Η Μικρή Γοργόνα

Η Μικρή Γοργόνα () είναι παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν και είναι για μια γοργόνα που είναι διατεθειμένη να παρατήσει τη ζωή της στη θάλασσα και την ταυτότητά της ως γοργόνα, για να γίνει άνθρωπος και να αποκτήσει ανθρώπινη ψυχή.

Το παραμύθι εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1837 και έχει διασκευαστεί σε διάφορα μέσα, συμπεριλαμβανομένου σε μουσικό θέατρο, άνιμε και στην ταινία κινουμένων σχεδίων της Disney Η Μικρή Γοργόνα (The Little Mermaid) του 1989 και στην ταινία μιούζικαλ του 2023 Η Μικρή Γοργόνα (The Little Mermaid). Υπάρχει επίσης ένα άγαλμα που απεικονίζει τη Μικρή Γοργόνα στην Κοπεγχάγη της Δανίας, όπου γράφτηκε και δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά η φανταστική αυτή ιστορία.

 Πλοκή 

Η Μικρή Γοργόνα ζει σε ένα υποθαλάσσιο βασίλειο με τον χήρο πατέρα της (τον βασιλιά της θάλασσας), τη χήρα γιαγιά της, και τις πέντε μεγαλύτερες αδελφές της, οι οποίες έχουν μεταξύ τους έναν χρόνο διαφορά. Όταν μια γοργόνα γίνεται δεκαπέντε ετών, της επιτρέπεται να κολυμπήσει στην επιφάνεια για πρώτη φορά, για να ρίξει μια ματιά στον έξω κόσμο, και όταν οι αδελφές μεγαλώσουν αρκετά, η καθεμιά από αυτές επισκέπτεται τον πάνω κόσμο μία φορά κάθε χρόνο. Όταν η καθεμία επιστρέφει, η Μικρή Γοργόνα ακούει με λαχτάρα τις διάφορες περιγραφές τους για τον κόσμο που κατοικείται από ανθρώπους. Οι αδελφές της δεν φαίνεται να δείχνουν ενδιαφέρον για όσα είδαν, αλλά η Μικρή Γοργόνα έχει εντελώς διαφορετική νοοτροπία. Γοητευμένη από τον κόσμο πάνω από τη θάλασσα και τους ανθρώπους, η Μικρή Γοργόνα κρατά ένα άγαλμα ενός ανθρώπινου αγοριού στον κήπο της στο παλάτι.

Όταν έρχεται η σειρά της Μικρής Γοργόνας, αναδύεται στην επιφάνεια, παρακολουθεί μια γιορτή γενεθλίων πάνω σε ένα πλοίο προς τιμήν ενός όμορφου πρίγκιπα, της ηλικίας της, και τον ερωτεύεται ακαριαία, από μια απόσταση ασφαλείας. Μια βίαιη καταιγίδα ξεσπά αιφνίδια, το πλοίο ανατρέπεται, και η Μικρή Γοργόνα σώζει τον πρίγκιπα την κρίσιμη στιγμή. Τον μεταφέρει αναίσθητο στην ακτή, κοντά σε ένα ναό. Εκεί, περιμένει μέχρις ότου μια νεαρή γυναίκα από τον ναό και οι δεσποινίδες της τον βρίσκουν. Προς απογοήτευσή της, ο πρίγκιπας δε βλέπει ποτέ τη Μικρή Γοργόνα ή δε συνειδητοποιεί καν ότι εκείνη ήταν που του έσωσε τη ζωή.

Η Μικρή Γοργόνα γίνεται μελαγχολική και ρωτά τη γιαγιά της αν οι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν για πάντα. Η γιαγιά της της εξηγεί ότι οι άνθρωποι έχουν πολύ μικρότερη διάρκεια ζωής από τα 300 χρόνια των γοργονών, αλλά όταν οι γοργόνοι και οι γοργόνες πεθαίνουν γίνονται αφρός στη θάλασσα και παύουν να υπάρχουν, ενώ οι άνθρωποι έχουν μια αιώνια ψυχή που μετά θάνατον ζει στον παράδεισο εφόσον είχαν ζήσει μια ευσεβής και δίκαιη ζωή.

