Ιερά Μητρόπολις Κορίνθου, Σικυώνος, Ζεμενού, Ταρσού και Πολυφέγγους

Η Ιερά Μητρόπολις Κορίνθου, Σικυώνος, Ζεμενού, Ταρσού και Πολυφέγγους είναι Μητρόπολη της Εκκλησίας της Ελλάδος με έδρα την Κόρινθο. Από τον Μεσαίωνα υπήρχε επίσης και ως τίτλος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας. 

Μητροπολίτης είναι από τις 9 Οκτωβρίου 2025 ο ως τότε επίσκοπος Θεσπιών Παύλος (Κίτσος). 

 Ιστορία 
Η ίδρυση της επισκοπής της Κορίνθου αποδίδεται στον Απόστολο Παύλο, ο οποίος κήρυξε στην πόλη και απηύθυνε δύο επιστολές στην Κορινθιακή Εκκλησία. Διάδοχός του και πρώτος επίσκοπος ήταν ο Άγιος Απόλλων της Εφέσου. Ο Πάπας Κλήμης Α΄ έγραψε επίσης μια επιστολή στην τοπική εκκλησία, τον πρώτο αιώνα μ.Χ.First Epistle to the Corinthians (Clement) Κατά την ρωμαϊκή και πρώιμη βυζαντινή περίοδο, η Κόρινθος ήταν η πρωτεύουσα και μητροπολιτική έδρα της επαρχίας Αχαΐας (νότια Ελλάδα). 

Η πόλη καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό από τους σεισμούς του 365 και 375, και κατόπιν από την εισβολή του Αλάριχου το 396. Ανακατασκευάστηκε σε μικρότερη κλίμακα στη συνέχεια, αλλά με μεγαλοπρεπή κτήρια. Η Κόρινθος παρήκμασε μετά τον 6ο αιώνα και ο κύριος οικισμός μετακινήθηκε από την κάτω πόλη στην Ακροκόρινθο. Παρότι έγινε πρωτεύουσα των θεμάτων της Ελλάδας και της Πελοποννήσου, μόλις τον 9ο αιώνα άρχισε να ανακάμπτει, φτάνοντας στο απόγειό της τον 11ο και 12ο αιώνα, όταν έγινε κέντρο ακμάζουσας βιομηχανίας μεταξιού. Η περίοδος αυτή της ευημερίας τελείωσε με την νορμανδική λεηλασία του 1147. 

Εκτός από τον Άγιο Απόλλωνα, ο Le Quien (II, 155) αναφέρει σαράντα τρεις επισκόπους κατά την Ρωμαϊκή / Βυζαντινή εποχή: ανάμεσά τους ο Άγιος Σωσθένης, μαθητής του Αποστόλου Παύλου, ο Άγιος Διονύσιος, ο  Παύλος, αδελφός του Αγίου Πέτρου, επισκόπου Άργους τον δέκατο αιώνα, ο Άγιος Αθανάσιος τον ίδιο αιώνα, ο Γεώργιος ή Γρηγόριος, σχολιαστής λειτουργικών ύμνων. Μέχρι τον 9ο αιώνα, η Κόρινθος παρέμεινε η μητρόπολη της νότιας Ελλάδας, και ιδιαίτερα της Πελοποννήσου. Πράγματι, ο επίσκοπος Κορίνθου ήταν ο μόνος επίσκοπος από την Πελοπόννησο που συμμετείχε στην Σύνοδο της Εφέσου το 431, και ο μόνος επίσκοπος από την Ελλάδα που παρευρέθηκε στην Τρίτη Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης το 680. Από τις αρχές του 9ου αιώνα, ωστόσο, το πρωτείο της Κορίνθου στην Πελοπόννησο αμφισβητήθηκε από την Επισκοπή Πατρών και από τον 10ο αιώνα η Κόρινθος περιορίστηκε στην ανατολική Πελοπόννησο και σε ορισμένα από τα Ιόνια νησιά. Σύμφωνα με διάφορα εκκλησιαστικά τακτικά του 10ου-12ου αιώνα, η Κόρινθος αριθμούσε επτά επισκοπές: Κεφαλληνίας, Ζακύνθου, Δαμαλών, Λακεδαίμονος/Μονεμβασίας, Άργους, Έλους και Ζεμενού. 

