Ιερά Μητρόπολις Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου

Η Ιερά Μητρόπολις Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου είναι μητρόπολη της Εκκλησίας της Ελλάδας. Έδρα της είναι η πόλη της Ναυπάκτου στη νοτιοανατολική Αιτωλοακαρνανία και καλύπτει τον Δήμο Ναυπακτίας και την Δημοτική Ενότητα Παρακαμπυλίων του δήμου Αγρινίου. Σημερινός μητροπολίτης είναι ο Ιερόθεος (Βλάχος).

 Ιστορία 
Η επισκοπή της Ναυπάκτου μαρτυρείται από τον 4ο αιώνα και αρχικά υπαγόταν στην Κόρινθο και αργότερα στην ΑθήναNesbitt & Oikonomides (1994), p. 18 Gregory (1991), pp. 1442–1443. 

Όπως και το υπόλοιπο Ιλλυρικό, η Ναύπακτος υπαγόταν στον Πάπα της Ρώμης μέχρι το 733, όταν ο Λέων Γ΄ ο Ίσαυρος την υπήγαγε στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Ο επίσκοπός της, Αντώνιος, αναφέρεται μεταξύ των συμμετεχόντων στις Συνόδους που πραγματοποιήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη το 869–70 και το 879–80Veikou (2012), p. 466. 

Όταν η Ναύπακτος έγινε έδρα του νέου βυζαντινού θέματος της Νικόπολης στο δεύτερο μισό του 9ου αιώνα, η επισκοπή προήχθη σε μητροπολιτική στα τέλη του 9ου αιώνα, αναλαμβάνοντας τον ρόλο που προηγουμένως κατείχε η ΝικόποληNesbitt & Oikonomides (1994), pp. 9–10, 18. 

Έτσι, εμφανίζεται στις πηγές από τον 9ο αιώνα ως «Μητρόπολις Ναυπάκτου Νικοπόλεως», αριθμώντας αρχικά οκτώ εξαρτώμενες επισκοπές που κάλυπταν όλη την Ήπειρο: Βονίτσης, Αετού, Αχελώου, Ρωγών, Ιωαννίνων, Φωτικής, Αδριανόπολης, Βουθρωτού. Στο Τακτικόν του Εσκοριάλ στις αρχές της δεκαετίας του 970, προστέθηκε η επισκοπή της Χειμάρρας και κατά τον 11ο αιώνα δύο ακόμη, οι επισκοπές Κοζύλης και Άρτης υπήχθησαν στη ΝαύπακτοVeikou (2012), pp. 47, 265. Μετά τη βυζαντινή κατάκτηση της Βουλγαρίας περί το 1020, οι βόρειες επισκοπές της τέθηκαν υπό τη δικαιοδοσία της Αρχιεπισκοπής ΑχρίδοςVeikou (2012), p. 467. 

Το 1025, ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου τέθηκε επικεφαλής μιας εξέγερσης του τοπικού πληθυσμού, η οποία οδήγησε στο θάνατο του τοπικού στρατηγού Γεωργίου. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Η΄ (1025–28) κατέστειλε βάναυσα την εξέγερση και τύφλωσε τον μητροπολίτηGregory (1991), pp. 1442–1443 Veikou (2012), p. 467. 

Μετά την Δ΄ Σταυροφορία, η Ναύπακτος έγινε μέρος του Δεσποτάτου της ΗπείρουGregory (1991), pp. 1442–1443 Fine (1994), p. 65. Υπό τον μητροπολίτη Ιωάννη Απόκαυκο, ο θρόνος της Ναυπάκτου κέρδισε σε σημασία και ηγήθηκε τοπικής Συνόδου για το νότιο ήμισυ των περιοχών της Ηπείρου, αλλά σύντομα επισκιάστηκε από την Αρχιεπισκοπή Αχρίδος υπό τον δραστήριο Δημήτριο ΧωματηνόFine (1994), p. 115. 

Η πόλη βρέθηκε υπό Φραγκοκρατία από το 1294Gregory (1991), pp. 1442–1443 και έγινε Ρωμαιοκαθολική επισκοπή, στην οποία επισκόπευσαν περίπου 20 αρχιεπίσκοποι τον 14ο-15ο αιώνα. Η πόλη παρέμεινε τιτουλάρια επισκοπή της ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας μέχρι το 1977 http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/d2n01.html. 

