Μεγάλη Δούκισσα Μαρία Νικολάγιεβνα της Ρωσίας (1819-1876)

Η Μαρία Νικολάγιεβνα (ρωσ. Мария Николаевна, 18 Αυγούστου 1819 - 21 Φεβρουαρίου 1876) του Οίκου των Ρομανώφ ήταν μεγάλη δούκισσα της Ρωσίας και με το γάμο της έγινε δούκισσα του Λόιχτενμπεργκ.

Βιογραφία

 Πρώτα χρόνια 
Ήταν το δεύτερο παιδί και η πρώτη κόρη του Νικολάου Α΄ της Ρωσίας και της Αλεξάνδρας Φεοντορόβνας (Καρλόττας της Πρωσίας), κόρης του Φρειδερίκου Γουλιέλμου Γ΄ της Πρωσίας. Γεννήθηκε το 1819 στο Κράσνογιε Σελό στα περίχωρα της Αγίας Πετρούπολης. Ήταν γνωστή στην οικογένειά της ως Μάσα.

Μεγάλωσε σε μια αγαπημένη και δεμένη οικογένεια. Τα απογεύματα τα παιδιά έπαιζαν παιχνίδια και έλυναν γρίφους με τη μητέρα τους και τραγουδούσαν με τον πατέρα τους. Έλαβε κατ' οίκον εκπαίδευση που την επιμελήθηκε ο ποιητής Βασίλυ Αντρέγιεβιτς Ζουκόφσκυ, με τον οποίο όλα τα παιδιά κράτησαν καλή σχέση έως το τέλος του. Η Μαρία και οι αδελφές της, Όλγα και Αλεξάνδρα, αγαπούσαν το χορό, τη μουσική και το σχέδιο και αυτή η αγάπη της για την τέχνη την ώθησε στη συλλογή έργων τέχνης και την προστασία καλλιτεχνών, αλλά και στην εσωτερική διακόσμηση. Ακόμη, ασχολείτο με τη φιλανθρωπία. Η απώλεια της αδελφής της, Αλεξάνδρας, το 1844 βύθισε την οικογένεια στη θλίψη.

Περιγράφηκε ως άνθρωπος με δυνατό χαρακτήρα, πνευματώδης, ευέξαπτη, περιποιητική, γενναιόδωρη προς τους φτωχούς, αλλά δεν άντεχε την υποκρισία ή τον εξαναγκασμό, γενναία, εφευρετική, ενεργητική και αυθόρμητη. Ακόμη, λέγεται ότι έμοιαζε στον πατέρα της στο χαρακτήρα και την εμφάνιση και ήταν το αγαπημένο του παιδί.

 Γάμος 
Η εύρεση συζύγου για την ταλαντούχα και ευφυή κόρη της ήταν μεγάλη ανησυχία για την αυτοκράτειρα Αλεξάνδρα. Παράλληλα, ο αυτοκράτορας Νικόλαος ήθελε να παντρέψει μια από τις κόρες του με έναν από τους γιους του Λουδοβίκου Α΄ της Βαυαρίας, αλλά, μετά από την ευγενική άρνηση του Βασιλιά, ο Τσάρος ζήτησε συγκεκριμένα τον ανιψιό του Λουδοβίκου, Μαξιμιλιανό, Δούκα του Λόιχτενμπεργκ, γιο του Εζέν ντε Μπωαρναί και εγγονό της αυτοκράτειρας Ιωσηφίνας της Γαλλίας. Τελικά, το 1837 ο Βασιλιάς της Βαυαρίας έστειλε τον ανιψιό του να λάβει μέρος σε στρατιωτικούς ελιγμούς του ιππικού στη Ρωσία. Ο δεκαεννιάχρονος Μαξιμιλιανός ήταν όμορφος, μορφωμένος και καλλιεργημένος. Σύντομα, δημιουργήθηκε ειδύλλιο μεταξύ της Μαρίας και του Μαξιμιλιανού και ο νεαρός Δούκας τη ζήτησε σε γάμο, όμως ο Τσάρος, παρότι συμπαθούσε το Μαξιμιλιανό -παρά την ταπεινή του καταγωγή σε σχέση με της κόρης του-, είχε ορισμένες προϋποθέσεις για να δεχτεί την πρόταση: ο μελλοντικός γαμπρός του θα έπρεπε να μείνει στη Ρωσία, να υπηρετήσει στο ρωσικό στρατό και να μεγαλώσει τα παιδιά του σύμφωνα με το Ορθόδοξο δόγμα (ο Μαξιμιλιανός ήταν Καθολικός). Ο Μαξιμιλιανός συμβουλεύθηκε τη μητέρα του, Αυγούστα της Βαυαρίας, και δέχτηκε τους όρους. 

Ο αρραβώνας ανακοινώθηκε το Δεκέμβριο του 1838 και ο γάμος έγινε τον Ιούλιο του 1839 στην εκκλησία των Χειμερινών Ανακτόρων. Ο γάμος αυτός προκάλεσε αντιδράσεις από το λαό της Μόσχας που θυμόταν ακόμη την καταστροφική πολιορκία της πόλης από τους Γάλλους και τη συμμετοχή του πατέρα του Μαξιμιλιανού. Ο Νικόλαος έδωσε στο Μαξιμιλιανό διάσημα των ταγμάτων της Ρωσίας και της Πολωνίας και δώρισε στο ζεύγος το Ανάκτορο Μαριίνσκυ (Ανάκτορο της Μαρίας) στην Αγία Πετρούπολη, το οποίο ολοκληρώθηκε το 1844, ενώ στο ενδιάμεσο διάστημα το ζεύγος ζούσε στο Παλάτι Βοροντσόφ.

Περνούσαν το χρόνο τους στην Πετρούπολη και το Σέργκιεβκα, το κτήμα της Μαρίας κοντά στο Ανάκτορο Πέτερχοφ, και τα καλοκαίρια στο Ανάκτορο της Γκάτσινα και στο Τσάρσκογιε Σελό. Η Μαρία διακόσμησε τα διαμερίσματά τους σύμφωνα με το γούστο της, διοργάνωνε πολυτελείς χοροεσπερίδες, θεατρικές παραστάσεις και συναυλίες, ενώ ο Μαξιμιλιανός έγινε γνωστός ως επιστήμονας και ενδιαφερόταν κυρίως για την εξόρυξη μετάλλων. Έγινε μέλος της Ακαδημίας των Επιστημών και αργότερα πρόεδρος της Ακαδημίας των Τεχνών.

Το ζεύγος απέκτησε επτά παιδιά. Παρότι τα πρώτα χρόνια ήταν ευτυχισμένα, από το 1845 και μετά απομακρύνθηκαν και ακολούθησαν διαφορετικούς δρόμους, ενώ και οι δύο είχαν εξώγαμες σχέσεις. Θεωρείται ότι τα τρία τελευταία παιδιά τους δεν ήταν παιδιά του Μαξιμιλιανού, αλλά του εραστή της Μαρίας, κόμη Γκριγκόρι Αλεξαντρόβιτς Στρογκανώφ. Ο Μαξιμιλιανός είχε και εκείνος παράνομες σχέσεις, εθίστηκε στο τζόγο και γινόταν αντικείμενο χλεύης, καθώς η μόνη ουσιαστική θέση που κατείχε στη Ρωσία ήταν εκείνη του συζύγου της μεγάλης δούκισσας.

 Χηρεία 
Το 1845-46 ο Μαξιμιλιανός αρρώστησε βαριά με πνευμονία κατά τη διάρκεια μεταλλευτικής αποστολής στα Ουράλια. Σύντομα, η ασθένεια εξελίχθηκε σε φυματίωση και ο Μαξιμιλιανός ταξίδεψε στην Εσθονία και έπειτα στη Μαγιόρκα. Όμως, το 1847 οι γιατροί θεώρησαν την κατάστασή του μη αναστρέψιμη. Πέθανε στην Αγία Πετρούπολη το 1852 σε ηλικία 35 ετών.

 Δεύτερος γάμος 
Η Μαρία διαδέχθηκε το σύζυγό της ως πρόεδρος της Ακαδημίας των Τεχνών και συνέχισε τη συλλογή έργων τέχνης. Το 1854 παντρεύτηκε τον κόμη Στρογκανώφ. Ο γάμος ήταν μοργανατικός και μυστικός, καθώς δεν τον αποκάλυψε στον πατέρα της φοβούμενη την αντίδρασή του. Όταν ο Τσάρος πέθανε το 1855, το ζεύγος παντρεύτηκε επίσημα το επόμενο έτος, αλλά ο αδελφός της, Αλέξανδρος Β΄, προτίμησε να μην αποκαλύψει ότι γνώριζε για το γάμο. Παρά τις παρακλήσεις της Μαρίας να τους επιτρέψει να μείνουν στη Ρωσία, εκείνος της συνέστησε να μείνουν στο εξωτερικό και πήρε υπό τη φροντίδα του τα παιδιά της από τον πρώτο της γάμο που έμειναν στην Αγία Πετρούπολη.

 Τελευταία χρόνια 
Από το δεύτερο γάμο της η Μαρία απέκτησε δύο παιδιά. Το 1762 εγκαταστάθηκε στη Βίλλα Κουάρτο στη Φλωρεντία, το οποίο στο παρελθόν ανήκε στον Ιερώνυμο Βοναπάρτη, και όρισε ως προσωπικό της σύμβουλο το ζωγράφο και συλλέκτη Καρλ Λίπχαρντ.

Πέθανε το 1876 σε ηλικία 56 ετών στην Αγία Πετρούπολη. Πιθανώς έπασχε από κιρσούς ή κάποια ασθένεια των οστών που στο τέλος της ζωής της την κατέστησαν ανάπηρη. Σύμφωνα με την αυτοψία, τα τελευταία χρόνια έπασχε από γαστρεντερική καταρροή και φλεγμονή του ήπατος, ενώ εμφάνισε σημάδια της νόσου Γκρέηβς που οδήγησε σε καρδιαγγειακή νόσο και οίδημα. Ενταφιάστηκε στη Μεγάλη Δουκική Κρύπτη στο Φρούριο Πέτρου και Παύλου της Αγίας Πετρούπολης, παραδοσιακό τόπο ταφής των Ρομανώφ.

Οικογένεια
Παντρεύτηκε το 1839 το Μαξιμιλιανό των Μπωαρναί, 3ο Δούκα του Λόιχτενμπεργκ, και είχε επτά τέκνα:
 Αλεξάνδρα (1840 - 1843), απεβίωσε από κοκκύτη.
 Μαρία (1841 - 1914), παντρεύτηκε το Γουλιέλμο της Βάδης.
 Νικόλαος (1843 - 1891), 4ος Δούκας του Λόιχτενμπεργκ.
 Ευγενία (1845 - 1925), παντρεύτηκε τον Αλέξανδρο Πέτροβιτς του Ολδεμβούργου.
 Ευγένιος (1847 - 1901), 5ος Δούκας του Λόιχτενμπεργκ.
 Σέργιος (1849 - 1877), απεβίωσε στο Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του 1877-78.
 Γεώργιος (1852 - 1912), 6ος Δούκας του Λόιχτενμπεργκ.

Το 1852 ο Μαξιμιλιανός απεβίωσε. Η Μαρία το 1854 παντρεύτηκε μοργανατικά τον κόμη Γκριγκόρι Αλεξαντρόβιτς Στρογκανώφ και είχε δύο τέκνα:
 Γκριγκόρι (1857 - 1859), Κόμης Στρογκανώφ.
Ελένα (1861 - 1908), Κόμισσα Στρογκανώφ, παντρεύτηκε πρώτα το Βλαντίμιρ Αλεξέγιεβιτς Σερεμέτεφ και μετά το Γκριγκόρι Νικίτιτς Μιλάσεβιτς.

Πρόγονοι

Πηγές
 Beéche, Arturo, The Grand Duchesses: Daughters & Granddaughters of Russia's Tsars. Eurohistory, 2004. ISBN 0-9771961-1-9
 Belyakova, Zoia. The Romanov Legacy, The Palaces of St Petersburg. Studio, ISBN 0-670-86339-4
 Belyakova, Zoia. Grand Duchess Maria Nikolayevna and her palace in St Peterburg. Ego Publishers, ISBN 5-8276-0011-3
 Neverov, Oleg. Great Private Collections of Imperial Russia. Vendome Press, ISBN 0-86565-225-2
 Radzinsky, Edvard. Alexander II, The Last Great Tsar. Free Press, 2005, ISBN 0-7432-7332-X

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Οίκος του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν-Γκόττορπ
Κατηγορία:Ρώσοι ευγενείς
Κατηγορία:Μεγάλες Δούκισσες της Ρωσίας