Μάχη του Αφιόν Καραχισάρ

Η μάχη στο Αφιόν Καραχισάρ έλαβε χώρα τον Μάρτιο του 1921 κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας μεταξύ του ελληνικού και τουρκικού στρατού. Ήταν ένα σημείο καμπής στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο και στον Τουρκικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας του οποίου αποτελούσε μέρος, καθώς οι ελληνικές δυνάμεις είχαν προηγουμένως επικρατήσει ως επί το πλείστον διαφόρων τουρκικών δυνάμεων και είχαν υποστεί την πρώτη μεγάλη ήττα στη μικρασιατική εκστρατεία .

 Υπόβαθρο 

Στις 25 Δεκεμβρίου 1920 η Στρατιά Μικράς Ασίας με νέο αρχιστράτηγο τον Α. Παπούλα μετά την κυβερνητική μεταβολή που προέκυψε από τις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920, ανέλαβε επιθετική πρωτοβουλία με σκοπό την κατάληψη του Εσκί Σεχίρ, σπουδαίου στρατηγικού και συγκοινωνιακού κόμβου της Ανατολίας. Η επιχείρηση είχε την κωδική ονομασία "επιθετική αναγνώριση". Οι μάχες διεξήχθησαν δυτικά του Εσκί Σεχίρ στα χωριά Ινονού και Κοβαλίτσα, στα οποία είχαν τις αμυντικές τους θέσεις οι κεμαλικές τουρκικές δυνάμεις με αρχηγό τον στρατηγό Ισμέτ πασά. Η ελληνική επίθεση απέτυχε και οι ελληνικές δυνάμεις επέστρεψαν στις βάσεις εξόρμησης στην Προύσα. Ο Παπούλας διαπίστωσε τις αδυναμίες του ΕΣ και ξεκίνησε τις προετοιμασίες για μια νέα επίθεση με στόχο τις πόλεις Εσκί Σεχίρ και Αφιόν Καραχισάρ με τις διασυνδεόμενες σιδηροδρομικές γραμμές τους. Ο παλιός επιτελάρχης της Στρατιάς Μικράς Ασίας Πτολεμαίος Σαρηγιάννης ήταν αυτός που κατέστρωσε τα επιθετικά σχέδια, τα οποία έγιναν αποδεκτά από τη νέα ηγεσία της Στρατιάς και τον νέο επιτελάρχη συνταγματάρχη Κωνσταντίνο Πάλλη.

Εν τω μεταξύ, η Διάσκεψη του Λονδίνου πραγματοποιήθηκε μεταξύ 21 Φεβρουαρίου και 11 Μαρτίου 1921, με σκοπό την επίλυση του Ανατολικού ζητήματος, μετά την ήττα της Οθωνικής Αυτοκρατοράς στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σε αυτή  τη Διάσκεψη, η πλευρά των Κεμαλιστών δεν μπόρεσε να αποσπάσει τις παραχωρήσεις που ζήτησε και έτσι οι εχθροπραξίες ξανάρχισαν τον Μάρτιο. Ο σουλτάνος με την κυβέρνησή του που βρισκόταν υπό την επίβλεψη των μεγάλων δυνάμεων στην Κωνσταντινούπολη, είχε αντιπροσωπεία στο Λονδίνο που παρακολούθησε τις εργασίες της Διάσκεψης, όπως και αυτή των Κεμαλιστών. Οι δύο πλευρές, σουλτανικοί και κεμαλιστές που διεκδικούσαν τη νόμιμη εξουσία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, βρισκόταν σε σφοδρή αντιπαράθεση και οι υποστηρικτές τους είχαν εμπλακεί σε ένα εμφύλιο πόλεμο με τελικό νικητή τους Κεμαλιστές. Κατόπιν αυτού η εξουσία των Κεμαλιστών εδραιώθηκε σε όλη τη Μικρά Ασία και αυτή των σουλτανικών περιορίστηκε στο ευρωπαϊκό κομμάτι της Αυτοκρατορίας με έδρα την Κωνσταντινούπολη.

 Η μάχη και η κατάληψη της πόλης από τον Ελληνικό Στρατό 
Η μάχη στο Αφιόν Καραχισάρ ήταν ένα σημαντικό επεισόδιο του Ελληνοτουρκικού Πολέμου 1919-1922. Εντάσσεται σε μία σειρά συγκρούσεων μεταξύ του επελαύνοντος Ελληνικού εκστρατευτικού σώματος και των εθνικιστικών Τουρκικών στρατιωτικών μονάδων στις οποίες ηγούνταν ο Κεμάλ Ατατούρκ και οι οποίες υπερασπίζονταν την Άγκυρα, έδρα της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, από το Μάρτιο έως και τον Αύγουστο του 1921.

Από την ελληνική πλευρά, έλαβε μέρος το Α΄ και το Γ΄ Σώμα στρατού, τα οποία είχαν σημεία εξόρμησης τις πόλεις Ουσάκ και Προύσα, αντίστοιχα, με συνολική δύναμη 16.000 στρατιωτών (τρεις μεραρχίες πεζικού). Απέναντί τους παρατάχθηκαν 23.000 Τούρκοι στρατιώτες, που αναλύονταν σε 5 μεραρχίες πεζικού και 2 μεραρχίες Ιππικού. 

Το Γ΄ΣΣ εφόρμησε από την Προύσσα κατά του Εσκί Σεχίρ και το Α΄ΣΣ νοτιότερα από το Ουσάκ κατά του Αφιόν Καραχισάρ. Η σύγκρουση ξεκίνησε στις 14 Μαρτίου 1921, με τους Έλληνες να αναλαμβάνουν την πρωτοβουλίαΜάχη Αφιόν Καραχισάρ: 14/26 Μαρτίου 1921 Ανακτήθηκε στις 20/2/2019. 
Οι Τουρκικές μονάδες στον τομέα του Αφιόν Καραχισάρ ήταν οχυρωμένες σε υψώματα γύρω από την περιοχή Κιοπρουλού, ενώ τις υποστήριζαν και τα –αμυντικά- πυρά του πυροβολικού τους.
Ύστερα από αρκετές ώρες μαχών, οι Τουρκικές δυνάμεις, μη αντέχοντας στη μεγάλη πίεση που δέχτηκαν από τις ελληνικές, υποχώρησαν το πρωί της 16 Μαρτίου 1921, ανατολικά από την περιοχή Ακσίν και ανασυντάχθηκαν. Προηγουμένως, άλλες ελληνικές δυνάμεις (13η Μεραρχία), με αιχμή το 5/42 Ευζωνικό Σύνταγμα, με διοικητή το Νίκο Πλαστήρα έπειτα από συνεχή προσβολή του αριστερού τμήματος των Τουρκικών μονάδων, τελικά τις διέσπασαν, υποχρεώνοντάς τες να συμπτυχθούν στα νοτιοανατολικά και κατέλαβαν το Αφιόν Καραχισάρ αργά το μεσημέρι της ίδιας ημέρας.

Όσον αφορά στο τίμημα σε ανθρώπινες ζωές, ο Ελληνικός στρατός έχασε συνολικά 115 άνδρες, εκ των οποίων οι 32 ήταν νεκροί και οι 83 τραυματίες.

 Η αποχώρηση του Ελληνικού Στρατού 
Η κατοχή της πόλης από τον Ελληνικό Στρατό ήταν ολιγοήμερη, αφού σε μερικές μέρες αναγκάστηκε να την εγκαταλείψει γιατί συνέκλινε στην πόλη από τον βορά ο κύριος όγκος του τουρκικού στρατού που τις προηγούμενες μέρες απέκρουσε την επίθεση του ελληνικού Γ' Σώματος Στρατού για την κατάληψη του Εσκί Σεχίρ.

Το Αφιόν Καραχισάρ κατελήφθη από τους Έλληνες πάλι τον Ιούλιο του 1921 κατά τη θερινή εκστρατεία του Ε.Σ και παρέμεινε στην κατοχή τους μέχρι τα μέσα Αυγούστου 1922, όταν εκδηλώθηκε η τουρκική επίθεση που κατέληξε σε νίκη των Τούρκων και στην αποχώρηση των Ελλήνων από τη Μικρά Ασία.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Αφιον Καραχισαρ Μαχη
Αφιον Καραχισαρ Μαχη