Δυναστεία των Αββασιδών

Η δυναστεία των Αββασιδών, ή Αββασίδες, (αραβ.: بنو العباس, μπανού αλ-Αμπάς) ήταν μία αραβική δυναστεία, που κυβέρνησε το 3ο ισλαμικό χαλιφάτο μεταξύ 750 και 1258. Προέρχονταν από την φυλή Κουραΐσι των Χασιμιδών τού Μπανού Αμπάς, απογόνου τού Αμπάς ιμπν Αμπντ αλ-Μουταλίμπ. Το χαλιφάτο των Αββασιδών χωρίζεται σε τρεις κύριες περιόδους: Πρώιμη Αββασιδική εποχή (750–861), Μέση Αββασιδική εποχή (861–936) και Ύστερη Αββασιδική εποχή (936–1258). Ένας πλάγιος κλάδος τής δυναστείας κυβέρνησε επίσης ως τελετουργικοί ηγεμόνες για το σουλτανάτο των Μαμελούκων (1261–1517), μέχρι την κατάκτησή τους από την Οθωμανική αυτοκρατορία.

 Καταγωγή 
Οι Αββασίδες κατάγονταν από τον θείο τού Μωάμεθ, Αμπάς ιμπν Αμπντ αλ-Μουταλίμπ (566–653), έναν πρώιμο μελετητή τού Κορανίου, από τον οποίο πήρε το όνομά της η δυναστεία.   Οι ρίζες τους ανάγονται στον Χασίμ ιμπν 'Αμπντ Μανάφ και τον Αντνάν. 

 Ιστορία 

 Πρώιμη εποχή των Αββασιδών (750–861) 
Η δυναστεία των Αββασιδών κυβέρνησε το 3ο χαλιφάτο, που διαδέχθηκε τον προφήτη τού Ισλάμ Μωάμεθ. Οι Αββασίδες κυβέρνησαν το μεγαλύτερο μέρος τού χαλιφάτου από την πρωτεύουσά τους στη Βαγδάτη τού Ιράκ, αφού ανέτρεψαν το χαλιφάτο των Ομεϋαδών στην Αββασιδική Επανάσταση τού 750 μ.Χ. (132 Έ.Ε.) Το χαλιφάτο των Αββασιδών αρχικά είχε ως κέντρο την κυβέρνησή του στην Κούφα τού Ιράκ, αλλά το 762 ο χαλίφης Αλ-Μανσούρ ίδρυσε την πόλη τής Βαγδάτης κοντά στην αρχαία πόλη τής Βαβυλώνας, επάνω στα ερείπια τής αρχαίας πρωτεύουσας των Σασσανιδών, τής Κτησιφώντας. Η Βαγδάτη έγινε το κέντρο τής επιστήμης, τού πολιτισμού και τής καινοτομίας, στεγάζοντας πολλά βασικά ακαδημαϊκά ιδρύματα -όπως τον Οίκο τής Σοφίας- σε αυτό που έγινε γνωστό ως η Χρυσή Εποχή τού Ισλάμ. Αυτό, καθώς και ένα πολυεθνικό και πολυ-θρησκευτικό περιβάλλον, τής έδωσαν παγκόσμια φήμη ως το «Κέντρο τής Μάθησης».

Η ηγεσία των Αββασιδών έπρεπε να εργαστεί σκληρά στο δεύτερο μισό τού 8ου αι. (750–800) υπό την ηγεσία αρκετών ικανών χαλιφών και των βεζιρών τους για να εισάγουν τις διοικητικές αλλαγές, που ήταν απαραίτητες για τη διατήρηση τής τάξης, στις πολιτικές προκλήσεις που δημιουργούσε η εκτεταμένη φύση τής αυτοκρατορίας, και η περιορισμένη επικοινωνία μεταξύ των τόπων της.  Ήταν κατά τη διάρκεια αυτής τής πρώιμης περιόδου, ιδίως κατά τη διάρκεια τής διακυβέρνησης των Αλ-Μανσούρ, Χαρούν αλ-Ρασίντ και αλ-Μαμούν, που δημιουργήθηκε η φήμη και η δύναμή της.  Ο αλ-Μουτασίμ μετέφερε την πρωτεύουσα μακριά από τη Βαγδάτη, στη νέα πόλη Σαμάρα. Το χαλιφάτο των Αββασιδών βρισκόταν στο απόγειό του, μέχρι τη δολοφονία τού χαλίφη αλ-Μουταβακίλ το 861.

