Τρανσφοβία

Τρανσφοβία ονομάζεται το φάσμα των αρνητικών πεποιθήσεων, συναισθημάτων, και δράσεων κατά των τρανς ατόμων ή της διεμφυλικότητας γενικότερα. Η τρανσφοβία μπορεί να περιλαμβάνει συναισθηματική απόκρουση, φόβο, βία, θυμό, ή δυσφορία προς άτομα που δεν συμβαδίζουν με τις κοινωνικές προσδοκίες περί των φύλων. Συχνά εκφράζεται παράλληλα με ομοφοβικές απόψεις και επομένως θεωρείται συχνά μια πτυχή της ομοφοβίας. Η τρανσφοβία είναι ένας τύπος προκατάληψης και διάκρισης παρόμοιας με εκείνη του ρατσισμού και του σεξισμού,Judith A. Lewis, Michael D. Lewis, Judy A. Daniels, Community Counseling: A Multicultural-Social Justice Perspective (2010, ) και οι μη-λευκοί τρανς άνθρωποι υποβάλλονται συχνά και στις τρεις μορφές διακρίσεων ταυτόχρονα.

 Ετυμολογία 
Η λέξη τρανσφοβία είναι λόγιο ενδογενές δάνειο της αγγλικής transphobia, η οποία αποτελείται από την λατινική πρόθεση trans- («απέναντι, στην άλλη πλευρά») και την κατάληξη -phobia, από την αρχαία ελληνική φόβος. Η λέξη είναι χτισμένη με το ίδιο μοτίβο όπως η λέξη ομοφοβία, όπου το πρώτο συνθετικό παραπέμπει στην ομάδα ανθρώπων στην οποία ο όρος αναφέρεται (στην προκειμένη περίπτωση ή πρόθεση trans- σε αναφορά στο transgender). 

Η τρανσφοβία δεν είναι φοβία όπως αυτή ορίζεται στην κλινική ψυχολογία ή στην καθημερινή ζωή. Η χρήση της είναι παράλληλη με αυτή της ξενοφοβίας. Μαζί με την ομοφοβία, την λεσβοφοβία και την αμφιφοβία, η τρανσφοβία είναι μέλος των όρων που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν την διάκριση κατά των ΛΟΑΤ ατόμων.

 Εκδηλώσεις τρανσφοβίας 

 Βία και παρενόχληση 
Τα τρανς άτομα αντιμετωπίζουν αυξημένα ποσοστά βίας, συμπεριλαμβανομένων σωματικών επιθέσεων, σεξουαλικής παρενόχλησης, και ενδοοικογενειακής βίας. Σύμφωνα με την Transgender Έρευνα των ΗΠΑ του 2015, το 54% των τρανς ερωτηθέντων ανέφερε ότι έχει υποστεί βία από στενό σύντροφο, το 46% λεκτική παρενόχληση, το 10% σεξουαλική επίθεση, και το 9% σωματική επίθεση. Μία πρόσφατη έρευνα στην Ευρώπη έχει επίσης δείξει αυξημένα επίπεδα βίας σε σχέση με όχι μόνο ετεροφυλόφιλα άτομα αλλά και cisgender ΛΟΑ άτομα. Πάνω από τα μισά τρανς άτομα αναφέρουν τουλάχιστον ένα περιστατικό βίας κάποιου είδους.

 Σχολικός εκφοβισμός 
Ο κίνδυνος σχολικού εκφοβισμού για τους τρανς νέους είναι επίσης αυξημένος, με υψηλά επίπεδα αποκλεισμού, σωματικής βίας, και λεκτικής κακοποίησης. Σύμφωνα με μία αναφορά του 2011 από τον οργανισμό National Center for Transgender Equality, οι τρανς μαθητές στις ΗΠΑ αναφέρουν ανησυχητικά ποσοστά παρενόχλησης (78%), σωματικής επίθεσης (35%) και σεξουαλικής βίας (12%) στα σχολεία. Σημαντικό ποσοστό των ερωτηθέντων ανέφερε επίσης κακομεταχείριση από καθηγητές, συμπεριλαμβανομένων η παρενόχληση και ο εκφοβισμός (31%), η σωματική επίθεση (5%), και η σεξουαλική κακοποίηση (3%). Το 15% ανέφερε ότι διέκοψε την φοίτηση του λόγω παρενόχλησης, ενώ το 6% ανέφερε αποβολή λόγω της ταυτότητας φύλου του. Παρόμοια αποτελέσματα έδειξε και η μετέπειτα Transgender Έρευνα των ΗΠΑ του 2015. Παρόμοια φαινόμενα παρατηρούνται και εκτός των ΗΠΑ.

