Γιάννης Γκούμας (λογοτέχνης)

Ο Γιάννης Γκούμας (Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 1935 ή το 1940 - Αθήνα, 5 Απριλίου 2022) ήταν Έλληνας λογοτέχνης (ποιητής, συγγραφέας, μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας), μεταφραστής, μουσικός (στιχουργός, συνθέτης του Νέου Κύματος, τραγουδοποιός, τραγουδιστής) και ηθοποιός.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 20 Οκτωβρίου 1935 ή το 1940. Σε ηλικία έξι-επτά ετών, ο πατέρας του τον πήρε στην Αγγλία όπου έζησε για τα επόμενα 20 χρόνια. Από το 1946–1949 σπούδασε στο Hove College, από το 1949–1953 στο Seaford College και από το 1953–1954 στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον (School of Navigation). Στην Αγγλία εργάστηκε ως δόκιμος σε εμπορικά πλοία και στη συνέχεια υπάλληλος σε εφοπλιστική εταιρεία στο Λονδίνο. Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, διετέλεσε αντιπρόεδρος της οικογενειακής ναυτιλιακής εταιρείας (J.G. Goumas Shipping Co. SA) στον Πειραιά για αρκετά χρόνια. Το 1994 εγκατέλειψε οριστικά τη θέση αυτή, για να αφοσιωθεί στην καριέρα του ηθοποιού. 

Απεβίωσε στις 5 Απριλίου 2022. 

 Καλλιτεχνική καριέρα 

 Αγγλόφωνος ποιητής, ο Γιάννης Γκούμας — γνωστός εκτός Ελλάδας ως Yannis Goumas —, έγραψε οκτώ ποιητικές συλλογές στα αγγλικά, οι οποίες έχουν κυκλοφορήσει από βρετανικούς εκδοτικούς οίκους (όπως τους Oasis Books, Sceptre Press, Hermes Publications, Green Horse Publications κ.ά.)
 Η πλειοψηφία του ποιητικού έργου του που έχει εκδοθεί στην ελληνική γλώσσα είναι σε μεταφράσεις άλλων. Έγραψε οκτώ ποιητικές συλλογές στα αγγλικά, έξι στα ελληνικά (σε μετάφραση) και μια τρίγλωσση συλλογή στα αγγλικά, γαλλικά και τουρκικά.
 Μέχρι το 2013 είχε μεταφράσει 226 Έλληνες και Ελληνοκύπριους ποιητές στα αγγλικά, συμβάλλοντας σημαντικά στην εικόνα της ελληνικής ποίησης στο αγγλόφωνο αναγνωστικό κοινό του εξωτερικού. Μεταξύ των Ελλήνων ποιητών που έχει μεταφράσει είναι οι υπερρεαλιστές της Γενιάς του ‘30, Ανδρέας Εμπειρίκος και Νίκος Εγγονόπουλος, οι μεταπολεμικοί Μίλτος Σαχτούρης και Νίκος Αλέξης Ασλάνογλου, o Κωνσταντίνος Καβάφης, ο Νίκος Καββαδίας, ο Κώστας Ουράνης, ο λογοτέχνης και φιλόσοφος  Τάσος Αρβανιτάκης (καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Τάσος Φάλκος), ο Γιώργος Χρονάς, ο Σωτήρης Παστάκας, ο Κώστας Ριτσώνης, η Έφη Καλογεροπούλου κ.ά.
 Έγραψε μουσική για το Νέο Κύμα και για το Έντεχνο Τραγούδι. Συνεργάστηκε με τους στιχουργούς Δημήτρη Χριστοδούλου, Άκο Δασκαλόπουλο και Γιάννη Κακουλίδη.
 Από τα πιο γνωστά μελοποιημένα τραγούδια του είναι "Ο Νερόμυλος" — που τραγούδησε σε πρώτη εκτέλεση η Δέσποινα Γλέζου το 1969  — για το οποίο έγραψε τόσο τους στίχους  όσο και τη μουσική.
 Από το 1994, που αφοσιώθηκε στην καριέρα του ηθοποιού, έπαιξε μεταξύ άλλων στο Εθνικό Θέατρο και το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος.
 Λογοτεχνικό Έργο 
ΕΤΟΣΤΙΤΛΟΣΕΚΔΟΣΕΙΣ1967Take one! ... : poems 1964-1966Athens Publishing Center1974Sorry, wrong numberOasis Books1974V.H.F.Sceptre Press1975Athens BluesOasis Books1977Signing on and other poems, 1974-1977Sceptre Press1977Thorns in each other's flesh, and other poemsOutrigger1978Athenians go to workSceptre Press1983Past The TollgateΕρμής1985Στην άκρη της γλώσσαςΗ άμαξα1986Δεκαεφτά ελεγεία για τον Σάιτ Σαλίμ ΧαλμάνΤρία φύλλα1990The silence of othersOsmosis editions1997Η σιωπή των άλλωνΚέδρος1998Με σηκωμένα τα μανίκιαΜπιλιέτο2003Ένα λεπτό πριν τα μεσάνυχταΜπιλιέτο2005Τ.Σ. Έλιοτ – Ένας συναισθηματικά αόρατος  ποιητήςΜπιλιέτο2005Φεγγάρι μη μου κάνεις χαλάστραΜπιλιέτο2007Τα πορτρέτα της ωριμότηταςHeteron2012Ανθολογία 1985–2012Ποιείν2019Pros and ConsΡώμη

 Μεταφράσεις 

 Στην ποιητική ανθολογία με τίτλο "Ένα μηδέν ένα, 101 Έλληνες Ποιητές", την οποία επιμελήθηκε ο ίδιος, περιλαμβάνονται κείμενα των Κωνσταντίνου Καβάφη, Κώστα Ουράνη, Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, Γιώργου Σεφέρη, Γιώργου Θέμελη, Ανδρέα Εμπειρίκου, Ζωής Καρέλλη, Μαρίας Πολυδούρη, Γεωργίου Θ. Βαφόπουλου, Αλέξανδρου Μπάρα, Δημητρίου Ι. Αντωνίου, Μελισσάνθης, Γιώργου Σαραντάρη, Αλέξανδρου Μάτσα, Νίκου Καββαδία κ.ά.
 Αρκετοί τίτλοι των μεταφράσεων του Γιάννη Γκούμα έχουν καταχωρηθεί στην ηλεκτρονική βάση δεδομένων της Βιβλιονέτ, ενώ το όνομά του σε μερικούς τίτλους εμφανίζεται με λατινικούς χαρακτήρες — ως Yannis Goumas.

ΕΤΟΣΤΙΤΛΟΣΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣΕΚΔΟΣΕΙΣ1965Aegeans, and other poemsDimitris ChristodoulouZarvanos1968Nine Greek PoetsAthens Publishing Center1973The hydra of birdsEmbiricos, Engonopoulos, BarasGreen Horse Publications1974The Yellow House and Other Poems (1933-1973)Baras AlexandrosGreen Horse Publications1975The unforseenYannis KondosGreen Horse Publications1978Mercurial time and other poemsYannis KondosSceptre Press1982Writing from GreeceOasis Books1997Πύλος, Ναβαρίνο, Νιόκαστρο, Αν.ΝέστοροςΧαράλαμπος Αθ. ΜπάλταςΠαπαδήμας199999 PoemsΓιώργος ΧρονάςΟδός Πανός2001Ποιήματα 1983–1999Βασίλης ΔημητράκοςΜπιλιέτο2002Μύκονος το νησί του φωτόςΠανωραία ΓαλατάΣταύλοι Μυκόνου2003Ο χρόνος χάθηκε στα σύννεφαΤζέλη ΧατζηδημητρίουΜεταίχμιο2006Mykonos  PeopleΠανωραία ΓαλατάPhoto  Gallery Mykonos2009Η περιπέτεια της Μπέττυ και άλλα ποιήματαΔάφνη ΝικήταPoema2009D.N.A.Μαρία Γερασιμίδου–ΜάργερΟδός Πανός2010Ύποπτος φυγήςΣωτήρης ΠαστάκαςΣαιξπηρικόν2010Άχρονος χρόνος: Η άρνησηΈλενα Δίκα–ΚαπρίσηΟδός Πανός2011Προσευχές για φίλουςΣωτήρης ΠαστάκαςΣαιξπηρικόν2012Η αιχμαλωσία του ανέκφραστουΜαρία ΑνδρεαδέλληΜετρονόμος2013Ένα μηδέν ένα, 101 Έλληνες ποιητέςΑνθολογία 101 Ελλήνων ποιητώνΟδός Πανός2015ΘραύσματαΣπύρος ΑραβανήςΜετρονόμος2015Έρημος όπως έρωταςΈφη ΚαλογεροπούλουΜετρονόμος2016Selected PoemsΕλένη Ηλιοπούλου–ΖαχαροπούλουΕκδόσεις του Φοίνικα2017Χάρτης ναυαγίωνΈφη ΚαλογεροπούλουΜετρονόμος2019Στην εξορία του βλέμματοςΈφη ΚαλογεροπούλουΚουκκίδα2019Light Drawings and Other PoemsΤάσος ΦάλκοςΡώμη2019The Flesh of the TemporaryΠέτρος ΓκολίτσηςΡώμη2021Landscapes of nothingΑντώνης ΦωστιέρηςΡώμη

 Συλλογικές Μεταφράσεις 
Το 2009, κυκλοφόρησε το βιβλίο με τίτλο «Το καινούργιο εντός ή πέραν της γλώσσας: Ανθολογία νέων Ελλήνων ποιητών» από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη. Μια δίγλωσση ανθολογία, 282 σελίδων, με Έλληνες ποιητές που γεννήθηκαν από το 1965 και μετά. Ο Γκούμας συμμετείχε στη μεταφραστική ομάδα μαζί με τους τους Σταύρο Δεληγιώργη, Ντέιβιντ Κόνολυ (αγγλικά: David Connolly), Σάκη Κυρατζή, Μενέλαο Σταματέλο, Κωνσταντίνο Ματσούκα, Γιώργο Τζήμα, Γκάρεθ Όουενς (αγγλικά: Gareth Owens) και Σώτη Τριανταφύλλου.

 Μουσικοσυνθέτης 
ΕΤΟΣΤΙΤΛΟΣ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥΠΡΩΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣΤΙΧΟΥΡΓΟΣ1968Μικρέ μου άνεμεΠόπη ΑστεριάδηΔημήτρης Χριστοδούλου1968Σεπτέμβρη μήνα μουΠόπη ΑστεριάδηΔημήτρης Χριστοδούλου1969Ο ΝερόμυλοςΔέσποινα ΓλέζουΓιάννης Γκούμας1969Σιγά μιλούσεςΠόπη ΑστεριάδηΆκος Δασκαλόπουλος1970Το καλογεράκιΦώτης ΦωτιάδηςΓιάννης Κακουλίδης1970Αν ανοίξω την καρδιά  μουΈλενα ΚυρανάΓιάννης Κακουλίδης1970Ένας νιος λεβέντηςΈλενα ΚυρανάΓιάννης Κακουλίδης1970Στο δρόμο που χωρίσαμεΈλενα ΚυρανάΓιάννης Κακουλίδης1974Μου ΄πες να σε περιμένωΚαίτη ΑμπάβηΓιάννης Κακουλίδης
 Φιλμογραφία 
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣΕΤΟΣΤΙΤΛΟΣΕΙΔΟΣ ΤΑΙΝΙΑΣΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑΠΑΡΑΓΩΓΗΠΑΡ.1979Ανατολική ΠεριφέρειαΚοινωνικήΒασίλης ΒαφέαςΕλληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Σίγμα Φιλμ1982ΡεπόΚωμωδίαΒασίλης ΒαφέαςΕλληνικό Κέντρο Κινηματογράφου1984Ο έρωτας του ΟδυσσέαΚωμωδία, ΨυχολογικήΒασίλης ΒαφέαςΕλληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Σίγμα Φιλμ,  ΕΡΤ1985ΜανίαΦαντασίαςΓιώργος ΠανουσόπουλοςΕλληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Σπέντζος Φιλμ, Συνεργασία ΕΠΕ1987Bios + ΠολιτείαΚωμωδίαΝίκος ΠεράκηςΕλληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Σπέντζος Φιλμ, Home Video Hellas

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Έλληνες λογοτέχνες
Κατηγορία:Νεοέλληνες λογοτέχνες
Κατηγορία:Έλληνες ποιητές
Κατηγορία:Νεοέλληνες ποιητές
Κατηγορία:Έλληνες μεταφραστές
Κατηγορία:Έλληνες στιχουργοί
Κατηγορία:Έλληνες τραγουδοποιοί
Κατηγορία:Έλληνες συνθέτες
Κατηγορία:Νέο Κύμα
Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Έλληνες μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Έλληνες θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Έλληνες ηθοποιοί κινηματογράφου