Το 1203/4, η πόλη περιέπεσε στον φιλόδοξο άρχοντα της Αργολίδας, Λέοντα Σγουρό, ο οποίος εξασφάλισε την κατοχή της Κορίνθου προσκαλώντας τον Μητροπολίτη της, Νικόλαο, στην Ακροναυπλία για δείπνο, και ρίχνοντάς τον στη συνέχεια από τα ύψη. Οι φιλοδοξίες του Σγουρού να δημιουργήσει δικό του κράτος στη νότια Ελλάδα περιορίστηκαν από νικηφόρα επίθεση Σταυροφόρων, οι οποίοι κατέλαβαν την Κόρινθο το 1210. Μετά την κατάληψη της πόλης, οι Σταυροφόροι δημιούργησαν Λατινική Αρχιεπισκοπή σε αντικατάσταση της ελληνορθόδοξης. Ο Le Quien (III, 883) αναφέρει είκοσι λατίνους επισκόπους από το 1210 έως το 1700, αλλά ο Eubel (I, 218, II, 152) αναφέρει είκοσι δύο αρχιεπισκόπους την περίοδο από το 1212 έως το 1476. Αν και η Κόρινθος ήταν η παλαιότερη και πιο σπουδαία επισκοπή στη νότια Ελλάδα, κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας επισκιάστηκε από τη Λατινική Αρχιεπισκοπή Πατρών.

Η πόλη ανακτήθηκε από το Βυζαντινό Δεσποτάτο του Μυστρά το 1395 και, μετά από μια σύντομη περίοδο (1397-1404) κυριαρχίας από Ιππότες, επέστρεψε σε βυζαντινά χέρια, όπου παρέμεινε έως ότου έπεσε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία στις 8 Αυγούστου 1458. Μετά τη βυζαντινή ανάκτηση της πόλης, ο καθολικός επίσκοπος διατηρήθηκε ως τιτουλάριος. Σήμερα, η Μητρόπολη Κορίνθου ανήκει στην Εκκλησία της Ελλάδος.

 Επισκοπικός κατάλογος 
Όνομα  Έτη  Σημειώσεις Απόλλων  μέσα 1ου αιώνα  Άγιος Σίλας   Άγιος Ονησιφόρος   Σωσθένης   Απολλώνιος  αρχές 2ου αιώνα  Διονύσιος Α΄  ~ 170  Βακχύλος  ~ 196  Ησίοδος  3ος αιώνας  Διονύσιος Β΄  ~ 350  Δωρόθεος  τέλη 4ου αιώνα  Ευστάθιος  ~ 381  Αλέξανδρος  ~ 406  Περιγένης  ~ 431  Ερασίστρατος  ~ 446  Πέτρος  ~ 451  συμμετείχε στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο Φώτιος   ~ 536  Θεόδωρος  6ος αιώνας  Αναστάσιος  ~ 590 – 591  Ιωάννης Α΄  ~ 591  Στέφανος Α΄  ~ 681  Γαβριήλ Α΄ (Μορμόριος) 8ος/9ος αιώνας  Ιλαρίων  ~ 869  Ιωάννης Β΄  879 – 880  Παύλος Α΄  10ος αιώνας  Βασίλειος  10ος αιώνας  Αθανάσιος  ~ 976  Νικόδημος  αρχές 11ου αιώνα  Γαβριήλ   Γεώργιος  ~ 1027 – μετά τον Ιανουάριο 1028  Νικήτας  πριν τον Μάιο 1030 – μετά τον Απρίλιο 1032  Μιχαήλ   Νικόλαος   Ιωάννης  β΄ μισό 11ου αιώνα  Γεώργιος  β΄ μισό 11ου αιώνα  Στέφανος Β΄   Σέργιος  1092 – ;  επί Αλεξίου Κομνηνού Γρηγόριος (κατά κόσμον Γεώργιος Πάρδος)  α΄ τέταρτο 12ου αιώνα  Νικόλαος  ~ 1156  δολοφονήθηκε από τον Λέοντα, τύραννο Ναυπλίου και Άργους Θεόδωρος  ~ 1166  Νικόδημος Α΄   Υάκινθος  1343 – 1347  Θεόληπτος   Ισίδωρος   Θεόγνωστος  ~ 1394 Λατίνοι Αρχιεπίσκοποι, 1212–μέσα 15ου αιώνα Μάρκος  ~ 1445  Μαλαχίας  ~ 1446  Ιωακείμ  ~ 1447  Κύριλλος Α΄  1492 – 1507  παραιτήθηκε Μακάριος Α΄ (Παπαγεωργόπουλος)  Οκτώβριος 1507 – 4 Απριλίου 1517  κατόπιν Θεσσαλονίκης Θεοφάνης  1517 – 1534 Ιωάσαφ Α΄  πριν το 1541 – 1549  Σωφρόνιος  1549 – 1569  Λαυρέντιος  1574 – 1585  παραιτήθηκε Νεόφυτος Α΄  1585 – 1589  Λαυρέντιος  ~ 1590  Νεόφυτος Α΄  ~ 1595  Άνθιμος  πριν τις 23 Μαρτίου 1601 – 1622  Νεόφυτος Β΄  Μάιος 1622 – Ιούλιος 1624  καθαιρέθηκε Δανιήλ  Σεπτέμβριος 1624 – μετά τον Ιούλιο 1628  κατόπιν Σερρών Κύριλλος Α΄ (Σπανός)  1628 – 1635/6  μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης (1652, 1654) Ιεζεκιήλ Β΄  1636 – 1638  καθαιρέθηκε Ιωάσαφ Β΄  23 Αυγούστου 1638 – Ιανουάριος 1640  από Ελασσώνος Γρηγόριος Α΄ (ο Γουλανός)  πριν τον Φεβρουάριο 1641 – 1660  Παρθένιος  1660 – 1668 †  Κάλλιστος  7 Νοεμβρίου 1668 – 1672  Ζαχαρίας Α΄  ~ 1676 – 1684  μαρτύρησε Γρηγόριος Β΄ (Νοταράς)  1684 – 1715  υπό Ενετοκρατία Ιωάσαφ Γ΄  1715 – 1719  Μητροφάνης  ~ 1719  Παρθένιος  1734 – 1763  Μακάριος (Νοταράς)  1764 – 1768;/1770  Γαβριήλ Γ΄  Απρίλιος 1771 – 14 Φεβρουαρίου 1783  κατόπιν Νικαίας Ζαχαρίας Β΄ (Σεβαστός)  Φεβρουάριος 1784 – Οκτώβριος 1819 †  Κύριλλος Β΄ (Ροδόπουλος)  Σεπτέμβριος 1819 – 22 Φεβρουαρίου 1836 †  Κύριλλος Γ΄ (Βογάσαρης)  16 Δεκεμβρίου 1841 – 21 Αυγούστου 1842 †  ως Αργολίδος και Κορινθίας Γεράσιμος (Ράλλης-Σπανός)  18 Δεκεμβρίου 1842 – 13 Αυγούστου 1843 †  Ιωνάς (Κωνσταντινίδης)  10 Ιουλίου 1852 – 29 Νοεμβρίου 1853 †  Αμφιλόχιος (Γαρδέλης)  23 Αυγούστου 1854 – 8 Φεβρουαρίου 1875 †  Σωκράτης (Κολιάτσος)  2 Φεβρουαρίου 1884 – 15 Φεβρουαρίου 1899 †  Βαρθολομαίος (Γεωργιάδης)  26 Σεπτεμβρίου 1899 – 26 Φεβρουαρίου 1918 †  Δαμασκηνός (Παπανδρέου)  20 Δεκεμβρίου 1922 – 6 Νοεμβρίου 1938  μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών (1941–1949) Μιχαήλ (Κωνσταντινίδης)  10 Σεπτεμβρίου 1939 – 11 Οκτωβρίου 1949  κατόπιν Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Προκόπιος (Τζαβάρας)  23 Νοεμβρίου 1949 – 3 Δεκεμβρίου 1964 †  Παντελεήμων (Καρανικόλας)  18 Νοεμβρίου 1965 – 16 Αυγούστου 2006 †  Διονύσιος (Μάνταλος)  10 Οκτωβρίου 2006 – 7 Αυγούστου 2025 †  Παύλος Β΄ (Κίτσος)  9 Οκτωβρίου 2025 – σήμερα  από Θεσπιών

