Ιερά Μητρόπολις Κώου και Νισύρου

Η Ιερά Μητρόπολις Κώου και Νισύρου είναι μια εκκλησιαστική επαρχία της Δωδεκανήσου, που υπάγεται απευθείας στη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. 

Στο παρελθόν αποκαλούταν Ιερά Μητρόπολις Κώου, καθώς κάλυπτε μόνο το νησί της Κω· όμως το 2004 προσαρτήθηκε σε αυτήν και το νησί της Νισύρου, δίνοντάς της την τωρινή της ονομασία. Εντός των ορίων της επαρχίας λειτουργούν 26 ενορίες, 100 παρεκκλήσια και 16 μονές. 

Από το 2009 Μητροπολίτης Κώου και Νισύρου είναι ο Σεβασμιώτατος κ. Ναθαναήλ.

Ιστορία
Ιδρυτής της Χριστιανικής Εκκλησίας στην Κω θεωρείται ο Απόστολος Παύλος, καθώς αναφέρεται πως στην γ΄ αποστολική περιοδεία του πέρασε από την Κω κατά το ταξίδι της επιστροφής στα Ιεροσόλυμα. Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς ιδρύθηκε Επισκοπή στην Κω, αλλά ο πρώτος γνωστός σε εμάς επίσκοπος είναι ο Μελίφρωνας, που μετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο. Στη Νίσυρο οργανώνεται για πρώτη φορά επισκοπή γύρω στα μέσα του 9ου αιώνα με το όνομα Επισκοπή Νισύρας. Στις αρχές του 10ου αιώνα η Επισκοπή Νισύρας καταργήθηκε, αλλά επανεμφανίστηκε στα μέσα του ίδιου αιώνα.

Από τα τέλη του 4ου/αρχές του 5ου αιώνα, όταν η Επισκοπή Ρόδου αναβαθμίστηκε σε Μητρόπολη, η Επισκοπή Κώου, και μετά τη δημιουργία της τον 9ο αιώνα και η Επισκοπή Νισύρας υπάγονταν στη δικαιοδοσία του εκάστοτε Μητροπολίτη Ρόδου.

Η κατάληψη της Ρόδου από το θρησκευτικό - στρατιωτικό τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη το 1309, ήταν η αρχή μιας δύσκολης περιόδου για τον Ορθόδοξο πληθυσμό των νησιών. Οι Ιωαννίτες Ιππότες, όντας Καθολικοί, εκδίωξαν τον Ορθόδοξο Μητροπολίτη Ρόδου και τη θέση του πήρε Καθολικός Αρχιεπίσκοπος. Μάλλον αυτό ήταν το γεγονός που οδήγησε στην εξύψωση της Επισκοπής Κώου σε Αρχιεπισκοπή. Πολύ σύντομα όμως, η ιστορία θα επαναλαμβανόταν, καθώς, κάποια στιγμή μετά και την κατάληψη της Κω από τους Ιππότες (1314), και ο εκεί Ορθόδοξος ιεράρχης και αντικαθιστόταν από Λατίνο Επίσκοπο.

Με σκοπό τη διαφύλαξη του φρονήματος των Ορθοδόξων νησιωτών, το Πατριαρχείο εφάρμοσε την «κατ' επίδοσιν» ποιμαντορία των επαρχιών που κατέλαβαν οι Ιππότες. Έτσι, το 1369 η Ρόδος και η Κως αποδόθηκαν στον Μητροπολίτη Σίδης. Ομοίως, το 1378 ο Πατριάρχης Νείλος «... ενέκρινε ίνα ο Μύρων Μητροπολίτης κρατών επιδόσεως τας Μητροπόλεις Ρόδου και Κώου». Και αργότερα, ο Μητροπολίτης Πέργης και Αττάλειας έλαβε τις Μητροπόλεις Ρόδου και Κώου, ενώ ο Μητροπολίτης Μύρων έλαβε τη σχολάζουσα Αρχιεπισκοπή Καρπάθου.

Η απειλή των Οθωμανών Τούρκων ανάγκασε τους Ιωαννίτες Ιππότες αναθεωρήσουν σε έναν βαθμό την πολιτική τους και, με σκοπό την σύμπραξη των νησιωτών στις επερχόμενες μάχες, επέτρεψαν την έλευση Ορθόδοξων ιεραρχών στα νησιά στα τέλη του 15ου αιώνα. Η συνθηκολόγηση του Τάγματος με τον σουλτάνο Σουλεϊμάν και η αποχώρησή τους από τα νησιά το 1523, απάλλαξε τους νησιώτες από τους Λατίνους και επέτρεψε την επανίδρυση των Ορθόδοξων Επισκοπών.