 Μέση Αββασιδική εποχή (861–936) 

 Δολοφονία τού αλ-Μουταβακίλ 
Ο αλ-Μουταβακίλ είχε διορίσει τον μεγαλύτερο γιο του, αλ-Μουντασίρ, ως διάδοχό του το 849/50, αλλά σταδιακά μετατόπισε την εύνοιά του στον δεύτερο γιο του, αλ-Μου'τάζ, ενθαρρύνοντας τον αλ-Φαθ ιμπν Χακάν και τον βεζίρη Ουμπάιντ Αλλάχ ιμπν Γιαχία ιμπν Χακάν. Αυτή η αντιπαλότητα επεκτάθηκε και στην πολιτική σφαίρα, καθώς η διαδοχή τού αλ-Μου'τάζ φαίνεται να υποστηρίχθηκε και από την παραδοσιακή ελίτ των Αββασιδών, ενώ ο αλ-Μουντασίρ υποστηρίχθηκε από τα τουρκικά και τα στρατεύματα φρουράς Μαγκαρίμπα.   Στα τέλη τού φθινοπώρου τού 861, τα πράγματα κορυφώθηκαν: τον Οκτώβριο ο αλ-Μουταβακίλ διέταξε την κατάσχεση των κτημάτων τού τούρκου στρατηγού Ουασίφ και την παράδοσή τους στον αλ-Φαθ. Νιώθοντας στριμωγμένη, η τουρκική ηγεσία ξεκίνησε μία συνωμοσία για τη δολοφονία τού χαλίφη.   Σύντομα ενώθηκαν, ή τουλάχιστον είχαν τη σιωπηρή έγκριση, τού αλ-Μουντασίρ, ο οποίος υπέφερε από μία σειρά ταπεινώσεων: στις 5 Δεκεμβρίου, κατόπιν σύστασης τού αλ-Φαθ και τού Ουμπάιντ Αλλάχ, παρακάμφθηκε υπέρ τού αλ-Μουτάζ για την καθοδήγηση τής προσευχής τής Παρασκευής στο τέλος τού Ραμαζανιού, ενώ τρεις ημέρες αργότερα, όταν ο αλ-Μουταβακίλ αισθάνθηκε άρρωστος και επέλεξε τον αλ-Μουντασίρ να τον εκπροσωπήσει στην προσευχή, για άλλη μία φορά ο Ουμπαΐντ Αλλάχ παρενέβη, και έπεισε τον χαλίφη να παραστεί αυτοπροσώπως. Ακόμη χειρότερα, σύμφωνα με τον αλ-Ταμπαρί, την επόμενη μέρα ο αλ-Μουταβακίλ εναλλάξ διασύρθηκε, και απείλησε να σκοτώσει τον μεγαλύτερο γιο του, και μάλιστα έβαλε τον αλ-Φαθ να τον χαστουκίσει στο πρόσωπο. Με φήμες να κυκλοφορούν ότι ο Ουασίφ και οι άλλοι Τούρκοι ηγέτες θα συλλαμβάνονταν και θα εκτελούνταν στις 12 Δεκεμβρίου, οι συνωμότες αποφάσισαν να δράσουν.  

Σύμφωνα με τον αλ-Ταμπαρί, αργότερα κυκλοφόρησε μία ιστορία, ότι ο αλ-Φαθ και ο Ουμπαΐντ Αλλάχ είχαν προειδοποιηθεί για το σχέδιο από μία Τουρκάλα, αλλά το αγνόησαν, βέβαιοι ότι κανείς δεν θα τολμούσε να το πραγματοποιήσει.   Τη νύχτα τής 10ης/11ης Δεκεμβρίου, περίπου μία ώρα μετά τα μεσάνυχτα, οι Τούρκοι εισέβαλαν στο δωμάτιο, όπου δειπνούσαν ο χαλίφης και ο αλ-Φαθ. Ο αλ-Φαθ σκοτώθηκε προσπαθώντας να προστατεύσει τον χαλίφη, ο οποίος σκοτώθηκε στη συνέχεια. Ο αλ-Μουντασίρ, ο οποίος ανέλαβε τώρα το χαλιφάτο, αρχικά ισχυρίστηκε ότι ο αλ-Φαθ είχε δολοφονήσει τον πατέρα του, και ότι είχε δολοφονηθεί μετά. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, ωστόσο, η επίσημη εκδοχή άλλαξε στο ότι ο αλ-Μουταβακίλ πνίγηκε από το ποτό του.   Η δολοφονία τού αλ-Μουταβακίλ ξεκίνησε την ταραχώδη περίοδο, που είναι γνωστή ως «Αναρχία στη Σαμάρα», η οποία διήρκεσε μέχρι το 870, και έφερε το χαλιφάτο των Αββασιδών στο χείλος τής κατάρρευσης. 

 Παρακμή τού χαλιφάτου των Αββασιδών 
Η παρακμή των Αββασιδών ξεκίνησε με το τέλος τού αλ-Μουταβακίλ. Μετά τη δολοφονία του, ξεκίνησε η Αναρχία στη Σαμάρα. Αυτή ήταν μία περίοδος ακραίας εσωτερικής αστάθειας, που χαρακτηρίστηκε από τη βίαιη διαδοχή τεσσάρων χαλιφών μέσα σε 9 έτη, από το 861 έως το 870.

Ο αλ-Μουντασίρ έγινε χαλίφης στις 11 Δεκεμβρίου 861, μετά τη δολοφονία τού πατέρα του αλ-Μουταβακίλ από μέλη τής τουρκικής φρουράς του.  Αν και υπήρχαν υποψίες για εμπλοκή στο σχέδιο δολοφονίας τού αλ-Μουταβακίλ, αυτός κατάφερε να αναλάβει γρήγορα τον έλεγχο των υποθέσεων στη Σαμάρα, και να λάβει τον όρκο πίστης από τους κορυφαίους άνδρες τού κράτους.  Η ξαφνική άνοδος τού αλ-Μουντασίρ στο χαλιφάτο ωφέλησε αρκετούς από τους στενούς συνεργάτες του, οι οποίοι απέκτησαν ανώτερες θέσεις στην κυβέρνηση μετά την άνοδό του. Μεταξύ αυτών ήταν ο γραμματέας του, Αχμάντ ιμπν αλ-Χασίμπ, ο οποίος έγινε βεζίρης, και ο Ουασίφ, ένας ανώτερος τουρκικός στρατηγός, που πιθανότατα είχε εμπλακεί ενεργά στη δολοφονία τού αλ-Μουταβακίλ.  Η βασιλεία του διήρκεσε λιγότερο από έξι μήνες, και έληξε με το τέλος του από άγνωστα αίτια την Κυριακή 7 Ιουνίου 862, σε ηλικία 24 ετών. Κατά τη διάρκεια τής σύντομης βασιλείας τού αλ-Μουντασίρ (861–862), οι Τούρκοι τον πίεσαν να απομακρύνει τον αλ-Μουτάζ και τον αλ-Μουαγιάντ από τη διαδοχή. Όταν ο αλ-Μουντασίρ απεβίωσε, οι Τούρκοι αξιωματικοί συγκεντρώθηκαν, και αποφάσισαν να τοποθετήσουν στον θρόνο τον εξάδελφο τού αποβιώσαντος χαλίφη, αλ-Μουσταΐν (γιο τού αδελφού τού αλ-Μουταβακίλ, Μουχαμάντ).  Ο νέος χαλίφης βρέθηκε σχεδόν αμέσως αντιμέτωπος με μία μεγάλη εξέγερση στη Σαμάρα υπέρ τού αποστερημένου αλ-Μουτάζ. Οι ταραξίες κατεστάλησαν από τον στρατό, αλλά οι απώλειες και από τις δύο πλευρές ήταν βαριές. Ο αλ-Μουσταΐν, ανησυχώντας ότι ο αλ-Μουτάζ ή ο αλ-Μουαγιάντ θα μπορούσαν να προωθήσουν τις διεκδικήσεις τους στο χαλιφάτο, προσπάθησε πρώτα να τους εξαγοράσει, και στη συνέχεια τούς έριξε στη φυλακή.  Το 866 ο ανιψιός του, αλ-Μουσταΐν, σκοτώθηκε από τον αλ-Μουτάζ μετά την Πέμπτη Φίτνα. Η βασιλεία τού αλ-Μουτάζ σηματοδοτεί το απόγειο τής παρακμής τής κεντρικής εξουσίας τού χαλιφάτου και την κορύφωση των φυγόκεντρων τάσεων, που εκφράστηκαν μέσω τής εμφάνισης των αυτόνομων δυναστειών στο χαλιφάτο των Αββασιδών. Τελικά, ανίκανος να ανταποκριθεί στις οικονομικές απαιτήσεις των τουρκικών στρατευμάτων, στα μέσα Ιουλίου ένα πραξικόπημα στο παλάτι καθαίρεσε τον αλ-Μουτάζ. Φυλακίστηκε και κακοποιήθηκε σε τέτοιο βαθμό, που πέθανε μετά από τρεις ημέρες, στις 16 Ιουλίου 869.  Τον διαδέχθηκε ο εξάδελφός του αλ-Μουχταντί.  Κυβέρνησε μέχρι το 870, μέχρι που δολοφονήθηκε στις 21 Ιουνίου 870, και αντικαταστάθηκε από τον εξάδελφό του, αλ-Μουταμίτ (βασ. 870–892). 

