SpaceX Starship

To SpaceX Starship ή απλώς Starship (στα ελληνικά: Αστρόπλοιο) είναι ένα πλήρως επαναχρησιμοποιήσιμο πυραυλικό σύστημα, δύο σταδίων, βαρέων φορτίων υπό ανάπτυξη από την ιδιωτική διαστημική εταιρεία SpaceX. Το σύστημα του πυραύλου χωρίζεται σε δύο στάδια, το πρώτο είναι ο προωθητήρας με το όνομα Super Heavy και αποτελείται από καύσιμα για την εκτόξευση του δευτέρου σταδίου με το όνομα Starship. Με την πρώτη του απογείωση στις 20 Απριλίου 2023, έγινε ο πιο ισχυρός πύραυλος που έχει εκτοξευθεί ποτέ και ένα από τα μεγαλύτερα ιπτάμενα αντικείμενα που έχει δημιουργήσει ο άνθρωπος.

Σκοπός του επανδρωμένου αυτού οχήματος είναι οι πτήσεις σε ολόκληρη την Γη, η εκτόξευση φορτίου που μπορεί να μεταφέρει παραπάνω από 100 τόνους, σε τροχιά γύρω από τον γαλάζιο πλανήτη. Σχεδιάζεται ακόμη να εκτοξεύεται σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη και να προσεδαφίζεται σε αυτήν, με την NASA να το έχει επιλέξει ως την σεληνάκατο για το πρόγραμμα Άρτεμις. Η χωρητικότητά του υπολογίζεται στα 100 άτομα.

Στην βάση του Super Heavy, υπάρχουν 33 κινητήρες Raptor από τους οποίους οι κεντρικοί 13 μπορούν να κινηθούν για να κατευθύνουν τον πύραυλο κατά την απογείωση και προσγείωση. Ένας Raptor 2 μπορεί να παράγει δύναμη διπλάσια από αυτήν που παράγουν και οι τέσσερις κινητήρες ενός Boeing 747 κατά την απογείωση. 

Δοκιμαστικές πτήσεις

 Πρώτη πτήση 
Στις 20 Απριλίου 2023, το διαστημόπλοιο Ship 24 και ο φορέας Super Heavy 7 είχαν την πρώτη τους πτήση από το Starbase στο Τέξας, φτάνοντας σε μέγιστο υψόμετρο περίπου 39 χιλιόμετρα πάνω από τον Κόλπο του Μεξικού. Παρόλο που απογειώθηκε με 30 από τους 33 Raptor κινητήρες και προκαλώντας σημαντική ζημιά στην βάση εκτόξευσης, έγραψε ιστορία ως τον ψηλότερο, βαρύτερο και πιο ισχυρό πύραυλο που έχει εκτοξευθεί από την ανθρωπότητα. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της ανόδου, υπήρξαν πυρκαγιές λόγω διαρροών καυσίμων στο μέρος των κινητήρων του Super Heavy, με αποτέλεσμα την απώλεια επικοινωνίας, ελέγχου και τελικά, μετά από μια μη αναμενόμενη καθυστέρηση, την καταστροφή του πυραύλου από το αυτόματο σύστημα τερματισμού πτήσης, περίπου 4 λεπτά (237.474 δευτερόλεπτα) μετά την απογείωση.

Η SpaceX ανέλαβε 57 διορθωτικές ενέργειες  για την αντιμετώπιση των θεμάτων που προκλήθηκαν από την πρώτη πτήση, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων για την αντιμετώπιση των διαρροών, την εφαρμογή ηλεκτρονικού ελέγχου διανύσματος ώθησης στους κινητήρες και τον εξοπλισμό του φορέα, τη διεύρυνση του συστήματος κατάσβεσης πυρκαγιών, την αναβάθμιση του Αυτόνομου Συστήματος Ασφάλειας Πτήσης, καθώς και την εγκατάσταση ενός συστήματος κατακλυσμού νερού, μίας υδρόψυκτης πλάκας στην βάση εκτόξευσης. Κατά την διάρκεια εκτόξευσης, η πλάκα θα πετάει νερό σε πίεση μεγαλύτερη από αυτήν που παράγουν οι κινητήρες Raptor, με σκοπό την απορρόφηση της ενέργειας από τον πύραυλο. Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Διοίκηση Αεροπορίας, το μεγαλύτερο μέρος του νερού αναμένεται να εξατμισθεί από τη θερμότητα των κινητήρων.

