Επαπειλούμενη γλώσσα

Μια επαπειλούμενη γλώσσα ή ετοιμοθάνατη γλώσσα είναι μια γλώσσα η οποία κινδυνεύει να εξαφανιστεί επειδή οι ομιλητές της πεθαίνουν ή στρέφονται στην ομιλία άλλων γλωσσών. Η απώλεια γλώσσας συμβαίνει, όταν η γλώσσα δεν έχει πλέον εγγενείς ομιλητές και γίνεται "νεκρή γλώσσα". Εάν κανένας δεν μπορεί να μιλήσει τη γλώσσα, αυτή γίνεται "εξαφανισμένη γλώσσα". Μια νεκρή γλώσσα μπορεί ακόμα να μελετηθεί μέσω ηχογραφήσεων ή κειμένων, αλλά είναι ακόμη νεκρή ή εξαφανισμένη εκτός εάν υπάρχουν άπταιστοι ομιλητές. Αν και γλώσσες πάντα εξαφανίζονταν, σε όλη την ανθρώπινη ιστορία, σήμερα πεθαίνουν με επιταχυνόμενο ρυθμό λόγω της παγκοσμιοποίησης, του ιμπεριαλισμού, της νεοαποικιοκρατίας και της γλωσσοκτονίας (γλωσσική δολοφονία). See pp. 55-56 of Zuckermann, Ghil‘ad, Shakuto-Neoh, Shiori & Quer, Giovanni Matteo (2014), Native Tongue Title: Proposed Compensation for the Loss of Aboriginal Languages, Australian Aboriginal Studies 2014/1: 55-71.

Η μετατόπιση γλώσσας συμβαίνει πιο συχνά όταν οι ομιλητές στρέφονται σε μία γλώσσα που σχετίζεται με την κοινωνική ή οικονομική δύναμη ή ομιλείται ευρύτερα, με τελικό αποτέλεσμα τον θάνατο της (αρχικής) γλώσσας. Η γενική συναίνεση είναι ότι σήμερα υπάρχουν περίπου 6.000 έως 7.000 ομιλούμενες γλώσσες και ότι το 50% έως 90% αυτών θα έχουν εξαφανιστεί έως το έτος 2100. Οι 20 πιο κοινές γλώσσες, καθεμία από τις οποίες έχει περισσότερους από 50 εκατομμύρια ομιλητές, ομιλούνται από το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά οι περισσότερες γλώσσες ομιλούνται από λιγότερα από 10.000 άτομα. Σε πιο καθολικό επίπεδο, το 0,2% των παγκόσμιων γλωσσών ομιλούνται από τον μισό παγκόσμιο πληθυσμό, ενώ το 96% των γλωσσών του κόσμου ομιλούνται από το 4% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Το πρώτο βήμα προς τον θάνατο μίας γλώσσας είναι η πιθανή απειλή. Αυτό συμβαίνει όταν μια γλώσσα αντιμετωπίζει έντονη εξωτερική πίεση, αλλά υπάρχουν ακόμη κοινότητες ομιλητών που μεταδίδουν τη γλώσσα στα παιδιά τους. Το δεύτερο στάδιο είναι η απειλή. Μόλις μια γλώσσα φτάσει στο στάδιο της απειλής, απομένουν μόνο μερικοί ομιλητές και τα παιδιά, ως επί το πλείστον, δεν μαθαίνουν τη γλώσσα. Το τρίτο στάδιο της εξαφάνισης της γλώσσας είναι η σοβαρή απειλή. Κατά τη διάρκεια αυτού του σταδίου, μια γλώσσα είναι απίθανο να επιβιώσει για ακόμη μία γενιά και σύντομα θα εξαφανιστεί. Στο τέταρτο στάδιο η γλώσσα είναι πλέον ετοιμθάνατη και ακολουθεί το πέμπτο στάδιο που είναι εξαφανισμένη.

Πολλά προγράμματα βρίσκονται σε εξέλιξη, τα οποία στοχεύουν στην πρόληψη ή στην επιβράδυνση της απώλειας γλωσσών με την αναζωογόνηση των απειλούμενων γλωσσών και την προώθηση της εκπαίδευσης και του αλφαβιτισμού σε μειονοτικές γλώσσες. Τα προγράμματα αυτά, συχνά, περιλαμβάνουν συνεργασίες μεταξύ γλωσσικών κοινοτήτων και γλωσσολόγων. Grinevald, Collette & Michel Bert. 2011. "Speakers and Communities" in Austin, Peter K; Sallabank, Julia, eds. (2011). Cambridge Handbook of Endangered Languages. Cambridge University Press. . p.50 Πολλές χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο έχουν θεσπίσει ειδική νομοθεσία με στόχο την προστασία και τη σταθεροποίηση των γλωσσών των αυτόχθονων κοινοτήτων ομιλίας. Αναγνωρίζοντας ότι οι περισσότερες από τις γλώσσες που απειλούνται με εξαφάνιση στον κόσμο είναι απίθανο να αναζωογονηθούν, πολλοί γλωσσολόγοι εργάζονται επίσης για την τεκμηρίωση των χιλιάδων γλωσσών στον κόσμο για τις οποίες ελάχιστα ή τίποτα δεν είναι γνωστά.

