Πρωθυπουργός του Μπανγκλαντές

Ο πρωθυπουργός της κυβέρνησης της Λαϊκής Δημοκρατίας του Μπανγκλαντές (βεγγαλικά: গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ সরকারের প্রধানমন্ত্রী , Γκονοπροτζατάντρι Μπανγκλαντές Σορκαρέρ Πραντάνμαντρι) είναι ο αρχηγός της κυβέρνησης του Μπανγκλαντές . Ο Πρωθυπουργός και το Υπουργικό Συμβούλιο είναι συλλογικά υπεύθυνοι για τις πολιτικές και τις πράξεις τους στο Κοινοβούλιο, στο πολιτικό τους κόμμα και τελικά στο εκλογικό σώμα.

Η θέση του πρωθυπουργού ήταν κενή κατά τα έτη 1975-78, 1982-84 και 1990-91 λόγω του επιβληθέντος στρατιωτικού νόμου. Σε κάθε μία από αυτές τις περιόδους, η στρατιωτική χούντα υπό την ηγεσία του Προέδρου είχε τις εξουσίες του Πρωθυπουργού. Κατά την περίοδο μεταξύ 1996 και 2008, ο επικεφαλής σύμβουλος της υπηρεσιακής κυβέρνησης ασκούσε εξουσία σύμφωνα με το σύνταγμα ως επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας για 90 ημέρες κατά τη μετάβαση από μια εκλεγμένη κυβέρνηση σε μια άλλη. Ο επικεφαλής σύμβουλος ηγείτο μιας συμβουλευτικής επιτροπής αποτελούμενης από δέκα συμβούλους. Με εξουσίες περίπου ισοδύναμες με έναν εκλεγμένο πρωθυπουργό, η εκτελεστική του εξουσία περιοριζόταν από ορισμένους συνταγματικούς περιορισμούς. Το σύστημα καταργήθηκε το 2011 με τη 15η τροποποίηση του συντάγματος, ώστε να επιτραπεί σε οποιαδήποτε πολιτική κυβέρνηση να διεξάγει γενικές εκλογές στο μέλλον. Ωστόσο, στις 17 Δεκεμβρίου 2024, η 15η τροποποίηση κηρύχθηκε παράνομη από το Ανώτατο Δικαστήριο του Μπανγκλαντές.

Η Σεΐχ Χασίνα ήταν η μακροβιότερη πρωθυπουργός στην ιστορία της χώρας μέχρι την παραίτησή της στις 5 Αυγούστου 2024, η οποία άφησε τη θέση κενή.
Από τον Φεβρουάριο του 2026 στο αξίωμα υπηρετεί ο Ταρίκ Ραχμάν.

 Διορισμός  
Σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο πρωθυπουργός διορίζεται από τον πρόεδρο βάσει του αποτελέσματος της επιλογής του εκλογικού σώματος σε κοινοβουλευτικές γενικές εκλογές που διεξάγονται από την Εκλογική Επιτροπή. Ο πρωθυπουργός θα είναι ο ηγέτης του πλειοψηφούντος κόμματος (ή συνασπισμού) στο Τζατίγια Σανγκσάντ (Κοινοβούλιο) και πρέπει να έχει την εμπιστοσύνη του για να κυβερνήσει. Το υπουργικό συμβούλιο αποτελείται από υπουργούς που επιλέγονται από τον πρωθυπουργό και διορίζονται από τον πρόεδρο. Τουλάχιστον το 90% των υπουργών πρέπει να είναι βουλευτές. Το υπόλοιπο 10% μπορεί να είναι μη βουλευτές εμπειρογνώμονες ή «τεχνοκράτες» που δεν αποκλείονται από το να εκλεγούν βουλευτές. Σύμφωνα με το σύνταγμα, ο πρόεδρος μπορεί να διαλύσει το Κοινοβούλιο κατόπιν γραπτού αιτήματος του πρωθυπουργού. Οι διορισμοί του πρωθυπουργού και των άλλων υπουργών, υφυπουργών και αναπληρωτών υπουργών γίνονται από τον πρόεδρο: Τουλάχιστον τα εννέα δέκατα του αριθμού τους διορίζονται μεταξύ των μελών του κοινοβουλίου και όχι περισσότερο από το ένα δέκατο του αριθμού τους μπορεί να επιλεγεί από πρόσωπα που έχουν τα προσόντα για εκλογή ως μέλη του κοινοβουλίου.