Η Μικρή Γοργόνα, επειδή νιώθει λαχτάρα για τον πρίγκιπα και για μια αιώνια ψυχή, επισκέπτεται τη μάγισσα της θάλασσας σε ένα επικίνδυνο κομμάτι του ωκεανού. Η μάγισσα τη βοηθά πρόθυμα, πουλώντας της ένα μαγικό φίλτρο που θα της δώσει πόδια, με αντάλλαγμα τη γλώσσα και την όμορφη φωνή της, μιας και η Μικρή Γοργόνα έχει την πιο σαγηνευτική φωνή στον κόσμο. Η μάγισσα προειδοποιεί τη Μικρή Γοργόνα ότι άπαξ και γίνει άνθρωπος, δε θα μπορέσει ποτέ να επιστρέψει στη θάλασσα. Η κατανάλωση του μαγικού φίλτρου θα την κάνει αρχικά να νιώσει σαν να περνάει μέσα από το σώμα της σπαθί, αλλά όταν ανακάμψει, θα έχει δύο ανθρώπινα πόδια και θα είναι ικανή να χορεύει όπως κανένας άλλος άνθρωπος. Πάντως, θα αισθάνεται διαρκώς ότι περπατάει πάνω σε αιχμηρά μαχαίρια, και τα πόδια της θα ματώνουν τρομερά. Επιπλέον, θα αποκτήσει μια ψυχή μόνο αν κερδίσει την αγάπη του πρίγκιπα και τον παντρευτεί, μόνον τότε ένα κομμάτι της ψυχής του θα εισρεύσει μέσα της. Διαφορετικά, κατά την αυγή της πρώτης μέρας αφού παντρευτεί κάποια άλλη, η Μικρή Γοργόνα θα πεθάνει από πληγωμένη καρδιά και θα διαλυθεί σαν αφρός πάνω στα κύματα.
μικρογραφία|Ο Πρίγκιπας εντοπίζει τη Μικρή Γοργόνα όταν έχει μόλις μεταμορφωθεί σε άνθρωπο.

Αφού καταλήξει σε συμφωνία με τη μάγισσα, η Μικρή Γοργόνα κολυμπάει στην επιφάνεια κοντά στο παλάτι του πρίγκηπα και πίνει το μαγικό φίλτρο, με αποτέλεσμα να μεταμορφωθεί σε άνθρωπο. Εντοπίζεται από τον πρίγκιπα, ο οποίος μαγεύεται από την ομορφιά και τη χάρη της, αν και είναι άλαλη. Περισσότερο από όλα, του αρέσει να τη βλέπει να χορεύει, και εκείνη χορεύει για εκείνον, παρόλο που με κάθε βήμα της την κάνει να υποφέρει από πολύ έντονους πόνους. Σύντομα, η Μικρή Γοργόνα γίνεται η αγαπημένη συντροφιά του πρίγκιπα και τον συνοδεύει σε πολλές από τις εξόδους του. Όταν η μητέρα του πρίγκιπα, η βασίλισσα, τον διατάζει να παντρευτεί τη μεγαλύτερη κόρη του βασιλιά της γειτονικής χώρας, ο πρίγκιπας λέει στη Μικρή Γοργόνα ότι δεν θα το κάνει, γιατί δεν αγαπά την πριγκίπισσα και ότι μπορεί να αγαπήσει μόνο τη νεαρή γυναίκα στο ναό, που πιστεύει ότι τον έσωσε. Αποδεικνύεται ότι η πριγκίπισσα είναι εκείνη η νεαρή γυναίκα από το ναό, που είχε σταλεί από τον πατέρα της τον βασιλιά για να μορφωθεί εκεί, μαζί με τις δύο μικρότερες αδερφές της. Όταν το μαθαίνει αυτό, ο πρίγκιπας ερωτεύεται τη νεαρή πριγκίπισσα της γειτονικής χώρας, τη μεγαλύτερη από τις τρεις πριγκίπισσες αδερφές, και αποφασίζει να την παντρευτεί, και ο βασιλικός γάμος ανακοινώνεται αμέσως.

