Ιερά Μητρόπολις Σμύρνης

Η Ιερά Μητρόπολις Σμύρνης είναι Μητρόπολη της Μικράς Ασίας που ανήκει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. 

Η χριστιανική κοινότητα της Σμύρνης ήταν μία από τις Επτά Εκκλησίες της Ασίας, τις οποίες αναφέρει ο Απόστολος Ιωάννης στο Βιβλίο της Αποκάλυψης. Αρχικά ήταν αρχιεπισκοπή και προήχθη σε μητρόπολη τον 9ο αιώνα. Αν και το τοπικό χριστιανικό στοιχείο μειώθηκε κατά τον 14ο και 15ο αιώνα, η επαρχία διατήρησε την εκκλησιαστική της αυτονομία συνεχώς μέχρι το 1922.

Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών του 1922, η περιοχή ερημώθηκε από χριστιανικό πληθυσμό. Μετά τον Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομο, ο οποίος μαρτύρησε κατά την Μικρασιατική Καταστροφή, δεν εξελέγη άλλος τοπικός Μητροπολίτης. 

Το 2016 η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, εξέλεξε Μητροπολίτη Σμύρνης τον Βαρθολομαίο (Σαμαρά).

Ιστορικά στοιχεία
Πρώιμη χριστιανική και βυζαντινή εποχή
Δεν είναι γνωστή η ακριβής εποχή διάδοσης του Χριστιανισμού στην περιοχή της Σμύρνης. Ίσως εισήχθη από τον Απόστολο Παύλο ή έναν από τους μαθητές τουAscough, 2005: 8. Μέχρι το τέλος του 1ου αιώνα, η πόλη διέθετε ήδη μια μικρή χριστιανική κοινότητα, ενώ ο πρώτος της επικεφαλής λεγόταν ΑρίστωνΤερεζάκης, 2006. Η Εκκλησία της Σμύρνης ήταν μία από τις Επτά Εκκλησίες της Ασίας, που αναφέρονται στην Αποκάλυψη του Ιωάννου. Περί το 110, ο Ιγνάτιος Αντιοχείας έγραψε μια σειρά επιστολών, μεταξύ αυτών και μία προς τον λαό της Σμύρνης και τον επίσκοπό του, τον Πολύκαρπο. Ο τελευταίος μαρτύρησε στα μέσα του 2ου αιώνα μ.Χ.Kiminas, 2008: 94 Ο επόμενος επίσκοπος της Σμύρνης ήταν ο Παπύριος, τον οποίο διαδέχθηκε αργότερα ο Καμέριος  A look at the origin of the distinction between bishop and Presbyter.. Στην Σμύρνη επίσης μαρτύρησε ο Άγιος Πιόνιος, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του ΔεκίουAscough, 2005: 36.

Ήδη από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια η Σμύρνη ήταν μια αυτοκέφαλη αρχιεπισκοπή εντός της Μητρόπολης Εφέσου. Κατά τον 9ο αιώνα η τοπική αρχιεπισκοπή προήχθη σε μητρόπολη. Την εποχή του προβιβασμού της, η επισκοπή της Σμύρνης κατείχε την 39η θέση στο Notitiae Episcopatuum, ενώ κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ΄ (886-912) κατείχε την 44η θέση. Η πόλη ήταν ο τόπος εξορίας του μοναχού Θεόδωρου του Στουδίτη, ο οποίος έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αναβίωση τόσο του βυζαντινού μοναχισμού όσο και των κλασικών λογοτεχνικών ειδών στο Βυζάντιο.

Τον 13ο αιώνα, η πόλη άκμασε υπό την Αυτοκρατορία της Νίκαιας και ανεγέρθηκαν πολλές εκκλησίες και μοναστήρια, με πιο αξιοσημείωτη την Μονή των Λέμβων.

