Επτά Αδελφές (καρτέλ πετρελαίου)

Οι Επτά Αδελφές () ήταν ένας κοινός όρος για τις επτά πολυεθνικές εταιρείες πετρελαίου της « Ιρανικής Κοινοπραξίας» ένα ολιγοπώλιο ή καρτέλ, το οποίο κυριάρχησε  στην παγκόσμια βιομηχανία πετρελαίου από  τα μέσα της δεκαετίας του 1940 έως τα μέσα της δεκαετίας του 1970. 

Με αναφορά στις μυθολογικές Πλειάδες, τις επτά κόρες του Άτλαντα, η χρήση των επιχειρήσεων διαδόθηκε στη δεκαετία του 1950 από τον επιχειρηματία Ενρίκο Ματέι, τον τότε επικεφαλής της ιταλικής κρατικής εταιρείας πετρελαίου Eni. 

 Ιστορικό 
Η ιστορία ξεκινά από τις επτά εταιρείες πετρελαίου που σχημάτισαν το καρτέλ «Κοινοπραξία για το Ιράν» και κυριάρχησαν στην παγκόσμια βιομηχανία πετρελαίου από τα μέσα της δεκαετίας του 1940 έως τη δεκαετία του 1970.The new Seven Sisters: oil and gas giants dwarf western rivals , by Carola Hoyos, Financial Times. 11 March 2007

Το καρτέλ πετρελαίου αποτελούνταν από τις εξής εταιρείες: 
 Anglo-Iranian  Oil Company (η  σημερινή BP)
 Gulf Oil (αργότερα τμήμα της Chevron) 
 Royal Dutch Shell 
 Standard Oil Company of California (η μετέπειτα Chevron) 
 Standard Oil Company of New Jersey (η μετέπειτα Exxon, σημερινό τμήμα της ExxonMobil) 
 Standard Oil Company of New York (η μετέπειτα Mobil, επίσης σημερινό τμήμα της ExxonMobil) 
 Texaco σημερινό  τμήμα της ChevronTexaco

Μέχρι τη δεκαετία του 1930, οι Επτά αδελφές κυριαρχούσαν στην παραγωγή πετρελαίου στον κόσμο.   Οι εταιρείες κατείχαν σχεδόν όλα τα δικαιώματα για το πετρέλαιο στο Ιράν, το Ιράκ, τη Σαουδική Αραβία και τον Περσικό Κόλπο. Οι εταιρείες ίδρυσαν εταιρείες κοινής ιδιοκτησίας (όπως η Ιρακινή Εταιρεία Πετρελαίου) για να διευκολύνουν τη συνεργασία και να αποτρέψουν τις απάτες μεταξύ τους.  Οι εταιρείες προσπάθησαν να περιορίσουν την προσφορά πετρελαίου ελέγχοντας την ταχύτητα με την οποία αναπτύσσονταν τα κοιτάσματα πετρελαίου. Από τη δεκαετία του 1920 έως τη δεκαετία του 1940, είχαν συμφωνίες να μην παράγουν πετρέλαιο στη Μέση Ανατολή, εκτός εάν ήταν σε συντονισμό μεταξύ τους.  Μετά τη δεκαετία του 1940, οι εταιρείες συνέχισαν να συνεργάζονται.  Η ανακάλυψη τεράστιων κοιτασμάτων πετρελαίου στη Σαουδική Αραβία απείλησε να καταστρέψει το καρτέλ, καθώς ο έλεγχος των κοιτασμάτων πετρελαίου από δύο εταιρείες θα μπορούσε να υπονομεύσει τα υπάρχοντα συστήματα διαχείρισης του εφοδιασμού.  Ωστόσο, η παραγωγή πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας τελικά ελέγχονταν από κοινού από τις τέσσερις από τις επτά αδελφές, καθιστώντας έτσι ευκολότερο τη διατήρηση του συντονισμού μεταξύ των Επτά αδελφών.

Σύμφωνα με τον Τζεφ Κόλγκαν, οι Επτά αδελφές αντιμετώπισαν δύο μεγάλα προβλήματα. Το πρώτο περιστράφηκε γύρω από τον συντονισμό των δραστηριοτήτων των εταιρειών, ώστε οι τιμές του πετρελαίου να διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα.Το δεύτερο περιστράφηκε γύρω από τη συνεργασία με τις κυβερνήσεις των περιοχών που περιείχαν τα αποθέματα πετρελαίου καθώς οι εταιρείες προσπάθησαν να ελαχιστοποιήσουν τους φόρους και τα δικαιώματα που καταβάλλονταν στις κυβερνήσεις. Όσον αφορά τις συναλλαγές με τις κυβερνήσεις υποδοχής, οι Επτά αδελφές επωφελήθηκαν από την προθυμία των βρετανικών και αμερικανικών κυβερνήσεων να πιέσουν και να εξαναγκάσουν τις κυβερνήσεις υποδοχής. Οι εταιρείες πετρελαίου επιβράδυναν επίσης την παραγωγή όταν οι φόροι και τα δικαιώματα αυξήθηκαν από μια κυβέρνηση υποδοχής ενώ αύξησαν την παραγωγή σε άλλες περιοχές με χαμηλότερους φόρους και δικαιώματα, πιέζοντας έτσι τις κυβερνήσεις υποδοχής να διατηρήσουν χαμηλούς φόρους και δικαιώματα.

Οι κυβερνήσεις υποδοχής αντιμετώπισαν μια σειρά από εμπόδια όσον αφορά την εθνικοποίηση της παραγωγής πετρελαίου. Πρώτον, ορισμένες πετρελαιοπαραγωγικές χώρες δεν είχαν ανεξαρτησία και ελέγχονταν από αυτοκρατορίες. Δεύτερον, οι μεγάλες δυνάμεις είχαν εγκαταστήσει φίλα προσκειμενους αρχηγούς κρατών σε αρκετές πετρελαιοπαραγωγές χώρες, κάνοντας αυτούς τους ηγέτες να βασίζονται στην υποστήριξη των μεγάλων δυνάμεων και να μην είναι πρόθυμοι να τους αναστατώσουν. Τρίτον, ορισμένες πετρελαιοπαραγωγικές χώρες δεν διέθεταν το κεφάλαιο και την τεχνική τεχνογνωσία για τη διαχείριση της παραγωγής πετρελαίου, καθώς και την απαραίτητη πρόσβαση στις αγορές της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης. Τέταρτον, οι χώρες παραγωγής πετρελαίου φοβήθηκαν ότι θα τιμωρούνταν από τις δυτικές κυβερνήσεις και εταιρείες εάν εθνικοποιούσαν την παραγωγή πετρελαίου (όπως ήταν ο Μοχάμεντ Μοσαντέκ όταν εθνικοποίησε την ιρανική πετρελαϊκή βιομηχανία). 

Το 1951, το Ιράν εθνικοποίησε τη βιομηχανία πετρελαίου του, που προηγουμένως ελεγχόταν από την Αγγλο-Ιρανική Εταιρεία Πετρελαίου (την σημερινή BP), και το ιρανικό πετρέλαιο υπέστη διεθνές εμπάργκο. Σε μια προσπάθεια να επαναφέρει την ιρανική παραγωγή πετρελαίου στις διεθνείς αγορές, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ πρότεινε τη δημιουργία μιας κοινοπραξίας μεγάλων εταιρειών πετρελαίου, πολλές από τις οποίες ήταν θυγατρικές εταιρείες του αρχικού μονοπωλίου Standard Oil του Τζον Ντ. Ροκφέλερ. 

Το 1959, οι Επτά Αδελφές μείωσαν την τιμή του πετρελαίου για τους παραγωγούς της Βενεζουέλας και της Μέσης Ανατολής, γεγονός που προκάλεσε οργή μεταξύ των πετρελαιοπαραγωγών κυβερνήσεων.  Αυτό ώθησε τις πετρελαιοπαραγωγικές κυβερνήσεις να κάνουν τα αρχικά βήματα για την ίδρυση του ΟΠΕΚ. Οι Επτά Αδελφές απείλησαν τους ιδρυτές του ΟΠΕΚ ότι θα έχαναν την πρόσβαση στην αγορά εάν προχωρούσαν με τα σχέδιά τους.

Ο επικεφαλής της ιταλικής κρατικής εταιρείας πετρελαίου (Eni), Ενρίκο Ματέι, ζήτησε να γίνει μέλος του καρτέλ, αλλά απορρίφθηκε και έκτοτε διέδωσε την έκφραση "Επτά Αδελφές".  Ο Βρετανός συγγραφέας Άντονι Σάμσον ανέλαβε τον όρο όταν έγραψε το βιβλίο The Seven Sisters το 1975, για να περιγράψει το καρτέλ πετρελαίου που προσπάθησε να εξαλείψει τους ανταγωνιστές και να διατηρήσει τον έλεγχο των πόρων πετρελαίου στον κόσμο. 

Όντας με πολιτική επιρροή, καθετοποιημένες, καλά οργανωμένες και ικανές να διαπραγματεύονται συνεκτικά ως καρτέλ, οι Επτά Αδερφές μπόρεσαν αρχικά να ασκήσουν σημαντική εξουσία στους παραγωγούς πετρελαίου του Τρίτου Κόσμου. Παρά την ισχύ τους στην αγορά, οι Επτά Αδερφές διατήρησαν τις τιμές σταθερές σε μέτρια επίπεδα. Αυτό έγινε για να μην δοθούν κίνητρα στις κυβερνήσεις τόσο των καταναλωτών όσο και των παραγωγών χωρών να επιβάλλουν κανονισμούς στη βιομηχανία πετρελαίου.

 Πετρελαϊκή κρίση του 1973 
Πριν από την πετρελαϊκή κρίση του 1973, οι Επτά Αδελφές ήλεγχαν περίπου το 85% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου . Στη δεκαετία του 1970, πολλές χώρες με μεγάλα αποθέματα εθνικοποίησαν τις συμμετοχές όλων των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών. Έκτοτε, η κυριαρχία του κλάδου έχει μετατοπιστεί στο καρτέλ του ΟΠΕΚ και στις κρατικές εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου σε οικονομίες αναδυόμενων αγορών , όπως η Saudi Aramco, η Gazprom (Ρωσία), η China National Petroleum Corporation (Κίνα), η National Iranian Oil Company (Ιράν), η PDVSA (Βενεζουέλα) η Petrobras (Βραζιλία) και η Petronas (Μαλαισία). Το 2007, οι Financial Times αποκαλούσαν αυτές τις «νέες επτά αδελφές».  Σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων PFC Energy, μέχρι το 2012 μόνο το 7% των παγκόσμιων γνωστών αποθεμάτων πετρελαίου βρισκόταν σε χώρες που επέτρεπαν σε ιδιωτικές διεθνείς εταιρείες. Το 65% ήταν στα χέρια κρατικών εταιρειών.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Η ιστορία του καρτέλ των Επτά Αδελφών του Πετρελαίου
Οι επτά αδελφές του μαύρου χρυσού  στην Petropedia.com  
Κατηγορία:Επιχειρήσεις ενέργειας