Τουρκικές μειονότητες στην πρώην Οθωμανική Αυτοκρατορία

Οι τουρκικές μειονότητες/κοινότητες στην πρώην Οθωμανική Αυτοκρατορία αναφέρονται σε εθνοτικούς Τούρκους, οι οποίοι είναι απόγονοι Οθωμανών Τούρκων αποίκων από την Ανατολία και την Ανατολική Θράκη, οι οποίοι ζουν εκτός των σύγχρονων συνόρων της Δημοκρατίας της Τουρκίας και σε ανεξάρτητα κράτη που ήταν παλαιότερα μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Έτσι, δεν θεωρούνται μέρος της σύγχρονης διασποράς της Τουρκίας, αλλά, επειδή ζουν για αιώνες στις αντίστοιχες περιοχές τους (και για αιώνες υπό τουρκική κυριαρχία), θεωρούνται πλέον «γηγενείς» ή «ντόπιοι» καθώς ζουν σε αυτές χώρες πριν από την ανεξαρτησία και την ίδρυση των σύγχρονων κρατών.

Σήμερα, ενώ ο τουρκικός λαός αποτελεί πλειοψηφία στη Δημοκρατία της Τουρκίας και στη Βόρεια Κύπρο, αποτελούν επίσης μία από τις «δύο κοινότητες» στην Κυπριακή Δημοκρατία, καθώς και σημαντικές μειονότητες στα Βαλκάνια, τον Καύκασο, τους Λεβάντες και τη Βόρεια Αφρική. Κατά συνέπεια, η τουρκική εθνικότητα ή/και γλώσσα αναγνωρίζεται επίσημα βάσει του συνταγματικού νόμου αρκετών κρατών, ιδίως στα Βαλκάνια.

 Τουρκικές κοινότητες 

 Κύπρος 
Σύμφωνα με το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας του 1960 (Άρθρα 2 και 3), οι Τουρκοκύπριοι αναγνωρίζονται ως μία από τις «Δύο Κοινότητες» της Δημοκρατίας (μαζί με τους Ελληνοκύπριους). Ως εκ τούτου, νομικά, έχουν ίσα δικαιώματα καταμερισμού εξουσίας με τους Ελληνοκύπριους και δεν ορίζονται ως «μειονοτική ομάδα», παρά το γεγονός ότι είναι λιγότεροι σε αριθμούς (αριθμούν τους 1.128 στο νότιο τμήμα του νησιού κατά την απογραφή του 2011). Η τουρκική γλώσσα είναι μια επίσημη γλώσσα της δημοκρατίας, παράλληλα με την ελληνική γλώσσα. Ωστόσο, λόγω της κυπριακής διακοινοτικής βίας του 1963-64 και ακολούθως του ελληνικού Πραξικοπήματος του 1974 στην Κύπρο (που επιδίωξε να καταφέρει την Ένωσις και να δημιουργήσει την «Ελληνική Δημοκρατία της Κύπρου» με εθνοκάθαρση των Τουρκοκυπρίων υπό το Σχέδιο Ακρίτας, επίσης γνωστό ως «το σχέδιο για τη γενοκτονία»), και μετά την τουρκική εισβολή του 1974 στην Κύπρο, οι Τουρκοκύπριοι ανακήρυξαν το δικό τους κράτος - την Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου (ΤΔΒΚ) - το 1983. Σήμερα κατοικείται κυρίως από Τουρκοκύπριους και πρόσφατους Ανατολίτες Τούρκους εποίκους. Σύμφωνα με την απογραφή της ΤΔΒΚ του 2011, ο πληθυσμός της Βόρειας Κύπρου ήταν 286.257 άτομα. Άλλες εκτιμήσεις δείχνουν ότι υπάρχουν περίπου 300.000-500.000 Τουρκοκύπριοι και Τούρκοι έποικοι που ζουν στο βόρειο τμήμα του νησιού..