 Αριθμός γλωσσών 
Ο συνολικός αριθμός των σύγχρονων γλωσσών σε όλο τον κόσμο δεν είναι γνωστός και δεν είναι επακριβώς καθορισμένο τι αποτελεί ξεχωριστή γλώσσα σε αντίθεση με μία διάλεκτο. Οι εκτιμήσεις ποικίλλουν ανάλογα με την έκταση και τα μέσα της έρευνας που πραγματοποιείται, τον ορισμό μιας διακριτής γλώσσας και την τρέχουσα κατάσταση γνώσης απομακρυσμένων και απομονωμένων γλωσσικών κοινοτήτων. Ο αριθμός των γνωστών γλωσσών ποικίλλει με την πάροδο του χρόνου καθώς ορισμένες από αυτές εξαφανίζονται και άλλες ανακαλύπτονται για πρώτη φορά. Ένας ακριβής αριθμός γλωσσών παγκοσμίως δεν ήταν ακόμη γνωστός μέχρι τη χρήση καθολικών, συστηματικών ερευνών στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Η πλειοψηφία των γλωσσολόγων στις αρχές του εικοστού αιώνα απέφευγε να κάνει εκτιμήσεις, ενώ, μέχρι τότε, οι εκτιμήσεις ήταν συχνά προϊόν εικασίας και πολύ χαμηλές.

Ένας από τους πιο ενεργούς ερευνητικούς οργανισμούς για τη μελέτη και καταγραφή γλωσσών είναι το SIL International, το οποίο διατηρεί μια βάση δεδομένων, το Ethnologue, το οποίο ενημερώνεται με τη συμβολή γλωσσολόγων από όλο τον κόσμο. 

Το πλήθος γλωσσών στη βάση δεδομένων του Ethnologue το 2005, εξαιρουμένων των διπλών καταγραφών γλωσσών από διαφορετικές χώρες, ήταν 6.912, εκ των οποίων το 32.8% (2.269) ήταν στην Ασία και το 30.3% (2.092) στην Αφρική. Αυτό το σύγχρονο άθροισμα πρέπει να εκλαμβάνεται ως μεταβλητός αριθμός εντός ενός εύρους. Οι περιοχές με έναν ιδιαίτερα μεγάλο αριθμό γλωσσών που βρίσκονται υπό εξαφάνιση περιλαμβάνουν: την Ανατολική Σιβηρία, την Κεντρική Σιβηρία, τη Βόρεια Αυστραλία, την Κεντρική Αμερική και το Οροπέδιο Βορειοδυτικού Ειρηνικού. Άλλες καίριες περιοχές είναι η Οκλαχόμα και ο Νότιος Κώνος της Νότιας Αμερικής.

 Επαπειλούμενες νοηματικές γλώσσες 
Σχεδόν όλη η μελέτη για τις επαπειλούμενες γλώσσες έχει γίνει σε ομιλούμενες γλώσσες. Μία μελέτη της Ουνέσκο για τις επαπειλούμενες γλώσσες δεν αναφέρει τις νοηματικές γλώσσες.Endangered languages in Europe: indexes Ωστόσο, ορισμένες νοηματικές γλώσσες βρίσκονται επίσης σε κίνδυνο, όπως η Νοηματική Γλώσσα της Κοινότητας Αλιπούρ (AVSL) της Ινδίας,ELAR – The Endangered Languages Archive η Νοηματική Γλώσσα Ανταμορόμπ της Γκάνας, η Νοηματική Γλώσσα Μπαν Κορ της Ταϊλάνδης και η Νοηματική Γλώσσα των Γηγενών στις Μεγάλες Πεδιάδες της Αμερικής.  Hederpaly, Donna. Tribal "hand talk" considered an endangered language Billings Gazette, August 13, 2010 Πολλές νοηματικές γλώσσες χρησιμοποιούνται από μικρές κοινότητες. Μικρές αλλαγές στο περιβάλλον τους (όπως η επαφή με μια μεγαλύτερη νοηματική γλώσσα ή η διασπορά της κοινότητας των κωφών) μπορεί να οδηγήσουν σε κίνδυνο και απώλεια της παραδοσιακής νοηματικής τους γλώσσας. Αναπτύσσονται μέθοδοι για την αξιολόγηση της ζωτικότητας των νοηματικών γλωσσών. Bickford, J. Albert, M. Paul Lewis, Gary F. Simons. 2014. Rating the vitality of sign languages. Journal of Multilingual and Multicultural Development 36(5):1-15.

 Ορισμός και μέτρηση του κινδύνου 
Παρόλο που δεν υπάρχει καθορισμένο κατώτατο όριο για τον προσδιορισμό μιας γλώσσας ως επαπειλούμενης, το έγγραφο της UNESCO από το 2003 με τίτλο Γλωσσική ζωτικότητα και απειλή  καθορίζει εννέα παράγοντες για τον προσδιορισμό ζωτικότητας μίας γλώσσας:

 Διαγενεακή μετάδοση γλωσσών
 Απόλυτος αριθμός ομιλητών
 Ποσοστό ομιλητών που υπάρχει στον συνολικό (παγκόσμιο) πληθυσμό
 Χρήση γλώσσας σε υπάρχοντα περιβάλλοντα και τομείς
 Ανταπόκριη στη χρήση γλώσσας σε νέους τομείς και μέσα
 Διαθεσιμότητα υλικού για την εκμάθηση της γλώσσας και τον αλφαβητισμό
 Κυβερνητικές και θεσμικές πολιτικές γλώσσας
 Στάση της κοινότητας απέναντι στη γλώσσα της
 Ποσότητα και ποιότητα της τεκμηρίωσης

Αρκετές γλώσσες, για παράδειγμα κάποιες στην Ινδονησία, έχουν δεκάδες χιλιάδες ομιλητές, αλλά θεωρούνται επαπειλούμενες επειδή τα παιδιά δεν τις μαθαίνουν πλέον και οι ομιλητές στρέφονται στη χρήση της εθνικής γλώσσας (π.χ. Ινδονησιακά) αντί των τοπικών γλωσσών. Αντίθετα μία γλώσσα με μόνο 500 ομιλητές μπορεί να θεωρείται επαρκώς ζωντανή εάν είναι η κύρια γλώσσα μίας κοινότητας και είναι η πρώτη (ή μόνη) ομιλούμενη γλώσσα όλων των παιδιών σε αυτήν την κοινότητα.

Υποστηρίζοντας ότι «Η γλωσσική ποικιλομορφία είναι απαραίτητη για την ανθρώπινη κληρονομιά», η ομάδα εμπειρογνωμόνων της UNESCO για τις επαπειλούμενες γλώσσες δίνει αυτόν τον ορισμό μιας γλώσσας που απειλείται με εξαφάνιση: «... όταν οι ομιλητές της σταματούν να τη χρησιμοποιούν, τη χρησιμοποιούν σε ολοένα και μειούμενο αριθμό τομέων επικοινωνίας και παύουν να τη μεταδίδουν από τη μία γενιά στην άλλη. Δηλαδή, δεν υπάρχουν νέοι ομιλητές, ενήλικες ή παιδιά." 

Η UNESCO λειτουργεί με τέσσερα επίπεδα γλωσσικού κινδύνου μεταξύ του «ασφαλούς» (δεν κινδυνεύει) και του «εξαφανισμένου» (χωρίς ζωντανούς ομιλητές), με βάση τη διαγενεακή μεταφορά: «ευάλωτο» (δεν ομιλείται από παιδιά εκτός σπιτιού), «σίγουρα απειλούμενο» (δεν ομιλείται από παιδιά), «σοβαρά απειλούμενο» (ομιλείιται μόνο από τις παλαιότερες γενιές) και «άκρως απειλούμενο» (ομιλείται από λίγα μέλη της παλαιότερης γενιάς, συχνά ημι-ομιλητές).  Ο Άτλας των Παγκόσμιων Γλωσσών σε Κίνδυνο της UNESCO κατηγοριοποιεί 2.473 γλώσσες ανά επίπεδο κινδύνου.  Περισσότερες από 200 γλώσσες έχουν εξαφανιστεί σε όλο τον κόσμο κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριών γενεών. 

Χρησιμοποιώντας ένα εναλλακτικό σχήμα ταξινόμησης, ο γλωσσολόγος Μίκαελ Ε. Κράους ορίζει τις γλώσσες ως "ασφαλείς", εάν θεωρείται πιθανό ότι τα παιδιά θα τις μιλούν σε 100 χρόνια, "επαπειλούμενες" εάν είναι πιθανό τα παιδιά να μην τις μιλούν σε 100 χρόνια (περίπου το 60-80% των γλωσσών εμπίπτουν σε αυτήν την κατηγορία) και "ετοιμοθάνατες" εάν τα παιδιά δεν τις μιλούν τώρα. 

Πολλοί μελετητές έχουν επινοήσει τεχνικές για να προσδιορίσουν εάν απειλούνται οι γλώσσες. Ένα από τα πρώτα είναι το GIDS (Βαθμολογημένη Κλίμακα Διαγενεακών Διαταραχών) που πρότεινε ο Τζόσουα Φίσμαν το 1991. Fishman, Joshua. 1991. Reversing Language Shift. Clevendon: Multilingual Matters. Το 2011 ένα ολόκληρο τεύχος του Περιοδικού Πολυγλωσσικής και Πολυπολιτισμικής Ανάπτυξης αφιερώθηκε στη μελέτη της εθνογλωσσικής ζωτικότητας, Τεύχος 32.2, 2011, με αρκετούς συγγραφείς να παρουσιάζουν τα δικά τους εργαλεία για τη μέτρηση της γλωσσικής ζωτικότητας. Αρκετά άλλα έργα έχουν για τη μέτρηση της ζωτικότητας της γλώσσας, τα οποία προετοιμάστηκαν από συγγραφείς για διαφορετικές καταστάσεις και εφαρμογές. Dwyer, Arienne M. 2011. Tools and techniques for endangered-language assessment and revitalization Ehala, Martin. 2009. An Evaluation Matrix for Ethnolinguistic Vitality. In Susanna Pertot, Tom Priestly & Colin Williams (eds.), Rights, promotion and integration issues for minority languages in Europe, 123–137. Houndmills: PalgraveMacmillan. M. Lynne Landweer. 2011. Methods of Language Endangerment Research: A Perspective from Melanesia. International Journal of the Sociology of Language 212: 153–178. Lee, Nala Huiying, and John Van Way. 2016. Assessing levels of endangerment in the Catalogue of Endangered Languages (ELCat) using the Language Endangerment Index (LEI). Language in Society 45(02):271-292.

 Αιτίες 
Σύμφωνα με το Εγχειρίδιο του Cambridge για τις Επαπειλούμενες Γλώσσες, υπάρχουν τέσσερις βασικοί τύποι αιτιών απειλούμενων γλωσσών:

Αιτίες οι οποίες θέτουν τους πληθυσμούς που ομιλούν τις γλώσσες σε φυσικό κίνδυνο, όπως:

 Πόλεμος και γενοκτονία. Παραδείγματα αυτού, είναι η γλώσσα (ες) του γηγενή πληθυσμού της Τασμανίας που πέθανε από ασθένειες και πολλές εξαφανισμένες και επαπειλούμενες γλώσσες της Αμερικής όπου οι γηγενείς πληθυσμοί έχουν υποστεί γενοκτονία. Η γλώσσα Miskito στη Νικαράγουα και οι γλώσσες των Μάγια στη Γουατεμάλας έχουν επηρεαστεί από εμφύλιο πόλεμο.
 Φυσικές καταστροφές, λιμός, ασθένεια. Οποιαδήποτε φυσική καταστροφή είναι αρκετά σοβαρή για να εξαφανίσει έναν ολόκληρο πληθυσμό ομιλητών μητρικής γλώσσας έχει τη δυνατότητα να θέσει σε κίνδυνο μια γλώσσα. Ένα παράδειγμα αυτού, είναι οι γλώσσες που ομιλούν οι άνθρωποι των Νήσων Ανταμάν, οι οποίοι επλήγησαν σοβαρά από τον σεισμό και το τσουνάμι του Ινδικού Ωκεανού του 2004 .

