Θρακική γλώσσα

Η θρακική γλώσσα είναι εξαφανισμένη (νεκρή) γλωσσα, για την οποία δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες και η οποία ομιλείτο στην αρχαιότητα στην Νοτιοανατολική Ευρώπη από τους Θράκες. Οι γλωσσικές συγγένειες της θρακικής γλώσσας είναι ελάχιστα κατανοητές, αλλά είναι γενικά αποδεκτό ότι ήταν ινδοευρωπαϊκή γλώσσα με στοιχεία σάτεμ.

Μια σύγχρονη, γειτονική γλώσσα, η Δακική, θεωρείται συνήθως ως στενά συνδεδεμένη με τη θρακική. Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία για καμία από τις δύο γλώσσες για να εξακριβωθεί η φύση αυτής της σχέσης.

Το σημείο κατά το οποίο η θρακική γλώσσα εξαφανίστηκε είναι ζήτημα διαφωνίας. Ωστόσο, είναι γενικά αποδεκτό ότι τα θρακικά εξακολουθούσαν να χρησιμοποιούνται τον 6ο αιώνα μ.Χ. Ο Αντωνίνος της Πιατσέντζας έγραψε το 570 ότι υπήρχε ένα μοναστήρι στο Σινά, στο οποίο οι μοναχοί μιλούσαν ελληνικά, λατινικά, συριακά, αιγυπτιακά και Βεσσιανά - μία Θρακική διάλεκτο. Arnold Joseph Toynbee, Some problems of Greek history, Oxford University Press, 1969, p. 56: In the late sixth century there were still Bessian-speaking monks in the monastery at the foot of Mount Sinai (see P. Geyer Itinera Hierosolymitana, Vienna 1898, Templaky, pp. 184; 213.) Oliver Nicholson as ed., The Oxford Dictionary of Late Antiquity; Oxford University Press, 2018; , p. 234:...The "Piacenza Pilgrim (56) mentioned Bessian-speaking monks on the Sinai Peninsula. ABA J. J. Wilkes, The Illyrians (1992)... J. P. Mallory, Douglas Q. Adams as ed., Encyclopedia of Indo-European Culture; Taylor & Francis, 1997; , p. 576: The most recently attested Thracian personal names are found in two monasteries in the Near East (the Bessi of Mt Sinai) dating to the sixth century AD. Bessian is the language of the Bessi, one of the most prominent Thracian tribes. The origin of the monasteries is explained in a mediaeval hagiography written by Symeon the Metaphrast in Vita Sancti Theodosii Coenobiarchae in which he wrote that Saint Theodosius founded on the shore of the Dead Sea a monastery with four churches, in each being spoken a different language, among which Bessian was found. The place at which the monasteries were founded was called "Cutila", which may be a Thracian name.

Άλλες θεωρίες για τα θρακικά παραμένουν αμφιλεγόμενες

 Ορισμένοι γλωσσολόγοι έχουν προτείνει ότι η αλβανική γλώσσα και η εθνογένεση των Αλβανών ακολούθησαν τη μετανάστευση των μελών της φυλής των Βέσσων δυτικά προς την Αλβανία  .
 Μια ταξινόμηση που προτάθηκε από ορισμένους γλωσσολόγους, όπως ο Harvey Mayer, υποδηλώνει ότι η Θρακική (και η Δακική ) ανήκε στον Βαλτικό κλάδο της ινδοευρωπαϊκής. Harvey E. Mayer. DACIAN AND THRACIAN AS SOUTHERN BALTOIDIC LITUANUS. LITHUANIAN QUARTERLY JOURNAL OF ARTS AND SCIENCES. Volume 38, No.2 – Summer 1992.  Editor of this issue: Antanas Klimas, University of Rochester . . 1992 LITUANUS Foundation, Inc. Ωστόσο, αυτή η θεωρία δεν έχει επιτύχει το καθεστώς μιας γενικής συναίνεσης μεταξύ των γλωσσολόγων.

