Ιερά Μητρόπολις Αμασείας

Η Ιερά Μητρόπολις Αμασείας ήταν μια επαρχία (Μητρόπολη) του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Η επισκοπή υπήρχε από το 325 έως το 1922 με έδρα της την Αμάσεια και αργότερα την Αμισό ή Σαμψούντα (τουρκ. Samsun). 

Στην σύγχρονη εποχή, ο τίτλος του Μητροπολίτη Αμασείας, Υπερτίμου και Εξάρχου παντός Ευξείνου Πόντου είναι κενός από το 2014. 

 Ιστορικά στοιχεία 
Η Αμάσεια ιδρύθηκε γύρω στο 300 π.Χ. από τον βασιλιά Μιθριδάτη Α΄ του Πόντου. Η Επισκοπή Αμασείας ιδρύθηκε το 325, αρχικά υπό το τιμητικό πρωτείο της Καισαρείας, και από το 451 άμεσα υπό το Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Τον 7ο αιώνα είχε 6 επισκοπές και τον 10ο αιώνα 7. Μετά την κυριαρχία των Σελτζούκων στην περιοχή, οι επισκοπές μειώθηκαν σταδιακά και τον 14ο αιώνα δεν έμεινε ούτε μία, και η έδρα της μετακινήθηκε βορειότερα, στην Αμισό. Η Αμισός ιδρύθηκε τον 7ο αιώνα π.Χ. από Έλληνες της Μιλήτου. 

Μετά την ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας το 1923 δεν έμεινε καθόλου Ορθόδοξος πληθυσμός στα εδάφη της Μητρόπολης. 

Η επισκοπή συνορεύει με την Μαύρη Θάλασσα στα βόρεια, την Νεοκαισάρεια στα ανατολικά, την Νεοκαισάρεια και την Καισάρεια στα νότια, και την Καισάρεια και την Νεοκαισάρεια (Γάγγρες) στα δυτικά. Άλλες σημαντικές πόλεις στην επισκοπή είναι η Σινώπη, τα Θεμίσκυρα (Çarşamba), οι Θέρμες (Terme), η Πάφρα (Bafra), η Νεοκλαυδιούπολη (Vezirköprü), Νουβάσιο (Boyabat), η Λαοδίκεια (Ladik), η Μερζιφούντα (Merzifon) και τα Ορβάνασα (Erbaa)

