Κατάλογος αρχηγών κράτους της Σοβιετικής Ένωσης

Το Σύνταγμα της Σοβιετικής Ένωσης αναγνώριζε το Προεδρείο του Ανωτάτου Σοβιέτ και προηγουμένως την Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή (ΚΕΕ) του Συνεδρίου των Σοβιέτ , ως τα υψηλότερα όργανα κρατικής εξουσίας στην Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (ΕΣΣΔ). Σύμφωνα με τα συντάγματα του 1924, 1936 και 1977 οι φορείς αυτοί υπηρετούσαν ως συλλογικοί αρχηγοί του κράτους της Σοβιετικής Ένωσης. Ο Πρόεδρος των οργανισμών αυτών προσωπικά εκτελούσε τα κυρίως τελετουργικά καθήκοντα που τους ανατίθονται ως ενιαίοι αρχηγοί κράτους αλλά είχαν λίγη πραγματική δύναμη.

Η Σοβιετική Ένωση ιδρύθηκε το 1922. Ωστόσο, το πρώτο σύνταγμα της χώρας εγκρίθηκε το 1924. Πριν από εκείνη την εποχή, το σύνταγμα της Ρωσικής Σοβιετικής Ομοσπονδιακής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του 1918 εκδιδόταν ως σύνταγμα της ΕΣΣΔ. Σύμφωνα με το Σύνταγμα του 1918, ο πρόεδρος της Πανρωσικής Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής (ΚΕΕ) ήταν αρχηγός κράτους και είχε τη δύναμη να καθορίσει ποια θέματα εισοδήματος και φορολόγησης θα πάνε στον κρατικό προϋπολογισμό και ποια στα τοπικά Σοβιέτ. Η ΚΕΕ μπορούσε επίσης να περιορίσει τους φόρους. Σε περιόδους μεταξύ των συγκλήσεων του Συνεδρίου των Σοβιέτ η ΚΕΕ είχε υπέρτατη δύναμη. Μεταξύ των συνεδριών του Συνεδρίου των Σοβιέτ η ΚΕΕ ήταν υπεύθυνη για όλες τις υποθέσεις του Συνεδρίου των Σοβιέτ. Η ΚΕΕ και το Συνέδριο των Σοβιέτ αντικαταστάθηκε από το Προεδρείο του Ανωτάτου Σοβιέτ μετά από αρκετές τροποποιήσεις στο σύνταγμα του 1936 το 1938.

Το Ανώτατο Σοβιέτ ήταν το ανώτατο όργανο της κρατικής εξουσίας και ήταν το μοναδικό όργανο που κατείχε νομοθετική εξουσία στη Σοβιετική Ένωση. Οι συνεδρίες του Ανωτάτου Σοβιέτ συγκαλούνταν από το Προεδρείο δύο φορές τον χρόνο, ωστόσο ειδικές συνεδρίες θα μπορούσαν να συγκληθούν υπό τις διαταγές μιας οποιαδήποτε Δημοκρατίας της Σοβιετικής Ένωσης. Σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και του Σοβιέτ των Εθνικοτήτων το Προεδρείο θα μπορούσε να αποτελέσει μια επιτροπή συνδιαλλαγής. Αν αυτή η επιτροπή αποτύγχανε το Προεδρείο θα μπορούσε να διαλύσει το Ανώτατο Σοβιέτ και να ζητήσει νέες εκλογές. Ο Πρόεδρος του Προεδρείου του Ανωτάτου Σοβιέτ, μαζί με τον πρώτο και δεκαπέντε άλλους αντιπροέδρους, σύμφωνα με το σύνταγμα του 1977, εκλέγονταν από τους βουλευτές του Ανωτάτου Σοβιέτ. Όπως και με την ΕΕΚ επί Ιωσήφ Στάλιν, ο Πρόεδρος του Προεδρείου είχε πολύ λίγη εξουσία, επειδή η υπέρτατη εξουσία ήταν στα χέρια του Γενικού Γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης (ΚΚΣΕ).