Μια ακόμη αλλαγή είναι ότι το Starship θα χρησιμοποιήσει την μέθοδο hot-staging για τον διαχωρισμό των δύο σταδίων. Το δεύτερο στάδιο του Starship θα ενεργοποιήσει τους όλους τους 6 κινητήρες Raptor ενώ ακόμη θα είναι συνδεδεμένο με τον φορέα Super Heavy. Ο φορέας Super Heavy θα έχει απενεργοποιήσει τους περισσότερους από τους κινητήρες του (αλλά όχι όλους) για να απομακρύνει το δεύτερο στάδιο από αυτόν. Ο Elon Musk δήλωσε στο X ότι αυτή η αλλαγή πρόκειται να αυξήσει το ωφέλιμο φορτίο που μπορεί να μεταφέρει ο πύραυλος κατά περίπου 10%.

 Δεύτερη πτήση 
Η δεύτερη δοκιμαστική πτήση έγινε στις 18 Νοεμβρίου 2023, 3:02 μ.μ. ώρα Ελλάδας. H πτήση έφερε πολλές αλλαγές και αναβαθμίσεις τόσο στα οχήματα Ship 25 και Super Heavy Booster 9, όσο και στην βάση εκτόξευσης (ή Στάδιο Μηδέν όπως το αποκαλεί η εταιρεία).

Ο Super Heavy φορέας 9 απογειώθηκε μαζί με το διαστημόπλοιο 25, κάτω από την δύναμη όλων των 33 κινητήρων του πρώτου σταδίου. Η πτήση συνέχισε ομαλά μέχρι και την αποκόλληση των δυο σταδίων, η οποία έγινε επιτυχημένα, με την ενεργοποίηση όλων των 6 Raptor κινητήρων του Starship. Ωστόσο, υπήρξε πρόβλημα κατά τη διάρκεια της εκκίνησης κινητήρων του Super Heavy για την επιστροφή στη Γη, και εξερράγη.

Όπως διαπιστώθηκε, η πιο πιθανή αιτία της έκρηξης του Super Heavy ήταν μια απόφραξη φίλτρου υγρού οξυγόνου που τροφοδοτεί τους κινητήρες. Αυτό οδήγησε στην απώλεια πίεσης και τελικά σε έκρηξη ενός κινητήρα που σταδιακά οδήγησε στην καταστροφή όλου του σταδίου.

Το Starship συνέχισε την πορεία του μέχρι και 7 λεπτά μετά την απογείωση, όπου μια προγραμματισμένη απελευθέρωση οξυγόνου είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μια διαρροή καυσίμου, το οποίο αναφλέχθηκε και διέκοψε την επικοινωνία του διαστημόπλοιου με τους υπολογιστές πτήσης. Το πλέον αναβαθμισμένο αυτόματο σύστημα τερματισμού πτήσης έπειτα ενεργοποιήθηκε και κατάστρεψε το Starship.

Η SpaceX προχώρησε σε 17 αλλαγές τόσο στον Super Heavy, όσο και στο Starship, όπως την αναβάθμιση των κινητήρων του με ηλεκτρικό σύστημα ελέγχου διανύσματος ώθησης (TVC). Πραγματοποιήθηκε επίσης αναβάθμιση στο σύστημα φιλτραρίσματος υγρού οξυγόνου του Super Heavy και άλλες αλλαγές που έχουν ως στόχο την αύξηση της απόδοσής του.μικρογραφία|431x431εσ|Δεύτερη δοκιμαστική πτήση κατά την άνοδο
 Τρίτη πτήση 
Η τρίτη δοκιμαστική πτήση του Starship πραγματοποιήθηκε την ημέρα του πι, 14 Μαρτίου 2024, και σε αυτήν συμμετείχαν ο φορέας Super Heavy B10 και το διαστημόπλοιο S28. Εκείνη την ημέρα η SpaceX γιόρτασε την 22η επέτειο της ίδρυσής της. Η απογείωση έγινε στις 3:25 μ.μ. ώρα Ελλάδος με όλους τους 33 Raptor κινητήρες του πρώτου σταδίου να απογειώνουν τον πύραυλο από την εξέδρα εκτόξευσης Starbase στο Τέξας.