 Τουρκικές μειονότητες 

 Βαλκάνια 
ΧώραΣτοιχεία απογραφήςΕναλλακτικές εκτιμήσειςΝομική αναγνώριση267 (απογραφή 1991)50.000Η τουρκική γλώσσα αναγνωρίζεται επίσημα ως γλώσσα μειονότητας, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό χάρτη των περιφερειακών ή μειονοτικών γλωσσών, υπό το Άρθρο 2, παράγραφος 2, της επυκύρωσης του 2010.588,318 ή 8.8% του πληθυσμού της Βουλγαρίας (απογραφή 2011)750000-800.000.Το Σύνταγμα της Βουλγαρίας του 1991 δεν αναφέρει εθνοτικές μειονότητες και η βουλγαρική γλώσσα είναι η αποκλειστική επίσημη γλώσσα του Κράτους. Ωστόσο, σύμφωνα με το Άρθρι 36(2), η τουρκική μειονότητα έχει το δικαίωμα να μελετήσει τη δική της γλώσσα μαζί με την υποχρεωτική μάθηση της βουλγαρικής γλώσσας. Επιπλέον, υπό το Άρθρο 54(1), η τουρκική μειονότητα έχει το δικαίωμα να «αναπτύξει τον πολιτισμό της σύμφωνα με την εθνοτική της ταυτότητα».367 (απογραφή 2011)2.000Οι Τούρκοι είναι επισήμως αναγνωρισμένοι ως εθνοτική μειονότητα, σύμφωνα με το Σύνταγμα της Κροατίας του 2010.85,945 ή 1.2% του πληθυσμού της Ελλάδας (απογραφή 1951)150.000  (80.000 με 130.000 στην Ανατολική Θράκη, 10.000 με 15.000 στην Αθήνα, 5.000 στη Ρόδο και την Κω και 5.000 στη Θεσσαλονίκη)Οι Τούρκοι της Δυτικής Θράκης έχουν προστατευμένη νομική κατάσταση να εξασκούν τη θρησκεία τους και την τουρκική γλώσσα, σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάνης του 1923. Ωστόσο, οι άλλες ευμεγέθης τουρκικές μειονότητες της Ελλάδας δεν έχουν επίσημη αναγνώριση.18,738 ή 1.1% του πληθυσμού τους Κοσσυφοπεδίου (απογραφή 2011)30.000 με 50.000Η τουρκική γλώσσα είναι αναγνωρισμένη ως επίσημη γλώσσα στους δήμους Πρίζρεν και Μαμούσα και έχουν καθεστώς μειονότητας στις Γκνίλαν, Πρίστινα, Βούτσιτριν και Μιτροβίτσα.77,959 ή 3.85% του πληθυσμού της Βόρειας Μακεδονίας (απογραφή 2002)170.000-200.000Αρχικά το σχέδιο συντάγματος του 1988 μίλησε για το «κράτος των Μακεδόνων και της αλβανικής και τουρκικής μειονότητας». Μόλις τέθηκε σε ισχύ το Σύνταγμα του 1991, η τουρκική γλώσσα χρησιμοποιήθηκε επίσημα στις περιοχές όπου οι Τούρκοι σχημάτισαν την πλειοψηφία, στους δήμους Τσεντάρ Ζούπα και Πλάσνιτσα. Από την τροποποίηση του Συντάγματος του 2001, η τουρκική γλώσσα χρησιμοποιείται επίσημα όπου οι Τούρκοι αποτελούν τουλάχιστον το 20% του πληθυσμού και ως εκ τούτου είναι επίσης επίσημη γλώσσα του Δήμου Μαυρόβο και Ροστούσα.104 (απογραφή 2011).N/AN/A28,226 ή 0.15% του πληθυσμού της Ρουμανίας (απογραφή 2011)55.000 με 80.000Η τουρκική γλώσσα αναγνωρίζεται επίσημα ως μειονοτική γλώσσα, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό χάρτη των περιφερειακών ή μειονοτικών γλωσσών, υπό το Μέρος III της επικύρωσης του 2007.647 (απογραφή 2011)N/AN/A

