Βουλγαρική Ορθόδοξη Εκκλησία

Η Βουλγαρική Ορθόδοξη Εκκλησία () είναι μία από τις δεκαπέντε αυτοκέφαλες Εκκλησίες που συναποτελούν την Ορθόδοξη Εκκλησία. 

Υπήρξε καρπός της ιεραποστολικής δραστηριότητας του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως και διατήρησε στο πέρασμα των αιώνων μια ξεχωριστή φυσιογνωμία. 

Η Εκκλησία ανήκει στην τάξη των Νεοπαγών Πατριαρχείων, με την ονομασία Πατριαρχείο Βουλγαρίας (βουλγ. Българска патриаршия).

Προκαθήμενος της, από τις 30 Ιουνίου 2024, είναι ο Δανιήλ (Νικόλωφ).

 Ιστορία 
Η Εκκλησία της Βουλγαρίας, η οποία ιδρύθηκε με τη σύντομη δράση της βυζαντινής ιεραποστολής, αμφιταλαντεύτηκε για λόγους πολιτικής κυρίως σκοπιμότητας μεταξύ των θρόνων της Πρεσβυτέρας και της Νέας Ρώμης. Τελικώς όμως εντάχθηκε ως μητρόπολη στη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως με την απόφασή της υπό τον Πατριάρχη Ιγνάτιο συνόδου της Κωνσταντινουπόλεως (869-870) και παρά την αντίδραση των εκπροσώπων του παπικού θρόνου. Μετά τη σύνοδο Κωνσταντινουπόλεως, οι αντιπρόσωποι του Πάπα Ιωάννη Η΄ επανέθεσαν επισήμως το θέμα στον αποκατασταθέντα Πατριάρχη Φώτιο, ο οποίος όμως απέρριψε με μετριοπάθεια και ευελιξία το παπικό αίτημα, λόγω των βέβαιων αντιδράσεων του αυτοκράτορα και της ιεραρχίας του θρόνου της Κωνσταντινουπόλεως. Η μεταστροφή των Βουλγάρων στον χριστιανισμό επιταχύνθηκε με το έργο των μαθητών του Κυρίλλου και Μεθοδίου, οι οποίοι κατέφυγαν μετά τον θάνατο του Μεθοδίου στη Βουλγαρία και στους άλλους Σλαβικούς λαούς της χερσονήσου του Αίμου. Ο Συμεών, νεότερος υιός του πρώτου χριστιανού ηγεμόνα της Βουλγαρίας Βόρη-Μιχαήλ, ανέλαβε την εξουσία μετά την εξουδετέρωση της προσπάθειας του πρεσβύτερου αδελφού του Βλαδιμήρου (889-893) να αποκαταστήσει στη Βουλγαρία την προγονική ειδωλολατρία, αλλά έδωσε συνέχεια στα παλαιότερα φιλόδοξα σχέδια του πατέρα του για μια ανεξάρτητη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Εκκλησία της Βουλγαρίας.

Η Βουλγαρία έμεινε υποδουλωμένη στο Βυζάντιο από την εποχή του αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιμισκή (972), με πρόσκαιρη επιβίωση του δυτικού τμήματός της στα χρόνια του τσάρου Σαμουήλ (976-1014), μέχρι την ώρα που στο θρόνο του Βυζαντίου ανέβηκε ο Ισαάκιος Β΄ Άγγελος (1185). Την εποχή εκείνη το Βυζάντιο συγκλόνιζαν πολλές ταραχές. Ακριβώς στη δύσκολη αυτή στιγμή εκμεταλλεύτηκαν οι δύο αδελφοί, Πέτρος και Ιωάννης Ασέν, συνένωσαν τους Βούλγαρους και τους Βλάχους κατοίκους του κάτω Δούναβη και εξεγέρθηκαν κατά του Βυζαντίου. Ο στρατηγός Αλέξιος Βρανάς, ο οποίος στάλθηκε εναντίον τους, προτίμησε να στραφεί και αυτός κατά του θρόνου και να αυτοαναηρυχθεί σε αυτοκράτορα. Τότε, την εκστρατεία στην επαναστατημένη περιοχή ανέλαβε προσωπικά ο αυτοκράτορας Ισαάκιος, ο οποίος αφού εξουδετέρωσε τον σφετεριστή του θρόνου Βρανά, επιτέθηκε κατά των Βουλγάρων. Στην αρχή μάλιστα είχε κάποιες μικρές επιτυχίες. Τελικά όμως οι Βούλγαροι, αφού ενώθηκαν και με τους Κουμάνους και ενίσχυσαν τη δύναμή τους, κατόρθωσαν να αποκρούσουν τις επιθέσεις του αυτοκράτορα και να υποχρεώσουν να συνθηκολογήσει μαζί τους (1187). Έτσι άρχισε να δημιουργείται ο ανεξάρτητος βουλγαρικός πυρήνας, πάνω στον οποίο θα στηριζόταν το δεύτερο Βουλγαρικό Κράτος.

