Απιδιές Σερρών

Οι Απιδιές ή Απιδιά είναι πρώην οικισμός στον σημερινό Δήμο Βισαλτίας της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Βρισκόταν στην πεδιάδα των Σερρών, δυτικά της πρώην λίμνης Αχινού, σε απόσταση περίπου 1 χλμ. ανατολικά από τη Σησαμιά Σερρών.

 Ιστορία 

 Βυζαντινή περίοδος 
Στα βυζαντινά χρόνια, η περιοχή αναφέρεται σε χρυσόβουλο του 1318/9 ως «Αγρίδιον της Απιδέας». Η εν λόγω έκταση, πιθανότατα μικρή αγροτική ή κτηνοτροφική ιδιοκτησία, παραχωρήθηκε μαζί με το χωριό Γεωργουλά από τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Β΄ Παλαιολόγο στη Μονή Χιλανδαρίου του Αγίου Όρους.

 Οθωμανική περίοδος 
Κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ανήκε διοικητικά στον Καζά των Σερρών του Σαντζακίου των Σερρών του Βιλαετίου της Θεσσαλονίκης. Σε οθωμανικό φορολογικό κατάστιχο του 1454/5 καταγράφεται ως Apidija με 336 κατοίκους, αποτελώντας ένα από τα μεγαλύτερα και εξ ολοκλήρου ελληνικά χωριά της περιοχής. Ο ιστορικός Ιωάννης Θεοχαρίδης ταυτίζει τον μεταβυζαντινό οικισμό με τη σύγχρονη τοποθεσία, την οποία το 1954 αναφέρει ως Απιδιώτικο.

Σημαντικές πληροφορίες για τις Απιδιές προέρχονται από τις στατιστικές μελέτες του πληθυσμού της Μακεδονίας έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Ωστόσο, λόγω των γεωπολιτικών συνθηκών και εθνολογικών διεκδικήσεων, οι καταγραφές αυτές δεν βασίζονται σε ενιαία κριτήρια και η αξιοπιστία τους αμφισβητείται. Παρ’ όλα αυτά, με κριτική ερμηνεία και συνδυαστική προσέγγιση, μπορούν να προσφέρουν πιο αξιόπιστη εικόνα του παρελθόντος.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τη δημογραφική μελέτη «Εθνογραφία των Βιλαετίων Αδριανούπολης, Μοναστηρίου και Θεσσαλονίκης» που εκδόθηκε το 1878 στην Κωνσταντινούπολη, το 1873 ο οικισμός είχε 21 σπίτια, με 14 μουσουλμάνους και 38 τσιγγάνους κατοίκους. Το 1876, σε υπηρεσιακή έκθεση του Έλληνα πρόξενου Σερρών, Ιωάννη Παπακωστόπουλου, αναφέρεται ότι διέμεναν 18 οικογένειες χριστιανών και 10 οικογένειες Οθωμανών. Επιπλέον, στη μελέτη «Οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στατιστική και Εθνογραφική Μελέτη» του Αλεξάντρ Συνβέ που εκδόθηκε το 1878 στην Κωνσταντινούπολη, εκτιμάται ότι ο πληθυσμός αποτελούνταν από 120 κατοίκους.
μικρογραφία|273x273εσ|Οι Απιδιές σε χάρτη του 1914.
Ο οικισμός αναφέρεται στις οδοιπορικές σημειώσεις του Νικολάου Σχινά, ο οποίος στα μέσα της δεκαετίας του 1880 περιόδευσε ολόκληρη σχεδόν την επικράτεια της Μακεδονίας. Σε πορεία του από τη Θεσσαλονίκη προς τη Σέρρες, μέσω Σοχού και Νιγρίτας, περιέγραψε την Απιδιά ως ένα χωριό με 50 οικογένειες χριστιανών. Στο άρθρο «Η επαρχία Σερρών κατά την εκκλησιαστικήν διαίρεσιν και την εκπαιδευτικήν κίνησιν» που δημοσιεύθηκε στο «Ημερολόγιο της Ανατολής» του 1886, αναφέρεται ως ελληνόφωνο τσιφλίκι χωρίς σχολείο, με πληθυσμό 40 χριστιανούς και 50 Οθωμανούς κατοίκους. Το 1889, ο Στέφαν Βέρκοβιτς στο έργο «Τοπογραφικό-Εθνογραφικό Σκίτσο της Μακεδονίας», με στατιστικά στοιχεία της περιόδου 1857-1883, κατέγραψε 23 ελληνικά και 6 τουρκικά σπίτια.

