Ξυράφι του Χάνλον

Το ξυράφι του Χάνλον (Hanlon's razor) είναι μια αρχή ή κανόνας που δηλώνει, «ποτέ μην αποδίδεις στην κακία αυτό που εξηγείται επαρκώς από την ηλιθιότητα»  Γνωστό σε πολλές άλλες μορφές, είναι ένα φιλοσοφικό ξυράφι που προτείνει έναν τρόπο εξάλειψης απίθανων εξηγήσεων για την ανθρώπινη συμπεριφορά. Πήρε πιθανότατα το όνομά του από τον Ρόμπερτ Τζ. Χάνλον, ο οποίος υπέβαλε τη φράση σε ένα βιβλίο αστείων. Παρόμοιες δηλώσεις έχουν καταγραφεί τουλάχιστον από τον 18ο αιώνα.

 Προέλευση 
Εμπνευσμένο από το ξυράφι του Όκκαμ, το ξυράφι του Χάνλον έγινε γνωστό ως το 1990 από το Jargon File, ένα γλωσσάριο αργκό για προγραμματιστές υπολογιστών, αν και η ίδια η φράση είχε χρησιμοποιηθεί γενικά χρόνια πριν. Αργότερα το ίδιο έτος, οι συντάκτες του Jargon File σημείωσαν έλλειψη γνώσης σχετικά με την προέλευση του όρου και την ύπαρξη παρόμοιου επιγράμματος από τον Γουίλιαμ Τζέιμς. Το 1996, η καταχώριση του Jargon File σχετικά με το ξυράφι του Χάνλον σημείωνε την ύπαρξη παρόμοιας παραπομπής στη νουβέλα Logic of Empire του Ρόμπερτ Α. Χάινλαϊν (1941), με εικασίες ότι το ξυράφι του Χάνλον μπορεί να είναι διαφθορά του «Ξυραφιού του Χάινλαϊν». (Ο χαρακτήρας «Doc» στην ιστορία του Χάινλαϊν περιέγραφε την πλάνη «θεωρία του διαβόλου», εξηγώντας, «Έχετε αποδώσει συνθήκες στην κακία που προκύπτουν απλώς από τη βλακεία» ) 

Το 2001, ο Quentin Stafford-Fraser δημοσίευσε δύο καταχωρίσεις ιστολογίου με αναφορά σε μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από τον Joseph E. Bigler, εξηγώντας ότι το απόσπασμα προήλθε αρχικά από τον Ρόμπερτ Τζ. Χάνλον από το Σκράντον της Πενσυλβανίας, ως υποβολή (πιστώθηκε σε έντυπη μορφή) για συλλογή διαφόρων αστείων που σχετίζονται με τον Νόμο του Μέρφυ που δημοσιεύτηκαν στο Νομικό Βιβλίο του Μέρφυ: Περισσότεροι λόγοι για τους οποίους τα πράγματα πάνε λάθος! (1980) του Άρθουρ Μπλοχ. Στη συνέχεια, το 2002, η καταχώρηση στο Jargon File σημείωσε το ίδιο.

 Άλλες παραλλαγές της ιδέας 
Οι προηγούμενες αποδόσεις της ιδέας ανάγονται τουλάχιστον στον 18ο αιώνα.  Δημοσιεύοντας πρώτη φορά στη Γερμανία (1774), ο Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε έγραψε στα Πάθη του νεαρού Βέρθερου:
Μια εναλλακτική έκφραση της ιδέας προέρχεται από τη Jane West , στο μυθιστόρημά της The Loyalists: An Historical Novel (1812): Ένα παρόμοιο απόσπασμα είναι επίσης λανθασμένα πιστωμένο στον Ναπολέοντα . 

Ο Andrew Roberts, στη βιογραφία του Ουίνστον Τσώρτσιλ (Penguin Books, 2019, σ. 771), παραθέτει από την αλληλογραφία του Τσώρτσιλ με τον Βασιλιά Γεώργιο ΣΤ΄ τον Φεβρουάριο του 1943 σχετικά με τις διαφωνίες του με τον Σαρλ ντε Γκωλ: «"Ο Ντε Γκωλ είναι εχθρικός προς την χώρα, και έχω πολύ μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον Ζιρώ παρά σε αυτόν", επέμεινε, αν και αποδεχόταν ότι "η αυθάδειά του… μπορεί να βασίζεται σε ηλιθιότητα παρά κακία"».

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Αρχές