Μεταξύ των ερευνητών, οι οποίοι ασχολήθηκαν σοβαρότητα με το πρόβλημα της διοικητικής οργάνωσης της εκκλησίας της Βουλγαρίας, υπάρχει διάσταση απόψεων. Μέχρι σήμερα έχουν διατυπωθεί οι εξής απόψεις και υποθέσεις ως προς το αξίωμα, τη θέση και τα δικαιώματα του αρχιεπισκόπου Βουλγαρίας, κατά την αρχική περίοδο: 

 Ήταν αρχιεπίσκοπος τάξεως των γνωστών σε εμάς την εποχή εκείνη στη δυτική Ευρώπη αρχιεπισκόπων που ταυτίζονται με το μητροπολίτη.
 Αρχιεπίσκοπος Βουλγαρίας μπορούσε να παραλληλιστεί με τους παλαιότερους αρχιεπίσκοπους στη Γαλλία και τη Γερμανία.
 Θεωρείται αυτοκέφαλος αρχιεπίσκοπος μητροπολίτης του τύπου τον προκαθημένων, οι οποίοι ήταν επικεφαλής των εκκλησιών Κύπρο και πρώτης Ιουστινιάνης. Δ) Είχε τα δικαιώματα του εξάρχου του πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως στη Βουλγαρία.
 Ήταν συνηθισμένος αυτοκέφαλος αρχιεπίσκοπος όποιος μνημονεύεται στο τακτικό του Ψευδοεπιφανίου.

Η σύγχυση στην έρευνα είναι δικαιολογημένη για τρεις κύριους λόγους:

 Διότι οι υπάρχουσες πήγες δεν αναφέρουν τα δικαιώματα του πρώτου αρχιεπισκόπου Βουλγαρίας.
 Διότι σε κάποιες πηγές υπάρχει σαφής σύγχυση της αρχιεπισκοπής Βουλγαρίας του Α΄ Βουλγαρικού κράτους με την αυτοκέφαλη Αρχιεπισκοπή Αχριδών.
 Διότι ορισμένοι ερευνητές για τον προσδιορισμό της διοικητικής οργανώσεως της εκκλησίας της Βουλγαρίας χρησιμοποιούν ως μέτρο την παράδοση, κατά την οποία το πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως δεν παραχωρούσε εύκολα πλήρη αυτονομία σε νεοφώτιστες εκκλησίες, όπως ήταν η βουλγαρική. Από την άλλη, σωρεία ερευνητών υποστηρίζει ότι σε σύντομο σχετικά χρονικό διάστημα η αρχιεπισκοπή Βουλγαρίας πέρασε από το στάδιο της σχετικής αυτονομίας στο στάδιο της ανεξαρτησίας, της αυτοκεφαλίας, κατά το πρότυπο της Αρχιεπισκοπής Κύπρου. Και αυτό πραγματώθηκε πριν από το έτος 899.

