Αμπέλ Γκανς

Ο Αμπέλ Γκανς (γαλλ. Abel Gance, 25 Οκτωβρίου 1889 – 10 Νοεμβρίου 1981) ήταν Γάλλος σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός ταινιών. Υπήρξε σημαντική μορφή του γαλλικού κινηματογράφου και πρωτοπόρος της γαλλικής αβάν-γκαρντ.

 Βιογραφία 
αριστερά|μικρογραφία|Ο Αμπέλ Γκανς και ο συνθέτης Αρτύρ Χόνεγκερ, 1926
μικρογραφία|334x334εσ|Αφίσα για την ταινία Ο τραγικός έρωτας της Μόνα Λίζα, 1912
Ο Αμπέλ Γκανς γεννήθηκε το 1889 στο Παρίσι στο 18ο διαμέρισμα. Ήταν νόθος γιος ενός ευκατάστατου γιατρού, του Αμπέλ Φλαμάν και της Φρανσουάζ Περετόν. Αρχικά πήρε το όνομα της μητέρας του και ανατράφηκε μέχρι την ηλικία των οκτώ ετών από τους παππούδες στο Κομεντρί (Αλλιέ), στην κεντρική Γαλλία. Στη συνέχεια, επέστρεψε στο Παρίσι  στη μητέρα του, η οποία παντρεύτηκε τον Αντόλφ Γκανς, σοφέρ και μηχανικό στο επάγγελαμα, του οποίου το όνομα έλαβε ο Άμπελ. Φοίτησε σε καθολικό κολέγιο και στη συνέχεια στο λύκειο. Άρχισε να σπουδάζει νομικά, αλλά εγκατέλειψε τις σπουδές του και αφιερώθηκε στο θέατρο και την ποίηση.

Mέχρι να βρει την πραγματική του κλίση, ασχολήθηκε με το θέατρο -το 1908 προσελήφθη στο Βασιλικό θέατρο των Βρυξελλών και πραγματοποίησε θεατρικές τουρνέ στη Γαλλία, με την ποίηση - δημοσίευσε μια συλλογή ποιημάτων με τίτλο Un doigt sur le clavier- και με τον κινηματογράφο σαν ηθοποιός σε μερικές ταινίες - ο Λεόνζ Περέ του εμπιστεύθηκε τον πρώτο του σημαντικό ρόλο στον κινηματογράφο στην ταινία του Μολιέρος του 1909. Αυτή την εποχή, έγραψε επίσης σενάρια και ένα θεατρικό Η Νίκη της Σαμοθράκης.

Σύντομα, άρχισε να κάνει κινηματογραφικές ταινίες. Το 1911 ίδρυσε την εταιρεία παραγωγής Το γαλλικό φιλμ και έκανε την πρώτη του ταινία Το Φράγμα (La Digue) την ίδια χρονιά. Από το 1911 έως το 1918, γύρισε περίπου είκοσι ταινίες που τον έκαναν γνωστό στο γαλλικό κοινό, μεταξύ των οποίων ο Λευκός Νέγρος (Le Nègre blanc, 1912), Η τρέλα του δόκτορα Τυμπ (La Folie du docteur Tube, 1915), το Μάτερ Ντολορόζα (Mater Dolorosa, 1917), Η Δέκατη Συμφωνία (La Dixième Symphonie, 1918). Σε μια εποχή που ο κινηματογράφος δεν ήταν ακόμη μεγάλη τέχνη, συνέβαλε στην ανανέωση, είδε τις δυνατότητες και ρίχτηκε στις τεχνικές έρευνες.

Στις 9 Μαρτίου 1912 η Ciné-Journal δημοσίευσε το πρώτο γνωστό θεωρητικό κείμενό του για τον κινηματογράφο: Τι είναι ο κινηματογράφος; Μια έκτη τέχνη!

Από το 1918 επιβλήθηκε ως καινοτόμος σκηνοθέτης, ανήκε στην ομάδα σκηνοθετών του ιμπρεσιονιστικού κινηματογράφου, με έργα που έρχονταν σε αντίθεση με την παραγωγή της εποχής. Το Κατηγορώ (J'accuse,1919) μια καταγγελία του πολέμου - η ιστορία δύο ανδρών, ο ένας παντρεμένος, ο άλλος εραστής της συζύγου του άλλου, που συναντώνται στα χαρακώματα του A΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και η ιστορία τους γίνεται ένας μικρόκοσμος μέσα στη φρίκη του πολέμου - και  Η Ρόδα (La Roue, 1922) αύξησαν τη φήμη του. Μετά από σύντομο διάλειμμα με την κωμωδία Βοήθεια! (Au Secours!, 1924) με τον σταρ της εποχής Μαξ Λίντερ, γύρισε την ταινία Ναπολέων (1927), μια από τις τελευταίες μεγάλες γαλλικές επιτυχίες του βωβού κινηματογράφου.

Με την έλευση του ομιλούντος κινηματογράφου, γύρισε Το Τέλος του κόσμου (La Fin du monde, 1931) αλλά ήταν σοβαρή οικονομική αποτυχία. Συνέχισε με λιγότερο προσωπικές ταινίες και ανάπλασε παλαιότερα έργα του, όπως το Ναπολέων (1934). Είχε εμπορικές επιτυχίες όπως η Λουκρητία Βοργία (Lucrèce Borgia, 1935) - ταινία που προκάλεσε σκάνδαλο επειδή η πρωταγωνίστρια εμφανίστηκε γυμνή και δέχθηκε επίθεση από την Ένωση για την αποκατάσταση της δημόσιας ηθικής - και τον επόμενο χρόνο το Ένας μεγάλος έρωτας του Μπετόβεν (Un grand amour de Beethoven,1936), το Κατηγορώ (J'accuse, 1938) με τον Βικτόρ Φρανσέν -ριμέικ της ταινίας του 1919 με βελτιώσεις, περικοπές και προσθήκη ήχου, τον Χαμένο Παράδεισο (Paradis Perdu, 1940) ταινία-αναφορά για τον Φρανσουά Τρυφώ και στην οποία εμφανίστηκε η Μισελίν Πρελ.

Το 1954, μετά από μακροχρόνια σιωπή, γύρισε τον Πύργο των οργίων (La Tour de Nesle,1955) και τις δύο τελευταίες του ταινίες Αούστερλιτς (Austerlitz, 1960) με διεθνές καστ και Συρανό και Ντ'Αρτανιάν το 1962.

Έγραψε επίσης πολλά θεωρητικά κείμενα για τον κινηματογράφο, με κυριότερο το βιβλίο του Πρίσμα (Prisme,1930).

Ο Αμπέλ Γκανς πέθανε σε ηλικία 92 ετών στο Παρίσι και αναπαύεται στο νεκροταφείο Ωτέιγ του Παρισιού.

 Τεχνικές ανακαλύψεις 
Το 1925 ο Αμπέλ Γκανς, 40 χρόνια πριν από το cinerama, έριχνε στο ίδιο πλάνο 16 εικόνες τη μια πάνω στην άλλη, εφευρίσκοντας έτσι το σύστημα πολυβιζιόν (polyvision) χάρη σε μια τρισδιάστατη οθόνη,Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάννικα, τομ. 17, σελ. 407 μια διαδικασία ταινίας που έδινε πλάτος εικόνας τρεις φορές μεγαλύτερο από την παραδοσιακή μορφή και δημιούργησε ένα νευρώδες και έξυπνο μοντάζ.

Το 1929 έλαβε, μαζί με τον Αντρέ Ντεμπρί, δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για την ηχητική σκηνογραφία, πρόγονο της στερεοφωνίας (πατέντα Γκανς-Ντεμπρί). Το 1934, στη διασκευή της ταινίας του Ναπολέων, χρησιμοποίησε αυτή τη διαδικασία.

Από το 1937, μαζί με τον οπτικό Πιέρ Ανζενιέ, ανέπτυξε τον «πικτογράφο» (πατέντα Γκανς-Ανζενιέ το 1938), μια οπτική συσκευή για να αντικαταστήσει το ντεκόρ με απλές μακέτες ή φωτογραφίες.