Αυτές είναι μεταξύ πολλών ανταγωνιστικών υποθέσεων σχετικά με την ταξινόμηση και τη μοίρα της θρακικής γλώσσας. 1994 Gottfried Schramm: A New Approach to Albanian History

 Γεωγραφική κατανομή 
Η θρακική γλώσσα ή γλώσσες ομιλούνταν στη σημερινή Βουλγαρία, Encyclopedia of European peoples, Carl Waldman, Catherine Mason, Infobase Publishing, 2006, , p. 205. Archaeology and language: the puzzle of Indo-European origins, Colin Renfrew, CUP Archive, 1990, , p. 71. Ρουμανία, Βόρεια Μακεδονία, Βόρεια Ελλάδα, Ευρωπαϊκή Τουρκία και σε τμήματα της Βιθυνίας (Βορειοδυτική Ασιατική Τουρκία).

Η Ανατολική Σερβία θεωρείται συνήθως από τους παλαιογλωσσολόγους ως περιοχή γλώσσας Δακο-Μοισίας . Η Μοισιακή Γλώσσα (σύμφωνα με τον Vladimir Georgiev κ.α.) ομαδοποιείται με τη Δακική γλώσσα.

 Απομεινάρια της θρακικής γλώσσας 
δεξιά|μικρογραφία|350x350εσ| Όρια του (νότιου) θρακικού γλωσσικού εδάφους σύμφωνα με τον Ιβάν Ντουριντάνοφ, 1985
Ελάχιστα είναι γνωστά για τις θρακικές γλώσσες, δεδομένου ότι καμία φράση μεγαλύτερη από λίγες λέξεις σε μήκος δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί ικανοποιητικά και οι πιο καλές αποκρυπτογραφήσεις που δίνονται για τις μικρότερες φράσεις μπορεί να μην είναι απολύτως ακριβείς. Μερικές από τις μεγαλύτερες επιγραφές μπορεί πράγματι να είναι θρακικής προέλευσης, αλλά μπορεί να μην αντικατοπτρίζουν πραγματικές φράσεις της θρακικής γλώσσας, αλλά μπερδεμένα ονόματα ή μαγικούς τύπους. Olteanu et al.

Αρκετά θρακικά λεξικά στοιχεία έχουν επιζήσει για να δείξουν ότι τα θρακικά ήταν μέλος της οικογένειας ινδοευρωπαϊκών γλωσσών και ότι ήταν σατιματική γλώσσα τη στιγμή που πιστοποιήθηκε. Εκτός από τις παραπάνω επιγραφές, Θρακικό μαρτυρείται μέσα από ονόματα, τοπωνύμια, Υδρωνύμια, φυτονύμια, θεία ονόματα, κλπ και από ένα μικρό αριθμό λέξεων που αναφέρονται συγκεκριμένα σε αρχαία ελληνικά κείμενα ως Θρακικά. 

Άλλα αρχαία ελληνικά λεξικά στοιχεία δεν ταυτοποιήθηκαν συγκεκριμένα ως Θρακικά από τους αρχαίους Έλληνες, αλλά παλαιογλωσσολόγοι υποθέτουν ότι είναι ή πιθανόν να είναι θρακικής καταγωγής. Άλλα λεξικά στοιχεία υποτίθενται με βάση τοπικά ανθρωπόνυμα, τοπωνύμια, υδρόνυμα, ορονύμια, κ.λπ. που αναφέρονται σε πρωτογενείς πηγές (βλ. Επίσης Κατάλογος αρχαίων πόλεων στη Θράκη και τη Δακία, Λίστα ονομάτων φυτών της Δακίας ).

Ακολουθεί ένας πίνακας που δείχνει και τις δύο λέξεις που αναφέρονται ως Θρακικές σε κλασικές πηγές, καθώς και λεξικά στοιχεία που έχουν εξαχθεί από παλαιογλωσσολόγους από θρακικά ανθρωπόνυμα, τοπωνύμια κ.λπ. 

