Αμφιθέα Ανδρούσας Μεσσηνίας

Η Αμφιθέα,Δημοτική Ενότητα Ανδρούσας - Αμφιθέα , από την ιστοσελίδα www.messini.gr του Δήμου Μεσσήνης. αναφερόμενη παλαιότερα ως η Βρωμόβρυση ή η Βρομόβρυση, είναι οικισμός κοντά στην Ανδρούσα και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Μεσσήνης, του Νομού Μεσσηνίας.

Τοποθεσία
Η Αμφιθέα βρίσκεται νοτιοανατολικά από την Ανδρούσα από την οποία απέχει περίπου 4 χιλιόμετρα. Έχει υψόμετρο 55Αμφιθέα, από την ιστοσελίδα: buk.gr μέτρα και απέχει από τις ακτές του Κόλπου της Μεσσηνίας περίπου 14 χιλιόμετρα. Κοντά στην Αμφιθέα βρίσκονται, προς τα βόρειά της η Αγριλιά σε απόσταση περίπου 900 μέτρων, προς τα ανατολικά της η Τρίοδος σε απόσταση 1,5 περίπου χιλιομέτρου και προς τα νοτιοδυτικά της η Κουκκορράχη (παλαιός κατηργημένος οικισμός, ενσωματωμένος διοικητικά στην Αμφιθέα) σε απόσταση περίπου 500 μέτρων αντίστοιχα. Επίσης η Αμφιθέα βρίσκεται στα βορειοδυτικά από την έδρα του δήμου, την Μεσσήνη, από την οποία απέχει 8 περίπου χιλιόμετρα.

Ιστορία
Το χωριό, έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας και της ευρύτερης περιοχής τόσο της Μεσσήνης στη σύγχρονη εποχή, όσο και της Ανδρούσας κατά την μεσαιωνική εποχή. Το χωριό υπάρχει, τουλάχιστον από τα χρόνια της Ενετοκρατίας και η παλαιότερη ονομασία του ήταν Βρωμόβρυση ή Βρωμόβρυσις.

 Β΄ Ενετοκρατία  

Την εποχή της Β΄ Ενετοκρατίας αναφερόταν ως η Βρωμόβρυση (VromovrissiΚωνσταντίνος Ντόκος, "BREVE DESCRITTONE DEL REGNO DI MOREA. Αφηγηματική ιστορική πηγή ή επίσημο βενετικό έγγραφο της Β' Βενετοκρατίας στην Πελοπόννησο; ", "ΕΩΑ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΑ", Vol 1, DOI: http://dx.doi.org/10.12681/eoaesperia.24 Αθήνα 1993, σελ. 111 (Quarto Territorio d' Andrussa - Vromovrissi), p. 126 (Provincia di Messenia).). Ο οικισμός αναφέρεται επίσης σε διάφορες απογραφές των Βενετών Προνοητών της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, οι οποίες έγιναν στο χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν την Πελοπόννησο.

Το χωριό, στα τέλη του 17ου αιώνα και τις αρχές του 18ου αιώνα, αναφέρεται σε διάφορες ενετικές πηγές-απογραφές, ως οικισμός ο οποίος ανήκε στην επαρχία της Ανδρούσας (Territorio d'Androussa).