Το έτος 1891, ο Γκεόργκι Στρέζοφ έγραψε σχετικά: «Απιδιές, ένα χωριό 4 ώρες νοτιοδυτικά από τις Σέρρες. Εδώ βρίσκεται το τσιφλίκι του Αχμέτ Αγά. Το έδαφος είναι αρκετά εύφορο. Ελληνική εκκλησία. 50 ελληνικά και 9 τσιγγάνικα σπίτια». Σύμφωνα με τη μελέτη «Αι Σέρραι και τα προάστεια, τα περί Σέρρας και η Μονή Ιωάννου του Προδρόμου» του Πέτρου Παπαγεωργίου, το 1894 ο οικισμός αριθμούσε πληθυσμό 40 χριστιανών και 50 μουσουλμάνων κατοίκων. Στη στατιστική μελέτη του Βούλγαρου Βασίλ Κάντσωφ, «Μακεδονία, Εθνογραφία και Στατιστική», εκτιμάται ότι το 1900 είχε 350 Έλληνες και 50 τσιγγάνους κατοίκους. Σύμφωνα με την «Εθνολογική Στατιστική των Βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου» του Αθανάσιου Χαλκιόπουλου που εκδόθηκε το 1910 στην Αθήνα, ο πληθυσμός αριθμούσε τότε 500 μουσουλμάνους κατοίκους. Τέλος, σε μεταγενέστερους υπολογισμούς της Επιτελικής Υπηρεσίας του Ελληνικού Στρατού που δημοσιεύθηκαν το 1919, αναφέρονται 17 Έλληνες και 210 μωαμεθανοί κάτοικοι πριν το 1912.

Με βάση τα παραπάνω στοιχεία, ο οικισμός φαίνεται να γνώρισε σημαντικές δημογραφικές και εθνοτικές μεταβολές μέσα σε λίγες δεκαετίες. Ο συγγραφέας Γεώργιος Μπαρτζούδης υποστηρίζει ότι στα τέλη του 19ου αιώνα καταγράφηκε μαζική εγκατάσταση μουσουλμάνων προσφύγων (μουατζίρηδων), με πιθανή προέλευση την ταραγμένη εκείνη την περίοδο Βοσνία. Η εκτίμησή του αυτή συνδέεται με τις πολιτικές αναταράξεις που ακολούθησαν το Συνέδριο του Βερολίνου (1878) και την προσάρτηση της Βοσνίας από την Αυστροουγγαρία το 1908. Κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο (1912), το χωριό απελευθερώθηκε από την οθωμανική κυριαρχία. Οι μουσουλμάνοι κάτοικοι άρχισαν να εγκαταλείπουν το χωριό, ενώ κάποιοι Έλληνες που είχαν καταφύγει σε γειτονικά χωριά ενθαρρύνθηκαν να επιστρέψουν.

 Σύγχρονη ιστορία 
Με το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων, ο οικισμός περιήλθε στην ελληνική επικράτεια, ενώ με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου (1913) άρχισαν να καταφθάνουν οι πρώτες ροές Ελλήνων προσφύγων από περιοχές που παρέμειναν εκτός ελληνικών συνόρων. Οι Απιδιές υποδέχθηκαν τον μεγαλύτερο αριθμό από τα χωριά της Βισαλτίας, συνολικά 412 άτομα, γεγονός που αποδίδεται κυρίως στην ύπαρξη πολλών άδειων κατοικιών, τις οποίες είχαν εγκαταλείψει οι αποχωρήσαντες μουσουλμάνοι κάτοικοι. Στην επιλογή αυτή συνετέλεσε και το πρόβλημα των συχνών πλημμυρών που προκαλούσε ο χείμαρρος Κοπασίου ή Κοπατσινός (Βεργίτης) στη γειτονική Μέργιαννη (Λυγαριά), η οποία κρίθηκε ακατάλληλη για την εγκατάσταση προσφύγων από αλύτρωτες περιοχές.

Κατά την ελληνική απογραφή του 1913 οι Απιδιές καταγράφηκαν με 300 κατοίκους, ενώ έως τον Αύγουστο του 1915 ο πληθυσμός είχε αυξηθεί σε 432 Έλληνες και 17 μουσουλμάνους κατοίκους. Κάτοψη του οικισμού αποτυπώθηκε σε βρετανικό στρατιωτικό χάρτη κατά την περίοδο του Μακεδονικού Μετώπου του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, σύμφωνα με τον οποίο, το 1917 αποτελούνταν από 25 κτήρια και μία εκκλησία.Το 1920 προσαρτήθηκε στη νεοσύστατη κοινότητα Αβδαμάλ (Σησαμιά), μαζί με το χωριό Ξυλότρο (Αγία Παρασκευή). Την ίδια χρονιά, οι Απιδιές είχαν απομείνει με μόλις 40 κατοίκους, καθώς οι πλημμύρες του χειμάρρου Κοπατσινού επιδείνωσαν σημαντικά τις συνθήκες διαβίωσης. Καταργήθηκε τυπικά το 1928, καθώς έπαψε να καταγράφεται στις ελληνικές απογραφές. Σήμερα, δεν σώζονται ερείπια ή ίχνη του οικισμού και στη θέση του υπάρχουν αγροκτήματα. Η περιοχή διατηρεί την τοπωνυμία «Απιδιώτικα», ενώ η ονομασία «Απιδιόστρατα» υπάρχει ακόμη στο γειτονικό χωριό Νικόκλεια και αναφέρεται σε παλαιό δρόμο που οδηγούσε προς τις Απιδιές.

 Πληθυσμός 
ΑπογραφήΟνομασίαΚάτοικοιΆνδρεςΓυναίκεςΣύνολο1913Απιδιές1701303001915Απιδιές2232264491920Απιδιές241640

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Εγκαταλελειμμένα χωριά της περιφερειακής ενότητας Σερρών
Κατηγορία:Δήμος Βισαλτίας