Αρχιερατικές περιφέρειες
Η Ιερά Μητρόπολη Κορίνθου διαιρείται σε 13 αρχιερατικές περιφέρειες: Κορίνθου, Βέλου, Βόχας, Ευρωστίνης, Κλεωνών, Λουτρακίου, Νεμέας, Ξυλοκάστρου, Σικυώνος, Στυμφαλίας, Σολυγείας, Τρικάλων και Φενεού.

 Παραπομπές 

 Πηγές 




 Konrad Eubel, Hierarchia Catholica Medii Aevi, vol. 1, p. 210; vol. 2, p. 136; vol. 3, p. 178; vol. 4, pp. 164-165; vol. 5, p. 173; vol. 6, p. 183
 Le Quien, Michel (1740). "Ecclesia Corinthi". Oriens Christianus, in quatuor Patriarchatus digestus: quo exhibentur ecclesiæ, patriarchæ, cæterique præsules totius Orientis. Tomus secundus, in quo Illyricum Orientale ad Patriarchatum Constantinopolitanum pertinens, Patriarchatus Alexandrinus & Antiochenus, magnæque Chaldæorum & Jacobitarum Diœceses exponuntur (in Latin). Paris: Ex Typographia Regia. cols. 155–168. OCLC 955922747.
 "Corinthe", in Dictionnaire d'Histoire et de Géographie ecclésiastiques, vol. XIII, Paris 1956, pp. 876-880






 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Επίσημος ιστότοπος Μητροπόλεως
 Παλιός ιστότοπος

Κορινθου

Μητροπολη