Ιερά Μητρόπολις Αδριανουπόλεως

Η Ιερά Μητρόπολις Αδριανουπόλεως είναι μια εκ των εν Τουρκία ενεργών Μητροπόλεων του Οικουμενικού Πατριαρχείου.  

Η Μητρόπολη υφίσταται από το 325 μ.Χ. και έχει την έδρα της στη Θρακική πόλη της Αδριανούπολης. Συνορεύει στα βόρεια με τη Μητρόπολη Σηλύμνου (Σλίβεν) του Πατριαρχείου Βουλγαρίας, στα ανατολικά με τις Μητροπόλεις Σαράντα Εκκλησιών και Βιζύης, στα νότια με τη Μητρόπολη Ηρακλείας και στα δυτικά με τη Μητρόπολη Διδυμοτείχου.  

Άλλες μεγάλες πόλεις εντός της Μητρόπολης είναι η Αρτεσκός και η Αρκαδιούπολη. 

 Ιστορία 
Η Αδριανούπολη (επαν)ιδρύθηκε παίρνοντας το όνομά της από τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα Αδριανό (117-138) το 125 στη θέση προγενέστερου Θρακικού οικισμού, που ονομαζόταν Ουσκουδάμα. 

Η πόλη έγινε έδρα επισκοπής το έτος 325. Τον 7ο αιώνα υπήχθησαν σε αυτή 5 επισκοπές και τον 12ο αιώνα έφτασαν τις 13. Το 1326 η Βυζαντινή πόλη κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς Τούρκους και μεταξύ 1413 και 1457 ήταν η πρωτεύουσα τους. Σταδιακά, οι επισκοπές που υπάγονταν σε αυτή μειώθηκαν, και τον 16ο αιώνα παρέμεινε μόνο η Αγαθόπολη, η οποία επίσης διαχωρίστηκε το 1760. 
Στην ευρύτερη περιοχή της Αδριανούπολης υπήρχαν πολλές ελληνορθόδοξες μονές και μετόχια όπως η Μονή Αγίων Πέτρου και Παύλου Λαμπούς, ο Άγιος Στέφανος (μετόχιο Μονής Μεγίστης Λαύρας), ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος (της Μονής Σινά), η Αγία Παρασκευή (του Παναγίου Τάφου), ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος (Μονής Παντοκράτορος) κ.ά.

Μετά την ίδρυση της Βουλγαρικής Εξαρχίας το 1870 εγκαταστάθηκε και εξαρχικός ιεράρχης στην Αδριανούπολη. Δυτικά της Μητρόπολης Αδριανουπόλεως, στο Ορτάκιοϊ υφίστατο η Μητρόπολη Λιτίτσης από τον 9ο-10ο αι. μ.Χ. Η περιοχή αυτή της Βόρειας Θράκης κατελήφθη από τους Βούλγαρους κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο (30 Σεπτεμβρίου 1912 – 30 Μαΐου 1913). Οι Βούλγαροι εκδίωξαν το 1912 από την έδρα του ως Πατριαρχικό, τον Μητροπολίτη Λιτίτσης Νικόδημο μαζί με όλους τους Έλληνες κατά τους διωγμούς του Ελληνισμού της Θράκης το 1912-13. Έτσι η Μητρόπολη Λιτίτσης σταμάτησε να υφίσταταιΓιώργος Καζάνας, Το Ορτάκιοϊ της Θράκης – μια ελληνική κοινότητα.Ν.Ροδοοίνος, Ολίγα περί της Μητροπόλεως Λιτίτσης, Θρακικά, τόμος 12, 1939..

Το 1913 ο βουλγαρικός ορθόδοξος πληθυσμός εκδιώχθηκε από τον οθωμανικό στρατό κατά τη διάρκεια του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου. Ο ελληνορθόδοξος πληθυσμός απελάθηκε στην Ελλάδα βάσει της συμφωνίας ανταλλαγής πληθυσμών Τουρκίας-Ελλάδας του 1923. 

