσως μετά την Τρίτη Ώρα. Μετά το μεσημέρι, η Marangona αντηχούσε (4 σειρές από 50 κτυπήματα ακολουθούμενες από 5 από 25). Στη συνέχεια, η Trottiera χτύπησε συνεχώς για μισή ώρα ως δεύτερη πρόσκληση για τα μέλη του Μεγάλου Συμβουλίου, σηματοδοτώντας την ανάγκη επιτάχυνσης του ρυθμού. Το όνομα του κουδουνιού προήλθε όταν χρησιμοποιούνται άλογα στην πόλη. Ο ήχος της Trottiera προοριζόταν επομένως να σηματοδοτήσει την ανάγκη να προχωρήσουν σε τρέξιμο. Όταν η καμπάνα σταματούσε, οι πόρτες της αίθουσας του συμβουλίου έκλειναν και η συνεδρία άρχιζε. Δεν γίνονταν δεκτοί καθυστερημένοι. Κάθε φορά που συγκαλούταν το Μεγάλο Συμβούλιο το πρωί, η Trottiera χτυπούσε το προηγούμενο απόγευμα για 15 λεπτά αφότου η Marangona σηματοδότησε το τέλος της ημέρας στο ηλιοβασίλεμα. Στη συνέχεια, η Marangona χτυπούσε το πρωί, με την καθορισμένη σειρά χτυπημάτων, ακολουθούμενη από την Trottiera.Doglioni, Historia Venetiana..., p. 89

Οι συναντήσεις της Βενετικής Γερουσίας ανακοινώνονταν από την Trottiera, η οποία χτυπούσε επί 12 λεπτά. Η Meza-terza ακολουθούσε και χτυπούσε για 18 λεπτά. Λόγω αυτής της λειτουργίας, η Meza-terza ήταν επίσης γνωστή ως Pregadi, σε σχέση με το αρχικό όνομα της Γερουσίας, όταν τα μέλη «προσεύχονταν» ( pregadi ) για να παρευρεθούν.

 Ιερές μέρες και εκδηλώσεις 
Στις επίσημες και συγκεκριμένες ημέρες γιορτής, όλες οι καμπάνες χτύπησαν στην ολομέλεια. Οι καμπάνες χτύπησαν επίσης ταυτόχρονα για τρεις ημέρες, μέχρι τρεις ώρες μετά το ηλιοβασίλεμα, για να σηματοδοτήσουν την εκλογή του δόγη και τη στέψη του Πάπα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, χτυπούσαν γρήγορα. Διακόσια φανάρια τοποθετούνταν επίσης σε τέσσερις βαθμίδες στο ύψος του καμπαναριού για τον εορτασμό.Gattinoni, Historia di la magna torre..., pp. 264–266

Για να ανακοινωθεί ο θάνατος του δόγη και για την κηδεία, οι καμπάνες χτυπούσαν ταυτόχρονα (9 σειρές, κάθε σειρά αργά για 12 λεπτά). Για το θάνατο του Πάπα, οι καμπάνες ηχούσαν για τρεις ημέρες μετά την Τρίτη Ώρα (6 σειρές, κάθε σειρά αργά για 12 λεπτά).Gattinoni, Historia di la magna torre..., pp. 266–270 Οι καμπάνες σηματοδοτούσαν επίσης το θάνατο των καρδινάλων και των ξένων πρεσβευτών που είχαν πεθάνει στη Βενετία, της δογαρέσσας και των γιων του Δόγη, του πατριάρχη και των κανονικών του Αγίου Μάρκου, των συμβούλων του Αγίου Μάρκου και του Μεγάλου Καγκελάριου (του  υψηλότερου βαθμού δημόσιου υπαλλήλου).Gattinoni, Historia di la magna torre..., pp. 271–275