Αιτίες οι οποίες εμποδίζουν ή αποθαρρύνουν τους ομιλητές να χρησιμοποιούν μια γλώσσα, όπως:

 Η πολιτιστική, πολιτική ή οικονομική περιθωριοποίηση δημιουργεί ένα ισχυρό κίνητρο για τα άτομα να εγκαταλείψουν τη γλώσσα τους (και για λογαριασμό τους και για τα παιδιά τους) υπέρ μιας άλλης γλώσσας με κύρος, ένα παράδειγμα αυτού είναι η εξομοιωτική εκπαίδευση. Αυτό συμβαίνει συχνά όταν οι αυτόχθονες πληθυσμοί και οι εθνοτικές ομάδες που κάποτε υποβλήθηκαν σε αποικισμό ή / και προηγούμενη κατάκτηση, προκειμένου να επιτύχουν υψηλότερο κοινωνικό καθεστώς, έχουν περισσότερες πιθανότητες να βρουν εργασία ή / και αποδοχή σε ένα δεδομένο κοινωνικό δίκτυο μόνο όταν υιοθετήσουν τα πολιτιστικά και γλωσσικά χαρακτηριστικά άλλων ομάδων με αρκετή ανισορροπία δύναμης για να τους ενσωματώσουν πολιτιστικά, μέσω διαφόρων μέσων εξαναγκασμού εντός και εκτός ομάδας (βλ. παρακάτω), παραδείγματα αυτού του είδους του κινδύνου είναι οι περιπτώσεις: της Ουαλικής, Fulton, Helen (2012). Conceptualizing Multilingualism in England, c. 800 – c. 1250, edited by Elizabeth M. Tyler, Studies in the Early Middle Ages 27, Turnhout, Brepols, pp. 145–170 τηςΣκωτικής Γαελικής και της Σκωτς Γλώσσας στη Μεγάλη Βρετανία, της Ιρλανδικής Γλώσσας στην Ιρλανδία και Μεγάλη Βρετανία, της γλώσσας της Σαρδηνίας στην Ιταλία, With reference to a language shift and Italianization which first started in Sardinia under Savoyard rule in the late 18th century, it is noted that «come conseguenza dell’italianizzazione dell’isola – a partire dalla seconda metà del XVIII secolo ma con un’accelerazione dal secondo dopoguerra – si sono verificati i casi in cui, per un lungo periodo e in alcune fasce della popolazione, si è interrotta la trasmissione transgenerazionale delle varietà locali. [...] Potremmo aggiungere che in condizioni socioeconomiche di svantaggio l’atteggiamento linguistico dei parlanti si è posto in maniera negativa nei confronti della propria lingua, la quale veniva associata ad un’immagine negativa e di ostacolo per la promozione sociale. [...] Un gran numero di parlanti, per marcare la distanza dal gruppo sociale di appartenenza, ha piano piano abbandonato la propria lingua per servirsi della lingua dominante e identificarsi in un gruppo sociale differente e più prestigioso.» Gargiulo, Marco (2013). La politica e la storia linguistica della Sardegna raccontata dai parlanti, in Lingue e diritti. Lingua come fattore di integrazione politica e sociale, Minoranze storiche e nuove minoranze, Atti a cura di Paolo Caretti e Andrea Cardone, Accademia della Crusca, Firenze, pp. 132-133 In a social process of radical "De-Sardization" amongst the Sardinian families (Bolognesi, Roberto; Heeringa Wilbert, 2005. Sardegna fra tante lingue, il contatto linguistico in Sardegna dal Medioevo a oggi, Cagliari, Condaghes, p. 29), the language shift to Italian and resulting pressure to Italianize commonly seems to entail a general «rifiuto del sardo da parte di chi vuole autopromuoversi socialmente e [chi] si considera "moderno" ne restringe l'uso a persona e contesti "tradizionali" (cioè socialmente poco competitivi), confermando e rafforzando i motivi del rifiuto per mezzo del proprio giudizio sui sardoparlanti» (ivi, pp. 22-23) των Ριουκιουανών Γλώσσών και Ainu στην Ιαπωνία,  και της γλώσσας Chamorro στο Γκουάμ. Αυτή είναι και η πιο κοινή αιτία απειλής γλωσσών.  Από τότε που η Ινδική Κυβέρνηση υιοθέτησε τα Χίντι ως την επίσημη γλώσσα της κυβέρνησης της ένωσης, τα Χίντι υπερκέρασαν πολλές γλώσσες στην Ινδία.  Άλλες μορφές πολιτισμικού ιμπεριαλισμού περιλαμβάνουν τη θρησκεία και την τεχνολογία, θρησκευτικές ομάδες μπορεί να έχουν την πεποίθηση ότι η χρήση μιας συγκεκριμένης γλώσσας είναι ανήθικη ή απαιτούν από τους οπαδούς τους να μιλούν μια γλώσσα που είναι η εγκεκριμένη γλώσσα της θρησκείας (όπως η αραβική γλώσσα ως η γλώσσα του Κορανίου, με την πίεση για πολλες Βορειοαφρικανικές ομάδες Βερβέρικης ή Αιγυπτιακής καταγωγής για να αραβοποιήθουν ). Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις όπου η πολιτιστική ηγεμονία μπορεί συχνά να προέρχεται όχι από μια προηγούμενη ιστορία κυριαρχίας ή κατάκτησης, αλλά απλώς από την αυξανόμενη επαφή με μεγαλύτερες και με μεγαλύτερη επιρροή κοινότητες μέσω καλύτερων επικοινωνιών, σε σύγκριση με τη σχετική απομόνωση των προηγούμενων αιώνων.
 Πολιτική καταστολή . Αυτό συμβαίνει συχνά όταν τα έθνη-κράτη, καθώς εργάζονται για την προώθηση ενός ενιαίου εθνικού πολιτισμού, περιορίζουν τις ευκαιρίες χρήσης γλωσσών μειονοτήτων στη δημόσια σφαίρα, τα σχολεία, τα μέσα ενημέρωσης και αλλού, μερικές φορές ακόμη και απαγορεύτοντας τες εντελώς. Μερικές φορές οι εθνοτικές ομάδες επανεγκαθίστανται βίαια, ή τα παιδιά μπορεί να απομακρυνθούν για να εκπαιδεύθουν μακριά από το σπίτι τους, ή να διαταράξουν τις πιθανότητες πολιτιστικής και γλωσσικής συνέχειας με άλλους τρόπους. Αυτό συνέβη στην περίπτωση πολλών γηγενών αμερικανών ιθαγενών, γαλλικών της Λουιζιάνα και αυστραλιανών γλωσσών, καθώς και ευρωπαϊκών και ασιατικών μειονοτικών γλωσσών όπως τα Βρετονικά, τα Οξιτανικά ή τα Αλσατιανά στη Γαλλία και τα κουρδικά στην Τουρκία.
 Αστικοποίηση. Η μετακίνηση ανθρώπων σε αστικές περιοχές μπορεί να αναγκάσει τους ανθρώπους να μάθουν τη γλώσσα του νέου τους περιβάλλοντος. Τελικά, οι επόμενες γενιές θα χάσουν την ικανότητα να μιλούν τη μητρική τους γλώσσα, οδηγώντας τη σε κίνδυνο. Μόλις πραγματοποιηθεί η αστικοποίηση, οι νέες οικογένειες που ζουν εκεί θα πιέζονται να μιλήσουν τη γλώσσα της πόλης.
 Ο διεθνικός γάμος μπορεί επίσης να θέσει σε κίνδυνο γλώσσες, καθώς θα υπάρχει πάντα πίεση να μιλούν μια γλώσσα μεταξύ τους. Αυτό μπορεί να οδηγήσει τα παιδιά να μιλούν μόνο την πιο κοινή γλώσσα που ομιλείται μεταξύ του παντρεμένου ζευγαριού.

