Μακεδονική κουζίνα

Η Μακεδονική κουζίνα είναι η κουζίνα του γεωγραφικού διαμερίσματος της Μακεδονίας στη βόρεια Ελλάδα. Η σύγχρονη κουζίνα της Μακεδονίας έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τη γενικότερη ελληνική, τη βαλκανική και τη μεσογειακή κουζίνα. Περιλαμβάνει και φαγητά που ανάγονται στο οθωμανικό παρελθόν της περιοχής. Λόγω της μακρόχρονης παρουσίας Αρμενίων, Θρακιωτών, Μικρασιατών, Βλάχων, Ποντίων, Σλάβων και Εβραίων Σεφαρδιτών στην περιοχή, η μακεδονική κουζίνα περιλαμβάνει διάφορα φαγητά προερχόμενα από αυτές τις ομάδες.Υποψηφιότητα μακεδονικής κουζίνας για τους καταλόγους της unesco 

 Ιστορία 
μικρογραφία|Βούβαλοι στη λίμνη Κερκίνη
Από την αρχαία περίοδο, στη Μακεδονία σερβίρονται διάφορα πιάτα (π.χ. αρνί μαγειρεμένο με Κυδώνι ή διάφορα λαχανικά και φρούτα, κατσίκι βραστό ή τηγανητό σε Ελαιόλαδο). Διάφορες συνταγές από τη Καβάλα μέχρι τη Καστοριά και τη Κοζάνη που περιλαμβάνουν αρνί με κυδώνι και χοιρινό κρέας με Σέλινο ή Πράσο.

Η άφιξη Ελλήνων προσφύγων από τη Μικρά Ασία και την Κωνσταντινούπολη το πρώτο τέταρτο του 20ού αιώνα, προσέδωσε στη μακεδονική κουζίνα στοιχεία από αυτές τις περιοχές.

Μερικές σπεσιαλιτέ της Μακεδονίας είναι οι πίτες με φύλλο (οι οποίες μέσα έχουν Τυρί, Πράσο, Σπανάκι κτλ.) και πιάτα κρέατος (π.χ. από κρέας χοίρου, βούβαλου ή άγριου αγριογούρουνου).

Στη Μακεδονία δημοφιλή φαγητά είναι η Τυροκαυτερή και οι κρασάτες σουπιές. Σε αντίθεση με την Αθήνα, συνήθως η πίτα δεν ψήνεται αλλά τηγανίζεται.

Στη Μακεδονία παράγονται διάφορα φαγητά από βουβαλίσιο κρέας. Στις περιοχές γύρω από τη λίμνη Κερκίνη εκτρέφονται πολλοί βούβαλοι.

 Μπαχαρικά και Αρτύματα 
 Πιάτο  Χαρακτηριστικά Μπούκοβο  Μπαχαρικό από νιφάδες πιπεριάς, χρησιμοποιείται σε πολλά φαγητά της Μακεδονικής κουζίνας. Κρόκος (Σαφράν)  Στο χωριό Κρόκος στον Νομό Κοζάνης βρίσκεται η παλαιότερη κροκοκαλλιεργούμενη περιοχή της Ελλάδας, στην οποία γίνεται συστηματική καλλιέργεια του φυτού που ξεκίνησε από τον 17ο αιώνα. Ο Κρόκος Κοζάνης ως καρύκευμα, είναι φημισμένος σε παγκόσμια κλίμακα λόγω της έντονης γεύσης και ποιότητας χρώματος, και αποτελεί Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα τελευταία χρόνια σε μικρή κλίμακα καλλιεργείται κρόκος και στο χωριό Νέος Σκοπός Σερρών. Πράσο  λαχανικό, που χρησιμοποιείται σαν άρτυμα σε πολλά φαγητά. Φημισμένα Πράσα, είναι αυτά στην Δωροθέα Πέλλας, στην περιοχή της Αλμωπίας, στην οποία γίνεται συστηματική καλλιέργεια του φυτού.

 Οπωροκηπευτικά και Όσπρια 
 Πιάτο  Χαρακτηριστικά Κόκκινες Πιπεριές Φλωρίνης , Anonymous (n.d.). Naoumidis peppers. Retrieved from http://www.piperiesflorinis.gr/en/ Καλλιεργούνται σε όλη την Ελλάδα, αλλά πρωτοκαλλιεργήθηκαν στην Ελλάδα, στην περιοχή της Φλώρινας, όποτε και κατοχυρώθηκε Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης, στις Κόκκινες Πιπεριές στον Νομό Φλώρινας. Πιπεριές Μπακάλικες  Είδος πράσινης πιπεριάς, που παράγεται στον Άγιο Ιωάννη Σερρών.  Μπαχοβίτικες Πιπεριές  Είδος καφέ γλυκοκαυτερής πιπεριάς που καλλιεργείται στο χωριό Πρόμαχοι, του Νομού Πέλλας. Συλλέγεται σχεδόν άγουρη, πριν ωριμάσει. Ελιά  Στη Χαλκιδική, καλιεργείται η ποικιλία Ελαία η σαλέρνιος (Olea salerniensis), κοινώς γαϊδουρολιά, και έχει Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης, και στην Θάσο η ποικιλία Θρούμπες. Ελιές Καλλιεργούνται επίσης και στους υπόλοιπους νομούς (κυρίως Σέρρες, Καβάλα, Θεσσαλονίκη, Πέλλα, Ημαθία και Πιερία). Φιστίκι  Παράγεται σε μεγάλες ποσότητες μονάχα στην Αμμουδιά Σερρών και στη Χαλκιδική (τα λεγόμενα Κελυφωτά Φυστίκια), λόγω του μεσογειακού και υγρού κλίματος που διαθέτουν οι περιοχές αυτές. Πατάτα  Παράγονται κυρίως σε ψυχρές περιοχές της Μακεδονίας. Γνωστές πατάτες είναι οι πατάτες του Νευροκοπίου Δράμας, της Άνω Βροντούς Σερρών και του Σκλήθρου Φλώρινας, ενώ πατάτες καλλιεργούνται ακόμη και στην περιοχή της Αλμωπίας, του Νομού Πέλλας (Αριδαία και χωριά). Ρύζι  Το Ρύζι καλλιεργείται μονάχα στους Νομούς Σερρών και Θεσσαλονίκης, σε βαλτώδεις και παραποτάμιες περιοχές. Στον κάμπο των Σερρών καλλιεργείται η περίφημη Καρολίνα Σερρών και στην Σκοτούσσα λειτούργησε η πρώτη ρυζοβιομηχανία της χώρας που διέθεσε συσκευασμένο ρύζι, ενώ ειδικότερα ρύζι, καλλιεργείται και στον Νομό Θεσσαλονίκης στη Χαλάστρα, τα Μάλγαρα και το Ανατολικό.ΤομάταΠαράγεται στον κάμπο των Σερρών, και παλαιότερα σε μεγαλύτερες ποσότητες, ενώ χωριά που έχουν συνδέσει το όνομά τους με την παράδοση της καλλιέργειας της ντομάτας είναι το Σκούταρι (λειτουργεί τοματοβιομηχανία) και η Μαυροθάλασσα με τον Τράγιλο (πλέον σε πολύ μικρότερη κλίμακα, παλαιότερα λειτουργούσε στον Τράγιλο τοματοβιομηχανία), ενώ ονομαστή ήταν μεγάλη τοματοβιομηχανία στην Σκοτούσσα, χωριό του οποίου η ταυτότητα υπήρξε συνυφασμένη με την παράδοση καλλιέργειας ντομάτας και ρυζιού καρολίνας και αποτέλεσε την ναυαρχίδα και την θεμελιώτρια της αγροτικής ταυτότητας του νομού Σερρών. Διάφορα Φρούτα (Μήλα, Κεράσια, Ροδάκινα, Βερίκοκα, Δαμάσκηνα, Ρόδια κ.α.)  Ιδιαίτερα δημοφιλής, σε όλη την Ελλάδα, είναι τα Ροδάκινα της Νάουσας και του Βελβεντού Κοζάνης τα οποία έχουν Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης. Επίσης δημοφιλής είναι τα Τραγανά Κεράσια της Έδεσσας, τα οποία παράγονται σε τεράστιες ποσότητες, ενώ Κεράσια, καλλιεργούνται επίσης, στο Ροδοχώρι Νάουσας, στον Κολινδρό Πιερίας, στον Γάζωρο Σερρών και στα Γρεβενά. Μήλα καλλιεργούνται ειδικότερα στις περιοχές της Καστοριάς του Βερμίου (κυρίως στην περιοχή της Εορδαίας) και του Βόρα (Άρνισσα και Παναγίτσα Πέλλας). Καλλιεργούνται επίσης Βερίκοκα, Δαμάσκηνα, Ρόδια και σε πολύ μικρή κλίμακα Εσπεριδοειδή, στις παραθαλάσσιες περιοχές της Μακεδονίας.

 Ορεκτικά/τοπικά προϊόντα 
 Πιάτο  Χαρακτηριστικά «Χαβιάρι» Κόκκινης Πιπεριάς (ή πάπρικα)  Ορεκτικό που μοιάζει με περισσότερο με σάλτσα που παρασκευάζεται, από κόκκινες Πιπεριές Φλωρίνης και ψημένη Μελιτζάνα και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να περιέχει και άλλα υλικά όπως Πάπρικα, μπούκοβο, σκόρδο, πράσινες και κίτρινες πιπεριές, Τομάτα ή Τοματοπελτέ, πιπεριές τσίλι ή πιπεριές κέρατο για οξύτητα και πικάντικη γεύση, ενώ επίσης μπορεί να περιέχει σπάνια κολοκύθι, καρότο ή κρεμμύδι. 
Πρόκειται για καθαρά Μακεδονίτικη παραλλαγή του Άιβαρ, το οποίο είναι δημοφιλές κυρίως στις χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας (στη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία), αλλά και του Πιντζούρ το οποίο είναι παρόμοιο με το Άιβαρ και παρασκευάζεται σε πολλά Βαλκανικά κράτη (Αλβανία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Βόρεια Μακεδονία, Βουλγαρία, Κροατία και Σερβία), αλλά και με την Λουτένιτσα, που επίσης είναι παρόμοιο με το Άιβαρ και το Πιντζούρ και παρασκευάζεται στην Βόρεια Μακεδονία και την Βουλγαρία. Το Χαβιάρι ή πάπρικα, φτιάχνεται σε διάφορες παραλλαγές κυρίως στις περιοχές των νομών Φλώρινας, Καστοριάς, Πέλλας, Σερρών και Δράμας. Διάφορα είδη Τουρσί  Στη Μακεδονία, το τουρσί φτιάχνεται με μικρές πράσινες πιπεριές (Πίκλες), Αγγουράκι, ενώ δημοφιλής είναι και οι Γεμιστές πιπεριές με Λάχανο. Μελιτζανοσαλάτα  Στο Άγιο Όρος, υπάρχει η Αγιορείτικη παραλλαγή της Μελιτζανοσαλάτας, η οποία περιέχει, πιπεριές Φλωρίνης, ψημένες ή καπνισμένες. Λεμόνι και Ξίδι στη μελιτζανοσαλάτα απογειώνουν τη γεύση. Καλή προσθήκη είναι και το Σκόρδο είτε σε πολτοποιημένη μορφή ή σε μορφή σκορδόλαδου η ακόμη και Ντομάτα. Υπάρχει επίσης, η Νηστίσιμη μελιτζανοσαλάτα παρασκευάζεται με μελιτζάνες, ταχίνι, ελαιόλαδο, χυμό από λεμόνι, αλάτι, πιπέρι και μπορεί να γαρνιριστεί με ψιλοκομμένα φιστίκια Αιγίνης. Καβουρμάς  Φημισμένο Αλλαντικό από κρέας βούβαλου, προερχόμενο από την περιοχή της λίμνης Κερκίνης. Διάφορες Πίτες  Φτιάχνονται διάφορες πίτες. Φημισμένες περισσότερο στη Μακεδονία είναι η Κολοκυθόπιτα (η οποία φτιάχνεται και τα Χριστούγεννα, ως Βασιλόπιτα), η Μανιταρόπιτα (η οποία είναι σπεσιαλιτέ στην περιοχή του Βιτσίου και των Γρεβενών), η Λαχανόπιτα (η οποία είναι σπεσιαλιτέ στην περιοχή της Καστοριάς), η Τυρόπιτα, η Σπανακόπιτα, Μπουρέκια, Ποντιακά εδέσματα (όπως τα Πιροσκί, τα Πισία και τα Ωτία) η Μπουγάτσα (η οποία είναι σπεσιαλιτέ κυρίως σε Σέρρες και Θεσσαλονίκη) και το Κιχί Κοζάνης (Είδος τυρόπιτας, παρόμοιο με το Γεωργιανό χατσαπούρι). Κουλούρι Θεσσαλονίκης  Μεγάλη φήμη για τα ιδιαίτερα νόστιμα κουλούρια της, έχει αποκτήσει η Θεσσαλονίκη, τα οποία αποκαλούνται «Σημίτια», τα οποία κληρομόνησε από την εποχή της Τουρκοκρατίας.  Διάφορες ποικιλίες Μανιταριών  Παράγονται σε σημαντικές ποσότητες γύρω από την περιοχή των Γρεβενών. Δημοφιλές μανιτάρι στην περιοχή των Γρεβενών, είναι κυρίως η Τρούφα. Παστουρμάς  Παράγονται διάφορες παραλλαγές παστουρμά, ενώ το αλλαντικό έχει τις ρίζες του από την Μικρά Ασία και την Αρμενία. Πινακωτή  Παραδοσιακό ψωμί του Αγίου Όρους. Διάφορες Σαλάτες Αλοιφές  Σκορδαλιά, Ταραμοσαλάτα, Τυροκαυτερή κ.α. Η Σκορδαλιά, είναι εθνικό πιάτο της Ελλάδας, και συνηθίζεται να καταναλώνεται ανήμερα της 25ης Μαρτίου, ενώ η Ταραμοσαλάτα, συνηθίζεται να καταναλώνεται σε περιόδους νηστείας (κυρίως την Καθαρά Δευτέρα), επειδή δεν περιέχει γαλακτοκομικά, αβγά (πουλερικών) κλπ. Ταχίνι   Διάφορα τυριά  Παράγονται διάφορα τυριά σε πολλές περιοχές της Μακεδονίας, όπως Ανεβατό Γρεβενών, Μανούρι (φημισμένο είναι ιδιαίτερα το Μανούρι Βλάστης), Πετρωτό Χαλκιδικής, Φέτα σε πολλές περιοχές, Μπάτζος κυρίως στην Δυτική και Κεντρική Μακεδονία (ο οποίος παράγεται και στη Θεσσαλία), Κεφαλογραβιέρα και Κασέρι (το οποίο έχει κατοχυρωθεί με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης, ενώ παράγεται και εκτός Μακεδονίας, στη Λέσβο και την Ξάνθη).  Παράγονται σε πολλές περιοχές της Μακεδονίας και ποντιακά τυριά όπως το Γαίς και το Παρχαροτύρι, και είναι φημισμένα κυρίως στο Κιλκίς, την Βέροια, την Κατερίνη και την Πτολεμαϊδα.  Τα τελευταία χρόνια παράγεται και η Φλωρινέλλα, στην περιοχή της Φλώρινας, που μοιάζει αρκετά σαν τυρί με την Φορμαέλλα Αράχωβας και το Ταλαγάνι.  Γνωστά στη Μακεδονία και Πανελλαδικά, είναι και τα τυριά του Μετσόβου (Μετσοβόνε, Μετσοβέλλα και Μετσοβάνα), το οποία παράγονται μόνο στην Ήπειρο. Φημίζονται, για τα τυριά τους κυρίως οι ορεινές περιοχές της Μακεδονίας, ειδικότερα η Δυτική Μακεδονία και μερικώς η Ανατολική Μακεδονία, λόγω του ότι έχουν πολλά βοσκότοπια στα βουνά για τα βοοειδή, και υπάρχει μεγάλη παραγωγή στα γάλατα, ενώ ορισμένα τυριά παράγονται μόνο σε συγκεκριμένες περιοχές. Μέλι  Στην Μακεδονία παράγεται κυρίως Πευκόμελο, Θυμαρίσιο Μέλι και Μέλι Ελάτης, σε πολλές περιοχές.

 Σπεσιαλιτέ
 Πιάτο  Χαρακτηριστικά Αρνί με κυδώνια              Αρνί με σπανάκι             Σπεσιαλιτέ στην περιοχή της Καβάλας. Χοιρινό με σέλινο            Μάντζα                      λαχανικά  Μακάλο                  Κεφτεδάκια με σως σκόρδου. Σπεσιαλιτέ στην περιοχή της Καστοριάς. Μανιταρόσουπα            Μελιτζανοφάι             Μισούρα                 Κρεατικό. Μύδια με σαφράνι    Πέτουρα ή Πέτιλα            Είδος από Χυλοπίτες. Διάφορα πιάτα με Όσπρια     Φασόλια (Γίγαντες Πλακί, Φασολάδα, Φασολάκια, Μαυρομάτικα και Χάντρες), Φακές, Ρεβύθια (σπεσιαλιτέ ειδικότερα, στην περιοχή των Γρεβενών, όπου και καλλιεργούνται). Φημισμένο πιάτο, και σπεσιαλιτέ στην περιοχή των Πρεσπών, είναι επίσης, η Οσπριάδα Μακεδονική, η οποία είναι σούπα, με μίξη από διάφορα Όσπρια (π.χ. Φασόλια, Φακές, Αρακάς, Φάβα και Ρεβύθια). Τα Φασόλια καλλιεργούνται κυρίως στην περιοχή των Πρεσπών και συγκεκριμένα οι ποικιλίες «Γίγαντες» λευκού χρώματος και «Ελέφαντες» μαύρου χρώματος, τα οποία είναι μεγάλα φασόλια, που είναι κατοχυρωμένα ως ΠΟΠ, και υπάρχουν μεγάλα στρέμματα με καλλιέργιες στην περιοχή, της Καστοριάς όπου καλλιεργείται η ψιλή ποικιλία «Μαυρομάτικα» και της Αλμωπίας όπου καλλιεργείται η ψιλή ποικιλία «Παππούδα», ενώ η Φάβα και Φακές καλλιεργούνται κυρίως στην περιοχή του Βοϊου (Σιάτιστα, Νεάπολη Κοζάνης κ.α.) Σουπιές κρασάτες         Διάφορα πιάτα με κρέατα  Οβελίας, Σουβλάκι, Γύρος, Μπιφτέκι, Κεμπάπ κ.α. ψημένα με διάφορους τρόπους: στη σχάρα, βραστά, στη σούβλα, γυριστά, ψητά στο γκριλ, τηγανητά κ.α. Ονομαστά είναι τα σουβλάκια του Αγίου Προδρόμου Χαλκιδικής. Τηγανιά Χοιρινή   Παραδοσιακά Ζυμαρικά        Στην Μακεδονία απαντάται κυρίως ο Τραχανάς, οι Χυλοπίτες, τα χοντροκομμένα παραδοσιακά ζυμαρικά φτιαγμένα στο χέρι και οι Πλεξούδες. Τσομλέκι, χοίρος παυσίπιλος και Κεφτεδάκια Μακάλο  Σπεσιαλιτέ στην περιοχή της Έδεσσας. Διάφοροι Μεζέδες της Παραδοσιακής Ελληνικής Κουζίνας  Τηγανητές Μελιτζάνες, Τηγανητός Μπακαλιάρος, Κεφτεδάκια, Ντολμαδάκια Γιαλαντζί, Τυροκροκέτες, Λαχανοντολμάδες, Παστός Γαύρος και Παστές Σαρδέλες (Αντζούγιες) κ.α. Κυνήγι  Αγριογούρουνο και Ελάφι. Μαγειρεύονται με διάφορες παραλλαγές π.χ. Σαλμί, ψητά, στο φούρνο. Γιαπράκια               Λαχανοντολμάδες με κιμά και αρκετό Μπούκοβο, αλλά και ντοματοπελτέ (που οι κανονικοί δεν έχουν, στην παρασκευή τους, ντοματοπελτέ), παραδοσιακό χριστουγεννιάτικο έδεσμα του Νομού Κοζάνης. Διάφορα πιάτα και σπεσιαλιτέ από βουβαλίσιο κρέας  Βουβάλι με χυλοπίτες (Λίμνη Κερκίνη) Διάφορα ψάρια               π.χ. Πέστροφα, Γριβάδι, τα οποία αλιεύονται στις λίμνες και τις θάλασσες της Μακεδονίας. Η σούπα Γκαρούφα γίνεται με γριβάδι. Διάφορα είδη Λουκάνικων  π.χ. Λουκάνικο Τζουμαγιάς από την Ηράκλεια Σερρών, κληρονομιά των Βλάχων της Ηράκλειας. Παραλλαγές λουκάνικων περιέχουν επίσης Πράσο, Σκόρδο, Κρεμμύδι, Θυμάρι, Μάραθο, Ρίγανη, Δενδρολίβανο, Βασιλικό, Γλυκάνισο, Φασκόμηλο, Φλισκούνι, Έλατο και άλλα μυρωδικά.

 Επιδόρπια 
 Γλυκό  Χαρακτηριστικά Ακανές          Είδος λουκουμιού, που φτιάχνεται αποκλειστικά στις Σέρρες. Κατά πάσα πιθανότητα θεωρείται τουρκικής προέλευσης, ωστόσο σήμερα κατηγοριοποιείται ως κληρονομιά των Βλάχων Σερραίων με προγονικές καταβολές από τον εγκαταλελειμμένο οικισμό του Λαϊλιά Σερρών, πρόγονοι των οποίων παρέλαβαν και διέσωσαν την συνταγή από τους Τούρκους, παρασκευάζοντας το έδεσμα σε εργαστήρια εντός του χωριού. Γι' αυτόν τον λόγο, γνωστή και παραδοσιακή ποικιλία θεωρείται ο Ακανές Λαϊλιά, καθώς παρασκευαζόταν στον οικισμό με την προσθήκη κρύου νερού από το ομώνυμο βουνό, το οποίο έσφιγγε την ζύμη. Τα τελευταία χρόνια, ουσιαστικά δημιουργήθηκε μία νέα μορφή ακανέ πιο εμπορική και με απόκλιση από τον παραδοσιακό, με υφή πιο σκληρή. Αρμενοβίλ       Είδος παγωτού, ιδιαίτερα δημοφιλές στη Θεσσαλονίκη. Μπουγάτσα       Είδος πίτας, με ιδιαίτερη κατασκευή στην παρασκευή της, με αποτέλεσμα να διαφέρει κατά πολύ με τις υπόλοιπες πίτες, την οποία στην Ελλάδα την έφεραν Μικρασιάτες πρόσφυγες μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, κάνοντάς την ιδιαίτερα δημοφιλή στη Βόρεια Ελλάδα, ειδικά στις Σέρρες και στη Θεσσαλονίκη οι οποίες θεωρούνται φημισμένες για τη μπουγάτσα τους, ενώ συνδέθηκε ιδιαίτερα με την Ευκαρπία Σερρών, χωριό το οποίο παρ' όλο που δεν υποδέχθηκε κατά το παρελθόν Μικρασιάτες πρόσφυγες, εν τούτοις ανέδειξε πολλούς μπουγατσοτεχνίτες (είναι άγνωστο εάν αυτό οφείλεται σε επιρροή γειτονικών Μικρασιατών προσφύγων στους κατοίκους της Ευκαρπίας, ή προέκυψε τυχαία, χωρίς να υπάρχει σχέση με το ότι ο νομός των Σερρών συνδέεται και συνδέθηκε με την μπουγάτσα). Υπάρχουν διάφορες παραλλαγές μπουγάτσας, γλυκές (ειδικότερα με κρέμα και κανέλα) και αλμυρές (κυρίως με τυρί, κιμά και σπανάκι). Φτιάχνεται σε όλη τη Μακεδονία. Διάφορα είδη Χαλβά  Υπάρχουν διάφορες παραλλαγές χαλβά, όπως ο Σησαμένιος, ο γνωστός χαλβάς του μπακάλη, λόγω της διάθεσης σε παντοπωλεία παλαιότερα, ενώ πλέον συναντάται εν γένει σε καταστήματα ειδών τροφίμων. Στο εμπόριο πωλείται κατεξοχήν σε ορθογώνιες συσκευασίες σε διάφορες γευστικές παραλλαγές, όπως με βανίλια ή και μέλι, με αμύγδαλα, φουντούκια ή σταφίδες, με κακάο, ανάμικτος (μισός με βανίλια και μισός με κακάο) ή με επικάλυψη σοκολάτας), ο Σιμιγδαλένιος, που είναι ο Παραδοσιακός σπιτικός χαλβάς ο οποίος παρασκευάζεται με βασικά υλικά το σιμιγδάλι, το βούτυρο (ή λάδι) και σιρόπι από ζάχαρη (ή πετιμέζι) και νερό) και ο  Θεσσαλικός Σαπουνέ (γνωστός και ως Φαρσάλων), που παρασκευάζεται κυρίως από νισεστέ (συνήθως από ρύζι ή από καλαμπόκι – κορν φλάουρ), βούτυρο, νερό και ζάχαρη. Εναλλακτικά, κυρίως σε περιόδους νηστείας, χρησιμοποιείται ηλιέλαιο αντί για βούτυρο. Αν και στην κλασική συνταγή οι αναλογίες των υλικών είναι ίδιες με του σιμιγδαλένιου (ένα, δύο, τρία, τέσσερα), ο τρόπος παρασκευής του είναι λίγο διαφορετικός. Η διαδικασία ξεκινά με την παρασκευή καραμέλας, η οποία δίνει αργότερα χρώμα στο χαλβά, με κουταλιές από τη ζάχαρη. Ο νισεστές δεν καβουρδίζεται, αλλά διαλύεται στο νερό για να προστεθεί στην καραμέλα, ακολουθεί η ζάχαρη και ύστερα προστίθεται το βούτυρο. Το γλυκό σιγοβράζει μέχρι να πήξει αφήνοντας αυλάκια στον πάτο του σκεύους, οπότε τοποθετείται ανάποδα σε ταψί (ταβά) − με την κρούστα προς τα επάνω. Θεωρείται επιτυχημένος όταν έχει δημιουργήσει καλή κρούστα.  Ο Χαλβάς Σαπουνέ (Φαρσάλων) πωλείται και στις Εμποροπανήγυρεις, ενώ η παραλλαγή «κοματ» εξακολουθεί να πωλείται σε καταστήματα της Μακεδονίας (αν και δεν είναι εξακριβωμένο ότι είναι ακριβώς η ίδια), με αποτέλεσμα να διαμαρτύρονται οι έμποροι του συγκεκριμένου Χαλβά από τα Φάρσαλα, λόγω του ότι το συγκεκριμένο γλυκό πρωτοφτιάχτηκε στην περιοχή τους, και θεωρούν ότι έχει χάσει τη φήμη του.  Επίσης στην περιοχή της Δράμας παρασκευάζεται, ο παραδοσιακός Σησαμένιος Χαλβάς Κυργίων, ο οποίος έχει ιδιαίτερη φήμη σε όλη την Ελλάδα, μαζί με τον Χαλβά Δραπετσώνας. Η κατανάλωση χαλβά αναπτύχθηκε μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, με την έλευση των Ελλήνων Μικρασιατών που είχαν την παράδοση και την τεχνογνωσία παρασκευής του προϊόντος (όπως ο χαλβάς Κυργίων Δράμας και Δραπετσώνας, που έχουν τις ρίζες τους από τη Μικρά Ασία). Κουραμπιέδες    Εξαιρετικά δημοφιλής, σε όλη την Ελλάδα, είναι οι Κουραμπιέδες της Νέας Καρβάλης Καβάλας. Λαγγίτες                   Είδος γλυκού, παρόμοιο με την Κρέπα, το οποίο στη βάση και τα υλικά, είναι ακριβώς η ίδια συνταγή, αλλά έχει διαφορετικό τρόπο ψησίματος (τηγανίζεται, αντί της Κρέπας που ψήνεται), και πιο «χοντρή και λιπαρή» ζύμη. Μουσταλευριά                Μουστόπιτα                  Παντεσπάνι                  Ροξάκια                     Ρεβανί και Λουκουμάδες  Το Ρεβανί και οι Λουκουμάδες, φτίαχνονται σε όλη την Ελλάδα, αλλά είναι κατ' εξοχήν παραδοσιακά γλυκά της Βέροιας. Το Αυθεντικό Ρεβανί της Βέροιας σερβίρεται επίσης και με παγωτό καϊμάκι. Τουλούμπα και Κουρκουμπίνια  Φτίαχνονται σε όλη την Ελλάδα, αλλά οι πρότυπες συνταγές προέρχονται από την περιοχή της Θεσσαλονίκης. Υπάρχει και παρόμοιο γλυκό στο εξωτερικό που βασίζεται στην συνταγή της Ελληνικής Τουλούμπας (Ισπανικό Τσούρος), αλλά δεν είναι το ίδιο. Σάλιαροι                   Είδος κουραμπιέ με σταχτόνερο, παραδοσιακό γλυκό στη Σιάτιστα την Καστοριά και την Κοζάνη, το οποίο μοιάζει αρκετά με τον Κουραμπιέ της Νέας Καρβάλης. Δημοφιλές σχεδόν σε όλη τη Δυτική Μακεδονία. Διάφορα Γλυκά του κουταλιού  Παράγονται από φρούτα, που καλλιεργούνται στη Μακεδονία, όπως Κεράσι, Σύκο, Μελιτζανάκι, Καρυδάκι, Καρπουζάκι, αλλά και Νεράντζι, Περγαμόντο, Μανταρίνι (σε ορισμένες παραθαλάσσιες περιοχές) κ.α.  Τουλουμπάκι                Σέρρες Πονηρό      Παραδοσιακό γλυκό από τη Νιγρίτα Σερρών.  Τρίγωνα Πανοράματος  Σιροπιαστό γλυκό με κρέμα, το οποίο εφευρέθηκε από τον ζαχαροπλάστη Ελενίδη. Ιδιαίτερα δημοφιλές στο Πανόραμα Θεσσαλονίκης.

 Ποτά και Καφέδες 
 Ποτό  Χαρακτηριστικά Διάφοροι Καφέδες  Ο πατροπαράδοτος, Ελληνικός Καφές, ο οποίος κληρονομήθηκε από την εποχή της Τουρκοκρατίας, και διάφοροι άλλοι καφέδες που ήρθαν μεταγενέστερα, με προέλευση της τεχνικής παρασκευής τους από τη Δυτική Ευρώπη (Γαλλία και Ιταλία), όπως ο Γαλλικός Καφές Φίλτρου Εσπρέσο, Καπουτσίνο, Αμερικάνο, Μακιάτο, Λάτε κ.α.  Φραπές  Κρύος καφές, ο οποίος εφευρέθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1957, από τον Δημήτριο Βακόνδιο , οποίος αποτέλεσε, εκείνη την εποχή στέλεχος της πολυεθνικής Nestle. Ο Φραπές σερβίρεται και εκτός Ελληνικής και Κυπριακής Επικράτειας, στο εξωτερικό ειδικότερα στις Βουλγαρία (υπάρχει παραλλαγή του Φραπέ, που αντί για γάλα, προσθέτουν Κόκα Κόλα), Σερβία (υπάρχει παραλλαγή του Φραπέ, που αντί για γάλα, προσθέτουν Παγωτό Βανίλια, ο οποίος πάντα φτιάχνεται κατά αυτόν τον τρόπο), Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία (λόγω της γειτνίασης τους με την Ελλάδα), αλλά και στην Τουρκία (ειδικότερα στην Κωνσταντινούπολη), την Ισπανία και την Τυνησία. Διάφορα Γάλατα  Κατσικίσιο, Αγελαδινό, Πρόβειο, Βουβαλίσιο κ.α. Ο Νομός Σερρών είναι ο δεύτερος, σε γαλακτοπαραγωγή σε όλη την Ελλάδα, ενώ στην περιοχή της λίμνης Κερκίνης, ζει ο μεγαλύτερος πληθυσμός βούβαλων της χώρας. Ρετσίνα              Γνωστές Επώνυμες Ρετσίνες, είναι οι Ρετσίνες «Μαλαματίνα», «Τσάνταλη», και η «Μιχάλη Γεωργιάδη», οι οποίες παράγονται στην Νέα Καλλικράτεια Χαλκιδικής και τον Τρίλοφο Θεσσαλονίκης αντίστοιχα.  Τσίπουρο             Φτιάχνεται σε πολλές περιοχές της Μακεδονίας, κυριότερα σε πολλές περιοχές με την πρότυπη συνταγή του Θεσσαλικού Τσίπουρου του Τυρνάβου (αν και δεν είναι εξακριβωμένο ότι είναι ακριβώς η ίδια).  Κρασί  Κρασί παράγεται μόνο στις εξής περιοχές της Μακεδονίας, που σημαντικό ρόλο παίζει ειδικότερα, και η «καλή» και «άριστη» ποιότητα ακόμη και τα χώματα των κτημάτων, που καλλιεργείται Αμπέλι: Χαλκιδική (σε συγκεκριμένες μόνο περιοχές), Άγιο Όρος, Πιερία, Νάουσα Ημαθίας, Γουμένισσα Κιλκίς, Παγγαίο Σερρών και Καβάλας, Άμπελοι Σερρών, Αμύνταιο Φλώρινας, Δράμα, Κοζάνη και Βελβεντό. Σε κάθε περιοχή το κρασί που παράγεται, έχει Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης. Ούζο              Σέρρες  Ξινό Νερό  Φημισμένο Ανθρακούχο νερό, που παράγεται στο ομώνυμο χωριό του Νομού Φλωρίνης.

 Δείτε επίσης 

Ελληνική κουζίνα
Ελληνικό εστιατόριο
Βυζαντινή κουζίνα
Οθωμανική κουζίνα
Μεσογειακή κουζίνα

 Πηγές 



 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ελληνική κουζίνα
Κατηγορία:Βαλκανική κουζίνα
Κατηγορία:Μακεδονία