 Κατάρρευση και ανοικοδόμηση 

 Κατάρρευση 

Όταν οι πάγκοι αφαιρέθηκαν από τις πλευρές του καμπαναριού το 1873–1874, η βάση ανακαλύφθηκε ότι ήταν σε κακή κατάσταση. Αλλά η αποκατάσταση περιορίστηκε στην αποκατάσταση επιφανειακών ζημιών. Ομοίως, οι ανασκαφές στην πλατεία του Αγίου Μάρκου το 1885 προκάλεσαν ανησυχίες για την κατάσταση των θεμελίων και τη σταθερότητα της κατασκευής.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., p. 35 Ωστόσο, οι εκθέσεις επιθεώρησης από μηχανικούς και αρχιτέκτονες το 1892 και 1898 διαβεβαίωναν ότι ο πύργος δεν κινδύνευε. Η επακόλουθη αποκατάσταση ήταν σποραδική και αφορούσε κυρίως την αντικατάσταση φθαρμένων τούβλων.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., pp. 36–38

Τον Ιούλιο του 1902, οι εργασίες ήταν σε εξέλιξη για την επισκευή της στέγης της λοτζέτα. Η δοκός που στηρίζει την οροφή όπου στηριζόταν στον πύργο αφαιρέθηκε δημιουργώντας μια μεγάλη ρωγμή, ύψους περίπου 40 εκατοστών και βάθους 30, στη βάση του πύργου.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., pp. 39–40 Στις 7 Ιουλίου, παρατηρήθηκε ότι ο άξονας του πύργου έτρεμε καθώς οι εργάτες σφυρηλατούσαν τη νέα δοκό στη θέση τους. Γυάλινοι δείκτες εισήχθησαν σε ρωγμές για να παρακολουθεί η μετατόπιση του πύργου. Αρκετά από αυτά βρέθηκαν σπασμένα την επόμενη μέρα.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., p. 41Gattinoni, Historia di la magna torre..., pp. 121–123

Μέχρι τις 12 Ιουλίου, μια μεγάλη ρωγμή είχε σχηματιστεί στη βόρεια πλευρά του πύργου, που διέτρεχε σχεδόν ολόκληρο το ύψος του πύργου από τούβλα. Ακριβέστεροι δείκτες γύψου εισήχθησαν στις ρωγμές. Αν και δημιουργήθηκε αμέσως μια τεχνική επιτροπή, έκρινε ότι δεν υπήρχε απειλή για τη δομή. Παρ 'όλα αυτά, κατασκευάστηκαν ξύλινα οδοφράγματα για να κρατήσουν τους θεατές σε ασφαλή απόσταση καθώς κομμάτια κονιάματος άρχισαν να ξεκολλούν από το διευρυνόμενο κενό και να πέφτουν στην πλατεία κάτω. Απαγορεύτηκε η πρόσβαση στον πύργο και μόνο η καμπάνα που σηματοδότησε την αρχή και το τέλος της εργάσιμης ημέρας έπρεπε να χτυπήσει για να περιορίσει τους κραδασμούς. Την επόμενη μέρα, την Κυριακή, η συνήθης μπάντα στην πλατεία του Αγίου Μάρκου ακυρώθηκε για τον ίδιο λόγο.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., pp. 41–43

