Βοηθός νοσηλευτικής

Οι Βοηθοί Νοσηλευτικής, ευρύτερα γνωστοί ως Βοηθοί Νοσηλευτές/τριες (Δ.Ε.) είναι μέλη της Νοσηλευτικής Υπηρεσίας, οι οποίοι εργάζονται υπό την εποπτεία του Προϊστάμενου Νοσηλευτή και υποστηρίζουν τους νοσηλευτές στο έργο τους αποτελώντας υγειονομικό προσωπικό οι οποίοι υπάγονται στα επαγγέλματα υγείας, όπου και αποτελούν αυτόνομο κλάδο.  

Ο Βοηθός Νοσηλευτής είναι επαγγελματίας υγείας που αποτελεί βασικό κρίκο της θεραπευτικής ομάδας και εργάζεται δίπλα στον ασθενή, προσφέροντας καθημερινή φροντίδα, υποστήριξη και ανακούφιση. Είναι οι άνθρωποι που έρχονται σε άμεση επαφή με τον ασθενή, παρακολουθώντας διαρκώς την κατάστασή του και συμβάλλοντας ενεργά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του. 

 Διεθνής ορολογία και αντίστοιχες θέσεις 
Στις περισσότερες χώρες ο τίτλος που τους αποδίδεται είναι "φροντιστής υγείας" και συγκαταλέγονται ως Unlicensed assistive personnel (UAP) (Ελληνικά: Μη εξουσιοδοτημένο βοηθητικό προσωπικό) έχοντας καθαρά βοηθητικό - υποστηρικτικό ρόλο σε άτομα με σωματικές αναπηρίες, ψυχικές διαταραχές και άλλες ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης που περιορίζουν τις δραστηριότητες της καθημερινής τους ζωής. Επιπροσθέτως, στον χώρο του νοσοκομείου ή του οίκου ευγηρίας αναλαμβάνουν κάποιες βοηθητικές πράξεις (π.χ. στρώσιμο κλίνης, καθαριότητα ασθενούς, βοήθεια στο μπάνιο, λουτρό καθαριότητας κ.λ.π), καθώς και κάποιες περιορισμένες και απλές νοσηλευτικές πράξεις (π.χ. θερμομέτρηση, λήψη αρτηριακής πίεσης), πάντα όμως υπό την επίβλεψη νοσηλευτή.

Στην Ευρώπη συνήθως ονομάζονται Healthcare Assistants (HCAs) (Ελληνικά: βοηθοί φροντίδας υγείας) και αποτελούν μέλη του μη εξουσιοδοτημένου βοηθητικού προσωπικού υγείας, παρέχοντας βασική φροντίδα υπό την επίβλεψη διπλωματούχων νοσηλευτών ή ιατρών. Τα βασικά τους καθήκοντα περιλαμβάνουν τη μέτρηση ζωτικών σημείων, την υποστήριξη στις καθημερινές δομές (π.χ. σίτιση, υγιεινή, κινητικότητα), καθώς και τη συνεργασία με το νοσηλευτικό προσωπικό για την εφαρμογή διαδικασιών ασφάλειας και ποιότητας. Ο ρόλος τους είναι ήδη ρυθμισμένος σε 14 κράτη-μέλη της ΕΕ, ενώ σε 22 χώρες υπάρχει υποχρεωτική εκπαίδευση και επιμόρφωση. 

Στις ΗΠΑ η αντίστοιχη θέση είναι γνωστή ως Certified Nursing Assistants (CNAs) είναι επαγγελματίες υγείας που παρέχουν βασική φροντίδα και υποστήριξη σε ασθενείς υπό την επίβλεψη εγγεγραμμένων νοσηλευτών (RNs) ή πρακτικών νοσηλευτών (LPNs). Οι κύριες αρμοδιότητές τους περιλαμβάνουν βοήθεια στην καθημερινή υγιεινή, σίτιση, μετακίνηση ασθενών, μέτρηση ζωτικών σημείων και αναφορά αλλαγών στην κατάσταση υγείας. Οι CNAs αποτελούν κρίσιμο κρίκο στη φροντίδα, καθώς εξασφαλίζουν την άνεση, την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια των ασθενών, ιδιαίτερα σε νοσοκομεία, οίκους ευγηρίας και κέντρα μακροχρόνιας φροντίδας.

 Διάκριση Νοσηλευτών - Βοηθών Νοσηλευτών 
Στην Ελλάδα, συχνά οι Βοηθοί Νοσηλευτές συγχέονται λανθασμένα με τους Νοσηλευτές (Π.Ε. ή Τ.Ε.) λόγω της παραπλήσιας στολής και τίτλου, καθώς και της συνύπαρξής τους στον χώρο του νοσηλευτικού τμήματος στον χώρο του νοσοκομείου. Η διάκριση όμως αυτών των δύο επαγγελμάτων πρέπει να είναι σαφής, καθώς παρότι στο σύστημα υγείας συνεργάζονται στενά για την παροχή ολοκληρωμένης φροντίδας στους ασθενείς και έχουν κοινό στόχο τη φροντίδα του ανθρώπου, διαφέρουν σημαντικά ως προς την εκπαίδευση, τις αρμοδιότητες και το επίπεδο ευθύνης. Πιο συγκεκριμένα, έχουν διαφορετικό επίπεδο εκπαίδευσης (οι νοσηλευτές είναι υποχρεωτικά απόφοιτοι Α.Ε.Ι), ενώ οι Βοηθοί Νοσηλευτές (Δ.Ε.)  (απόφοιτοι Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης) και δεν έχουν το επιστημονικό υπόβαθρο ούτε τις θεωρητικές και πρακτικές γνώσεις που έχουν οι νοσηλευτές, ενώ δεν έχουν ούτε τα ίδια επαγγελματικά δικαιώματα, ούτε τα ίδια καθήκοντα. Επομένως αποτελούν ξεχωριστή επαγγελματική ομάδα από τους νοσηλευτές και δεν έχουν δικαίωμα εγγραφής στα επαγγελματικά και επιστημονικά επιμελητήρια των νοσηλευτών, αλλά εκπροσωπούνται από τους κατά τόπους ΣΥΝΔΕ. Επιπλέον, η αντιποίηση του επαγγελματικού τίτλου του Νοσηλευτή από Βοηθούς Νοσηλευτών ή άλλες επαγγελματικές ομάδες δύναται να επιφέρει ποινικές κυρώσεις σύμφωνα με το άρθρο 175 του Π.Κ.

 Επαγγελματικό αντικείμενο 
Ο Βοηθός Νοσηλευτή έχει ως κύριο σκοπό την παροχή βασικής νοσηλευτικής φροντίδας στους ασθενείς συμβάλλοντας ουσιαστικά στην υποστήριξη του συνολικού νοσηλευτικού έργου.                                                          

Ο απόφοιτος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (Δ.Ε.) της ειδικότητας «Βοηθός Νοσηλευτικής» έχει λάβει τις απαραίτητες γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες σε ό,τι αφορά τις βασικές νοσηλευτικές πράξεις, την φροντίδα και περιποίηση του ασθενούς, οι οποίες μαζί με την αποκτηθείσα εμπειρία από το πρακτικό μέρος της κατάρτισής του, τον καθιστούν ικανό να ανταποκριθεί σε ένα ευρύ πεδίο επαγγελματικών δραστηριοτήτων, το οποίο εκτείνεται από τη νοσηλεία και φροντίδα του ασθενή ως την έρευνα και την εφαρμογή Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας.

Οι Βοηθοί Νοσηλευτικής εξειδικεύονται στην πρακτική εφαρμογή της φροντίδας και βρίσκονται σε συνεχή επαφή με τον ασθενή. Παρέχουν υπηρεσίες όπως καθημερινή υποστήριξη, προσωπική υγιεινή, σίτιση, ψυχολογική ενίσχυση και παρακολούθηση βασικών ζωτικών λειτουργιών. Δρουν υπό την καθοδήγηση των Νοσηλευτών και συμβάλλουν ουσιαστικά στην εύρυθμη λειτουργία μονάδων υγείας, υποστηρίζοντας την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Η άσκηση του επαγγέλματος προϋποθέτει τη διάθεση προσφοράς προς τον συνάνθρωπο. Ο/η Βοηθός Νοσηλευτή πρέπει να διαθέτει τυπικά και ουσιαστικά προσόντα: Τα τυπικά προσόντα που πρέπει να διαθέτει ο απόφοιτος είναι Δίπλωμα ή Πτυχίο Επαγγελματικής Ειδικότητας Εκπαίδευσης και Κατάρτισης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (Δ.Ε), με βασικές και εξειδικευμένες γνώσεις της εκάστοτε ειδικότητας. Τα ουσιαστικά προσόντα είναι να σέβεται τα δικαιώματα των ασθενών, να αντιλαμβάνεται τις ανάγκες τους, να διαθέτει ενσυναίσθηση, αίσθημα υπευθυνότητας και προσφοράς, πραγματικό ενδιαφέρον, ευγένεια, εχεμύθεια, ευελιξία, να διαθέτει την ψυχική υποδομή ώστε να ανταποκρίνεται άμεσα σε επείγουσες και δύσκολες καταστάσεις. Το σημαντικότερο είναι να χαρακτηρίζεται ο επαγγελματίας υγείας από ισορροπία νου, σώματος και πνεύματος.

