Παρασκευή και 13 (franchise)

Το Παρασκευή και 13 (αγγλ: Friday the 13th) είναι αμερικανικό franchise τρόμου που αποτελείται από δώδεκα ταινίες σλάσερ, μια τηλεοπτική σειρά, μυθιστορήματα, κόμικ και βιντεοπαιχνίδια. Το franchise επικεντρώνεται κυρίως στο φανταστικό χαρακτήρα Τζέισον Βόρχις ο οποίος πνίγηκε ως μικρό αγόρι στη Κατασκήνωση Κρίσταλ Λέικ λόγω της αδιαφορίας του προσωπικού της κατασκήνωσης. Δεκαετίες αργότερα, η περιοχή φημολογείται ότι είναι «καταραμένη» και είναι το σκηνικό για μια σειρά μαζικών δολοφονιών. Ο Τζέισον περιέχεται σε όλες τις ταινίες, είτε ως ο δολοφόνος, είτε ως το κίνητρο των δολοφονιών. Η αρχική ταινία, που δημιουργήθηκε για να εξαργυρώσει την επιτυχία του Η Νύχτα με τις Μάσκες (1978), γράφτηκε από το Βίκτορ Μίλερ, ενώ ο Σον Κάνινγκχαμ ήταν ο παραγωγός και ο σκηνοθέτης. Οι ταινίες έχουν συνολικά έσοδα πάνω από 468 εκατομμύρια δολάρια στο box-office σε παγκόσμιο επίπεδο. Ήταν παγκοσμίως το υψηλότερου κέρδους franchise τρόμου μέχρι το Η Νύχτα με τις Μάσκες (2018), το οποίο έβαλε το συγκεκριμένο franchise στη κορυφή.

Ο Φρανκ Μανκούζο Τζ., ένας παραγωγός των ταινιών, επίσης ανέπτυξε τη τηλεοπτική σειρά Παρασκευή και 13: Η Σειρά αφού η Paramount κυκλοφόρησε το Ο Τζέισον Ζει. Η τηλεοπτική σειρά δεν είχε συνδεθεί με το franchise από οποιοδήποτε χαρακτήρα ή τοποθεσία, αλλά δημιουργήθηκε με βάση την ιδέα της «κακής τύχης και της κατάρας», την οποία η σειρά ταινιών συμβόλιζε.Grove, David, pp. 189–196 Ενώ το franchise ήταν στην ιδιοκτησία της Paramount τέσσερις ταινίες προσαρμόστηκαν σε μυθιστορήματα, με το Παρασκευή και 13 Μέρος III να γίνεται μυθιστόρημα από δυο ξεχωριστούς συγγραφείς. Όταν το franchise πωλήθηκε στη New Line Cinema, ο Κάνινγκχαμ επέστρεψε ως παραγωγός για να επιβλέψει δυο ακόμη ταινίες και εκτός από αυτό μια ταινία crossover με το χαρακτήρα Φρέντυ Κρούγκερ από το Εφιάλτης στο Δρόμο με τις Λεύκες. Υπό τη New Line Cinema, εκδόθηκαν δεκατρία μυθιστορήματα και διάφορες σειρές κόμικ που περιείχαν το Τζέισον.

Παρόλο που οι ταινίες δεν ήταν δημοφιλείς με τους κριτικούς, το Παρασκευή και 13 θεωρείται ένα από τα πιο πετυχημένα franchises διασκέδασης στην Αμερική. Όχι μόνο για την επιτυχία των ταινιών, αλλά και για την εκτεταμένη εμπορευματοποίηση και επαναλαμβανόμενες αναφορές στη ποπ κουλτούρα. Η δημοτικότητα του franchise έχει δημιουργήσει μια ομάδα θαυμαστών που έχουν δημιουργήσει το δικές τους ταινίες Παρασκευή και 13 και πιστά αντίγραφα των ενδυμάτων του Τζέισον Βόρχις. Ο μάσκα χόκεϊ του Τζέισον έχει γίνει μια από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες στο τρόμο και τη ποπ κουλτούρα.
 Ταινίες 
 Ταινία Κυκλοφορία στις ΗΠΑ Σκηνοθέτης Σεναριογράφος(οι) Ιστορία Παραγωγός(οι)Παρασκευή και 13 (1980)  Σον Κάνινγκχαμ Βίκτορ Μίλερ Σον ΚάνινγκχαμΠαρασκευή και 13 Μέρος 2  Στιβ Μάινερ Ρον Κουρζ Στιβ ΜάινερΠαρασκευή και 13 Μέρος III   Μάρτιν Κίτροσερ & Κάρολ Ουότσον Φρανκ Μανκούζο Τζ.Παρασκευή και 13: Το Τελευταίο Κεφάλαιο  Ζόσεφ Ζίτο Μπάρνεϊ Κόεν Μπρους Χαϊντέμι ΣάκοουΠαρασκευή και 13: Ένα Νέο Ξεκίνημα  Ντάνι Στάινμαν Μάρτιν Κίτροσερ, Ντέιβιντ Κόεν & Ντάνι Στάινμαν Μάρτιν Κίτροσερ & Ντέιβιντ Κόεν Τίμοθι ΣίλβερΠαρασκευή και 13 Μέρος VI: Ο Τζέισον Ζει  Τομ ΜακΛόχλιν Τομ ΜακΛόχλιν Ντον ΜπερνςΠαρασκευή και 13 Μέρος VII: Το Νέο Αίμα  Τζον Καρλ Μπουέκλερ Μανουέλ Φιντέλο & Ντάριλ Χάνεϊ Ίεν ΠάτερσονΠαρασκευή και 13 Μέρος VIII: Ο Τζέισον Καταλαμβάνει το Μανχάταν  Ρομπ Χέντεν Ρομπ Χέντεν Ράντι ΚέβελντεϊβΟ Τζέισον Πηγαίνει στη Κόλαση: Η Τελευταία Παρασκευή  Άνταμ Μάρκους Τζέι Χούελι & Ντιν Λόρεϊ Τζέι Χούελι, Άνταμ Μάρκους & Ντιν Λόρεϊ Σον Κάνινγκχαμ και Ντέμπι Χάιν-ΚαςΤζέισον Εξ  Τζέιμς Άιζακ Τοντ Φάρμερ Νόελ Κάνινγκχαμ, Σον Κάνινγκχαμ και Τζέιμς ΆιζακΦρέντυ εναντίον Τζέισον  Ρόνι Γιού Μαρκ Σουίφτ και Ντάμιαν Σάνον Σον ΚάνινγκχαμΠαρασκευή και 13 (2009)  Μάρκους Νίσπελ Μαρκ Σουίφτ & Ντάμιαν Σάνον Μαρκ Σουίφτ, Ντάμιαν Σάνον & Μαρκ Ουίτον Μάικλ Μπέι, Άντριου Φορμ και Μπραντ Φούλερ

 Παραπομπές 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Σειρά ταινιών Friday the 13th στο AllMovie
 Σειρά ταινιών Friday the 13th στο Box Office Mojo
 https://fridaythe13thfilms.com/

Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές σειρές ταινιών
Κατηγορία:Μαζική δολοφονία στη μυθοπλασία
Κατηγορία:Ταινίες που έγιναν μυθιστορήματα
Κατηγορία:Ταινίες που έγιναν βιντεοπαιχνίδια
Κατηγορία:Ταινίες που έγιναν κόμικς
Κατηγορία:Ζόμπι στη μυθοπλασία‎
Κατηγορία:Franchises της Warner Bros.
Κατηγορία:New Line Cinema
Κατηγορία:Paramount Pictures franchises