Οσία Μυρτιδιώτισσα Σοφία της Κλεισούρας

Για την ομώνυμη αγία της Θράκης, δείτε Οσία Σοφία της Αίνου Θράκης
Η Οσία Σοφία της Κλεισούρας ή Οσία Μυρτιδιώτισσα μοναχή (1883-1974) ήταν χριστιανή ασκήτρια στην Μονή Παναγίας Κλεισούρας της Καστοριάς. Η μνήμη της εορτάζεται στις 6 Μαϊου από την Ορθόδοξη Εκκλησία και στις 23 Απριλίου από την Εκκλησία των Ορθοδόξων Παλαιοημερολογιτών. Η ασκήτρια Σοφία δέχθηκε το μοναχικό σχήμα τον Οκτώβριο του 1971, μετονομασθείσα από Σοφία σε Μυρτιδιώτισσα Μοναχή, από τον τότε Αρχιμανδρίτη Κυπριανό, μετέπειτα Μητροπολίτη Ωρωπού και Φυλής του παλαιού Ημερολογίου, Καθηγούμενο της Ιεράς Μονής Αγίων Κυπριανού και Ιουστίνης Φυλής Αττικής.Μητροπολίτου Ωρωπού και Φυλής Κυπριανοῦ, Ἡ Γερόντισσα Μυρτιδιώτισσα, Ἡ Ἀσκήτρια τῆς Κλεισούρας, 1886-1974, Φυλὴ Ἀττικῆς 1998, σελ. 153-159.

 Πρώτα χρόνια 
Η Σοφία Χοτοκουρίδου, γεννήθηκε το 1883 στο χωριό Σαρή Παπά Επαρχίας Αρδάσης, Τριπόλεως Τραπεζούντος της τότε Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στη σημερινή Τουρκία. Γονείς της ήταν ο Αμανάτιος και η Μαρία Σαουλίδου, που εκτός από τη Σοφία, είχαν άλλα δύο παιδιά, τον Κωνσταντίνο και τη Συμέλα. Το χωριό Σαρή Παπά, πρέπει να ήταν ένα από τα πολλά χωριά της περιοχής Κιουρτουνίου γύρω από την Άρδασα, που ως επισκοπή υπαγόταν εκκλησιαστικά στη Μητρόπολη Νεοκαισαρείας. Η Σοφία από μικρή στην πατρίδα έτρεχε στις εκκλησίες και τα εξωκκλήσια, για να τα φροντίσει και να ανάψει τα καντήλια και απέφευγε τις συναναστροφές με παιδιά της ηλικίας της. Στα 24 της χρόνια, για την εποχή ήταν μεγάλη η ηλικία της για γάμο, οι γονείς της πιεζόμενοι από άλλα συγγενικά πρόσωπα, την πάντρεψαν με τον Ιορδάνη Χοτοκουρίδη, το έτος 1907. Από το γάμο αυτό το 1910 απέκτησαν ένα τέκνο, αλλά δύο χρόνια μετά, το 1912 το παιδί πέθανε και υπάρχουν πολλές εκδοχές για το πως συνέβη αυτό. Tο 1914 με την κήρυξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, έγινε η επιστράτευση και εξαφάνιση του συζύγου της Ιορδάνη στην Ορντού. Το επόμενο έτος 1915 κατά τη σφαγή Αρμενίων, ο πατέρας της Σοφίας χάθηκε στα βάθη της Τουρκίας και τον Ιούνιο του 1916 χάνονται τα ίχνη της Σοφίας. Όλα αυτά τα γεγονότα που συνέβησαν μέσα σε τόσο λίγα χρόνια, ο θάνατος του παιδιού, η εξαφάνιση του συζύγου, οδήγησαν τη Σοφία σε βαθιά μετάνοια και στη διά βίου ασκητική αφιέρωση της.

 Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή 

Πρώτος σταθμός της εγκατάστασης στην Ελλάδα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή ήταν η Θεσσαλονίκη. Εργάστηκε ως νεωκόρος στον Ιερό Ναό της Αναλήψεως του Κυρίου Θεσσαλονίκης. Οι συγγενείς της, πρόσφυγες φτάνουν στον Πειραιά με πλοίο τον Αύγουστο του 1923 και κατόπιν φτάνουν στο Χαρμάνκιοϊ της Θεσσαλονίκης. Ετσι ανακάλυψαν ότι η Σοφία ζούσε και είχε εγκατασταθεί και εκείνη στην ίδια πόλη. Μετά η Σοφία μαζί με τους συγγενείς εγκαταστάθηκε στο χωριό Αναρράχη Πτολεμαΐδας. 

Επικαλούμενη κάλεσμα της Θεοτόκου κλήθηκε να μεταβεί στην Κλεισούρα Καστοριάς. Η εξαθλίωση και η φτώχια της προσφυγιάς, δεν άφηναν περιθώρια για εξερευνήσεις κι έτσι η Σοφία δεν είχε βρει κάποιον να της πει πως θα πήγαινε στην Κλεισούρα. Το 1925 από την Αναρράχη, έφυγε για τη Μονή του Αγίου Μάρκου Φλωρίνης , όπου έμεινε για ένα διάστημα και επέστρεψε στο σπίτι του αδερφού της στην Αναρράχη. Εκεί για μια ακόμα φορά, εμφανίζεται η Παναγία να της θυμίσει ότι την περιμένει στο σπίτι της στην Κλεισούρα.

Σε ηλικία 44 ετών το 1927, εγκαθίσταται στο διαλελυμένο Μοναστήρι της Παναγίας στην Κλεισούρα. Ως τυπικά διορισμένος Ηγούμενος της Μονής διακονούσε ο π. Γρηγόριος Μαγδάλης ο οποίος ήταν παλαιός αγιορείτης μοναχός. Η Σοφία έγινε βοηθός του στις καθημερινές ανάγκες του μοναστηριού. Εκτός από τις καθημερινές εργασίες του νοικοκυριού της Μονής, με πολλή επιμέλεια φρόντιζε τους εργαζομένους στα κτήματα του μοναστηριού, τους περαστικούς και τους ασθενείς.

Η Ιερά Μονή Γενεθλίου της Θεοτόκου Κλεισούρας, όσο ζούσε η Οσία ήταν διαλυμένη ανδρική μονή, με τυπικά διορισμένο ηγούμενο από την Μητρόπολη Καστοριάς. Τότε διοικούνταν από το διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου των απανταχού Κλεισορέων «Ο Άγιος Μάρκος», με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Ο Σύλλογος πλήρωνε για τη γενική συντήρηση της Μονής και καλούσε τον ηγούμενο για να λειτουργήσει.Η Σοφία προσπαθούσε να παρηγορεί κατοίκους της περιοχής που αντιμετώπιζαν πολλά προβλήματα όπως απώλεια συζύγων,παιδιών ή γονέων από τα πολεμικά γεγονότα της περιόδου εκείνης..

Το 1944 εισέβαλαν οι Γερμανοί στην Κλεισούραοι Γερμανοί στην Κλεισούρα προεβησαν σε σφαγές και πυρπολήσεις. Στο χωριό σφαγιάσθηκαν 286 γυναικόπαιδα και κάηκαν 150 σπίτια. Πολλοί από τους κατοίκους που γλίτωσαν, κρύφτηκαν στο μοναστήρι της Παναγίας, το οποίο οι Γερμανοί περικύκλωσαν με μπετόνια γεμάτα βενζίνη για να το κάψουν. Τότε η Σοφία μαρτυρείται ότι τους παρακάλεσε και αυτοί έφυγαν και δεν πείραξαν το μοναστήρι. Έτσι σώθηκε και ο κόσμος που είχε κρυφτεί εκεί και τα κτίρια του μοναστηριού.

 Μοναχή Μυρτιδιώτισσα

Η ασκήτρια Σοφία δέχθηκε το μοναχικό σχήμα στις 12 Οκτωβρίου του έτους 1971, μετονομασθείσα από Σοφία σε Μυρτιδιώτισσα Μοναχή, από τον τότε Αρχιμανδρίτη Κυπριανό, μετέπειτα Μητροπολίτη Ωρωπού και Φυλής του παλαιού ημερολογίου, Καθηγούμενο της Ιεράς Μονής Αγίων Κυπριανού και Ιουστίνης Φυλής Αττικής.
Η ασκήτρια Σοφία συνδεόταν μάλιστα με την Ηγουμένη και τις Μοναχές του γυναικείας Μονής Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Οινουσσών του παλαιού ημερολογίου. Οι μοναχές παραβρέθηκαν στην κουρά της ως μοναχής.Ιερά Μητρόπολις Ωρωπού και Φυλής, « Ἁγία Σοφία » ἢ Ὁσία Μυρτιδιώτισσα;

Η ηγουμένη της Μονής των Οινουσσών ήταν η Μαρία Μυρτιδιώτισσα Μοναχή, η κατά κόσμο Κατίγκω Πατέρα - Λαιμού. Έτσι η Σοφία έλαβε, κατά την μοναχική κουρά της, το μοναχικό όνομα Μυρτιδιώτισσα προς τιμήν της Ηγουμένης, καθώς ήταν η πνευματική της ανάδοχος. Η ηγουμένη της Μονής Οινουσσών Μαρία-Μυρτιδιώτισσα Μοναχή είχε επισκεφθεί τρεις φορές την ασκήτρια.

Κύριο έργο της ήταν οι νουθεσίες στους ανθρώπους που κατέφευγαν στο Μοναστήρι να βρουν παρηγοριά και να πάρουν δύναμη από τα λόγια της.".

Χαρακτηριστικά, ο Μητροπολίτης Καστορίας Σεραφείμ Παπακώστας, προλογίζοντας το βιβλίο που εξέδωσε η Αδελφότητα της Ιεράς Μονής Γενεθλίου Θεοτόκου Κλεισούρας, αναφέρει "... άκουσα πολλούς προσκυνητές από τη γύρω περιοχή να διηγούνται τα της Γερόντισσας Σοφίας κατορθώματα, την άσκηση, την υψοποιό ταπείνωση, τη φιλαδελφεία, την αγάπη προς τον πλησίον, την ακτημοσύνη, τις διακριτικές συμβουλές, τη διά Χριστόν σαλότητα και πολλά άλλα θαυμαστά γεγονότα".

 Κοίμηση 

Ξημερώνοντας Δευτέρα 6 Μαϊου 1974, πέντε η ώρα το πρωί στην Ιερά Μονή Γενεθλίου της Θεοτόκου Κλεισούρας, κοιμήθηκε η μοναχή Μυρτιδιώτισσα σε ηλικία 91 ετών. Η εξόδιος ακολουθία έγινε στο καθολικό της Μονής και ετάφη στο Κοιμητήριο του Τιμίου Προδρόμου, παρουσία πλήθους κόσμου κληρικών και λαϊκών που τη συνόδευσαν μέχρι την τελευταία της κατοικία Η κοίμηση της ανακοινώθηκε από τον τοπικό Τύπο.

 Λείψανα 

Στις 7 Ιουλίου 1981 έγινε η ανακομιδή των λειψάνων της. Τα οστά της καθαρίστηκαν και τοποθετήθηκαν σε οστεοφυλάκιο που μέχρι το 1998 βρίσκονταν σε ασφαλές σημείο του τάφου της, πίσω από το ιερό του ναού του Προδρόμου, όπου εκεί ήταν το κοιμητήριο της Μονής.

Το Μάϊο του 1998, συγκεκριμένα 27 Μαίου, δύο προσκυνητές μετά την επίσκεψη τους στο Μοναστήρι της Παναγίας, πέρασαν από το κοιμητήριο για να προσκυνήσουν τον τάφο της Σοφίας και εκεί βρήκαν τα οστά και την κάρα της, ανάμεσα στα σαπισμένα ξύλα της κάσας που φυλάσσονταν όλα αυτά τα χρόνια. Αμέσως ενημέρωσαν τη Γερόντισσα Ανυσία, την ηγουμένη της Μονής, η οποία κατ' εντολή του Μητροπολίτη Καστορίας τους ζήτησε να καταθέσουν τη μαρτυρία τους και κατέστρωσε Πρακτικό στον Κώδικα της Μονής (Αρ. Πρωτ. 7/27 Μαίου 1998) επί τη ευρέσει των λειψάνων της Σοφίας.