Υπάρχουν 23 λέξεις, που αναφέρονται σε αρχαίες πηγές και θεωρούνται ρητώς θρακικής προέλευσης και γνωστής σημασίας. 
+Λέξη Εννοια Βεβαιώθηκε από Γνωρίζει σαν πόδι πουλάρι ( Bessi ) Διοσκουρίδης Λιτ. καντράν. 'άλογο ουρά, Equisetum' ASYS, Latv. aši, όπως «ουρά αλόγου, σπαθί, βιασύνη» βόλινθος (bólinthos) aurochs, ευρωπαϊκός βίσωνας Αριστοτέλης Proto-Slavic * volъ (" βό "). Προ-ελληνικά, σύμφωνα με τους Beekes 2010: 225. βρία (bría) άβολο χωριό Hesychius, συγκρίνετε τα Toponyms Πολυμβρία, Σηλυ (μ) μβρία και Βρέα στη Θράκη. Σε σύγκριση με την ελληνική ῥίον (Ρίο? "Αιχμής, στους πρόποδες") και Tocharian Α ri, Β riye ( "πόλη") σαν <* urih₁-. Εναλλακτικά, συγκρίνετε το Proto-Celtic * brix- ("hill"). βρίζα (bríza) σίκαλη Γκάλεν Ίσως ανατολικής προέλευσης, συγκρίνετε Ελληνικά ὄρυζα, Σανσκριτικά vrīhí- ("ρύζι"). βρυνχός (brynkhós) κιθάρα Σε σύγκριση με το Slavic * bręčati "to ring". βρῦτος (brŷtos) μπύρα κριθαριού Πολλά Γερμανικά * bruþa- ("broth"), Old Irish bruth ("glow"), Latin dēfrŭtum ("must boiled down"). dinupula, si / nupyla άγριο πεπόνι Pseudoapuleus Λιθουανικά obnobuolas, φωτισμένα ("μήλο σκύλου") ή με σλαβικό * dynja ("πεπόνι"). γέντον (génton) κρέας Herodian., Suid., Hesych Λήψη από IE * gʷʰn-tó-, βλ. Σανσκριτικά hatá- «χτύπησε, σκοτώθηκε» καλαμίνδαρ (kalamíndar) πλατάνι ( Edoni ) Χισέχ. κη̃μος (kêmos) ένα είδος φρούτου με θυλάκιο Φωτ. Λέξ. εργασσται (ktstai) Ctistae Στράβων μεσάν χωριό επιγραφή από τη Ρώμη Λετονικά μίντ ("ένας τόπος διαμονής") Πολτυμ (βρία) (poltym-bría) περίφραξη, ένας πύργος Old Norse spjald ("board"), Old English speld ("ξύλο, κορμό") μομφαία (rhomphaía) ευρυζωνικό Πολλά Σε σύγκριση με το λατινικό rumpō ("to rupture"), Slavic: Russian разрубать, Polish rąbać ("to hack", "to chop", "to slash"), Polish Poland ("πρόθυμος ξιφομάχος"), Σερβο-Κροάτης "rmpalija" »(« bruiser ») σκάλμη (skálmē) μαχαίρι, σπαθί Σοφ. y Pollux, Marcus Anton., Hesych., Phot. μεγάλο Αλβανικό shkallmë ("σπαθί"), Old Norse skolm ("κοντό σπαθί, μαχαίρι") σκάρκη (skárkē) ένα ασημένιο νόμισμα Hesych., Phot. Λέξ. σπίνος (spínos) ένα είδος πέτρας (; ) Άριστ. τορέλλη (toréllē) μια αποφυγή του θρήνου πένθος τραγούδι Χισέχ. ζαλμός (zalmós) απόκρυψη ζώων Πορφύρ. ζειρά (zeira) μακρύ ρόμπα που φορούσαν Άραβες και Θράκες Hdt., Xen., Hesych. ζελᾶ (zelâ), επίσης ζῆλα (zêla), ζηλᾱς (zelās) κρασί Πολλά Σε σύγκριση με τα ελληνικά χάλις (khális; "unblended wine") και κάλιθος (kálithos; "κρασί") ζετραία (zetraía) δοχείο Pollux ζιμπυθίδες ο ευγενής, πιο ιερός Χισέχ. Λιθ. žibùtė ("λάμπει")
Άλλες 180 θρακικές λέξεις έχουν ανακατασκευαστεί. 