Επόμενος σταθμός με ιστορική σημασία είναι η 11η Απριλίου 1838, όταν ο Πατριάρχης Γρηγόριος ΣΤ΄ έχρισε την επαρχία της Κω Μητρόπολη.

Το 1912 ξεκίνησε η περίοδος της Ιταλοκρατίας και στην αρχή οι Ιταλοί δε δημιούργησαν προβλήματα στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Όμως, μετά την επικράτηση του φασισμού ακολούθησαν πιο επιθετική πολιτική. Θέλοντας να εξιταλίσουν τα Δωδεκάνησα, προσπάθησαν να αποκόψουν τις σχέσεις των νησιωτών με την Ελλάδα. Προς αυτή την κατεύθυνση δημιούργησαν το λεγόμενο «ζήτημα του αυτοκεφάλου». Στην Κω ειδικότερα, μετά τον θάνατο του Μητροπολίτη Αγαθαγγέλου το 1924, οι Ιταλοί απαγόρευσαν την εγκατάσταση νέου μητροπολίτη. Τη διοίκηση ανέλαβε ο πρωτοσύγκελλος της μητρόπολης, αρχιμανδρίτης Φιλήμων Φωτόπουλος, ως Γενικός Πατριαρχικός Επίτροπος της Επαρχίας Κώου. Η Κως έπρεπε να αναμένει 23 χρόνια, ως το 1947 όταν τα Δωδεκάνησα πέρασαν στον έλεγχο της Ελλάδας, για την ενθρόνιση του επόμενου μητροπολίτη της, Εμμανουήλ.

Το πιο πρόσφατο σημαντικό σημείο στην ιστορία της Μητρόπολης Κώου ήρθε το 2004, όταν σε μια προσπάθεια να βελτιωθεί η θρησκευτική διοίκηση των νησιών, το Οικουμενικό Πατριαρχείο αποφάσισε την απόσπαση της Νισύρου από τη δικαιοδοσία της Μητρόπολης Ρόδου και την προσάρτησή της στη Μητρόπολη Κώου.

Επισκοπικός κατάλογος
 Όνομα  Έτη  ΣημειώσειςΕπίσκοποι Κώου Μελίφρων  ~ 325  συμμετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο Εδέσιος  ~ 342   Ελλάνικος  ~ 400   Ιουλιανός  ~ 448 ~ 459  συμμετείχε στην Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο Ιωάννης  ~ 470   Ιωάννης Ευτελής  ~ 480  Αριστοκράτης  ~ 490  Δωρόθεος  ~ 518  μετείχε στη Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης Γεώργιος  ~ 680  μετείχε στην ΣΤ΄ Οικουμενική Σύνοδο Κωνσταντίνος  ~ 879  μετείχε στη Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης Αθανάσιος  ~ 1100   Μιχαήλ  1250 – 1267   Ησαΐας  1270 – 1271   Νήφων  ~ 1288   Γαβριήλ  ~ 1309  Αρχιεπίσκοποι Κώου Γεράσιμος Α΄  1326 – 1343   -  1369  κατ' επίδοσιν στον Μητροπολίτη Σίδης -  1385  κατ' επίδοσιν στον Μητροπολίτη Μύρων -  1387  κατ' επίδοσιν στον Μητροπολίτη Πέργης και Αττάλειας -  1393  κατ' επίδοσιν στον Μητροπολίτη Σταυρουπόλεως Γεώργιος  1418  Χωρεπίσκοπος Νερατζιάς Νίκανδρος  1572 – 20 Φεβρουαρίου 1584  Ιάκωβος  ~ 1585  Διονύσιος  1590 – 1593   Χρύσανθος  1593 – 1594   Ιάκωβος  1595  επαύθη Γαβριήλ  1595 – 1616  παραιτήθηκε Χριστόφορος  1 Ιουνίου 1616 – Ιούνιος 1621  καθαιρέθηκε Αντώνιος  22 Μαρτίου 1626 – ;   Σεραφείμ  1626 – 1637  παραιτήθηκε Ιωακείμ  Ιανουάριος 1638 – 1652   Κοσμάς  1648   Ζαχαρίας Α΄  1660   Μακάριος  1670 – 1687   Κύριλλος Α΄  1688 – 1720   Νεόφυτος  1720 – 1748 †   Μελέτιος Α΄  22 Αυγούστου 1748 – 27 Μαρτίου 1761  κατόπιν Σερρών Θεόκλητος  1761 – 1763   Μελέτιος Β΄  πριν τον Μάιο 1763 – 1765   Ιωσήφ  1766 – 1768   Καλλίνικος  1768 – 1774   Παρθένιος  1774 – 1790  παραιτήθηκε Ζαχαρίας Β΄  Απρίλιος 1790 – Μάρτιος 1801  Βασανίστηκε στην τουρκική ναυαρχίδα. Τεμαχίστηκε, αποκεφαλίστηκε και ρίχθηκε στη θάλασσα Γεράσιμος Β΄  Μάρτιος 1801 – 28 Φεβρουαρίου 1838 †  Έσωσε Χριστιανούς από σφαγέςΜητροπολίτες Κώου Κύριλλος Β΄  16 Μαρτίου 1838 – Ιούλιος 1840  από 11 Απριλίου 1838 Μητροπολίτης, κατόπιν Βιδύνης Συνέσιος  Ιούλιος 1840 – 1842 †  από Ευχαΐτων Κύριλλος Γ΄ (Περπυράς)  περί τον Οκτώβριο 1842 – πριν τον Ιούλιο 1843 †  από Κίτρους Παγκράτιος  Ιούλιος 1843 – 23 Ιουλίου 1853  παραιτήθηκε Κύριλλος Δ΄ (Κτενάς)  25 Ιουλίου 1853 – Μάρτιος 1867  κατόπιν Ελασσώνος Γερμανός (Καβακόπουλος)  12 Μαρτίου 1867 – 19 Φεβρουαρίου 1876  μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Μελέτιος Οικονόμου  19 Φεβρουαρίου 1876 – 28 Αυγούστου 1885 †  από Φαναριοφαρσάλων Παύλος (Συμεωνίδης)  14 Οκτωβρίου 1885 – 21 Ιουνίου 1888  επαύθη Αθανάσιος (Νικολαΐδης ή Πολέμης)  23 Ιουνίου 1888 – 1 Ιουνίου 1893  από Μετρών και Αθύρων, κατόπιν Σισανίου Καλλίνικος (Παλαιοκρασσάς)  1 Ιουνίου 1893 – 12 Φεβρουαρίου 1900  από πρώην Στρωμνίτσης, κατόπιν Παραμυθίας Ιωακείμ (Βαξεβανίδης)  17 Φεβρουαρίου 1900 – 14 Φεβρουαρίου 1908  κατόπιν Καστορίας Νικόδημος (Κομνηνός ή Ανδρέου)  19 Φεβρουαρίου 1908 – Ιούλιος 1908  από Βιζύης, δεν εποδέχτηκε την εκλογή, παραιτήθηκε Αγαθάγγελος (Αρχύτας ή Χατζηνικολάου)  31 Ιουλίου 1908 – 10 Ιουλίου 1924 †  από Καρπάθου και Κάσου –  10 Ιουλίου 1924 – 2 Μαΐου 1937  Γενικός Πατριαρχικός Επίτροπος Αρχιμ. Φιλήμων ΦωτόπουλοςΜητροπολίτες Κώου και Καλύμνου –  2 Μαΐου 1937 – 1 Μαρτίου 1947  Γενικός Πατριαρχικός Επίτροπος Αρχιμ. Φιλήμων Φωτόπουλος Εμμανουήλ (Καρπάθιος)  1 Μαρτίου 1947 – 24 Νοεμβρίου 1950  Μητροπολίτες Κώου Εμμανουήλ (Καρπάθιος)  24 Νοεμβρίου 1950 – 23 Μαΐου 1967  μετέπειτα Μεσημβρίας Ναθαναήλ (Δικαίος)  23 Μαΐου 1967 – 12/14 Αυγούστου 1979  από Μιλητουπόλεως (τιτουλάριος επίσκοπος) Ιεζεκιήλ (Τσουκαλάς)  16 Σεπτεμβρίου 1979 – 14 Δεκεμβρίου 1982  από Πισιδίας, παραιτήθηκε Αιμιλιανός (Ζαχαρόπουλος)  14 Δεκεμβρίου 1982 – 28 Απριλίου 2004  από ΒελγίουΜητροπολίτες Κώου και Νισύρου Αιμιλιανός (Ζαχαρόπουλος)  28 Απριλίου 2004 – 23 Φεβρουαρίου 2009   Ναθαναήλ (Διακοπαναγιώτης)  8 Μαρτίου 2009 – σήμερα  

Ενορίες
Στο νησί της Κω
(πόλη της Κω) Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Αγίου Νικολάου
(πόλη της Κω) Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής
(πόλη της Κω) Ιερός Ναός Αγίου Παύλου
(Πλατάνι) Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου και Αρχαγγέλου Γαβριήλ
(Παραδείσι) Ιερός Ναός Αγίων Πάντων
(Νέα Αλικαρνασσός) Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου
(Ζηπάρι) Ιερός Ναός Θείας Αναλήψεως
(Ασφενδιού) Ιερός Ναός Ευαγγελισμού Θεοτόκου
(Ασφενδιού) Ιερός Ναός Ασωμάτων
(Ζια) Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου
(Λαγουδί) Ιερός Ναός Γενεσίου Θεοτόκου
(Λινοπότι) Ιερός Ναός Αγίου Παύλου και Ιερός Ναός Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου - Βαπτιστήριο
(Άγιος Δημήτριος - Χαϊχούτες) Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου
(Πυλί) Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου
(Πυλί) Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου
(Αμανιού) Ιερός Ναός Εισοδίων Θεοτόκου
(Αντιμάχεια) Ιερός Ναός Αγίας Τριάδος
(Αντιμάχεια) Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου
(Αντιμάχεια) Ιερός Ναός Αγίων Αποστόλων
(Μαστιχάρι) Ιερός Ναός Ευαγγελισμού Θεοτόκου
(Καρδάμαινα) Ιερός Ναός Γενεσίου Θεοτόκου
(Κέφαλος) Ιερός Ναός Εισοδίων Θεοτόκου

Στο νησί της Νισύρου
(Μανδράκι) Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Γενεσίου Θεοτόκου Ποταμητίσσης
(Εμπορειό) Ιερός Ναός Γενεσίου Θεοτόκου
(Νικιά) Ιερός Ναός Εισοδίων Θεοτόκου
(Πάλοι) Ιερός Ναός Αγίων Αποστόλων

Παρεκκλήσια
Στο νησί της Κω
(πόλη της Κω) Ιερό Παρεκκλήσιο Παναγίας Φανερωμένης

Στο νησί της Νισύρου
(Μανδράκι) Ιερός Προσκυνηματικός Ναός Αγιου Νικήτα Νισυρίου
(Αυλάκι) Ιερός Προσκυνηματικός Ναός Αγίου Παντελεήμονος

Σε νησίδες
(ν. Γυαλί) Ιερός Ναός Αγίου Ιωάννου Προδρόμου
(ν. Άγιος Αντώνιος) Ιερό Εξωκκλήσιο Αγίου Αντωνίου

Μονές
Στην Κω
Ανδρώες
Ιερά Μονή Παναγίας Καστριανών στο Παλαιό Πυλί
Ιερά Μητροπολιτική Μονή Τιμίου Προδρόμου στο Θυμιανό του Κεφάλου
Ιερό Ησυχαστήριο Φοβεράς Προστασίας και Αγίου Μηνά

Γυναικείες
Ιερά Μονή Αγίου Νεκταρίου

Άλλα
Ιερό Μονύδριο Οσίας Μελούς εν Βουρρίνη στην Κω
Ιερό Κάθισμα των εν Δωδεκανήσω Αγίων και εν τη Ιερά Μητροπόλει Κώου και Νισύρου διαλαμψάντων
Ιερό Προσκύνημα Αγίας Ειρήνης Θερμών
Ιερό Προσκύνημα Προφήτη Ζαχαρία
Ιερά Μονή Σωτήρος Χριστού στην κορυφή του όρους Δίκαιος
Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου Θεολόγου στις παρυφές του όρους Δίκαιος
Ιερά Μονή Προφήτη Ηλία - Σκηνούριο Κάθισμα

Στη Νίσυρο
Ανδρώες
Ιερά Μονή Παναγίας Σπηλιανής στο Μανδράκι
Ιερά Μονή Παναγίας Κυράς στον Εμπορειό
Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη Θεολόγου στα Νικιά
Ιερά Μονή Τιμίου Σταυρού Άργους στο Μανδράκι
Ιερά Μονή Ευαγγελισμού Θεοτόκου στο Μανδράκι

Αγιολογία
Τοπικοί Άγιοι
Οσία Ξένη
Όσιος Χριστόδουλος
Οσία Μελώ η εν Βουρρίνη της Κω
Άγιος Ιωνάς ο Γαρμπής ο Νισύριος
Άγιος Χρήστος εκ Πρεβέζης
Άγιος Ιωάννης ο Ναύκληρος
Άγιος Νικήτας ο Νισύριος
Άγιος Γρηγόριος ο Γραβανός

Παραπομπές

 Πηγές 





Εξωτερικοί Σύνδεσμοι
 Επίσημος ιστότοπος της Ιεράς Μητρόπολης Κώου και Νισύρου
 Ιστοσελίδα της Ιεράς Μητρόπολης Κώου και Νισύρου στον επίσημο ιστότοπο του Οικουμενικού Πατριαρχείου 


Κωου