Η Προεδρία ιδρύθηκε το 1990 και ο Πρόεδρος, σύμφωνα με το τροποποιημένο σύνταγμα, εκλεγόταν από το Σοβιετικό λαό με άμεση και μυστική ψηφοφορία. Ωστόσο, ο πρώτος και μοναδικός Πρόεδρος της ΕΣΣΔ Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, εξελέγη από το δημοκρατικά εκλεγμένο Κογκρέσο των Αντιπροσώπων του Λαού. Σε σχέση με την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, οι εθνικές εκλογές για το αξίωμα του Προέδρου δεν έγιναν ποτέ. Για να εκλεγεί στο αξίωμα, ένα πρόσωπο θα έπρεπε να ήταν Σοβιετικός πολίτης και μεγαλύτερος από 35 ετών, αλλά μικρότερος από 65 ετών. Το ίδιο άτομο δεν θα μπορούσε να εκλεγεί πρόεδρος για περισσότερες από δύο θητείες. Η Προεδρία ήταν το υψηλότερο κρατικό αξίωμα, και ήταν το πιο σημαντικό αξίωμα στη Σοβιετική Ένωση σε επιρροή και αναγνώριση, επισκιάζοντας τον πρωθυπουργό και το Γενικό Γραμματέα. Με την ίδρυση της Προεδρίας η εκτελεστική εξουσία μοιράστηκε μεταξύ του Προέδρου και του Πρωθυπουργού. Η Προεδρία είχε ευρείες αρμοδιότητες, όπως η ευθύνη για τις διαπραγματεύσεις με την ιδιότητα του μέλους του Υπουργικού συμβουλίου με το Ανώτατο Σοβιέτ; ενώ ο Πρωθυπουργός ωστόσο ήταν υπεύθυνος για τη διαχείριση της νομενκλατούρας και οικονομικών θεμάτων.

 Κατάλογος 
Από τα έντεκα άτομα που διορίστηκαν επικεφαλής κράτους, τρεις πέθαναν εν ώρα υπηρεσίας από φυσικά αίτια (Λεονίντ Μπρέζνιεφ, Γιούρι Αντρόποφ και Κονσταντίν Τσερνιένκο), ένας κατείχε τη θέση σε προσωρινό ρόλο (Βασίλι Κουζνετσόφ), και τέσσερις που κατείχαν το αξίωμα του ηγέτη του κόμματος και αρχηγού κράτους ταυτόχρονα (Μπρέζνιεφ, Αντρόποφ, Τσερνιένκο και Μιχαήλ Γκορμπατσόφ). Ο πρώτος αρχηγός του κράτους ήταν ο Μιχαήλ Καλίνιν, ο οποίος ξεκίνησε το 1922 μετά την Συνθήκη για τη Δημιουργία της ΕΣΣΔ. Μένοντας στο αξίωμα πάνω από είκοσι χρόνια, ο Καλίνιν πέρασε το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στο αξίωμα και πέθανε λίγο μετά την παραίτησή του το 1946. Ο Αντρόποφ πέρασε το συντομότερο χρόνο στο αξίωμα.
ΑριθμόςΟι αρχηγοί κράτους που υπηρέτησαν δύο φορές και οι αναπληρωτές αρχηγοί του κράτους αριθμούνται μόνο μία φορά. Οι επόμενες θητείες σημειώνονται με τον αρχικό τους αριθμό με πλάγια γραφή. Οι προσωρινοί αρχηγοί κρατών δεν είναι αριθμημένοι. Αυτοί οι αριθμοί δεν είναι επίσημοι.Όνομα (γέννηση-θάνατος)ΕικόναΔιάρκεια θητείαςΣυγκλήσειςΜια σύγκληση με τη σοβιετική έννοια της λέξης σήμαινε τα εκλεγμένα μέλη του Κοινοβουλίου μεταξύ των εκλογών.1Πρόεδρος της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής του Κογκρέσου των Σοβιέτ (1922–1938)Μιχαήλ Καλίνιν(1875–1946)137x137εσ30 Δεκεμβρίου 1922 – 12 Ιανουαρίου 19381η-8η σύγκλησηΠρόεδρος του Προεδρείου του Ανωτάτου Σοβιέτ (1938–1989)Μιχαήλ Καλίνιν(1875–1946)137x137εσ17 Ιανουαρίου 1938 – 19 Μαρτίου 19461η σύγκληση2Νικολάι Σβερνίκ(1888–1970)εναλλ.=A picture taken by the Soviet Government of Nikolai Shvernik in grey|160x160εσ19 Μαρτίου 1946 – 15 Μαρτίου 19532η-3η σύγκληση3Κλιμέντ Βοροσίλοφ(1881–1969)εναλλ.=A photo taken in 1937 of Kliment Voroshilov|131x131εσ15 Μαρτίου 1953 – 7 Μαΐου 19603η-5η σύγκληση4Λεονίντ Μπρέζνιεφ(1906–1982)7 Μαΐου 1960 – 15 Ιουλίου 19645η-6η σύγκληση5Αναστάς Μικογιάν(1895–1978)150x150εσ15 Ιουλίου 1964 – 9 Δεκεμβρίου 19656η σύγκληση6Νικολάι Ποντγκόρνι(1903–1983)εναλλ.=Nikolai Podgorny as depicted during his visit to the German Democratic Republic in 1963|148x148εσ9 Δεκεμβρίου 1965 – 16 Ιουνίου 19776η-9η σύγκληση(4)Λεονίντ Μπρέζνιεφ(1906–1982)16 Ιουνίου 1977 – 10 Νοεμβρίου 19829η-10η σύγκληση—Βασίλι Κουζνετσόφ(1901–1990)153x153εσ10 Νοεμβρίου 1982 – 16 Ιουνίου 198310η σύγκληση7Γιούρι Αντρόπωφ(1914–1984) 16 Ιουνίου 1983 – 9 Φεβρουαρίου 1984—Βασίλι Κουζνετσόφ(1901–1990)153x153εσ9 Φεβρουαρίου 1984 – 11 Απριλίου 198411η σύγκληση8Κονσταντίν Τσερνιένκο(1911–1985) 11 Απριλίου 1984 – 10 Μαρτίου 1985—Βασίλι Κουζνετσόφ(1901–1990)153x153εσ10 Μαρτίου 1985 – 27 Ιουλίου 19859Αντρέι Γκρομίκο(1909–1989)εναλλ.=Gromyko at the Conference on Security and Cooperation in Europe|111x111εσ27 Ιουλίου 1985 – 1 Οκτωβρίου 198810Μιχαήλ Γκορμπατσώφ(1931–2022)126x126εσ1 Οκτωβρίου 1988 – 25 Μαΐου 198911η-12η σύγκλησηΠρόεδρος του Ανωτάτου Σοβιέτ (1989–1990)Μιχαήλ Γκορμπατσώφ(1931–2022)126x126εσ25 Μαΐου 1989 – 15 Μαρτίου 199012η σύγκλησηΠρόεδρος (1990–1991)Μιχαήλ Γκορμπατσώφ(1931–2022)126x126εσ15 Μαρτίου 1990 – 25 Δεκεμβρίου 199112η σύγκληση

 Κατάλογος αναπληρωτών αρχηγών κρατών 
Υπάρχουν τέσσερα άτομα που διετέλεσαν αναπληρωτές αρχηγοί κράτους. Με πάνω από οκτώ χρόνια θητείας, ο Βασίλι Κουζνετσόφ πέρασε τον περισσότερο χρόνο στο αξίωμα. Ο Γκενάντι Γιανάγιεφ πέρασε το σύντομο χρόνο της θητείας του.
№Όνομα(Γέννηση–Θάνατος)ΕικόναΔιάρκεια θητείαςΣυγκλήσειςΠρώτος Αντιπρόεδρος του Προεδρείου του Ανωτάτου Σοβιέτ (1977-1989)1Βασίλ Κουζνετσόφ(1901-1990)153x153εσ7 Οκτωβρίου 1977 – 18 Ιουνίου 19869η–11η σύγκληση2Πιότρ Ντεμίτσεφ(1917-2010)—18 Ιουνίου 1986 – 1 Οκτωβρίου 198811η σύγκληση3Ανατόλι Λουκιανόφ100x100εσ1 Οκτωβρίου 1988 – 25 Μαΐου 198911η–12η σύγκλησηΑντιπρόεδρος του Ανωτάτου Σοβιέτ (1989-1990)Ανατόλι Λουκιανόφ(1930–)100x100εσ25 Μαΐου 1989 – 15 Μαρτίου 199012η σύγκλησηΑντιπρόεδρος (1990-1991)4Γκενάντι Γιανάγιεφ(1937-2010)27 Δεκεμβρίου 1990 – 21 Αυγούστου 199112η σύγκληση—Το αξίωμα καταργήθηκε21 Αυγούστου 1991 – 26 Δεκεμβρίου 1991

 Δείτε επίσης 
 Ανώτατο Σοβιέτ της Σοβιετικής Ένωσης
 Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Κυβέρνηση της Σοβιετικής Ένωσης