Επισκοπικός κατάλογος
+ Όνομα  Έτη  ΣημειώσειςΕπίσκοποι Ναυπάκτου Μαρτύριος  ~ 342/3  Συμμετείχε στη Σύνοδο της Σαρδικής Καλλικράτης Β΄  ~ 431  Συμμετείχε στην Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο Ειρηναίος  ~ 451  συμμετείχε στην Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο Αντώνιος  πριν το 869 – μετά το 880  Συμμετείχε στις Συνόδους της Κωνσταντινούπολης που καταδίκασαν και αποκατέστησαν τον Πατριάρχη ΦώτιοΜητροπολίτες Ναυπάκτου Ευστράτιος  α΄ μισό 10ου αιώνα  Ανώνυμος  1026  Συμμετείχε σε εξέγερση κατά του κυβερνήτη της Ναυπάκτου Γεωργίου, γνωστού ως Μαυρογεώργιου. Η εξέγερση κατεστάλη και ο μητροπολίτης τυφλώθηκε. Χρυσοβέργης  τέλη 11ου – αρχές 12ου αιώνα  Σε αυτόν απευθύνει επιστολή ο Αρχιεπίσκοπος Αχρίδος Θεοφύλακτος (1078-1118). Ιωάννης Α΄  1122 – 1129  	 	 Βασίλειος  ~ 1156  Έλαβε μέρος σε Σύνοδο του 1156 στην Κωνσταντινούπολη υπό τον αυτοκράτορα Μανουήλ Α' Κομνηνό (1143 - 1180) Λέων  ~ 1172  Το έτος αυτό συνυπέγραψε Συνοδικό έγγραφο προς τον Μανουήλ Α' Κομνηνό (1143 - 1180) Κωνσταντίνος Μανασσής  1175 – 1187  Εξέχων ιστορικός, συγγραφέας του Χρονικού του Μανασσή Ανδρέας Δαμαλάς ή Τζίρος  1187 – 1199  Συνελήφθη από πειρατές στην Κόρινθο και εξαγοράστηκε με 500 χρυσά νομίσματαΜητροπολίτες Ναυπάκτου και Άρτης (με έδρα στη Ναύπακτο) Ιωάννης Απόκαυκος  1199/1200 – 1229/1230  Επιφανής συγγραφέας, μια από τις μεγαλύτερες εκκλησιαστικές μορφές της εποχής του Νικήτας Χωνιάτης  1232 – 1235  Ανηψιός του Μητροπολίτη Αθηνών Μιχαήλ Χωνιάτη Ιωάννης Γ΄ ο Ξηρός  1235/1236; ή 1252 – 1272  συμμετείχε στην καθαίρεση του Πατριάρχη Αρσενίου και στην Ένωση της Λυών Ευστράτιος   Γεράσιμος Α΄  ~ 1260   Γαβριήλ Α΄  1271 – 1275  Ιωάννης Δ΄  1362 – ;  από Κεφαλληνίας και Ζακύνθου Σεβαστιανός  1365 – 1367  Μητροπολίτης Ιωαννίνων, με Συνοδική Πράξη είχε «τον τόπον της Ναυπάκτου», διότι η Ναύπακτος είχε καταληφθεί από τους Λατίνους Ματθαίος Α΄  Ιούλιος 1367 – ;  Από Λευκάδος, εγκαταστάθηκε προσωρινά στην Άρτα, καθώς η Ναύπακτος τελούσε υπό λατινική κατοχή Νικήτας Β’  ~ 1377  Αναφέρεται σε κώδικα του 1377 Ματθαίος Β΄  1381 – 1385  από Κερνίτσης, έγινε Ιωαννίνων «επέχων και τον Ναυπάκτου θρόνον»Μητροπολίτες Ναυπάκτου και Άρτης (με έδρα στην Άρτα και τη Ναύπακτο) Γαβριήλ Β΄  1387 – 1388  Ιωαννίνων «επέχων και τον Ναυπάκτου θρόνον» Μαρτύριος  ; – 1437  Αναφέρεται ο θάνατός του το 1437 σε σημείωμα χειρογράφου Ευαγγελίου της διαλυμένης σήμερα Μονής Αγίας Παρασκευής Μυρταρίου Βόνιτσας Θεοδόσιος Α΄  1451/1452  Αναφέρεται η χειροτονία του σε επίσκοπο σε άλλο σημείωμα του ιδίου χειρογράφου Ευαγγελίου Ματθαίος Γ΄  Ιανουάριος 1467  	 Νεόφυτος Α’  ~ 1476  Δωρόθεος  Ιούνιος 1477  Γεράσιμος Β΄ Χοϊδάς  1480  Αναφέρεται ως «Ναυπάκτου και Νικοπόλεως» Ευθύμιος  1507  Αναφέρεται στο κτιτορικό της Μονής Τιμίου Προδρόμου Δερβεκίστης Ιάκωβος Α΄  1510   Ακάκιος Α΄  πριν το 1516 – μετά