Συχνά, επιδρούν ταυτόχρονα πολλές από αυτές τις αιτίες. Η φτώχεια, οι ασθένειες και οι καταστροφές επηρεάζουν συχνά τις μειονοτικές ομάδες δυσανάλογα προκαλώντας, για παράδειγμα, τη διασπορά των πληθυσμών των ομιλητών και μειωμένα ποσοστά επιβίωσης για όσους ομιλητές μένουν πίσω.

 Περιθωριοποίηση και κίνδυνος 
Μεταξύ των αιτιών για τον κίνδυνο των γλωσσών, η πολιτιστική, πολιτική και οικονομική περιθωριοποίηση ευθύνεται για το μεγαλύτερο μέρος των γλωσσικών απειλών. Οι μελετητές διακρίνουν διάφορους τύπους περιθωριοποίησης: Η οικονομική κυριαρχία επηρεάζει αρνητικά τις μειονοτικές γλώσσες, όταν η φτώχεια οδηγεί τους ανθρώπους να μεταναστεύσουν προς τις πόλεις ή σε άλλες χώρες, διασκορπίζοντας έτσι τους ομιλητές. Η πολιτιστική κυριαρχία συμβαίνει όταν η λογοτεχνία και η ανώτερη εκπαίδευση είναι προσβάσιμα μόνο στη γλώσσα της πλειοψηφίας. Η πολιτική κυριαρχία λαμβάνει χώρα όταν η εκπαίδευση και η πολιτική δραστηριότητα διεξάγονται αποκλειστικά στη γλώσσα της πλειοψηφίας.

Ιστορικά, σε αποικίες και αλλού όπου ομιλητές διαφορετικών γλωσσών έχουν έρθει σε επαφή, ορισμένες γλώσσες έχουν θεωρηθεί ανώτερες από άλλες και συχνά μια γλώσσα αποκτά δεσπόζουσα θέση σε μια χώρα. Οι ίδιοι οι ομιλητές των επαπειλούμενων γλωσσών μπορεί να συνδέσουν τη γλώσσα τους με αρνητικές αξίες όπως η φτώχεια, ο αναλφαβητισμός και το κοινωνικό στίγμα, γεγονός που προκαλεί την επιθυμία τους να υιοθετήσουν την κυρίαρχη γλώσσα η οποία σχετίζεται με την κοινωνική και οικονομική πρόοδο και τον εκσυγχρονισμό. Από την άλλη πλευρά, οι μετανάστες που μετακινούνται σε μία περιοχή μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την αυτόχθονη γλώσσα. Paris, Brian. The impact of immigrants on language vitality: A case study of Awar and Kayan. Language and Linguistics in Melanesia 32.2: 62-75. Web access .

 Επιδράσεις 
Η γλωσσική απειλή επηρεάζει τόσο τις ίδιες τις γλώσσες όσο και τους ανθρώπους που τις μιλούν. Επίσης, αυτή επηρεάζει και την ουσία ενός πολιτισμού.