μικρογραφία|333x333εσ|Το σουλτανικό φιρμάνι σύστασης της Βουλγαρικής Εξαρχίας
 Βουλγαρική Εξαρχία 

Η Βουλγαρική εκκλησία αυτοανακηρύχθηκε αυτοκέφαλη το έτος 1870, χωρίς συναίνεση του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Αρχηγοί στους αγώνες για την ανεξαρτησία της Βουλγαρικής Εκκλησίας ήταν οι αρχιερείς Ιλαρίων Μακαριοπόλσκι, Αυξέντιος Βέλεσκι και Παΐσιος Πλόβντιφσκι. Στις 28 Φεβρουαρίου 1870 συστήθηκε η Βουλγαρική Εξαρχία ως αυτόνομη Ορθόδοξη Εκκλησία με σουλτανικό φιρμάνι, του σουλτάνου Αμπντούλ Αζίζ, κατά παράβαση των εκκλησιαστικών διατάξεων και χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, που την καταδίκασε ως σχισματική.

Το φιρμάνι αυτό αναγνώριζε ουσιαστικά την κατάσταση που είχε διαμορφωθεί στην περιοχή της μετέπειτα Βουλγαρίας μετά τη βαθμιαία αφύπνιση του βουλγαρικού εθνικισμού που είχε αρχίσει να εμφανίζεται περί το 1840 και την εκδίωξη αργότερα των Ελλήνων κληρικών από την περιοχή μετά την επάνδρωσή της με Βούλγαρους ιεράρχες. Η σύσταση της Εξαρχίας αποσκοπούσε στη μείωση της ισχύος του Πατριαρχείου στην Κωνσταντινούπολη, κάτι που δεν ήταν άγνωστο στο Πατριαρχείο και στον Οικουμενικό Πατριάρχη, Γρηγόριο ΣΤ΄.

Η κανονική επικοινωνία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο αποκαταστάθηκε το 1945, πρώτα με την κανονική παραχώρηση αυτοκεφάλου καθεστώτος και αργότερα, το 1953, με την ανύψωσή της σε Πατριαρχείο.

 Η Βουλγαρική Ορθόδοξη Εκκλησία σήμερα 
Η σημερινή Εκκλησία της Βουλγαρίας περιλαμβάνει περίπου 8 εκατομμύρια κατοίκους και αποτελεί τμήμα της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ο υπόλοιπος πληθυσμός αποτελείται από Βουλγάρους μωαμεθανούς, αλλογενείς Ρωμαιοκαθολικούς, ενώ στην Ανατολική Βουλγαρία υπάρχουν και απόγονοι Παυλικιανών και Βογομίλων (Τούρκοι, Αρμένιοι, Ρουμάνοι, Εβραίοι και Αθίγγανοι).

 Οργάνωση και διοίκηση 
Η οργάνωση και διοίκηση της Εκκλησίας της Βουλγαρίας βασίζεται σε 2 αρχές:
Της Συνοδικής ανώτατης καθοδήγησης
στα φυσιολογικά μέτρα συμμετοχής του Λαϊκού στοιχείου, στα νομοθετικά και διοικητικά όργανα
της ανεξαρτησίας έναντι της πολιτείας.

Βάσει της οργάνωσης και διοίκησης της Εκκλησίας είναι το Καταστατικό της, το οποίο συντάχθηκε από κοινού μεταξύ της εκκλησίας και της πολιτείας και εγκρίθηκε στις 31 Δεκεμβρίου του 1950. 

Στις 11 Δεκεμβρίου 2008 συγκλήθηκε η έκτη Κληρικολαϊκή συνέλευση της ορθόδοξης εκκλησίας της Βουλγαρίας, η οποία ψήφισε το νέο καταστατικό χάρτη της. Σύμφωνα με τις διατάξεις του, ως ανώτατο διοικητικό όργανο της εκκλησίας ορίζεται η Ιερά Σύνοδος που συγκαλείται τόσο ως σύνοδος της ιεραρχίας, όσο και ως διαρκής. Παράλληλα λειτουργεί και ένα ανώτατο εκκλησιαστικό συμβούλιο, αποτελούμενο από αρχιερείς, κληρικούς και λαϊκούς, που ασχολείται με διαχειριστικές και οικονομικές υποθέσεις της τοπικής αυτής εκκλησίας. Η εκλογή πατριάρχη ο οποίος φέρει τον τίτλο του «Μητροπολίτη Σόφιας και Πατριάρχη Βουλγαρίας» διενεργείται πλειοψηφικά από την πατριαρχική εκλογική συνέλευση, βάσει τριπροσώπου το οποίο καταρτίζει η ιερά σύνοδος της ιεραρχίας.