το 1520  Αθανάσιος  1535, 1544   Κύριλλος Α΄  1541  Γρηγόριος Α΄ Ξηροποταμινός  1544  Διετέλεσε Πατριαρχικός Πρωτοσύγκελλος και αναφέρεται ως «ευλαβής, μουσικός και ενάρετος» Δαμασκηνός Α΄  1544 – 1546  	 Παρθένιος Α΄  ~ 1546  επί Πατριαρχίας Διονυσίου Β΄ Δαμασκηνός Β΄  1549 – 1550  Κύριλλος Β΄  1550  	 Γρηγόριος Β΄  1553  	 Γαβριήλ Γ΄  1561  	 Ιωακείμ Α΄  πριν το 1564 – μετά το 1570  Παρθένιος Β΄  1567 – 1570  	 Δαμασκηνός Γ΄ ο Στουδίτης  1574; – 1577  από Λητής και Ρεντίνης, λόγιος, ενάρετος και πολυγραφότατος, συγγραφέας του γνωστού βιβλίου «Θησαυρός Δαμασκηνού υποδιακόνου του Στουδίτου», άγιος Μητροφάνης Α΄  1577 – 1580  Υπέγραφε το έτος 1580 τις επιστολές της Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως προς τον Τσάρο της Μοσχοβίας Παρθένιος Γ΄  1580 – 1581  Υπέγραψε το 1580 Πατριαρχικό Σιγίλλιο «περί της εν Μετεώροις Μονής του Σωτήρος Χριστού» Γαβριήλ Δ΄ Γκόρας  1581 – 24 Ιουνίου 1589  Μακάριος Α΄  1590 – 1600   Ζαχαρίας Α΄  1601 – 1602  	 Γαβριήλ Ε΄  1602 – μετά τον Ιούλιο 1628  παραιτήθηκε Παρθένιος Δ΄ ο Γέρων  1632  εξελέγη και το ίδιο έτος μετετέθη στην Μητρόπολη Ιωαννίνων, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Γαβριήλ ΣΤ΄  1632 – 1633 †   Ζαχαρίας Β΄ (Γεωργάνος, Γεργανός ή Γαργάνος)  1633  Λαυρέντιος  8 Ιουνίου 1633 – Ιούλιος 1637  από Διδυμοτείχου Ακάκιος Β΄  Ιούλιος 1637 – 1639  αρχικά Βονδίτζης, κατόπιν Βελλάς. α΄ θητεία Κωνστάντιος  ~ Μάιος 1639  Θεοδόσιος Β΄ (Θεόφιλος Κορυδαλλεύς)  1640 – 1641  εξέχων Αριστοτελικός φιλόσοφος και συγγραφέας Ακάκιος Β΄  1641 – 1643 †  β΄ θητεία Γαλακτίων  9 Σεπτεμβρίου 1643 – 27 Ιανουαρίου 1647  από Σερρών Γαβριήλ Ζ΄ Βλάσιος  27 Ιανουαρίου 1647 – 1660 †  	 Βαρθολομαίος  18 Ιουλίου 1660 – μετά τον Μάιο 1675  λόγιος, πρωτοσύγκελλος του Γαβριήλ Ζ΄ Δαμασκηνός Δ΄  ~ 1675   Νεόφυτος Α΄ Πάριος  ~ 1680  	 Μητροφάνης Β΄  ~ 1680   Βαρθολομαίος  1682 – 1692  	 Μελέτιος Μήτρου  1692 – 1697  επιφανής λόγιος από τα Ιωάννινα, σπουδαίος εκκλησιαστικός ιστορικός και γεωγράφος Μακάριος Β΄  ~ 1697  από Μετρών και Αθύρων, παραιτήθηκε λόγω αντιδράσεων τον Ιούλιο του έτους εκλογής του Γρηγόριος Γ΄  1697 – 1703  	 Νεόφυτος Β΄ Μαυρομμάτης  1703 – 1722  από Σαντορίνης Ανατόλιος  1722  	 Ιωαννίκιος Χατζής  1722 – 1727  από Βελλάς, λόγιος, σώζονται επιστολές του Παρθένιος Ε΄  1727 – 1756  Προηγουμένως πρωτοσύγκελλος Μητρόπολης Λαρίσης. Αναφέρεται σε ιδρυτική επιγραφή του 1740 της Μονής Δρυμοναρίου Φλωριάδος Βάλτου Νεόφυτος Γ΄   	 	 Ζαχαρίας Γ΄   	 	 Κάλλιστος   	 	 Παΐσιος  1756 – 1769  	 Ιάκωβος Β΄  1769 – 1777  Προηγουμένως πρωτοσύγκελλος του Παϊσίου Ζαχαρίας Δ΄  1777 – 1779  	 Μακάριος Γ΄ (Βαλασάκης)  1779 – 3 Μαρτίου 1794  κατόπιν Δέρκων Ιγνάτιος Α΄ (Μπάμπαλος ή Κακουγδός)  Μάρτιος 1794 – Απρίλιος 1806  λόγιος, παραιτήθηκε, κατόπιν Ουγγροβλαχίας Πορφύριος  Απρίλιος 1806 – Ιούνιος 1808  α΄ θητεία, απομακρύνθηκε για να συγχωνευθεί η Μητρόπολη Ναυπάκτου με την Ιωαννίνων κατ' απαίτηση του Αλή Πασά. Το 1809 εξελέγη ΕλασσώνοςΜητροπολίτες Ιωαννίνων και Ναυπάκτου Ιερόθεος Α΄ (Τρέμουλας)  1808 – 1810  από τη Νάξο, ανηψιός του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτη Γαβριήλ Η΄ (Γιάγκας)  1810 – 1813  από Λαρίσης, Μητροπολίτης Ιωαννίνων 1810–1826. Το 1813 η Μητρόπολη Ναυπάκτου αποσπάστηκε εκ νέου.