 Αββασίδες από αλ-Μουταντίντ έως αλ-Ραντί 
Σε μία σειρά από εκστρατείες, ο αλ-Μουταντίντ ανέκτησε τις επαρχίες Τζαζίρα, Θουγούρ και Τζιμπάλ, και πραγματοποίησε μία προσέγγιση με τούς Σαφαρίδες στα ανατολικά και τούς Τουλουνίδες στα δυτικά, η οποία εξασφάλισε την -αν και σε μεγάλο βαθμό ονομαστική- αναγνώριση τής χαλιφικής επικυριαρχίας. Αυτές οι επιτυχίες ήρθαν με κόστος τον προσανατολισμό της οικονομίας σχεδόν αποκλειστικά στη συντήρηση τού στρατού, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα την επέκταση και την άνοδο στην εξουσία τής κεντρικής δημοσιονομικής γραφειοκρατίας, και συνέβαλε στη διαρκή φήμη τού χαλίφη για την πλεονεξία του. Ο αλ-Μουταντίντ ήταν γνωστός για τη σκληρότητά του στην τιμωρία των εγκληματιών, και οι μεταγενέστεροι χρονικογράφοι κατέγραψαν την εκτεταμένη και ευρηματική χρήση βασανιστηρίων. Η βασιλεία του είδε τη μόνιμη μεταφορά τής πρωτεύουσας πίσω στη Βαγδάτη, όπου ασχολήθηκε με σημαντικές οικοδομικές δραστηριότητες.

Ο αλ-Μουταντίντ είχε φροντίσει να προετοιμάσει τον γιο και διάδοχό του, αλ-Μουκταφί, για τον ρόλο του, διορίζοντάς τον κυβερνήτη στο Ράι και την Τζαζίρα.   Αν και ο αλ-Μουκταφί προσπάθησε να ακολουθήσει τις πολιτικές τού πατέρα του, τού έλειπε η ενέργειά του. Το έντονα στρατιωτικοποιημένο σύστημα τού αλ-Μουαφάκ και τού αλ-Μουταντίντ απαιτούσε από τον χαλίφη να συμμετέχει ενεργά σε εκστρατείες, δίνοντας το προσωπικό παράδειγμα και δημιουργώντας δεσμούς πίστης, ενισχυμένους από την πατρωνία, μεταξύ τού ηγεμόνα και των στρατιωτών. Ο αλ-Μουκταφί, από την άλλη πλευρά, «δεν ενέπνεε με τον χαρακτήρα και τη συμπεριφορά του [...], όντας μία καθιστική προσωπικότητα, πολλή πίστη, πόσο μάλλον έμπνευση, στους στρατιώτες» (Μάικλ Μπόνερ).  Το χαλιφάτο κατάφερε να εξασφαλίσει σημαντικές επιτυχίες τα επόμενα χρόνια, συμπεριλαμβανομένης τής επανενσωμάτωσης των κτήσεων των Τουλουνιδών το 904 και των νικών επί των Καρματιανών, αλλά με το τέλος τού αλ-Μουκταφί το 908, η λεγόμενη «αποκατάσταση των Αββασιδών» πέρασε το απόγειό της, και ξεκίνησε μία νέα περίοδος κρίσης.   

Μετά το τέλος τού αλ-Μουκταφί, ο αλ-Μουκταντίρ ανέβηκε στο θρόνο. Ανήλθε στο θρόνο σε ηλικία 13 ετών, ο νεότερος χαλίφης στην ιστορία των Αββασιδών. Η μακρά βασιλεία τού αλ-Μουκταντίρ (908–932) είχε φέρει τούς Αββασίδες στο ναδίρ τους, κατά την οποία χάθηκε το μεγαλύτερο μέρος τής Βόρειας Αφρικής. Η Μοσούλη είχε αποτινάξει την εξάρτησή της και η Ρωμαϊκή (Βυζαντινή) Αυτοκρατορία μπορούσε να κάνει επιδρομές κατά βούληση κατά μήκος των κακώς προστατευμένων συνόρων. Ωστόσο, στην Ανατολή η επίσημη αναγνώριση τού χαλιφάτου παρέμεινε σε ισχύ, ακόμη και από εκείνους που ουσιαστικά διεκδίκησαν την ανεξαρτησία τους. Και πιο κοντά στην πατρίδα τους, οι Καρμαθιανοί είχαν προς το παρόν καταπιεστεί.