Οθωμανική εποχή
Κατά τον 14ο αιώνα, οι τουρκικές επιδρομές και τελικά η κατάληψη της πόλης προκάλεσαν την παρακμή της τοπικής Εκκλησίας και την συρρίκνωσή της. Έτσι, στο τέλος αυτού του αιώνα μόνο οι επισκοπές Φωκαίας και Μαγνησίας ήταν υπό την δικαιοδοσία της μητρόπολης. Επιπλέον, δεν σώζονται αρχεία τοπικού μητροπολίτη μετά το 1389. Τον Δεκέμβριο του 1402 η Σμύρνη λεηλατήθηκε από τον στρατό του Ταμερλάνου. Ωστόσο, φαίνεται ότι η χριστιανική κοινότητα επέζησε της καταστροφής της πόληςJohnson, 2005: 244.

Φαίνεται πως οι ντόπιοι χριστιανοί απολάμβαναν ένα ιδιαίτερο καθεστώς μετά την οθωμανική κατάκτηση της Σμύρνης, σε αντίθεση με πολλές γειτονικές μητροπόλεις που καταργήθηκαν, ενώ την πτώση της Κωνσταντινούπολης (1453) στους Οθωμανούς ακολούθησε σημαντική αναδιοργάνωση στην εκκλησιαστική διοίκηση μετά ον νέο ρόλο του Οικουμενικού Πατριαρχείου ως εκπροσώπου των χριστιανών εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Έτσι, παρότι ο Χριστιανισμός στην Ανατολία μειώθηκε σταθερά κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου, η επισκοπή της Σμύρνης διεσώθη, αν και με περιορισμένη δικαιοδοσία, και κατάφερε να διατηρήσει το καθεστώς της ως μητρόπολη της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Κατά τη διάρκεια του 17ου και του 18ου αιώνα, καταγράφεται σημαντικός αριθμός τοπικών αγίων νεομαρτύρων στην πόλη, οι οποίοι αρνήθηκαν να ασπαστούν το Ισλάμ και βασανίστηκαν από τις μουσουλμανικές αρχέςJohnson, 2005: 246. Την περίοδο αυτή η χριστιανική κοινότητα αυξήθηκε πάρα πολύ, λόγω της γενικής δημογραφικής έκρηξης της περιοχής ως αποτέλεσμα της εμπορικής ανάπτυξης της Σμύρνης. Η πόλη έγινε κέντρο του Ελληνικού Διαφωτισμού, ενώ ιδρύθηκαν αρκετά σχολεία, όπως η Ευαγγελική Σχολή και το Φιλολογικό Γυμνάσιο. Από την άλλη πλευρά, η τοπική ηγεσία της Εκκλησίας ήταν επιφυλακτική απέναντι σε προοδευτικές ιδέες, ειδικά στην εκπαίδευση, και υποστήριξε ένα πιο παραδοσιακό εκπαιδευτικό σύστημα.

Το 1907, το διοικητικό μοντέλο της τοπικής ελληνικής Ορθόδοξης κοινότητας διατηρούσε ακόμη τις παραδοσιακές κοινοτικές αρχές της Εκκλησίας και της Δημογεροντίας, αλλά η εξουσία ασκούνταν στην πραγματικότητα από ένα νέο όργανο, την Κεντρική Επιτροπή, η οποία δεν περιλάμβανε μόνο Οθωμανούς Έλληνες αλλά και πολίτες του ανεξάρτητου Βασιλείου της Ελλάδος. Ωστόσο, σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, ο μητροπολίτης Σμύρνης διατηρούσε ουσιαστικό ρόλο, εκπροσωπούσε τόσο την Εκκλησία όσο και την Ορθόδοξη κοινότητα της Σμύρνης σε όλες τις εξωτερικές τους υποθέσεις και τις επόπτευε μαζί με το Συμβούλιο των Πρεσβυτέρων και την Κεντρική Επιτροπή. Ο σημαντικός ρόλος των Εκκλησιαστικών αρχών έγινε πιο εμφανής στην δραστηριότητα του μητροπολίτη Χρυσόστομου που επέδειξε πολύπλευρη δράση για την παιδεία, τον αθλητισμό, την κοινωνική πρόνοια και τη διατηρηση της εθνικής συνείδησης των Ελλήνων.Mοναχός Μάξιμος Ιβηρίτης (Νικολόπουλος), Ο πολύαθλος Μητροπολίτης Δράμας – Σμύρνης Χρυσόστομος Ήρως και Μάρτυς, Άγιον Όρος 2010, σελ 48