Χρησιμοποιώντας τους έξι κινητήρες Raptor, το Starship διαχωρίστηκε από τον Super Heavy χρησιμοποιώντας την τεχνική hot-staging περίπου τρία λεπτά μετά την απογείωση. Στην καύση επιστροφής (boostback burn), ο φορέας εκκίνησε ξανά με επιτυχία επιπλέον 10 κινητήρες για ένα σύνολο δεκατριών, ενώ το διαστημόπλοιο συνέχισε την πορεία του προς το διάστημα. Ωστόσο, αυτή η καύση διακόπηκε πρόωρα αφού 6 από τους κινητήρες τερμάτισαν την καύση τους πριν την προγραμματισμένη λήξη της καύσης. Κατά την κατάβαση του, ο Super Heavy έχασε τον έλεγχο, εκκίνησε μόνο 2 από τους 13 κινητήρες για την προσγείωση στο νερό και η επικοινωνία χάθηκε στα 462 μέτρα πάνω από τον Κόλπο του Μεξικού. Όπως διαπιστώθηκε, αιτία ήταν ξανά η φραγή του φίλτρου υγρού οξυγόνου.

Το Starship στη συνέχεια ολοκλήρωσε με επιτυχία την καύση των κινητήρων και εισήχθη στην προγραμματισμένη τροχιά. Εκεί έγινε μια δοκιμή μεταφοράς χιλιάδων κιλών κρυογονικού καυσίμου μεταξύ των δεξαμενών, κάτι βασικό για τον ανεφοδιασμό του μελλοντικού Starship HLS, το οποίο ολοκληρώθηκε με επιτυχία. Πραγματοποιήθηκε επίσης δοκιμή του μηχανισμού ελευθέρωσης δορυφόρων Starlink. Μια επίσης προγραμματισμένη δοκιμή ήταν η πρώτη εκκίνηση κινητήρα Raptor στο διάστημα, η οποία δεν διεξήχθη λόγω μιας μη επιτρεπτής περιστροφής του Starship. Κατά την επανείσοδο στην ατμόσφαιρα της Γης, το διαστημόπλοιο, λόγω της έλλειψης ελέγχου και της περιστροφής, δεχόταν μεγαλύτερη από την αναμενόμενη θερμότητα και στις προστατευμένες αλλά και στις απροστάτευτες περιοχές. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την διάλυσή του περίπου 65 χιλιόμετρα πάνω από τον Ινδικό Ωκεανό. Αιτία της περιστροφής ήταν η φραγή των βαλβίδων που ελέγχουν τους προωθητήρες ελέγχου κύλισης.

Η SpaceX έχει προχωρήσει σε αρκετές αναβαθμίσεις λογισμικού και υλικού για να αυξηθεί η συνολική αξιοπιστία και η απόδοση του συστήματος. Έγινε προσθήκη επιπλέον προωθητήρων ελέγχου κύλισης στο Starship και αναβάθμιση του υλικού των βαλβίδων ώστε να είναι ανθεκτικές σε αποφράξεις. Επίσης πραγματοποιήθηκε μια περαιτέρω αναβάθμιση του συστήματος φιλτραρίσματος υγρού οξυγόνου του Super Heavy.

 Τέταρτη πτήση 
Η τέταρτη δοκιμαστική πτήση του Starship διεξήχθη στις 6 Ιουνίου 2024, 3:50 μ.μ. ώρα Ελλάδος. Κύριος στόχος ήταν το διαστημόπλοιο να διατηρήσει την ικανότητα ελέγχου ενώ βρισκόταν στο διάστημα και να επιβιώσει την μέγιστη θερμότητα κατά την είσοδο στην ατμόσφαιρα της Γης. 

Στην απογείωση, ο πύραυλος εκκίνησε με επιτυχία 32 από τους 33 κινητήρες του πρώτου σταδίου. Έπειτα διαχωρίστηκε από το δεύτερο στάδιο με επιτυχία και ολοκλήρωσε την καύση επιστροφής. Η πτήση περιλάμβανε την απόρριψη του hot-staging δακτυλίου για να μειωθεί το βάρος του Super Heavy B11 κατά την ομαλή προσγείωση στο νερό, η οποία για πρώτη φορά έγινε επιτυχημένα.

Το Starship S29 επιβίωσε την ατμοσφαιρική είσοδο παρόλο που έλιωσαν μερικώς τα πτερύγιά του, και πραγματοποίησε με επιτυχία καύση προσγείωσης η οποία περιλάμβανε την αναστροφή από οριζόντια σε κάθετη θέση (belly flop) και την ομαλή προσγείωση στον Ινδικό Ωκεανό. 