Ο ελληνορθόδοξος μητροπολιτικός ναός της Αδριανούπολης ήταν αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Κτίσθηκε το 1704 σε επαφή με το βόρειο τείχος του κάστρου και ήταν μια μεγαλοπρεπής τρίκλιτη βασιλική με πλούσια εσωτερική. Η τελευταία λειτουργία στον ναό, τελέσθηκε στις 9 Οκτωβρίου του 1922 πριν οι Έλληνες εγκαταλείψουν την πόλη οριστικά. Στη συνέχεια ο ναός μετατρέπεται σε αποθήκη ξυλείας μέχρι τη δεκαετία του '60 που κατεδαφίστηκε για να χτιστεί στη θέση του, γνωστό ξενοδοχείο.

Μετά το 1922 τα κειμήλια από τους ελληνορθόδοξους ναούς μεταφέρθηκαν από τους πρόσφυγες στην ελεύθερη Ελλάδα, όπως τα κειμήλια του ναού των Αγίων Δώδεκα Αποστόλων της συνοικίας Κιρισχανέ της Αδριανούπολης μεταφέρθηκαν από τους πρόσφυγες στη Δράμα όπου εγκαταστάθηκαν και αργότερα έκτισαν τον Ναό των Αγίων Δώδεκα Αποστόλων Δράμας σε ανάμνηση του ναού της πατρίδας τους.Ο Ιερός Ναός Αγίων Δώδεκα Αποστόλων Δράμας, Πρωινός Τύπος, 9 Οκτωβρίου 2017Ιερά Μητρόπολις Δράμας, Ημερολόγιον 2018, Ἀφιερωμένον εἰς τόν Ἑλληνισμόν τῆς Θράκης, έκδοση Ιεράς Μητροπόλεως Δράμας, εκδόσεις Μέλισσα, 2017

Ο τελευταίος Μητροπολίτης Αδριανουπόλεως, ο Πολύκαρπος Β΄, μετά την απόσυρση των ελληνικών στρατευμάτων από την Ανατολική Θράκη, αποσύρθηκε δυτικά του Έβρου, σε τμήματα της Μητροπόλεως που βρίσκονταν στην ελληνική επικράτεια. Στις 9 Οκτωβρίου 1924, έλαβε τον τίτλο του Μητροπολίτη Νέας Ορεστιάδας και Αδριανουπόλεως. Το 1931, όλες οι ενορίες της επισκοπής προσαρτήθηκαν στη Μητρόπολη Διδυμοτείχου και ο Πολύκαρπος μετέβη στη Χίο. 

Στις 20 Ιανουαρίου 2003 δόθηκε ο τίτλος του Μητροπολίτη Αδριανουπόλεως, υπερτίμου και εξάρχου παντός Αιμιμόντου στον (από Ελβετίας) Δαμασκηνό Παπανδρέου, ο οποίος πέθανε το 2011. Το 2014 εξελέγη Μητροπολίτης Αδριανουπόλεως ο Αμφιλόχιος (Στεργίου). 

Η Ορθόδοξη Εκκλησίας της Βουλγαρίας διατήρησε τον τίτλο του Μητροπολίτη Αδριανουπόλεως μέχρι το 1940. Την 1η Οκτωβρίου 1998 δόθηκε ο τίτλος αυτός στον επίσκοπο Ευλόγιο, κίνηση που προκάλεσε προβλήματα μεταξύ των Πατριαρχείων Σόφιας και Κωνσταντινουπόλεως. Μετά από σχετική επιστολή του Πατριάρχη Βαρθολομαίου το 2015, η Ιερά Σύνοδος του Πατριαρχείου Βουλγαρίας απάντησε ότι δεν θα αλλάξει τον τίτλο του επισκόπου Ευλογίου, αλλά υποσχέθηκε να μην ξαναδώσει τίτλους που υπάρχουν ήδη σε άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες. 

Αρχιεπισκοπή Αδριανουπόλεως υφίσταται ως τίτλος και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας με το πλήρες Λατινικό όνομα Hadrianopolis in Haemimonto, δηλαδή Αδριανουπόλεως του Αίμου. Ο τίτλος είναι κενός από το 1997.