 Ο Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος

Το πολύπλευρο έργο του επεκτάθηκε σε όλα τα επίπεδα της κοινοτικής ζωής - ποιμαντικό, εθνικό, κοινωνικό, εκπαιδευτικό, φιλανθρωπικό - με πρωτοποριακή πρωτοβουλία το μεγάλο κοινωνικό έργο δημιουργίας ευαγών ιδρυμάτων και αθλητικών εγκαταστάσεων για τη νεολαία.
Ενδεικτικά με έμπνευση και ενέργειες του Χρυσοστόμου δημιουργήθηκε στη Σμύρνη το γήπεδο του Πανιωνίου Γυμναστικού Συλλόγου Σμύρνης, έχοντας μάλιστα αρνηθεί δάνειο 100.000 χρυσών λιρών που του προσέφεραν οι Άγγλοι. Ο Εθνοϊερομάρτυς Χρυσόστομος Σμύρνης. Συγκεκριμένα, με εισήγηση του μητροπολίτη Χρυσόστομου η Δημογεροντία και η Κεντρική Επιτροπή παραχώρησαν έκταση 105 στρεμμάτων, αν και είχαν δελεαστική προσφορά 100.000 λιρών από Άγγλους, για να την πουλήσουν. Εκεί κτίστηκε το νέο στάδιο του συλλόγου, το οποίο εγκαινιάστηκε το 1912 στους ΙΔ΄ Πανιώνιους Αγώνες. Το νέο στάδιο περιλάμβανε στίβο περιμέτρου 334 μέτρων, γήπεδο ποδοσφαίρου διαστάσεων 95x65 μ., γυμναστήριο εξοπλισμένο με σύγχρονα όργανα, εξέδρα για 7.000 θεατές, αποδυτήρια και γραφεία.