 Επιδράσεις στις κοινότητες 
Καθώς οι κοινότητες χάνουν τη γλώσσα τους, συχνά χάνουν και μέρη των πολιτιστικών τους παραδόσεων, τα οποία συνδέονται με αυτήν τη γλώσσα, όπως τραγούδια, μύθοι, ποίηση, τοπικές θεραπείες, οικολογικές και γεωλογικές γνώσεις και γλωσσικές συμπεριφορές που δεν μεταφράζονται εύκολα. Επιπλέον, η κοινωνική δομή μίας κοινότητας συχνά αντανακλάται μέσω του λόγου και της γλωσσικής συμπεριφοράς. Αυτό το μοτίβο είναι ακόμη πιο εμφανές στις διαλέκτους. Με τη σειρά του, αυτό μπορεί να επηρεάσει την αίσθηση ταυτότητας του ατόμου και της κοινότητας στο σύνολό της, δημιουργώντας μία εξασθενημένη κοινωνική συνοχή καθώς οι αξίες και οι παραδόσεις της κοινότητας αντικαθίστανται από νέες. Αυτό μερικές φορές χαρακτηρίζεται ως ανωμαλία. Η απώλεια μιας γλώσσας μπορεί να έχει και πολιτικές συνέπειες, καθώς ορισμένες χώρες παρέχουν διαφορετική πολιτική θέση ή προνόμια σε ομάδες εθνοτικών μειονοτήτων, συχνά ορίζοντας την εθνικότητα με βάση τη γλώσσα. Αυτό σημαίνει ότι οι κοινότητες οι οποίες χάνουν τη γλώσσα τους μπορεί επίσης να χάσουν και την πολιτική τους νομιμότητα ως κοινότητα με ειδικά συλλογικά δικαιώματα. Η γλώσσα μπορεί, επιπλέον, να θεωρηθεί επιστημονική γνώση σε τομείς όπως η ιατρική, η φιλοσοφία, η βοτανική και πολλούς άλλους. Η γλώσσα αντικατοπτρίζει τις πρακτικές μίας κοινότητας στη διάδραση της με το περιβάλλον και μεταξύ των ατόμων. Όταν μια γλώσσα χάνεται, χάνεται και αυτή η γνώση. 

Αντίθετα, η αναζωογόνηση μίας γλώσσας στις αυτόχθονες κοινότητες συσχετίζεται με καλύτερα αποτελέσματα υγείας. 

 Επιδράσεις στις γλώσσες 
Κατά τη διάρκεια της απώλειας μίας γλώσσας - μερικές φορές αναφέρεται ως απαρχαίωση στη γλωσσολογική βιβλιογραφία - η γλώσσα που χάνεται γενικά υφίσταται αλλαγές, καθώς οι ομιλητές μετατρέπουν τη γλώσσα τους σε πιο όμοια με τη γλώσσα στην οποία αλλάζουν. Για παράδειγμα, σταδιακά χάνουν γραμματικές ή φωνολογικές πολυπλοκότητες οι οποίες δεν εντοπίζονται στην κυρίαρχη γλώσσα. Dorian, Nancy C. 1978. The Fate of Morphological Complexity in Language Death: Evidence from East Sutherland Gaelic. Language Vol. 54, No. 3: 590–609. Schmidt, Annette. 1985. "The Fate of Ergativity in Dying Dyirbal". Language Vol. 61, No. 2: 378–396.

 Ηθικές εκτιμήσεις και συμπεριφορές 
Ο επιταχυνόμενος ρυθμός απειλής μίας γλώσσας θεωρείται, γενικά, πρόβλημα από τους γλωσσολόγους και τους ομιλητές. Ωστόσο, ορισμένοι γλωσσολόγοι, όπως ο φωνολόγος Πίτερ Λάντεφογκντ, υποστηρίζουν ότι ο γλωσσικός θάνατος είναι ένα φυσικό μέρος της διαδικασίας της ανθρώπινης πολιτιστικής ανάπτυξης και ότι οι γλώσσες πεθαίνουν επειδή οι κοινότητες σταματούν να τις μιλούν για τους δικούς τους λόγους. Ο Λάντεφογκντ υποστήριξε ότι οι γλωσσολόγοι πρέπει απλώς να τεκμηριώνουν και να περιγράφουν τις γλώσσες επιστημονικά, αλλά να μην επιδιώκουν να παρεμβαίνουν στις διαδικασίες της απώλειας μίας γλώσσας.Ladefoged, Peter 1992. Another view of endangered languages. Language 68(4): 809–11. Μία παρόμοια άποψη έχει υποστηρίξει εκτενώς ο γλωσσολόγος Σαλικόκο Μουφβενε, ο οποίος βλέπει τους κύκλους του γλωσσικού θανάτου και την εμφάνιση νέων γλωσσών μέσω του κρεολισμού ως μία διαρκώς συνεχιζόμενη διαδικασία. Mufwene, Salikoko (2004). "Language birth and death". Annual Review of Anthropology 33: 201–222. Mufwene, Salikoko (2001). The ecology of language evolution. Cambridge: Cambridge University Press. . Mufwene, Salikoko (2008). Language Evolution: Contact, Competition and Change. Continuum International Publishing Group.

Η πλειονότητα των γλωσσολόγων θεωρούν ότι η απώλεια μίας γλώσσας είναι ένα ηθικό πρόβλημα, καθώς πιστεύουν ότι οι περισσότερες κοινότητες θα προτιμούσαν να διατηρήσουν τις γλώσσες τους, εάν είχαν πραγματικά τη δυνατότητα επιλογής. Θεωρούν επίσης ότι είναι ένα επιστημονικό πρόβλημα, επειδή η απώλεια γλωσσών στην κλίμακα που λαμβάνει χώρα σήμερα, σημαίνει ότι οι γλωσσολόγοι του μέλλοντος θα έχουν πρόσβαση σε ένα μόνο μέρος της παγκόσμιας γλωσσικής ποικιλομορφίας, επομένως η εικόνα τους για το τι είναι ανθρώπινη γλώσσα - και τι μπορεί να είναι - θα είναι περιορισμένη.Hale, Krauss, Watahomigie, Yamamoto, Craig, & Jeanne 1992 Austin & Sallabank 2011 Nettle & Romaine 2000 Skuttnabb-Kangas 2000 Austin 2009

Ορισμένοι γλωσσολόγοι θεωρούν ότι η γλωσσική ποικιλομορφία είναι ανάλογη της βιολογικής ποικιλομορφίας και συγκρίνουν τον γλωσσικό κίνδυνο με τον κίνδυνο της άγριας πανίδας. Mafﬁ L, ed. 2001. On Biocultural Diversity: Linking Language, Knowledge, and the Environment. Washington, DC: Smithsonian Inst. Press