Ο πρίγκιπας και η πριγκίπισσα γιορτάζουν τον γάμο τους σε ένα γαμήλιο πλοίο, και τότε η καρδιά της Μικρής Γοργόνας ραγίζει. Σκέφτεται όλα όσα έχει θυσιάσει και όλο τον πόνο που υπέμενε για τον πρίγκιπα, καθώς κοιτάζει στην ανατολή για τη ρόδινη λάμψη της αυγής που θα σήμαινε τον θάνατό της. Απελπίζεται, σκεπτόμενη για τον θάνατο που την περιμένει, αλλά λίγο πριν την αυγή, οι αδελφές της βγαίνουν έξω από το νερό και της φέρνουν ένα μαχαίρι που τους έδωσε η μάγισσα της θάλασσας με αντάλλαγμα τα μακριά, όμορφα μαλλιά τους. Αν η Μικρή Γοργόνα σκοτώσει τον πρίγκιπα με χτύπημα στην καρδιά και το αίμα του τρέξει στα πόδια της πριν την ανατολή του ηλίου, θα γίνει ξανά γοργόνα, όλη της η ταλαιπωρία θα λάβει τέλος, και θα ζήσει όλη της τη ζωή στον ωκεανό με την οικογένειά της.

Ωστόσο, η Μικρή Γοργόνα δεν αντέχει ψυχολογικά να σκοτώσει τον κοιμισμένο πρίγκιπα δίπλα στην καινούρια του νύφη, καθώς μάλιστα τον αγαπά ακόμα. Αντιθέτως, επιλέγει να πεθάνει η ίδια, ρίχνει το μαχαίρι στη θάλασσα και πέφτει η ίδια από το πλοίο στη θάλασσα τη στιγμή που ο ήλιος ανατέλλει στον ορίζοντα. Το σώμα της διαλύεται σε αφρό, αλλά αντί να σταματήσει η ύπαρξή της, αισθάνεται τη ζέστη και το φως του ήλιου και ανακαλύπτει ότι μεταμορφώθηκε σε ένα λαμπρό και αιθέριο πνεύμα, στη Θυγατέρα του Αέρα. Ενώ η Μικρή Γοργόνα ανεβαίνει στην ατμόσφαιρα, χαιρετιέται από άλλες Θυγατέρες του Αέρα, που της λένε ότι έγινε σαν μια από αυτές, διότι προσπάθησε με όλη της την καρδιά να αποκτήσει μια αθάνατη ψυχή. Λόγω της ανιδιοτέλειάς της, της δίνεται η ευκαιρία να αποκτήσει τη δική της ψυχή με το να κάνει καλές πράξεις για την ανθρωπότητα για 300 χρόνια, και μπορεί να συμμετάσχει στα τριακόσια χρόνια καλών πράξεων μαζί με τις Θυγατέρες του Αέρα. Τότε, μια μέρα, θα αποκτήσει μια αθάνατη ψυχή που θα ανέβει στη Βασιλεία του Θεού και θα ζήσει αιώνια στη δόξα του ουρανού.

 Έκδοση 
"Η Μικρή Γοργόνα" γράφτηκε το 1836 από τον Χανς Κρίστιαν Άντερσεν (ο οποίος την εμπνεύστηκε ως ιδέα από την νουβέλα του 1811 Ουντίνε) και πρωτο-εκδόθηκε από τον C.A. Reitzel στην Κοπεγχάγη στις 7 Απριλίου 1837 στο Eventyr, fortalte for Børn. Første Samling. Tredie Hefte. 1837 (Παραμύθια που Λέγονται για τα Παιδιά. Πρώτη Συλλογή. 1837). Η ιστορία επανεκδόθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 1849 ως μέρος του Eventyr. 1850 (Παραμύθια. 1837) και ξανά τον Δεκέμβριο του 1862 ως μέρος του Eventyr og Historier. Første Bind. 1862 (Παραμύθια και Ιστορίες. Πρώτο Μέρος. 1862).

