Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος

Το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ) - γνωστό και με την επίσημη αγγλική ονομασία του ως Hellenic Space Center (HSC) - είναι δημόσιος οργανισμός κοινωφελούς σκοπού που λειτουργεί ως Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Ανήκει στους Φορείς της Γενικής Κυβέρνησης και τον ευρύτερο Δημόσιο Τομέα. Έχει ως αντικείμενο τη διαμόρφωση και υλοποίηση της πολιτικής της Ελλάδας στο διάστημα, την προώθηση της Ελληνικής διαστημικής βιομηχανίας, ενώ παράλληλα διαχειρίζεται εθνικά έργα που αφορούν σε διαστημικές τεχνολογίες. Έχει έδρα την Αθήνα, υπάγεται στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και εποπτεύεται από τον Υπουργό του προαναφερόμενου υπουργείου. Αντικατέστησε τον Ελληνικό Διαστημικό Οργανισμό, με τη μεταφορά του συνόλου των έργων και προγραμμάτων του ΕΛΔΟ στο νεοσύστατο ΕΛΚΕΔ.

Πρόεδρος του ΕΛΚΕΔ ορίστηκε ο Ιωάννης Δαγκλής, καθηγητής διαστημικής φυσικής στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

 Αποστολή και δραστηριότητα 
Ο σκοπός του ΕΛ.ΚΕ.Δ. είναι ο σχεδιασμός και ο συντονισμός της εθνικής διαστημικής στρατηγικής, μέσω της διαμόρφωσης στρατηγικών προτάσεων που προσδιορίζουν στόχους και τομείς συνεργασίας μεταξύ του Δημοσίου, του Ιδιωτικού Τομέα, καθώς και της πανεπιστημιακής και ερευνητικής κοινότητας.

Το ΕΛ.ΚΕ.Δ. διαχειρίζεται εθνικά διαστημικά προγράμματα και έργα που αφορούν την επιστημονική έρευνα, την τεχνολογία, τις τηλεπικοινωνίες, την αγροτική ανάπτυξη, τις μεταφορές, την ηλεκτρονική διακυβέρνηση και το εμπόριο, μεταξύ άλλων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην τηλεπισκόπηση και την ανάλυση δορυφορικών δεδομένων, με εφαρμογές σε περιβαλλοντικούς, αγροτικούς και οικονομικούς τομείς.

Παράλληλα, το Κέντρο προωθεί τη χρήση διαστημικών τεχνολογιών και υπηρεσιών, ενισχύοντας τη συνεργασία με ευρωπαϊκούς και διεθνείς φορείς. Συμβάλλει επίσης στην πειραματική ή εμπορική αξιοποίηση των διαστημικών υποδομών και των δικαιωμάτων του Δημοσίου, μέσω της διαχείρισης δορυφορικών υπηρεσιών, πόρων και περιουσιακών στοιχείων, καθώς και της υποστήριξης στον σχεδιασμό δορυφόρων, δορυφορικών συστημάτων και σχετικού εξοπλισμού.

Το Κέντρο διαδραματίζει ρόλο συντονιστή και εκπροσώπου της Ελλάδας σε ευρωπαϊκούς και διεθνείς διαστημικούς οργανισμούς και πρωτοβουλίες, με στόχο τη μεγιστοποίηση της ανταποδοτικής συμμετοχής της χώρας στα διαστημικά προγράμματα. Επιπλέον, παρέχει συμβουλευτική υποστήριξη στο κράτος σε θέματα διαστημικής πολιτικής, διαχείρισης δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του Δημοσίου στο Διάστημα, καθώς και στην καταχώριση και αξιολόγηση διαστημικών αντικειμένων.

Με τη συνολική του δράση, το ΕΛ.ΚΕ.Δ. ενισχύει την ανάπτυξη του διαστημικού τομέα στην Ελλάδα, προάγει την αποτελεσματική αξιοποίηση των διαστημικών τεχνολογιών και υποστηρίζει την ανάπτυξη της ελληνικής διαστημικής βιομηχανίας.

 Συνεργασίες και διεθνής παρουσία 
Το ΕΛ.ΚΕ.Δ. συνεργάζεται με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, καθώς και με ευρωπαϊκούς και διεθνείς διαστημικούς οργανισμούς, για την ανάπτυξη και εφαρμογή διαστημικών προγραμμάτων.

Συνεργάζεται με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας στην περίπτωση που διαστημικά προγράμματα έχουν χαρακτήρα εθνικής ασφάλειας, διατηρώντας την επιχειρησιακή αυτονομία του Υπουργείου στις σχετικές αποφάσεις. Στο πλαίσιο αυτό, στις 26 Ιουλίου του 2024, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης προσκάλεσε, μέσω ανακοίνωσής του, προς την υποβολή πληροφοριών (αγγλ. Request For Information - RFI) για την ανάπτυξη και λειτουργία ολοκληρωμένου Τηλεπικοινωνιακού Δορυφορικού Συστήματος (MILSATCOM) με πρωταρχικό σκοπό την κάλυψη αναγκών του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.

Επίσης συμμετέχει σε πρωτοβουλίες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ΕΟΔ), προωθώντας τη συμμετοχή της Ελλάδας σε διεθνή διαστημικά προγράμματα.

Σύμφωνα το Κέντρο, διατηρούνται συστηματικές επαφές με τις Διαστημικές Υπηρεσίες της Ιαπωνίας, της Ιταλίας, της Γαλλίας, της Αργεντινής, του Ισραήλ, της Αιγύπτου και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Το 2022 το ΕΛΚΕΔ, συντόνισε και διοργάνωσε σε τοπικό επίπεδο, συνεργαζόμενο με άλλους φορείς, την 44η Επιστημονική Συνέλευση του «COSPAR 2022». Πρόκειται για διεθνές επιστημονικό συνέδριο, που έλαβε χώρα στην Αθήνα στο Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο Αθηνών μεταξύ 16 και 22 Ιουλίου 2022. Ο Πρόεδρος του ΕΛΚΕΔ, Ιωάννης Δάγλης, είναι Αντιπρόεδρος του Προγράμματος COSPAR.

Στις 3 Οκτωβρίου 2023 κατά τη διάρκεια του 74ου Διεθνούς Συνέδριου Αεροναυπηγικής στο Μπακού, υπεγράφη Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ του ΕΛΚΑΔ και του Ιταλικού Διαστημικού Οργανισμού, ενώ στις 19 Δεκεμβρίου του 2023 υπεγράφη αντίστοιχη συμφωνία και με τη Διαστημική Υπηρεσία της Ισπανίας. Παράλληλα στα τέλη του 2023 είχαν γίνει οι προπαρασκευαστικές ενέργειες για την υπογραφή παρόμοιων μνημονίων με τις Διαστημικές Υπηρεσίες της Αρμενίας και της Αιγύπτου. Με την τελευταία, Μνημόνιο Συνεργασίας υπεγράφη στις 28 Νοεμβρίου του 2024 κατά τη διάρκεια επίσκεψης του Προέδρου του ΕΛΚΕΔ και του Ειδικού Επιστήμονα Διαστημικών Συστημάτων Ε. Μυλωνάκη στις εγκαταστάσεις της Αιγυπτιακής Διαστημικής Υπηρεσίας στο Κάιρο.

Στις 16 Οκτωβρίου 2024 το ΕΛΚΑΔ και το Αυστραλιανό Ερευνητικό Κέντρο «SmartSat CRC» υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεργασίας κατά τη διάρκεια του Διεθνούς Αστροναυπηγικού Συνεδρίου (αγγλ. International Astronautical Congress - IAC) στο Μιλάνο.

Μεταξύ Οκτωβρίου 2023 και Ιανουαρίου 2024 διεξήχθη, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, η ετήσια έκθεση «Life in Space» (Η Ζωή στο Διάστημα). Η έκθεση πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, το U.S. Space Rocket Center και το Space Camp, του Κέντρου Πτήσεως Διαστήματος Μάρσαλ της NASA και του Ιταλικού Διαστημικού Οργανισμού και στεγάστηκε στο Ολυμπιακό Κέντρο στο Γουδή.

 Προγράμματα 
Από τα τέλη του 2022, το Κέντρο έχει συμμετάσχει ή συντονίζει μία ποικιλία προγραμμάτων.

 Υπηρεσία Προγραμματισμού Δορυφορικών Αποστολών Παρατήρησης Γης 
Από τα τέλη του 2022, μέσω χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας του ECOFIN με προϋπολογισμό 3.276.000€, υλοποιείται από το ΕΛΚΕΔ το υποπρόγραμμα «Υπηρεσία Προγραμματισμού Δορυφορικών Αποστολών Παρατήρησης Γης». Περιλαμβάνει 4 υποέργα με κύριο σκοπό την πρόσβαση του Δημοσίου Τομέα σε δορυφορικά δεδομένα παρατήρησης Γης μέσω της ανάπτυξης Γεωπληροφοριακού Συστήματος με βάση τις τεχνολογίες υπολογιστικού νέφους. Έτσι καλύπτονται οι ανάγκες κτηματογράφησης, άλλα και οι ανάγκες για έκτατες καταστάσεις όπως στις φυσικές καταστροφές και η επιτήρηση των συνόρων. Στις 23 Οκτωβρίου 2023, ο ΕΛΔΚΕΔ ανακοίνωσε τη διακήρυξη έργου στα πλαίσια του παραπάνω προγράμματος. Το έργο με προϋπολογισμό 434.000€ είναι διάρκειας 2 χρόνων. Διαχωρίζεται σε 6 φάσεις υλοποίησης και πρωταρχικός στόχος του είναι η αυτοματοποίηση και κεντρικοποίηση των διαδικασιών διανομής γεωχωρικών δορυφορικών δεδομένων στις δημόσιες υπηρεσίες του , όπως και η δυνατότητα αποθήκευσης και διαχείρησής τους.

 Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων 
Σε συνεργασία με το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών (ΕΠΙΣΕΥ) της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, διεξάγεται και μελέτη σχεδιασμού, υλοποίησης και βιωσιμότητας συστήματος μικρών δορυφόρων Παρατήρησης της Γης, προϋποογισμού 60.000.000€, με χρηματοδότηση από το «Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0». Από τον Σεπτέμβριο του 2023, μετά από απόφαση του Γενικού Γραμματέα Τηλεπικοινωνιών Ταχυδρομείων επανασχεδιάστηκε το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, με την εποπτεία του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Κύριος σκοπός του προγράμματος είναι η κάλυψη αναγκών του Ελληνικού Δημοσίου στην παρατήρηση της Γης, μέσω της θερμικής απεικόνισης και της συνθετικής απεικόνισης ραντάρ (SAR).

 Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Πιστοποίησης Ελληνικών Μικροδορυφόρων 
Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Πιστοποίησης Μικροδορυφόρων Cubesat, με επίσημη αγγλική ονομασία «Greek Cubesats In-Orbit Validation Projects», αφορά την υλοποίηση εγκεγκριμένων και χρηματοδοτούμενων προτάσεων ως προς την τοποθέτηση σε τροχιά 13 «κυβοδορυφόρων» (αγγλ. cubesats) με βασικό σκοπό την πιστοποίηση νέων τεχνολογιών ελληνικής σχεδίασης με μελλοντικό στόχο την εκτόξευση επιχειρησιακών ελληνικών μικροδορυφόρων σε Χαμηλή Γήινη Τροχιά. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν φορείς και εταιρίες με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Από τον Ιούνιο του 2023 και μετά, διακρίνονται επτά προγράμματα/αποστολές μικροδορυφόρων Cubesat, οι οποίοι έχουν αναπτυχθεί από μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και πανεπιστήμια της Ελλάδας, με υποστήριξη από την ESA, μέσω επιχορήγησης του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ).

Η συμφωνία για κατασκευή και εκτόξευση του σμήνους μικροδορυφόρων υπεγράφη στις 2 Ιουλίου του 2024, μεταξή του ΕΟΔ και της εταιρείας Open Cosmos, υπό την παρουσία του Υπουργού και Υφυπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του Γενικού Γραμματέα Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων.

Σε ανακοίνωσή του, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης δήλωσε σχετικά με το πρόγραμμα:

Αυτές οι αποστολές προγραμματίζεται να εκτοξευθούν το 4ο τρίμηνο (Οκτώβριος – Δεκέμβριος) του 2025 σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της ESA. Ενώ το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, με ανακοίνωσή του τον Ιούλιο του 2024 αναφέρεται σε εκτόξευση «εντός του 2026».

Οι επτά αποστολές θα εξυπηρετήσουν τα πεδία της Παρατήρησης της Γης, της ασφάλειας επικοινωνιών και τη ναυτιλιακή παρακολούθηση.
+ΑποστολήΦορείςΑριθμός δορυφόρωνΜέγεθος δορυφόρων σύμφωνα με τις προδιαγραφές μεγεθών CubeSatΣκοπόςPhasmaLibre Space Foundation23UΑνίχνευση σημάτων ραδιοσυχνοτήτων και παρακολούθηση για βελτιωμένη επίγνωση του διαστημικού χώρου.OptiSatPlanetek Hellas16UΟπτική παρατήρηση της Γης, ασφαλείς επικοινωνίες με ικανότητα αυτονομίας αποφάσεων μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης και Μηχανικής Μάθησης. Τεχνολογίες υπολογιστικού νέφους.PeakSatΑριστοτέλειο Πανεπιστήμειο Θεσσαλονίκης, Πρίσμα Ηλεκτρονικά ΑΒΕΕ13UΛέιζερ-οπτικές ζεύξεις επικοινωνίας με επίγιους σταθμούς στην Ελλάδα.MICE-1Πρίσμα Ηλεκτρονικά ΑΒΕΕ, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης13UΝαυτιλιακή παρακολούθηση μέσω λήψης σημάτων του Αυτόματου Συστήματος Αναγνώρισης (AIS) και επικοινωνίας Διαδικτύου των Πραγμάτων (IoT).DUTHSat-2Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Ερευνητικό Κέντρο Αθηνά, Space Asics, Πρίσμα Ηλεκτρονικά ΑΒΕΕ 16UΑνίχνευση πετρελαιοκηλίδων και παρακολούθηση υγρασίας εδάφους μέσω τηλεπισκόπησης με ορατές και εγγύς υπέρυθρες εικόνες.ERMISΕθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (Τμήμα Αεροδιαστημικής Επιστήμης και Τεχνολογίας), Πανεπιστήμιo Πατρών, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, OQ Hellas3Για την υποστήριξη εφαρμογών Διαδικτύου των Πραγμάτων (IoT), διαδορυφορικών επικοινωνιών, υπερφασματικής απεικόνισης για γεωργία ακριβείας και οπτικών τηλεπικοινωνιών.Hellenic Space Dawn/EMTechEM Tech Space, Integrated Systems Development, Heron Engineering, Leo Space Photonics, Geosystems Hellas 28UΕπικύρωση υλικού επεξεργασίας δεδομένων στο διάστημα, παρατήρηση της Γης και επίδειξη ασφαλών οπτικών τηλεπικοινωνιών και διαδορυφορικών ζεύξεων.

 Οικονομικά στοιχεία - αριθμός προσωπικού 
Το ΕΛ.ΚΕ.Δ. χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό και λαμβάνει ετήσια επιχορήγηση ύψους 1.000.000 ευρώ, σύμφωνα με το άρθρο 75 του Ν. 4070/2012.

Οι συνολικές δαπάνες του 2023 ανήλθαν σε 1.063.517€, με βασικές κατηγορίες δαπανών τα έξοδα προσωπικού (136.101,75€), υπηρεσίες τρίτων (75.487,31€) και αποσβέσεις (11.350,83 ευρώ€).

Το 2022, το προσωπικό του ΕΛ.ΚΕ.Δ. ανερχόταν σε 14 υπαλλήλους, ενώ στις 31 Δεκεμβρίου 2023 είχε μειωθεί στους 12.

Ένα χρόνο αργότερα, το προσωπικό ανερχόταν σε 13 υπαλλήλους.

 Δομή 

 Διάρθρωση 
Η Διάρθρωση του ΕΛΚΕΔ διαμορφώνεται ως εξής:

 Διεύθυνση Διοικητικής και Οικονομικής Υποστήριξης
 Τμήμα Διοικητικών και Ανθρώπινου Δυναμικού
 Τμήμα Οικονομικών και Λογιστηρίου 
 Διεύθυνση Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης

 Διοικητικό Συμβούλιο 
Το Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.) είναι το όργανο διοίκησης του Κέντρου με πενταεντή θητεία και αποτελείται από επτά μέλη. Είναι αρμόδιο για τη διαχείριση της περιουσίας, τη διοίκηση και εκπροσώπηση και περαιτέρω δραστηριότητα του ΕΛ.ΚΕ.Δ. Συνεδριάζει τουλάχιστον 12 φορές ετησίως.

+ΙδιότηταΌνομαΘητείαΠρόεδροςΙωάννης Α. Δαγκλής2020 - σήμεραΔιευθύνων ΣύμβουλοςΝίκος Σέργης2020 - σήμεραΑναπληρωτής ΠρόεδροςΓιώργος Νούνεσης2020 - Μάρτιος 2025Κωνσταντίνος ΣυνολάκηςΜάρτιος 2025 - σήμεραΜέληΙωάννης Α. ΔαγκλήςΜάρτιος 2025 - σήμεραΑθηνά ΚουστένηΜάρτιος 2025 - σήμεραΣταμάτιος ΚριμιζήΜάρτιος 2025 - σήμεραΚωνσταντίνος ΣυνολάκηςΜάρτιος 2025 - σήμερα

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Δημόσιες υπηρεσίες της Ελλάδας
Κατηγορία:Κυβερνητικοί οργανισμοί
Κατηγορία:Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης
Κατηγορία:Διάστημα
Κατηγορία:Διαστημικές υπηρεσίες