 Νεότερη ιστορία 
Τον 19ο αιώνα αναφερόταν ως Vromovryssi σύμφωνα με τον Pouqueville, το 1815, ο οποίος αναφέρει το χωριό στον κατάλογο με τα ονόματα των χωριών της Επαρχίας Ανδρούσας (γαλλικά: Éparchie d'Androusa), τα οποία ήταν εξαρτημένα στην επισκοπική έδρα που είχε ιδρυθεί στο Νησί (Nisi: η Μεσσήνη).François Charles Hugues Laurent Pouqueville, "Voyage de la Grece; Avec cartes, vues et figures", tome 6, Didot, 1827, p.45, Noms des villages du canton d'Androussa qui dépendent du siége épiscopal établi à Nisi: Vromovryssi. Στη συνέχεια αναφέρεται επίσης ως Vromovrysi, αλλά ως οικισμός της Επαρχίας Εμπλακίων (γαλλικά: Éparchie d'Emblakika), που έμεναν σε αυτόν 34 οικογένειες,Bory de Saint-Vincent, Expédition Scientifique de Morée: Section des Sciences physiques, Tome II, 1ere Partie: Géographie", tome II, 1ere Partie: Geographie.  F. G. Levrault, Paris 1834, p. 69: Éparchie d'Emblakika - Vromovrysi. σύμφωνα με την απογραφή του 1829, που έγινε από την «επιστημονική αποστολή του Μοριά» (Mission scientifique de Morée), τμήμα της γαλλικής αποστολής με την ονομασία Εκστρατεία του Μοριά (Expédition de Morée), η οποία ήταν αποστολή εκστρατευτικού σώματος 13.000-15.000 ανδρών, υπό την αρχηγία του Νικολάου - Ιωσήφ Μαιζώνος στην Πελοπόννησο, μεταξύ των ετών 1828 και 1833, ενώ η πρώτη επίσημη ονομασία του χωριού, μετά από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, ήταν με το όνομα η Βρωμόβρυσις.

 Διοικητική ιστορία 
Η Βρωμόβρυσις ή ΒρωμόβρυσηΔιοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Βρωμόβρυση (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr προσαρτήθηκε αρχικά, το 1835,21-04-1835. στον Δήμο Τρίκκης,Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Δ. Τρίκκης (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr που είχε ως έδρα το Καρτερόλι, ως το 1840,ΦΕΚ 22Α - 18/12/1840. που ο δήμος αυτός καταργήθηκε και ο οικισμός προσαρτάται στον Δήμο ΕύαςΔιοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Δ. Εύας (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr με έδρα το Ναζήρι (σήμερα η Εύα), όπου και παρέμεινε ως το 1912 που ο δήμος αυτός καταργήθηκε. Τουλάχιστον από το 1844 ως το 1879 το χωριό αναφερόταν επίσημα ως η Βρωμόβρυσις και από το 1879 ως το 1907 ως η Βρωμόβρυση. Από το 1907 ως το 1928 αναφερόταν ως η Βρωμόβρυσι και στη συνέχεια ξανά, από το 1928 ως το 1940, ως η Βρωμόβρυση. Από το 1940 ως το 1957, αναφερόταν ως η Βρομόβρυση, ενώ από το 1957, που μετονομάσθηκε, ως σήμερα αναφέρεται ως η Αμφιθέα. Το χωριό αναφέρεται, το 1853, ως η Βρωμόβρυσις στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Εύας της Επαρχίας Μεσσήνης με πληθυσμό 348 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851.Ιακώβου Ρ. Ραγκαβή, Τα Ελληνικά, Εν Αθήναις, 1853, τόμος δεύτερος, σελ. 570. Στην ίδια πηγή αναφέρεται ως έδρα του Δήμου Εύας το Ναζίρι (σήμερα η Εύα). Το 1867ΦΕΚ 25Α - 22/04/1867. η έδρα του Δήμου Εύας μεταφέρεται από το Ναζήρι στην Ανδρούσα. Το 1912ΦΕΚ 262Α - 31/08/1912. το χωριό προσαρτάται ως έδρα στην Κοινότητα Βρωμόβρυσης.Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών Κ. Βρωμόβρυσης (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr Στην ίδια κοινότητα προσαρτώνται επίσης, το 1912, οι οικισμοί Μισυρλί ή Μισερλί (σήμερα η Μυρτοποταμιά), Κουκκορράχη (καταργήθηκε το 1981, προσαρτώμενη στην Αμφιθέα), Αϊδίνι (σήμερα η Αγριλιά), Σπητάλια και Αλητσελεπή (σήμερα η Τρίοδος). Το 1957ΦΕΚ 253Α - 14/12/1957. το χωριό και η κοινότητά του μετονομάζονται σε Αμφιθέα και Κοινότητα Αμφιθέας αντίστοιχα. Η Αμφιθέα παρέμεινε ως έδρα και οικισμός της Κοινότητας Αμφιθέας, με τις αλλαγές στις ονομασίες του οικισμού και της κοινότητας, από το 1912 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», η Αμφιθέα υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Ανδρούσας,Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Δ. Ανδρούσας (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.grΦΕΚ 244Α - 04/12/1997. με έδρα την Ανδρούσα, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» η Αμφιθέα ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Μεσσήνης.ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010.Διοικητικές μεταβολές οικισμών > Δ. Μεσσήνης (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με τη συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αιπείας, Ανδρούσας, Αριστομένους, Βουφράδων, Ιθώμης, Μεσσήνης, Πεταλιδίου και της Κοινότητας Τρικόρφου. Η Αμφιθέα σήμερα είναι η έδρα και ο μοναδικός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας της Αμφιθέας του Δήμου Μεσσήνης.

