Κοτζά Αναστάς

Ο Αναστάσιος Παπαδόπουλος (1896 - 2 Δεκεμβρίου 1922), γνωστός και με το ψευδώνυμο Κοτζά Αναστάς, ήταν Έλληνας οπλαρχηγός της περιοχής του δυτικού Πόντου.Νίκος Μαραντζίδης, ''Γιασασίν Μιλιέτ. Ζήτω το Έθνος''. Προσφυγιά, κατοχή και εμφύλιος. Εθνοτική ταυτότητα και πολιτική συμπεριφορά στους τουρκόφωνους ελληνορθόδοξους του δυτικού Πόντου, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2001, σελ. 80. Υπήρξε ηγετική μορφή της πρώτης και της δεύτερης μάχης της οροσειράς του Τοπ Τσαμ, ενώ ήταν ένας από τους σπουδαιότερους επικεφαλής αντάρτικων ομάδων κατά την Αντίσταση των Ποντίων στις αρχές του 20ου αιώνα.   

Το 1915 επιστρατεύεται στα “Τάγματα Εργασίας”,αλλά δεν άργησε να αντιληφθεί ότι ουσιαστικά επρόκειτο για “Τάγματα Θανάτου”, καθώς ήταν ένα καλοστημένο εργαλείο μεθοδικής εξόντωσης των Ελλήνων. Αποφασίζει και καταφέρνει να δραπετεύσει μαζί με άλλους χωριανούς και ανεβαίνει στο βουνό Τοπτσάμ (συγκεντρωμένα πεύκα). Η επιθυμία για αντίσταση στις τούρκικες θηριωδίες είναι πλέον αυτοσκοπός για τον ατίθασο νεαρό.Μαζί με τους λοιπούς δραπέτες, εντάσσεται στην αντάρτικη ομάδα του Ιάκωβου Καρατελίδη ή καπετάν Γιακώβ.  

Από το 1916, η απόπειρα της γενοκτονίας από τους Τούρκους γίνεται πλέον συστηματική και το αντάρτικο θεριεύει. Οι επιθέσεις των Τούρκων είναι αλλεπάληλες και σε μια εξ’αυτών ο καπετάν Γιακώβ σκοτώνεται.Την ηγεσία των ανταρτών αναλαμβάνει ο Αναστάσιος,σε ηλικία μόλις 20 ετών. Η παλλικαριά του γίνεται σύντομα γνωστή σε όλο τον Πόντο και τα πολεμικά του κατορθώματα δίνουν ελπίδα σε όλους τους Έλληνες. 

Τον Απρίλιο του 1921, εκστρατεύει στην Έρμπαα, ο Τοπάλ Οσμάν. Με δύναμη 3000 Τσετών, μετατρέπει το χωριό σε πραγματική κόλαση.Καμμένη γη και πτώματα παντού. Δεν τολμάει, όμως, να αναμετρηθεί με τους αντάρτες του Κοτζά Αναστάς και πάνω από 12000 γυναικόπαιδα φιλοξενούνται στην οροσειρά Τοπτσαμ, υπό την προστασία των ανταρτών.Στο μεταξύ, όλο και περισσότεροι άνδρες συστρατεύονται με τον Κοτζά Αναστάς και ο αριθμός των ανταρτών ενισχύεται σημαντικά. 

Ο Κεμάλ, έχοντας καταλάβει ότι δεν είναι εύκολη υπόθεση η εξολόθρευση του Κοτζά Αναστάς, ρίχνει στη μάχη δυο από τα δυνατά χαρτιά του.Το Νοέμβριο του 1921, μια ολόκληρη μεραρχία με αρχηγό το Λίβα Πασά,  σφυροκοπά επί 52 ημέρες το Τοπτσαμ. Παρά το αριθμητικό πλεονέκτημα, άλλη μια αποτυχία καταγράφηκε στο τούρκικο παθητικό. Σειρά,παίρνει ο στρατηγός Τσεμάλ Τσεβίτ. Με 10000 άνδρες ξεκινάει την επιχείρηση Γιλντιρίμ (Κεραυνός), δίνοντας προσωπική υπόσχεση στον Κεμάλ ότι θα εξολόθρευε τους αντάρτες. Ωστόσο η πανωλεθρία ήταν αναπόφευκτη. Ο ίδιος ο Τσεμάλ πέφτει νεκρός και η πολυάριθμη μεραρχία,στις 23 Φεβρουαρίου 1922, τρέπεται σε φυγή.

Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, ο Λίβα Πασάς επανέρχεται αυτή τη φορά δια μέσου της διπλωματικής οδού. Οι συνεχόμενες αποτυχίες των Τούρκων, τους αναγκάζουν να έρθουν σε συννενόηση με τον Κοτζά Αναστάς, ο οποίος θέτει ως βασικό όρο την ασφαλή απομάκρυνση των γυναικόπαιδων από το βουνό, όπου είχαν βρεί καταφύγιο.Παρόλα αυτά, το μίσος των Τούρκων προς τον Κοτζά Αναστάς παρέμεινε άσβεστο. Στις 2 Δεκεμβρίου του 1922, ο θρυλικός αυτός ακρίτας δολοφονήθηκε από Τσέτες στο χωριό Εζενούς μετά την υπογραφή της συμφωνίας και παρά την αμνηστία που είχε δοθεί. Οι δολοφόνοι δεν αρκέστηκαν όμως εκεί. Αποκεφάλισαν το νεκρό σώμα του Κοτζά Αναστάς και κρέμασαν το κεφάλι σε ένα τηλεγραφόξυλο στην Τοκάτη, πανηγυρίζοντας για το θάνατό του. Προσπαθώντας να πάρει και να θάψει το σώμα του,οι Τσέτες σκότωσαν και τον αδερφό του Γεώργιο.

Μετά τον θάνατό του, καθιερώθηκε στην συνείδηση του Ελληνισμού ως Ο Τελευταίος Ακρίτας του Πόντου.  

 Βιογραφικό 

Γεννήθηκε στο χωριό Εντίκ Πινάρ της επαρχίας Έρπαας του Πόντου. Το ψευδώνυμό του σήμαινε Μέγας Αναστάσης, ενώ οι Τούρκοι σε αντίθεση τον ονόμαζαν Κοτζά Γκιαούρ, που σήμαινε Μέγας Άπιστος. Συγκρινόταν πολλές φορές από τους Ποντίους με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, οπλαρχηγό της Επανάστασης του 1821. Χαρακτηριστικό του ήταν ότι πολεμούσε κρατώντας μαχαίρι και μία ελληνική σημαία, η οποία απεικόνιζε τον ποντιακό αετό. Σκοτώθηκε από τσέτες, μαχόμενος στο χωριό Εζενούς, καλύπτοντας επιχείρηση εκκένωσής του από τον ελληνικό πληθυσμό, στις 2 Δεκεμβρίου 1922. Μέχρι σήμερα, αποτελεί έναν από τους πιο αγνώστους Έλληνες οπλαρχηγούς.

 Αναγνώριση 

Η λαϊκή μούσα τίμησε τον οπλαρχηγό, καθώς σήμερα υπάρχει γνωστό ποντιακό παραδοσιακό τραγούδι με αναφορά στον Κοτζά Αναστάς.

Τον Ιούλιο του 2015, πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του πρώτου μνημείου για τον οπλαρχηγό Παπαδόπουλο, στο χωριό Νεράιδα Κοζάνης.

Παραπομπές

Κατηγορία:Ποντιακός Ελληνισμός