Ο πρωθυπουργός διορίζεται και ορκίζεται από τον πρόεδρο:

Μπενγκάλι

Αγγλικά/Ελληνικά

 Καθήκοντα του αξιώματος 
Το γραφείο του πρωθυπουργού βρίσκεται στο Τετζγκάον της πόλης Ντάκα. Θεωρείται κυβερνητικό υπουργείο και, μεταξύ άλλων καθηκόντων, παρέχει γραμματειακή, ασφαλιστική και άλλη υποστήριξη στον πρωθυπουργό, διευθύνει τις υποθέσεις των πληροφοριών και των ΜΚΟ, και οργανώνει το πρωτόκολλο και τις τελετές.

Ορισμένα συγκεκριμένα υπουργεία/τμήματα δεν ανατίθενται σε κανέναν στο υπουργικό συμβούλιο εκτός από τον πρωθυπουργό. Ο πρωθυπουργός είναι συνήθως πάντα επικεφαλής των εξής:

Ηγέτης της Βουλής (υπεύθυνος για τη διαχείριση και τον προγραμματισμό των κυβερνητικών εργασιών στο Σανγκσάντ)

Τμήμα Υπουργικού Συμβουλίου

Επικεφαλής του Τμήματος Ενόπλων Δυνάμεων και υπουργός άμυνας

Υπουργός Ενέργειας και Ορυκτών Πόρων

Πρόεδρος της Επιτροπής Σχεδιασμού

Κοινότητα πληροφοριών του Μπανγκλαντές

 Ιστορία και χρονοδιάγραμμα  
Οι ρίζες του Μπανγκλαντές βρίσκονται στην Προεδρία της Βεγγάλης, μια επαρχία της Βρετανικής Ινδίας που περιλάμβανε το σημερινό Δυτική Βεγγάλη. Μεταξύ 1937 και 1947 κυβερνήθηκε κατά διαστήματα από ένα λαϊκά εκλεγμένο υπουργείο, του οποίου ο επικεφαλής ονομαζόταν συχνά Πρωθυπουργός της Βεγγάλης. Το 1947 η επαρχία της Βεγγάλης διαμελίστηκε στην ινδική πολιτεία της Δυτικής Βεγγάλης και στο Ανατολικό Πακιστάν. Και οι τρεις πρώην πρωθυπουργοί της Βεγγάλης — οι Α. Κ. Φαζλούλ Χουκ, Χαουάζα Ναζιμουντίν και Χ. Σ. Σουχραουάρντι — έγιναν πολίτες του Πακιστάν· οι δύο τελευταίοι έγιναν αργότερα πρωθυπουργοί του Πακιστάν.

Η ιστορία του Ανατολικού Πακιστάν από το 1947 έως το 1971 σημαδεύτηκε από πολιτική αστάθεια και οικονομικές δυσκολίες. Οι εκκολαπτόμενοι δημοκρατικοί θεσμοί κατέρρευσαν μπροστά στη στρατιωτική επέμβαση το 1958, και η κυβέρνηση επέβαλε στρατιωτικό νόμο μεταξύ 1958 και 1962 και ξανά μεταξύ 1969 και 1971. Μεταξύ 1947 και 1971 κυβερνήθηκε κατά διαστήματα από κυβερνήτες και τον επικεφαλής υπουργό του Ανατολικού Πακιστάν.

 Ανεξαρτησία και πρώτη κοινοβουλευτική εποχή (1971–1975) 
Το σύγχρονο αξίωμα του πρωθυπουργού ιδρύθηκε μετά τη διακήρυξη ανεξαρτησίας του Ανατολικού Πακιστάν με την Προσωρινή Κυβέρνηση του Μπανγκλαντές στις 17 Απριλίου 1971, της οποίας ο Τατζουντίν Αχμάντ έγινε ο πρώτος πρωθυπουργός του Μπανγκλαντές. Από την υιοθέτηση του τρέχοντος Συντάγματος του Μπανγκλαντές το 1972, ο επίσημος τίτλος του αξιώματος είναι ο Πρωθυπουργός της Λαϊκής Δημοκρατίας του Μπανγκλαντές.

 Στρατιωτικά πραξικοπήματα και προεδρικά καθεστώτα (1975–1991) 
Από το 1975 έως το 1991 ο πρωθυπουργός διοριζόταν από τον πρόεδρο, ενώ ο πρόεδρος είχε την εκτελεστική εξουσία.

 Επιστροφή της κοινοβουλευτικής κυβέρνησης (1991–σήμερα) 
Τον Σεπτέμβριο του 1991 το εκλογικό σώμα ενέκρινε αλλαγές στο σύνταγμα, δημιουργώντας επίσημα ένα κοινοβουλευτικό σύστημα και επιστρέφοντας την εξουσία διακυβέρνησης στο αξίωμα του πρωθυπουργού, όπως στο αρχικό σύνταγμα του Μπανγκλαντές. Τον Οκτώβριο του 1991 τα μέλη του κοινοβουλίου εξέλεξαν έναν νέο αρχηγό κράτους, τον πρόεδρο Αμπντούρ Ραχμάν Μπίσουας.

 Πρωθυπουργία της Χαλίντα Ζία (1991–1996, 2001–2006) 
Η Χαλίντα Ζία υπηρέτησε ως πρωθυπουργός του Μπανγκλαντές δύο φορές, από το 1991 έως το 1996 και από το 2001 έως το 2006. Μόλις ανέλαβε την εξουσία, η κυβέρνηση της Χαλίντα Ζία προέβη σε ουσιαστικές αλλαγές στην εκπαιδευτική πολιτική, εισάγοντας τη δωρεάν εκπαίδευση για τα κορίτσια μέχρι τη 10η τάξη, ένα επίδομα για τις μαθήτριες και κονδύλια για το πρόγραμμα «τροφή για εκπαίδευση». Πραγματοποίησε επίσης την υψηλότερη δημοσιονομική κατανομή στον τομέα της εκπαίδευσης.

Έγινε πρωθυπουργός για δεύτερη συνεχή θητεία μετά τη σαρωτική νίκη του BNP στις γενικές εκλογές της 15ης Φεβρουαρίου 1996 για το έκτο Τζατίγια Σανγκσάντ, οι οποίες πιστεύεται ευρέως ότι ήταν νοθευμένες. Οι εκλογές, ωστόσο, μποϊκοταρίστηκαν από όλα τα άλλα μεγάλα κόμματα που απαιτούσαν τη διεξαγωγή τους υπό μια ουδέτερη υπηρεσιακή κυβέρνηση. Η προσέλευση εκτιμήθηκε γύρω στο 5%, αν και η τότε κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι ήταν πολύ υψηλότερη. Στις εκλογές της 12ης Ιουνίου 1996, το BNP έχασε από τον Σύνδεσμο Αουάμι της Χασίνα, αλλά αναδείχθηκε ως το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης στην κοινοβουλευτική ιστορία της χώρας με 116 έδρες.

Με στόχο την επιστροφή στην εξουσία, το BNP σχημάτισε μια συμμαχία τεσσάρων κομμάτων στις 6 Ιανουαρίου 1999 με τον πρώην πολιτικό του αντίπαλο, το Κόμμα Τζατίγια, και τα ισλαμικά κόμματα Τζαμάατ-ε-Ισλάμι Μπανγκλαντές και Ισλάμι Όικια Τζοτ. Στις γενικές εκλογές του 2001 το BNP κέρδισε τις εκλογές με πλειοψηφία δύο τρίτων των εδρών στο κοινοβούλιο και η Χαλίντα Ζία ορκίστηκε για άλλη μια φορά πρωθυπουργός.

Στις εκλογές του 2008 υπέστησαν συντριπτική ήττα. Η συμμαχία υπό την ηγεσία της Χαλίντα κέρδισε μόνο 32 έδρες.

 Πολιτική κρίση του 2007 και υπηρεσιακή κυβέρνηση  
Οι προγραμματισμένες εκλογές της 22ας Ιανουαρίου 2007 αμαυρώθηκαν από διαμάχες. Ο Σύνδεσμος Αουάμι και οι σύμμαχοί του διαμαρτυρήθηκαν, λέγοντας ότι οι εκλογές δεν θα ήταν δίκαιες λόγω υποτιθέμενης μεροληψίας της υπηρεσιακής κυβέρνησης υπέρ της Χαλίντα Ζία και του BNP. Η Χασίνα απαίτησε από τον επικεφαλής της υπηρεσιακής κυβέρνησης, πρόεδρο Ιατζουντίν Αχμέντ, να παραιτηθεί από τη θέση αυτή, και στις 3 Ιανουαρίου 2007, ανακοίνωσε ότι ο Σύνδεσμος Αουάμι και οι σύμμαχοί του θα μποϊκόταραν τις εκλογές. Αργότερα τον ίδιο μήνα, ο στρατός υπό την ηγεσία του αρχηγού του στρατού στρατηγού Μοϊνουντίν Αχμέντ παρενέβη και ο πρόεδρος Ιατζουντίν Αχμέντ κλήθηκε να παραιτηθεί από τη θέση του επικεφαλής συμβούλου. Επίσης, εξαναγκάστηκε να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Σχηματίστηκε μια νέα υπηρεσιακή κυβέρνηση ελεγχόμενη από τον στρατό με τον Φαχρουντίν Αχμέντ ως επικεφαλής σύμβουλο. Οι προγραμματισμένες βουλευτικές εκλογές αναβλήθηκαν.

Στις 12 Ιανουαρίου 2007 ο πρόεδρος Αχμέντ όρκισε τον Φαχρουντίν Αχμέντ ως επικεφαλής σύμβουλο της προσωρινής υπηρεσιακής κυβέρνησης. Για μια χώρα που θεωρείται ευρέως ως μία από τις πιο διεφθαρμένες στον κόσμο, η πιο δραματική πτυχή της διακυβέρνησης του Φαχρουντίν Αχμέντ ήταν η εκστρατεία του κατά της διαφθοράς. Μέχρι στιγμής, περισσότεροι από 160 ανώτεροι πολιτικοί, κορυφαίοι δημόσιοι υπάλληλοι και αξιωματούχοι ασφαλείας έχουν συλληφθεί ως ύποπτοι για δωροδοκία και άλλα οικονομικά εγκλήματα. Η επιχείρηση αυτή «έπιασε» πρώην υπουργούς και από τα δύο κύρια πολιτικά κόμματα, συμπεριλαμβανομένων των πρώην πρωθυπουργών Χαλίντα Ζία και Σεΐχ Χασίνα.

Στις 11 Μαΐου 2017 το Γραφείο της Πρωθυπουργού του Μπανγκλαντές Σεΐχ Χασίνα ανακοίνωσε ότι η υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Χίλαρι Κλίντον κάλεσε το γραφείο της τον Μάρτιο του 2011 για να απαιτήσει την αποκατάσταση του Μουχάμαντ Γιουνούς, νικητή του Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης 2006, στον ρόλο του ως προέδρου της τράπεζας μικροπιστώσεων, Grameen Bank.

 Πρωθυπουργία της Σεΐχ Χασίνα (1996–2001, 2009–2024)  
Η Σεΐχ Χασίνα έχασε από τη Χαλέντα Ζία στις βουλευτικές εκλογές του 1991 και το κόμμα της κάθισε στα έδρανα της αντιπολίτευσης. Μποϊκόταρε τις εκλογές της 15ης Φεβρουαρίου 1996, δίνοντας στη Χαλίντα Ζία μια νίκη εξ ορισμού.

Ο Σύνδεσμος Αουάμι κέρδισε 146 έδρες στις βουλευτικές εκλογές της 12ης Ιουνίου 1996. Με την υποστήριξη του Κόμματος Τζατίγια και μερικών ανεξάρτητων υποψηφίων, η Χασίνα ορκίστηκε πρωθυπουργός του Μπανγκλαντές. Υποσχέθηκε να δημιουργήσει μια «Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας».

Ο Σύνδεσμος Αουάμι ηττήθηκε στις εκλογές του 2001, αλλά επέστρεψε με σαρωτική νίκη στις εκλογές του Δεκεμβρίου 2008, κερδίζοντας 230 έδρες. Η Σεΐχ Χασίνα ανέλαβε την πρωθυπουργία στις 6 Ιανουαρίου 2009. Παρέμεινε πρωθυπουργός μετά τη νίκη της στις εκλογές της 5ης Ιανουαρίου 2014, τις οποίες μποϊκόταρε το BNP της Χαλίντα Ζία.

Η Σεΐχ Χασίνα εξασφάλισε μια τέταρτη θητεία ως πρωθυπουργός μετά τη νίκη της στις γενικές εκλογές του 2018. Η Χασίνα έγινε η μακροβιότερη πρωθυπουργός του Μπανγκλαντές από την ανεξαρτησία του.

Έπειτα από πανεθνικές διαδηλώσεις κατά της κυβέρνησης, στις 5 Αυγούστου 2024, η Σεΐχ Χασίνα εξαναγκάστηκε σε παραίτηση και διέφυγε από το Μπανγκλαντές στην Ινδία.

 Αμοιβή και προνόμια  
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο (Τροποποίηση) περί Αμοιβής και Προνομίων του Πρωθυπουργού του 2016, ο μισθός του πρωθυπουργού του Μπανγκλαντές είναι 115.000 τάκα το μήνα. Επιπλέον, λαμβάνει μηνιαίο επίδομα στέγασης 100.000 τάκα και ημερήσια αποζημίωση 3.000 τάκα.

 Δείτε επίσης 
Κατάλογος πρωθυπουργών του Μπανγκλαντές

 Παραπομπές 


Κατηγορία:Πολιτική του Μπανγκλαντές