Αλλαμάνδη

Η αλλαμάνδη (Allamanda) είναι γένος αγγειόσπερμων φυτών, που ανήκει στην οικογένεια της πικροδάφνης (αποκυνοειδή). Είναι ιθαγενή φυτά της Αμερικής, απαντώμενα από το Μεξικό μέχρι την Αργεντινή. Τα περισσότερα είδη είναι πολύ διακοσμητικά, και μερικά είναι γνωστά ως καλλιεργούμενα καλλωπιστικά φυτά, εξαιτίας των μεγάλων χρωματιστών (συνήθως κίτρινων) λουλουδιών τους.de Souza-Silva, R.F. & A. Rapini: «Allamanda calcicola (Apocynaceae), an overlooked new species from limestone  outcrops in the States of Minas Gerais and Bahia, Brazil» Kew Bulletin, τόμος 64(1), σσ. 171-174 (2009) Το γένος ονομάσθηκε έτσι προς τιμή του Ελβετού βοτανολόγου και ιατρού Φρεντερίκ-Λουί Αλαμάν.Allamanda. FloraBase. Western Australian Herbarium.

Περιγραφή
Το σύνολο των φυτών του γένους είναι αειθαλείς θάμνοι, αναρριχητικά φυτά ή δένδρα. Περιέχουν ένα λευκό γαλακτώδες υγρό. Τα φύλλα είναι αντίθετα ή εκφυόμενα ανά 5 ή λιγότερα σε σπονδυλώματα. Τα ελάσματα των φύλλων έχουν γενικώς ωοειδές σχήμα και λείες άκρες. Το άνθος έχει 5 σέπαλα και κωδωνόσχημο ή σε σχήμα χωνιού σύστημα ισάριθμων πετάλων, που στα περισσότερα είδη έχουν κίτρινο χρώμα. Ο καρπός σχίζεται όταν ωριμάσει και περιέχει 2 έως 4 σπέρματα.

Βιοχημεία και φαρμακευτικές χρήσεις
Με εργαστηριακές αναλύσεις, από τα είδη αλλαμάνδης έχουν απομονωθεί αρκετές χημικές ενώσεις, ιδίως ιριδοειδείς λακτόνες, όπως η αλλαμανδίνη (που πήρε το όνομά της από το όνομα του γένους), η πλουμερικίνη και οι πλουμιερίδες. Η πλουμερικίνη αποδείχθηκε ότι είναι ισχυρός αναστολές του συμπλέγματος NF-κB, με αντιφλεγμονώδη δράση in vitro και in vivo. Τα δομικώς παραπλήσια παράγωγά της πλουμιερδίνη, πλουμεριδοειδές C και αλλαμανδικίνη δεν έχουν τέτοια δράση.Fakhrudin, N. κ.ά.: «Identification of plumericin as a potent new scaffold inhibitor of the NF-κB pathway with anti-inflammatory activity in vitro and in vivo», Br. J. Pharmacol., 2013 Επίσης, η λιγνάνη πινορητινόλη και κουμαρίνες όπως η σκοπολετίνη και η σκοπαρόνη έχουν απομονωθεί από το είδος A. schottii.Schmidt, D.D.F.N., κ.ά.: «Evaluation of the anti-proliferative effect the extracts of Allamanda blanchetti and A. schottii on the growth of leukemic and endothelial cells» J. Pharm. Pharm. Sci., τόμος 9 (2006), σσ. 200-208

Είδη αλλαμάνδης έχουν βρει εφαρμογές σε συστήματα παραδοσιακής ιατρικής για διάφορους λόγους. Το είδος A. cathartica αναφέρεται σχετικώς με τη θεραπεία όγκων του ήπατος, ικτέρων, σπληνομεγαλίας και της ελονοσίας.

Καλλιέργεια
Στη φύση οι αλλαμάνδες φυτρώνουν κατά μήκος των όχθεων των ποταμών και σε ανοικτές, ηλιόλουστες τοποθεσίες με επαρκή βροχόπτωση και μονίμως υγρό υπόστρωμα του εδάφους. Δεν ευδοκιμούν σε σκιερά μέρη, ούτε σε αλκαλικά ή αλμυρά εδάφη, και είναι πολύ ευαίσθητα στο ψύχος. Μεγαλώνουν γρήγορα, κάποτε μέχρι και τρία μέτρα σε ένα έτος. Μπορούν να πολλαπλασιασθούν με παραφυάδες.

Είδη
Το γένος περιλαμβάνει 12 έως 15 διαφορετικά είδη, τα εξής:

 Allamanda angustifolia, Pohl
 Allamanda calcicola
 Αλλαμάνδη η καθαρτική (Allamanda cathartica), L.
 Allamanda doniana, Müll.Arg.
 Allamanda laevis, Markgr.
 Allamanda martii, Müll.Arg.
 Αλλαμάνδη η νηριόφυλλος (Allamanda neriifolia ή Allamanda schottii), Pohl
 Allamanda nobilis, T.Moore
 Allamanda oenotherifolia, Pohl
 Αλλαμάνδη η πολυανθής (Allamanda polyantha), Müll.Arg.
 Allamanda puberula, A.DC.
 Allamanda setulosa, Miq.
 Allamanda thevetifolia, Müll.Arg.
 Αλλαμάνδη η ιόχρους (Allamanda violacea ή Allamanda blanchetii), A.DC.
 Allamanda weberbaueri, Markgr. 

Παραπομπές

Πηγές
 Το ομώνυμο λήμμα στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 4, σελίδα 378

Αλλαμανδ