Επισκοπικός κατάλογος
+ Όνομα  Έτη  Σχόλια Νικήτιος   Φαίδημος  ~ 235  Αθηνόδωρος  ~ 275  Βασιλεύς  314 – 320  άγιος Ευτυχιανός ή Ευτύχιος  ~ 325  Βασίλειος  347 – 354  Ευλάλιος  360  Μάρκελλος  ~ 378  Αστέριος  399 – 401  Παλλάδιος  431  Σέλευκος  πριν το 448 – μετά το 458  συμμετείχε στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο Μελέτιος   Στέφανος  ~ 553  συμμετείχε στην Ε΄ Οικουμενική Σύνοδο Ιωάννης  680 – 692Ioannes, PmbZ nº 2729.  Θεόδωρος Α΄  692Theodoros, PmbZ nº 7323.  Αστέριος  ~ 783  Δανιήλ  ~ 787  συμμετείχε στην Ζ΄ Οικουμενική ΣύνοδοJean Darrouzès, Listes épiscopales du concile de Nicée (787), στο Revue des études byzantines, 33 (1975), σελ. 13. Θεοφύλακτος  ~ 792Theophylaktos, PmbZ nº 8314.  Νικηφόρος  ~ 869Nikephoros, PmbZ nº 25538.  Λέων Α΄  9ος αιώναςCatalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art, τόμ. IV, 2001, σελ. 73.  Στέφανος  ; – 925Stephanos II, PmbZ nº 27245.  μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Μαλακηνός  αρχές 10ου αιώναMalacenus, PmbZ nº 24838.  Μελέτιος Α΄  10ος αιώναςMeletios, PmbZ nº 25038.  Νικήτας Α΄  ~ 1000Niketas, PmbZ nº 25790.  Βασίλειος Β΄  11ος αιώναςBasileios, metropolitan of Amaseia, PBW 20161.  Ιωάννης Β΄  11ος αιώναςIoannes, metropolitan of Amaseia, PBW 20474.  Μιχαήλ Α΄  πριν το 1029 – μετά το 1032Michael, metropolitan of Amaseia, PBW 205.  Θεόδωρος Β΄  ~ 1079Theodoros, metropolitan of Amaseia, PBW 175.  Νικήτας Β΄  ; – μετά τις 2 Μαρτίου 1166Venance Grumel, Léon métropolite d'Amasée (XIIe siècle), στο «Études byzantines», 3 (1945), σελ. 168-178.Niketas, metropolitan of Amaseia, PBW 170.  Λέων Β΄ ή Λεόντιος  μετά τις 2 Μαρτίου 1166 – μετά το 1172Leon, metropolitan of Amaseia, PBW 217.  Μιχαήλ Β΄  ~ 1174Michael, metropolitan-elect of Amaseia, PBW 302.  Φαίνεται ότι εξελέγη χωρίς να ενθρονιστεί και μετατέθηκε στην Μητρόπολη Αγκύρας Στέφανος Β΄  1193 – 1197  Κάλλιστος  πριν το 1315 – μετά τον Ιούλιο 1317   Μιχαήλ Γ΄  πριν το 1370 – μετά το 1387  Ιωάσαφ Α΄  1434 – 1439  συμμετείχε στη Σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας Δανιήλ  ~ 1450;  Παχώμιος  1441/2 – πριν το 1470  Σαββάτιος  πριν το 1546 – μετά το 1547  Γεννάδιος  1561 ~ 1563  Ιωάσαφ Β΄  πριν το 1572 – μετά το 1578  Αντώνιος  ~ 1583  Άνθιμος  ~ 1590  Ιωάσαφ Γ΄  ~ 1591  Γρηγόριος  πριν το 1617 – 1623  μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Μελέτιος  15 Ιουνίου 1623 – Ιούλιος 1626  καθαιρέθηκε Ζαχαρίας  Ιούλιος 1626 – μετά τον Ιούλιο 1633  από Πρεσπών Ιεζεκιήλ  13 Μαρτίου 1635 – 1641 κατόπιν Ευρίπου Μητροφάνης  1641 – 1644 †  Αρσένιος  2 Φεβρουαρίου 1644 – 1652 †  Κοσμάς  Μάρτιος 1652 – 1656  α΄ θητεία, καθαιρέθηκε Γεράσιμος  Νοέμβριος 1656 – 1665  α΄ θητεία Κοσμάς  1665 – 1668  β΄ θητεία Γεράσιμος  1668  β΄ θητεία Ιωάσαφ Δ΄  1668 – 1671  Γεράσιμος  1671 ~ 1676  γ΄ θητεία Ιωαννίκιος  Ιούνιος 1696 – ;  Διονύσιος Α΄  πριν το 1717 – μετά το 1724  Αγαπητός  πριν το 1721 – μετά το 1725  Καλλίνικος Α΄  ~ 1732  Βενιαμίν  ~ 1756  Γαβριήλ  ; – 1766  παραιτήθηκε, κατόπιν Ρασκοπρεσρένης Διονύσιος Β΄  πριν το 1771 – πριν τον Οκτώβριο 1780  Παΐσιος  πριν τον Οκτώβριο 1780 – 1809 †  Νεόφυτος  Δεκέμβριος 1809 – Ιούλιος 1826  α΄ θητεία, παραιτήθηκε Διονύσιος Γ΄ (Κωτάκης)  Ιούλιος 1826 – Ιανουάριος 1827  από Σηλυβρίας, α΄ θητεία, επαύθη Νεόφυτος  Ιανουάριος 1827 – Αύγουστος 1828  β΄ θητεία, παραιτήθηκε Μελέτιος (Πάγκαλος)  Αύγουστος 1828 – Νοέμβριος 1830  κατόπιν Θεσσαλονίκης, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Διονύσιος Γ΄ (Κωτάκης)  Νοέμβριος 1830 – Σεπτέμβριος 1835  β΄ θητεία, κατόπιν Νικομηδείας Καλλίνικος Β΄  Σεπτέμβριος 1835 – 5 Μαρτίου 1847 †  από Διδυμοτείχου Κύριλλος  Μάρτιος 1847 – 21 Σεπτεμβρίου 1855  από Αίνου, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Σωφρόνιος (Μεϊδαντζόγλου)  27 Σεπτεμβρίου 1855 – 20 Σεπτεμβρίου 1863  από Χίου, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Σωφρόνιος (Σωτηράκης)  17 Ιανουαρίου 1864 – 28 Ιουνίου 1887 †  από Άρτης Άνθιμος (Αλεξούδης)  22 Ιουλίου 1887 – 5 Φεβρουαρίου 1908  από Βελεγράδων, επαύθη Γερμανός (Καραβαγγέλης)  5 Φεβρουαρίου 1908 – 27 Οκτωβρίου 1922  από Καστορίας, κατόπιν Ιωαννίνων Σπυρίδων (Βλάχος)   27 Οκτωβρίου 1922 – 15 Απριλίου 1924  από Ιωαννίνων, μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Γερμανός (Καραβαγγέλης)  12 Αυγούστου 1924 – 10 Φεβρουαρίου 1935 †  από Ιωαννίνων Απόστολος (Τρύφωνος)  25 Οκτωβρίου 1951 – 29 Νοεμβρίου 1957 †  από Ρόδου Παύλος (Μενεβίσογλου)  5 Μαΐου 2014 – 4 Ιουνίου 2014  από Σουηδίας, δεν αποδέχτηκε την εκλογή, παρέμεινε «πρώην Αμασείας»

Υποσημειώσεις και παραπομπές
Υποσημειώσεις

Παραπομπές

 Πηγές 

 Michel Le Quien, Oriens christianus in quatuor Patriarchatus digestus, Παρίσι 1740, τόμ. I, σελ. 521-532 
 Pius Bonifacius Gams, Series episcoporum Ecclesiae Catholicae, Λειψία 1931, σελ. 442 
 Konrad Eubel, Hierarchia Catholica Medii Aevi, τόμ. 4, σελ. 80, τόμ. 5, σελ. 80, τόμ. 6, σελ. 79, τόμ. 7, σελ. 69, τόμ. 8, σελ. 92 
 v. Amasia, Catholic Encyclopedia, τόμ. I, Νέα Υόρκη 1907 
 Siméon Vailhé, v. Amasea, στο «Dictionnaire d'Histoire et de Géographie ecclésiastiques», τόμ. II, Παρίσι 1914, σελ. 964-970 

 Jean Darrouzès, Notitiae episcopatuum Ecclesiae Constantinopolitanae. Texte critique, introduction et notes, Παρίσι 1981 
 Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit, 1998-2013 (PmbZ) 
 Prosopography of the Byzantine World, 2016 (PBW) 




Αμασειας