Ιουλία η Πρεσβύτερη

Η Ιουλία η Πρεσβύτερη, λατιν. Julia Majoris, (30 Οκτωβρίου 39 π.Χ. - 14 μ.Χ.) από το Γένος των Οκταβίων και (επειδή ο πατέρας της υιοθετήθηκε) από την Δυναστεία των Ιουλίων και Κλαυδίων ήταν κόρη και μοναδικό φυσικό παιδί του ιδρυτή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Οκταβιανού Αυγούστου και της δεύτερης συζύγου του Σκριβωνίας. Η Ιουλία ήταν ετεροθαλής αδελφή και δεύτερη σύζυγος του αυτοκράτορα Τιβερίου. Τα εγγόνια της ήταν ο αυτοκράτορας Γάιος Καλιγούλας και η Ιουλία Αγριππίνα, ο Κλαύδιος ήταν εγγονός της από γάμο, ο δισεγγονός της Νέρων έγινε επίσης αυτοκράτορας. Στις επιγραφές καλείται "Ιουλία, κόρη του Αυγούστου (ή του Καίσαρα)", Julia Augusti (vel Caesaris) filia. Ονομάζεται Πρεσβύτερη σε αντιδιαστολή με την κόρη της Ιουλία τη Νεότερη.

Πρώτα χρόνια

Την εποχή που γεννήθηκε η Ιουλία (39 π.Χ.) ο Οκταβιανός Αύγουστος δεν είχε ακόμα δεχτεί τον τίτλο "Αύγουστος", οι ιστορικοί τον αναφέρουν με τον τίτλο "Οκταβιανός" μέχρι την εποχή που η Ιουλία έγινε 11 ετών (27 π.Χ.). Ο Οκταβιανός χώρισε την μητέρα της την ημέρα που γεννήθηκε και πήρε μαζί του την Ιουλία, σύμφωνα με τα Ρωμαϊκά έθιμα διεκδίκησε απέναντι της πλήρη γονικό έλεγχο.Dio Cassius, 48.34.3 Η Ιουλία απεστάλη στην θετή της μητέρα Λιβία, μεγάλωσε μαζί της και έγινε αριστοκράτισσα. H εκπαίδευση της ήταν αυστηρή, ο Σουητόνιος μας πληροφορεί ότι εκτός από τις σπουδές της διδάχθηκε γνέσιμο και υφαντική.Suetonius, Vita Augusti 64 Ο Μακρόβιος περιγράφει επίσης την αγάπη της για την λογοτεχνία και την τέχνη κάτι εύκολο να επιτευχθεί σε μια τόσο υψηλή αυλή.Macrobius, Saturnalia: Julia's Wit, 2.5.1-10
Η κοινωνική της ζωή ήταν υπό αυστηρό έλεγχο, της επέτρεπαν να επικοινωνεί μόνο με πρόσωπα που επέλεγε ο πατέρας της.Suetonius Vita Augusti 64 Ο Οκταβιανός Αύγουστος αγαπούσε πολύ την κόρη του και φρόντισε να της αναζητήσει τους καλύτερους δασκάλους. Την εποχή που ήταν ακόμα σε βρεφική ηλικία (37 π.Χ.) οι φίλοι του πατέρα της Γάιος Μαικήνας και Μάρκος Βιψάνιος Αγρίππας συμφιλιώθηκαν με τον μεγάλο τους εχθρό Μάρκο Αντώνιο. Με την συμφωνία αυτή ο 10ετής γιος του Μάρκου Αντώνιου Μάρκος Αντώνιος Άντυλλος θα παντρευόταν την μικρή Ιουλία που ήταν μόλις 2 ετών. Ο γάμος δεν έγινε ποτέ επειδή ξέσπασε σκληρός εμφύλιος πόλεμος, στην Ναυμαχία του Ακτίου ο Οκταβιανός και ο Αγρίππας νίκησαν τον Οκταβιανό Αύγουστο και την σύντροφο του Κλεοπάτρα Ζ΄ της Αιγύπτου. Το ηττημένο ζεύγος αυτοκτόνησε στην Αλεξάνδρεια και ο Οκταβιανός Αύγουστος παρέμεινε ο μοναδικός κυρίαρχος της αυτοκρατορίας.

1ος γάμος

Ο κύριος στόχος του Αυγούστου για την κόρη του επικεντρώθηκε στον γάμο της και στις πολιτικές συμμαχίες χάρη σε αυτόν, επιθυμούσε άντρα από ισχυρή οικογένεια με καθήκον να του γεννήσει παιδιά που θα τα όριζε κληρονόμους.Suetonius, Life of Augustus, 63-4 Σε ηλικία 14 ετών (25 π.Χ.) η Ιουλία παντρεύτηκε τον πρώτο της ξάδελφο Μάρκο Κλαύδιο Μάρκελλο, γιο της αδελφής του πατέρα της Οκταβίας της Νεότερης, ήταν τρία χρόνια μεγαλύτερος της. Ο Οκταβιανός Αύγουστος δεν ήταν παρών στον γάμο επειδή ετοιμαζόταν για πόλεμο στην Ισπανία και είχε αρρωστήσει. Ο Αγρίππας οργάνωσε την τελετή του γάμου και τα πανηγύρια μετά από αυτόν απουσία του ίδιου του Αυγούστου.Dio Cassius, Roman History, Book LIII 27.5 Η απόφαση του Αυγούστου να παντρευτεί ο Μάρκελλος την κόρη του και η ανατροφή του κατόπιν στον Σύλλογο Ποντιφικών ήταν ισχυρή ένδειξη ότι προοριζόταν για διάδοχος του αυτοκρατορικού θρόνου.Velleius Paterculus, Roman History, II.93 Η απόφαση αυτή έφερε την έντονη αντίθεση του Αγρίππα που συγκρούστηκε με τον Αύγουστο και αποσύρθηκε στην Μυτιλήνη.Suetonius, Life of Augustus, 66 Ο Μάρκελλος πέθανε ωστόσο πολύ πρόωρα την εποχή που η Ιουλία ήταν 16 ετών (23 π.Χ.), δεν έκαναν παιδιά.

Γάμος με τον Αγρίππα

Με την άφιξη της σε ηλικία 18 ετών (21 π.Χ.) η Ιουλία παντρεύτηκε τον Αγρίππα ο οποίος αν και προερχόταν από μέτρια οικογένεια είχε γίνει ο πιο έμπιστος στρατηγός και φίλος του Οκταβιανού Αυγούστου. Ο σύμβουλος του Αυγούστου Γάιος Μαικήνας είπε στον πατέρα της την φράση "τον έκανες τόσο σπουδαίο που τελικά είτε θα γίνει γαμπρός σου είτε θα θανατωθεί".Dio Cassius, 54.6 Ο Αγρίππας ήταν μεγαλύτερος της κατά 25 χρόνια και είναι προφανές ότι ο πατέρας της την χρησιμοποίησε ως πιόνι στα σχέδια για την διαδοχή του. Την ίδια εποχή η Ιουλία είχε παράνομες εξωσυζυγικές σχέσεις με κάποιον Σεμπρώνιο Γράκχο, σύμφωνα με τον ιστορικό Τάκιτο ήταν "επίμονος εραστής της".Tacitus, Annals 1.53 Η σχέση αυτή ήταν η πρώτη σε μια σειρά από μοιχείες, σύμφωνα με τον Σεμπρώνιο είχε σχέσεις ακόμα και με τον θετό αδελφό της μελλοντικό αυτοκράτορα Τιβέριο."vulgo existimabatur", Suetonius, Vita Tiberii 7
Οι νεόνυμφοι έζησαν σε μια βίλα στην Ρώμη στο σημερινό Τραβεστέρε, απέκτησαν πέντε παιδιά : Γάιος Καίσαρας, Ιουλία η Νεότερη, Λεύκιος Καίσαρας, Αγριππίνα η Πρεσβύτερη (μητέρα του Καλιγούλα) και ο μεταθανάτιος Αγρίππας Πόστουμος. Την περίοδο 20 π.Χ./18 π.Χ. ο Αγρίππας ήταν κυβερνήτης της Γαλατίας, η Ιουλία τον ακολούθησε βόρεια από τις Άλπεις.

Με την άφιξη τους στην Γαλατία η Ιουλία γέννησε το πρώτο τους παιδί τον Γάιο (20 π.Χ.), ακολούθησε το δεύτερο παιδί τους Ιουλία Βεσπανία (18 π.Χ.). Με την επιστροφή τους στην Ιταλία γεννήθηκε το τρίτο τους παιδί ο Λεύκιος (17 π.Χ.), ο Οκταβιανός Αύγουστος τον υιοθέτησε μαζί με τον τρίχρονο Γάιο, φρόντισε την εκπαίδευση τους με μεγάλη προσοχή.Dio 54.18; Suet. Div. Aug. 64 O Αγρίππας πέθανε (12 π.Χ.) αλλά ο Οκταβιανός Αύγουστος για ανεξήγητο λόγο δεν υιοθέτησε τον υστερότοκο γιο του Αγρίππα. Με τον πρόωρο θάνατο των δύο μεγαλύτερων αδελφών του (4 π.Χ. και 2 π.Χ.) τον απέκλεισε από την διαδοχή και αφού συγκρούστηκε με την μητέρα του τον έστειλε εξορία. Ο Νικόλαος ο Δαμασκηνός και ο Ιώσηπος Φλάβιος αναφέρουν ότι την εποχή που ταξίδευσε η Ιουλία για να συναντήσει τον Αγρίππα πέρασε από την Τροία και παραλίγο να πνιγεί.Nicolaus of Damascus (Fragmente der Griechischen Historiker 2 A): 421-2; Josephus, Antiquities 16.2.2 Ο Αγρίππας έξαλλος από τον θυμό του επέβαλε στους κατοίκους της πόλης πρόστιμο 100.000 δραχμές. Το πρόστιμο ήταν βαρύτατο και κανένας δεν τολμούσε να ζητήσει την διαγραφή του, το έκανε μόνο ο Ηρώδης ο Μέγας βασιλιάς των Ιουδαίων που το ζήτησε προσωπικά από τον Αγρίππα. Την άνοιξη του 16 π.Χ. ο Αγρίππας και η Ιουλία ταξίδευσαν στην ανατολή για να συναντήσουν τον Ηρώδη, με την επιστροφή τους (14 π.Χ.) πέρασαν από την Αθήνα όπου η Ιουλία γέννησε το τέταρτο παιδί τους Αγριππίνα. Τον χειμώνα επέστρεψαν στην Ιταλία, η Ιουλία έμεινε ξανά έγκυος αλλά ο σύζυγος της πέθανε αιφνίδια σε ηλικία 51 έτους (12 π.Χ.). Η Ιουλία γέννησε τον μεταθανάτιο γιο της και τον ονόμασε Αγρίππα για να τιμήσει την μνήμη του συζύγου της. Με την γέννηση του ο Αύγουστος την αρραβώνιασε ξανά με τον θετό της αδελφό Τιβέριο τον οποίο όρισε διάδοχο.Dio Cassius 54.31

Γάμος με τον Τιβέριο

Με τον αιφνίδιο θάνατο του Αγρίππα ο Αύγουστος αποφάσισε να προωθήσει στην διαδοχή τον θετό γιο του Τιβέριο, με αυτό τον τρόπο προσπάθησε να εξυπηρετήσει τα σχέδια του για την διαδοχή. Ο Τιβέριος έπρεπε να παντρευτεί την Ιουλία (11 π.Χ.) αλλά ήταν υποχρεωμένος πρώτα να χωρίσει την πρώτη του σύζυγο Βιψανία Αγριππίνα, κόρη από προηγούμενο γάμο του Αγρίππα την οποία υπεραγαπούσε. Ο Σουετώνιος ισχυρίστηκε ότι ο Τιβέριος δεν γνώριζε τον χαρακτήρα της Ιουλίας, η ίδια όχι μόνο τον περιφρονούσε έντονα αλλά έστειλε επίσης μια επιστολή στον πατέρα της στην οποία τον κατήγγειλε. Ο γάμος ήταν από την αρχή αποτυχημένος και ο γιος που έκανε η Ιουλία με τον Τιβέριο πέθανε σε βρεφική ηλικία.Suetonius, Vita Tiberii 7.3 Το ζεύγος χώρισε και ο Τιβέριος έντονα εξοργισμένος με την ίδια και τον πατέρα της αναχώρησε για την Ρόδο (6 π.Χ.). Ο Οκταβιανός Αύγουστος ως φυσικός και νόμιμος πατέρας είχε απέναντι στην Ιουλία την "Πατρία Ποντεστά", την διατήρησε ακόμα και μετά τον γάμο της με τον Τιβέριο. Η Ιουλία ήταν μητέρα των δύο κληρονόμων του Αυγούστου που πέθαναν πρόωρα και κατόπιν σύζυγος του νέου κληρονόμου, το μέλλον της ήταν βέβαιο αλλά συνελήφθη για μοιχεία και προδοσία (2 π.Χ.). Ο Οκταβιανός Αύγουστος κήρυξε τον γάμο άκυρο με μια επιστολή στο όνομα του Τιβέριου με την οποία ο Τιβέριος την κατηγορούσε ότι συνωμοτούσε να τον δολοφονήσει.Pliny NH 7.149 adulterium filiae et consilia parricidae Αν και ο Οκταβιανός Αύγουστος είχε ψηφίσει μια νομοθεσία για το οικογενειακό δίκαιο γνωστή ως Ιούλιοι Νόμοι φαίνεται ότι γνώριζε τις παράνομες σχέσεις της κόρης του αλλά δίσταζε κάποιο διάστημα να την κατηγορήσει. Ο Σεμπρώνιος Γράκχος ήταν ένας από τους ύποπτους εραστές της Ιουλίας που εξορίστηκαν ενώ ο Ίουλλος Αντώνιος γιος του Μάρκου Αντώνιου και της Φουλβίας αναγκάστηκε να αυτοκτονήσει. Άλλοι εραστές της φαίνεται ότι ήταν ορκισμένοι εχθροί του Τιβέριου που ήθελαν να τον αντικαταστήσουν με τον Ίουλλο Αντώνιο. Τα γεγονότα αυτά τα εξηγούσε ο Οκταβιανός Αύγουστος στην επιστολή την οποία έστειλε στην κόρη του στην οποία της ζήτησε να χωρίσει τον Τιβέριο.

Εξορία

Ο Οκταβιανός Αύγουστος ήταν απρόθυμος να την εκτελέσει, την φυλάκισε ωστόσο στην Πανδαιτερία, ένα νησάκι με έκταση μικρότερη από 1,75 τετραγωνικά χιλιόμετρα, της απαγόρευε να βλέπει άντρες ακόμα να πιει και κρασί.Dio Cassius 55.10, Suetonius, Vita Augusti 65 Η μητέρα της Σκριβωνία την συνόδευσε στην εξορία, ήταν απαγορευμένη η οποιαδήποτε επίσκεψη άντρα εκτός αν το επέτρεπε ο πατέρας της αφού εξέταζε πρώτα προσεκτικά τα σωματικά του χαρακτηριστικά.Velleius Paterculus, 2.100Dio Cassius 55.10Suetonius, ibid Σε πέντε χρόνια (4 μ.Χ.) η Ιουλία μεταφέρθηκε στην ηπειρωτική χώρα στο Ρέτζο Καλάμπρια, ο πατέρας της της παραχώρησε μια ιδιοκτησία και ένα ετήσιο εισόδημα.Suetonius, Life of Tiberius, 50 Ο Οκταβιανός Αύγουστος δεν της συγχώρησε ωστόσο τις ανομίες της, δεν της επέτρεψε ποτέ να επιστρέψει στην Ρώμη. Η επιλογή αυτή δεν άρεσε καθόλου στον Ρωμαϊκό λαό που ζητούσε επίμονα την ανάκληση της, έριξε μεγάλη σκιά τα τελευταία χρόνια της ζωής του Αυγούστου.Suetonius, Life of Augustus, 65 Ο μικρότερος γιος της Ιουλίας Αγρίππας ο Υστερότοκος εξορίστηκε (6 μ.Χ.), η κόρη της Ιουλία η Νεότερη κατηγορήθηκε για μοιχεία και εξορίστηκε επίσης στα Νησιά Τρέμιτι (8 μ.Χ.). Το γεγονός αυτό ίσως να σχετίζεται με την εξέγερση του συζύγου της Λούκιου Αιμίλιου Παύλου και κάποιου Πλαύτιου Ρούφου.Suetonius, Life of Augustus, 19 Ο Οκταβιανός Αύγουστος σχολίαζε με θλίψη την συμπεριφορά της Ιουλίας και των παιδιών της με την φράση "μακάρι να μην είχε παντρευτεί ποτέ και να μην είχα αφήσει κανέναν απόγονο" παραφράζοντας εσφαλμένα τον Έκτορα στην Ιλιάδα.Suetonius, LXV, Life of Augustus Με τον θάνατο του Αυγούστου (14 μ.Χ.) τον διαδέχτηκε ο Τιβέριος στον αυτοκρατορικό θρόνο χωρίς καμιά αντίδραση. Ο Τιβέριος παρά το γεγονός ότι την συμπαθούσε τα πρώτα χρόνια της εξορίας της επέβαλε αυστηρότερους όρους, της πήρε όλη την περιουσία και το εισόδημα με την αιτιολογία ότι την αποκλήρωσε ο Αύγουστος, της απαγόρευσε να φεύγει από το σπίτι της και να δέχεται επισκέψεις.Suetonius, Life of Tiberius, 11Tacitus, Annals, Book 1:53

Θάνατος

Η Ιουλία πέθανε λίγο μετά τον θάνατο του Οκταβιανού Αυγούστου (14 μ.Χ.). Οι συνθήκες του θανάτου της είναι ασαφείς αν και οι περισσότερες φήμες έλεγαν ότι οφειλόταν στην επέμβαση του Τιβέριου.J. Linderski ("Julia in Regium", Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik, 72 (1988), σσ. 181-200) Ο Δίων Κάσσιος αναφέρει ότι ο ίδιος ο Τιβέριος ήταν ο υπεύθυνος, την οδήγησε στον θάνατο από την κακομεταχείριση και την πείνα.Dio Cassius, Roman History, Book LVII.18 Ο Τάκιτος αναφέρει ότι όταν έμαθε την δολοφονία του μικρότερου γιου της επιδεινώθηκε η υγεία της και πέθανε από την λύπη της.Tacitus, Annals, Book 1.53. "Inopia ac tabe" Ο Οκταβιανός Αύγουστος είχε δώσει σαφείς εντολές στην διαθήκη του ότι δεν θα έπρεπε να ταφεί στο 
Μαυσωλείο του Αυγούστου. Ο φερόμενος εραστής της Σεμπρώνιος Γράκχος που είχε υποστεί εξορία 14 χρόνια στα Νησιά Κερκίνα στις ακτές της βόρειας Αφρικής εκτελέστηκε είτε με εντολή του Τιβέριου είτε του τοπικού διοικητή Λεύκιου Νόνιου Ασπρένα. Η κόρη της Ιουλία πέθανε ύστερα από 12 χρόνια εξορίας (28 μ.Χ.), της απαγόρευσαν επίσης σύμφωνα με την διαθήκη του Αυγούστου να ταφεί στο Μαυσωλείο του.

Παραπομπές

 Πηγές 

 E. Groag, A. Stein, L. Petersen - e.a. (edd.), Prosopographia Imperii Romani saeculi I, II et III (PIR), Berlin, 1933, I 634
 Dio Cassius, 48.34.3.
 Suetonius, Vita Augusti 64
 Macrobius, Saturnalia: Julia's Wit, 2.5.1-10
 Fantham, Elaine (2006). Julia Augusti. The Emperor's Daughter. Abingdon: Routledge.

 Meise, Eckhard (1969). Untersuchungen zur Geschichte der Julisch-Claudischen Dynastie [Studies on the history of the Julio-Claudian dynasty]. Vestigia, vol. 10. Munich: Beck, σσ. 3–34.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Δυναστεία των Ιουλίων και Κλαυδίων