 Απάντηση 
Γλωσσολόγοι, μέλη επαπειλούμενων γλωσσικών κοινοτήτων, κυβερνήσεις, μη κυβερνητικές οργανώσεις και διεθνείς οργανισμοί, όπως η UNESCO και η Ευρωπαϊκή Ένωση εργάζονται για να σώσουν και να σταθεροποιήσουν τις επαπειλούμενες γλώσσες. Μόλις μια γλώσσα θεωρηθεί ότι βρίσκεται σε κίνδυνο, υπάρχουν τρία μέτρα που μπορούν να ληφθούν για τη σταθεροποίηση ή τη διάσωση της. Το πρώτο είναι η γλωσσική τεκμηρίωση, το δεύτερο είναι η αναζωογόνηση της γλώσσας και το τρίτο είναι η διατήρηση της.

Γλωσσική τεκμηρίωση είναι η τεκμηρίωση γραπτής και οπτικοακουστικής καταγραφής της γραμματικής, του λεξιλογίου και των προφορικών παραδόσεων (π.χ. ιστορίες, τραγούδια, θρησκευτικά κείμενα) επαπειλούμενων γλωσσών. Συνεπάγεται την παραγωγή περιγραφικών γραμματικών, συλλογών κειμένων και λεξικών των γλωσσών και απαιτεί τη δημιουργία ενός ασφαλούς αρχείου, όπου το υλικό μπορεί να αποθηκευτεί μόλις παραχθεί, ώστε να είναι προσβάσιμο από μελλοντικές γενιές ομιλητών ή επιστημόνων. 

Η αναζωογόνηση της γλώσσας είναι η διαδικασία με την οποία μια γλωσσική κοινότητα προσπαθεί να αυξήσει τον αριθμό των ενεργών ομιλητών της επαπειλούμενης γλώσσας μέσω πολιτικών, κοινοτικών και εκπαιδευτικών μέσων. Αυτή η διαδικασία αναφέρεται επίσης μερικές φορές ως αναβίωση της γλώσσας ή αντιστροφή της μετατόπισης της γλώσσας. Για μελέτες περιπτώσεων αυτής της διαδικασίας, δείτε Anderson (2014). Η εφαρμοσμένη γλωσσολογία και η εκπαίδευση βοηθούν στην αναζωογόνηση των απειλούμενων γλωσσών. Στο διαδίκτυο υπάρχουν διαθέσιμα λεξιλόγιο και μαθήματα για διάφορες επαπειλούμενες γλώσσες. 

Η διατήρηση της γλώσσας αναφέρεται στην υποστήριξη που παρέχεται σε γλώσσες, οι οποίες για την επιβίωση τους χρειάζονται προστασία από τρίτους, οι οποίοι μπορούν τελικά να επηρεάσουν τον αριθμό των ομιλητών μιας γλώσσας. Οι διαδικασίες της UNESCO σχετικά με την πρόληψη της εξαφάνισης μίας γλώσσας περιλαμβάνουν την προώθηση και την υποστήριξη της γλώσσας σε θέματα όπως η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, η επικοινωνία, η πληροφόρηση και η επιστήμη.

Μία άλλη επιλογή είναι η «μετα-κλασική συντήρηση»: η διδασκαλία ορισμένων λέξεων και εννοιών της χαμένης γλώσσας, αντί της κανονικής αναζωογόνησης.

 Δείτε επίσης 

 Γλωσσική ιδεολογία
 Γλωσσικός θάνατος
 Γλώσσα Τεκμηρίωση & Διατήρηση (ακαδημαϊκό περιοδικό ανοιχτής πρόσβασης με αξιολόγηση από ομοτίμους)
 Γλωσσική πολιτική
 Αναζωογόνηση της γλώσσας
 Κατάλογος απειλούμενων γλωσσών με εφαρμογές για κινητά
 Λίστες γλωσσών που απειλούνται με εξαφάνιση
 Λίστες εξαφανισμένων γλωσσών
 Κατάλογος ανανεωμένων γλωσσών
 Μειονοτική γλώσσα
 Νόμος γλωσσών αμερικανών ιθαγενών του 1990
 Κόκκινο βιβλίο απειλούμενων γλωσσών
 The Linguists (ντοκιμαντέρ)
 Γλώσσα θησαυρού
 Οικουμενική Διακήρυξη Γλωσσικών Δικαιωμάτων