Μητροπόλεις
Η Βουλγαρική Ορθόδοξη Εκκλησία αποτελείται από τις παρακάτω 13 Μητροπόλεις:

 Ιερά Μητρόπολις Σόφιας, με έδρα τη Σόφια
 Ιερά Μητρόπολις Βάρνης και Μεγάλης Πρεσλάβας, με έδρα τη Βάρνα
 Ιερά Μητρόπολις Βιδινίου, με έδρα το Βίντιν
 Ιερά Μητρόπολις Βράτζης, με έδρα τη Βράτσα
 Ιερά Μητρόπολις Δοροστόλου, με έδρα τη Σιλίστρα
 Ιερά Μητρόπολις Λοβτσού, με έδρα το Λόβετς
 Ιερά Μητρόπολις Μεγάλου Τυρνόβου, με έδρα το Βελίκο Τύρνοβο
 Ιερά Μητρόπολις Νευροκοπίου, με έδρα το Γκότσε Ντέλτσεφ
 Ιερά Μητρόπολις Πλεύνης, με έδρα το Πλέβεν
 Ιερά Μητρόπολις Ρούσε, με έδρα το Ρούσε
 Ιερά Μητρόπολις Σηλύμνου, με έδρα το Σλίβεν
 Ιερά Μητρόπολις Στάρας Ζαγόρας, με έδρα την Στάρα Ζαγόρα
 Ιερά Μητρόπολις Φιλιππουπόλεως, με έδρα την Φιλιππούπολη

 Ιεραρχία 

 Μητροπολίτες 
+ΜητροπολίτηςΗμερομηνία ΧειροτονίαςΣημειώσειςΜητροπολίτης Αμερικής και Αυστραλίας Ιωσήφ7 Δεκεμβρίου 1980Από τιτουλάριος Επίσκοπος ΒελίκηςΜητροπολίτης Μεγάλου Τυρνόβου Γρηγόριος22 Δεκεμβρίου 1985Από τιτουλάριος Επίσκοπος ΚωνσταντίαςΜητροπολίτης Πλεύνης Ιγνάτιος16 Ιουνίου 1988Από Μητροπολίτης ΒράτζηςΜητροπολίτης Λοβτσού Γαβριήλ19 Οκτωβρίου 1998Από τιτουλάριος Επίσκοπος ΜακαριουπόλεωςΜητροπολίτης Φιλιππουπόλεως Νικόλαος7 Ιουλίου 2001Από τιτουλάριος Επίσκοπος ΖνεπόλεωςΜητροπολίτης Ρούσε Ναούμ17 Μαρτίου 2007Από τιτουλάριος Επίσκοπος ΣτοβίουΜητροπολίτης Βάρνης και Μεγάλης Πρεσλάβας Ιωάννης18 Μαρτίου 2007Από τιτουλάριος Επίσκοπος ΖνεπόλεωςΜητροπολίτης Στάρας Ζαγόρας Κυπριανός3 Μαρτίου 2008Από τιτουλάριος Επίσκοπος ΤραϊανουπόλεωςΜητροπολίτης Δυτικής και Κεντρώας Ευρώπης Αντώνιος23 Μαρτίου 2008Από τιτουλάριος Επίσκοπος ΚωνσταντίαςΜητροπολίτης Βράτζης Γρηγόριος29 Οκτωβρίου 2010Από τιτουλάριος Επίσκοπος ΒρανίτσηςΜητροπολίτης Νευροκοπίου Σεραφείμ18 Δεκεμβρίου 2011Από τιτουλάριος Επίσκοπος ΜελενίκουΜητροπολίτης Σηλύμνου Αρσένιος6 Ιουλίου 2014Από τιτουλάριος Επίσκοπος ΖνεπόλεωςΜητροπολίτης Δοροστόλου Ιάκωβος20 Δεκεμβρίου 2016Από τιτουλάριος Επίσκοπος ΚωνσταντίαςΜητροπολίτης Βιδινίου Παχώμιος19 Οκτωβρίου 2021Από τιτουλάριος Επίσκοπος Βρανίτσης

