Γερμανοί στην Ελλάδα

Η γερμανική μειονότητα στην Ελλάδα περιλαμβάνει έναν άγνωστο αριθμό Γερμανών μεταναστών, ενώ σύμφωνα με την απογραφή του 2001 καταγράφηκε ο αριθμός των 11.806 Γερμανών πολιτών. Οι τελευταίοι αποτελούν τη δέκατη μεγαλύτερη μειονότητα στην Ελλάδα, αλλά μόνο οριακά μικρότερες από τις προηγούμενες τρεις, τους Ουκρανούς, τους Βρετανούς και τους Πολωνούς. Οι Γερμανοί μετανάστες γενικά παρουσιάζουν μια πολύ μεγάλη αφομοίωση, καθώς δηλώνουν ότι έχουν και ελληνική συνείδηση. 

 Ιστορία 
μικρογραφία| Το κελάρι "Kaiser" του οινοποιείου της Achaia Clauss.
μικρογραφία| Κιβώτια ελαιών από γερμανικό οικογενειακό αγρόκτημα στο ελαιοτριβείο της Θάσου.
Ήδη και πριν από τη Ρωμαϊκή εποχή, οι Έλληνες μετανάστευσαν στη σημερινή Γερμανία, κυρίως ως έμποροι, αλλά δεν υπάρχουν ενδείξεις για αντίστροφη επιρροή. Μόνο η γερμανική φυλή των Ερείων κινήθηκε στην ύστερη αρχαιότητα σε επιδρομές στην ανατολική Μεσόγειο. Ο γάμος της βυζαντινής πριγκίπισσας Θεοφάνου με τον Όθωνα στις 14. Ο Απρίλιος του 972 άνοιξε ιστορικά απτές σχέσεις μεταξύ του ελληνικού και του γερμανικού χώρου. Οι Γερμανοί μισθοφόροι ήταν στο βυζαντινό στρατό του Αλέξιου Κομνηνού (την περίοδο 1081-1118) και αργότερα στον τακτικό στρατό των Ιονίων Νήσων για λογαριασμό της Βενετίας. Ο στρατιώτης του πεδίου Johann Matthias von der Schulenburg (1661-1747) συμμετείχε στην υπεράσπιση της Κέρκυρας. Ίδρυσε την οικογένεια Schulenburg. 

Με τη στέψη του Όθωνα στον βασιλιά της Ελλάδας το 1832 έγινε μετανάστευση Γερμανών αξιωματούχων, τεχνιτών και τυχοδιωκτών στην Ελλάδα, η οποία συνεχίστηκε ακόμα και μετά την παραίτησή του το 1862 και την προσχώρηση του θρόνου από τον Γεώργιο Α'. Ο Αδόλφος φον Σάδεν (Adolph von Schaden) δημοσίευσε το 1833 τον οδηγό «Ο Βαυαρός στην Ελλάδα» (Der Bayer in Griechenland), ως «εγχειρίδιο για όλους όσους προτίθενται να μετακομίσουν στην Ελλάδα ή επιθυμούν να το γνωρίσουν καλύτερα από κάθε άποψη» Adolph von Schaden: Το βαυαρικό στην Ελλάδα, ένα εγχειρίδιο για όλους όσους σκοπεύουν να μετακομίσουν στην Ελλάδα ή θέλουν να το γνωρίσουν καλύτερα με κάθε τρόπο . Γι' αυτό και παρατηρούνται κήποι βαυαρικού τύπου στην Αθήνα.

Ο έμπορος κρασιών Γκούσταβ Κλάους (Gustav Clauss) ίδρυσε Achaia Clauss το 1859 με τον Γιάκομπ Κλίπφελ (Jakob Klipfel). Ο Κάρολος Φουξ (Karl Fuchs), γιος των βαυαρικών μεταναστών, άνοιξε το 1864 το ζυθοποιείο Fix. Ο Γεώργιος Στρέιτ, γιος του δικηγόρου Στεφάνου και απόγονος της φραγκοσαξονικής οικογένειας των βαρόνων Στρέιτ και Βούρμπ (Streit und Wurmb) ήταν υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας το 1914. Ο Έντουαρτ Σάουμπερτ (Eduard Schaubert)  συνέβαλε στην ανοικοδόμηση της σύγχρονης Αθήνας. Ο Ερνστ Τσίλερ (Ernst Ziller), ο οποίος μετανάστευσε από τη Σαξωνία, έγινε επίσης ένας από τους σημαντικότερους αρχιτέκτονες στην Ελλάδα. Ο Ερρίκος Σλήμαν (Heinrisch Schliemann) έκτισε την κατοικία του τελευταίου στην Αθήνα.