 Επιγραφές 

 Επιγραφή του Εζέροβο 
μικρογραφία|171x171εσ| Ο δακτύλιος του Εζέροβο, που βρέθηκε το 1912
Μόνο τέσσερις θρακικές επιγραφές οποιουδήποτε μήκους έχουν βρεθεί. Η πρώτη είναι ένα χρυσό δαχτυλίδι που βρέθηκε το 1912 στο χωριό Εζέροβο (επαρχία Πλόβντιβ της Βουλγαρίας ). Το δαχτυλίδι χρονολογείται σπό τον 5ο αιώνα π.Χ.  Στο δαχτυλίδι μια επιγραφή βρίσκεται γραμμένη σε ελληνική γραφή και αποτελείται από 8 γραμμές, η όγδοη εκ των οποίων βρίσκεται στην άκρη, το χείλος του περιστρεφόμενου δίσκου. διαβάζει χωρίς κενά μεταξύ: 

Ο Dimitar Dechev (Γερμανικά ως D. Detschew ) διαχωρίζει τις λέξεις έτσι    προτείνοντας την ακόλουθη μετάφραση:

 Είμαι ο Ρολιστένεας, απόγονος του Νερήνα. Η Τιλεζύπτα, μια γυναίκα της Αραζίας, με παρέδωσε στο έδαφος .

 Επιγραφή Κιολμάν 
Μια δεύτερη επιγραφή, που μέχρι στιγμής δεν έχει κρυπτογραφηθεί, βρέθηκε το 1965 κοντά στο χωριό Κιολμάν (Kyolmen), Δήμος Βαρβίτσας και χρονολογείται στον 6ο αιώνα π.Χ. Είναι γραμμένη σε παραλλαγή του ελληνικού αλφάβητου, πιθανότατα επιγραφή επιτύμβιας στήλης παρόμοια με τις Φρυγικές. Η μεταγραφή του Peter A. Dimitrov είναι: 

 ΙΛΑΣΝΛΕΤΕΔΝΛΕΔΝΕΝΙΔΑΚΑΤΡΟΣΟ Written from right to left.
 ΕΒΑ · ΡΟΖΕΣΑΣΝΗΝΕΤΕΣΑΙΓΕΚΟΑ Written from left to right.
 ΝΒΛΑΒΑΗΓΝ

 Επιγραφή Duvanlii 
Μια τρίτη επιγραφή βρίσκεται και πάλι σε ένα δαχτυλίδι, που βρέθηκε στο Duvanlii, Δήμο Καλογιάνοβο, δίπλα στο αριστερό χέρι ενός σκελετού. Χρονολογείται από τον 5ο αιώνα π.Χ. Το δαχτυλίδι έχει την εικόνα ενός ιππέα με την επιγραφή να περιβάλλει την εικόνα. Είναι μόνο εν μέρει ευανάγνωστο (16 από τα αρχικά 21):

 ΗΥΖΙΗ. . . . . ΔΕΛΕ / ΜΕΖΗΝΑΙ

Η έννοια της επιγραφής είναι "Καβαλάρη Eusie προστάτεψε!"

Αυτές είναι οι μεγαλύτερες επιγραφές που έχουν διατηρηθεί. Οι υπόλοιπες είναι ως επί το πλείστον μεμονωμένες λέξεις ή ονόματα σε αγγεία και άλλα αντικείμενα.

 Ταξινόμηση 
Η θρακική γλώσσα στα γλωσσικά εγχειρίδια αντιμετωπίζεται συνήθως είτε ως ανεξάρτητος κλάδος ινδοευρωπαϊκών, είτε ομαδοποιείται με τα Δακικά, σχηματίζοντας μαζί έναν κλάδο τα Δακο-θρακικά. Τα παλαιότερα σχολικά βιβλία την ομαδοποιούσαν επίσης με τους Ιλλυριανά ή τη Φρυγική Γλώσσα . Η πεποίθηση ότι τα θρακικά ήταν κοντά στο Φρυγικά δεν είναι πλέον δημοφιλής και έχει απορριφθεί ως επί το πλείστον. See C. Brixhe – Ancient languages of Asia Minor, Cambridge University Press, 2008 We will dismiss, at least temporarily, the idea of a Thraco-Phrygian unity. Thraco-Dacian (or Thracian and Daco-Mysian) seems to belong to the eastern (satem) group of Indo-European languages and its (their) phonetic system is far less conservative than that of Phrygian (see Brixhe and Panayotou 1994, §§ 3ff.) Η ομάδα Θράκο-ιλλυριανά έχει επίσης τεθεί υπό αμφισβήτηση.  Η κύρια υπόθεση είανι Δάκο-θρακικά ή Θράκο-δακικά. 