 Εκπαίδευση 
Για να θεωρείται κάποιος Βοηθός Νοσηλευτής, πρέπει να κατέχει - Πτυχίο Επαγγελματικής Ειδικότητας Εκπαίδευσης και Κατάρτισης που χορηγείται μετά από πιστοποίηση. Σύμφωνα με το άρθρο 4 του Π.Δ. 210/2001: Από τη δημοσίευση του παρόντος καθιερώνεται ο επαγγελματικός τίτλος Βοηθός Νοσηλευτής – Βοηθός Νοσηλεύτρια στους κατόχους τίτλων σπουδών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (Δ.Ε.) των:

1.  Σχολών Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (Σ.Α.Ε.Κ.) Βοηθών Νοσηλευτικής.

2. Δημόσιων Σχολών Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης                    (Δ.Σ.Α.Ε.Κ.) και σχολών Βοηθών Νοσηλευτικής δημόσιων νοσοκομείων.

3. (Πρώην) τεχνικών επαγγελματικών λυκείων (Τ.Ε.Λ) Νοσηλευτικής κατεύθυνσης.

4. Επαγγελματικών Λυκείων (ΕΠΑ.Λ.)   Νοσηλευτικής κατεύθυνσης 

5. Επαγγελματικών Σχολών ΕΠΑ.Σ. Μαθητείας ΟΑΕΔ ειδικότητας Βοηθών Γενικής Νοσηλείας.

6. Τεχνικών Επαγγελματικών Εκπαιδευτηρίων (Τ.Ε.Ε.) Α και Β’ κύκλου Νοσηλευτικής.

7. Μέσων Τεχνικών Επαγγελματικών Νοσηλευτικών Σχολών (Μ.Τ.Ε.Ν.Σ).

8. Σχολών της αλλοδαπής ισοτίμων προς τις ανωτέρω Σχολές.

Οι ειδικότητες που μπορούν να λάβουν οι βοηθοί νοσηλευτές περιγράφονται στο άρθρο 1 του ιδίου προεδρικού διατάγματος, όπου ρητά ορίζεται: «Στους κατόχους Διπλώματος Ο.Ε.Ε.Κ. επιπέδου Μετα-δευτεροβάθμιας Επαγγελματικής Κατάρτισης, των ακόλουθων ειδικοτήτων:

 Βοηθός Νοσηλευτικής Γενικής Νοσηλείας
 Βοηθός Νοσηλευτικής Μονάδων Εντατικής Θεραπείας
 Βοηθός Νοσηλευτικής Ογκολογικών Παθήσεων
 Βοηθός Νοσηλευτικής Τραυματολογίας
 Βοηθός Νοσηλευτικής Χειρουργείου
 Βοηθός Νοσηλευτικής Ψυχικής υγείας
Η διάρκεια της κατάρτισης διαρκεί 2 χρόνια, συν την εξάμηνη υποχρεωτική πρακτική άσκηση.

Μετά το πέρας της φοίτησης και της πρακτικής άσκησης οι απόφοιτοι της ειδικότητας "Βοηθός Νοσηλευτικής" πρέπει να δώσουν εξετάσεις πιστοποιήσης στον Εθνικό Οργανισμό Πιστοποίησης Προσόντων & Επαγγελματικού Προσανατολισμόού (Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.) για να μπορέσουν να λάβουν επίσημη πιστοποίηση και να εργαστούν στον δημόσιο ή στον ιδιωτικό τομέα ως Βοηθοί Νοσηλευτικές με τα αντίστοιχα επαγγελματικά δικαιώματα και καθήκοντα Βοηθών Νοσηλευτών Δευτεροβαθμιας Εκπαίδευσης (Δ.Ε).

 Επαγγελματικά καθήκοντα - αρμοδιότητες 
Τα καθήκοντα του Βοηθού Νοσηλευτή -τριας περιγράφονται αναλυτικά στο ΦΕΚ 5788/τ.Β'/14-11-2022 και αποσκοπούν στην παροχή βασικής νοσηλευτικής φροντίδας στους ασθενείς στην προστασία, διατήρηση και αποκατάσταση της υγείας τους και είναι τα εξής:  

1) Η παροχή γενικής και τοπικής καθαριότητας στον ασθενή.  

2) Η παροχή βοήθειας, φροντίδας και υποστήριξης του ασθενούς που πάσχει από χρόνιο ανίατο νόσημα ή έχει υποστεί ατύχημα ή έχει κακοποιηθεί.

3) Η παρακολούθηση και καταγραφή της λειτουργίας παροχετεύσεων.

4) Η λήψη και η εφαρμογή περιοριστικών μέτρων για την ασφάλεια του ασθενούς.

5) Η λήψη και καταγραφή ζωτικών σημείων (σφίξεις, πίεση, θερμοκρασία, αναπνοές).

6) Εργαλειοδοσία στο χειρουργείο.

7) Η σίτιση του ασθενούς και η χορήγηση υγρών μέσω εντερικής οδού.

8) Η συλλογή δειγμάτων εκκρίσεων όπως ούρων, κοπράνων, πτυέλων κ.α.

9) Η χορήγηση ειδικών δοχείων για τη φροντίδα λειτουργιών εντέρου και ουροδόχου κύστεως.

10) Η παροχή προεγχειρητικής ετοιμασίας όσον αφορά στη σωματική καθαριότητα (γενική και τοπική) και στην εκτέλεση εκκενωτικού υποκλυσμού.

11) Προετοιμασία της κλίνης κενής ή με κατακεκλιμένο ασθενή.

12) Παροχή φροντίδας στην προετοιμασία του νεκρού και η διατήρηση της αξιοπρέπειας του νεκρού σώματος

13) Η διατήρηση καλής επικοινωνίας με την ομάδα φροντίδας υγείας και τους ασθενείς και η ενημέρωση του υπεύθυνου νοσηλευτή για την κατάσταση των ασθενών (συμπεριφορά, συμπτώματα, παράπονα).

14) Η άσκηση επειγουσών νοσηλευτικών πράξεων και η εφαρμογή πρώτων βοηθειών, όπως είναι οι ακόλουθες:

i) Ίσχαιμος περίδεση

ii) Ακινητοποίηση κατάγματος

iii) Kαρδιοαναπνευστική ανάνηψη με την προϋπόθεση λήψης BLS (πιστοποίηση στη Βασική Υποστήριξη της Ζωής).

15) Η διατήρηση υγιούς και ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος, ακολουθώντας τα πρότυπα και τις διαδικασίες ελέγχου λοιμώξεων, που έχουν τεθεί από την υπηρεσία.

16) Η τακτοποίηση και συμπλήρωση με επαρκές υλικό των ερμαριών και άλλων χώρων του δωματίου προετοιμασίας νοσηλειών και των τροχήλατων καροτσιών(καθαριότητα- απολύμανση εργαλείων, συσκευών και άλλων αντικειμένων.

17) Η φροντίδα για την καθαριότητα των εργαλείων.

18) Έλεγχος λειτουργίας εργαλείων και η σχετική αναφορά προς τους υπεύθυνους νοσηλευτές.

19) Η ταξινόμηση των εργαλείων, των οργάνων, των συσκευών, του ιματισμού, των ορών, του φαρμακευτικού υλικού, των αναλώσιμων κ.λπ.

20) Η ετοιμασία των προς αποστείρωση υλικών/εργαλείων, άλλου εξοπλισμού και ιματισμού.

21) Η παρακολούθηση της λειτουργίας απλών συσκευών και οργάνων, των οποίων γνωρίζει τη λειτουργία, καθώς και πιθανές βλάβες τους και η σχετική αναφορά προς τους υπεύθυνους νοσηλευτές.

22) Η τήρηση κανόνων ηθικής και δεοντολογίας, των οδηγιών και συστάσεων που προκύπτουν από την κείμενη νομοθεσία και τον κανονισμό λειτουργίας της υγειονομικής μονάδας.

23) Η συνεργασία με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας υγείας και με εμπλεκόμενους φορείς για την αντιμετώπιση των προβλημάτων υγείας σε περίπτωση μαζικών καταστροφών και άλλων έκτακτων καταστάσεων.

24) Η διενέργεια οξυμετρίας.

25) Η λήψη μέτρων για την πρόληψη και φροντίδα επιπλοκών από μακροχρόνια κατάκλιση.

26) Η υποβοήθηση, η φροντίδα και η αξιολόγηση της λειτουργίας απέκκρισης εντέρου και ουροδόχου κύστης (υποκλυσμός, παρακολούθηση καθετήρα κύστεως σύμφωνα με τις ιατρικές οδηγίες).

27) Η διενέργεια ηλεκτροκαρδιογραφήματος.

28) Η διενέργεια μέτρησης και καταγραφής των προσλαμβανόμενων και αποβαλλόμενων υγρών.

29) Η εξέταση αίματος και ούρων για σάκχαρo και οξόνη με χρήση stick.

30) Η εφαρμογή πρώτων βοηθειών και υποστήριξης του ασθενούς σε περιπτώσεις κινδύνου της ζωής όπως πνιγμός και ανακοπή, με την προϋπόθεση λήψης BLS.

31) Η εφαρμογή οξυγονοθεραπείας - νεφελοποίησης.

32) Η διενέργεια εμβολιασμών σε έκτακτες περιπτώσεις.

33) Συμμετοχή και βοήθεια σε ιατρικές πράξεις, όπως τοποθέτηση νάρθηκα, αφαίρεση παροχέτευσης, παροχέτευση θωρακικής κοιλότητας, διασωλήνωση.

34) Η παραλαβή χειρουργημένου ασθενούς σύμφωνα με τις οδηγίες της λογοδοσίας.

35) Η διενέργεια περιφερικής προσπέλασης για την τοποθέτηση φλεβοκαθετήρα και λήψη αίματος σύμφωνα με τις οδηγίες του υπεύθυνου νοσηλευτή και με την προϋπόθεση σχετικής εμπειρίας. 

36) Η χορήγηση (po,sc,im,iv), σύμφωνα με τις οδηγίες του υπεύθυνου νοσηλευτή και εφόσον υπάρχει τοποθετημένος φλεβοκαθετήρας.

37) Ενημέρωση διαφόρων εντύπων και βιβλίων που προβλέπονται από τους κανονισμούς για πράξεις που έχουν εκτελεστεί από τους ίδιους.

38) Η εκτέλεση οποιασδήποτε πράξης πέρα των ανωτέρω, με ανάθεση, η οποία προκύπτει από το υπογεγραμμένο πρόγραμμα του/της προϊσταμένου/προϊσταμένης και τη λογοδοσία του ασθενούς, του εκάστοτε νοσηλευτικού τμήματος, υπό την προϋπόθεση ότι την αποκλειστική ευθύνη φέρει ο υπεύθυνος νοσηλευτής, ο οποίος κρίνει εάν ο βοηθός νοσηλευτής, δύναται να την εκτελέσει.

39) Η τήρηση κανόνων ηθικής και δεοντολογίας, των οδηγιών και συστάσεων που προκύπτουν από την κείμενη νομοθεσία και τον κανονισμό λειτουργίας της υγειονομικής μονάδας.

Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τα ανωτέρω ή διενέργειας Νοσηλευτικών πράξεων από Βοηθούς Νοσηλευτών που δεν εμπίπτουν στα ανωτέρω καθήκοντα τους δύναται να επιφέρουν διοικητικές και νομικές κυρώσεις, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία.

 Τομείς απασχόλησης 
Ολοκληρώνοντας τις σπουδές του ο/η καταρτιζόμενος/η, έχει αποκομίσει όλες τις γνώσεις που τον /την καθιστούν ικανό / ή να εργασθεί σε ολόκληρο το φάσμα των δομών περίθαλψης, όπως: 

• Δημόσιες ή ιδιωτικές κλινικές και Νοσοκομεία

• Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων

• Μαιευτήρια 

• Δομές κοινωνικής πρόνοιας

• Υπηρεσίες κοινωνικής προστασίας

• Κέντρα Αποκατάστασης και Αποθεραπείας (ΚΑΑ)

• Κέντρα φροντίδας ατόμων με ειδικές ανάγκες

• Θεραπευτήρια χρόνιων παθήσεων

• Μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων (οίκοι ευγηρίας)

• Ψυχιατρικές δομές

• Μονάδες Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης (ΜΨΚΑ)

• Δημόσιες και ιδιωτικές δομές παροχής κατ’ οίκον νοσηλείας και φροντίδας

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Οδηγός σπουδών ειδικότητας "βοηθού νοσηλευτή". Γενική Γραματεία Διά Βίου Μάθησης & Νέας Γενιάς 
 Ένωση Νοσηλευτών Ελλάδος (Ε.Ν.Ε)
 ΕΠΑΛ Αγίων Αναργύρων - Τομέας Υγείας, Πρόνοιας και Ευεξίας 

Κατηγορία:Νοσηλευτική