Βραβείο Τέμπλτον

Το Βραβείο Τέμπλτον (Templeton Prize) είναι ετήσιο βραβείο που απονέμεται σε φυσικό πρόσωπο που βρίσκεται ακόμα στη ζωή και, κατά την εκτίμηση της κριτικής επιτροπής, «έχει συνεισφέρει εξαιρετικά στην επιβεβαίωση της πνευματικής διαστάσεως της ζωής, είτε μέσα από τη βαθιά αντίληψη, είτε μέσα από την ανακάλυψη, είτε μέσα από πρακτικά έργα». Θεσμοθετήθηκε από τον Τζων Τέμπλτον το 1972 και σήμερα (από το 1988) χρηματοδοτείται και απονέμεται από το «Ίδρυμα Τζων Τέμπλτον».

Το βραβείο απονεμόταν αρχικώς σε ανθρώπους της θρησκείας (η Μητέρα Τερέζα ήταν το πρώτο πρόσωπο που το έλαβε), αλλά από το 1980 και μετά συμπεριλαμβάνονται και άνθρωποι που εργάζονται στη σύνδεση φυσικών επιστημών και θρησκείας. Ως το 2001 το πλήρες όνομα του βραβείου ήταν «Βραβείο Τέμπλτον για την πρόοδο στη θρησκεία», ενώ από το 2002 έως το 2008 ήταν «Βραβείο Τέμπλτον για την πρόοδο στην έρευνα ή ανακαλύψεις σχετικές με πνευματικές πραγματικότητες». Χριστιανοί, Ινδουιστές, Ιουδαίοι, Βουδιστές και Μουσουλμάνοι έχουν διατελέσει μέλη της κριτικής επιτροπής και έχουν τιμηθεί με το Βραβείο.

Το χρηματικό μέρος του Βραβείου ρυθμίζεται έτσι ώστε να υπερβαίνει αυτό του κάθε Βραβείου Νόμπελ: ο Τέμπλτον είχε τη γνώμη (κατά τον Economist) ότι «η πνευματικότητα αγνοείτο» στα Βραβεία Νόμπελ. Π.χ. το 2019 το ποσό του Τέμπλτον ήταν 1,28 εκατομμύριο ευρώ. Συνήθως το παρέδιδε στον βραβευμένο ο Δούκας του Εδιμβούργου σε τελετή στα Ανάκτορα του Μπάκινγκχαμ.

Η εφημερίδα The Washington Post έχει αποκαλέσει το Βραβείο Τέμπλτον «το υψηλότερου κύρους βραβείο που σχετίζεται με τη θρησκεία». Από την άλλη, οι αθεϊστές επιστήμονες Ρίτσαρντ Ντόκινς, Χάρρυ Κρότο και Τζέρυ Κόυν το έχουν επικρίνει επειδή «θολώνει το καλώς καθορισμένο σύνορο της θρησκείας με την επιστήμη» και επειδή απονέμεται «σε θετικούς επιστήμονες που είτε είναι οι ίδιοι θρήσκοι, είτε λένε καλά λόγια για τη θρησκεία», επιχειρήματα που αντέκρουσε ο τιμημένος με το Βραβείο (2011) Μάρτιν Ρης, που είπε ότι ο ίδιος και άλλοι αποδέκτες του είναι άθεοι και ότι οι έρευνές τους σε πεδία όπως η ψυχολογία, η εξελικτική βιολογία και τα οικονομικά δύσκολα μπορούν να θεωρηθούν ως «προαγωγή της θρησκείας».

