Λευκή τίγρη

{{Ταξινομοπλαίσιο
| όνομα = Λευκή τίγρη
| βασίλειο = Ζώα (Animalia)
| συνομοταξία = Χορδωτά (Chordata)
| ομοταξία = Θηλαστικά ('Mammalia)
| οικογένεια = Αιλουρίδες 
}}

Η λευκή τίγρη είναι ένας ιδιαίτερος χρωματικός τύπος της τίγρης της Βεγγάλης (επιστημονική ονομασία: Panthera Tigris), που οφείλεται σε γονιδιακή μετάλλαξη. Δεν αποτελεί ξεχωριστό υποείδος. Εθεάθη πρώτη φορά στην φύση στις ινδικές πολιτείες Άσαμ, Δυτική Βεγγάλη, Μπιχάρ και στην πρώην πολιτεία της Ρέβα. Πλέον διασώνωνται μόλις 200 σε θεματικά πάρκα και ζωολογικούς κήπους διάσπαρτες στον κόσμο. 

 Παραλλαγή 
δεξιά|400px|μικρογραφία|Μια λευκή τίγρη στο ζωολογικό κήπο της Μαδρίτης
Οι λευκές τίγρεις της Βεγγάλης είναι χαρακτηριστικές λόγω του χρώματος της γούνας τους. Η λευκή γούνα προκαλείται από την έλλειψη της χρωστικής φαιομελανίνης, η οποία βρίσκεται στις τίγρεις της Βεγγάλης με γούνα πορτοκαλί χρώματος. Σε σύγκριση με τις τίγρεις της Βεγγάλης, οι λευκές τίγρεις της Βεγγάλης τείνουν να μεγαλώνουν πιο γρήγορα και να είναι βαρύτερες από την πορτοκαλί τίγρη της Βεγγάλης. Τείνουν επίσης να είναι κάπως μεγαλύτερες κατά τη γέννησή τους και ως την πλήρη ενηλικίωση. Οι λευκές τίγρεις της Βεγγάλης μεγαλώνουν πλήρως όταν είναι 2-3 ετών. Οι λευκές αρσενικές τίγρεις φτάνουν σε βάρος από 200 εώς 230 κιλά και μπορεί να φτάσει τα 3 μέτρα σε μήκος. Όπως συμβαίνει με όλες τις τίγρεις, οι ρίγες της λευκής τίγρης της Βεγγάλης είναι σαν τα δακτυλικά αποτυπώματα, χωρίς καμία τίγρη να έχει το ίδιο σχέδιο. Οι ρίγες της τίγρης είναι μια μελάνωση του δέρματος. Εάν κάποια ξυριζόταν, θα εξακολουθούσε να είναι ορατό το χαρακτηριστικό μοτίβο του τριχώματός της. 