Δεν έχουν βρεθεί ακόμη συγκεκριμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι τα θρακικά ή τα Δάκο-Θρακικά ανήκαν στον ίδιο κλάδο με τα Αλβανικά ή Βαλτικά ή τα Βάλτο-Σλαβικά ή τα Ελληνο-Μακεδονικά ή τα Φρυγικά ή οποιοδήποτε άλλο κλάδο Ινδοευρωπαϊκών. Για αυτόν τον λόγο τα σχολικά βιβλία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα Θρακικά ως ανεξάρτητο κλάδο των Ινδοευρωπαϊκών, ή ως Δάκο-θρακικό ή Θράκο-δακικό κλάδο.
+Language/difference according to Duridanov (1985)Changeo > ar > ir, ur (or)l > il, ul (ol)m > im, um (om)n > in, un (on)kʷ, gʷ, gʷʰ > k, g (k), gḱ, ǵ, ǵʰ > s (p), z (d)p, t, k > pʰ, tʰ, kʰb, d, g > p, t, kbʰ, dʰ, gʰ > b, d, gsr > strtt, dt > stThracian + + + + + + + + + +Dacian + + + + + - - + + -Balto-Slavic + + + + + - - + -/+ +Pelasgian + + + + + + + +??Albanian + + - +/- +/- - - + - -Germanic + + + - - - + + + -Indo-Iranian + - - +/- + - - +/- - +/-Greek - - - - - - - - - +Phrygian - - - - + + + + -?Armenian - - - - + + + - -?Italic - + - - - - - - - -Celtic - - - - - - - + - -Hittite + - - - - - + +??Tocharian +/- - - - - - + + -?
+Διαφορετικές αλλαγές ήχου στα Dacian και Thracian σύμφωνα με τον Duridanov (1985)  Ινδο-ευρωπαϊκό Ντακιάν θρακικός * b, * d, * g b, d, g p, t, k * p, * t, * k p, t, k ph, th, kh *μι ä (α) μι * e (μετά το σύμφωνο) ie μι *Όλα συμπεριλαμβάνονται ένα Όλα συμπεριλαμβάνονται * ei μι ei * dt (* tt) μικρό αγ

 Η μοίρα των Θρακών και της γλώσσας τους 
Σύμφωνα με τον Σκορδέλη, όταν οι Θράκες υποτάχθηκαν στον Μέγα Αλέξανδρο, τελικά εξομοιώθηκαν με τον ελληνικό πολιτισμό και έγιναν τόσο Έλληνες όσο οι Σπαρτιάτες και οι Αθηναίοι, αν και θεώρησε τη θρακική γλώσσα ως μορφή των ελληνικών. Σύμφωνα με τον Crampton (1997) οι περισσότεροι Θράκες τελικά εξελληνίστηκαν ή εκρωματικοποιήθηκαν, με τα τελευταία υπολείμματα να επιβιώνουν σε απομακρυσμένες περιοχές μέχρι τον 5ο αιώνα.  Σύμφωνα με τον Μαρίνοφ, οι Θράκες πιθανότατα ήταν εντελώς εκρωμαϊσμένοι και εξελληνισμένοι μετά τις τελευταίες σύγχρονες αναφορές σε αυτούς τον 6ου αιώνα.  Αυτή η θεωρία θεωρεί τον Χριστιανισμό της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ως τον κύριο παράγοντα της άμεσης αφομοίωσης.