Παρά τις προτάσεις που του έγιναν να αποχωρήσει ασφαλής από τη Σμύρνη καθώς το μέτωπο κατέρρεε, ο Χρυσόστομος αρνήθηκε να εγκαταλείψει το ποίμνιό τουΙστορικά Θέματα: Το μαρτύριο του Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσοστόμου. Το απόγευμα της 27ης Αυγούστου, Τούρκος αρχιαστυνόμος μαζί με ένοπλους στρατιώτες, μετέβη στα γραφεία της Μητρόπολης Σμύρνης και διέταξε τον Χρυσόστομο να παρουσιαστεί στον Τούρκο στρατιωτικό διοικητή Νουρεντίν πασά, μαζί με τους Έλληνες Δημογέροντες της Σμύρνης Γεώργιο Κλιμάνογλου και Νικόλαο Τσουρούκτσογλου. 
Ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος προσήχθη ενώπιον του Νουρεντίν στο Διοικητήριο. Εκεί ο τούρκος διοικητής τον κατηγόρησε για τη φιλελληνική του στάση και τις ενέργειές του εναντίον του τουρκικού έθνους και αφού τον εξύβρισε τον παρέδωσε στους εξαγριωμένους Τούρκους που είχαν κατακλύσει την πλατεία του Διοικητηρίου. Πρώτοι δολοφονήθηκαν από τους Τούρκους οι δύο Δημογέροντες Γεώργιος Κλιμάνογλου και Νικόλαος Τσουρουκτσόγλου. Ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος βασανίσθηκε, τυφλώθηκε και διαμελίστηκε από τον τουρκικό όχλο βρίσκοντας έτσι μαρτυρικό θάνατο, στις 27 Αυγούστου 1922.Τζωρτζ Χόρτον – Η μάστιγα της ΑσίαςΤο τραγικό τέλος του αγίου Χρυσοστόμου ΣμύρνηςΟι Άγιοι Μικρασιάτες Νεομάρτυρες
Ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός εκριζώθηκε από την Σμύρνη ως αποτέλεσμα του Ελληνοτουρκικού Πολέμου του 1919-1922. Τον Σεπτέμβριο του 1922, κατά τη διάρκεια των γεγονότων της Μεγάλης Φωτιάς της Σμύρνης, χιλιάδες πολίτες έχασαν τη ζωή τους και οι επιζώντες βρήκαν καταφύγιο ως πρόσφυγες στην Ελλάδα. Υπολογίζεται ότι από συνολικά 459 κληρικούς της μητρόπολης Σμύρνης, οι 347 δολοφονήθηκαν από τον τουρκικό στρατό. Ανάμεσά τους ήταν και ο μητροπολίτης Χρυσόστομος.thumb|190px|Ο άγιος Πολύκαρπος, επίσκοπος Σμύρνης
Επισκοπικός κατάλογος
+ Όνομα  Έτη  Σχόλια Αρίστων Α΄   πρώτος επίσκοπος Στρατέας ο Λώιστος   Αρίστων Β΄   Άγιος Βουκόλος  2ος αιώνας  Άγιος Άγιος Πολύκαρπος  2ος αιώνας  Άγιος Παπίριος   Καμέριος   Θρουσέας   Ευδαίμων   Ευτύχιος  ~ 325  παρέστη στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο Ιδδούας  ~ 431  παρέστη στην Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο Αιθέριχος  ~ 440  παρέστη στην Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο Κύρος  ~ 445  συνέγραψε την ακολουθία του αγιασμού των Θεοφανίων Καλλόας  ~ 536  Φώτιος  ~ 546  Στέφανος  ~ 692  Κωνσταντίνος  9ος αιώνας  Μητροφάνης  ~ 850  Νικήτας Α΄  ~ 879  Θεοφάνης   Νικήτας Β΄  10ος αιώνας  Αντώνιος  10ος αιώνας  Σωφρόνιος  10ος/11ος αιώνας  Ιωάννης  ~ 1043  Ιωάννης  πριν τον Νοέμβριο 1071 – μετά τον Μάρτιο 1072  Κωνσταντίνος  ~ 1166 ~ 1191  Αντώνιος  12ος αιώνας  Νικήτας  12ος/13ος αιώνας  Κωνσταντίνος Παρθένης  1207 – 1225  Ιωάννης  ~ 1228 ~ 1229  Γεώργιος Καλοκτένης  μετά το 1229 – 1240  Θεόδωρος Κάλλιστος  ~ 1256  Καλοφόρος  ~ 1261  Ισαάκ  ~ 1261  Θεόδωρος   Ιωάννης Φωκάς  6 Δεκεμβρίου 1271 – 1283  καθαιρέθηκε Θωμάς  ~ 1285  Θεόδουλος  πριν τον Ιούνιο 1294 – 1296  καθαιρέθηκε Ξενοφών  πριν τον Μάιο 1324 ~ 1326  Μακάριος  1363 –  Διονύσιος  1389  Αντώνιος  1393  Μεθόδιος  ~ 1499  εγκατεστημένος στην Μονή της Πάτμου Δανιήλ  ~ 1541  Γαβριήλ  1572  Μακάριος  ~ 1585  Μεθόδιος  1592  Γαβριήλ  1605 – ;  Θεόληπτος   Νικηφόρος   Ιάκωβος  πριν τον Απρίλιο 1636 – 1638  καθαιρέθηκε Ιερεμίας  Φεβρουάριος 1638 ~ 1639  από Δρύστρας και Μυρέων Ναθαναήλ Κανώπιος  1651 – 1652  Ιάκωβος  ; – Νοέμβριος 1652  καθαιρέθηκε Μακάριος Μαλκότζης  Μάιος 1653 – μετά τον Οκτώβριο 1676  υποψήφιος για Οικουμενικός Πατριάρχης Αθανάσιος  ~ 1688  Ιγνάτιος  1688  τον καταπλάκωσε ο μητροπολιτικός ναός στον μεγάλο σεισμό του 1688 Γρηγόριος Κονταρής  1689 – 19 Απριλίου 1698 †  Κυπριανός  15 Ιουλίου 1698 – 14 Οκτωβρίου 1707  Παρθένιος  1707 – ;  Ανανίας  ~ 1717  Παΐσιος  ~ 1728  Νεόφυτος  ~ 1731  Μακάριος  ~ 1741  Προκόπιος  ~ 1750  Καλλίνικος  ~ 1766 – Ιανουάριος 1770  Προκόπιος  Ιανουάριος 1770 – 29 Ιουλίου 1785  μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Γρηγόριος  29 Ιουλίου 1785 – 11 Μαΐου 1797  μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης, εθνομάρτυρας Άνθιμος  11 Μαΐου 1797 – 20 Οκτωβρίου 1821  κατόπιν Χαλκηδόνος, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Παΐσιος   Οκτωβρίου 1821 – Ιούνιος 1827  από Απαμείας, παραιτήθηκε, κατόπιν Ρόδου Ιερόθεος (Μπάνιος)  Ιούνιος 1827 – Οκτώβριος 1831  επαύθη, αργότερα Βελλάς και Πωγωνιανής Σεραφείμ (Γρόσος)  Οκτώβριος 1831 – Ιούνιος 1833  από Ξάνθης Χρύσανθος Α΄ (Καράμαλης)  Ιούλιος 1833 – 1 Απριλίου 1837  από Δυρραχίου, κατόπιν Προύσης Παΐσιος   1 Απριλίου 1837 – Μάρτιος 1840  από Σόφιας, επαύθη, κατόπιν εκ νέου Σόφιας Χρύσανθος Β΄  Ιούνιος 1840 – Δεκέμβριος 1840  από Μύρων, επαύθη, κατόπιν Κρήτης Αθανάσιος  Ιανουάριος 1841 – 27 Δεκεμβρίου 1850 †  από Καστορίας Άνθιμος  3 Ιανουαρίου 1851 – 10 Φεβρουαρίου 1853 †  από Ηλιουπόλεως Παΐσιος (Ζαφειρίου ή Κλεινόβιος)  15 Φεβρουαρίου 1853 – 15 Νοεμβρίου 1857  κατόπιν Φιλιππουπόλεως Χρύσανθος Γ΄  15 Νοεμβρίου 1857 – 4 Σεπτεμβρίου 1869 †  από Φιλιππουπόλεως Μελέτιος  25 Σεπτεμβρίου 1869 – 30 Δεκεμβρίου 1883 †  από Φιλαδελφείας Βασίλειος (Αστερίου)  22 Δεκεμβρίου 1884 – 23 Ιανουαρίου 1910 †  από Αγχιάλου Χρυσόστομος (Καλαφάτης)  11 Μαρτίου 1910 – 27 Αυγούστου 1922 †  από Δράμας, Άγιος Βαρθολομαίος (Σαμαράς)  11 Σεπτεμβρίου 2016 – σήμερα 

Η Μητρόπολη σήμερα

Ναοί
Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου Σμύρνης  (Santa Maria Kilisesi),
Ιερός Ναός Αγίας Φωτεινής,
Ιερό Παρεκκλήσιο Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ (Ελληνορθόδοξου Κοιμητηρίου Σμύρνης),
Ιερός Ναός Αγίων Βουκόλου και Πολυκάρπου Σμύρνης, 
Αγίασμα της Παναγίας Γαλακτοτροφούσης Σμύρνης (Ana Meryem Sütveren), 
Ιερός Ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στη Μενεμένη και
Ιερός Ναός του Τιμίου Σταυρού στο Ροδοχώρι του Μπουρνόβα (κτισμένος το 1866)Εορτή του Τιμίου Σταυρού στο Ροδοχώρι του Μπουρνόβα Σμύρνης, ageliaforos.com.
Στην χρήση της Μητρόπολης και του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας στη Σμύρνη βρίσκεται από το 1952 ο Ναός της Αγίας Φωτεινής, πρώην προτεσταντικός Ναός - διοκτησία του Βασιλείου της Ολλανδίας. Ο Ναός αφιερώθηκε στην Αγία Φωτεινή σε ανάμνηση του ομώνυμου καταστραφέντος (το 1922) ΝαούΓιώργου Καζάνα: Η Αγία Φωτεινή της Σμύρνης και τα παιδιά της - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑΤης Αγίας Φωτεινής στην Σμύρνη, 25/05/2019, emprosnet.
Επίσης υπάρχει και το παρεκκλήσιο των Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ, που διαμορφώθηκε εντός του Ελληνορθόδοξου Κοιμητηρίου Σμύρνης σε ανάμνηση του παλαιού ομωνύμου Κοιμητηριακού Ναού της Σμύρνης. Στο παρεκκλήσιο τελείται Θεία Λειτουργία τα Ψυχοσάββατα κάθε έτους. thumb|left|250px|Ναός του Τιμίου Σταυρού στο Ροδοχώρι του ΜπουρνόβαΚατά την διάρκεια της δεκαετίας του 2010, με μέριμνα των Δήμων της Επαρχίας Σμύρνης, ανακαινίστηκαν 4 παλιοί ελληνορθόδοξοι ναοί (Αγίων Βουκόλου και Πολυκάρπου Σμύρνης, Αγίασμα Παναγίας Γαλακτοτροφούσης Σμύρνης, Ναός Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στη Μενεμένη και ο Ναός του Τιμίου Σταυρού στον Μπουρνόβα). Χρησιμοποιούνται ως πολιτιστικά κέντρα και περιστασιακά τελούνται Θείες Λειτουργίες και ακολουθίες μετά από άδεια των αρχώνFirst Divine Liturgy in Smyrna Since 1922 ΜΕΤΑ ΤΟ ΠΕΡΑΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗΣ ΧΟΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΙΣ ΤΟΝ ΙΕΡΟΝ ΝΑΟΝ ΑΓΙΑΣ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ (8 Φεβρουαρίου 2015)Τα Χριστούγεννα στην Σμύρνη (στο Ναό των Αγίων Βουκόλου και Πολυκάρπου την εορτή των Θεοφανίων, στις μνήμες των Αγίων, την Κυριακή της Ορθοδοξίας, το Μεγάλο Σάββατο το βράδυ και την Κυριακή του Πάσχα και στο Ναό του Τιμίου Σταυρού στον Μπουρνόβα κατά την πανήγυρη αυτού στις 14 Σεπτεμβρίου).

Ο Ναός του Προφήτη Ηλία (τρίκλιτη βασιλική του 1846) σώζεται αλλά βρίσκεται εγκαταλελειμμένος χωρίς αποκατάσταση. Επίσης σώζονται τμήματα του ναού του Αγίου Ιωάννου (χτίστηκε το 1700, επεκτάθηκε το 1773 και ανοικοδομήθηκε το 1804).

Το 2023 παραχωρήθηκε ο ιστορικός Ναός της Θεοτόκου (Santa Maria) στην Ιερά Μητρόπολη Σμύρνης από την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, με ενέργειες του Οικουμενικού Πατριάρχη ΒαρθολομαίουΠαραχωρήθηκε ρωμαιοκαθολικός ναός της Σμύρνης στο Οικουμενικό Πατριαρχείο για τις ανάγκες της Ιεράς Μητροπόλεως Σμύρνης, 06/04/2023, εφημερίδα Μακεδονία και αποτελεί τον Μητροπολιτικό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Σμύρνης.

Η Ελληνική κοινότητα επίσης συντηρεί έναν σύλλογο με την ονομασία «Ρωμαίικος Πνευματικός και Πολιτιστικός Σύνδεσμος Σμύρνης» (İzmir Rum Kültür ve Düşünce Derneği).

 Παραπομπές 

Πηγές










Σμυρνη

Κατηγορία:Σμύρνη
Κατηγορία:Θρησκεία στη Σμύρνη
Κατηγορία:Μικρασιατικός Ελληνισμός