 Στην απασχόληση 
Η διάκριση έναντι των τρανς ατόμων εκδηλώνεται συχνά και στον χώρο εργασίας. Σύμφωνα με την αναφορά του National Center for Transgender Equality του 2011, το 90% των τρανς ατόμων στις ΗΠΑ αναφέρει διακρίσεις, παρενόχληση, ή προορατική δράση για την αντιμετώπιση αυτών, στον χώρο εργασίας, ενώ αντιμετωπίζουν διπλάσια ποσοστά ανεργίας σε σχέση με τον κοινό πληθυσμό.

Στην Ευρώπη, έρευνες και αναφορές από οργανισμούς όπως οι Transgender Europe, ILGA-Europe, και Stonewall Scotland έχουν διατυπώσει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα τρανς άτομα στην απασχόληση, όπως: παρενόχληση και εκφοβισμός στον χώρο εργασίας, φόβος αποκάλυψης της ΛΟΑΤ ταυτότητας του ατόμου λόγω ρίσκου εκφοβισμού, αυξημένα ποσοστά ανεργίας, προσωπικές και αδιάκριτες ερωτήσεις από συναδέλφους, απόλυση ύστερα από φυλομετάβαση, και άλλα.

 Στον τομέα της υγείας 
Σε μία αναφορά του National Center for Transgender Equality (2011), το 19% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι τους αρνήθηκε ιατρική περίθαλψη λόγω της ταυτότητας τους ως τρανς. Παρομοίως, σε μία ανάλυση της Transgender Europe στην Ευρώπη, το 30 με 46% των τρανς ερωτηθέντων δήλωσαν ότι έχουν υποστεί διακρίσεις από επαγγελματία υγείας ή προσωπικό κοινωνικών υπηρεσιών. Τέλος, σύμφωνα με μία μελέτη της Stonewall Scotland στην Βρετανία, 41% των τρανς ερωτηθέντων δήλωσε ότι το προσωπικό υγείας στερείται της απαραίτητης επίγνωσης των αναγκών υγείας των τρανς ατόμων.

 Στο διαδίκτυο 
μικρογραφία|Η εκπρόσωπος της Τζόρτζια στις ΗΠΑ, Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν (αριστερά), και η διαχειρίστρια του λογαριασμού Libs of TikTok, Τσάγια Ράιτσικ (δεξιά), κρατούν μια πινακίδα που υποστηρίζει ότι υπάρχουν ακριβώς δύο φύλα. Η Γκριν δημοσίευσε αυτήν την εικόνα στο X με τη λεζάντα "το @libsoftiktok ξέρει την αλήθεια!"
Τα τρανς άτομα πέφτουν συχνά θύματα διαδικτυακής παρενόχλησης, και βιώνουν υψηλότερα αναφερόμενα επίπεδα διαδικτυακής παρενόχλησης σε σύγκριση με τα cisgender άτομα. Μια μελέτη του Brandwatch που ανέλυσε πάνω από 10 εκατομμύρια αναρτήσεις σχετικά με την τρανς κοινότητα σε διάφορες πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης μεταξύ 2015 και 2019 βρήκε πως πάνω από 1,5 εκατομμύριο ήταν τρανσφοβικές. Αυτές οι αναρτήσεις ποικίλλαν, από την προώθηση τρανσφοβικού φρονήματος έως την ενθάρρυνση της βίας κατά των τρανς, και μέχρι της γενοκτονίας.

Αναρτήσεις από λογαριασμούς που προωθούν περιεχόμενο κατά των ΛΟΑΤ ατόμων, όπως αυτοί των Libs of TikTok και Ματ Γουώλς, έχουν παλαιότερα οδηγήσει σε βίαια περιστατικά και απειλές στον πραγματικό κόσμο, όπως βομβιστικές απειλές κατά νοσοκομείων, ή βία και απειλές θανάτου κατά μεμονωμένων γιατρών που πράττουν φροντίδα επιβεβαίωσης φύλου.

Θεωρίες συνωμοσίας που αφορούν την τρανς κοινότητα -όπως η εσφαλμένη θεωρία ότι τα τρανς άτομα επιθυμούν να κακοποιήσουν παιδιά ή γυναίκες-  προωθούνται συχνά στο διαδίκτυο. Τέτοιου είδους προώθηση συχνά πραγματοποιείται μέσω τρανσφοβικών μιμιδίων, και συχνά αφορά νομοσχέδια σχετικά με την πρόσβαση των τρανς ατόμων (και ιδιαίτερα των τρανς γυναικών) στις δημόσιες τουαλέτες.

 Από την κυβέρνηση 
Κύρια παραδείγματα τρανσφοβίας στο κυβερνητικό επίπεδο αποτελούν νόμοι που απαγορεύουν την φροντίδα επιβεβαίωσης φύλου ή την δυνατότητα υιοθεσίας για τα τρανς άτομα σε χώρες όπως η Ρωσία. Απαγορεύσεις στην χορήγηση καταστολέων εφηβείας για τους τρανς νέους, όπως αυτή που έχει θεσπιστεί στο Ηνωμένο Βασίλειο ή αυτές σε πολιτείες της Αμερικής, έχουν επίσης χαρακτηριστεί επιβλαβείς για την ψυχική υγεία των τρανς νέων από ορισμένους οργανισμούς υγείας και ειδικούς. Η αστυνομική βαρβαρότητα και άδικη αστυνομική μεταχείριση είναι περαιτέρω αυξημένες για τα τρανς άτομα, ενώ εγείρονται συχνά ανησυχίες σχετικά με το πώς η τοποθέτηση τρανς γυναικών σε ανδρικές φυλακές και ανδρικές δημόσιες τουαλέτες οδηγεί σε περιστατικά βίας και βιασμού εις βάρος τους.

 Λογοκρισία 
Τον Φεβρουάριο του 2025, ύστερα από εντολές του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών των Ηνωμένων Πολιτειών κατέβασαν πολλαπλές ιστοσελίδες που αφορούσαν θέματα υγείας της ΛΟΑΤ κοινότητας. Δόθηκε επίσης εντολή σε όλους τους επιστήμονές να ανακαλέσουν ή να διακόψουν τη δημοσίευση έρευνας ώστε να αφαιρεθούν «απαγορευμένοι όροι», οι οποίοι περιλάμβαναν λέξεις όπως «τρανστζέντερ», «τρανσέξουαλ», «ΛΟΑΤ», «non-binary», και άλλα σχετικά. Άλλοι οργανισμοί, όπως το State Department, αναγκάστηκαν επίσης να αφαιρέσουν αναφορές στην τρανς κοινότητα από τις ιστοσελίδες τους, σμικρύνοντας το ΛΟΑΤ ακρωνύμιο σε «ΛΟΑ» όπου αυτό χρησιμοποιούταν.

 Misgendering 
Misgendering ονομάζετε η πράξη του να προσδιορίσει ή να αναφερθεί κανείς σε ένα τρανς άτομο με φύλο διαφορετικό της ταυτότητας του. Το misgendering μπορεί να γίνει σκόπιμα ή κατά λάθος. Συνηθισμένα παραδείγματα της πράξης είναι η χρήση λανθασμένων αντωνυμιών για την περιγραφή κάποιου («αυτός»/«αυτή»), η προσφώνηση ενός ατόμου ως «κυρία» ή «κύριος» σε αντίθεση με την ταυτότητα φύλου του, η χρήση του παλαιού, προ-φυλομετάβασης ονόματος ενός ατόμου αντί του τρέχοντος ονόματός του («deadnaming»), ή η εμμονή το άτομο να τηρεί τις κοινωνικές νόρμες του φύλου με το οποίο γεννήθηκε αντί αυτού της ταυτότητας του. Η σκόπιμη αναφορά σε ένα τρανς άτομο με το λάθος φύλο θεωρείται εξαιρετικά προσβλητική από τα άτομα αυτά, και είναι κάτι που βιώνουν σε συστηματική βάση τόσο πριν όσο και μετά την φυλομετάβαση τους.