 Επισκοπικός κατάλογος 
+ Όνομα  Έτη  Σχόλια Ευτρόπιος  338 – 332  Λούκιος  340 – 356  Φίλιππος Α΄  362 – 363  Τηλέμαχος  ~ 375  Θεμίστιος  ~ 390  Αμμώνιος  394 – 399  συμμετείχε στη Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης το 394 Γρηγόριος  451 – 459  Κόνων  πριν το 518 – 536  Ιωάννης Α΄  ~ 553  Ιωάννης Β΄  ~ 680  Μανουήλ ή Εμμανουήλ  787 – 813  Θεοφύλακτος  845;  Κοσμάς  867 – 869  Φίλιππος Β΄  879;  Νικόλαος Α΄  β΄ μισό 10ου αιώνα   επί Τσιμισκή Μιχαήλ  τέλη του 10ου αιώνα  Αγαπητός  1025 – 1043  Ευσέβιος  ~ 1054  Πανθέριος  ~ 1072  Νικηφόρος  ~ 1082  Νικόλαος Β΄  ~ 1084  επί Αλεξίου Α΄ Κομνηνού Μιχαήλ  μετά το 1084  Ευστάθιος  α΄ μισό 12ου αιώνα  Μύρων  α΄ μισό 12ου αιώνα  Ματθαίος  α΄ μισό 12ου αιώνα  Λέων ή Λεόντιος  1156 – 1171  συμμετείχε στις Συνόδους της Κωνσταντινούπολης το 1156, 1160 και 1171 Γεώργιος  ~ 1173  Χριστόδουλος   Ευστάθιος   Θεοδόσιος  τέλη 12ου – αρχές 13ου αιώνα  Θεόδωρος   λατινική κατοχή  1204 – 1225  Γεράσιμος  β' τέταρτο 13ου αιώνα  Γερμανός  1250 – 1265  κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Βασίλειος ή Βαρλαάμ  1265 – Νοέμβριος 1278  ανηψιός του Γερμανού Θεόκτιστος  Νοέμβριος 1278 – αρχές 1283  Αρσένιος  1290/93 – 1307  Ιγνάτιος  1317/18 – 1327  Γρηγόριος  πριν τις 19 Οκτωβρίου 1331  Ιωσήφ  1344 – 1347/1351  Γεράσιμος  1347 – 1361  Πολύκαρπος Α΄  1365 – 1379/80  αιχμαλωτίστηκε από τους Οθωμανούς κατά την κατάληψη της πόλης Ματθαίος  Ιούνιος 1380 – 1391  Θαδδαίος  Δεκέμβριος 1401 – 1403  εξελέγη κατόπιν διετούς χηρείας, προηγουμένως επίσκοπος Μελανίων Γεράσιμος Α΄  πριν τον Μάρτιο 1433 – 1457  Μάρκος  1464 – 1466  κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Μακάριος  ~ 1467 – ;  Θεοφάνης  ~ 1474  Θεόληπτος  1517 – 1518  Ιωάσαφ  ~ 1535/40 – 1556  κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Αρσένιος  1561 – 1565  υπογράφει την καθαίρεση του Πατριάρχη Ιωάσαφ Β΄ (Ιαν. 1565) Ιωάσαφ  1572 – ;  β΄ θητεία ως τον θάνατό του Ιερεμίας  ~ 1580  Κάλλιστος  πριν τον Ιούνιο 1583 – 1594  Ιερεμίας  1594 – ;  Άνθιμος Α΄  πριν το 1597 – 18 Ιουνίου 1623  κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Παρθένιος Α΄  19 Ιουνίου 1623 – 1639  από Αγχιάλου, κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Παρθένιος Β΄  7 Ιουλίου 1639 – 1644  από Ιωαννίνων, κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Νεόφυτος  Σεπτέμβριος 1644 – 1686  επαύθη, κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Γεράσιμος Β΄  1686 – 1688 (επιτροπικώς)  από Καστορίας, μετέπειτα Πατριάρχης Αλεξανδρείας Κλήμης  1688 – 1691  παραιτήθηκε Αθανάσιος Α΄  Νοέμβριος 1692 – 1709  από Τορνόβου, κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Αθανάσιος Β΄  1709 – 1739 †  Διονύσιος Α΄  Σεπτέμβριος 1739 – 1742;  α΄ θητεία Κύριλλος Α΄  1742 – 1744  Διονύσιος Α΄  1744 – 1η Φεβρουαρίου 1774  β΄ θητεία Καλλίνικος Α΄  1774;  Νικηφόρος Α΄  21 Φεβρουαρίου 1774 – 1780 †  Καλλίνικος Β΄  Οκτώβριος 1780 – Σεπτέμβριος 1792  κατόπιν Νικαίας, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Γαβριήλ  Σεπτέμβριος 1792 – 5 Δεκεμβρίου 1810 †  από Νικαίας  Κύριλλος Β΄ (Σερπετζόγλου)  Δεκέμβριος 1810 – 4 Μαρτίου 1813  από Ικονίου, κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Δωρόθεος Πρώιος  Ιούνιος 1813 – 4 Ιουνίου 1821 †  από Φιλαδελφείας, σκοτώθηκε από τους Οθωμανούς, άγιος  Νικηφόρος (Πηλουσιώτης)  Ιούνιος 1821 – Σεπτέμβριος 1824  από Προικοννήσου, κατόπιν Δέρκων Γεράσιμος Γ΄ (Αργυράκης ή Φρυδάς ή Κρης)  Σεπτέμβριος 1824 – 19 Απριλίου 1830  από Προύσης, παραιτήθηκε  Γρηγόριος Β΄  Μάιος 1830 – 24 Ιουνίου 1840  από Στρωμνίτσης, παραιτήθηκε  Γεράσιμος Δ΄ (Τζερμιάς)  Ιούνιος 1840 – 15 Μαρτίου 1853  από Πελαγονίας, μετά Χαλκηδόνος  Κύριλλος Γ΄ (Κυριακίδης)  15 Μαρτίου 1853 – 1 Μαΐου 1873  από Γάνου και Χώρας, αργότερα Σηλυβρίας  Διονύσιος Β΄ (Χαριτωνίδης)  1 Μαΐου 1873 – 14 Νοεμβρίου 1880  από Διδυμοτείχου, κατόπιν Νικαίας  Νεόφυτος Β΄ (Παπακωνσταντίνου)  14 Νοεμβρίου 1880 – 23 Ιανουαρίου 1886  από Φιλιππουπόλεως, παραιτήθηκε, αργότερα Πελαγονίας, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Διονύσιος Β΄ (Χαριτωνίδης)  23 Ιανουαρίου 1886 – 23 Ιανουαρίου 1887  από Νικαίας, κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης  Ματθαίος (Πετρίδης)  28 Φεβρουαρίου 1887 – 3 Ιανουαρίου 1890  από Πελαγονίας, παύθηκε Κύριλλος Δ΄ (Δημητριάδης/Παναγιώτου)  3 Ιανουαρίου 1890 – 26 Αυγούστου 1908  από Λήμνου  Καλλίνικος Γ΄ (Γεωργιάδης)  26 Αυγούστου 1908 – 12 Αυγούστου 1910  κατόπιν Καλλιουπόλεως  Πολύκαρπος Β΄ (Βαρβάκης)  12 Αυγούστου 1910 – 12 Φεβρουαρίου 1931  από Ελασσώνος, κατόπιν Χίου  Δαμασκηνός (Παπανδρέου)  20 Ιανουαρίου 2003 – 5 Νοεμβρίου 2011  από Ελβετίας  Αμφιλόχιος (Στεργίου)  18 Οκτωβρίου 2014 – σήμερα 

 Ναοί 
Σήμερα λειτουργούν μόνο 2 Ιεροί Ναοί στην πόλη της Ανδριανούπολης. 

Πιο συγκεκριμένα:

 Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Αδριανουπόλεως
 Ιερός Ναός Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Αδριανουπόλεως

 Δείτε επίσης 
 Άγιος Ιερομάρτυς Κύριλλος ΣΤ', Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, ο Ανδριανουπολίτης

 Παραπομπές 

Πηγές












Αδριανουπόλεως