 Κατάλογος βραβευμένων 
 ΈτοςΒραβευθείςΣημειώσειςΠαραπομ.1973Μητέρα ΤερέζαΙδρύτρια των Ιεραποστόλων της φιλανθρωπίας, Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης 19791974Αδελφός ΡοζέΙδρυτής της Κοινότητας του Ταιζέ1975  Σαρβεπάλι Ραντακρίσναν Πρώην Πρόεδρος της Ινδίας, υπέρ της ειρηνικής επιλύσεως των διαφορών με το Πακιστάν 1976  Λέο Γιόζεφ Σούνενς Πρωτοπόρος στο κίνημα «Καθολική Ανανέωση του Χαρίσματος» 1977  Κιάρα Λούμπιτς Ιδρύτρια του Κινήματος Φοκολάρε 1978  Τόμας Φ. Τόρανς Επιφανής θεολόγος, πρώην πρόεδρος (Moderator) της Γενικής Συνελεύσεως της Εκκλησίας της Σκωτίας 1979  Νίκυο Νιβάνο Συνιδρυτής του κινήματος Ρισό Κοσέι Κάι 1980  Ραλφ Γουέντελ Μπέροου Ιδρυτής του περιοδικού θρησκείας και επιστήμης Zygon  1981  Σίσελυ Σώντερς Νοσοκόμα, ιατρός και συγγραφέας, πρωτοστάτρια στο κίνημα για την ανακουφιστική φροντίδα 1982  Μπίλλυ Γκράχαμ Εμβληματική μορφή του σύγχρονου Προτεσταντισμού 1983  Αλεξάντρ Σολζενίτσιν Σοβιετικός αντιφρονών συγγραφέας, Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 1984  Μάικλ Μπουρντόου (Michael Bourdeaux) Ιδρυτής του Ινστιτούτου Κέστον 1985  σερ Άλιστερ Χάρντυ Ιδρυτής του Κέντρου Ερευνών της Θρησκευτικής Εμπειρίας 1986  Τζέιμς Ι. Μακκόρντ Πρώην πρόεδρος του Θεολογικού Σεμιναρίου του Πρίνστον 1987  Στάνλεϋ Γιάκι Ρωμαιοκαθολικός ιερέας και καθηγητής της αστροφυσικής στις ΗΠΑ 1988  Ιναμουλάχ Χαν Γ.Γ. του Παγκόσμιου Μουσουλμανικού Κογκρέσου 1989  Καρλ Φρίντριχ φον Βάιτσεκερ Φυσικός και φιλόσοφος 1989  Τζωρτζ Μακλήοντ Ιδρυτής της Κοινότητας Άιονα 1990 Μπαμπά Άμτε Ανέπτυξε σύγχρονες κοινότητες για τους λεπρούς. 1990  Τσαρλς Μπερτς Γενετιστής, επίτιμος καθηγητής του Πανεπ. του Σίδνεϊ 1991  Ιμάνουελ Τζακομποβιτς Πρώην αρχιραββίνος της Μεγάλης Βρετανίας και της Κοινοπολιτείας 1992  Κιούνγκ-Τσικ Χαν Ιδρυτής της Πρεσβυτεριανής Εκκλησίας Γιανγκνάκ της Σεούλ 1993  Τσαρλς Κόλσον Ιδρυτής της «Αδελφότητας των Φυλακών» 1994  Μάικλ Νόβακ Φιλόσοφος και διπλωμάτης 1995  Πωλ Ντέιβις Θεωρητικός φυσικός και συγγραφέας 1996  Μπιλ Μπράιτ Ιδρυτής της «Σταυροφορίας των Πανεπιστημιουπόλεων για τον Χριστό» 1997 Παντουράνγκ Σάστρι Αθαβάλε Κοινωνικός μεταρρυθμιστής και φιλόσοφος («Κίνημα Swadhyay») 1998  σερ Ζίγκμουντ Στέρνμπεργκ Ευεργέτης και ιδρυτής του «Φόρουμ των Τριών Πίστεων» 1999  Ίαν Μπάρμπουρ Επίτιμος καθηγητής της «Επιστήμης, τεχνολογίας και κοινωνίας» 2000  Φρήμαν Ντάυσον Θεωρητικός φυσικός και μαθηματικός2001  Άρθουρ Πήκοκ Θεολόγος του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ και βιοχημικός 2002  Τζων Πόλκινγκχορν Φυσικός και θεολόγος 2003  Χολμς Ρόλστον III Φιλόσοφος 2004  Τζωρτζ Φ.Ρ. Έλις Κοσμολόγος και φιλόσοφος 2005  Τσαρλς Χαρντ Τάουνς Φυσικός βραβευμένος με Νόμπελ 2006  Τζων Ντ. Μπάροου Κοσμολόγος και θεωρητικός φυσικός 2007  Τσαρλς Τέυλορ Φιλόσοφος 2008  Μιχάι Χέλερ Φυσικός και φιλόσοφος 2009  Μπερνάρ ντ' Εσπανιά Φυσικός και φιλόσοφος της επιστήμης 2010Φρανσίσκο Χοσέ ΑγιάλαΒιολόγος 2011Μάρτιν ΡηςΚοσμολόγος και αστροφυσικός 201214ος Δαλάι Λάμα (Τενζίν Γκιάτσο)Πνευματικός ηγέτης του θιβετιανού Βουδισμού, Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης 1989  2013Ντέσμοντ ΤούτουΥπέρμαχος των κοινωνικών δικαιωμάτων και πρώην αρχιεπίσκοπος της Αγγλικανικής Εκκλησίας, βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης το 1984 2014Τόμαζ ΧάλικΡωμαιοκαθολικός ιερέας, θεολόγος και καθηγητής της Κοινωνιολογίας 2015Ζαν ΒανιέΡωμαιοκαθολικός θεολόγος, φιλόσοφος και ανθρωπιστής, ιδρυτής των οργανώσεων «L' Arche» και «Faith and Light»2016Τζόναθαν ΣακςΠρώην αρχιραββίνος της Μεγάλης Βρετανίας2017Άλβιν ΠλάντινγκαΑναλυτικός φιλόσοφος και συγγραφέας2018Αμπντάλα Β΄ της ΙορδανίαςΒασιλιάς της Ιορδανίας2019Μαρσέλο ΓκλέιζερΦυσικός και αστρονόμος2020Φράνσις ΚόλινςΓενετιστής και ιατρός2021Τζέιν ΓκούντολΗθολόγος, ακτιβίστρια, πρωτευοντολόγος και ανθρωπολόγος2022Φρανκ ΓουίλτσεκΘεωρητικός φυσικόςFrank Wilczek Awarded 2022 Templeton Prize2023Έντνα Άνταν ΙσμαΐλΜαία και ακτιβίστρια για τη φροντίδα υγείαςEdna Adan Ismail Templeton Prize 20232024Pumla Gobodo-MadikizelaΨυχολόγος2025Πατριάρχης ΒαρθολομαίοςΟικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως

Σημειώσεις
A.  Οι Καρλ Φρίντριχ φον Βάιτσεκερ και λόρδος Μακλήοντ του Fuinary μοιράστηκαν το Βραβείο το 1989.
B.  Οι Μπαμπά Άμτε και Τσαρλς Μπερτς μοιράστηκαν το Βραβείο το 1990.

Παραπομπές

Πηγές


 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Τεμπλτον
Βραβειο Τεμπλτο