Το Πορτραίτο της Τζένι

Το Πορτραίτο της Τζένι (Πρωτότυπος τίτλος: Portrait of Jennie), γνωστή σε όλες σχεδόν τις χώρες διεθνώς είτε ως Το Πορτραίτο της Τζένι είτε ως Πορτραίτο της Τζένι (ειδικότερα στη Γερμανία με τον τίτλο Jenny σκέτο ή επίσης Jennie – Das Portrait einer Liebe, Τζένι - Το πορτραίτο μιας αγάπης) και σπανιότερα με τον τίτλο Ερωτική Παγίδα, είναι Αμερικανικό δράμα μυστηρίου και φαντασίας του 1948 σε σκηνοθεσία Γουίλιαμ Ντίτερλε, βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Ρόμπερτ Νέιθαν που διασκευάστηκε για τη μεγάλη οθόνη από τους Πολ Όσμπορν, Πίτερ Μπερνέις και Λεονάρντο Μπερκοβίτσι. Πρωταγωνιστούν οι: Τζένιφερ Τζόουνς, Τζόζεφ Κότεν και Έθελ Μπάριμορ. Η ταινία βραβεύτηκε με Όσκαρ Οπτικών και Ηχητικών Εφέ και ήταν υποψήφια επίσης για Όσκαρ Φωτογραφίας σε ασπρόμαυρη ταινία.

 Πλοκή 
Τον χειμώνα του 1934, ο φτωχός ζωγράφος Έμπεν Άνταμς (Τζόζεφ Κότεν), γνωρίζεται με ένα παράξενο κοριτσάκι ονόματι Τζένιφερ «Τζένι» Άπλετον (Τζένιφερ Τζόουνς) στο Σέντραλ Παρκ της Νέας Υόρκης. Το κορίτσι αυτό μοιάζει βγαλμένο από ένα παραμυθένιο κόσμο, από μιαν άλλη εποχή και τα ρούχα του είναι εμφανώς παλαιότερης μόδας. Ο Έμπεν που μοχθεί να πουλήσει τους πίνακές του, φτιάχνει το σχέδιο του κοριτσιού και η δεσποινίδα Σπίνεϊ (Έθελ Μπάριμορ) έμπορος τέχνης το αγοράζει και προθυμοποιείται να τον βοηθήσει να ωριμάσει ως καλλιτέχνης.

Ο Έμπεν συνεχίζει να συναντά τη Τζένι, περιστασιακά. Οι συναντήσεις τους είναι τυχαίες και κάθε φορά η Τζένι εμφανίζεται μεγαλωμένη. Μέσα σε λίγο καιρό το κοριτσάκι έχει γίνει κοπέλα, που οδεύει προς την ενηλικίωση. Ο Έμπεν διαπιστώνει ότι την έχει ερωτευτεί, αλλά σύντομα συνειδητοποιεί τα γεγονότα που του περιγράφει η κοπέλα αναφέρονται σε 10 με 20 χρόνια πρωτύτερα και, επίσης, ότι είναι ο μοναδικός που μπορεί να την δει. Μετά από έρευνα διαπιστώνει ότι η Τζένι έζησε στην περιοχή εκείνη της Νέας Υόρκης με την οικογένειά της 20 χρόνια πριν. Ένα άλλο παράδοξο είναι ότι η ίδια του είχε αναφέρει, σε κατάσταση θρήνου, το θάνατο των γονιών της σε μια από τις πρόσφατες συναντήσεις τους, ένα πρόσφατο βράδυ, ενώ όπως ανακαλύπτει τότε ο ίδιος, το επίμαχο καταστροφικό ατύχημα είχε συμβεί αρκετά χρόνια παλαιότερα. Τότε αρχίζει να αναρωτιέται αν πρόκειται για υπάρχον πρόσωπο ή για αποκύημα της φαντασίας του ή αν η Τζένι έχει την ικανότητα για ταξίδια στον χρόνο, ενώ παράλληλα συνεχίζονται οι συναντήσεις του και ο Έμπεν καταφέρνει να της κάνει το πορτραίτο.

Το «Πορτραίτο της Τζένι» φέρνει ανέλπιστη επιτυχία και τύχη στη ζωή του Έμπεν, αλλά μετά την ολοκλήρωσή του, η κοπέλα εξαφανίζεται. Τότε ο Έμπεν προσπαθεί να καταφέρει το αδύνατο... να ενώσει το παρόν με το παρελθόν. Τελικώς μαθαίνει τη μυστηριώδη αλήθεια για την Τζένι και παρόλο που ακολουθεί η αναπόφευκτη τραγωδία, συνεχίζει να αποτελεί έμπνευση για τη ζωή και την τέχνη του Έμπεν, και η καριέρα του κάνει μια αξιοσημείωτη ανάκαμψη, ξεκινώντας με το πιο διάσημο πορτραίτο της Τζένι.

Αφού συνομίλησε με έναν από τους δασκάλους της Τζένι στο μοναστήρι που πήρε την Τζένι μετά το θάνατο των γονιών της, ο Έμπεν ανακαλύπτει ότι η Τζένι συνήθιζε να κωπηλατεί μόνη της στο Land's End Lighthouse (Ο Φάρος στην Άκρη της Στεριάς) και ότι είχε πεθάνει 10 χρόνια νωρίτερα, στις 5 Οκτωβρίου, όταν ένας τυφώνας χτύπησε ενώ ήταν έξω για ιστιοπλοΐα. Έντρομος, ο Έμπεν πουλάει αρκετούς από τους πίνακές του για να κάνει ένα ταξίδι με τρένο για να φτάσει στον φάρο, όπου νοικιάζει μια βάρκα και ψάχνει για την Τζένι παρά τα σαφή σημάδια ενός άλλου τυφώνα που πλησιάζει επικίνδυνα (μόλις αρχίζουν οι σκηνές του τυφώνα, η εικόνα αλλάζει σε πράσινη απόχρωση). Βρίσκουν εγκαίρως ο ένας τον άλλον στο νησί και κατευθύνονται να μπουν μέσα στον φάρο για να επιβιώσουν, αλλά και οι δύο παρασύρονται στη θάλασσα από ένα ισχυρό κύμα. Ο Έμπεν προσπαθεί να τραβήξει πίσω και να σώσει την Τζένι, αλλά παρασύρεται μπροστά του όταν χτυπάει και σαρώνει όλο το νησί ένα απίστευτο κύμα, ύψους όσο ολόκληρος ο φάρος, και αρχικά φαίνεται ότι μπορεί να είναι και οι δύο νεκροί. Τότε όμως, ο Έμπεν ξυπνά (εδώ η εικόνα αλλάζει σε καφέ απόχρωση), με τη δεσποινίς Spinney, η οποία επιβλέπει την ανάρρωσή του, δίπλα στο κρεβάτι του, και μαθαίνει ότι ο ίδιος διασώθηκε από μερικούς ντόπιους, ενώ το φάντασμα της Τζένι είναι χαμένο στη θάλασσα. Λίγο καιρό μετά, το «Πορτραίτο της Τζένι» εκτίθεται σε δημόσια έκθεση, με τρείς έφηβες να το σχολιάζουν (σε έγχρωμη εικόνα).

Μια κάρτα τίτλων σημειώνει ότι το πορτραίτο της Τζένι έγινε το καθοριστικό έργο τέχνης της καριέρας του Έμπεν, δίνοντας στο έργο του περισσότερη αίσθηση από όλα τα προηγούμενα έργα του, τα οποία δεν είχαν «τίποτα διακριτικό» μέχρι τη δημιουργία του πορτραίτου.

 Πληροφορίες παραγωγής 
Η σχέση του Ντέιβιντ Ο. Σέλζνικ με την Τζένιφερ Τζόουνς, που ξεκίνησε το 1943, έκανε τον παραγωγό του Όσα παίρνει ο άνεμος και του Ρεβέκκα να ασχολείται σχεδόν αποκλειστικά με την καριέρα της ηθοποιού. Για τον σκοπό αυτό, επέλεγε προσεκτικά τα σενάρια και τους ρόλους που ήταν κομμένοι και ραμμένοι στα μέτρα της. Το μυθιστόρημα του Ρόμπερτ Νέιθαν του 1940, αποτέλεσε επίσης φιλόδοξο εγχείρημα του παραγωγού προκειμένου να προωθηθεί η καριέρα της μετέπειτα συζύγου του, καθώς τελικώς παντρεύτηκαν το 1949.

