Υπόταση

Υπόταση ή αρτηριακή υπόταση, είναι η κατάσταση στην οποία η συστολική αρτηριακή πίεση (η λεγόμενη την καθομιλουμένη γλώσσα  και "μεγάλη πίεση") ενός ανθρώπου είναι χαμηλότερη από το φυσιολογικό, δηλαδή όταν η συστολική πίεση είναι χαμηλότερη από 100 mmHg (χιλιοστά στήλης υδραργύρου). Η υπόταση μπορεί να εκδηλωθεί με ζάλη, αδυναμία ή και λιποθυμία. Οφείλεται σε διάφορες αιτίες, π.χ. λήψη δόσης αντιϋπερτασικού φαρμάκου μεγαλύτερης από την απαιτούμενη, αφυδάτωση (π.χ. λόγω στέρησης ύδατος, έντονης εφίδρωσης λόγω υψηλών θερμοκρασιών, πυρετού, εμέτων, διαρροιών), μεγάλη αιμορραγία, σοβαρή οξεία αλλεργική αντίδραση, βαριά οξεία καρδιακή ανεπάρκεια (καρδιογενές σοκ), βαριά λοίμωξη δηλαδή σοβαρή μικροβιακή νόσο (σηπτικό σόκ).

Ωστόσο, σε πολλά άτομα η υπόταση δεν οφείλεται σε κάποια σοβαρή αιτία και είναι παροδική (π.χ. αντανακλαστική υπόταση που οφείλεται σε παροδική διέγερση του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος, λόγω φόβου, πόνου, υπερκόπωσης, παρατεταμένης ορθοστασίας), ενώ υπάρχουν και άτομα (ιδίως γυναίκες νεαρής ηλικίας) που εμφανίζουν ήπια υπόταση χωρίς συμπτώματα ή με πολύ ήπια συμπτώματα (ιδιοπαθής υπόταση, επειδή έτσι είναι ρυθμισμένος ο οργανισμός τους). Σε αυτή την περίπτωση βοηθάει η αύξηση της πρόσληψης αλατιού και υγρών (π.χ. νερό, χυμοί φρούτων). Μία άλλη περίπτωση υπότασης είναι η ορθοστατική υπόταση, δηλαδή η ελάττωση της συστολικής πίεσης κατά 20 mmHg  ή περισσότερο όταν ένα άτομο από καθιστή ή κατακεκλιμένη (ξαπλωτή) θέση παίρνει την όρθια θέση. Η ορθοστατική υπόταση είναι μία από τις αιτίες που μπορούν να προκαλέσουν ζάλη ή παροδική απώλεια των αισθήσεων (συγκοπή). Μπορεί να οφείλεται σε διάφορες αιτίες όπως λήψη φαρμάκων (π.χ. διουρητικά, φάρμακα για τον προστάτη, αντιϋπερτασικά, αντιψυχωσικά, κλπ), διαβητική νευροπάθεια (διαταραχή του νευρικού συστήματος οφειλόμενη σε χρόνιο σακχαρώδη διαβήτη), ή ιδιοπαθείς διαταραχές της λειτουργίας του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Παροδική υπόταση που μπορεί να προκαλέσει ξαφνική ζάλη ή και παροδική απώλεια των αισθήσεων βραχείας διάρκειας λόγω μείωσης της αιμάτωσης του εγκεφάλου (συγκοπή) μπορεί να παρατηρηθεί και σε διαταραχές του καρδιακού ρυθμού (σοβαρή βραδυκαρδία, ή σοβαρή ταχυκαρδία λόγω παροδικών διαταραχών του καρδιακού ρυθμού).  Αρμόδιος να ελέγξει αν η υπόταση οφείλεται σε κάποια παθολογική αιτία, είναι φυσικά ο γιατρός.

 Αίτια 
Οι αιτίες της υπότασης είναι ποικίλες και μπορεί να περιλαμβάνουν αφυδάτωση, σοβαρή απώλεια αίματος, καρδιακά προβλήματα, σοβαρή λοίμωξη, ορισμένα φάρμακα και παθήσεις που επηρεάζουν το νευρικό σύστημα. Η θεραπεία εξαρτάται από την υποκείμενη αιτία, η οποία απαιτεί ιατρική διάγνωση.

 Συνήθη αίτια 

 Απώλεια υγρών: Αφυδάτωση από σοβαρό έμετο, διάρροια ή εφίδρωση.
 Απώλεια αίματος: Σημαντική απώλεια αίματος από τραυματισμό ή άλλες παθήσεις.
 Καρδιακά προβλήματα: Παθήσεις όπως η καρδιακή ανεπάρκεια, ο ακανόνιστος καρδιακός ρυθμός (αρρυθμία) ή η καρδιακή προσβολή μπορούν να εμποδίσουν την καρδιά να αντλεί αίμα αποτελεσματικά.
 Φάρμακα: Διουρητικά, β-αναστολείς, αντικαταθλιπτικά και φάρμακα για τη στυτική δυσλειτουργία μπορούν να προκαλέσουν χαμηλή αρτηριακή πίεση.
 Σοβαρή λοίμωξη: Σοβαρές λοιμώξεις όπως η σήψη μπορούν να οδηγήσουν σε δραστική πτώση της αρτηριακής πίεσης.
 Σοβαρή αλλεργική αντίδραση (αναφυλαξία): Μια σοβαρή αλλεργική αντίδραση μπορεί να προκαλέσει υπόταση και είναι απειλητική για τη ζωή.
 Ενδοκρινικά προβλήματα: Οι ανισορροπίες στις ορμόνες από παθήσεις που επηρεάζουν τον θυρεοειδή ή άλλους ενδοκρινείς αδένες μπορεί να είναι μια αιτία.
 Προβλήματα νευρικού συστήματος: Ασθένειες όπως η νόσος του Πάρκινσον μπορούν να επηρεάσουν το αυτόνομο νευρικό σύστημα, το οποίο ρυθμίζει την αρτηριακή πίεση.
 Εγκυμοσύνη: Η χαμηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να είναι μια φυσιολογική αλλαγή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
 Παρατεταμένη κατάκλιση: Η παραμονή στο κρεβάτι για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί μερικές φορές να οδηγήσει σε πτώση της αρτηριακής πίεσης κατά την ορθοστασία.

 Κατηγοριοποίηση 
Η υπόταση κατηγοριοποιείται γενικά είτε ως ιδιοπαθής υπόταση, που ορίζεται ως σταθερά χαμηλή μέτρηση της αρτηριακής πίεσης (κάτω από 90/60 mmHg), είτε ως συμπτωματική υπόταση που εκδηλώνεται με πτώση της αρτηριακής πίεσης υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Οι βασικοί τύποι συμπτωματικής υπότασης περιλαμβάνουν την ορθοστατική υπόταση (πτώση κατά την ορθοστασία), την μεταγευματική υπόταση (πτώση μετά το φαγητό) και την νευρογενή υπόταση (πτώση μετά από παρατεταμένη ορθοστασία).

 Ιδιοπαθής υπόταση 
Η ιδιοπαθής υπόταση είναι μια ιατρική πάθηση κατά την οποία η αρτηριακή πίεση ηρεμίας είναι σταθερά χαμηλή, που ορίζεται ως κάτω από 90/60 mmHg, ανεξάρτητα από τη θέση ή το επίπεδο δραστηριότητας του ατόμου. Η απόλυτη υπόταση μπορεί να προκληθεί από αιτίες όπως σοβαρή αφυδάτωση, καρδιακές παθήσεις, ορισμένα φάρμακα ή ενδοκρινικές διαταραχές.

 Συμπτωματική υπόταση 

 Ορθοστατική υπόταση 
Η ορθοστατική υπόταση είναι η απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης κατά τη μετάβαση από καθιστή ή ύπτια σε όρθια θέση. Αυτή η πτώση, που ορίζεται ως μείωση της αρτηριακής πίεσης κατά τουλάχιστον 20 mm Hg στη συστολική ή 10 mm Hg στη διαστολική εντός τριών λεπτών από την ορθοστασία, μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως ζάλη, αδυναμία, ακόμη και λιποθυμία. Η πάθηση συχνά οφείλεται σε δυσλειτουργία αντανακλαστικών του ΑΝΣ, αφυδάτωση, φαρμακευτική αγωγή, καρδιακές παθήσεις ή άλλα ιατρικά προβλήματα και είναι ιδιαίτερα συχνή σε ηλικιωμένους ενήλικες.

 Μεταγευματική υπόταση 
Η μεταγευματική υπόταση είναι η πτώση της αρτηριακής πίεσης που εμφανίζεται μετά το φαγητό, συνήθως σε ηλικιωμένους ενήλικες. Κανονικά, μετά από ένα γεύμα, ο καρδιακός ρυθμός αυξάνεται και τα αιμοφόρα αγγεία συστέλλονται για να κατευθύνουν το αίμα στο πεπτικό σύστημα, διατηρώντας την αρτηριακή πίεση. Στην μεταγευματική υπόταση, αυτοί οι μηχανισμοί είναι ανεπαρκείς, με αποτέλεσμα ο καρδιακός ρυθμός να μην αυξάνεται αρκετά ή τα αιμοφόρα αγγεία να μην συστέλλονται σωστά, οδηγώντας σε σημαντική πτώση της αρτηριακής πίεσης που μπορεί να προκαλέσει αδυναμία, ζάλη και πτώσεις.

 Νευρογενής υπόταση 
Η νευρογενής υπόταση είναι μια πάθηση κατά την οποία υπάρχει κακή επικοινωνία μεταξύ της καρδιάς και του εγκεφάλου, προκαλώντας απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης και επιβράδυνση του καρδιακού ρυθμού όταν ένα άτομο στέκεται όρθιο για παρατεταμένες περιόδους. Αυτό οδηγεί σε ανεπαρκή ροή αίματος προς τον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα συμπτώματα όπως ζάλη και λιποθυμία. Συχνά είναι μια μορφή δυσλειτουργίας του αυτόνομου νευρικού συστήματος και μπορεί να διαγνωστεί με μια δοκιμασία κλίσης κεφαλής προς τα πάνω, με τη θεραπεία να επικεντρώνεται σε αλλαγές συμπεριφοράς και μερικές φορές σε φαρμακευτική αγωγή.

 Άλλοι τύποι υπότασης 

 Σοβαρή υπόταση (σοκ) 
Πρόκειται για μια απειλητική για τη ζωή κατάσταση όπου η αρτηριακή πίεση μειώνεται δραστικά λόγω σοβαρής απώλειας αίματος, σοβαρής λοίμωξης (σήψης), καρδιακής προσβολής ή σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης (αναφυλαξίας).

 Συγκοπή ούρησης 
Μια σπάνια αιτία λιποθυμίας σε ορισμένους ηλικιωμένους ενήλικες, η οποία είναι μια προσωρινή πτώση της αρτηριακής πίεσης μετά την ούρηση.

 Διάγνωση 
Η διάγνωση της υπότασης γίνεται μέσω τακτικής παρακολούθησης της αρτηριακής πίεσης και μπορεί να περιλαμβάνει κλινική εξέταση, ιατρικό ιστορικό και περαιτέρω εξετάσεις για την εύρεση της υποκείμενης αιτίας, εάν υπάρχουν συμπτώματα. Αναλυτικά:

 Μέτρηση αρτηριακής πίεσης 
Ο πιο συνηθισμένος τρόπος ανίχνευσης της υπότασης είναι μέσω ελέγχου της αρτηριακής πίεσης, ο οποίος μπορεί να γίνει στο σπίτι ή σε κλινικό περιβάλλον.

 Ιατρικό ιστορικό & φυσική εξέταση 
Περιλαμβάνει την εξέταση του προσωπικού και οικογενειακού ιατρικού ιστορικού, τυχόν λήψη φαρμάκων και τα συμπτώματα που εκδηλώνονται.

 Περαιτέρω εξετάσεις 
Μπορεί να ζητηθούν πρόσθετες εξετάσεις για τον εντοπισμό της υποκείμενης αιτίας της υπότασης, η οποία μπορεί να ποικίλλει σημαντικά.

 Αντιμετώπιση 
Η αντιμετώπιση της υπότασης, η οποία ποικίλλει ανάλογα με τα συμπτώματα και τις υποκείμενες αιτίες, μπορεί να περιλαμβάνει την κατανάλωση περισσότερων υγρών, την προσθήκη αλατιού στη διατροφή υπό την καθοδήγηση γιατρού, τη χρήση καλτσών συμπίεσης, την προσαρμογή της φαρμακευτικής αγωγής και την αντιμετώπιση τυχόν υποκείμενων παθήσεων, όπως καρδιακά προβλήματα ή λοιμώξεις.

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και τη σοβαρότητα της χαμηλής αρτηριακής πίεσης και μπορεί να περιλαμβάνει:

 Αλλαγές στον τρόπο ζωής 

 Αύξηση υγρών: Η κατανάλωση περισσότερου νερού βοηθά στην πρόληψη της αφυδάτωσης, μιας κοινής αιτίας χαμηλής αρτηριακής πίεσης.
 Αύξηση της πρόσληψης αλατιού: Ιατρική σύσταση για προσθήκη στη διατροφή υγιεινών, θρεπτικών, πιο αλμυρών τροφών, όπως ελιές, τυρί cottage ή καπνιστό ψάρι.
 Καφεΐνη: Μια πρωινή δόση καφεΐνης μπορεί μερικές φορές να βοηθήσει στη βελτίωση των συμπτωμάτων.
 Άσκηση: Η τακτική αερόβια άσκηση μπορεί να είναι ευεργετική.

 Ιατρική διαχείριση 

 Προσαρμογή φαρμάκων: Προσαρμογή ή να διακοπή φαρμάκων που μπορούν να προκαλέσουν χαμηλή αρτηριακή πίεση.
 Φάρμακα για την αύξηση της αρτηριακής πίεσης: Για πιο σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να συνταγογραφηθούν φάρμακα για την αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
 Κάλτσες συμπίεσης: Αυτές μπορεί να συνιστώνται στην ορθοστασία για μεγάλα χρονικά διαστήματα για να βοηθήσουν στην κυκλοφορία του αίματος.
 Θεραπεία υποκείμενων παθήσεων: Εάν η χαμηλή αρτηριακή πίεση προκαλείται από άλλη πάθηση, όπως λοίμωξη, καρδιακά προβλήματα ή ορμονικά προβλήματα, η θεραπεία της υποκείμενης αιτίας είναι ζωτικής σημασίας.

Σε περιπτώσεις σοβαρής υπότασης, όπως από σημαντική απώλεια αίματος, είναι απαραίτητη η άμεση ιατρική παρέμβαση, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει ενδοφλέβια χορήγηση υγρών ή αίματος και φαρμάκων για την ενδυνάμωση της καρδιάς.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Παθήσεις των αγγείων
Κατηγορία:Πίεση αίματος