Κάτοικοι
Ο οικισμός, με βάση την απογραφή του 2011, έχει 380 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι απασχολούνται κυρίως σε διάφορες αγροτικές εργασίες.

+ Εξέλιξη Πληθυσμού της Αμφιθέας ΜεσσηνίαςΑπογραφή  Πληθυσμός  Διάγραμμα εξέλιξης Πληθυσμού 1844 297Σταματάκης, Ι. Δ., "Πίναξ χωρογραφικός της Ελλάδος, Περιέχων τα Ονόματα, τας Αποστάσεις και τον Πληθυσμόν των Δήμων, Πόλεων Κωμοπόλεων και Χωρίων. / Ερανισθείς εκ διαφόρων επισήμων εγγράφων της Β. Κυβερνήσεως, και εκδοθείς υπό Ι. Δ. Σταματάκη". Εκ του Τυπογραφείου Γ. Βλασσαρίδου. Εν Αθήναις 1846, σελ. 49. 1851 348 1879  488Υπουργείο Εσωτερικών, " Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός 1879, εκ του Τυπογραφείου Σ. Κ. Βλαστού, Εν Αθήναις 1881. Επίσης:  " Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός 1879", σελ. 118. 1889 504Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Δημόσιας Οικονομίας και Στατιστικής, "Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός - Απογραφή της 15-16 Απριλίου 1889", Μέρος Δεύτερον - Πίνακες Α', εκ του Εθνικού Τυπογραφείου και Λιθογραφείου, Εν Αθήναις 1890, σελ. 84. 1896 523Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Δημόσιας Οικονομίας και Στατιστικής, "Στατιστικά Αποτελέσματα της Απογραφής του Πληθυσμού, κατά την 5-6 Οκτωβρίου 1896", Μέρος Δεύτερον - Πίνακες - Α' Πληθυσμός κατά Νομούς, Επαρχίας, Δήμους, εκ του Εθνικού Τυπογραφείου και Λιθογραφείου, Εν Αθήναις 1897, σελ. 101. 1907 567Υπουργείο των Εσωτερικών, Υπηρεσία Απογραφής, Στατιστικά Αποτελέσματα της Γενικής Απογραφής του Πληθυσμού, κατά την 27 Οκτωβρίου 1907", Επιμέλεια: Γεωργίου Χωματιανού, τόμος δεύτερος, εκ του Τυπογραφείου Μιχαήλ Νικολαΐδου, Εν Αθήναις 1909, σελ. 392. 1920 691Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Διεύθυνσις Στατιστικής, "Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920", εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1921. Επίσης: "Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920",  σελ. 228. 1928 597Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928". (Πραγματικός πληθυσμός κυρωθείς δια του από 23 Νοεμβρίου 1928 διατάγματος), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1935. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928",  σελ. 266. 1940 690Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1950. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940",  σελ. 297. 1951 598Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1955. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951 ", σελ. 145. 1961 597Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ. 46929/6877/1961 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1962. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961", σελ. 141. 1971 510Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους , κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ, 3893/Ε637/1972 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Βοηθού Πρωθυπουργού και Εσωτερικών), Αθήναι 1972. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971", σελ. 136. 1981 564Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, 
"Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981". (Κυρώθηκε με την 7908/Δ'554/12-4-1982 κοινή απόφαση των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), Αθήναι 1982. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981", σελ. 147. 1991 512Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991". (Κυρώθηκε με την 24197/Γ' 3812/24-11-1993 κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Εσωτερικών), Αθήνα 1994. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991", σελ. 179. 2001 443Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, " Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001". (Κυρώθηκε με την 6821/Γ5-908/4-6-2002 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης), Αθήνα 2003. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001", σελ. 180. 2011  380"Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011. Μόνιμος Πληθυσμός ", Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).
Επισήμανση: Ο πληθυσμός του οικισμού Κουκκορράχη, που καταργήθηκε το 198105/04/1981. και προσαρτήθηκε στην Αμφιθέα καταγράφεται και εμφανίζεται ενιαία μαζί με τον πληθυσμό της Αμφιθέας, από την απογραφή του 1981 και μετά.

 Κτίρια – εκδηλώσεις – αξιοθέατα
Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια, εκ των οποίων μάλιστα ένα έχει χαρακτηρισθεί και σαν διατηρητέο μνημείο, ως αντιπροσωπευτικό δείγμα παραδοσιακής αρχιτεκτονικήςΚτίριο ιδιοκτησίας Μαριάνθης Φασιλάκη , ΥΑ ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/4434/2302/14-1-1992 - ΦΕΚ 55/Β/5-2-1992 , [...] "Χαρακτηρίζουμε ως έργο τέχνης, το οποίο χρειάζεται ειδική κρατική προστασία, συμφώνως προς τις διατάξεις του Ν.1469 / 50, το κτίριο ιδιοκτησίας κας Μαριάνθης Φασιλάκη στην Αμφιθέα Μεσσηνίας, διότι είναι χαρακτηριστικό δείγμα της αρχιτεκτονικής της εποχής του, με μορφολογικά στοιχεία παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, τα οποία παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον." [...], σύμφωνα με το  Διαρκή Κατάλογο των Κηρυγμένων Αρχαιολογικών χώρων και Μνημείων της Ελλάδος , της Διεύθυνσης Εθνικού Αρχείου Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού. και το κτίριο του Δημοτικού Σχολείου υπάρχουν και οι εκκλησίες του χωριού, ο Ιερός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (στην Αμφιθέα) και ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάου (στην Κουκκορράχη), οι οποίοι υπάγονται στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας, Διάφορες εκδηλώσεις, όπως το ετήσιο πανηγύρι με την παράθεση πανδαισίας τοπικών γεύσεων διοργανώνει σε διάφορα χρονικά διαστήματα και ο Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος Γυναικών Αμφιθέας- Κουκουραχίου.Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις της εβδομάδας στο Δήμο Μεσσήνης, 14/08/2018, από την ιστοσελίδα: www.tharrosnews.gr της εφημερίδας "Θάρρος" της Μεσσηνίας.

 Δείτε επίσης 
 Ανδρούσα
 Δήμος Μεσσήνης
 Διοικητική διαίρεση Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας
 Διοικητική διαίρεση νομού Μεσσηνίας
 πρώην Δήμος Ανδρούσας

Παραπομπές

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Δήμος Μεσσήνης, από την ιστοσελίδα: www.messini.gr του Δήμου Μεσσήνης.
 Σύλλογος Γυναικών Αμφιθέας- Κουκουραχίου, στο facebook.
 Πανηγύρι της Κουκοράχης με φιγούρες και χορό!! (Βίντεο), 01/07/2018, από την ιστοσελίδα: eidisoules.gr

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Μεσσηνίας
Κατηγορία:Δήμος Μεσσήνης