Πρωθυπουργός του Αφγανιστάν

Ο πρωθυπουργός του Αφγανιστάν ήταν αξίωμα της αφγανικής κυβέρνησης. Η θέση δημιουργήθηκε το 1927 ως αξιωματούχος που διοριζόταν από τον βασιλιά του Αφγανιστάν. Ο κάτοχος του αξιώματος υπηρετούσε κυρίως ως σύμβουλος, μέχρι το τέλος του Βασιλείου του Αφγανιστάν το 1973. Τη δεκαετία του 1980, το αξίωμα αποτελούσε τον επικεφαλής της κυβέρνησης. 

 Ιστορία του αξιώματος 
 Βασίλειο 

Η θέση του προέδρου του Υπουργικού Συμβουλίου δεν καλυπτόταν από τον πρωθυπουργό, αλλά από τον βασιλιά. Μόνο κατά τη διάρκεια της απουσίας του, ο πρωθυπουργός τον αναπλήρωνε σε αυτό το αξίωμα. 

Μέχρι το 1963, ο βασιλιάς Μοχάμεντ Ζαχίρ Σαχ διόριζε συγγενείς του ως πρωθυπουργούς. Ο βασιλιάς Ζαχίρ Σαχ είχε επίσης την εξουσία να απομακρύνει ή να μεταθέσει τον Πρωθυπουργό. 

Αυτό άλλαξε, με την αναφορά ότι ο αρχηγός της αφγανικής κυβέρνησης ήταν ο πρωθυπουργός και ότι η κυβέρνηση αποτελούνταν από τους υπουργούς. Ήταν η πρώτη φορά που ο βασιλιάς Ζαχίρ Σαχ δεν έπαιζε σημαντικό ρόλο στην κυβέρνηση, αφήνοντάς τη σε μια εκλεγμένη αρχή. Ωστόσο, ανέφερε επίσης ο πρωθυπουργός δε μπορούσε να ασκήσει κανένα άλλο επάγγελμα κατά τη διάρκεια της θητείας του. 

Το Σύνταγμα του 1964 έδωσε επίσης στον Πρωθυπουργό την εξουσία να συγκαλέσει το Εκλογικό Σώμα σε περίπτωση θανάτου του Βασιλιά. Ο πρωθυπουργός ήταν υπόλογος μόνο στη Βολεσί Τζιργκά (Βουλή των Αντιπροσώπων) σχετικά με τη Γενική Πολιτική της κυβέρνησης και ατομικά για τα καθήκοντά τους. 

 Λαϊκή Δημοκρατία 

Τον Απρίλιο του 1978, ο Μοχάμεντ Νταούντ Χαν σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια ενός πραξικοπήματος το οποίο αποτέλεσε την έναρξη της Εξέγερσης του Σαούρ. Το Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα του Αφγανιστάν (ΛΔΚΑ) επανέφερε το αξίωμα του Πρωθυπουργού εκείνο το έτος και το διατήρησε καθ' όλη τη δεκαετία του '80. 

Ο Πρόεδρος ήταν υπεύθυνος για τον διορισμό του Πρωθυπουργού, ο οποίος με τη σειρά του διόριζε το Υπουργικό Συμβούλιο. Ο σκοπός του Συμβουλίου ήταν να διαμορφώνει και να εφαρμόζει εσωτερικές και εξωτερικές πολιτικές, να διατυπώνει σχέδια οικονομικής ανάπτυξης και κρατικούς προϋπολογισμούς και να διασφαλίζει τη δημόσια τάξη. 

Σύμφωνα με το Σύνταγμα του 1987, ο Πρόεδρος απαιτούνταν να ορίζει τον πρωθυπουργό για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Ο πρωθυπουργός είχε την εξουσία να διαλύσει την κυβέρνηση. Πολλοί Αφγανοί πρόεδροι την εποχή της Λαϊκής Δημοκρατίας διορίστηκαν επίσης πρωθυπουργοί. Με τη σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν, ο πρωθυπουργός δεν ήταν πλέον αρμόδιος για την κυβέρνηση. Ο Γενικός Γραμματέας του ΛΔΚΑ ή ο Διευθυντής της Υπηρεσίας Πληροφοριών ασκούσαν μεγαλύτερη εξουσία. 

Επίσης, το Σύνταγμα του 1990 όριζε ότι μόνο οι πολιτικοί που έχουν γεννηθεί στο Αφγανιστάν μπορούσαν να κατέχουν το αξίωμα, κάτι που δεν αναφερόταν στα προηγούμενα συντάγματα.

 Ισλαμικό Κράτος/Εμιράτο 

Μετά την κατάρρευση της κυβέρνησης του Μοχαμάντ Νατζιμπουλάχ, συστάθηκε ένα μεταβατικό κράτος. Έτσι, το αξίωμα του πρωθυπουργού διαδραμάτισε για άλλη μια φορά σημαντικό ρόλο στην ιστορία του έθνους. 

Υπήρχε συνεχής τριβή μεταξύ του Προέδρου και του Πρωθυπουργού κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Το κράτος είχε καταρρεύσει και δεν υπήρχε αποτελεσματική κεντρική κυβέρνηση από το 1992 έως το 1996. Έτσι, η θέση έγινε de facto εθιμοτυπική, με ελάχιστη εξουσία σε ό,τι έμεινε από την κυβέρνηση. 

Το αξίωμα καταργήθηκε όταν οι δυνάμεις των Ταλιμπάν του Ισλαμικού Εμιράτου του Αφγανιστάν ανέλαβαν την εξουσία το 1996. Ο αναπληρωτής ηγέτης των Ταλιμπάν ήταν συχνά γνωστός ως πρωθυπουργός καθ' όλη τη διάρκεια της κυβέρνησής του. Με το θάνατο του Μοχαμάντ Ραμπανί το 2001 οι Ταλιμπάν αποφάσισαν να μην επαναφέρουν το αξίωμα. 

Μέχρι τον Αύγουστο του 1997, η κυβέρνηση την οποία είχαν απομακρύνει οι Ταλιμπάν, η οποία παρέμεινε σε εξέγερση μέχρι το τέλος της κυριαρχίας των Ταλιμπάν το 2001, διέθετε πρωθυπουργό, αλλά η θέση καταργήθηκε. 

 Κατάλογος των Πρωθυπουργών 
(Οι ημερομηνίες με πλάγια γραμματοσειρά δείχνουν τη de facto συνέχιση του αξιώματος)
ΌνομαΓέννηση–ΘάνατοςΑνάληψη αξιώματοςΑποχώρησηΠολιτική σχέσηΒασίλειο του Αφγανιστάν (1926–1973)Σιρ Αχμάντ100x100εσ 1885–;25 Οκτωβρίου 1927Ιανουάριος 1929ΑνεξάρτητοςΣιρ Γκιγιάν100x100εσΑπεβίωσε το 1929Ιανουάριος 19291 Νοεμβρίου 1929ΑνεξάρτητοςΜοχαμάντ Χασίμ Χαν1884–19531 Νοεμβρίου 19299 Μαΐου 1946ΑνεξάρτηοςΣαχ Μαχμούντ Χαν100x100εσ1890–19599 Μαΐου 19467 Σεπτεμβρίου 1953ΑνεξάρτητοςΜοχάμεντ Νταούντ Χαν1909–19787 Σεπτεμβρίου 195310 Μαρτίου 1963ΑνεξάρτητοςΜοχαμάντ Γιουσούφ100x100εσ1917–199810 Μαρτίου 19632 Νοεμβρίου 1965ΑνεξάρτητοςΜοχαμάντ Χασίμ Μαϊβαντβάλ100x100εσ1919–19732 Νοεμβρίου 196511 Οκτωβρίου 1967ΑνεξάρτητοςΠροοδευτικό Δημοκρατικό ΚόμμαΑμπντουλάχ Γιακτά100x100εσ1914–200311 Οκτωβρίου 19671 Νοεμβρίου 1967ΑνεξάρτητοςΜοχαμάντ Νουρ Αχμάντ Ετεμαντί100x100εσ1921–19791 Νοεμβρίου 19679 Ιουνίου 1971ΑνεξάρτητοςΑμπντούλ Ζαχίρ100x100εσ1910–19829 Ιουνίου 197112 Νοεμβρίου 1972ΑνεξάρτητοςΜοχαμάντ Μουσά Σαφίκ100x100εσ1932–197912 Νοεμβρίου 197217 Ιουλίου 1973ΑνεξάρτητοςΔημοκρατία του Αφγανιστάν (1973–1978)Το αξίωμα καταργήθηκε (17 Ιουλίου 1973–27 Απριλίου 1978)Λαϊκή Δημοκρατία του Αφγανιστάν (1978–1987)Νουρ Μουχαμάντ Ταρακί1917–19791 Μαΐου 197827 Μαρτίου 1979Λαϊκό Δημοκρατικό ΚόμμαΧαφιζουλάχ Αμίν 1929–197927 Μαρτίου 197927 Δεκεμβρίου 1979Λαϊκό Δημοκρατικό ΚόμμαΜπαμπράκ Καρμάλ100x100εσ1929–199627 Δεκεμβρίου 197911 Ιουνίου 1981Λαϊκό Δημοκρατικό ΚόμμαΣουλτάν Αλί Κεστμάντ100x100εσ1935–11 Ιουνίου 198130 Νοεμβρίου 1987Λαϊκό Δημοκρατικό ΚόμμαΔημοκρατία του Αφγανιστάν (1987–1992)Σουλτάν Αλί Κεστμάντ100x100εσ1935–30 Νοεμβρίου 198726 Μαΐου 1988Λαϊκό Δημοκρατικό ΚόμμαΜοχαμάντ Χασάν Σαρκ100x100εσ1925–26 Μαΐου 198821 Φεβρουαρίου 1989ΑνεξάρτητοςΣουλτάν Αλί Κεστμάντ100x100εσ1935–21 Φεβρουαρίου 19898 Μαΐου 1990Λαϊκό Δημοκρατικό ΚόμμαΦαζάλ Χακ Χαλικυάρ100x100εσ1934–20048 Μαΐου 199015 Απριλίου 1992Λαϊκό Δημοκρατικό ΚόμμαΠατριωτικό ΚόμμαΙσλαμικό Κράτος του Αφγανιστάν (1992–2002)Αμπντούλ Σαμπούρ Φαρίντ Κοχιστανί100x100εσ1952–20076 Ιουλίου 199215 Αυγούστου 1992Χεζμπ-ε Ισλαμί ΓκουλμπουντίνΚενή (15 Αυγούστου 1992–17 Ιουνίου 1993)Γκουλμπουντίν Χεκματυάρ1947–17 Ιουνίου 199328 Ιουνίου 1994Χεζμπ-ε Ισλαμί ΓκουλμπουντίνΑρσαλά Ραχμανί Νταουλάτ100x100εσ1937–201228 Ιουνίου 19941995Οργάνωση Ισλαμικού ΝταβάΑχμάντ Σαχ Αχμαντζάι100x100εσ1944–2021199526 Ιουνίου 1996Οργάνωση Ισλαμικού ΝταβάΓκουλμπουντίν Χεκματυάρ1947–26 Ιουνίου 199611 Αυγούστου 1997Χεζμπ-ε Ισλαμί ΓκουλμπουντίνΑμπντούλ Ραχίμ Γκαφουρζάι100x100εσ1947–199711 Αυγούστου 199721 Αυγούστου 1997ΑνεξάρτητοςΚενή θέση (21 Αυγούστου 1997–2021)Ισλαμικό Εμιράτο του Αφγανιστάν (2021)Μοχάμεντ Χασάν Ακχούντ100x100εσ1945 με 1958–7 Σεπτεμβρίου 2021σήμεραΤαλιμπάν

 Δείτε επίσης 
 Κατάλογος ηγετών του Αφγανιστάν 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Πολιτική του Αφγανιστάν