Κωνσταντίνος Μερκουρίου

Ο Κωνσταντίνος Μερκουρίου (1864 - 28 Μαΐου 1951) ήταν Έλληνας φιλόλογος και στέλεχος της τοπικής αυτοδιοίκησης. Διετέλεσε διορισμένος δήμαρχος Θεσσαλονίκης από το 1937 μέχρι το 1943, αρχικά από τη Δικτατορία Μεταξά και ακολούθως από τη δοσιλογική κυβέρνηση. Κατηγορείται πως κατά τη διάρκεια της Κατοχής ανέπτυξε αντισημιτική δράση.

Βιογραφία
Γεννήθηκε το 1864 στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε φιλολογία και εργάστηκε επί δεκαετίες σε δημόσια και ιδιωτικά σχολικά ιδρύματα της γενέτειράς του και ήταν ένα από τα ιδρυτικά στελέχη της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Εξελέγη δημοτικός σύμβουλος Θεσσαλονίκης στις εκλογές του 1934. Σύμφωνα με τον λογοτέχνη Γεώργιο Βαφόπουλο, που διετέλεσε πρακτικογράφος στον δήμο Θεσσαλονίκης, στη διάρκεια των συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου ήταν κατά κανόνα αδιάφορος« Ο Μερκουρίου πάνω στο κορύφωμα των πιο ζωηρών συζητήσεων του Δημοτικού Συμβουλίου, ξυπνούσε ξαφνικά από το λαγοκοίμισμά του, και διατύπωνε, δεν ξέρω για ποσοστή φορά, το αίτημά του για την κατασκευή της οδού Αγίου Ελευθερίου. Κ΄ ύστερα πάλι έριχνε το κεφάλι του πάνω στο στήθος και ξυπνούσε στην επόμενη συνεδρίαση, για ν΄ ακούσει, κατά την ανάγνωση των πρακτικών, αν σωστά είχε διατυπωθεί η πρότασή του». Γεώργιος Βαφόπουλος, Σελίδες αυτοβιογραφίας Ε’· Ύστερα από δεκαεπτά χρόνια. Θεσσαλονίκη Παρατηρητής, 1991, σελ.84-86..

Στις 23 Μαρτίου 1937 ο εκλεγμένος δημάρχος Ν. Μάνος παύθηκε από την δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά. Η 4η Αυγούστου απομάκρυνε όλους τους αιρετούς δημάρχους από τις μεγάλες πόλεις και διόρισε στη θέση τους άτομα προσκείμενα στο καθεστώς. Στη θέση του δημάρχου Θεσσαλονίκης διορίστηκε ο Μερκουρίου, ο οποίος ήταν συνταξιούχος καθηγητής φιλολογίαςΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΕΡΚΟΥΡΙΟΥ, Ε.Μ.Σ.Στο φως τα σκοτεινά μυστικά της Θεσσαλονίκης: Πώς εξόντωσαν τους Εβραίους της πόλης, ΕΘΝΟΣ. Επί θητείας του Μερκουρίου ιδρύθηκε ο Οργανισμός Ύδρευσης Θεσσαλονίκης και πραγματοποιήθηκε το 1938 η ένταξη του βρεφοκομείου «Ο Άγιος Στυλιανός» στις δημοτικές υπηρεσίες.

Δράση επί Κατοχής
Ως δήμαρχος έλαβε μέρος την 9η Απριλίου του 1941 στην επίσημη παράδοση της πόλης στα γερμανικά στρατεύματα. Αργότερα εξέδωσε συστάσεις προς τα μέλη του δημοτικού συμβουλίου περί αποφυγής εκδηλώσεων πολιτικού περιεχομένου, καλώντας τα επιπλέον να εξυπηρετούν τις δυνάμεις Κατοχής. Με εισήγησή του αποφασίστηκε η απαλοιφή των εβραϊκών ονομάτων από τις οδούς της πόλης, ενώ επί δημαρχίας του ξεκίνησαν οι διαδικασίες για την καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου Θεσσαλονίκης και πραγματοποιήθηκε η διεκδίκηση της συγκεκριμένης έκτασης από τη δημοτική αρχή ως αποζημίωση για την παραχώρηση άλλης έκτασης που θα στέγαζε το νέο εβραϊκό κοιμητήριοSaltiel (2017). σελ. 76-77, 128.. Αντικαταστάθηκε τον Φεβρουάριο του 1943 από τον Γεώργιο Σερεμέτη λόγω προβλημάτων υγείαςSaltiel (2017). σελ. 120..

Υστεροφημία
Σε άγνωστη χρονική περίοδοΣτην Θεσσαλονίκη προτείνεται ένα νέο πρότυπο ονοματοδοσίας οδών της πόλεως, 10/01/2019, anixneuseis.gr (σύμφωνα με μια εκτίμηση επί Δικτατορίας της 21ης Απριλίου), το δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης έδωσε το όνομα του Μερκουρίου σε οδό της περιοχής του ΝτεπώΘεσσαλονίκη, Εβραίοι και Βρυκόλακες, της Ελένης Καρασαββίδου, 17/03/2014. Στο παρελθόν έχει ζητηθεί η απαλοιφή του ονόματος της οδού από μερίδα πολιτών και δημοτικών συμβούλωνΣυμβολική μετονομασία οδού της πόλης, 30/10/2012, Τύπος ΘεσσαλονίκηςΑλλάζει όνομα δρόμος της Θεσσαλονίκης, 29/10/2012, karfitsa.gr.

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου ενόψει των αυτοδιοικητικών εκλογών του 2014, υποψήφιοι της - προσκείμενης στον ΣΥΡΙΖΑ - δημοτικής παράταξης «Θεσσαλονίκη Ανοιχτή πόλη» υπό τον επικεφαλής του συνδυασμού, Τριαντάφυλλο Μηταφίδη, προχώρησαν σε συμβολική αποκαθήλωση των πορτρέτων των Μερκουρίου και Σερεμέτη από το δημαρχείο, προσάπτοντας σε αμφότερους την κατηγορία του δοσιλογισμού. Η συγκεκριμένη κατηγορία απορρίφθηκε από τον ιστορικό Στράτο Δορδανά, ενώ η όλη ενέργεια χαρακτηρίστηκε αυθαίρετη από τον πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου. Το ζήτημα της οριστικής αποκαθήλωσης των πορτρέτων τέθηκε το επόμενο έτος στο δημοτικό συμβούλιο της πόλης, ωστόσο αποσύρθηκε έπειτα από εισήγηση του δημάρχου Γιάννη Μπουτάρη, ο οποίος χαρακτήρισε την υπόθεση ως μη ώριμη. Η αναβολή της συζήτησης προκάλεσε την αντίδραση - μεταξύ άλλων- και της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης.

Παραπομπές

Κατηγορία:Δήμαρχοι Θεσσαλονίκης
Κατηγορία:Αντισημιτισμός στην Ελλάδα