Η μετακομιδή τους έγινε στο μοναστήρι της Παναγίας όπου βρίσκονται μέχρι σήμερα. Τα τίμια λείψανα και η κάρα της, εκτίθενται σε προσκύνηση την ημέρα της μνήμης της. 
Την 1η Ιουλίου 2012 έγινε η επίσημη ανακήρυξη της ως αγία από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Καστοριά.

 Υμνολογία 

 Ἀπολυτίκιον  (Κατέβασμα) Ἦχος γ΄. Τὴν ὡραιότητα. Σοφίας γέγονας, μῆτερ ἀοίδημε, Σοφία, σέμνωμα, τῆς Θεομήτορος, ἐν τὴ Μονὴ ἀσκητικῶς τὸν βίον σου διελθοῦσα,ὅθεν καὶ ἀπείληφας τῶν καμάτων σου ἔπαινον, κατατραυματίσασσα τῶν δαιμόνων τὰς φάλαγγας, καὶ πρέσβειρα Χριστῷ παρεστώσα, μὴ ἐπιλάθου τῶν πόθω τιμώντων σέ.
Κοντάκιον Ἦχος πλ. δ΄. Τῇ Ὑπερμάχῳ.  Τὴν ὑπὲρ φύσιν, ἐν Κλεισούρᾳ ἐνασκήσασαν, καὶ ὑπομείνασαν, τὸ ψῦχος ὥσπερ ἄσαρκος, παρ’ ἑστίαν καθημένην Μονῆς αὐλείῳ, βιοτῆς αὐτῆς τὰς νύκτας καὶ σχολάζουσαν, προσευχῇ Σοφίαν θείαν εὐφημήσωμεν, πόθω κράζοντες· Χαίροις πάνυ Ἀσκήτρια.
 Παρακλητικός κανών Οσίας Σοφίας Κλεισούρας

 Ναοί 
Στην Ιερά Μονή Αγίων Κυπριανού και Ιουστίνης του παλαιού ημερολογίου, στη Φυλή Αττικής, υπάρχει από το 2001 παρεκκλήσιο της Οσίας Μυρτιδιωτίσσης της Ασκητρίας.Tὸ Μοναστήρι τῶν Ἁγίων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης - Ταυτότητα, Οἱ Ἅγιοι Μάρτυρες Κυπριανὸς καὶ Ἰουστῖνα καὶ τὸ Μοναστήρι τους στὴν Φυλὴ Ἀττικῆς agioskyprianos.org
Επίσης ανεγείρεται παρεκκλήσιο στη Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Κλεισούρας..

 Σύνδεσμοι 
 ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΑ ΜΥΡΤΙΔΙΩΤΙΣΣΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ
 ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΑ ΜΥΡΤΙΔΙΩΤΙΣΣΑ - Η ΑΣΚΗΤΡΙΑ ΤΗΣ ΚΛΕΙΣΟΥΡΑΣ
 Ιερά Μητρόπολη Καστοριάς 
 Ραδιόφωνο Ι.Μ. Καστοριάς 97.9
 ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΓΕΝΕΘΛΙΟΥ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΚΛΕΙΣΟΥΡΑΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ
 Π.Πορφύριος για την Οσία Σοφία της Κλεισούρας
 Θαυμαστά περιστατικά της Αγίας Σοφίας της Κλεισούρας

 Παραπομπές 

 Πηγές 





 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ορθόδοξος Συναξαριστής
 Μοναστήρια της Ελλάδας
 ΠΡΟΣΚΥΜΗΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΣΤΟΡΙΑ

Κατηγορία:Άγιοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας