Μογγολικό κυριλλικό αλφάβητο

Το μογγολικό κυριλλικό αλφάβητο (μογγολικά: ,  ή , ) είναι το σύστημα γραφής που χρησιμοποιείται για τη πρότυπη διάλεκτη της μογγολικής γλώσσας στο σύγχρονο κράτος της Μογγολίας. Έχει σε μεγάλο βαθμό φωνολογική ορθογραφία, με την έννοια ότι υπάρχει μια δίκαιη αντιστοιχία στην εκπροσώπηση των επιμέρους ήχων. Το κυριλλικό δεν έχει υιοθετηθεί ως το σύστημα γραφής στην Εσωτερική Μογγολία της Κίνας, η οποία συνεχίζει να χρησιμοποιεί το παραδοσιακό μογγολικό αλφάβητο.

 Ιστορία 
Το μογγολικό κυριλλικό αλφάβητο είναι το πιο πρόσφατο από τα πολλά συστήματα γραφής που έχουν χρησιμοποιηθεί για τα μογγολικά. Είναι το Κυριλλικό αλφάβητο και είναι, συνεπώς, παρόμοιο για παράδειγμα με το βουλγαρικό αλφάβητο και πανομοιότυπο με το ρωσικό αλφάβητο, εκτός από τους δύο επιπλέον χαρακτήρες Өө  και Үү .

Εισήχθη στη δεκαετία του 1940 στην Μογγολική λαϊκή Δημοκρατία υπό Σοβιετική επιρροήΘα Μογγολία Έχουν το Θάρρος να καταργήσει το ρωσικό Αλφάβητο;, μετά από μια σύντομη περίοδο όπου το λατινικό αλφάβητο χρησιμοποιήθηκε ως το επίσημο αλφάβητο. Μετά την μογγολική δημοκρατική επανάσταση το 1990, το παραδοσιακό μογγολικό αλφάβητο προτάθηκε ως αντικαταστάτης για το Κυριλλικό, αλλά το σχέδιο ακυρώθηκε στο τέλος. Ωστόσο, το μογγολικό αλφάβητο έχει γίνει υποχρεωτικό μάθημα στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση και σιγά-σιγά επανακτά τη φήμη του. Το παραδοσιακό μογγολικό αλφάβητο έχει πολλές γραμμές και έχει ασυνήθιστα χαρακτηριστικά. Σε αντίθεση με άλλα ιστορικά μόνο κάθετα αλφάβητα όπως η Κινεζική γραφή δεν μπορεί να προσαρμοστεί εύκολα για οριζόντια χρήση, βάζοντας το σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με το Κυριλλικό για πολλούς σύγχρονες σκοπούς. Έτσι, το Κυριλλικό αλφάβητο εξακολουθεί να χρησιμοποιείται στην καθημερινή ζωή.

 Περιγραφή 
Το Κυριλλικό αλφάβητο που χρησιμοποιείται για τα μογγολικά είναι ως εξής (οι δανεικοί ήχοι σημειώνονται με παρένθεση):
ΘέσηΚυριλλικόΜπράιγΌνομαΔΦΑSvantesson, Jan-Olof, Anna Tsendina, Anastasia Karlsson, Vivan Franzén. 2005. The Phonology of Mongolian. New York: Oxford University Press: 30-40.ISO 9Πρότυπος εκλατινισμός(MNS 5217:2012)Βιβλιοθήκη του ΚογκρέσουΜεταγραφή στα ελληνικά1Ааааα2Бббэbμπ3Вввэvβ4Гггэgγκ5Дддэdντ6Еееeyeeε, γιε7Ёёёëyoëγιο8Жжжэžjzhσκληρό ζ9Зззэzζ10Иииiι11Ййхагас иjiĭγι, ι12Кккаkκ13Ллэл, lλ14Ммэм, mμ15Ннэн, , nν16Оооoο17Өөөôöε (σαν το γερμανικό ö)18Пппэpπ19Ррэрrρ20Ссэсsσ21Тттэtτ22Уууuου23Үүүüου (σαν το γερμανικό ü)24Фффэ, фа, эфfφ25Хххэ, хаhkhχ26Цццэctsτσ27Чччэčchσκληρό τσ28Шшша, эшšshσ29Щщща, эшчэ()ŝshshchστς30Ъъхатуугийн тэмдэгκανέναʺiıι31Ыыэр үгийн ыyυ32Ььзөөлний тэмдэгʹiι33Эээèeêε34Юююûyuiuγιου35Яяяâyaiaγια
Αντί των Үү και Өө, μερικές φορές μπορεί να χρησιμοποιηθούν τα ουκρανικά γράμματα Її (ή Vv) και Єє αντίστοιχα, όταν χρησιμοποιείται ρωσικό λογισμικό ή πληκτρολόγια που δεν τα υποστηρίζουν.

Στις 10 Οκτωβρίου του 1945, υπήρχε το σχέδιο να χρησιμοποιηθεί το э μόνο στην αρχή των λέξεων και σε συνδυασμούς μακρών φωνηέντων (όπως γίνεται και σε άλλες γλώσσες που γράφονται με το Ρωσικό Κυριλλικό αλφάβητο), το дз για το σύγχρονο з, το дж για το σύγχρονο ж, το ии για το σύγχρονο ий και το йо για το σύγχρονο е (για να αντιπροσωπεύει τον ήχο "yö" στην αρχή των λέξεων), αλλά το αλφάβητο άλλαξε την τελική του μορφή στις 13 Νοεμβρίου.Tseveliin Shagdagsüren, Mongolchuudyn üseg bichigiin tovchoon, 2001, σελίδα 190

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Κυριλλικά αλφάβητα