Για να γεννηθεί μια λευκή τίγρη της Βεγγάλης, και οι δύο γονείς πρέπει να φέρουν το ασυνήθιστο γονίδιο του λευκού χρώματος, το οποίο συμβαίνει φυσικά μόνο μία φορά στις 10.000 γεννήσεις.  Οι λευκές με σκούρες ρίγες είναι καλά τεκμηριωμένα στο υποείδος της τίγρης της Βεγγάλης (Panthera tigris), καθώς και έχουν αναφερθεί ιστορικά σε πολλά άλλα υποείδη.  Επί του παρόντος, αρκετές εκατοντάδες λευκές τίγρεις βρίσκονται σε αιχμαλωσία σε όλο τον κόσμο, με περίπου εκατό να βρίσκονται στην Ινδία. Η μοναδική τους λευκή γούνα τις έχει κάνει δημοφιλείς σε ψυχαγωγικά πάρκα που παρουσιάζουν εξωτικά ζώα και σε ζωολογικούς κήπους. Η σπανιότητά τους θα μπορούσε να οφείλεται στο ότι το υπολειπόμενο αλληλόμορφο είναι το αποτέλεσμα μιας εφάπαξ μετάλλαξης ή επειδή οι λευκές τίγρεις δεν έχουν επαρκές καμουφλάζ, μειώνοντας έτσι την ικανότητά τους να καταδιώκουν τη λεία ή να αποφεύγουν άλλους θηρευτές (Downes 2021).
 Γενετική 
thumbtime=1|μικρογραφία|Λευκή τίγρη σε ζωολογικό κήπο στην Ιαπωνία (βίντεο).
μικρογραφία|Ψευδομελανιστική λευκή τίγρη
Ο ωχρός χρωματισμός μιας λευκής τίγρης οφείλεται στην έλλειψη των κόκκινων και κίτρινων χρωστικών φαιομελανίνης που συνήθως παράγουν τον πορτοκαλί χρωματισμό.  Αυτό είχε αποδοθεί από καιρό σε μια μετάλλαξη στο γονίδιο για το ένζυμο τυροσινάση (TYR). Μια νοκ-άουτ μετάλλαξη σε αυτό το γονίδιο έχει ως αποτέλεσμα τον αλμπινισμό, και την ικανότητα να μην παράγει ούτε φαιομελανίνη (κόκκινες και κίτρινες χρωστικές) ούτε ευμελανίνη (μαύρες και καφέ χρωστικές), ενώ μια λιγότερο σοβαρή μετάλλαξη στο ίδιο γονίδιο σε άλλα θηλαστικά οδηγεί σε επιλεκτική απώλεια φαιομελανίνης, το λεγόμενο χαρακτηριστικό Τσιντσιλά. Ο λευκός φαινότυπος στις τίγρεις είχε αποδοθεί σε μια τέτοια μετάλλαξη Chinchilla στην τυροσινάση,    και στο παρελθόν οι λευκές τίγρεις αναφέρονταν μερικές φορές ως «μερικοί αλμπίνοι».   Ενώ η αλληλουχία ολόκληρου του γονιδιώματος καθόρισε ότι μια τέτοια μετάλλαξη TYR είναι υπεύθυνη για τη λευκή παραλλαγή του λευκού λιονταριού, βρέθηκε ένα φυσιολογικό γονίδιο TYR τόσο στις λευκές τίγρεις όσο και στις λεοπαρδάλεις του χιονιού. Αντίθετα, στις λευκές τίγρεις μια φυσική σημειακή μετάλλαξη στο γονίδιο της πρωτεΐνης μεταφοράς SLC45A2 βρέθηκε να βρίσκεται κάτω από τη μελάγχρωσή του. Η προκύπτουσα υποκατάσταση ενός αμινοξέος εισάγει ένα υπόλειμμα αλανίνης που προεξέχει στην κεντρική δίοδο της πρωτεΐνης μεταφοράς, προφανώς εμποδίζοντάς την, και με έναν μηχανισμό που δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί αυτό εμποδίζει τον εμποτισμό φαιομελανίνης στη γούνα.  Οι μεταλλάξεις στο ίδιο γονίδιο είναι γνωστό ότι έχουν ως αποτέλεσμα τον «κρεμώδη» χρωματισμό στα άλογα  και παίζουν ρόλο στο πιο χλωμό δέρμα των ανθρώπων ευρωπαϊκής καταγωγής.  Αυτό είναι ένα υπολειπόμενο χαρακτηριστικό, που σημαίνει ότι παρατηρείται μόνο σε ζώα που είναι ομόζυγα για αυτή τη μετάλλαξη,  και ότι ενώ οι απόγονοι των λευκών τίγρεων θα είναι όλοι λευκοί, ωστόσο οι λευκές τίγρεις μπορούν επίσης να αναπαραχθούν από έγχρωμα ζεύγη τίγρεων της Βεγγάλης στα οποία κάθε ένα έχει ένα μόνο αντίγραφο της μοναδικής μετάλλαξης. Yun Sung Cho et al. (2013). "The tiger genome and comparative analysis with lion and snow leopard genomes", Nature Communications 4: 2433,  Η ενδογαμία προάγει τα υπολειπόμενα χαρακτηριστικά και έχει χρησιμοποιηθεί ως μέθοδος για την παραγωγή λευκών τίγρεων σε αιχμαλωσία, αλλά αυτό έχει επίσης οδηγήσει σε μια σειρά από άλλα γενετικά ελαττώματα.

Το χρώμα της ρίγας ποικίλλει λόγω της επιρροής και της αλληλεπίδρασης άλλων γονιδίων. Ένα άλλο γενετικό χαρακτηριστικό κάνει τις ρίγες της τίγρης πολύ χλωμές. Οι λευκές τίγρεις αυτού του τύπου ονομάζονται λευκές ή «καθαρές λευκές». Οι λευκές τίγρεις, οι γάτες Σιάμ και τα κουνέλια των Ιμαλαΐων έχουν ένζυμα στη γούνα τους που αντιδρούν στη θερμοκρασία, με αποτέλεσμα να σκουραίνουν στο κρύο. Μια λευκή τίγρη με το όνομα Μοχίνι ήταν πιο λευκή από τους συγγενείς της στον ζωολογικό κήπο του Μπρίστολ, οι οποίοι έδειχναν περισσότερους κρεμώδεις τόνους. Αυτό μπορεί να οφείλεται επειδή περνούσε λιγότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους το χειμώνα.  Ο Σανχάλα παρατήρησε ότι οι λευκές τίγρεις ήταν πάντα πιο λευκές στην πολιτεία Ρέβα, ακόμη και όταν γεννήθηκαν στο Νέο Δελχί και επέστρεφαν εκεί.«Παρότι ζούσαν σε μια σκονισμένη αυλή, ήταν πάντα κατάλευκες».  Ένα εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα συνδέεται άμεσα με τη μειωμένη μελάγχρωση στις λευκές τίγρεις.

 Τίγρεις χωρίς ρίγες 
μικρογραφία|Μια λευκή τίγρη με σχεδόν καθόλου ρίγες στο The Mirage στο Λας Βέγκας.
Μια επιπλέον γενετική πάθηση μπορεί να οδηγήσει σε σχεδόν πλήρη απουσία ρίγων, καθιστώντας την τίγρη σχεδόν καθαρή λευκή. Ένα τέτοιο δείγμα εκτέθηκε στο Exeter Change στην Αγγλία το 1820 και περιγράφεται από τον Ζωρζ Κυβιέ ως «Μια λευκή ποικιλία τίγρη που εμφανίζεται μερικές φορές, με τις ρίγες πολύ αδιαφανείς και δεν πρέπει να παρατηρείται παρά μόνο σε ορισμένες γωνίες φωτός».  Ο φυσιοδίφης Ρίτσαρντ Λίντεκερ ανέφερε ότι «μια λευκή τίγρη, στην οποία η γούνα είχε μια κρεμώδη απόχρωση, με τις συνηθισμένες ρίγες ελαφρώς ορατές σε ορισμένα σημεία, εκτέθηκε στο παλιό θηριοτροφείο στο Exeter Change περίπου το έτος 1820».  Ο Χάμιλτον Σμιθ ανέφερε: «Μια εντελώς λευκή τίγρη, με το μοτίβο της ρίγας ορατή μόνο υπό το ανακλώμενο φως, όπως μιας λευκής τιγρέ γάτας, εκτέθηκε στο θηριοτροφείο Exeter Change το 1820» και ο Τζον Τζορτζ Γουντ δήλωσε ότι: μία κρεμώδης λευκή τίγρη, με τις συνηθισμένες ρίγες τόσο αχνές ήταν ορατές μόνο σε ορισμένα φώτα». Έντουιν Χένρι Λάντσεερ σχολίασε επίσης αυτή την τίγρη το 1824.

Το σύγχρονο είδος των λευκών τίγρεων προήλθε από επανειλημμένα ζευγαρώματα του Μπιμ και της Σουμίτα στο ζωολογικό κήπο του Σινσινάτι. Το γονίδιο που εμπλέκεται μπορεί να προέρχεται από μια τίγρη της Σιβηρίας, τον εν μέρει σιβηρικό πρόγονό τους Τόνι. Η συνεχιζόμενη ενδογαμία φαίνεται ότι έχει προκαλέσει ένα υπολειπόμενο γονίδιο να γίνει ομόζυγο και να παράγει τον ριγέ φαινότυπο. Περίπου το 1/4 των απογόνων του Μπιμ και της Σουμίτα ήταν χωρίς ρίγες. Οι λευκοί απόγονοί τους, οι οποίοι έχουν πουληθεί σε ζωολογικούς κήπους σε όλο τον κόσμο, μπορεί επίσης να φέρουν το γονίδιο με το χαρακτηριστικό χωρίς ρίγες. Επειδή το γονιδίωμα του Τόνι υπάρχει σε πολλά γενεαλογικά είδη λευκών τίγρεων, το γονίδιο μπορεί επίσης να υπάρχει και σε άλλες αιχμάλωτες λευκές τίγρεις. Ως αποτέλεσμα, λευκές τίγρεις χωρίς ρίγες έχουν εμφανιστεί σε ζωολογικούς κήπους τόσο μακριά όσο η Τσεχία, η Ισπανία και το Μεξικό. Οι μάγοι της σκηνής Siegfried & Roy ήταν οι πρώτοι που προσπάθησαν να αναπαράγουν επιλεκτικά τίγρεις χωρίς ρίγες και είχαν στην κατοχή τους λευκές τίγρεις της Βεγγάλης που ελήφθησαν από τον ζωολογικό κήπο του Σινσινάτι (Τσουμούρα, Μάντρα, Μιράζ και Ακμπάρ-Καμπούλ) και τη Γκουανταλαχάρα του Μεξικού (Βισνού και Τζαχάν), καθώς και μια λευκή τίγρη της Σιβηρίας που ονομάζεται Απόλλων. 

Το 2004, μια τίγρη, χωρίς ρίγες γεννήθηκε σε ένα καταφύγιο άγριας ζωής στο Αλικάντε της Ισπανίας. Οι γονείς του είναι κανονικές πορτοκαλί τίγρεις της Βεγγάλης. Το μικρό ονομάστηκε "Αρκτικό".
 Ελαττώματα 
Εκτός της Ινδίας, οι αμιγείς λευκές τίγρεις ήταν επιρρεπείς σε αλληθωρισμό ματιών, μια κατάσταση γνωστή ως στραβισμός, λόγω εσφαλμένων δρομολογούμενων οπτικών οδών στον εγκέφαλο των λευκών τίγρεων. Όταν αγχώνονται ή μπερδεύονται, όλες οι λευκές τίγρεις αλληθωρίζουν τα μάτια τους.  Ο στραβισμός σχετίζεται με λευκές τίγρεις μικτής καταγωγής Βεγγάλης και Σιβηρίας. Η μοναδική λευκή τίγρη της Βεγγάλης που αναφέρθηκε ότι είχε στραβισμό ήταν η κόρη του Μόνι, Ρεγουάτι. Ο στραβισμός συνδέεται άμεσα με το λευκό γονίδιο και δεν αποτελεί ξεχωριστή συνέπεια της ενδογαμίας.   

αριστερά|μικρογραφία|Κένι, θύμα ενδογαμίας που διασώθηκε από το Καταφύγιο Άγριας Ζωής Turpentine Creek τον Οκτώβριο του 2000. Αντιμετώπισε πολλά προβλήματα υγείας κατά τη διάρκεια της ζωής του και πέθανε το 2008 
Οι πορτοκαλί σύντροφοι των λευκών τίγρεων δεν είναι επιρρεπείς στον στραβισμό. Οι σιαμαίες γάτες και οι αλμπίνοι όλων των ειδών που έχουν μελετηθεί εμφανίζουν την ίδια ανωμαλία της οπτικής οδού που συναντάμε στις λευκές τίγρεις. Οι σιαμαίες γάτες είναι επίσης μερικές φορές με στραβισμό, όπως και μερικά κουνάβια αλμπίνοι. Η ανωμαλία της οπτικής οδού εντοπίστηκε για πρώτη φορά στον εγκέφαλο μιας λευκής τίγρης που ονομάζεται Μόνι μετά το θάνατό της, αν και τα μάτια της ήταν κανονικής ευθυγράμμισης. Η ανωμαλία είναι ότι υπάρχει διαταραχή στο οπτικό χίασμα . Η εξέταση του εγκεφάλου του Μόνι έδειξε ότι η διαταραχή είναι λιγότερο σοβαρή στις λευκές τίγρεις από ότι στις γάτες του Σιάμ. Λόγω της ανωμαλίας της οπτικής οδού, με την οποία ορισμένα οπτικά νεύρα κατευθύνονται στη λάθος πλευρά του εγκεφάλου, οι λευκές τίγρεις έχουν πρόβλημα με τον προσανατολισμό στο χώρο και προσκρούουν σε πράγματα μέχρι να μάθουν να βλέπουν. Μερικές τίγρεις αντισταθμίζουν σταυρώνοντας τα μάτια τους. Όταν οι νευρώνες περνούν από τον αμφιβληστροειδή στον εγκέφαλο και φτάσουν στο οπτικό νεύρο, άλλοι διασταυρώνονται και άλλοι όχι, με αποτέλεσμα οι οπτικές εικόνες να προβάλλονται σε λάθος ημισφαίριο του εγκεφάλου. Οι λευκές τίγρεις δεν βλέπουν τόσο καλά όσο οι κανονικές τίγρεις και υποφέρουν από φωτοφοβία, όπως οι αλμπίνοι. Gorham, Mary Ellen, DVM. Genetic defects do little to mar beauty of India's rare white tigers. March 1986

Άλλα γενετικά προβλήματα περιλαμβάνουν κοντούς τένοντες των μπροστινών ποδιών, στρεβλοποδία, προβλήματα στα νεφρά, τοξωτή ή στραβή σπονδυλική στήλη και στριμμένο λαιμό. Η μειωμένη γονιμότητα και οι αποβολές, που σημειώθηκαν από τον Καϊλάσι Σανχάλα σε λευκές τίγρεις της Βεγγάλης, αποδόθηκαν σε κατάθλιψη αιμομιξίας.  Μια πάθηση γνωστή ως «παρατήρηση των αστεριών» (το κεφάλι και ο λαιμός σηκώνονται σχεδόν ίσια, σαν το προσβεβλημένο ζώο να κοιτάζει τα αστέρια), η οποία σχετίζεται με την ενδογαμία σε μεγάλες γάτες, έχει επίσης αναφερθεί σε λευκές τίγρεις. Gorham, Mary Ellen, DVM. Genetic defects do little to mar beauty of India's rare white tigers. March 1986

Υπήρχε μια αρσενική λευκή τίγρη με στραβισμό στον ζωολογικό κήπο Pana'ewa Rainforest στη Χαβάη, η οποία δωρήθηκε στον ζωολογικό κήπο από τον μάγο του Λας Βέγκας, Ντιρκ Άρθουρ.  Υπάρχει μια εικόνα μιας λευκής τίγρης που φαίνεται να έχει στραβισμό μόνο στη μία πλευρά στο βιβλίο Siegfried and Roy: Mastering the Impossible'' .  Μια λευκή τίγρη, ονόματι Σκάρλετ Οχάρα, η οποία ήταν η αδερφή του Τόνι, είχε στραβισμό μόνο στη δεξιά πλευρά.

Μια αρσενική τίγρη ονόματι Τσεϊτάν, γιος του Μπιμ και της Σουμίτα που γεννήθηκε στον ζωολογικό κήπο του Σινσινάτι, πέθανε στο ζωολογικό κήπο του Σαν Αντόνιο το 1992, από επιπλοκές αναισθησίας κατά τη διάρκεια ενδοδοντικής θεραπείας. Φαίνεται ότι και οι λευκές τίγρεις αντιδρούν περίεργα στην αναισθησία. Το καλύτερο φάρμακο για την ακινητοποίηση μιας τίγρης είναι το CI 744, αλλά μερικές τίγρεις, ιδιαίτερα οι λευκές, υφίστανται μιας εκ νέου καταστολής 24-36 ώρες αργότερα. Bush, Mitchell; Phillips, Lindsay G.; & Montali, Richard J. (1987) "Clinical Management of Captive Tigers", p. 186 in Ronald Lewis Tilson, Ulysses S. Seal (eds.) Tigers Of The World, Biopolitics, Management, and Conservation of an Endangered Species, Noyes Publications, Park Ridge, New Jersey, USA, . Αυτό οφείλεται στην αδυναμία τους να παράγουν φυσιολογική τυροσινάση, ένα χαρακτηριστικό που μοιράζονται με τους αλμπίνους, σύμφωνα με τον κτηνίατρο του ζωολογικού κήπου Ντέβιντ Τέιλορ, ο οποίος θεράπευσε ένα ζευγάρι λευκών τίγρεων από τον ζωολογικό κήπο του Σινσινάτι στο πάρκο σαφάρι του Φριτς Βουρμ στο Στούκενμπροκ της Γερμανίας από δηλητηρίαση με σαλμονέλα, η οποία αντέδρασε περίεργα στην αναισθησία. 

Ο Μοχίνι ελέγχθηκε για το σύνδρομο Chédiak–Higashi το 1960, αλλά τα αποτελέσματα ήταν ασαφή. Maruska, Edward J. (1987) "White Tiger Phantom Or Freak?", Chapter 33, Part IV White Tiger Politics, in Ronald Lewis Tilson, Ulysses S. Seal (eds.) Tigers Of The World, Biopolitics, Management, and Conservation of an Endangered Species, Noyes Publications, Park Ridge, New Jersey, USA, ISBN 0815511337.  Αυτή η κατάσταση είναι παρόμοια με τις μεταλλάξεις των αλμπίνων και προκαλεί γαλαζωπό φωτισμό του χρώματος της γούνας, στραβισμό και παρατεταμένη αιμορραγία μετά την επέμβαση. Επίσης, σε περίπτωση τραυματισμού, το αίμα αργεί να πήξει. Αυτή η κατάσταση έχει παρατηρηθεί σε οικόσιτες γάτες, αλλά ποτέ δεν υπήρξε περίπτωση λευκής τίγρης που να έχει σύνδρομο Chédiak–Higashi. Υπήρξε μια μεμονωμένη περίπτωση λευκής τίγρης με κεντρική εκφύλιση του αμφιβληστροειδούς, που αναφέρθηκε από τον ζωολογικό κήπο της κομητείας του Μιλγουόκι, η οποία θα μπορούσε να σχετίζεται με μειωμένη μελάγχρωση στο μάτι.   Η εν λόγω λευκή τίγρη ήταν μια αρσενική που ονομαζόταν Μότα και ήταν δανεική από τον ζωολογικό κήπο του Σινσινάτι.

Υπάρχει ένας μύθος ότι οι λευκές τίγρεις έχουν ποσοστό βρεφικής θνησιμότητας 80%. Ωστόσο, το ποσοστό βρεφικής θνησιμότητας για τις λευκές τίγρεις δεν είναι υψηλότερο από αυτό για τις κανονικές πορτοκαλί τίγρεις που εκτρέφονται σε αιχμαλωσία. Ο διευθυντής του ζωολογικού κήπου του Σινσινάτι Εντ Μαρούσκα δήλωσε:
«Δεν έχουμε βιώσει πρόωρο θάνατο ανάμεσα στις λευκές τίγρεις μας. Σαράντα δύο ζώα που γεννήθηκαν στο πάρκο μας είναι ακόμα ζωντανά. Ο Μόχαν, μια μεγάλη λευκή τίγρη, πέθανε λίγο πριν από τα 20ά γενέθλιά της, μια αξιοζήλευτη ηλικία για μία αρσενική οποιουδήποτε υποείδους, αφού τα περισσότερα αρσενικά ζουν μικρότερες ζωές σε αιχμαλωσία. Οι πρόωροι θάνατοι σε άλλα πάρκα μπορεί να είναι τεχνουργήματα αιχμάλωτων περιβαλλοντικών συνθηκών... σε 52 γεννήσεις είχαμε τέσσερις θνησιγένειες, μία από τις οποίες ήταν μια ανεξήγητη απώλεια. Χάσαμε δύο επιπλέον μωρά από ιογενή πνευμονία, η οποία δεν είναι υπερβολική. Χωρίς δεδομένα από μη συγγενείς σειρές τίγρεων, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί εάν αυτός ο αριθμός είναι υψηλός ή χαμηλός με οποιονδήποτε βαθμό ακρίβειας." Ο Μαρούσκα αναφέρθηκε επίσης στο θέμα των παραμορφώσεων:
«Εκτός από μια περίπτωση δυσπλασίας ισχίου που παρουσιάστηκε σε μια αρσενική λευκή τίγρη, δεν έχουμε αντιμετωπίσει άλλες παραμορφώσεις του σώματος ή φυσιολογικές ή νευρολογικές διαταραχές. Ορισμένες από αυτές τις αναφερόμενες ασθένειες σε μεταλλαγμένες τίγρεις σε άλλους κήπους μπορεί να είναι άμεσο αποτέλεσμα αιμομιξίας ή ακατάλληλης διαχείρισης εκτροφής τίγρεων γενικά."  
 Παραπομπές 

Κατηγορία:Τίγρη