 Τιτουλάριοι Επίσκοποι 
ΕπίσκοποςΗμερομηνία ΧειροτονίαςΣημειώσειςΕπίσκοπος Κρουπνικίου Ιννοκέντιος19 Μαΐου 1994Επίσκοπος Μεσημβρίας Ιάκωβος19 Οκτωβρίου 1997Βοηθός Επίσκοπος της Ιεράς Μητροπόλεως ΡούσεΕπίσκοπος Αδριανουπόλεως Ευλόγιος18 Οκτωβρίου 1998Ηγούμενος Ιεράς Μονής ΡίλαςΕπίσκοπος Τιβεριουπόλεως Τύχων6 Ιουλίου 2003Βοηθός της Ιεράς Μητροπόλεως ΣόφιαςΕπίσκοπος Βελίκης Σιώνιος24 Μαρτίου 2007Ηγούμενος Ιεράς Μονής ΜπατσκόβουΕπίσκοπος Προβάτας Ιγνάτιος6 Απριλίου 2008Βοηθός Επίσκοπος της Ιεράς Μητροπόλεως ΣηλύμνουΕπίσκοπος Μπελογκραντσίκ Πολύκαρπος27 Ιουλίου 2014Βοηθός Επίσκοπος της Ιεράς Μητροπόλεως ΦιλιππουπόλεωςΕπίσκοπος Αγαθουπόλεως Ιερόθεος1 Οκτωβρίου 2014Βοηθός Επίσκοπος της Ιεράς Μητροπόλεως ΣηλύμνουΕπίσκοπος Μελενίκου Γεράσιμος18 Οκτωβρίου 2016Βοηθός της Ιεράς Μητροπόλεως ΣόφιαςΕπίσκοπος Σμόλεν Βησσαρίων21 Φεβρουαρίου 2021Βοηθός Επίσκοπος της Ιεράς Μητροπόλεως ΦιλιππουπόλεωςΕπίσκοπος Κωνσταντίας Μιχαήλ26 Σεπτεμβρίου 2021Βοηθός Επίσκοπος της Ιεράς Μητροπόλεως ΛοβτσούΕπίσκοπος Γλαβινίτσης Μακάριος26 Ιουνίου 2022Βοηθός Επίσκοπος της Ιεράς Μητροπόλεως ΡούσεΕπίσκοπος Βελεβουσδίου Ισαάκ10 Ιουνίου 2023Βοηθός Επίσκοπος της Ιεράς Μητροπόλεως ΣόφιαςΕπίσκοπος Νικοπόλεως Ματθαίος7 Απριλίου 2024Βοηθός Επίσκοπος της Ιεράς Μητροπόλεως Μεγάλου ΤυρνόβουΕπίσκοπος Ζνεπόλεως Μελέτιος15 Σεπτεμβρίου 2024Διευθυντής Θεολογικού Σεμιναρίου ΣόφιαςΕπίσκοπος Λεύκης Κλήμης15 Δεκεμβρίου 2024Βοηθός Επίσκοπος της Ιεράς Μητροπόλεως ΑμερικήςΕπίσκοπος Μαρκιανουπόλεως Θεολόγος22 Δεκεμβρίου 2024Βοηθός Επίσκοπος της Ιεράς Μητροπόλεως Στάρας ΖαγόραςΕπίσκοπος Βρανίτσης Ιωάννης1 Ιουλίου 2025Βοηθός Επίσκοπος της Ιεράς Μητροπόλεως ΣόφιαςΕπίσκοπος Δραγοβιτίας Βασίλειος6 Ιουλίου 2025Ηγούμενος Ιεράς Μονής Τρογιάν

 Εφησυχάζοντες Αρχιερείς 
 Ο Μητροπολίτης πρώην Στάρας Ζαγόρας Γαλακτίων (6 Ιουλίου 1986)
 Ο Επίσκοπος Αγαθονικείας Βόρις (22 Μαρτίου  2008)

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 




Κατηγορία:Ανατολικές Ορθόδοξες Εκκλησίες