 Σε κοινωνικά κινήματα 

 Στον φεμινισμό 
Ορισμένα ρεύματα του φεμινισμού θεωρούνται τρανσφοβικά. Τυπικά, τέτοια ρεύματα περιλαμβάνουν την άποψη πως τα τρανς άτομα είναι «προδότες» ή «παραβάτες» την θηλυκότητας, πως οι τρανς γυναίκες δεν είναι αληθινές γυναίκες και εκ τούτου δεν πρέπει να έχουν πρόσβαση σε γυναικείους χώρους, πως η δυσφορία φύλου οφείλεται σε εσωτερικευμένο σεξισμό, και πως η φυλομετάβαση αποτελεί πατριαρχική απόπειρα ενίσχυσης των ρόλων των φύλων και «διαγραφής» των cisgender γυναικών. Φεμινίστριες που εκφράζουν τέτοιες ή παρόμοιες απόψεις συχνά αποκαλούνται TERFs (trans-exclusionary radical feminists ή ριζoσπαστικές φεμινίστριες τρανς-αποκλεισμού), και συχνά επικρίνονται από άλλες φεμινίστριες.

 Σε ΛΟΑ κοινότητες 
μικρογραφία|Διαδηλωτές έξω από την πρεμιέρα του Ticked-Off Trannies with Knives, ταινία γραμμένη και σκηνοθετημένη από τον γκέι σκηνοθέτη Ισραήλ Λούνα, η οποία κατηγορήθηκε για τρανσφοβία εν μέρει λόγω των αναφορών που έκανε σε δολοφονίες τρανς ατόμων στην πραγματική ζωή.
Τρανσφοβία εκδηλώνεται και σε λεσβιακές, ομοφυλόφιλες, και αμφιφυλόφιλες κοινότητες, παρά την ιστορική αλλά και σύγχρονη συνεργασία αυτών των κοινοτήτων με την τρανς κοινότητα. Tρανσφοβικές συμπεριφορές ατόμων που έλκονται από το ίδιο φύλο συνδέονται συχνά με την LGB Alliance, μια ομάδα πίεσης που αποσκοπεί στον διαχωρισμό των τρανς ατόμων από την ευρύτερη ΛΟΑΤ+ κοινότητα, και που έχει χαρακτηριστεί ως «αντί-τρανς», «trans-exclusionary», και «ομάδα μίσους» από ακτιβιστές, ακαδημαϊκούς, καθώς και οργανισμούς υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τρανσφοβικά κινήματα εντός της ΛΟΑ κοινότητας, όπως η LGB Alliance, συχνά χρησιμοποιούν το σλόγκαν «ΛΟΑ χωρίς το Τ» (LGB without the T). 

Άλλοι οργανισμοί που σχετίζονται με την τρανσφοβία από πλευράς ομοφυλόφιλων ατόμων περιλαμβάνουν τους Gays Against Groomers και Get The L Out. Είναι σημαντικό να επισημανθεί πως, αν και προβάλλουν την υποστήριξη για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων ως έναν από τους κύριους σκοπούς τους, τέτοιοι οργανισμοί κατηγορούνται συχνά και για ομοφοβία, ενώ ο ίδιος ο ισχυρισμός ότι τα μέλη τους είναι ΛΟΑ άτομα τίθεται υπό αμφισβήτηση από μερικούς.

 Συνέπειες 

 Στην ψυχική υγεία 
Τα τρανς άτομα αντιμετωπίζουν σημαντικά αυξημένα ποσοστά αυτοκτονικού ιδεασμού και αποπειρών αυτοκτονίας σε σχέση με τον κοινό πληθυσμό. Φαινόμενα όπως ο εκφοβισμός, η βία, η απόρριψη, η παρενόχληση, και η κακομεταχείριση σε πολλαπλούς τομείς της ζωής αναφέρονται στην βιβλιογραφία ως κύριοι παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτή την αύξηση. Έρευνα υπονοεί επίσης πως αυξήσεις στον αυτοκτονικό ιδεασμό μπορούν να προκληθούν από «αντί-τρανς» νομοθεσία, ειδικά για τους τρανς νέους. Παράγοντες όπως η κοινωνική υποστήριξη και η μειωμένη τρανσφοβία σχετίζονται με μεγάλες μειώσεις στον κίνδυνο αυτοκτονίας, υποδηλώνοντας ότι οι παρεμβάσεις για την μείωση της τρανσφοβίας μπορεί να βοηθούν την ψυχική υγεία των τρανς ατόμων. 

 Δείτε επίσης 

 Μειονότητα
 Τρανσμισογυνισμός 
 Έγκλημα μίσους 
 Ρητορική μίσους 
 Δικαιώματα ΛΟΑΤ στον κόσμο 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Σεξισμός
Κατηγορία:Διάκριση εις βάρος ΛΟΑΤ ατόμων
Κατηγορία:ΛΟΑΤ