Μητροπολίτες Ναυπάκτου και Άρτης Πορφύριος  28 Ιουνίου 1813 – Σεπτέμβριος 1820  από Ελασσώνος, β΄ θητεία, το 1820 παύθηκε και εξορίσθηκε στο Άγιο Όρος λόγω επαναστατικής δράσεως Άνθιμος Β΄  Σεπτέμβριος 1820 – 25 Φεβρουαρίου 1822  με απόφαση της Γερουσίας Δυτικής Ελλάδος η δικαιοδοσία του περιορίστηκε στις Τουρκοκρατούμενες περιοχές της Μητροπόλεως Ναυπάκτου και Άρτης, τις οποίες ποίμανε μέχρι το 1826 Πορφύριος  25 Φεβρουαρίου 1822 – 1833  γ΄ θητεία, με απόφαση της Γερουσίας Δυτικής Ελλάδος διορίσθηκε Αρχιεπίσκοπος της ελευθέρας Δυτικής Ελλάδος. Μετά την απελευθέρωση ονομάσθηκε Ναυπάκτου και Μεσολογγίου (1829-1833), καθώς η Άρτα παρέμεινε στην Οθωμανική Αυτοκρατορίασυγχωνεύτηκε σε «Επισκοπή Ακαρνανίας και Αιτωλίας» με έδρα το Μεσολόγγι (1833-1852)Επίσκοποι Ναυπακτίας και Ευρυτανίας Άνθιμος (Ολύμπιος)  26 Δεκεμβρίου 1852 – 2 Απριλίου 1881 †   Δαυίδ (Τολμίδης)  2 Ιουνίου 1884 – 15 Ιουλίου 1896 †  συγχωνεύτηκε σε «Επισκοπή Ακαρνανίας και Αιτωλίας» με έδρα το Μεσολόγγι (1899-1909)Επίσκοποι Ναυπακτίας και Ευρυτανίας Σεραφείμ (Δομβοΐτης)  16 Νοεμβρίου 1909 – 23 Φεβρουαρίου 1914 †  Από 7 Ιουλίου 1901 Επίσκοπος Ευρυτανίας, με την οποία η Ναυπακτία ενώθηκε δυνάμει του Ν. ΓΥΛΔ/16 Νοεμβρίου 1909 Αμβρόσιος (Νικολαΐδης)  16 Ιουλίου 1914 – 1922  από ΧριστουπόλεωςΜητροπολίτες Ναυπακτίας και Ευρυτανίας Αμβρόσιος (Νικολαΐδης)  1923 – 6 Σεπτεμβρίου 1932  κατόπιν Φθιώτιδοςπροσαρτήθηκε στην Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας (1932-1936) Γερμανός (Γκούμας)  22 Μαρτίου 1936 – 12 Απριλίου 1945  κατόπιν Ηλείας Χριστοφόρος (Αλεξανδρόπουλος)  24 Οκτωβρίου 1945 – 31 Μαρτίου 1958 †   Δαμασκηνός (Κοτζιάς)  25 Ιουνίου 1958 – 31 Μαΐου 1977  από ΜαραθώνοςΜητροπολίτες Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Δαμασκηνός (Κοτζιάς)  31 Μαΐου 1977 – 2 Απριλίου 1984 †   Αλέξανδρος (Παπαδόπουλος)  5 Μαΐου 1984 – 25 Ιανουαρίου 1995  κατόπιν Μαντινείας και Κυνουρίας Νικόδημος (Ζαλούμης)  28 Ιανουαρίου 1995 – 21 Μαΐου 1995 †   Ιερόθεος (Βλάχος)  20 Ιουλίου 1995 – σήμερα 

 Ιερές Μονές 
 Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Αμπελακιωτίσσης, στο ομώνυμο χωριό Αμπελακιώτισσα
 Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου Προδρόμου Βομβοκούς, στη Βομβοκού
 Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, στο χωριό Σκάλα Ναυπάκτου
 Παραπομπές 

 Πηγές 










Ναυπακτου
Μητροπολη
Κατηγορία:Πρώην επισκοπές της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας