Αλεξάνδρα Φεοντόροβνα (Καρλότα της Πρωσίας)

Η Καρλόττα (γερμ. Charlotte von Preußen, 13 Ιουλίου 1798 - 1 Νοεμβρίου 1860), μετέπειτα Αλεξάνδρα Φεοντόροβνα (ρωσ. Алекса́ндра Фёдоровна), του Οίκου των Χοεντσόλλερν ήταν πριγκίπισσα της Πρωσίας και μετέπειτα αυτοκράτειρα της Ρωσίας.

Βιογραφία

 Πρώιμη ζωή 
Η Φρειδερίκη Λουίζα Καρλόττα Βιλελμίνη γεννήθηκε στις 13 Ιουλίου 1798 (Π.Η.) στο Ανάκτορο Σαρλόττενμπουργκ του Βερολίνου και ήταν το τέταρτο παιδί και η δεύτερη κόρη του Φρειδερίκου Γουλιέλμου Γ΄ της Πρωσίας και της Λουίζας, κόρης του Καρόλου Β΄ του Μεκλεμβούργου-Στρέλιτς. Ήταν γνωστή στον οικογενειακό της κύκλο με το χαϊδευτικό όνομα "Λόττχεν". 

Η παιδική ηλικία της Πριγκίπισσας στιγματίστηκε από τους Ναπολεόντειους Πολέμους, αφού μεγάλωσε κάτω από δύσκολες οικονομικές συνθήκες. Ο πατέρας της ήταν ένας καλός, θρησκευόμενος άνθρωπος, αλλά αδύναμος και αναποφάσιστος κυβερνήτης, ο οποίος, μετά από στρατιωτικές ήττες το 1806, έχασε το μισό βασίλειό του. Μετά την ήττα των Πρώσων στη Μάχη της Ιένας, η βασίλισσα Λουίζα κατέφυγε με τα παιδιά της στο Καίνιγκσμπεργκ (νυν Καλίνινγκραντ), και σύντομα τέθηκε υπό την προστασία του Αλεξάνδρου Α΄ της Ρωσίας στην Ανατολική Πρωσία. Το 1806 το Βερολίνο έπεσε στις δυνάμεις του Ναπολέοντα και η Καρλόττα μεγάλωσε στο Μέμελ (νυν Κλάιπεντα της Λιθουανίας). Η βασιλική οικογένεια επέστρεψε το 1809, όμως η μητέρα της Καρλόττας αρρώστησε και πέθανε από τύφο λίγους μήνες αργότερα στην ηλικία των 34 ετών. Η Καρλόττα ήταν τότε δώδεκα ετών και διαφύλαξε την ανάμνηση της μητέρας της σε ολόκληρη τη ζωή της, στην οποία θεωρείται ότι έμοιαζε, όπως και η τρίτη (επιβιώσασα) κόρη της, Αλεξάνδρα.

 Γάμος 
Τον Φεβρουάριο του 1814 επισκέφθηκε το Βερολίνο ο δεκαεπτάχρονος Μέγας Δούκας Νικόλαος Πάβλοβιτς της Ρωσίας και ο νεότερος αδελφός του, Μέγας Δούκας Μιχαήλ Πάβλοβιτς. Έγιναν διευθετήσεις μεταξύ των δυο δυναστειών για το Νικόλαο να παντρευτεί την δεκαπεντάχρονη Καρλόττα, για να ενισχυθεί η συμμαχία μεταξύ Ρωσίας και Πρωσίας. Ο Νικόλαος ήταν δεύτερος στη σειρά διαδοχής, καθώς προηγείτο ο αδελφός του, Μέγας Δούκας Κωνσταντίνος Πάβλοβιτς, ο οποίος όμως, όπως και ο τσάρος Αλέξανδρος, ήταν άκληρος. Σε μια δεύτερη επίσκεψη του επόμενου έτους, ο Νικόλαος ερωτεύτηκε την πριγκίπισσα Καρλόττα, η οποία ήταν δεκαεπτά χρονών. Το αίσθημα αποδείχθηκε αμοιβαίο. Τον Οκτώβριο του 1816, ο Νικόλαος και η Καρλόττα αρραβωνιάστηκαν. Ήταν τρίτα ξαδέρφια ως τρισέγγονα του Φρειδερίκου Γουλιέλμου Α΄ της Πρωσίας.

Στις 9 Ιουνίου 1817 η πριγκίπισσα Καρλόττα πήγε στη Ρωσία με τον αδελφό της, Γουλιέλμο. Μετά την άφιξή της στην Αγία Πετρούπολη η Καρλόττα μεταστράφηκε στη Ρωσική Ορθοδοξία και πήρε το ρωσικό ορθόδοξο όνομα Αλεξάνδρα Φεοντόροβνα. Ο γάμος έγινε στις 13 Ιουλίου 1817, ημέρα των δεκάτων ενάτων γενεθλίων της Αλεξάνδρας στα Χειμερινά Ανάκτορα.Barkovets & Vernovava, Empress Alexandra Feodorovna, p. 8 Απέκτησαν συνολικά δέκα παιδιά, εκ των οποίων τα επτά επιβίωσαν της παιδικής ηλικίας.

 Η ζωή στη Ρωσία 
Η Αλεξάνδρα αντιμετώπισε αρχικά προβλήματα στην προσαρμογή στη ρωσική Αυλή, τόσο ως προς την αλλαγή θρησκεύματος όσο ως προς το νέο περιβάλλον. Είχε καλή σχέση με την πεθερά της, τέως αυτοκράτειρα Μαρία Φιόντοροβνα, αλλά όχι με την ανδραδέλφη της, αυτοκράτειρα Ελισάβετ Αλεξέγιεβνα.  

Στις 17 Απριλίου 1818 γέννησε το πρώτο της παιδί, τον Αλέξανδρο, στη Μόσχα, και τον επόμενο χρόνο (Αύγουστος 1819) την πρώτη της κόρη, Μαρία, στο Κράσνογιε Σελό. Εκείνο το καλοκαίρι, ο τσάρος Αλέξανδρος ανακοίνωσε την πρόθεσή του να παραιτηθεί υπέρ του Νικολάου, καθώς ο τσάρεβιτς Κωνσταντίνος επρόκειτο να παντρευτεί μοργανατικά. Το 1820 γέννησε μια θνησιγενή κόρη που της προκάλεσε βαθιά κατάθλιψη. Ως αποτέλεσμα, οι γιατροί της συνέστησαν διακοπές και το φθινόπωρο του ίδιου έτους ο Νικόλαος την πήρε για να δει την οικογένειά της στο Βερολίνο, όπου έμειναν μέχρι το καλοκαίρι του 1821.  

Το 1822 ο Μέγας Δούκας Κωνσταντίνος Πάβλοβιτς αποποιήθηκε δημόσια των δικαιωμάτων του στη διαδοχή, αφήνοντας έτσι το Νικόλαο πρώτο στη σειρά διαδοχής. Έτσι, το ζεύγος επέστρεψε στη Ρωσία το 1824 και στην Αγία Πετρούπολη το 1825 μετά από την επιθυμία του Τσάρου, ο οποίος έδωσε στην Αλεξάνδρα το Ανάκτορο Πέτερχοφ, στα περίχωρα της Αγίας Πετρούπολης, όπου ζούσε μαζί με το Νικόλαο. Σύντομα, έγινε η αγαπημένη της θερινή κατοικία. 

Η αυτοκρατορική οικογένεια συνήθιζε να μιλά στα γερμανικά και να γράφει επιστολές στα γαλλικά, τα οποία ομιλούνταν ευρέως στην Αυλή, με αποτέλεσμα η Αλεξάνδρα να μην αποκτήσει ποτέ πολύ καλή γνώση των ρωσικών. Ζούσε μια ήσυχη ζωή με το Νικόλαο και το χαϊδευτικό του όνομα για εκείνη ήταν "Μούφυ". Στα απομνημονεύματά της έγραψε για τα πρώτα χρόνια στη Ρωσία: "ήμασταν και οι δύο πραγματικά ευτυχισμένοι όταν μέναμε μόνοι στα διαμερίσματά μα, εγώ να κάθομαι στα γόνατά του και εκείνος να είναι τρυφερός απέναντί μου". 

 Προσωπικότητα 
Η Αλεξάνδρα ήταν ψηλή, λεπτή, με μικρό κεφάλι και έντονα φρύδια. Είχε αέρα με βασιλική μεγαλοσύνη. Το γρήγορο και ελαφρύ της βάδισμα ήταν χαριτωμένο. Ήταν αδύναμη και συχνά με κακή υγεία. Η φωνή της ήταν βραχνή, αλλά μιλούσε γρήγορα και με απόφαση. 

Ήταν ένθερμη αναγνώστρια και απολάμβανε τη μουσική. Ο αγαπημένος της Ρώσος συγγραφέας ήταν ο Λέρμοντοφ. Ήταν ευγενική και αναζητούσε την ιδιωτικότητα και την απλότητα. Είχε κομψό στυλ, με προτίμηση στα ανοιχτά χρώματα, και έκανε συλλογή κοσμημάτων. Αγαπούσε πολύ το χορό και ήταν ιδιαίτερα καλή στη μαζούρκα. Δεν ήταν εγωίστρια ούτε ελαφρόμυαλη, αλλά έξυπνη, μορφωμένη, με σωστή κρίση απέναντι στους ανθρώπους και πολύ καλή μνήμη. Δεν είχε ενδιαφέρον για την πολιτική και διετέλεσε το ρόλο της αυτοκρατορικής συζύγου στο έπακρον. Είχε, ακόμη, μεγάλη αγάπη στην οικογένειά της και λόγω του φόβου που της προκάλεσε η εξέγερση του 1825 εμφάνισε τικ στο πρόσωπο. 

 Αυτοκράτειρα πασών των Ρωσιών 
Την 1η Δεκεμβρίου 1825 ο αυτοκράτορας Αλέξανδρος απεβίωσε. Έτσι, η Αλεξάνδρα έγινε αυτοκράτειρα υπό τη σκιά της Εξέγερσης των Δεκεμβριστών και της αιματηρούς καταστολής της. Η στέψη του Νικολάου και της Αλεξάνδρας έγινε στο Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Κρεμλίνο στις 3 Σεπτεμβρίου 1826.   

Το 1837 μια φωτιά ξέσπασε στα Χειμερινά Ανάκτορα και κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος τους. Λέγεται ότι ο Νικόλαος είπε στον υπασπιστή του "ας καούν όλα, μόνο να σωθεί η μικρή κασέλα με τα γράμματα της γυναίκας μου που μου έγραψε κατά τον αρραβώνα μας".  

Μετά από 25 χρόνια συζυγικής πίστης, ο Νικόλαος συνήψε σχέση με τη Βαρβάρα Αρκάντυεβνα Νελίντοβα, μία από τις κυρίες επί των τιμών της Αλεξάνδρας και ανεψιάς της Γιεκατερίνα Ιβάνοβνα Νελίντοβα (ερωμένης του πατέρα του Νικολάου, Παύλου), λόγω της απαγόρευσης σεξουαλικής επαφής που της επέβαλαν οι γιατροί της εξαιτίας της κακής της υγείας και των αλλεπάλληλων εμφραγμάτων. Στην πραγματικότητα, ο Νικόλαος είχε 3 νόθα παιδιά -από 3 διαφορετικές γυναίκες- που είχαν γεννηθεί πριν το 1842. Παρόλα αυτά, η καλή τους σχέση διατηρήθηκε. Το 1845 ο Νικόλαος ταράχθηκε πολύ όταν οι γιατροί της Αλεξάνδρας της συνέστησαν να μείνει στο Παλέρμο για αρκετούς μήνες. Σύντομα, πήγε και εκείνος, μαζί με τη Νελίντοβα. Παρ' ότι στην αρχή η Αλεξάνδρα ζήλευε τη Νελίντοβα, στη συνέχεια ανέπτυξαν και διατήρησαν καλή σχέση, τόσο ώστε μετά το θάνατο του Νικολάου να την ορίσει προσωπική της αναγνώστρια.  

Το 1844 η κόρη της, Αλεξάνδρα, αρρώστησε με φυματίωση λίγο μετά το γάμο της και αυτό επέφερε επιπλοκές στην εγκυμοσύνη της. Λόγω της κατάστασής της δεν έφυγε από την Αγία Πετρούπολη. Γέννησε στον έκτο μήνα ένα θνησιγενή γιο και η ίδια πέθανε αργότερα την ίδια ημέρα σε ηλικία 19 ετών. Η απώλεια αυτή συνέτριψε την Αλεξάνδρα και το Νικόλαο και τους στοίχειωσε για το υπόλοιπο της ζωής τους.  

 Χηρεία 
Είχε πάντοτε κακή υγεία. Στα σαράντα της έμοιαζε πολύ μεγαλύτερη και συνεχώς αδυνάτιζε. Το 1837 διάλεξε μια τοποθεσία στην Κριμαία για την κατασκευή νέας θερινής κατοικίας. Εκεί χτίστηκε το Παλάτι Ορεάντα που κατάφερε να επισκεφθεί μία μόνο φορά λόγω του ξεσπάσματος του πολέμου το 1852. Στο τέλος του 1854 αρρώστησε βαριά και έφτασε κοντά στο θάνατο, αλλά κατάφερε να αναρρώσει. Στις αρχές του 1855, ο Νικόλαος αρρώστησε από γρίπη που εξελίχθηκε σε πνευμονία και πέθανε στις 18 Φεβρουαρίου σε ηλικία 58 ετών.  

Λίγο μετά τον θάνατο του Νικόλαου το 1855, αποσύρθηκε στο Παλάτι του Αλεξάνδρου στο Τσάρσκογιε Σελό, φέροντας τον τίτλο της τέως Αυτοκράτειρας, καθώς τον τίτλο της Αυτοκράτειρας έφερε πλέον η Μαρία Αλεξάνδροβνα (Μαρία της Έσσης και παρα τω Ρήνω), σύζυγος του γιου της, Αλεξάνδρου Β΄.  

 Τελευταία χρόνια 
Η υγεία της γινόταν συνεχώς περισσότερο εύθραυστη, με αποτέλεσμα να διαμένει στην Ελβετία, τη Νίκαια και τη Ρώμη, μακριά από το ρωσικό χειμώνα. Μετά από την επιστροφή της από ένα ταξίδι στο εξωτερικό τον Ιούλιο του 1860, η υγεία της επιδεινώθηκε. Το φθινόπωρο του ίδιου έτους οι γιατροί της τής συνέστησαν να ταξιδέψει ξανά νότια, ειδάλλως δεν θα επιβίωνε το χειμώνα, όμως εκείνη επέλεξε να μείνει για να πεθάνει σε ρωσικό χώμα. 

Η Αλεξάνδρα πέθανε στον ύπνο της την 1η Νοεμβρίου 1860 σε ηλικία 62 ετών στο Παλάτι του Αλεξάνδρου. Τάφηκε στον Καθεδρικό Ναό των Αγίων Πέτρου και Παύλου στην Αγία Πετρούπολη.

Το Θέατρο Αλεξαντρίνσκυ στην Αγία Πετρούπολη και το Πάρκο Αλεξάντρια στο Πέτερχοφ έλαβαν το ονόματά τους προς τιμήν της.

 Οικογένεια 
To 1817 παντρεύτηκε το Νικόλαο Α΄ της Ρωσίας. Απέκτησαν δέκα παιδιά:
 Αλέξανδρος Β΄ (1818 - 1881), παντρεύτηκε τη Μαρία της Έσσης (μετέπειτα Μαρία Αλεξάνδροβνα), απέκτησαν οκτώ παιδιά, μεταξύ των οποίων 
 Αλέξανδρος Γ΄ της Ρωσίας.
 Μαρία (1819 - 1876), παντρεύτηκε το Μαξιμιλιανό του Λόυχτενμπεργκ, απέκτησαν επτά παιδιά.
 θνησιγενής κόρη (22 Ιουλίου 1820).
 Όλγα (1822 - 1892), παντρεύτηκε τον Κάρολο Α΄ της Βυρττεμβέργης, δεν απέκτησαν παιδιά.
 θνησιγενής κόρη (23 Οκτωβρίου 1823).
 Αλεξάνδρα (1825 - 1844), παντρεύτηκε το Φρειδερίκο Γουλιέλμο Β΄ της Έσσης, απέκτησαν ένα θνησιγενές παιδί.
 Ελισάβετ (1826 - 1829).
 Κωνσταντίνος (1827 - 1892), παντρεύτηκε την Αλεξάνδρα της Σαξονίας-Αλτεμβούργου (μετέπειτα Αλεξάνδρα Ιωσήφοβνα), απέκτησαν έξι παιδιά, μεταξύ των οποίων 
 Όλγα Κωνσταντίνοβνα, μετέπειτα Βασίλισσα των Ελλήνων.
 Νικόλαος (1831 - 1891), παντρεύτηκε την Αλεξάνδρα του Ολδεμβούργου (μετέπειτα Αλεξάνδρα Πέτροβνα), απέκτησαν δύο παιδιά.
 Μιχαήλ (1832 - 1909), παντρεύτηκε την Καικιλία της Βάδης (μετέπειτα Όλγα Φεοντόροβνα), απέκτησαν επτά παιδιά.

 Πρόγονοι 

Παραπομπές

Barkovets, Olga and Vernova, Nina. Empress Alexandra Fiodorovna, Peterhof Stage Museum Preserve, Abris Art Publishers, 2008. .
Cowles, Virginia. The Romanovs. Harper & Ross, 1971. 
Grunwald, Constantin de. Tsar Nicholas I the Life of An Absolute Monarch, Alcuin Press, ASIN B000I824DU.
Lincoln, W. Bruce. The Romanovs: Autocrats of All the Russias, Anchor, .
Lincoln, W. Bruce. Nicholas I, Emperor and Autocrat of All the Russias , Northern Illinois University Press, .
Montefiore, Simon Sebag. The Romanovs: 1613-1918. Deckle Edge, 2016. 
Soroka, Marina and Ruud, Charles A. Becoming a Romanov: Grand Duchess Elena of Russia and her World (1807-1873). Routledge, 2016. 
Zeepvat, Charlotte. Romanov Autumn: stories from the last century of Imperial Russia. Sutton Publishing, 2000. 
 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Κατηγορία:Οίκος των Χοεντσόλερν
Κατηγορία:Οίκος Ρομάνοφ
Κατηγορία:Πρώσοι ευγενείς
Κατηγορία:Πριγκίπισσες της Πρωσίας
Κατηγορία:Οίκος του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν-Γκόττορπ
Κατηγορία:Αυτοκράτειρες της Ρωσίας
Κατηγορία:Μεγάλες Δούκισσες της Ρωσίας
Κατηγορία:Δούκισσες του Χόλσταϊν-Γκόττορπ