Τα γυρίσματα ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο του 1947 στη Νέα Υόρκη και στη Βοστώνη, αλλά ο Σέλζνικ δεν ήταν ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα, ζήτησε να ξαναγυριστούν κάποιες σκηνές και απέλυσε πέντε σεναριογράφους πριν την ολοκλήρωση των γυρισμάτων τον Οκτώβριο του 1948. Εφόσον η ταινία ανήκει στο είδος φαντασίας, ο Σέλζνικ επέμεινε τα γυρίσματα να είναι εξωτερικά, επιλέγοντας τοποθεσίες στη Μασαχουσέτη και στη Νέα Υόρκη, πράγμα που αύξησε σημαντικά το κόστος παραγωγής.Cotton, Joseph. Vanity Will Get You Somewhere, iUniverse (2000). Αν και στο μεγαλύτερο μέρος ήταν ασπρόμαυρη, οι σκηνές του τελευταίου δεκάλεπτου της ταινίας γυρίστηκαν σε πράσινη απόχρωση και κάποιες μετά σε καφέ απόχρωση, ενώ στη συνέχεια η τελική λήψη του πορτραίτου γυρίστηκε σε έγχρωμο τεχνικόλορ.Maltin, Leonard (2010). Classic Movie Guide, 2nd edition. New York. ISBN 9780452295773. Ο πραγματικός πίνακας - πορτραίτο της Τζένι δημιουργήθηκε από τον Ρόμπερτ Μπράκμαν, αποκτήθηκε στη συνέχεια επίσημα από τον Σέλζνικ, και μετά τον γάμο του Σέλζνικ με την Τζόουνς το 1949 κατέληξε στο σπίτι του ζευγαριού.

Η ταινία ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστη για την εποχή που γυρίστηκε, στο ότι δεν είχε τίτλους έναρξης, εκτός από το λογότυπο της Selznick International Pictures. Αντιθέτως, τα ονόματα των ηθοποιών και των συντελεστών εμφανίζονται στο τέλος. Πριν ξεκινήσει η ταινία, ο τίτλος ανακοινώνεται από τον αφηγητή, ο οποίος αφού εκφωνεί έναν προφορικό πρόλογο με διάφορους φιλοσοφικούς και υπαρξιακούς προβληματισμούς, λέει: «And now, Portrait of Jennie», δηλαδή «Και τώρα, Πορτραίτο της Jennie». Η ταινία φημίζεται επίσης για τη φωτογραφία του Τζόζεφ Όουγκαστ, η οποία δίνει στο θεατή να καταλάβει την ψύχωση του πρωταγωνιστή με την Τζένι. Κάποιες λήψεις δίνουν στο θεατή την ψευδαίσθηση ότι πάρθηκαν από καμβά.

Τελικώς, η ταινία Το πορτραίτο της Τζένι, λόγω των αρκετών σκηνών που ξαναγυρίστηκαν και του πλήθους των εξωτερικών γυρισμάτων, έφτασε σε συνολικό κόστος τα 4,041 εκατομμύρια δολάρια.Thomson, David. Showman: The Life of David O. Selznick (Abacus, 1993), p. 521. Το εντυπωσιακότερο είναι ότι ξεπέρασε σε κόστος ακόμα και την υπερπαραγωγή Όσα παίρνει ο άνεμος του 1939, επίσης σε παραγωγή του Ντέιβιντ Ο. Σέλζνικ, που κόστισε 3,85 εκατομμύρια δολάρια, και μάλιστα παρά το γεγονός ότι η ταινία Όσα Παίρνει ο Άνεμος είχε γυριστεί εξ ολοκλήρου έγχρωμη και με εμφανώς ακριβότερα ιστορικά σετ, ενώ ήταν και πάνω από 2 φορές μεγαλύτερη σε χρονική διάρκεια από Το Πορτραίτο της Τζένι.

 Υποδοχή 
Όταν η ταινία έκανε πρεμιέρα στις αίθουσες τον Δεκέμβριο του 1948, δεν σημείωσε εισπρακτική επιτυχία, κυρίως λόγω του εξαιρετικά υψηλού κόστους παραγωγής της, που ήταν δύσκολο να καλυφθεί εμπορικά, καθώς οι συνολικές εισπράξεις των 1.510.000 δολαρίων που τελικώς έφτασε, ήταν συνήθως κερδοφόρο νούμερο για τις ταινίες της τότε εποχής. Ιστορικά μάλιστα, ήταν η πρώτη ζημιογόνα ταινία στην καριέρα της Τζένιφερ Τζόουνς, η οποία μέχρι τότε είχε πρωταγωνιστήσει σταθερά σε κερδοφόρες εισπρακτικά ταινίες.

Στη συνέχεια όμως, επαναξιολογήθηκε θετικά και τώρα πια θεωρείται κλασική του είδους φαντασίας, με βαθμολογία 91% «φρέσκο» στο Rotten Tomatoes. Ο Μπόσλεϊ Κράουδερ των The New York Times την αποκάλεσε τότε ανεπαρκή και απογοητευτική,Crowther, Bosley. "Selznick's 'Portrait of Jennie,' With Cotten and Jennifer Jones, Opens at Rivoli," New York Times (March 30, 1949). ενώ αντιθέτως το περιοδικό Variety έγραψε ότι τα γεγονότα αποδόθηκαν με στυλ, γούστο και αξιοπρέπεια.Variety Staff. "Portrait of Jennie is an unusual screen romance. The story of an ethereal romance between two generations is told with style, taste and dignity.", Variety (Dec. 31, 1947).

Μεταγενέστεροι κριτικοί κινηματογράφου έχουν επίσης δώσει στην ταινία ισχυρό έπαινο. Η Βρετανίδα κριτικός Λέσλι Χάλιγουελ (Leslie Halliwell) έγραψε ότι «παρουσιάστηκε με εξαιρετική πειστικότητα από μια πρώτης τάξεως ομάδα ηθοποιών και τεχνικών».Halliwell's Film and Video Guide 1999 (1999), ed. J.Walker, p. 635. Ο Ισπανός σουρεαλιστής σκηνοθέτης Λουίς Μπουνιουέλ συμπεριέλαβε την ταινία στη λίστα του με τις 10 καλύτερες όλων των εποχών. Σύμφωνα με τον κριτικό και ιστορικό Ken Wlaschin το 1985, Το Πορτραίτο της Τζένι είναι μία από τις 10 κορυφαίες ταινίες της Τζένιφερ Τζόουνς, αλλά και του Τζόζεφ Κότεν.Wlaschin, Ken (1985). «The World's Great Movie Stars and Their Films». Londres: Peerage Books. ISBN 1850520046.

 Βραβεία 
Βραβεία Ακαδημίας Κινηματογράφου (Όσκαρ) 
Βράβευση:
 Όσκαρ Οπτικών και Ηχητικών Εφέ - Πολ Ίγκλερ, Τζόζεφ ΜακΜίλαν Τζόνσον, Ράσελ Σίρμαν, Κλάρενς Σλίφερ, Τζαρλς Λ. Φρίμαν και Τζέιμς Τζ. Στιούαρτ.

Υποψηφιότητα:
 Φωτογραφίας σε ασπρόμαυρη ταινία - Τζόζεφ Όουγκαστ.

 Παραπομπές 

 Πηγές 




 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Portrait of Jennie, a Production Journal, of a Timeless Christmas Gift.
 Walker, John A. Portrait of Jennie (1948) film review . artdesigncafe. (23 February 2011). Retrieved 2 July 2011.

Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες της δεκαετίας 1940
Κατηγορία:Ταινίες του 1948
Κατηγορία:Αμερικανικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές αισθηματικές ταινίες φαντασίας
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε αμερικανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Γουίλιαμ Ντίτερλε
Κατηγορία:Ταινίες σε παραγωγή Ντέιβιντ Ο. Σέλζνικ
Κατηγορία:Αμερικανικές ασπρόμαυρες ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στη Νέα Υόρκη
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στην Βοστώνη