Το επόμενο πρωί, Δευτέρα 14 Ιουλίου, ανακαλύφθηκε ότι όλοι οι δείκτες είχαν σπάσει. Η μέγιστη ρωγμή που είχε αναπτυχθεί από την προηγούμενη ημέρα ήταν 0,75 εκατοστά. Στις 09:30 διατάχθηκε να εκκενωθεί η πλατεία. Οι πέτρες άρχισαν να πέφτουν στις 9:47 και στις 9:53 κατέρρευσε ολόκληρο το καμπαναριό.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., pp. 44–45 Μεταγενέστερες έρευνες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η άμεση αιτία της καταστροφής ήταν η κατάρρευση των ράμπων πρόσβασης που βρίσκονται μεταξύ των εσωτερικών και εξωτερικών φρεατίων του πύργου. Ξεκινώντας από τα ανώτερα επίπεδα, αυτά έπεσαν ένα προς ένα πάνω στα άλλα. Χωρίς τη στήριξή τους, ο εξωτερικός άξονας έπειτα σφηνώθηκε στον εσωτερικό άξονα.Zanetto, Il cambio d'abito del "Paron de casa"..., p. 37 Λόγω αυτής της κατάρρευσης και της απομονωμένης θέσης του πύργου, η ζημιά που προέκυψε ήταν σχετικά περιορισμένη. Εκτός από τη λοτζέτα, η οποία κατεδαφίστηκε πλήρως, καταστράφηκε μόνο μια γωνία του ιστορικού κτηρίου της Μαρκιανής βιβλιοθήκης. Η ίδια η βασιλική δεν ήταν τραυματισμένη, αν και η pietra del bando, μια μεγάλη πορφυρική στήλη από την οποία διαβάζονταν νόμοι, υπέστη ζημιές.Zanetto, Il cambio d'abito del "Paron de casa"..., pp. 35–36 Ο μόνος θάνατος ήταν η γάτα του θεματοφύλακα.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., p. 45 Εκείνο το ίδιο βράδυ, το κοινοτικό συμβούλιο συγκλήθηκε σε έκτακτη συνεδρίαση και ψήφισε ομόφωνα για την ανοικοδόμηση του καμπαναριού ακριβώς όπως ήταν. Το συμβούλιο ενέκρινε επίσης τις αρχικές 500.000 λιρέτες για την ανοικοδόμηση.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., p. 46 Η επαρχία της Βενετίας ακολούθησε με 200.000 λιρέτες στις 22 Ιουλίου.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., p. 50 Αν και μερικοί επικριτές της ανοικοδόμησης, συμπεριλαμβανομένου του συντάκτη της Daily Express και του Μωρίς Μπαρέ, ισχυρίστηκαν ότι η πλατεία ήταν πιο όμορφη χωρίς τον πύργο και ότι οποιοδήποτε αντίγραφο δεν θα είχε ιστορική αξία, "dov'era e com'era" ("όπου ήταν και όπως ήταν ") ήταν το επικρατές συναίσθημα.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., pp. 50–52

 Ανακατασκευή 
Εκτός από τα ποσά που διατέθηκαν από το δήμο και την επαρχία, μια προσωπική δωρεά έγινε από τον βασιλιά Βίκτωρα Εμμανουήλ Γ ' και τη βασιλομήτορα (100.000 Λίρες).Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., p. 57 Ακολούθησαν συνεισφορές από άλλες ιταλικές κοινότητες και επαρχίες, καθώς και ιδιώτες.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, pp. 117–118 Σε όλο τον κόσμο ξεκίνησε η συγκέντρωση κεφαλαίων, με επικεφαλής τις διεθνείς εφημερίδες. Ο Γερμανός ειδικός σκαλωσιάς Γκέοργκ Λιμπ του Μονάχου δωρίζει τις σκαλωσιές στις 22 Ιουλίου 1902."Stadtchronik 1902: Bemerkenswertes, Kurioses und Alltägliches" (in German) , muenchen.de.
αριστερά|μικρογραφία| Το τεύχος της La Domenica del Corriere, 5-12 Μαΐου 1912, με την τελετή εγκαινίων
Το φθινόπωρο του 1902, άρχισαν οι εργασίες για την εκκαθάριση του χώρου. Τα θραύσματα της λοτζέτας, συμπεριλαμβανομένων κιόνων, αναγλύφων, κιονόκρανων και μπορούτζινων αγαλμάτων, αφαιρέθηκαν προσεκτικά, απογράφκηαν και μεταφέρθηκαν στην αυλή του παλατιού των Δόγηδων. Τα τούβλα που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για άλλα κατασκευαστικά έργα διασώθηκαν, ενώ τα ερείπια χωρίς χρήση μεταφέρθηκαν σε φορτηγίδες στην ανοιχτή Αδριατική, όπου απορρίφθηκαν.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, pp. 121–122 Μέχρι την άνοιξη του 1903, ο χώρος είχε καθαριστεί από συντρίμμια, και ότι είχε απομείνει από τον παλιό πύργο κατεδαφίστηκε και το υλικό αφαιρέθηκε. Οι πάσσαλοι των μεσαιωνικών θεμελίων επιθεωρήθηκαν και βρέθηκαν σε καλή κατάσταση, απαιτώντας μόνο μέτρια ενίσχυση.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 123