Οι τελευταίες εργασίες πριν από το θάνατό του ήταν πάνω στην τρισδιάστατη εικόνα.

Διακρίσεις
Το 1974 έλαβε το Εθνικό Μεγάλο Κινηματογραφικό Βραβείο (Grand Prix National du Cinéma) και το 1981 σε αφιέρωμα κατά την τελετή των Βραβείων Σεζάρ του απονεμήθηκε - μαζί με τον Αλαίν Ρενέ και τον Μαρσέλ Πανιόλ - τιμητικό βραβείο, λίγους μήνες πριν από τον θάνατό του.

Ο Αμπέλ Γκανς χρησιμοποίησε όλες πτυχές της τεχνικής του κινηματογράφου και το έργο και η επιρροή του αναγνωρίστηκε από συγχρόνους του όπως ο Ζαν Επστάιν και αργότερα από τους Γάλλους σκηνοθέτες της Νουβέλ Βαγκ.

Διάσημοι σκηνοθέτες όπως ο Ακίρα Κουροσάβα και ο Φράνσις Φορντ Κόπολα έχουν εκφράσει τον θαυμασμό τους για το έργο του Αμπέλ Γκανς.

Η οδός Αμπέλ Γκανς στο Παρίσι φέρει το όνομά του.

Φιλμογραφία
ΈτοςΓαλλικός τίτλοςΕλληνικός τίτλος1911La DigueΤο Φράγμα1912Le Tragique Amour de Mona LisaΟ τραγικός έρωτας της Μόνα Λίζα1912Il y a des pieds au plafond1912La Pierre philosopheΗ φιλοσοφική λίθος1912Le Masque d'horreur1912Le Nègre blancΟ Λευκός Νέγρος1915La Fleur des ruines1915La Folie du Docteur TubeΗ τρέλα του δόκτορα Τυμπ1915L'Énigme de dix heures1915L'Héroïsme de Paddy1915Strass et Compagnie1915Un drame au château d'Acre1916Ce que les flots racontent1916Fioritures1916Le Fou de la falaise1916Le périscopeΤο περισκόπιο1916Les Gaz mortels1917Barberousse1917La Zone de la mortΗ Ζώνη του θανάτου1917Le droit à la vieLe Droit à la vie1917Mater DolorosaΜάτερ Ντολορόζα1918Ecce Homo1918La Dixième SymphonieΗ Δέκατη Συμφωνία1919J'accuseΚατηγορώ1923La RoueΗ ρόδα1924Au Secours!Βοήθεια!1927NapoléonNαπολέων1928Marines et cristaux1931La Fin du mondeΤο τέλος του κόσμου1932Mater DolorosaΜάτερ Ντολορόζα (διασκευή)1933Le Maître de forges1934La Dame aux caméliasΗ Κυρία με τις καμέλιες1934Poliche1935Jérôme Perreau, héros des barricades1935Le Roman d'un jeune homme pauvre1935Lucrèce BorgiaΛουκρητία Βοργία1935Napoléon BonaparteΝαπολέων Βοναπάρτης (διασκευή)1937Un grand amour de BeethovenΈνας μεγάλος έρωτας του Μπετόβεν1938J'accuse!Κατηγορώ (διασκευή)1938Le Voleur de femmes1939LouiseΛουίζ1940Paradis perduΧαμένος Παράδεισος1941Vénus aveugleΤυφλή Αφροδίτη1943Le Capitaine FracasseΚαπταίν Φρακάς1953Lumière1953Quatorze juillet14 Ιουλίου1955La Tour de NesleΟ πύργος των οργίων1956MagiramaΜαζιράμα1960AusterlitzΑούστερλιτς1964Cyrano et d'ArtagnanΣυρανό και Ντ'Αρτανιάν1966Marie TudorΜαρία Τυδώρ1967ValmyΒαλμί1971Bonaparte et la RévolutionΟ Βοναπάρτης και η Επανάσταση (διασκευή)

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γάλλοι κινηματογραφιστές
Κατηγορία:Γάλλοι σκηνοθέτες κινηματογράφου
Κατηγορία:Γάλλοι σεναριογράφοι
Κατηγορία:Σκηνοθέτες βωβών ταινιών