Αρχαία αιγυπτιακή φόρμουλα προσφοράς

Η φόρμουλα προσφοράς, επίσης γνωστή και από τις εισαγωγές λέξεις της ως φόρμουλα ḥtp-ḏỉ-nsw ή ḥtp-ḏj-nswt ήταν η στάνταρτ αφιερωτική φόρμουλα (ή αλλιώς τύπος) που βρίσκεται σε αρχαία αιγυπτιακά ταφικά αντικείμενα, και η οποία πιστευόταν ότι επέτρεπε στον νεκρό να συμμετέχει στις προσφορές προς τις μεγαλύτερες θεότητες που γίνονταν εκ μέρους του βασιλιά, ή τις προσφορές που προσφέρονταν άμεσα στον νεκρό από μέλη της οικογένειας του It is among the most common of all Middle Egyptian texts..

Οι εισαγωγικές της λέξεις, ḥtp-ḏj-nswt, χετέρ ντζι νεσούτ, «προσφορά που δίνεται από τον βασιλιά», ακολουθείται από το όνομα της θεότητας και τη λίστα με τις προσφορές. Η φόρμουλα προσφοράς συνήθως βρίσκεται εγχαραγμένη ή γραμμένη σε ταφικές στήλες, ψευδοθύρες, φέρετρα, και κάποιες φορές και σε ταφικά αντικείμενα. Κάθε άτομο συμπλήρωνε στη φόρμουλα το όνομά του και τους τίτλους του. Η φόρμουλα προσφοράς δεν ήταν μόνο προνόμιο του βασιλιά όπως άλλα θρησκευτικά κείμενα όπως η Λιτανεία του Ρα, αλλά μπορούσε να τη χρησιμοποιήσει όποιος είχε την οικονομική δυνατότητα για να πληρώσει να ετοιμαστεί γι’ αυτόν.

Κείμενο
Όλες οι αρχαίες αιγυπτιακές φόρμουλες προσφοράς είχαν την ίδια βασική δομή, αλλά υπάρχει πολύ μεγάλη ποικιλία στις θεότητες και το είδος των προσφορών που αναφέρονται, και σε επιθετικούς προσδιορισμούς και τίτλους που χρησιμοποιούνται. Παρακάτω ακολουθεί ένα τυπικό παράδειγμα φόρμουλας προσφοράς:

M23 t:R4 X8 Q1 D4 nb R11 w O49:t Z1 nTr aA nb U23 b N26:O49
D37:f O3 F1:H1 V6 S27 x:t nb:t nfr:t wab:t S34:t nTr i m
 n:D28:n i F39:x i i F12 s r:t:z:n A1 Aa11:P8 

ḥtp dỉ nsw wsỉr nb ḏdw, nṯr ꜥꜣ, nb ꜣbḏw
dỉ=f prt-ḫrw t ḥnqt, kꜣw ꜣpdw, šs mnḥt ḫt nbt nfrt wꜥbt ꜥnḫt nṯr ỉm 
n kꜣ n ỉmꜣḫy s-n-wsrt, mꜣꜥ-ḫrw

"Μια προσφορά που δίνεται από τον βασιλιά (στον) Όσιρι, τον Κύριο της Βούσιρις, ο μεγάλος θεός, ο Κύριος της Αβύδου."
"Ας προσφέρει μια αφιερωματική προσφορά ψωμιού, μπίρας, πουλιών, ρουχισμού, και κάθε αγαθού και αγνού πράγματος με το οποίο ζούνε οι θεοί. "
"Για το Κα του σεβαστού Σενουσρέτ, Αληθινού στη Φωνή."

Η φόρμουλα πάντα αρχίζει με τη φράση:
M23 t:R4 X8 
ḥtp dỉ nsw 
Η φράση χρησιμοποιούταν από την Αρχαία αιγυπτιακή γραφή, και κυριολεκτικά σημαίνει "μια προσφορά που δίνεται από τον βασιλιά". Η αφιέρωση αυτή δεν σημαίνει ότι η προσφορά δινόταν προσωπικά από τον βασιλιά. Αντίθετα, υποδηλώνει ότι οι ταφικές προσφορές είχαν τη βασιλική συγκατάθεση. Επειδή ο βασιλιά θεωρούταν ως ενδιάμεσος μεταξύ του λαού της Αιγύπτου και των θεών, οι προσφορές δίνονταν στο όνομά του.

Μετά η φόρμουλα αναφέρει έναν θεό του Κάτω Κόσμου και αρκετά από τα επίθετά του. Συνήθως ο θεός είναι ο Όσιρις, ο Άνουβις ή (σπάνια) ο Γκεμπ, ο Ουπουαούτ ή άλλη θεότητα. Αυτό το μέρος της φόρμουλας αναφέρει την υπεύθυνη τοπική πόλη / περιοχή που όντως προσφέρει τις προσφορές. Αυτές θεωρούνται ότι είναι υπό την αιγίδα του τοπικού προστάτη θεού αυτής της περιοχής. Η επόμενη πρόσταση είναι τυπική επίκλιση του Όσιρι: 
Q1 D4 nb R11 w O49:t Z1 nTr aA nb U23 b N26:O49
wsỉr nb ḏdw, nṯr ꜥꜣ, nb ꜣbḏw
το οποίο σημαίνει "Όσιρις, ο Κύριος της Βούσιρις, ο μεγάλος θεός, ο Κύριος της Αβύδου." Δεν υπήρχε καθορισμένος κανόνας για τα επίθετα που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν. Όμως, "Κύριος της Βούσιρις," "Μεγάλος Θεός," και "Κύριος της Αβύδου" ήταν πολύ συχνά. Επίσης συχνά ήταν τα: 
nb H6 nb G21 H H N5
nb ỉmnt nb nḥḥ
που σημαίνει "Κύριος της Δύσης, Κύριος της Αιωνιότητας"
Ο Άνουβις απαντάται λιγότερο συχνά από τον Όσιρι, και συνήθως ως, 
E15:R4 W17 t nTr O21 D1 N26:f
ỉnpw, ḫnty sḥ nṯr tpy ḏw=f
που σημαίνει, "Άνουβις, αυτός που είναι μπροστά από το θεϊκό του σκήνωμα, αυτός που είναι στο βουνό του."

Μετά από τον κατάλογο με τις θεότητες και τους τίτλους τους, η φόρμουλα συνεχίζει με την prt-ḫrw, δηλαδή τις "προσφορές τις επίκλησης," στις οποίες καλείται να συμμετέχει το πνεύμα του νεκρούof. Του καταλόγου πάντα προηγείται η φράση: 
D37:f O3    or    X8 s:n O3
dỉ=f prt-ḫrw        or      dỉ=sn prt-ḫrw
που σημαίνει, "Αυτός (ή αυτοί στο δεύτερο παράδειγμα) δίνει (ουν) προσφορές επίκλησης." Μετά από αυτή τη φράση ακολουθεί ο κατάλογος προσφορών, για παράδειγμα: 
D37:f O3 F1:H1 V6 S27 x:t nb:t nfr:t wab:t S34:t nTr i m
dỉ=f prt-ḫrw t ḥnqt, kꜣw ꜣpdw, šs mnḥt ḫt nbt nfrt wꜥbt ꜥnḫt nṯr ỉm 
που σημαίνει "Δίνει προσφορές επίκλησης ψωμιού, μπίρας, βοδιού, πουλιών, αλάβαστρου, ρουχισμού, και κάθε καλού και αγνού πράγματος με το οποίο ζει ο θεός." Κάποιες φορές το τέλος του καταλόγου αντικαθιστά η φράση: 
x:t nb:t nfr:t wab:t D37:t:D37 p*t:N1 T14 G1 N16:N21*Z1 W25 n:n:t V28 D36:p:N36 S34:t nTr i m
ḫt nbt nfrt wꜥbt ddt pt qmꜣ(t) tꜣ ỉnnt ḥꜥp(ỉ) ꜥnḫt nṯr ỉm
που σημαίνει"Κάθε καλό και αγνό πράγμα που δίνει ο ουρανός, δημιουργεί η γη, φέρνει η πλημμύρα, με το οποίο ζει ο θεός".

Το τελευταίο μέρος της φόρμουλας προσφοράς αναφέρει το όνομα και τίτλους αυτού για τον οποίο δίνονται οι προσφορές. Για παράδειγμα: 
 n:D28:n i F39:x i i F12 s r:t:z:n A1 Aa11:P8 
n kꜣ n ỉmꜣḫy s-n-wsrt, mꜣꜥ-ḫrw 
Που σημαίνει, "για το Κα του σεβαστού Σενουσρέτ, Αληθινού στη Φωνή."

Δείτε επίσης
Αρχαία αιγυπτιακή θρησκεία
Αρχαία αιγυπτιακή μυθολογία
Έννοια της ψυχής στην αρχαία Αίγυπτο
Αρχαία αιγυπτιακά ταφικά έθιμα
Αρχαία αιγυπτιακά ταφικά κείμενα

Παραπομπές

Πηγές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
O'Brien, Alexandra A., "Death in Ancient Egypt ". 
Telford, Mark Patrick, "Death And The Afterlife".

Φορμουλα