Η τελετή για την έναρξη της πραγματικής ανοικοδόμησης πραγματοποιήθηκε στις 25 Απριλίου 1903, ημέρα γιορτής του Αγίου Μάρκου, με την ευλογία του πατριάρχη της Βενετίας Τζουζέπε Σάρτο, αργότερα του Πάπα Πίου Χ, και της τοποθέτησης του ακρογωνιαίου λίθου από τον Πρίγκιπα Βιτόριο Εμανουέλε, κόμη του Τορίνου, εκπροσωπώντας τον βασιλιά.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, pp. 123–125 Για τα πρώτα δύο χρόνια, οι εργασίες συνίστατο στην προετοιμασία των θεμελίων που επεκτάθηκαν προς τα έξω κατά 3 μέτρα σε όλες τις πλευρές. Αυτό επιτεύχθηκε οδηγώντας σε 3076 πασσάλους αγριόπευκων, μήκους περίπου 3,8 μέτρων και διαμέτρου 21 εκατοστών.Marchesini, Un secolo all'ombra..., p. 100 Στη συνέχεια τοποθετήθηκαν οκτώ στρώματα από πέτρα ιστρίας για να δημιουργήσουν τη νέα βάση. Αυτό ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 1905.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 126 Το πρώτο από τα 1.203.000 τούβλα που χρησιμοποιήθηκαν για τον νέο πύργο τοποθετήθηκε σε μια δεύτερη τελετή την 1η Απριλίου 1906.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., pp. 64–65 Για να διευκολυνθεί η κατασκευή, σχεδιάστηκε ένα κινητό ικρίωμα. Περιέβαλε τον πύργο από όλες τις πλευρές και υψωνόταν καθώς προχωρούσε η εργασία επεκτείνοντας τα στηρίγματα.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., p. 65

Όσον αφορά τον αρχικό πύργο, έγιναν δομικές αλλαγές για μεγαλύτερη σταθερότητα και μείωση του συνολικού βάρους. Οι δύο άξονες, ο ένας μέσα στο άλλο, ήταν προηγουμένως ανεξάρτητα μεταξύ τους. Μόνο το εξωτερικό περίβλημα έφερε ολόκληρο το βάρος του καμπαναριού και του οβελού. Ο εσωτερικός άξονας στήριζε εν μέρει μόνο τα σκαλοπάτια και αυτό εν μέρει. Με το νέο σχέδιο, οι δύο άξονες συνδέθηκαν μεταξύ τους μέσω δοκών από οπλισμένο σκυρόδεμα που υποστηρίζουν επίσης το βάρος των ράμπων, που ξαναχτίστηκαν σε σκυρόδεμα και όχι τοιχοποιία. Επιπλέον, το πέτρινο στήριγμα του οβελού αντικαταστάθηκε από οπλισμένο σκυρόδεμα και το βάρος κατανεμήθηκε τόσο στον εσωτερικό όσο και στον εξωτερικό άξονα του πύργου.Marchesini, Un secolo all'ombra..., pp. 94–95