Γερμανοί αρχαιολόγοι έζησαν επίσης στην Ελλάδα, όπως οι: Λούντβικ Ρος (Ludwig Ross) (1806-1859), ο Αδόλφος Φουρτβαίνγκλερ (Adolf Furtwängler) (1853-1907) και ο Βίλχελμ Ντέρπφελντ (Wilhelm Dörpfeld) (1853-1940). Ο αστρονόμος Ιούλιος Σμιτ (Johann Friedrich Julius Schmidt) διορίστηκε διευθυντής του Αστεροσκοπείου Αθηνών το 1858 και πέρασε επίσης το γήρας του στην Αθήνα. 

 1933-1945 
Την περίοδο του ναζισμού, κάποιοι Γερμανοεβραίοι μετανάστευσαν στην Ελλάδα, μερικοί χρησιμοποιούσαν την Αθήνα ή τη Ρόδο ως ενδιάμεσο σταθμό όταν είχαν προορισμό την Παλαιστίνη. Από την άλλη, οι Γερμανοί που ζούσαν στην Ελλάδα αποκόπηκαν από τα γεγονότα στη Γερμανία O. Stollberg: Εμείς οι Γερμανοί στον κόσμο . 1939, σ. 128.

Ο Ιωάννης Γαϊτανίδης (γερμ. Johannes Gaitanides), μέλος της Waffen-SS, κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού στην Ελλάδα συνέγραψε την έκθεση Νέα Ελλάδα. Ο Έρνστ Κίρστεν (Ernst Kirsten) χρησιμοποιήθηκε για την προστασία της τέχνης κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας στην κατεχόμενη Ελλάδα. Από το συλλεγμένο υλικό έγραψε με τον Βίλχελμ Κράικερ (Wilhelm Kraiker) το έργο Έλληνες Σπουδές. Στον πόλεμο, κατάφεραν να βγάλουν από την Ελλάδα το Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg. Επίσης ο Έρχαρτ Κέστνερ (Erhart Kästner), στρατιώτης της Wehrmacht στην κατεχόμενη Ελλάδα, απελευθερώθηκε και έγραψε βιβλία για την Ελλάδα. 

 Μετά το 1945 μέχρι σήμερα 
Γερμανοί τυχοδιώκτες και συνταξιούχοι μετανάστευσαν σε αυτήν την περίοδο στην Ελλάδα, κυρίως στα νησιά. Έτσι δημιουργήθηκε η κοινότητα από Γερμανούς στο Σαρακήνικο της Ιθάκης.  Στην Αθήνα επίσης πέρασαν τα τελευταία τους χρόνια οι Ερνστ Χαρντ (Ernst Hardt) και Βίλφριντ Μπάαλσνερ (Wilfried Baalsner). Μια μεγαλύτερη γερμανική κοινότητα έξω από τις μεγάλες πόλεις μπορεί να βρεθεί στα δυτικά της Κρήτης.

 Παιδαγωγικά Ινστιτούτα 

 Γερμανική Εταιρεία της Φιλαδέλφειας της Αθήνας μέχρι το 1944 
Το 1837 ιδρύθηκε στην Αθήνα η Γερμανική Εταιρεία της Φιλαδέλφειας, η οποία διοργάνωνε διάφορα γερμανικά φεστιβάλ και καλούσε Γερμανούς καλλιτέχνες, έτσι για παράδειγμα ο Ρίχαρντ Στράους (Richard Strauss) οργάνωσε κονσέρτο στο στάδιο το 1926.  Το 1847 αγόρασε ένα κομμάτι γης στην οδό Ομήρου, και την 1η Ιανουαρίου 1848 πραγματοποιήθηκε η τοποθέτηση της θεμελιώδους πέτρας του κτιρίου που είχε σχεδιάσει ο οικοδόμος Έντουαρντ Ρίντελ (Eduard Riedel). Το κτήριο λειτούργησε πιο πολύ ως ταβέρνα παρά ως πολιτιστικό κέντρο, και είχε έναν κήπο και μια αίθουσα μπόουλινγκ. Οι καταγγελίες θορύβου από τους κατοίκους δεν ήταν αρκετές. Το 1939, αποκτήθηκε γειτονικό κτήριο για την επέκταση του κτηρίου της Εταιρείας. Με το ξέσπασμα του πολέμου,  οι εργασίες για την επέκτασή του σταμάτησαν. Επειδή η Εταιρεία συνεργάστηκε με τους Ναζί, τελικά το κτίριο κατεδαφίστηκε το 1944.

 Ανοικοδόμηση της Γερμανικής Εταιρείας Φιλαδέλφεια και το Ινστιτούτο Γκαίτε 
Στο τέλος του πολέμου, η Φιλαδέλφεια επαναδημιουργήθηκε με την επωνυμία Γερμανικο-Ελληνική Ένωση Φιλαδέλφειας από τον Βέρνερ Γκούντερ (Werner Günther). Επίσης προσέφερε μαθήματα γλωσσών. Το 1952, με την ανάληψη από το Ινστιτούτο Γκαίτε, ήταν το πρώτο Ινστιτούτο Γκαίτε στο εξωτερικό. Μέχρι το 1954, ο προηγούμενος σύλλογος και το ινστιτούτο βρισκόταν ακόμα στο ίδιο κτήριο. Το ενδιαφέρον για τα γερμανικά μαθήματα πολιτισμού και γλώσσας ήταν τόσο μεγάλο που ήδη από τη δεκαετία του 1960 υπήρχαν ιδρύματα Γκαίτε σε όλες τις μεγάλες πόλεις και το Ινστιτούτο Γκαίτε στην Αθήνα νοίκιασε πολλά γειτονικά κτήρια. Η προσοδοφόρα ιδιοκτησία του διαλυθέντος Συλλόγου Φιλαδέλφειας του 1944 απέκτησε το γερμανικό κράτος για το είκοσι πέντε τοις εκατόν της αγοραίας αξίας του ελληνικού κράτους, με την προϋπόθεση ότι το πολιτιστικό έργο του πρώην συλλόγου συνεχίζεται στον ίδιο τόπο. Αυτό οδήγησε στη σύγκρουση του Ινστιτούτου με τη Φιλαδέλφεια, η οποία αποζημιώθηκε το 1978, ωστόσο, με μια άλλη πλοκή. Η βιβλιοθήκη του Ινστιτούτου Γκαίτε έγινε ο τόπος συνάντησης της ελληνικής αντιπολίτευσης κατά τη διάρκεια της χούντας (1967-1974).

 Γερμανόφωνα σχολεία στην Ελλάδα 
Η Γερμανική Σχολή Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε το 1887. Το 1896 ο Βίλχελμ Ντέρπφελντ ίδρυσε τη Γερμανική Σχολή της Αθήνας . Το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών (DAI) υπάρχει από το 1872. 

 Εκκλησίες 
Μόνο το 1913 ιδρύθηκε επίσημα η γερμανόφωνη Προτεσταντική κοινότητα της Αθήνας. Η γερμανική Προτεσταντική κοινότητα της Αθήνας και της γύρω περιοχής διαδέχτηκε το βασιλικό δικαστήριο και τον δήμο της Αθήνας, που είχε προηγουμένως συνδεθεί με αρχικά προτεσταντικά μέλη της βασιλικής οικογένειαςΓερμανικές προτεσταντικές κοινότητες στο εξωτερικό, σελ. 20. Την ίδια χρονιά, ένα οικόπεδο στην οδό Αθηνών Σίνα είχε απομείνει από το κράτος της πόλης, όπου τη δεκαετία του '20 χτίστηκε χριστιανικός ναός.

Η γερμανόφωνη Καθολική κοινότητα της Αθήνας Άγιος Μιχαήλ βρίσκεται στο προάστιο της Κηφισιάς. Άλλες γερμανόφωνες κοινότητες και των δύο ονομαστικών αξιών βρίσκονται στη Θεσσαλονίκη και την Κρήτη. 

 Μέσα ενημέρωσης 
Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας από το 1967 έως το 1974, η Deutsche Welle εκπέμπει εκπομπές στην ελληνική γλώσσα, οι οποίες ακούγονταν συχνά από Έλληνες αντιφρονούντες. 

Ο κρατικός ραδιοφωνικός σταθμός ERA ακτινοβολούσε στο μεσαίο κύμα το 1986 νέα στα γερμανικά στις 16.30. 

Από το 1996 δημοσιεύθηκε η γερμανόφωνη αθηναϊκή εφημερίδα, της οποίας ο διάδοχος η ελληνική εφημερίδα έχει ξεκινήσει.

 Δείτε επίσης 

 Έλληνες στη Γερμανία 
 Γερμανοελληνικές σχέσεις 

 Λογοτεχνία 

 Siegfried Mackroth: Das Deutschtum in Griechenland. Ausland und Heimat Verlags-Aktiengesellschaft, 1930. 

 Αναφορές 

 Σελίδες 

 https://web.archive.org/web/20120609013211/http://www.griechische-botschaft.de/kultur/deutsch-griechische-kulturbeziehungen/ 
Κατηγορία:Ελληνογερμανικές σχέσεις
Κατηγορία:Pages with unreviewed translations