 Καύκασος 
Χώρα Στοιχεία απογραφής Εναλλακτικές εκτιμήσεις Νομική αναγνώριση 731 (απογραφή 2011) 15.000 N/A Τουρκική μειονότητα N/A.Η απογραφή του 2009 κατέγραψε 38.000 Τούρκους, ωστόσο, δεν κάνει διάκριση μεταξύ της τουρκικής μειονότητας (απόγονοι Οθωμανών εποίκων που παρέμειναν στο Αζερμπαϊτζάν), των Μεσχέτιων Τούρκων που έφτασαν μετά το 1944 και των πρόσφατων τουρκικών αφίξεων. 19.000 (Απόγονοι Οθωμανών εποίκων που παρέμειναν μόνο στο Αζερμπαϊτζάν. Αυτό δεν περιλαμβάνει τις πολύ μεγαλύτερες αφίξεις των Μεσχέτιων Τούρκων ηπειρωτικών Τούρκων που αποτελούν μέρος της διασποράςN/A * Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος:137.921 (απογραφή ΕΣΣΔ 1926)Ο τουρκικός πληθυσμός δεν καταγράφηκε σε μεταγενέστερες απογραφές. Ωστόσο, εκτιμάται ότι 200.000 Τούρκοι από τη Μεσχετία της Γεωργίας απελάθηκαν στην Κεντρική Ασία το 1944.

* Μετά τον Παγκόσμιο Πόλεμο:

Ο τουρκικός πληθυσμός της Μεσχετίας στην ΕΣΣΔ δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στην απογραφή του 1970. Ωστόσο, σε αυτό το σημείο, η τουρκική μειονότητα στη Γεωργία είχε ήδη μειωθεί σε αρκετές εκατοντάδες λόγω της αναγκαστικής απέλασης του 1944. Υπήρχαν 853 Τούρκοι στη Γεωργία το 1970, 917 το 1979 και 1.375 το 1989.* Μετά την ΕΣΣΔ:Αν και ένας μικρός αριθμός επέστρεψε στη Γεωργία, δεν έχουν καταγραφεί στην απογραφή της Γεωργίας το 2002. 1.500N/A

 Λεβάντες 
Στους Λεβάντες, οι Τούρκοι είναι διάσπαρτοι σε όλη την περιοχή. Στο Ιράκ και τη Συρία, οι τουρκικές μειονότητες αναφέρονται συνήθως ως«Τουρκμένοι», «Τουρκμάνοι» ή «Τουρκομάνοι». Αυτοί οι όροι έχουν ιστορικά χρησιμοποιηθεί για να ορίσουν Τούρκους (Oghuz) ομιλητές σε αραβικές περιοχές ή τους Σουνίτες Μουσουλμάνους σε σιιτικές περιοχές. Πράγματι, σήμερα, η πλειοψηφία των Ιρακινών Τουρκομάνων και των Σύριων Τουρκομάνων είναι απόγονοι Οθωμανών Τούρκων εποίκων και, ως εκ τούτου, μοιράζονται στενούς πολιτιστικούς και γλωσσικούς δεσμούς με την Τουρκία, ιδίως την περιοχή της Ανατολίας. Υπάρχουν επίσης τουρκικές μειονότητες που βρίσκονται στην Ιορδανία (Τούρκοι στην Ιορδανία) και στο Λίβανο (Τούρκοι στο Λίβανο). Στον Λίβανο, ζουν κυρίως στα χωριά Αϊνταμούν και Κουάχρα στην περιοχή Άκαρ, καθώς και στο Μπάαλμπεκ, τη Βηρυτό και την Τρίπολη.
Χώρα Στοιχεία απογραφής Εναλλακτικές εκτιμήσεις Νομική αναγνώριση 567.000 ή 9% του συνολικού πληθυσμού του Ιράκ (απογραφή 1957). 3.000.000 (εκτίμηση του Υπουργείου Προγραμματισμού του Ιράκ, 2013) Το 1925 οι Τούρκοι αναγνωρίστηκαν ως ουσιώδης οντότητα του Ιράκ, μαζί με τους Άραβες και τους Κούρδους, ωστόσο, η μειονότητα αργότερα στερήθηκε αυτό το καθεστώς.Το 1997, το Ιρακινό Τουρκομανικό Συνέδριο ενέκρινε μια Διακήρυξη Αρχών, το άρθρο 3 της οποίας ορίζει τα εξής: «Η επίσημη γραπτή γλώσσα των Τουρκομάνων είναι η Τουρκική της Κωνσταντινούπολης και το αλφάβητό της είναι το νέο λατινικό αλφάβητο.»N/AN/AN/AN/A Τουρκική μειονότητα:

Παλαιστίνιοι-Τούρκοι πρόσφυγες:55.000 στο Ιρμπίντ 5.000 κοντά στο Αμμάν5.000 στο Ελ Σάνε3.000 στο Ελ Ρεγιάν2.500 στο Ελ Μπακάα1.500 στο Ελ Ζερκάα1.500 στη ΣαχάμπN/AN/A 80.000(συν 125.000 έως 150.000 πρόσφυγες Σύριοι Τουρκομάνοι)N/AN/A Δυτική Όχθη: 35.000 έως 40.000.Συνολική παλαιστινιακή-τουρκική κοινότητα: περίπου 400.000 έως 500.000N/AN/A 500.000-3.5 εκατομμύριαN/A

 Βόρεια Αφρική 
Στη Βόρεια Αφρική, υπάρχει ακόμη ισχυρή τουρκική παρουσία στο Μαγκρέμπ, ιδίως στην Αλγερία, στη Λιβύη και στην Τυνησία (βλ. Τούρκοι στην Αλγερία, Τούρκοι στη Λιβύη και Τούρκοι στην Τυνησία). Ζουν κυρίως στις παράκτιες πόλεις (όπως το Αλγέρι, η Κωνσταντίνη, το Οράν και το Τλεμσέν στην Αλγερία, το Μισράτα και η Τρίπολη στη Λιβύη και το Τζέρμπα, το Χαμαμέτ, η Αλ Μαχντίγια και η Τύνιδα στην Τυνησία). Σε αυτές τις περιοχές, οι άνθρωποι μερικώς τουρκικής καταγωγής αναφέρονται ιστορικά ως Κουλουγλίδες () λόγω του μικτού τουρκικού και κεντρικού μαγκρεμπικού αίματος.. Κατά συνέπεια, οι όροι «Τούρκοι» και «Κουλουγλίδες» παραδοσιακά χρησιμοποιούνται για τη διάκριση μεταξύ των όρων της πλήρους και μερικής τουρκικής καταγωγής. Επιπλέον, υπάρχει επίσης μια αξιοσημείωτη τουρκική μειονότητα στην Αίγυπτο. Πριν από την αιγυπτιακή επανάσταση του 1919, οι άρχοντες και οι ανώτερες τάξεις ήταν κυρίως τουρκικές, ή τουρκικής καταγωγής, που ήταν μέρος της κληρονομιάς από την οθωμανική κυριαρχία της Αιγύπτου.
Χώρα Στοιχεία απογραφής Εναλλακτικές εκτιμήσεις Νομική αναγνώρισηN/A 5% έως 25% του πληθυσμού της Αλγερίας,600.000 έως 2 εκατομμύρια. έως 9,5 εκατομμύρια (συμπεριλαμβανομένης μερικής τουρκικής καταγωγής)N/AN/A 1,5 εκατομμύρια έως 25 εκατομμύρια (συμπεριλαμβανομένων 150.000 στο Αρίς), συν 100.000 ΤουρκοκρητικοίN/A 35.062 ή 4,7% του πληθυσμού της Λιβύης (απογραφή του 1936) 1.500.000συν 100.000 ΤουρκοκρητικοίN/AN/A έως και 25% του πληθυσμού της ΤυνησίαςΕκτιμήσεις: 500.000 -2.000.000.N/A

 Άλλες χώρες 
Χώρα Στοιχεία απογραφής Εναλλακτικές εκτιμήσεις Νομική αναγνώρισηN/A 150.000N/AN/A 10.000 έως 100.000 ή περισσότεροι από 200.000N/A

 Δείτε επίσης 

 Τουρκικός εθνικός όρκος
 Μουατζίρης
 Τούρκοι στα Βαλκάνια
 Τούρκοι στην Ευρώπη

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Εθνοτικοί Τούρκοι
Κατηγορία:Πληθυσμιακές μειονότητες