 Συζήτηση για το τέλος 
Κάποιοι ακαδημαϊκοί ότι η τελευταία ακολουθία με το ευτυχισμένο τέλος της είναι αφύσικη προσθήκη. Ο Γιάκομπ Μπόγκλιντ και η Περνίλε Χέεγκαρντ τονίζουν ότι: "Μία από τις κρίσιμες πτυχές που πρέπει να αντιμετωπίσει κάθε αντίληψη είναι η τελευταία ακολουθία της ιστορίας, στην οποία η μικρή γοργόνα, ενάντια σε όλες τις πιθανότητες, λυτρώνεται από μια άμεση καταδίκη και γίνεται αποδεκτή στην πνευματική σφαίρα, όπου "οι θυγατέρες του αέρα" παρευρίσκονται. Σε αυτήν, προφανώς υποσχέθηκε την "αθάνατη ζωή", που ήταν το κύριο κίνητρό της να αποκτήσει — μαζί με τον πρίγκιπα φυσικά. Αυτό το τέλος έχει μπερδέψει τους κριτικούς επειδή η αφήγηση που προηγείται δείχνει μάλλον ένα τραγικό συμπέρασμα παρά ευτυχισμένο."

Ο αρχικός τίτλος κατά τη συγγραφή της ιστορίας ήταν "Οι Θυγατέρες του Αέρα", πνεύματα που ο Άντερσεν τα θεωρούσε ότι μάζευαν ψυχές κάνοντας για 300 χρόνια καλές πράξεις. Μια από τις "Θυγατέρες του Αέρα" του Άντερσεν εξηγεί στη Μικρή Γοργόνα ότι "Μια γοργόνα δεν έχει αθάνατη ψυχή, ούτε μπορεί να αποκτήσει, εκτός κι αν κερδίσει την αγάπη ενός ανθρώπου. Στη δύναμη του άλλου στηρίζεται η δική της αιώνια μοίρα. Αλλά οι θυγατέρες του αέρα, παρόλο που δεν έχουν αθάνατη ψυχή, μπορούν, από τις δικές τους καλές πράξεις, να προμηθευτούν μια για τον εαυτόν τους. Πετάμε σε θερμές χώρες, και δροσίζουμε τον αποπνικτικό αέρα που καταστρέφει το ανθρώπινο είδος με τον λοιμό. Διατηρούμε το άρωμα των λουλουδιών, για να διαδίδουμε υγεία και αποκατάσταση. Αφότου έχουμε κοπιάσει για τριακόσια χρόνια κάνοντας καλές πράξεις, λαμβάνουμε αθάνατη ψυχή και παίρνουμε μέρος στην ευτυχία της ανθρωπότητας. Εσύ, φτωχή μικρή γοργόνα, έχεις προσπαθήσει με όλη σου την καρδιά να κάνεις αυτό που εμείς κάναμε: έχεις υποφέρει και υπέμενες και σήκωσες τον εαυτόν σου στον κόσμο του πνεύματος από τις καλές σου πράξεις: και τώρα, με το να κοπιάσεις για τριακόσια χρόνια με τον ίδιο τρόπο, μπορεί να αποκτήσεις αθάνατη ψυχή.'''"</blockquote>

Αυτός ο επίλογος επικρίθηκε από κάποιους ακαδημαϊκούς και κριτικούς. Η Πάμελα Λύντον Τράβερς, συγγραφέας του βιβλίου Μαίρη Πόππινς και διακεκριμένη σχολιαστής λαογραφίας, έγραψε, "Αυτό το τελευταίο μήνυμα είναι πιο τρομακτικό από οποιοδήποτε άλλο που παρουσιάζεται στην ιστορία. Η ιστορία προέρχεται από βικτοριανές ηθικές ιστορίες που γράφτηκαν για να τρομάξουν τα παιδιά, για να έχουν καλύτερη συμπεριφορά.... ένας χρόνος αφαιρείται όταν ένα παιδί κάθεται φρόνιμο και ένα δάκρυ κυλάει και μια μέρα προστίθεται όταν ένα παιδί είναι άτακτο; Άντερσεν, αυτό είναι εκβιασμός. Και τα παιδιά το ξέρουν και δε λένε τίποτα. Υπάρχει μεγαλοψυχία για εσένα." Ο Άντερσεν, πάντως, ένιωσε ότι ο διορθωμένος του επίλογος στον οποίον η γοργόνα ενδυναμώνεται, για να κατορθώσει να αποκτήσει αθάνατη ψυχή μέσα από τη δική της αποστολή, ήταν μια αδιαμφισβήτητα καλυτέρευση από το αρχικό τέλος που είχε σκεφτεί, το οποίο ολοκληρώνονταν στη διάλυση της γοργόνας σε αφρό. Το 1837, ο Άντερσεν έγραψε σε ένα φίλο του ότι "Δεν έχω επιστρέψει στη γοργόνα να αποκτήσει αθάνατη ψυχή η οποία θα εξαρτάται από ένα εξωγήινο πλάσμα, από τον έρωτα ενός ανθρώπου, όπως ο ντε λα Μοτ Φοκέ στην Ούντινε''. Είμαι σίγουρος ότι είναι λάθος! Δε θα εξαρτιόταν περισσότερο από τύχη; Δε θα αποδεχτώ κάτι τέτοιο σε αυτόν τον κόσμο. Έχω επιτρέψει στη γοργόνα μου να ακολουθήσει έναν πιο φυσικό, ένα πιο θείο μονοπάτι."

 Το άγαλμα της Μικρής Γοργόνας 

Ένα άγαλμα της Μικρής Γοργόνας κάθεται πάνω σε έναν βράχο στο λιμάνι της Κοπεγχάγης, στη Λανγκελίνι. Αυτό το μικρό, φαινομενικά μη εντυπωσιακό σε διαστάσεις, άγαλμα είναι το είδωλο της Κοπεγχάγης και ελκύει πάρα πολλούς τουρίστες.

Το άγαλμα προσλήφθηκε το 1909 από τον Καρλ Γιάκομπσεν, γιο του ιδρυτή της Carlsberg, αφότου γοητεύτηκε από ένα μπαλέτο βασισμένο στο παραμύθι. Το άγαλμα δημιουργήθηκε από τον γλύπτη Έντβαρντ Έρικσεν, που αποκαλύφθηκε στις 23 Αυγούστου 1913. Η σύζυγός του, Ελίνε Έρικσεν, ήταν το μοντέλο. Έχει βανδαλιστεί πολλές φορές.

Τον Μάιο του 2010, μεταφέρθηκε από το λιμάνι της Κοπεγχάγης για πρώτη φορά, στη Σαγκάη, όπου έμεινε μέχρι τον Νοέμβριο του 2010. 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Γκαλερί με τη Μικρή Γοργόνα
 Φωτογραφίες από το άγαλμα της Μικρής Γοργόνας
 "The Little Mermaid"
 Den lille Havfrue, αυθεντικό δανικό κείμενο
 Den lille havfrue, αυθεντικό χειρόγραφο
 Surlalune: Annotated "The Little Mermaid"

Κατηγορία:Παραμύθια του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν
Κατηγορία:Έργα βασισμένα στη λαογραφία
Κατηγορία:Λογοτεχνικοί χαρακτήρες
Κατηγορία:Γοργόνες στη μυθοπλασία