Μετά το τέλος τού αλ-Μουκταντίρ, ο αλ-Καχίρ ανέλαβε την εξουσία το 932. Κυβέρνησε για δύο χρόνια, μέχρι που πιέστηκε να παραιτηθεί υπέρ τού διορισμένου διαδόχου τού αλ-Μουκταντίρ, αλ-Ραντί (βασ. 932–940). Όταν αρνήθηκε να παραιτηθεί, τυφλώθηκε και φυλακίστηκε.   Σύμφωνα με τον αλ-Μασουντί, ο αλ-Ραντί «κράτησε κρυφά τα νέα του», έτσι ώστε να εξαφανιστεί από την κοινή γνώση.  Δεν απελευθερώθηκε παρά ένδεκα χρόνια αργότερα, όταν ο αλ-Μουστακφί (βασ. 944–946) ανέβηκε στο θρόνο, και τον ανακάλυψε κλειδωμένο σε ένα απομακρυσμένο δωμάτιο στο παλάτι.  

Η βασιλεία τού αλ-Ραντί σηματοδότησε το τέλος τής πολιτικής εξουσίας τού χαλίφη, και την άνοδο των ισχυρών στρατιωτικών ανδρών, οι οποίοι ανταγωνίζονταν για τον τίτλο τού αμίρ αλ-ουμαρά. Ο αλ-Ραντί αναφέρεται συνήθως ως ο τελευταίος από τους πραγματικούς χαλίφες: ο τελευταίος που εκφωνούσε λόγους στη λειτουργία τής Παρασκευής, συγκαλούσε συνελεύσεις με φιλοσόφους για να συζητήσει τα ζητήματα τής ημέρας, συμβουλευόταν για τις κρατικές υποθέσεις, μοίραζε γενναιοδωρία στους άπορους ή παρενέβαινε για να μετριάσει την αυστηρότητα των σκληρών αξιωματούχων.

 Ύστερη εποχή των Αββασιδών (936–1258) 
Ο αλ-Μουτακί και οι διάδοχοί του θεωρούνταν όλοι μεταγενέστεροι Αββασίδες. Ο αλ-Μουτί ήταν μία αδύναμη προσωπικότητα, ουσιαστικά ένας ηγεμόνας-μαριονέτα τού εμίρη των Μπουγιδών, πρώτα τού Μουίζ αλ-Νταουλά, και στη συνέχεια τού γιου του, Ιζ αλ-Νταουλά (βασ. 967–978). Λόγω τής έλλειψης πραγματικής εξουσίας, ο ίδιος ο αλ-Μουτί εμφανίζεται ελάχιστα στα χρονικά τής βασιλείας του, και οι μεσαιωνικοί ιστορικοί γενικά θεωρούσαν την περίοδο αυτή ως την πιο άσχημη ύφεση τού χαλιφάτου των Αββασιδών,  μία άποψη που συμμερίζονται και οι σύγχρονοι μελετητές.  Τον αλ-Μουτί διαδέχθηκε ο γιος του αλ-Ταΐ, ο οποίος έκανε προσπάθειες να αποκαταστήσει την πολιτική του εξουσία, μέχρι που τον καθαίρεσε ο Μπαχά αλ-Νταουλά. Τον διαδέχθηκε ο εξάδελφός του αλ-Καντίρ. Κατά τη μακρά βασιλεία του, ο αλ-Καντίρ κατάφερε να αποκαταστήσει την πολιτική του εξουσία στη Βαγδάτη και τη γύρω περιοχή. Τον διαδέχθηκε ο γιος του αλ-Καΐμ, και κατά τη διάρκεια τής βασιλείας του οι Μπουγίδες αντικαταστάθηκαν από τους Σελτζούκους. Οι Αββασίδες συνέχισαν τη συνεργασία τους με τους Σελτζούκους μέχρι τη βασιλεία τού αλ-Μουκταφί. Στη συνέχεια οι Αββασίδες συνέχισαν να κυβερνούν το Ιράκ άμεσα χωρίς διαταραχές, μέχρι την εισβολή των Μογγόλων το 1258.

 Χαλιφάτο τού Καΐρου 
Οι Μαμελούκοι Σουλτάνοι τής Αιγύπτου και τής Συρίας αργότερα διόρισαν έναν Αββασίδη πρίγκιπα ως χαλίφη τού Καΐρου, αλλά αυτοί οι από τους Μαμελούκους Αββασίδες χαλίφες ήταν περιθωριοποιημένοι και απλώς συμβολικοί, χωρίς κοσμική εξουσία και με μικρή θρησκευτική επιρροή. Οι Αββασίδες τού Καΐρου ήταν σε μεγάλο βαθμό τελετουργικοί χαλίφες υπό την αιγίδα τού Μαμελουκικού σουλτανάτου, που εδραιώθηκε μετά την κατάληψη τής εξουσίας από τους Αγιουβίδες.   Παρόλο που διατήρησαν τον τίτλο για περίπου 250 χρόνια ακόμη, εκτός από την εγκατάσταση τού σουλτάνου σε τελετές, αυτοί οι χαλίφες είχαν μικρή σημασία. Μετά την κατάκτηση τής Αιγύπτου από τους Οθωμανούς το 1517, ο χαλίφης του Καΐρου, αλ-Μουταβακκίλ Γ΄, μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη.

Αιώνες αργότερα αναπτύχθηκε μία παράδοση, που έλεγε ότι εκείνη την εποχή, ο αλ-Μουταβακκίλ Γ΄ παρέδωσε επίσημα τον τίτλο τού χαλίφη, καθώς και τα εξωτερικά του σύμβολα -το σπαθί και τον μανδύα τού Μωάμεθ- στον Οθωμανό σουλτάνο Σελίμ Α΄, καθιερώνοντας τούς Οθωμανούς σουλτάνους ως τη νέα χαλιφική γραμμή. Μερικοί ιστορικοί έχουν σημειώσει ότι αυτή η ιστορία δεν εμφανίζεται στη βιβλιογραφία μέχρι τη δεκαετία τού 1780, υποδηλώνοντας ότι προβλήθηκε, για να ενισχύσει τούς ισχυρισμούς τής χαλιφικής δικαιοδοσίας επί των Μουσουλμάνων εκτός της αυτοκρατορίας, όπως επιβεβαιώθηκε στη Συνθήκη τού Κιουτσούκ Καϊναρτζά τού 1774. 

 Αξιοσημείωτα μέλη 

 Πρώιμη εποχή των Αββασιδών (750–861) 

 Αμπούλ-Αμπάς αλ-Σαφάχ, ο 1ος χαλίφης τού χαλιφάτου των Αββασιδών
 Aλ-Μανσούρ, ο 2ος χαλίφης των Αββασιδών 
 Αλ-Μαχντί, 3ος Αββασίδης χαλίφης (βασ. Οκτώβριος 775 – 24 Ιουλίου 785) ήταν ο Αββασίδης χαλίφης με τη μεγαλύτερη επιρροή. Προώθησε επίσης την τέχνη και την επιστήμη στο Ισλαμικό χαλιφάτο.
 Αλ-Χαντί (βασ. 785–786) ήταν χαλίφης των Αββασιδών. Ήταν πολύ ανοιχτός με τον λαό τής αυτοκρατορίας του, και επέτρεπε στους πολίτες να τον επισκέπτονται στο παλάτι τής Βαγδάτης, για να τού απευθύνονται. Ως εκ τούτου, θεωρούνταν φωτισμένος ηγεμόνας.
 Η βασιλεία τού Χαρούν αλ-Ρασίντ, 5ου χαλίφη των Αββασιδών (βασ. 786–809), παραδοσιακά θεωρείται η κορύφωση τής Χρυσής Εποχής τού Ισλάμ. Ίδρυσε τη θρυλική βιβλιοθήκη Μπαΐτ αλ-Χικμά («Οίκος τής Σοφίας») στη Βαγδάτη και κατά τη διάρκεια τής βασιλείας του η Βαγδάτη άρχισε να ακμάζει ως παγκόσμιο κέντρο γνώσης, πολιτισμού και εμπορίου.
 Αλ-Αμίν, (βασ. 809–813) 6ος χαλίφης των Αββασιδών, γιος τού Χαρούν αλ-Ρασίντ και τής Ζουμπαΐντα.
 Αλ-Μαμούν (βασ. 813–833) ήταν ο 7ος χαλίφης των Αββασιδών. Ήταν μορφωμένος και με σημαντικό ενδιαφέρον για την επιστήμη. Ο αλ-Μαμούν προώθησε το Κίνημα τής Μετάφρασης, ενώ ήταν επίσης αστρονόμος.
 Αλ-Μουτασίμ (833–842) ήταν ο 8ος χαλίφης των Αββασιδών, προστάτης τής τέχνης και ισχυρός στρατιωτικός ηγέτης.
 Αλ-Ουαθίλ (βασ. 842–847) ήταν ο 9ος χαλίφης των Αββασιδών. Ήταν μορφωμένος και με σημαντικό ενδιαφέρον για την επιστήμη.
 Αλ-Μουταβακίλ (βασ. 847–861) ήταν ο 10ος χαλίφης των Αββασιδών. Υπό τη βασιλεία τού οποίου η αυτοκρατορία των Αββασιδών έφθασε στο απόγειό της.

 Μέση εποχή των Αββασιδών (861–936) 

 Αλ-Μουταμίντ, χαλίφης των Αββασιδών από το 871 έως το 892.
 Ταλχά αλ-Μουβαφάκ ήταν ο στρατιωτικός ηγέτης των Αββασιδών και πατέρας τού χαλίφη αλ-Μουταντίντ.
 Αλ-Μουκταντίρ, ο 18ος χαλίφης των Αββασιδών, που βασίλευσε από το 908 έως το 932.
 Αλ-Ραντί, χαλίφης των Αββασιδών από το 936 έως το 940.

 Ύστερη εποχή των Αββασιδών (936–1258) 

 Αλ-Καντίρ, ισχυρός χαλίφης τής ύστερης εποχής των Αββασιδών.
 Μουχαμάντ ιμπν αλ-Καΐμ, πρίγκιπας των Αβασιδών τού 11ου αι., γιος τού αλ-Καΐμ και πατέρας τού Αλ-Μουκταντί.
 Αλ-Μουκταφί κυβέρνησε από το 1136 έως το 1160.
 Αλ-Νασίρ συνέχισε τις προσπάθειες τού παππού του αλ-Μουκταφί για την αποκατάσταση τού χαλιφάτου στον αρχαίο κυρίαρχο ρόλο του, και επέτυχε μία εκπληκτική επιτυχία, καθώς ο στρατός του κατέκτησε ακόμη και μέρη τού Ιράν.  Σύμφωνα με την ιστορικό Αντζέλικα Χάρτμαν, ο αλ-Νασίρ ήταν ο τελευταίος αποτελεσματικός χαλίφης των Αββασιδών . 
 Αλ-Μουστασίμ, ο τελευταίος Αββασίδης χαλίφης τής Βαγδάτης.

 Δυναστείες απόγονοι των Αββασιδών 
Στους αιώνες που ακολούθησαν την πολιορκία τής Βαγδάτης από τους Μογγόλους, αρκετές δυναστείες -που ιστορικά θεωρούνται Αββασιδικές- κυβέρνησαν διαφορετικές περιοχές. Η δυναστεία που κυβέρνησε την αυτοκρατορία Ουαντάι σε περιοχές τού σύγχρονου Τσαντ και Σουδάν είναι μεταξύ αυτών.  Οι δυναστείες των Αββασιδών κυβερνούσαν επίσης το κράτος Μπαχαβαλπούρ στο Πακιστάν, την περιοχή Μπαχντινάν στο βόρειο Ιράκ, και το χανάτο τού Μπαστάκ.  

Η ιστορία τού Αββασιδικού χανάτου τού Μπαστάκ αναφέρει ότι το 656 ΈΕ/1258 μΧ, το έτος τής πτώσης τής Βαγδάτης, και μετά τη λεηλασία τής πόλης, μερικά επιζώντα μέλη τής δυναστικής οικογένειας των Αββασιδών, με επικεφαλής τον μεγαλύτερο από αυτούς, τον Ισμαήλ Β΄, γιο τού Χαμζά, γιο τού Αχμέτ, γιο τού Μωάμεθ, μετανάστευσαν στο Νότιο Ιράν, όπου εγκαταστάθηκαν στο Χοντζ.   Ένας από τούς απογόνους τού Ισμαήλ Β΄ τελικά εγκαταστάθηκε στο Μπαστάκ, όπου αργότερα ιδρύθηκε το Αββασιδικό χανάτο τον 17ο αι. 

Εν τω μεταξύ, η αυτοκρατορία Ουαντάι ανέφερε παρόμοια καταγωγή, με καταγωγή από έναν άνδρα ονόματι Σαλίχ ιμπν Αμντουλάχ ιμπν Αμπάς, τού οποίου ο πατέρας Aμπντουλάχ ήταν ένας Αββασίδης πρίγκιπας, που έφυγε από τη Βαγδάτη για τη Χιτζάζ κατά την εισβολή των Μογγόλων. Είχε έναν γιο ονόματι Σαλίχ, ο οποίος θα μεγάλωνε και θα γινόταν ένας «ικανός νομικός» και ένας «πολύ ευσεβής άνθρωπος». Οι Μουσουλμάνοι ουλεμάδες που βρίσκονταν σε προσκύνημα στη Μέκκα τον συνάντησαν, και εντυπωσιασμένοι από τις γνώσεις του, τον προσκάλεσαν να επιστρέψει μαζί τους στο Σενάρ. Βλέποντας την απόκλιση τού πληθυσμού από το Ισλάμ, «προχώρησε περισσότερο», μέχρι που βρήκε το όρος Aμπού Σινούν στο Ουαντάι, όπου προσηλύτισε τούς εντόπιους στο Ισλάμ, και τούς δίδαξε τούς κανόνες του, μετά τούς οποίους τον έκαναν σουλτάνο, θέτοντας έτσι τα θεμέλια τής αυτοκρατορίας Ουαντάι. 

Όσον αφορά το χανάτο τού Μπαστάκ, ο σεΐχης Μοχαμέντ Χαν Μπαστακί ήταν ο πρώτος Αββασίδης ηγεμόνας τού Μπαστάκ και τού Τζαχανγκιρίγιε που έφερε τον τίτλο τού «Χαν» (που σημαίνει «ηγεμόνας» ή «βασιλιάς»), ο οποίος τού απονεμήθηκε από τον Καρίμ Χαν Ζαντ.  Ο τίτλος στη συνέχεια έγινε αυτός όλων των επόμενων Αββασιδών ηγεμόνων τού Μπαστάκ και τού Τζαχανγκιρίγιε, και συλλογικά αναφέρεται στον πληθυντικό, δηλαδή «χαν», στους απογόνους τού σεΐχη Μοχαμέντ Χαν Μπαστακί. Ο τελευταίος Αββασίδης ηγεμόνας τού Μπαστάκ και τού Τζαχανγκιρίγιε ήταν ο Μοχαμέντ Αζάμ Χαν Μπανιαμπασιάν, γιος τού Μοχαμέντ Ρεζά Χαν «Σατβάτ αλ-Μαμαλέκ» Μπανιαμπασί. Έγραψε το βιβλίο Ταρίχ-ε Τζαχανγκιρίγιε βα Μπανιαμπασιάν-ε Μπαστάκ (1960),  στο οποίο αφηγείται την ιστορία τής περιοχής και τής οικογένειας των Αββασιδών που την κυβέρνησε. Ο Μοχαμέντ Αζάμ Χαν Μπανιαμπασιάν απεβίωσε το 1967, γεγονός που θεωρείται το τέλος τής βασιλείας των Αββασιδών στο Μπαστάκ.

 Δείτε επίσης 
 Κατάλογος χαλιφών των Αββασιδών
 Τέχνη των Αββασιδών
 Αρχιτεκτονική των Αββασιδών
 Χαρέμι των Αββασιδών
 Φυλή Ντουντ
 Φυλή Τζααλίν
 Μπιστί

 Σημειώσεις 
 Για την πλήρη γενεαλογία του μέχρι τον Αλ-Αμπάς μπιν Αμπντουλμουταλίμπ, τον θείο τού Μωάμεθ από την πλευρά τού πατέρα του, ανατρέξτε στο: βιβλίο του Αλ-Αμπάσι, Nader al-Bayan fi Dhikr, Ansab Baniabassian.

 Αναφορές 

 Πηγές 
 People of India Uttar Pradesh Volume XLII edited by A. Hasan & J. C. Das page 285






 Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Bheesty" . Encyclopædia Britannica. 3 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 845.
 Gordon, Matthew S. (2001). The Breaking of a Thousand Swords: A History of the Turkish Military of Samarra (A.H. 200–275/815–889 C.E.). Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 0-7914-4795-2.
 Hoiberg, Dale H., ed. (2010). "Abbasid Dynasty". Encyclopedia Britannica. Vol. I: A-Ak – Bayes (15th ed.). ISBN 978-1-59339-837-8.
 Kennedy, Hugh (1993). "al-Mutawakkil ʿAlā 'llāh". In Bosworth, C. E.; van Donzel, E.; Heinrichs, W. P. & Pellat, Ch. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume VII: Mif–Naz. Leiden: E. J. Brill. pp. 777–778. ISBN 978-90-04-09419-2.
 Kennedy, Hugh (2004). The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the 6th to the 11th Century (Second ed.). Harlow: Longman. ISBN 978-0-582-40525-7.



 Saliba, George, ed. (1985). The History of al-Ṭabarī, Volume XXXV: The Crisis of the ʿAbbāsid Caliphate: The Caliphates of al-Mustaʿīn and al-Muʿtazz, A.D. 862–869/A.H. 248–255. SUNY Series in Near Eastern Studies. Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 978-0-87395-883-7.


 Zetterstéen, K. V. & Bosworth, C. E. (1993) 
 Zetterstéen, K. V. 
 Zetterstéen, K. V. (1993). 

Κατηγορία:Μουσουλμανικές δυναστείες
Κατηγορία:Αραβικές δυναστείες
Κατηγορία:Μπανού Χασίμ
Κατηγορία:Αββασίδες χαλίφηδες