Αμαρτωλοί και δολοφόνοι

Το Αμαρτωλοί και δολοφόνοι (πρωτότυπος τίτλος: Out of the Past), είναι αμερικανικό φιλμ νουάρ του 1947, σε σκηνοθεσία Ζακ Τουρνέρ, βασισμένο
στο μυθιστόρημα του 1946 Στήστε την κρεμάλα μου ψηλά  (Build My Gallows High) του Τζέφρι Χομς, φιλολογικό ψευδώνυμο του Ντάνιελ Μεϊνγουέρινγκ, που έγραψε και το σενάριο, με επιπλέον διαλόγους από τον Τζέιμς Μ. Κέιν. Πρωταγωνιστούν οι Ρόμπερτ Μίτσαμ, Τζέιν Γκριρ, Κερκ Ντάγκλας και Ρόντα Φλέμινγκ.

Το Αμαρτωλοί και δολοφόνοι είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παράδειγματα των φιλμ νουάρ λόγω της σύνθετης, θανατηφόρας ιστορίας, της σκοτεινής κινηματογραφίας και του κλασικού ρόλου της φαμ φατάλ. Το 1991 η ταινία χαρακτηρίστηκε από την Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου ως «πολιτιστικά, αισθητικά και ιστορικά σημαντική» και επιλέχθηκε να ενταχθεί στο Εθνικό Μητρώο Κινηματογράφου των Ηνωμένων Πολιτειών.

 Πλοκή 
Ο Τζο Στεφάνος φτάνει στο Μπρίτζπορτ της Καλιφόρνια, μια αγροτική ορεινή πόλη, αναζητώντας τον Τζεφ Μπέιλι. Σύντομα τον βρίσκει να ψαρεύει με την Άννα Μίλερ και του λέει ότι ο Γουίτ Στέρλινγκ, ένας βασιλιάς τζόγου της Νέας Υόρκης που βρίσκεται τώρα στη λίμνη Ταχόε, θέλει να τον δει. Ο Τζεφ συμφωνεί απρόθυμα να συναντηθεί με τον Στέρλινγκ και καλεί την Άννα να τον ακολουθήσει. Στο δρόμο, ο Τζεφ αρχίζει να εξιστορεί  στην Άννα, ένα σκοτεινό επεισόδιο στο παρελθόν του (σε αναδρομή).

Το πραγματικό όνομα του Μπέιλι είναι Μάρκαμ. Αυτός και ο πρώην συνεργάτης του Τζακ Φίσερ ήταν ιδιωτικοί ντεντέκτιβ στη Νέα Υόρκη, οι οποίοι είχαν προσληφθεί έναντι μεγάλης αμοιβής από τον Στέρλινγκ για να βρουν τη φίλη του, Κάθι Μόφατ, η οποία τον πυροβόλησε και του έκλεψε 40.000 δολάρια πριν φύγει. Παρά τον Φίσερ, ο Στέρλινγκ λέει στον Μάρκαμ ότι θέλει να χειριστεί την υπόθεση μόνος του. Κατά την έξοδο, ο Φίσερ επιμένει ότι η πληρωμή τους θα εξακολουθεί να είναι 50-50 σύμφωνα με τη μόνιμη συμφωνία τους, στην οποία συμφωνεί ο Μάρκαμ.

Η έρευνα του Τζεφ τον οδηγεί στην Πόλη του Μεξικού, προτού βρει την Κάθι στο Ακαπούλκο. Εκεί η Κάθι προσελκύει ερωτικά σταδιακά τον Τζεφ, παραδεχόμενη ότι πυροβόλησε τον Στέρλινγκ αλλά αρνούμενη ότι πήρε τα χρήματά του. Ο Τζεφ της προτείνει να εξαφανιστούν μαζί, αλλά η Κάθι τον προειδοποιεί για τη βίαιη ζήλια του Στέρλινγκ, την οποία όμως ο Τζεφ απορρίπτει. Καθώς ετοιμάζονται να φύγουν μαζί και μαζεύουν τα πράγματα τους, ο Τζεφ εκπλήσσεται από την άφιξη του Στέρλινγκ και του Στέφανου που έχουν έρθει για να ελέγξουν την πρόοδό του. Ο Τζεφ λέει ψέματα στον Στέρλινγκ ότι η Κάθι ξέφυγε απο την παρακολούθηση του και βρίσκεται σε ένα ατμόπλοιο που πηγαίνει νότια. Ο Στέρλινγκ δίνει εντολή στον Τζεφ να συνεχίσει να την αναζητά.

Το ζευγάρι καταφεύγει στο Σαν Φρανσίσκο. Σύντομα εντοπίζονται από τον Φίσερ, ο οποίος εργάζεται τώρα για τον Στέρλινγκ. Ο Τζεφ και η Κάθι αποφασίζουν να χωρίσουν για να μην εντοπίστουν, με τον Τζεφ να πηγαίνει στο Λος Άντζελες. Με αυτοπεποίθηση ότι έδωσε στον Φίσερ ψεύτικα ίχνη, ο Τζεφ κανονίζει να συναντήσει την Κάθι σε μια καμπίνα στη Σιέρα Νεβάδα, μόνο για να διαπιστώσει ότι ο Φίσερ την ακολουθούσε αντ 'αυτού. Μετά από μια λογομαχία, οι δύο άνδρες τσακώνονται και η Κάθι πυροβολεί τον Φίσερ και τον σκοτώνει. Αφού φύγει, ο Τζεφ ανοίγει το τραπεζικό της βιβλιάριο για να διαπιστώσει ότι υπάρχουν σε αυτό τα 40.000 δολάρια.

Ο Τζεφ τελειώνει την εξομολόγηση του στην Άννα καθώς φτάνουν στο κτήμα του Στέρλινγκ στη Λίμνη Ταχόε, τερματίζοντας την αναδρομή. Η Άννα τον αφήνει και ο Τζεφ καλοσωρίζεται από έναν χαρούμενο Στέρλινγκ, ο οποίος του λέει ότι του έχει μια δουλειά μόνο αυτός μπορεί να χειριστεί. Ο Τζεφ αρνείται, αλλά κατά τη διάρκεια του πρωινού ο Τζεφ τρομάζει όταν εμφανίζεται η Κάθι. Ο Στέρλινγκ λέει ότι και οι δύο «επέστρεψαν», υποδεικνύοντας στον Τζεφ ότι η υπόθεση δεν είναι αυτή που μπορεί να απορρίψει.

Υποκύπτοντας στις πιέσεις του Στέρλινγκ, ο Τζεφ αποφασίζει να ασχοληθεί με τη νέα υπόθεση που του αναθέτει : Να κλέψει έναν φάκελο με έγγραφα από τον δικηγόρο του Στέρλινγκ που τον εκβιάζει. Όσο εμπλέκεται πιο πολύ στην υπόθεση, τόσο πιο ξεκάθαρο φαίνεται πως είναι και αυτός στο στόχαστρο. Μια αλυσίδα γεγονότων αποκαλύπτουν πως ο ρόλος της Κάθι στα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετος απ’ ό,τι θα πίστευαν όσοι την συναναστρέφονται, και πως δεν διστάζει να κάνει τα πάντα για να ξεφύγει η ίδια. Ο Τζεφ προσπαθώντας να είναι τίμιος, φέρνει τον εαυτό του σε ακόμα πιο δύσκολη θέση καθώς μέχρι και το τελευταίο λεπτό δεν μπορεί να πιστέψει πως όσοι βρίσκονται μπλεγμένοι στον ιστό της Κάθι οδηγούνται ένας προς έναν στο θάνατο.

 Διανομή ρόλων 
 Ρόμπερτ Μίτσαμ - Τζέφ Μπέιλι / Τζεφ Μάρκαμ
 Τζέιν Γκριρ - Κάθι Μόφατ
 Κερκ Ντάγκλας - Γουίτ Στέρλινγκ
 Πολ Βαλεντάιν - Τζο Στεφάνος
 Βιρτζίνια Χιούστον - Αν Μίλερ
 Στιβ Μπρόντι - Τζακ Φίσερ
 Ρόντα Φλέμινγκ - Μέτα Κάρσον
 Ρίτσαρντ Γουέμπ - Τζιμ
 Ντίκι Μουρ ως παιδί
 Κεν Νάιλς - Λέοναρντ Ελς
 Τερέζα Χάρις - Γιούνις

 Παραγωγή 
Η ταινία παρήχθη από την RKO Pictures και το βασικό προσωπικό - ο σκηνοθέτης Ζακ Τουρνέρ, ο διευθυντής φωτογραφίας Νίκολας Μουσουράκα, οι ηθοποιοί Μίτσαμ και Γκριρ, μαζί με την ομάδα σχεδιασμού του Αλμπέρ Σ. Ντ'Αγκοστίνο - ήταν μακροχρόνιοι συνεργάτες της RKO. Αν και το στούντιο επικεντρώθηκε στη δημιουργία ταινιών Β κατηγορίας στις αρχές της δεκαετίας του 1940, η ταινία μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο είχε έναν σχετικά πλούσιο προϋπολογισμό., table 6.3.

 Επιλογή ηθοποιών 
Οι Τζον Γκάρφιλντ και Ντικ Πάουελ απέρριψαν τον πρωταγωνιστικό ρόλο.Richard B. Jewell, Slow Fade to Black: The Decline of RKO Radio Pictures, University of California, 2016. Ο Κερκ Ντάγκλας, στην τρίτη μόνο εμφάνισή του στον κινηματογράφο, έχει δευτερεύοντα ρόλο, αλλά και κεντρικό ρόλο στην ιστορία ως ο ανταγωνιστής του Μίτσαμ. Την επόμενη φορά που ο Μίτσαμ και ο Ντάγκλας έπαιξαν σημαντικούς ρόλους στην ίδια ταινία ήταν στο γουέστερν του 1967, The Way West, δίπλα στον Ρίτσαρντ Γουίντμαρκ.Server, Lee. Robert Mitchum: "Baby I Don't Care". St. Martin's Publishing Group, 2002. 408.

 Κινηματογράφιση 
Οι τοποθεσίες γυρισμάτων ήταν ευρέως διαδεδομένες και περιλαμβάνουν το Σαν Φρανσίσκο, τα μικρά χωριά Μπρίτζπορτ, την λίμνη Σέργουντ και Σέκουιτ Πόιντ, οι έρημοι της Νεβάδα και της Καλιφόρνια, διάφορες λίμνες όπως η Λίμνη Ταχόε και το κινηματογραφικό ράντσο της RKO Pictures στο Ενσίνο. Επιπλέον γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στο Ακαπούλκο του Μεξικού και στη Νέα Υόρκη.

 Κυκλοφορία 
Η ταινία έκανε πρεμιέρα στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 13 Νοεμβρίου 1947. 
Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε την 24 Σεπτεμβρίου 1962 και προβλήθηκε στους κινηματογράφους «Αθηναίον», «Μετροπόλ» και «Ρεξ» της Αθήνας.

 Υποδοχή 
 Κριτικές 
Το Αμαρτωλοί και δολοφόνοι θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα φιλμ νουάρ όλων των εποχών. Ο Ρόμπερτ Οτόσον χαιρέτισε την ταινία ως «το νέο και εξαιρετικό νουάρ της δεκαετίας του 1940».

Ο κριτικός του κινηματογράφου Μπόσλεϊ Κράουδερ των New York Times έγραψε: "Ωστόσο, όπως λέμε, είναι πολύ γρήγορο και πολύ ενδιαφέρον που παίζεται από ένα καστ που έχει σκηνοθετήσει καλά και έξυπνα ο Ζακ Τουρνέρ. Ο Ρόμπερτ Μίτσαμ είναι υπέροχα αναιδής και γεμάτος αυτοπεποίθηση ως μπερδεμένος «ιδιωτικός ερευνητής», που «καταναλώνει έναν αστρονομικό αριθμό τσιγάρων για να δείξει την αδιαλλαξία του. Και η Τζέιν Γκριρ είναι πολύ κομψή ως η Δαλιδά, ενώ ο Κερκ Ντάγκλας είναι απολαυστικός ως μεγάλος απατεώνας.

 Αναδρομικές αξιολογήσεις 
Δεκαετίες αργότερα, στην αξιολόγησή του για την ταινία το 2004 για την εφημερίδα Chicago Sun-Times, ο κριτικός Ρότζερ Ίμπερτ σημείωσε:

Όσον αφορά την κομψή και μελαγχολική κινηματογράφηση της παραγωγής, ο Ίμπερτ χαρακτήρισε επίσης την ταινία ως Η καλύτερη ταινία με θέμα το κάπνισμα τσιγάρων όλων των εποχών.

Στον ιστότοπο συλλογής κριτικών Rotten Tomatoes η ταινία έχει αποδοχή  έγκρισης 95%, βασισμένες σε 37 κριτικές με μέσο όρο 9/10. Η κριτική συναίνεση του ιστότοπου αναφέρει: Με φόντο τον μελαγχολικό Ρόμπερτ Μίτσαμ, το Αμάρτημα του παρελθόντος είναι ένα υποδειγματικό νουάρ βουτηγμένο στην καταστροφικότητα και τον αισθησιασμό. Στο Metacritic στην ταινία αποδίδεται μέσος όρος βαθμολογίας 85 στα 100, με βάση 19 κριτικές, υποδεικνύοντας «καθολική αναγνώριση».

 Ριμέικ 
Το Αμαρτωλοί και δολοφόνοι έγινε ριμέικ το 1984 με τίτλο Έρωτας δίχως αύριο με τη Ρέιτσελ Γουάρντ στον ρόλο της Γκριρ, τον Τζεφ Μπρίτζες στη θέση του Μίτσαμ και τον Τζέιμς Γουντς ως μια παραλλαγή του ρόλου του Κερκ Ντάγκλας, με την Τζέιν Γκριρ ως τη μητέρα της πρωταγωνίστριας και τον Ρίτσαρντ Γουίντμαρκ σε δευτερεύοντα ρόλο.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 




Κατηγορία:Ταινίες του 1947
Κατηγορία:Φιλμ νουάρ
Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες της δεκαετίας 1940
Κατηγορία:Αμερικανικές ασπρόμαυρες ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές αστυνομικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Ζακ Τουρνέ
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής RKO Pictures
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε αμερικανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Ταινίες Εθνικού Μητρώου Κινηματογράφου Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Μεξικό
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Σαν Φρανσίσκο
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Νέα Υόρκη
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Λος Άντζελες
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στο Σαν Φρανσίσκο
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στο Μεξικό