Η SpaceX προχώρησε στην αντικατάσταση των θερμικών πλακών στο Starship με μια πιο αναβαθμισμένη έκδοση για να αυξηθεί η ανθεκτικότητα του από την θερμοκρασία κατά την είσοδο στην ατμόσφαιρα της Γης. Η εταιρεία επίσης προχώρησε σε αναβάθμιση στους δύο βραχίονες του πύργου εκτόξευσης και σε δοκιμές, σε μια προετοιμασία για την πρώτη επιστροφή του φορέα για προσγείωση σε αυτούς.

μικρογραφία|318x318εσ|Ο Super Heavy 12 προσγειωμένος στον πύργο εκτόξευσης

 Πέμπτη πτήση 
Η πέμπτη δοκιμαστική πτήση του Starship απογειώθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2024, 3:25 μ.μ. ώρα Ελλάδος από την βάση Starbase της SpaceX στο Τέξας. Η αποστολή ήταν επιτυχημένη με τον προωθητήρα Super Heavy B12 να προσγειώνεται για πρώτη φορά στους ρομποτικούς βραχίονες του πύργου εκτόξευσης και το διαστημόπλοιο Ship 30 να πετυχαίνει στοχευμένη προσγείωση στον Ινδικό Ωκεανό. Ήταν επίσης η πρώτη που δεν παραβίασε την άδεια πτήσης της Ομοσπονδιακής Διοίκησης Αεροπορίας.

 Έκτη πτήση 
Η έκτη πτήση του Starship πραγματοποιήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2024, 12:00 π.μ. ώρα Ελλάδος . Ο προωθητήρας Super Heavy 13 απογειώθηκε με επιτυχία με 33 κινητήρες Raptor. Μετά τον διαχωρισμό των σταδίων, ξεκίνησε την επιστροφή στο σημείο εκτόξευσης ωστόσο η απόπειρα προσγείωσης ακυρώθηκε λόγω αυτόματων ελέγχων στον πύργο εκτόξευσης και πραγματοποίησε ελεγχόμενη προσθαλάσσωση στον Κόλπο του Μεξικού. Το διαστημόπλοιο 31 ακολούθησε την προβλεπόμενη τροχιά και επανεκκίνησε έναν κινητήρα Raptor στο διάστημα και πραγματοποίησε επανείσοδο στην ατμόσφαιρα, ελιγμό αναστροφής και επιτυχημενη προσθαλάσσωση στον Ινδικό Ωκεανό.μικρογραφία|320x320εσ|Πέμπτη δοκιμαστική πτήση, εκκίνηση κινητήρων πριν την απογείωση
 Έβδομη πτήση 
Η έβδομη πτήση του Starship πραγματοποιήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 2025, 12:37 π.μ. ώρα Ελλάδος από το Starbase στο Τέξας. Ήταν η πρώτη απογείωση της δευτερης έκδοσης του πυραυλικού συστήματος. Όλοι οι 33 κινητήρες Raptor στον προωθητήρα Super Heavy 14 λειτούργησαν ομαλά κατά την εκτόξευση, με τον ένα απο αυτούς και συγκεκριμένα τον 314 να επαναχρησιμοποίειται για πρώτη φορά. Ο Super Heavy ολοκλήρωσε την δεύτερη επιτυχημένη επιστροφή και προσγείωση στον πύργο εκτόξευσης. Το διαστημόπλοιο 33 εκκίνησε όλους τους 6 κινητήρες Raptor και συνέχισε την άνοδο προς το διάστημα όμως έπειτα από περίπου 8,5 λεπτά, χάθηκε η τηλεμετρία λόγω φωτιάς στο μέρος των κινητήρων και εσήλθε ανεξέλεγκτα στην ατμόσφαιρα της Γης.

 Όγδοη πτήση 
Η όγδοη δοκιμαστική πτήση του Starship πραγματοποιήθηκε στις 7 Μαρτίου 2025, 1:30 π.μ. ώρα Ελλάδος. Ο προωθητήρας Super Heavy 15 άναψε και τους 33 κινητήρες Raptor και εκτέλεσε ομαλά την αρχική άνοδο, και έπειτα πραγματοποίησε την τρίτη επιτυχημένη προσγείωση στον πύργο εκτόξευσης 1. Το διαστημόπλοιο 34 συνέχισε την πορεία αλλά πρίν ολοκληρωθεί η καύση, σημειώθηκε ισχυρή έκρηξη στο πίσω μέρος του, που προκάλεσε την πλήρη απώλεια ελέγχου έχοντας την ίδια κατάληξη με την προήγούμενη αποστολή. μικρογραφία|433x433εσ|Πέμπτη δοκιμαστική πτήση 

 Ένατη πτήση 
Η ένατη πτήση πραγματοποιήθηκε στις 28 Μαίου 2025, 2:36 π.μ. ώρα Ελλάδος με τον προωθητήρα Super Heavy 14 να χρησιμοποιείται για δεύτερη φορά, επαναχρησιμοποιώντας 29 απο τους 33 κινητήρες Raptor. O Super Heavy ήταν προγραμματισμένο να προσγειώθεί στον Κόλπο του Μεξικού, δοκιμάζοντας μια μεγαλύτερη γωνία προσβολής 17° για αυξημένη αντίσταση και μειωμένη ταχύτητα καθόδου αλλά κατά την προσγείωση, παρόλο που εκκίνησε 12 απο τους 13 κινητήρες, εξερράγει λόγω της υπερβολικής δυνάμης στην εσωτερική σωλήνωση καυσίμου, που οδήγησαν σε ανάμειξη μεθανίου και οξυγόνου και ανάφλεξη. Το διαστημόπλοιο 35 εκτέλεσε πλήρη καύση κινητήρων και εισήχθη στην προγραμματισμένη τροχιά. Μια διαρροή υγρού μεθανίου στον χώρο μεταφοράς φορτίων είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της πιέσεως, η εξαέρωση της οποίας είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια ελέγχου και την ασφάληση του σταδίου για την ανεξέλεγκτη είσοδο στην ατμόσφαιρα. 

 Δέκατη πτήση 
Η δέκατη δοκιμαστική πτήση είναι προγραμματισμένη για τις 27 Αυγούστου 2025, 2:30 π.μ. ώρα Ελλάδος. Σε αυτή ήταν προγραμματισμένο να πετάξει το διαστημόπλοιο Ship 36 αλλά εξερράγη κατα την διάρκεια μιας δοκιμής κινητήρων τον Ιούνιο στην εγκατάσταση δοκιμών Massey's λόγω μίας ελλατωματικής φιάλης υψηλής πίεσης. 

Starship HLS
Στις 16 Απριλίου 2021, η NASA επέλεξε το Starship της SpaceX ως τη σεληνάκατο για την επιστροφή της ανθρωπότητας στη Σελήνη. Πρόκειται για μια παραλλαγή του Starship που θα προσγειώσει την πρώτη γυναίκα, τον πρώτο έγχρωμο αστροναύτη και τον επόμενο άνδρα στη Σελήνη μετά από 50 χρόνια με την αποστολή Άρτεμις 3 στα τέλη του 2025.
μικρογραφία|261x261εσ|Καλλιτεχνική απόδοση του Starship Human Landing System το 2021
Οι 4 αστροναύτες θα απογειωθούν με τον πύραυλο SLS της NASA στην κάψουλα Orion. Αφού φτάσει σε σεληνιακή τροχιά, ο Orion θα προσδεθεί με την σεληνάκατο Starship που θα βρίσκεται εκεί και θα γίνει η μεταφορά των 2 από τους 4 αστροναύτες. Αφού γίνει αποδέσμευση, το Starship θα ξεκινήσει την κάθοδό του για την προσεδάφιση στην επιφάνεια της Σελήνης. Μετά την ολοκλήρωση της αποστολής, το Starship θα μεταφέρει τους αστροναύτες στον Orion για την επιστροφή στη Γη.

Στο μέλλον θα υπάρχει ένας σεληνιακός διαστημικός σταθμός που ονομάζεται Gateway όπου οι αστροναύτες θα μπορούν να μένουν και να επισκέπτονται την επιφάνεια της Σελήνης σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Το Starship θα μπορεί να μεταφέρει μεγάλο όγκο εξοπλισμού και υλικών που θα επιτρέψει την ανέγερση και συντήρηση μιας αποικίας στη Σελήνη.

 Artemis Accords 
Στις 9 Φεβρουαρίου 2024, η Ελλάδα ήταν η 34η χώρα που υπέγραψε το Artemis Accords, ένα σύνολο από κανόνες για την εξερεύνηση του διαστήματος με ειρήνη και ασφάλεια. 

 Παραπομπές 

 Starship - SpaceX
 SpaceX: Νέο Συμβόλαιο για Σεληνιακή Αποστολή με το Starship

Κατηγορία:Διαστημικά σκάφη
Κατηγορία:SpaceX
Κατηγορία:Πύραυλοι