Αγριλιά Μεσσηνίας

Η Αγριλιά,Δημοτική Ενότητα Ανδρούσας - Αγριλιά , από την ιστοσελίδα www.messini.gr του Δήμου Μεσσήνης. αναφερόμενη παλαιότερα ως το Αϊδίνι ή το Αϊδίνιον, είναι οικισμός κοντά στην Ανδρούσα και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Μεσσήνης, του Νομού Μεσσηνίας.

Τοποθεσία
Η Αγριλιά βρίσκεται νοτιοανατολικά από την Ανδρούσα από την οποία απέχει περίπου 3,5 χιλιόμετρα. Έχει υψόμετρο 41Αγριλιά, από την ιστοσελίδα: buk.gr μέτρα και απέχει από τις ακτές του Κόλπου της Μεσσηνίας περίπου 14,5 χιλιόμετρα. Κοντά στην Αγριλιά βρίσκονται, προς τα βόρειά της η Εύα σε απόσταση 2 περίπου χιλιομέτρων, προς τα νοτιοανατολικά της η Τρίοδος σε απόσταση 2,5 περίπου χιλιομέτρων και προς τα νότιά της η Αμφιθέα σε απόσταση περίπου 900 μέτρων αντίστοιχα. Επίσης η Αγριλιά βρίσκεται στα βορειοδυτικά από την έδρα του δήμου, την Μεσσήνη, από την οποία απέχει 8,5 περίπου χιλιόμετρα.

 Ιστορία
Το χωριό, έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας και της ευρύτερης περιοχής τόσο της Μεσσήνης στη σύγχρονη εποχή, όσο και της Ανδρούσας κατά την μεσαιωνική εποχή. Το χωριό υπάρχει, τουλάχιστον από τα χρόνια της Ενετοκρατίας και η παλαιότερη ονομασία του ήταν Αϊδίνι.

Β΄ Ενετοκρατία 

Την εποχή της Β΄ Ενετοκρατίας αναφερόταν ως το Αϊδίνι (AidigniΚωνσταντίνος Ντόκος, "BREVE DESCRITTONE DEL REGNO DI MOREA. Αφηγηματική ιστορική πηγή ή επίσημο βενετικό έγγραφο της Β' Βενετοκρατίας στην Πελοπόννησο; ", "ΕΩΑ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΑ", Vol 1, DOI: http://dx.doi.org/10.12681/eoaesperia.24 Αθήνα 1993, σελ. 111 (Quarto Territorio d' Andrussa - Aidigni), p. 127 (Provincia di Messenia).). Ο οικισμός αναφέρεται επίσης σε διάφορες απογραφές των Βενετών Προνοητών της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, οι οποίες έγιναν στο χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν την Πελοπόννησο.

Το χωριό, στα τέλη του 17ου αιώνα και τις αρχές του 18ου αιώνα, αναφέρεται σε διάφορες ενετικές πηγές-απογραφές, ως οικισμός ο οποίος ανήκε στην επαρχία της Ανδρούσας (Territorio d'Androussa).

Νεότερη ιστορία
Τον 19ο αιώνα αναφερόταν ως Aïdin σύμφωνα με τον Pouqueville, το 1815, ο οποίος αναφέρει το χωριό στον κατάλογο με τα ονόματα των χωριών της Επαρχίας Ανδρούσας (γαλλικά: Éparchie d'Androusa), τα οποία ήταν εξαρτημένα στην επισκοπική έδρα που είχε ιδρυθεί στο Νησί (Nisi: η Μεσσήνη),François Charles Hugues Laurent Pouqueville, "Voyage de la Grece; Avec cartes, vues et figures", tome 6, Didot, 1827, p.45, Noms des villages du canton d'Androussa qui dépendent du siége épiscopal établi à Nisi: Aïdin. ενώ η πρώτη επίσημη ονομασία του χωριού, μετά από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, ήταν με το όνομα το Αϊδίνι.

Διοικητική ιστορία
Το ΑϊδίνιΔιοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Αϊδίνι (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr προσαρτήθηκε αρχικά, το 1835,21-04-1835. στον Δήμο Τρίκκης,Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Δ. Τρίκκης (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr που είχε ως έδρα το Καρτερόλι, ως το 1840,ΦΕΚ 22Α - 18/12/1840. που ο δήμος αυτός καταργήθηκε και ο οικισμός προσαρτάται στον Δήμο ΕύαςΔιοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Δ. Εύας (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr με έδρα το Ναζήρι (σήμερα η Εύα), όπου και παρέμεινε ως το 1912 που ο δήμος αυτός καταργήθηκε. Τουλάχιστον από το 1835 ως το 1889 το χωριό αναφερόταν επίσημα ως το Αϊδίνι και από το 1889 ως το 1896 ως το Αϊδίνιον. Από το 1896 ως το 1912 αναφερόταν και πάλι ως το Αϊδίνι και στη συνέχεια ξανά, από το 1912 ως το 1927, ως το Αϊδίνιον. Από το 1927, όταν και μετονομάσθηκε, μέχρι σήμερα το χωριό αναφέρεται επίσημα ως η Αγριλιά. Συνήθως χρησιμοποιείται τακτικά και ο προσδιορισμός Αγριλιά Μεσσήνης για να μην προκαλείται σύγχυση με το αντίστοιχο παλαιότερο χωριό Αγριλιά Τριφυλίας και την οικιστική του συνέχεια, την Νέα Αγριλιά του Δήμου Τριφυλίας. Το χωριό αναφέρεται, το 1853, επίσης σαν Αϊδίνι στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Εύας της Επαρχίας Μεσσήνης με πληθυσμό 270 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851.Ιακώβου Ρ. Ραγκαβή, Τα Ελληνικά, Εν Αθήναις, 1853, τόμος δεύτερος, σελ. 570. Στην ίδια πηγή αναφέρεται ως έδρα του Δήμου Εύας το Ναζίρι (σήμερα η Εύα). Το 1867ΦΕΚ 25Α - 22/04/1867. η έδρα του Δήμου Εύας μεταφέρεται από το Ναζήρι στην Ανδρούσα. Το 1912ΦΕΚ 262Α - 31/08/1912. το χωριό προσαρτάται στην Κοινότητα Βρωμόβρυσης,Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών Κ. Βρωμόβρυσης (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr με έδρα την Βρωμόβρυση (σήμερα η Αμφιθέα). Στην ίδια κοινότητα προσαρτώνται επίσης, το 1912, οι οικισμοί Μισυρλί ή Μισερλί (σήμερα η Μυρτοποταμιά), Κουκκορράχη (καταργήθηκε το 1981, προσαρτώμενη στην Αμφιθέα), Σπητάλια και Αλητσελεπή (σήμερα η Τρίοδος). Επτά χρόνια μετά, το 1919,ΦΕΚ 69Α - 26/03/1919. το Αϊδίνι αποσπάται από την Κοινότητα Βρωμόβρυσης και ορίζεται ως έδρα της Κοινότητας Αϊδινίου,Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών Κ. Αϊδινίου (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr ενώ το 1927ΦΕΚ 306Α - 22/12/1927 το χωριό και η κοινότητά του μετονομάζονται σε Αγριλιά και Κοινότητα Αγριλιάς αντίστοιχα. Η Αγριλιά παρέμεινε ως έδρα και οικισμός της Κοινότητας Αγριλιάς, με τις αλλαγές στις ονομασίες του οικισμού και της κοινότητας, από το 1919 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», η Αγριλιά υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Ανδρούσας,Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Δ. Ανδρούσας (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.grΦΕΚ 244Α - 04/12/1997. με έδρα την Ανδρούσα, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» η Αγριλιά ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Μεσσήνης.ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010.Διοικητικές μεταβολές οικισμών > Δ. Μεσσήνης (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με τη συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αιπείας, Ανδρούσας, Αριστομένους, Βουφράδων, Ιθώμης, Μεσσήνης, Πεταλιδίου και της Κοινότητας Τρικόρφου. Η Αγριλιά σήμερα είναι η έδρα και ο μοναδικός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας της Αγριλιάς του Δήμου Μεσσήνης.

Κάτοικοι
Ο οικισμός, με βάση την απογραφή του 2011, έχει 122 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι απασχολούνται κυρίως σε διάφορες αγροτικές εργασίες.

+ Εξέλιξη Πληθυσμού της Αγριλιάς ΜεσσηνίαςΑπογραφή  Πληθυσμός  Διάγραμμα εξέλιξης Πληθυσμού 1844 220Σταματάκης, Ι. Δ., "Πίναξ χωρογραφικός της Ελλάδος, Περιέχων τα Ονόματα, τας Αποστάσεις και τον Πληθυσμόν των Δήμων, Πόλεων Κωμοπόλεων και Χωρίων. / Ερανισθείς εκ διαφόρων επισήμων εγγράφων της Β. Κυβερνήσεως, και εκδοθείς υπό Ι. Δ. Σταματάκη". Εκ του Τυπογραφείου Γ. Βλασσαρίδου. Εν Αθήναις 1846, σελ. 49. 1851 270 1879  421Υπουργείο Εσωτερικών, " Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός 1879, εκ του Τυπογραφείου Σ. Κ. Βλαστού, Εν Αθήναις 1881. Επίσης:  " Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός 1879", σελ. 118. 1889 494Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Δημόσιας Οικονομίας και Στατιστικής, "Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός - Απογραφή της 15-16 Απριλίου 1889", Μέρος Δεύτερον - Πίνακες Α', εκ του Εθνικού Τυπογραφείου και Λιθογραφείου, Εν Αθήναις 1890, σελ. 84. 1896 528Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Δημόσιας Οικονομίας και Στατιστικής, "Στατιστικά Αποτελέσματα της Απογραφής του Πληθυσμού, κατά την 5-6 Οκτωβρίου 1896", Μέρος Δεύτερον - Πίνακες - Α' Πληθυσμός κατά Νομούς, Επαρχίας, Δήμους, εκ του Εθνικού Τυπογραφείου και Λιθογραφείου, Εν Αθήναις 1897, σελ. 101. 1907 527Υπουργείο των Εσωτερικών, Υπηρεσία Απογραφής, Στατιστικά Αποτελέσματα της Γενικής Απογραφής του Πληθυσμού, κατά την 27 Οκτωβρίου 1907", Επιμέλεια: Γεωργίου Χωματιανού, τόμος δεύτερος, εκ του Τυπογραφείου Μιχαήλ Νικολαΐδου, Εν Αθήναις 1909, σελ. 392. 1920 470Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Διεύθυνσις Στατιστικής, "Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920", εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1921. Επίσης: "Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920",  σελ. 227. 1928 513Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928". (Πραγματικός πληθυσμός κυρωθείς δια του από 23 Νοεμβρίου 1928 διατάγματος), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1935. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928",  σελ. 265. 1940 492Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1950. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940",  σελ. 296. 1951 386Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1955. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951 ", σελ. 145. 1961 311Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ. 46929/6877/1961 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1962. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961", σελ. 141. 1971 210Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους , κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ, 3893/Ε637/1972 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Βοηθού Πρωθυπουργού και Εσωτερικών), Αθήναι 1972. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971", σελ. 136. 1981 155Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, 
"Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981". (Κυρώθηκε με την 7908/Δ'554/12-4-1982 κοινή απόφαση των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), Αθήναι 1982. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981", σελ. 147. 1991 137Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991". (Κυρώθηκε με την 24197/Γ' 3812/24-11-1993 κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Εσωτερικών), Αθήνα 1994. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991", σελ. 179. 2001 128Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, " Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001". (Κυρώθηκε με την 6821/Γ5-908/4-6-2002 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης), Αθήνα 2003. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001", σελ. 180. 2011  122"Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011. Μόνιμος Πληθυσμός ", Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).

 Κτίρια - αξιοθέατα
Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια, υπάρχει και η εκκλησία του χωριού, ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάου, ο οποίος υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας, Στο χωριό υπάρχει επίσης Ηρώο για τους πεσόντες σε διάφορες μάχες και πολέμους του 20ου αιώνα, καθώς και μνημείο με προτομή του αντισυνταγματάρχη Πεζικού Γεωργίου Μπουλούκου, ο οποίος σκοτώθηκε, στις 9/10 Ιανουαρίου 1941, σε μια από τις σφοδρές μάχες στα στενά της Κλεισούρας, κατά τη διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου.Άρις Γ. Μπουλούκος, «Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: Η αλήθεια που καίει», εκδόσεις: “Ο Τύπος Α.Ε.”, Αθήνα 1989, σελ. 8. Στην Καλαμάτα υπάρχει επίσης, οδός με το όνομά του, ενώ στον Λαιμό (Φλώρινας ή Πρεσπών), κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα, υπήρχε παλαιότερα προς τιμή του και το «Στρατόπεδο αντισυνταγματάρχου Γεωργίου Μπουλούκου»Άρις Γ. Μπουλούκος, «Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: Η αλήθεια που καίει», εκδόσεις: “Ο Τύπος Α.Ε.”, Αθήνα 1989, σελ. 26. (σήμερα μόνιμο Φυλάκιο του Α' ΣΣ, το ΕΦ Λαιμού).Περιοδικό Στρατός & Ενημέρωση, τεύχος 39ο, Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2016, έκδοση ΓΕΣ, σελ. 48: ΕΦ ΛΑΙΜΟΥ (ΑΝΧΗ ΠΖ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΠΟΥΛΟΥΚΟΥ). Ο Γεώργιος Μπουλούκος ήταν πατέρας 4 παιδιών, ανάμεσα στα οποία ο δικηγόρος Διονύσιος ΜπουλούκοςΠέθανε ο Διονύσης Μπουλούκος, 02/10/2018, από την ιστοσελίδα: www.tharrosnews.gr της εφημερίδας "Θάρρος" της Μεσσηνίας. και ο στρατιωτικός Αριστόδημος Μπουλούκος (Άρις), οι οποίοι έγιναν γνωστοί από την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ και διατέλεσαν, κατά την μεταπολίτευση, βουλευτές της Α' Αθηνών και της Μεσσηνίας αντίστοιχα.

Η εκκλησιά του Αγίου Νικολάου
Ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάου της Αγριλιάς είναι μονόχωρος ναός με δίρριχτη στέγη και τρεις ημικυκλικές κόγχες Ιερού, ο οποίος έχει κηρυχθεί ιστορικό-διατηρητέο μνημείο.Ι. Ναός Αγίου Νικολάου , ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Β1/Φ30/3537/95/2-2-1996 - ΦΕΚ 177/Β/19-3-1996 , [...] "Χαρακτηρίζουμε τον Ι. Ν. Αγίου Νικολάου κοιν. Αγριλιάς Ν. Μεσσηνίας ως μνημείο χρήζον ειδικής προστασίας με ζώνη προστασίας 5μ. γύρω του. Πρόκειται για μονόχωρο ναό, καλυμμένο με δίρριχτη στέγη, με 3 ημικυκλικές κόγχες Ιερού. Το εσωτερικό του ναού παρουσιάζει τα τυπικά χαρακτηριστικά της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής του β' ήμισυ του 19ου αιώνα. Ιδιαίτερα αξιόλογα είναι τα ξυλόγλυπτα του ναού." [...], σύμφωνα με το  Διαρκή Κατάλογο των Κηρυγμένων Αρχαιολογικών χώρων και Μνημείων της Ελλάδος , της Διεύθυνσης Εθνικού Αρχείου Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού. Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου που διαθέτει αξιόλογα ξυλόγλυπτα στο εσωτερικό της χρονολογείται περί το β' μισό του 19ου αιώνα.

Δείτε επίσης
 Ανδρούσα
 Δήμος Μεσσήνης
 Διοικητική διαίρεση Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας
 Διοικητική διαίρεση νομού Μεσσηνίας
 πρώην Δήμος Ανδρούσας

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Δήμος Μεσσήνης, από την ιστοσελίδα: www.messini.gr του Δήμου Μεσσήνης.
 Αγριλιά Μεσσηνίας, στο facebook.

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Μεσσηνίας
Κατηγορία:Δήμος Μεσσήνης