Ο ίδιος ο πύργος ολοκληρώθηκε στις 3 Οκτωβρίου 1908. Είχε τότε ύψος 48,175 μέτρα.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 127 Το επόμενο έτος άρχισαν οι εργασίες στο καμπαναριό και το επόμενο έτος στη σοφίτα. Οι αλληγορικές μορφές της Βενετίας ως δικαιοσύνης στις ανατολικές και δυτικές πλευρές συγκεντρώθηκαν από τα θραύσματα που είχαν ανακτηθεί από τα ερείπια και αποκαταστάθηκαν. Τα δίδυμα ομοιώματα του φτερωτού λιονταριού του Αγίου Μάρκου που βρίσκονταν στις υπόλοιπες πλευρές της σοφίτας είχαν ήδη σμιλευτεί και ανεπανόρθωτα καταστραφεί μετά την πτώση της Ενετικής Δημοκρατίας κατά την πρώτη γαλλική κατοχή (Μάιος 1797 - Ιανουάριος 1798). Ανακατασκευάστηκαν πλήρως.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., p. 67

Οι εργασίες ξεκίνησαν το 1911 και διήρκεσαν μέχρι τις 5 Μαρτίου 1912, όταν το αναστηλωμένο άγαλμα του αρχαγγέλου Γαβριήλ ανυψώθηκε στην κορυφή. Το νέο καμπαναριο εγκαινιάστηκε στις 25 Απριλίου 1912, με την ευκαιρία της γιορτής του Αγίου Μάρκου, ακριβώς 1000 χρόνια αφότου φέρεται να είχαν τεθεί τα θεμέλια του αρχικού κτηρίου.Fenlon, Piazza San Marco, p. 147

 Νέες καμπάνες 
Από τις πέντε καμπάνες που έδωσε ο Domenico Canciani Dalla Venezia το 1820, μόνο η μεγαλύτερη, η Marangona, επέζησε από την κατάρρευση του καμπαναριού. Μαζί με τα κομμάτια των τεσσάρων θρυμματισμένων καμπανών, μεταφέρθηκαν στο Παλάτι των Δόγηδων για φύλαξη κατά την ανοικοδόμηση του πύργου.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, pp. 128–129

Στις 14 Ιουλίου 1908, ο Πάπας Πίος Χ, πατριάρχης της Βενετίας κατά την κατάρρευση του καμπαναριού το 1902, ανακοίνωσε την πρόθεσή του να χρηματοδοτήσει προσωπικά την αναχύτευση των τεσσάρων καμπανών ως δώρο στην πόλη. Για το σκοπό αυτό, ένα χυτήριο ενεργοποιήθηκε κοντά στην εκκλησία Σαντ Έλενα, στο ομώνυμο νησί. Η εργασία πραγματοποιήθηκε υπό την επίβλεψη των διευθυντών των χορωδιών των Αγίων Μάρκων και του Αγίου Αντωνίου στην Πάδοβα, διευθυντής του Ωδείου του Μιλάνου και ιδιοκτήτης της  του Μιλάνου.Marchesini, Un secolo all'ombra..., p. 110 Τα θραύσματα των τεσσάρων καμπανών συναρμολογήθηκαν για πρώτη φορά και κατασκευάστηκαν καλούπια για να εξασφαλίσουν τα ίδια μεγέθη και σχήματα. Στη συνέχεια, ο αρχικός ορείχαλκος αναχυτεύθηκε, και οι νέες Maleficio, Trottiera, Meza terza και Nona ρίχτηκαν στις 24 Απριλίου 1909, ημέρα της γιορτής του Αγίου Μάρκου.Some modern lists give the sequence as Maleficio, Meza-terza, Trottiera, Nona, and Marangona. But the historical texts clearly indicate that the Meza-terza was larger than the Trottiera. See Gattinoni, Historia di la magna torre..., pp. 147–148. Μετά από δύο μήνες, οι καμπάνες συντονίστηκαν για να εναρμονιστούν με τη Marangona πριν μεταφερθούν στην πλατεία του Αγίου Μάρκου για αποθήκευση.Marchesini, Un secolo all'ombra..., p. 120The original Maragona was tuned to A2. See Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., pp. 77–78. Τις ευλόγησαν επίσημα ο Καρδινάλιος Αριστίντ Καβαλλάρι, πατριάρχης της Βενετίας, στις 15 Ιουνίου 1910 σε μια τελετή με τον Πρίγκιπα Λουίτζι Αμετέο να παρευρίσκεται, πριν ανέβουν στο νέο καμπαναριό στις 22 Ιουνίου.Gattinoni, Il campanile di san Marco in Venezia, p. 134

Για να χτυπήσουν οι νέες καμπάνες, το απλό σύστημα σχοινιών και μοχλών, που παλαιότερα χρησιμοποιούταν για την ταλάντευση της ξύλινης κεφαλής, αντικαταστάθηκε με έναν τροχό με αυλακώσεις γύρω από τον οποίο τυλίγεται το σχοινί. Αυτό έγινε για να ελαχιστοποιηθούν οι δονήσεις κάθε φορά που οι καμπάνες χτυπούσαν και ως εκ τούτου ο κίνδυνος ζημιάς στον πύργο.

 Ανελκυστήρας 
Το 1892, προτάθηκε για πρώτη φορά να εγκατασταθεί ανελκυστήρας στον καμπαναριό. Όμως ανησυχίες για τη σταθερότητα της δομής εκφράστηκαν από το Περιφερειακό Γραφείο Διατήρησης των Μνημείων του Βένετο ( Ufficio Regionale per la Conservazione dei Monumenti del Veneto ). Αν και διορίστηκε ειδική επιτροπή και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ανησυχίες ήταν αβάσιμες, το έργο εγκαταλείφθηκεDistefano, Centenario del campanile di san Marco..., p. 36

Τη στιγμή της ανοικοδόμησης, χρησιμοποιήθηκε ανελκυστήρας για να σηκώσει τις νέες καμπάνες στο επίπεδο του καμπαναριού, αλλά ήταν μόνο προσωρινός. Τέλος, το 1962, εγκαταστάθηκε μόνιμος ανελκυστήρας. Βρίσκεται μέσα στον εσωτερικό άξονα, χρειάζονται 30 δευτερόλεπτα για να φτάσει στο καμπαναριό από το επίπεδο του εδάφους.Distefano, Centenario del campanile di san Marco..., pp. 70–71

 Εργασίες αποκατάστασης (2007-2013) 
Τη στιγμή της ανακατασκευής, τα αρχικά θεμέλια επεκτάθηκαν από περίπου 220 τετραγωνικά μέτρα σε 410 τετραγωνικά μέτρα με στόχο την κατανομή του βάρους του καμπαναριού σε μεγαλύτερη βάση και τη μείωση του φορτίου από 9 κιλά σε 4 κιλά ανά τετραγωνικό εκατοστό. Αυτό έγινε με την οδήγηση πρόσθετων πασσάλων στο πηλό. Στη συνέχεια τοποθετήθηκαν τρία στρώματα από δρύινες σανίδες πάνω από τους σωρούς και ακολουθούν πολλαπλές στρώσεις από πέτρα Ιστρίας. Ωστόσο, τα παλιά και τα νέα θεμέλια δεν συγχωνεύτηκαν με επιτυχία σε ένα ενοποιημένο σύνολο και άρχισαν να υποχωρούν με διαφορετικούς ρυθμούς. Ως αποτέλεσμα, οι ρωγμές στο νέο πύργο ήταν ήδη ορατές το 1914 και πολλαπλασιάστηκαν με την πάροδο του χρόνου. Ένα σύστημα παρακολούθησης, που εγκαταστάθηκε το 1995, αποκάλυψε ότι ο πύργος έγερνε κατά 7 εκατοστά.'San Marco. Il consolidamento del campanile'..., p. 58

Ξεκινώντας το 2007, η Magistrato alle Acque, υπεύθυνη για τα δημόσια έργα, ενίσχυσε το ίδρυμα, υιοθετώντας ένα σύστημα που χρησιμοποιείται για την ενοποίηση της πρόσοψης της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη. Αυτό περιελάμβανε την τοποθέτηση τεσσάρων καλωδίων τάσης τιτανίου, με διάμετρο 6 εκατοστά, γύρω από την περίμετρο του πέτρινου θεμελίου. Δύο από τα καλώδια, τοποθετημένα σε απόσταση 20 εκατοστών μέσα σε ένα μόνο προστατευτικό σωλήνα πολυαιθυλενίου, βρίσκονται 40 εκατοστά κάτω από την επιφάνεια της πλατείας και είναι αγκυροβολημένες στις τέσσερις γωνίες του θεμελίου με κολόνες τιτανίου. Δύο ακόμη καλώδια βρίσκονται σε βάθος 2,3 μέτρων και συγκρατούνται από γρανίτη. Αυτά τα καλώδια παρακολουθούνται και μπορούν να σφιχτούν ως απαιτείται.'San Marco. Il consolidamento del campanile'..., pp. 58–61 Το έργο, που αρχικά προβλεπόταν να διαρκέσει δυόμισι χρόνια, ολοκληρώθηκε μετά από πέντε χρόνια τον Απρίλιο του 2013.'Venezia, campanile San Marco 'guarito' con il titanio: Tolte transenne dopo 5 anni lavori per consolidare fondazioni', ANSA, 23 April 2013 [accessed 13 July 2020]

 Επιρροή 
Το καμπαναριό ενέπνευσε τα σχέδια άλλων πύργων παγκοσμίως, ειδικά στις περιοχές της πρώην Δημοκρατίας της Βενετίας. Παρόμοιοι καμπαναριό, αν και μικρότεροι, υπάρχουν στην Εκκλησία του Σαν Ρόκο στο Ντόλο της Ιταλίας, στην Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Πιράν της Σλοβενίας και στην Εκκλησία της Αγίας Ευφημίας στο Ρόβινι της Κροατίας.

Άλλοι πύργοι εμπνευσμένοι από το καμπαναριό του Αγίου Μάρκου, ιδιαίτερα μετά την κατάρρευση του αρχικού πύργου, περιλαμβάνουν:

 η καμινάδα του μύλου της India Mill (1867) στο Ντάρουεν, ΛάνκασαϊρKing, Anthony D., Spaces of Global Cultures: Architecture, Urbanism, Identity (London: Routledge, 2004), p. 214 
 η εκκλησία Σρετένσκαγια (1892) στο Μπογκοτσάροβο, περιοχή Τούλα, Ρωσία'АТАКА КЛОНОВ: колокольня в усадьбе Богучарово', АРХИТЕКТУРНОЕ НАСЛЕДИЕ, 31 January 2008 [accessed 23 April 2013]
 ο Metropolitan Life Insurance Company Tower (1905–1909) στη Νέα ΥόρκηSettis, Salvatore, If Venice Dies, trans. by André Naffis-Sahely (New York: New Vessel Press, 2014), p. 70'Before This Seven-Day Wonder in Construction Is Completed It Will Be Overtopped by the Tall Tower of the Metropolitan Life', The New York Times, 29 December 1907, p. 5 [accessed 5 April 2020]
 Ο πύργος Daniels & Fisher Tower (1910) στο ΝτένβερNoel, Thomas Jacob, Guide to Colorado Historic Places: Sites Supported by the Colorado Historical Society's State Historical Fund (Englewood, CO: Westcliffe Publishers, 2007) p. 92
 14 Wall Street (1910–1912) στη Νέα Υόρκη'Designation List 276, LP-1949: 14 Wall Street', New York City Landmarks Preservation Commission, January 14, 1997, p. 3 [accessed 14 July 2020]
 Δημαρχείο του Μπρίσμπεϊν (1920–1930), Αυστραλία
 οι Βενετσιάνικοι Πύργοι (1927–1929) στη Βαρκελώνη

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 




























Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές στη Βενετία
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα λατινικά
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις
Κατηγορία:Πύργοι