 Σημειώσεις 

 Βιβλιογραφικές αναφορές 



 978-0521012713
  .
 Hale, Kenneth; Krauss, Michael; Watahomigie, Lucille J .; Yamamoto, Akira Υ .; Craig, Colette; Jeanne, LaVerne M. et al. 1992. Γλώσσες που απειλούνται με εξαφάνιση. Γλώσσα, 68 (1), 1–42.
 Χάρισον, Κ. Ντέιβιντ. 2007. Όταν οι γλώσσες πεθαίνουν: Η εξαφάνιση των γλωσσών του κόσμου και η διάβρωση της ανθρώπινης γνώσης. Νέα Υόρκη και Λονδίνο: Oxford University Press.ISBN 0-19-518192-1 .
 1853598674
 McConvell, Patrick and Thieberger, Nicholas. 2001 Κατάσταση των Αυτόχθονων Γλωσσών στην Αυστραλία - 2001 (PDF), Αυστραλία Σειρά Δεύτερου Τεχνικού Χαρτιού (Φυσική και Πολιτιστική Κληρονομιά), Τμήμα Περιβάλλοντος και Κληρονομιάς, Καμπέρα.
 Nettle, Daniel και Romaine, Suzanne. 2000 Vanishing Voices: Η εξαφάνιση των γλωσσών του κόσμου. Οξφόρδη: Oxford University Press.
 0-8058-3468-0
 Zuckermann, Ghil'ad and Walsh, Michael. 2011. «Stop, Revive, Survive: Μαθήματα από την εβραϊκή αναβίωση που ισχύουν για την αποκατάσταση, τη συντήρηση και την ενδυνάμωση των αυτόχθονων γλωσσών και πολιτισμών» , Australian Journal of Linguistics Vol. 31, Νο. 1, σελ. 111–127.
 978-0-521-88215-6
 Fishman, Joshua. 1991. Αντιστροφή αλλαγής γλώσσας . Clevendon: Πολυγλωσσικά θέματα.
 Εχάλα, Μάρτιν. 2009 Ένας πίνακας αξιολόγησης για την εθνογλωσσική ζωτικότητα. Στην Susanna Pertot, Tom Priestly & Colin Williams (επιμ. , Θέματα Δικαιωμάτων, Προώθησης και Ένταξης για τις Μειονοτικές Γλώσσες στην Ευρώπη, 123–137. Houndmills: PalgraveMacmillan.
 Landweer, Μ. Lynne. 2011. Μέθοδοι Έρευνας σχετικά με τον κίνδυνο γλωσσών: μια προοπτική από τη Μελανησία. Διεθνές περιοδικό της κοινωνιολογίας της γλώσσας 212: 153–178.
 Lewis, M. Paul & Gary F. Simons. 2010 Αξιολόγηση Κινδύνου: Επέκταση του Fishman's GIDS. Revue Roumaine de linguistique 55 (2). 103–120. Ηλεκτρονική έκδοση του άρθρου.
 Hinton, Leanne και Ken Hale (επιμ.) 2001. Το Πράσινο Βιβλίο της Αναζωογόνησης της Γλώσσας στην Πρακτική. Σαν Ντιέγκο, Καλιφόρνια: Academic Press.
 Gippert, Jost; Himmelmann, Nikolaus P. and Mosel, Ulrike (επιμ.) 2006. Βασικά στοιχεία τεκμηρίωσης γλωσσών (Τάσεις στη Γλωσσολογία: Μελέτες και Μονογραφίες 178). Βερολίνο: Walter de Gruyter.
 Fishman, Joshua. 2001α. Μπορούν να σωθούν απειλούμενες γλώσσες; Reversing Language Shift, Revisited: Μια προοπτική του 21ου αιώνα. Clevedon: Πολύγλωσσα θέματα.
 Ντόριαν, Νανσί. 1981. Γλώσσα Θάνατος: Ο κύκλος ζωής μιας σκωτσέζικης γαελικής διαλέκτου. Φιλαδέλφεια, PA: University of Pennsylvania Press.
 Campbell, Lyle and Muntzel, Martha C. 1989. Οι διαρθρωτικές συνέπειες του γλωσσικού θανάτου. Στο Dorian, Nancy C. (εκδ. ), Διερεύνηση παρωχημένου: Σπουδές στη γλωσσική συστολή και θάνατο, 181–96. Cambridge University Press.
 Boas, Franz. 1911. Εισαγωγή. Στο Boas, Franz (επιμ. Εγχειρίδιο Αμερικανικών Ινδικών Γλωσσών Μέρος Ι (Smithsonian Institution Bureau of American Ethnology Bulletin 40), 1-83. Washington, DC: Κυβερνητικό Τυπογραφείο.
 Austin, Peter K. (επιμ.). 2009 Χίλιες γλώσσες: Ζώντας, απειλούμενο και χαμένο. Λονδίνο: Thames and Hudson and Berkeley, CA: University of California Press.
 "One Thousand Languages: Living, Endangered and Lost", επιμέλεια του Peter K. Austin. University of California Press (2008) http://www.economist.com/node/12483451 .
 Whalen, DH, & Simons, GF (2012). Απειλούμενες γλωσσικές οικογένειες. Γλώσσα, 88 (1), 155–173.

 Περαιτέρω ανάγνωση 



 Δίκτυο πόρων για γλωσσική πολυμορφία
 Έργο απειλούμενων γλωσσών












 Οργανισμοί 

 Γλωσσική Εταιρεία Αμερικής
 Πρόγραμμα Hans Rausing Endangered Languages 
 Τεκμηρίωση απειλούμενων γλωσσών, Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών
 Κοινωνία για την προώθηση των αυτόχθονων γλωσσών των Ηνωμένων Πολιτειών , (Savius.org)
 Υποστηρικτές για την επιβίωση γηγενών γλωσσών στην Καλιφόρνια
 Ινστιτούτο γηγενών γλωσσών
 Διεθνές συνέδριο για την τεκμηρίωση και τη διατήρηση της γλώσσας
 Σοροσόρο
 Έργο Enduring Voices , National Geographic
 Ινστιτούτο Living Tongues για Απειλούμενες Γλώσσες
 Endangered Language Alliance, Νέα Υόρκη
 Έργο απειλούμενων γλωσσών
 DoBeS Τεκμηρίωση απειλούμενων γλωσσών
 CILLDI, Ινστιτούτο Αλφαβητισμού και Ανάπτυξης Γηγενών Γλώσσων του Καναδά

 Τεχνολογίες 

 Ηχογράφηση του ηλικιωμένου / εγγενούς ομιλητή σας, πρακτικές συμβουλές φωνητικής εγγραφής για μη επαγγελματίες
 Εκμάθηση γηγενών γλωσσών στο Nintendo
 Δείκτες σχετικά με τον τρόπο εκμάθησης της γλώσσας σας (μετακινηθείτε για σύνδεση στη σελίδα)
 Εφαρμογές συνομιλίας για απειλούμενες γλώσσες της First Nations
 Κάντε μόνοι σας γραμματική και ανάγνωση στη γλώσσα σας, παρουσιάσεις Breath of Life 2010


Κατηγορία:Γλωσσολογία
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις