Κεράσοβο Ιωαννίνων

Για οικισμούς με το ίδιο όνομα δείτε το λήμμα: Κεράσοβο (αποσαφήνιση)

Το Κεράσοβο Πωγωνίου είναι ορεινός οικισμός στα βορειοδυτικά του Νομού Ιωαννίνων, χτισμένος αμφιθεατρικά στις δυτικές πλαγιές του όρους Κασιδιάρης με θέα στη Λάκκα Πωγωνίου, τη Μουργκάνα και τη Νεμέρτσικα, σε υψόμετρο 740 μέτρων και σε απόσταση περίπου 55 χιλιομέτρων από τα Ιωάννινα. Γεωγραφικά και ιστορικά ανήκει στα χωριά της Λάκκας Πωγωνίου και βρίσκεται κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα.

Παρότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για την ακριβή χρονολογία ίδρυσής του, η στρατηγική και δυσπρόσιτη θέση του, σε συνδυασμό με την αφθονία υδάτινων πόρων, φαίνεται ότι συνέβαλαν στην εγκατάσταση των πρώτων κατοίκων. 

 Ιστορία 
Η ονομασία του χωριού προέρχεται από την ελληνική λέξη «κερασιά», με την προσθήκη της σλαβικής κατάληξης «-οβο», η οποία δηλώνει τόπο. Η ονομασία αυτή πιθανόν σχετίζεται με τις κερασιές που αφθονούσαν στην ευρύτερη περιοχή. 

Οι πληροφορίες για την ιστορία του χωριού πριν από το 1800 είναι περιορισμένες και βασίζονται κυρίως στην προφορική παράδοση. Στην οθωμανική απογραφή του 1431, η οποία πραγματοποιήθηκε μετά την κατάκτηση της περιοχής, αναφέρεται και το Κεράσοβο μεταξύ άλλων χωριών του Πωγωνίου (Κ. Κωστούλας, Πωγωνιακά Χρονικά).

Σύμφωνα με την παράδοση, οι πρώτοι κάτοικοι του χωριού προήλθαν από τους οικισμούς Παλιοκλήσι Γάλιανης, Λιμποχώρια και Αβαρίτσιανη, οι οποίοι εγκαταλείφθηκαν εξαιτίας επιδημικών ασθενειών.

Κύριες ασχολίες των κατοίκων υπήρξαν η εκτροφή αιγοπροβάτων, η αμπελουργία και η καλλιέργεια οσπρίων και σιτηρών. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, μεγάλο μέρος της γης περιήλθε σταδιακά σε Τουρκαλβανούς μπέηδες, γεγονός που επιδείνωσε τις συνθήκες διαβίωσης των κατοίκων. Σε συνδυασμό με τη βαριά φορολογία και άλλες μορφές πίεσης, πολλοί άνδρες οδηγήθηκαν στη μετανάστευση, κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, όπου δραστηριοποιήθηκαν επαγγελματικά κυρίως ως κρεοπώλες, αλλά και ως φούρναρηδες και οπωροπώλες.

Στην Κωνσταντινούπολη ιδρύθηκε το 1906 η πρώτη Αδελφότητα Κερασοβιτών.

Το 1913 η περιοχή του Πωγωνίου ενσωματώθηκε στο ελληνικό κράτος. Ακολούθησε η διανομή των οθωμανικών τσιφλικιών σε ακτήμονες γεωργούς και η αναγνώριση των κοινοτήτων. Το Κεράσοβο διατήρησε την ονομασία του, έπειτα από ενέργειες της Αδελφότητας Κερασοβιτών, καθώς σύμφωνα με την τοπική παράδοση στο χωριό αυτό ο αρματωλός Γιάννης Μπουκουβάλας συνέτριψε τους άνδρες του Μούρτο Χούσιο, παππού του Αλή Πασά.

 Β' Παγκόσμιος Πόλεμος και Κατοχή 
Κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, η ευρύτερη περιοχή αποτέλεσε θέατρο πολεμικών επιχειρήσεων, οι οποίες κατέληξαν στην εκδίωξη των ιταλικών δυνάμεων από το Χάνι Δελβινακίου.

Στη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής, μεγάλο μέρος των κατοίκων συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση.

Σημαντικό και τραγικό γεγονός στην ιστορία του χωριού σημειώθηκε στις 15 Αυγούστου 1944. Στις 13 Αυγούστου, γερμανικές στρατιωτικές δυνάμεις εισήλθαν στο χωριό, προχωρώντας σε έρευνες και συλλήψεις, και απαίτησαν την παράδοση αντιστασιακών εντός 48 ωρών.

Στις 15 Αυγούστου 1944, γερμανικές δυνάμεις οδήγησαν ομήρους, μεταξύ των οποίων γυναίκες και παιδιά, στη σπηλιά γνωστή ως «Χτικιαρότρυπα», όπου προχώρησαν στην εκτέλεσή τους και στην πυρπόληση σχεδόν όλων των κατοικιών του χωριού. Συνολικά εκτελέστηκαν 28 κάτοικοι. Από την καταστροφή διασώθηκαν μόνο ένα σπίτι και ο Ιερός Ναός.

Λόγω των γεγονότων αυτών, το Κεράσοβο αναγνωρίστηκε επίσημα ως Ιστορικός Τόπος και Μαρτυρικό Χωριό με το Προεδρικό Διάταγμα 139/2014. Η μνήμη των θυμάτων τιμάται ετησίως στις 14 Αυγούστου.

 Πολιτισμός 
Ο πολιτισμός του Κερασόβου συνδέεται με την παράδοση της Ηπείρου και του Πωγωνίου. Κεντρικό ρόλο κατέχουν η ηπειρώτικη μουσική, τα πανηγύρια και τα τοπικά έθιμα.

Ο Αύγουστος αποτελεί περίοδο αυξημένης πολιτιστικής δραστηριότητας. Στις 14 Αυγούστου πραγματοποιούνται οι εκδηλώσεις μνήμης, ενώ το πανηγύρι του χωριού διοργανώνεται το πρώτο Σαββατοκύριακο μετά τον Δεκαπενταύγουστο, σε ένδειξη σεβασμού προς τα θύματα του 1944.

 Αξιοθέατα 

 Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου (1685)
 Μνημείο πεσόντων
 Σπηλιά «Χτικιαρότρυπα»
 Ξωκλήσι Αγίου Αθανασίου
 Παλαιό πέτρινο σχολείο (1930)
 Ξωκλήσι Προφήτη Ηλία (Αηλιάς Τάτση)

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ιστορικός τόπος το Κεράσοβο Ιωαννίνων από τον ιστότοπο https://tvxs.gr/
 Κεράσοβο 15 Αυγούστου 1944 από το Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Ιωαννίνων
Κατηγορία:Δήμος Πωγωνίου