 βιβλιογραφικές αναφορές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 

 VI Georgiev, Εισαγωγή στην Ιστορία των Ινδοευρωπαϊκών Γλωσσών, Σόφια (1981).
 VI Georgiev, The Genesis of the Balkan People, in: The Slavonic and East European Review, Τομ. 44, αρ. 103 (Ιουλ. 1966)
 II Russu, Limba Traco-Dacilor / Die Sprache der Thrako-Daker, Βουκουρέστι (1967, 1969).
 Paul Kretschmer, "Glotta", σε: Zeitschrift für griechische und lateinische Sprache 7 (1915).
 JH Holst, "Armenische Studien", Βισμπάντεν (2009).
 Ντάνα, Νταν. "Sur Quelques Noms Fantômes Thraces Et Daces". Σε: Zeitschrift Für Papyrologie Und Epigraphik 154 (2005): 293-98. http://www.jstor.org/stable/20191011 .
 Ντάνα, Νταν. "Un lexique des noms thraces: prolégomènes κριτική". Σε: Revue de philologie, de littérature et d'histoire anciennes 2012/1 (Tome LXXXVI) (2012): 17-42. https://doi.org/10.3917/phil.861.0017
 Ντάνα, Νταν. "Onomasticon Thracicum (Onom Thrac). Répertoire des noms indigènes de Thrace, Macédoine Orientale, Mésies, Dacie et Bithynie ", Αρχαίοι πολιτισμοί από τη Σκύθια στη Σιβηρία 17, 1 (2011): 25-45, doi: https://doi.org/10.1163/092907711X575313
 Duridanov, Ivan (1969). Die Thrakisch- und Dakisch-Baltischen Sprachbeziehungen [Επαφές Thracian και Dacian Baltic Language]. Αλλα. Verlag der Bulgarischen Akademie der Wissenschaften, Σόφια.
 Marius-Tiberius, Alexianu. "Une catégorie d'esclaves thraces: les halônetoi". Σε: La fin du statut servile; Συνεργασία, ελευθερία, κατάργηση . Τόμος II. Besançon 15-17 Δεκεμβρίου 2005. Μπεζανσόν : Presses Universitaires de Franche-Comté, 2008. σελ. 487–492. (Actes des colloques du Groupe de recherche sur l'esclavage dans l'antiquité, 30-2) [www.persee.fr/doc/girea_0000-0000_2008_act_30_2_1057]
 Orel, Vladimir E. "Η επιγραφή από τον Kjolmen". Σε: Μεσογειακή Γλώσσα Κριτική 9 (1997): 77-82. http://www.jstor.org/stable/10.13173/medilangrevi.9.1997.0077 .
 Paliga, Sorin. "Θρακικοί Όροι για 'Township' και 'Fortress', και Σχετικά ονόματα θέσεων." World Archeology 19, αρ. 1 (1987): 23-29. Πρόσβαση στις 16 Οκτωβρίου 2020. http://www.jstor.org/stable/124496 .
 Sotiroff, Τζορτζ . (1963). "Ένα δοκιμαστικό γλωσσάριο θρακικών λέξεων". Σε: Canadian Journal of Linguistics / Revue canadienne de linguistique 8: 97-110. 10.1017 / S000841310000520Χ.
 Sowa, Wojciech. "Θρακικός". Σε: Palaeohispanica: revista sobre lenguas y Culturas de la Hispania antigua n. 20 (2020): σελ. 787-817.ISSN 1578-5386 DOI: 10.36707 / palaeohispanica.v0i20.377
 Witczak, Krzysztof Tomasz. "Σπουδές στο θρακικό λεξιλόγιο (I-VII)". Σε: Studia Indogermanica Lodziensia VII (2012). σελ. 153–168.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Η Γλώσσα των Θρακίων, μια αγγλική μετάφραση της έκθεσης του Ιβάν Ντουριντάνοφ το 1975 Ezikyt na trakite
 Θρακικό γλωσσάρι
 Palaeolexicon - Εργαλείο μελέτης λέξεων αρχαίων γλωσσών (συμπεριλαμβανομένου του θρακικού λεξικού)


Κατηγορία:Παλαιοβαλκανικές γλώσσες
Κατηγορία:Εξαφανισμένες γλώσσες της Ευρώπης
Κατηγορία:Γλώσσες της αρχαίας Μακεδονίας
Κατηγορία:Γλώσσες της αρχαίας Θράκης
Κατηγορία:Γλώσσες της αρχαίας Ανατολίας
Κατηγορία:Αταξινόμητες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες