Ο κλέψας του κλέψαντος

Ο κλέψας του κλέψαντος () είναι ιταλική ταινία του είδους της Κομέντια αλ'ιταλιάνα του 1958 σε σκηνοθεσία Μάριο Μονιτσέλι. Πρωταγωνιστούν οι Βιτόριο Γκάσμαν, Ρενάτο Σαλβατόρι, Κλάουντια Καρντινάλε και Μαρτσέλλο Μαστρογιάννι.

Το 2008, η ταινία συμπεριλήφθηκε στις 100 ιταλικές ταινίες του Ιταλικού Υπουργείου Πολιτιστικής Κληρονομιάς που πρέπει να διασωθούν, ένας κατάλογος με 100 ταινίες που «άλλαξαν τη συλλογική μνήμη της χώρας μεταξύ 1942 και 1978».

 Πλοκή 
Ο Κόζιμο και ο ηλικιωμένος Καπανέλλε, δύο μικροκλέφτες από τη Ρώμη , επιχειρούν να κλέψουν ένα αυτοκίνητο, αλλά συλλαμβάνονται από την αστυνομία : ο πρώτος συλλαμβάνεται, ενώ ο μεγαλύτερος καταφέρνει να δραπετεύσει. Ενώ είναι φυλακισμένος στη φυλακή Ρετζίνα Κοέλι, ο Κόζιμο μαθαίνει από έναν άλλο κρατούμενο για ένα σχέδιο για μια εύκολη ληστεία στο ενεχυροδανειστήριο. Έτσι, αναθέτει στον Καπανέλλε να βρει ένα «ψάρι» , έναν εγκληματικό όρο της αργκό για κάποιον που, έναντι αμοιβής, θα εκτίσει την ποινή του στη θέση κάποιου άλλου.

280px|thumb|Στην οροφή ενός κτιρίου, ο Πέπε (Γκάσμαν) δείχνει στην παρέα του το δωμάτιο όπου βρίσκεται το χρηματοκιβώτιο.
Ο Καπανέλε στρέφεται σε φίλους του χώρου - τον όμορφο Μάριο, τον Σικελό Μικέλε, γνωστό ως "Φεριμπότε", και τον φωτογράφο Τιμπέριο - αλλά όταν αρνούνται, αναγκάζεται να καταφύγει σε κάπιον με καθαρό μητρώο, επιλέγοντας τον Πέπε τον Πάνθηρα", έναν πυγμάχο που βγαίνει τακτικά νοκ άουτ. Ο εισαγγελέας, ωστόσο, δεν ξεγελιέται και καταδικάζει αυτόν και τον Κόζιμο. Ενώ βρίσκεται υπό κράτηση, ο Κόζιμο αναφέρει το σχέδιο στον Πέπε, ο οποίος προσποιείται ότι έχει εκτίσει μια μακρά ποινή για να αποκαλύψει τις λεπτομέρειες. Στην πραγματικότητα, πρόκειται να αποφυλακιστεί την ίδια μέρα με αναστολή. Αναγκασμένος να ξεπληρώσει τους φίλους του τα χρήματα που πλήρωσαν για την φυλάκισή τους, αποφασίζει να τους προσλάβει για τη δουλειά.

280px|thumb|Ο Ντάντε Κρουτσιάνι (Τοτό) εξηγεί στην παρέα πώς να ανοίξουν το χρηματοκιβώτιο.
Το σχέδιο περιλαμβάνει την άφιξη στο δωμάτιο του ενεχυροδανειστηρίου όπου βρίσκεται ο «μπεζαχτάς», ή χρηματοκιβώτιο, πρώτα με διάρρηξη στο διπλανό διαμέρισμα, το οποίο πιστεύεται ότι είναι ακατοίκητο, και την κατεδάφιση του διαχωριστικού τοίχου. Μέσω ενός βίντεο, που γυρίστηκε με κάμερα που έκλεψε ο Τιμπέριο από την υπαίθρια αγορά και έδειξε στον Ντάντε Κρουτσιάνι, έναν γνωστό συνταξιούχο διαρρήκτη που τώρα ενεργεί ως «σύμβουλος», η συμμορία λαμβάνει οδηγίες για το πώς να πραγματοποιήσει τη ληστεία.

Ωστόσο, τα πράγματα περιπλέκονται: δύο ηλικιωμένες γυναίκες έχουν μετακομίσει στο διαμέρισμα, προσλαμβάνοντας μια νεαρή γυναίκα ονόματι Νικολέτα. Ο Πέπε αναλαμβάνει ο ίδιος να αποπλανήσει τη νεαρή γυναίκα για να της αποσπάσει πληροφορίες. Εν τω μεταξύ, ο Κόζιμο, που αποφυλακίζεται χάρη σε μια αμνηστία , εντάσσεται στην συμμορία για εκδίκηση. Ο Πέπε του προσφέρει τη βοήθειά του στη ληστεία, αλλά ο Κόζιμο αρνείται από υπερηφάνεια και επιχειρεί να ληστέψει το ενεχυροδανειστήριο μόνος του. Στο ταμείο, συναντά τον υπάλληλο, ο οποίος, απτόητος από το όπλο, του το αρπάζει και το αντιμετωπίζει σαν οποιοδήποτε άλλο περιουσιακό στοιχείο που μπορεί να ενεχυριαστεί έναντι ενός μικρού ποσού. Ο Κόζιμο αργότερα επιχειρεί μια απόπειρα κλοπής πορτοφολιών σε μια γυναίκα, αλλά ενώ φεύγει, σκοτώνεται από ένα τραμ.

Ένα βράδυ, εκμεταλλευόμενοι την απουσία των ιδιοκτητών, η παρέα βρίσκει την τέλεια ευκαιρία να πραγματοποιήσει τη ληστεία. Ο Μάριο, ωστόσο, αρνείται και υπόσχεται σε αντάλλαγμα να προσέχει την Καρμελίνα, την αδερφή του «Φεριμπότε», με την οποία έχει αναπτύξει μια ρομαντική σχέση. Αφού ξεπέρασαν πολλές δυσκολίες, συμπεριλαμβανομένου του ότι ο Τιμπέριο έπρεπε να βάλει το χέρι του σε γύψο, αποτέλεσμα μιας συνάντησης με τον πωλητή από τον οποίο έκλεψε την κάμερα, οι τέσσερις εναπομείναντες «συνεργάτες» καταφέρνουν τελικά να εισβάλουν στο διαμέρισμα. Εκεί, καταφέρνουν να κατεδαφίσουν αυτό που πιστεύουν ότι είναι ο καθορισμένος τοίχος, αλλά προς έκπληξή τους, βρίσκονται στην κουζίνα: οι ιδιοκτήτες είχαν πρόσφατα αναδιατάξει τα έπιπλα, μετακινώντας την τραπεζαρία που εφάπτεται του ενεχυροδανειστηρίου. Δεδομένης της προχωρημένης ώρας, η παρέα αναγκάζεται να εγκαταλείψει το σχέδιο, αλλά όχι χωρίς να εκμεταλλευτεί τα ζυμαρικά και τα ρεβίθια που βρήκαν στην κουζίνα. Ωστόσο, μια διαρροή σε έναν σωλήνα αερίου που προκλήθηκε από τους κλέφτες προκαλεί έκρηξη, αφήνοντάς τους να φύγουν βιαστικά, ακόμα πιο ατημέλητοι και απεριποίητοι από πριν.

Με το πρώτο φως της ημέρας, η συμμορία διαλύεται δυστυχώς. Ο Τιμπέριο παίρνει το τραμ για να παραλάβει τον γιο του, που έχει μείνει υπό την επιμέλεια της συζύγου του, η οποία κρατείται στις φυλακές Ρετζίνα Κοέλι για λαθρεμπόριο. Ο Φεριμπότε επιστρέφει σπίτι και ο Καπανέλε, μένοντας μόνος με τον Πέπε, τραβάει την προσοχή δύο αστυνομικών με ποδήλατα από τον απροσδόκητο ήχο ενός ξυπνητηριού που έχει κλαπεί από το διαμέρισμα. Για να αποφύγουν την σύλληψη, οι δυο τους αναγκάζονται να ανακατευτούν με επίδοξους εργάτες που γεμίζουν τις πύλες ενός εργοταξίου. Έτσι, ο Πέπε προσλαμβάνεται απρόθυμα, ενώ ο Καπανέλε, που αποβάλλεται αγενώς, προειδοποιεί μάταια και σαρκαστικά τον φίλο του ότι θα τον αναγκάσουν να δουλέψει στα αλήθεια.

Την επόμενη μέρα, ένα σύντομο άρθρο εφημερίδας αναφέρει τα κατορθώματα των «συνήθων υπόπτων», των οποίων η πενιχρή λεία παραμένει ένα πιάτο ζυμαρικά και ρεβίθια.

 Διανομή ρόλων 
 Βιτόριο Γκάσμαν - Πέπε 
 Μαρτσέλο Μαστρογιάνι - Τιβέριο
 Κλαούντια Καρντινάλε - Καρμελίνα
 Ρενάτο Σαλβατόρι - Μάριο 
 Μέμο Καροτενούτο - Κόζιμο
 Τοτό - Ντάντε Κρουτσάνι
 Τιμπέριο Μούρτζια - Φεριμπότε

 Υποδοχή 
 Κριτικές 
Σύμφωνα με τους New York Times, για την αμερικανική κυκλοφορία της η ταινία «μεταγλωττίστηκε στα αγγλικά σε διάστημα έξι μηνών με σημαντικά χρήματα και προσπάθεια που δαπανήθηκε για να ταιριάζουν φωνές και τονισμούς για να επιτευχθεί καλλιτεχνική και μηχανική τελειότητα». Εκείνη την εποχή, υπήρχε μια γενική συζήτηση για τη μεταγλώττιση και τον υποτιτλισμό ξένων ταινιών και ο Αμερικανός διανομέας, Ρίτσαρντ Ντέιβις, προέβαλε και τις δύο εκδόσεις για κριτικούς και συγγραφείς και ζήτησε την προτίμησή τους. Επέλεξαν υπότιτλους, New York Times. 13 Nov 1960: X9. αν και η μεταγλωττισμένη έκδοση έφτασε στην αμερικανική τηλεόραση στις αρχές της δεκαετίας του 1960.

Αρκετοί κριτικοί αποδοκίμασαν τους υπότιτλους. Ο κριτικός των New York Times Μπόσλεϊ Κράουδερ, την αποκάλεσε «μια ουσιαστικά αστεία ταινία, που παίζεται έντεχνα και χαρούμενα. Είναι πολύ κρίμα που πρέπει να εμποδίζουν αυτοί οι αταίριαστοι, επίπεδοι υπότιτλοι.” New York Times. 23 Nov 1960: 20. Η ταινία άρεσε στον κριτικό της Chicago Tribune, Τζέιμς Ριτς, αν και σημείωσε ότι «το χιούμορ αμαυρώνεται μόνο όταν η παρέλαση των υπότιτλων κάνει την προβολή σαν ένα είδος άσκησης στην ανάγνωση της ταχύτητας». Chicago Daily Tribune; Sep 8, 1961; pg. B15 Ο Φίλιπ Σέουερ, γράφοντας για τους Los Angeles Times, το ονόμασε «έξυπνα σκηνοθετημένο και ερμηνευμένο...αλλά υπάρχει ένα μειονέκτημα για τους γλωσσικούς περιορισμούς: πρέπει να περιμένουν να διαβάσουν το αστείο στο κάτω μέρος της οθόνης και όταν μπορούν να εκτιμήσουν τον σκοπό του, οι ηθοποιοί έχουν ήδη προχωρήσει στο επόμενο». Los Angeles Times. 22 Sep 1961: A11.

Άλλοι κριτικοί απλώς επαίνεσαν την ταινία. Ο κριτικός της New York Herald-Tribune την χαρακτήρισε «μία από τις πιο ακαταμάχητες ιταλικές κωμωδίες εδώ και χρόνια. Κανείς με αίσθηση του χιούμορ και την εκτίμηση της ανθρωπιάς δεν πρέπει να το χάσει». Beckley, Paul V. New York Herald Tribune. 23 Nov 1960: 13. Η Washington Post έγραψε: «Οι πιο ασυνήθιστοι, ωστόσο, και πάντα τόσο έξυπνοι, είναι οι τρόποι με τους οποίους το σενάριο εξελίσσεται στην κορύφωση της κοροϊδίας του». The Washington Post. 8 June 1961: D8. Η Baltimore Sun ανεφέρε: «Ο σκηνοθέτης Μάριο Μονιτσέλι έχει προικίσει την ταινία με τόσες λάμψεις λαμπρότητας και το καστ... την έχει παρουσιάσει με τόσο καλαίσθητη υποτίμηση, που η «ταινία» πρέπει να περιλαμβάνεται ως μια από τις πιο αστείες κωμωδίες των τελευταίων δέκα ετών». The Sun. 29 July 1961 Ο Κράουδερ, σε ένα επόμενο δοκίμιο, έγραψε: «Αν και οι ρουτίνες έχουν μουστάκια, είναι τόσο παλιά και χρησιμοποιημένα στο βωβό κινηματογράφο, που η ταινία έχει μια αιώνια όρεξη για γέλιο». Italian Comeback: Two Dandy Films Give Promise of Renascence.New York Times. 4 Dec 1960: X1.

Σύμφωνα με τον ιστότοπο συγκέντρωσης κριτικών Rotten Tomatoes, το 89% των κριτικών έχουν δώσει στην ταινία θετική κριτική βασισμένη σε 9 κριτικές, με μέση βαθμολογία 7,47/10.  
 Συνέχειες 
Η μεγάλη επιτυχία της ταινίας οδήγησε στην παραγωγή ακόμη δύο ταινιών,   Ο κλέψας του κλέψαντος εν δράσει έναν χρόνο αργότερα και Ο κλέψας του κλέψαντος - Το μεγάλο κόλπο'' το 1985, με τον Βιτόριο Γκάσμαν να πρωταγωνιστεί και στις τρεις ταινίες, ενώ ο Μαρτσέλο Μαστρογιάννι να απουσιάζει από την δεύτερη.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Κατηγορία:Ιταλικές ταινίες της δεκαετίας 1950
Κατηγορία:Κομέντια αλ'ιταλιάνα
Κατηγορία:Ιταλικές αστυνομικές ταινίες
Κατηγορία:Ιταλόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες του 1958
Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Μάριο Μονιτσέλι
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Ρώμη
Κατηγορία:Ιταλικές ασπρόμαυρες ταινίες
Κατηγορία:Αστυνομικές κωμικές ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στη Ρώμη