Γλώσσα Μπασκίρ

Η γλώσσα Μπασκίρ () είναι Τουρκική γλώσσα, η οποία ανήκει στις κιπτσακικές γλώσσες. Απολαμβάνει καθεστώς συνεπίσημης γλώσσας στη Δημοκρατία του Μπασκορτοστάν της Ρωσίας μαζί με τα ρωσικά. Στη Ρωσία ομιλούν τα Μπασκίρ περίπου 1.4 εκατομμύρια άτομα.Η Μπασκίρ έχει τρεις διαλέκτους: τη Νότια, την Ανατολική και τη Βορειοδυτική.

 Γεωγραφική κατανομή 
μικρογραφία|Το ποσοστό των Μπασκίρ ως προς τον συνολικό πληθυσμό των επαρχιών του Μπασκορτοστάν και των γύρω ομοσπονδιακών υποκειμένων, το 2010
Οι περισσότεροι ομιλητές της Μπασκίρ ζουν στη ρωσική δημοκρατία του Μπασκορτοστάν. Πολλοί ομιλητές της γλώσσας ζουν στο Ταταρστάν, ενώ μικρότερες κοινότητες ομιλητών της γλώσσας βρίσκονται και στις περιφέρειες Τσελιάμπινσκ, Αρινμπούρκ, Τιουμέν, Σβερντλόφσκ και Κουργκάν. Ωστόσο υπάρχουν κοινότητες ομιλητών της Μπασκίρ και σε άλλες περιφέρειες της Ρωσίας. Υπάρχουν μικρές κοινότητες ομιλητών της γλώσσας στο Καζακστάν και σε άλλες χώρες.

Σύμφωνα με την απογραφή του 2010, στη Ρωσία 1.152.404 άτομα ομιλούσαν την μπασκιρική. Από αυτούς 977.484 δήλωσαν Μπασκίρ, 131.950 δήλωσαν Τατάροι, 20.258 δήλωσαν Ρώσοι, 6.276 δήλωσαν Τσουβάς, 3.211 δήλωσαν Μαρί, 1.953 δήλωσαν Καζάκοι, 1.630 δήλωσαν Ουντμούρτ και 1.279 δήλωσαν Ουζμπέκοι. Τέλος, 8.363 άτομα δήλωσαν κάποια άλλη εθνότητα.

 Ταξινόμηση 
Η Μπασκίρ ανήκει στη Βουλγαρική () υποομάδα των γλωσσών Κιπτσάκ μαζί με τα ταταρικά. Οι προφορές της μπασκιρικής και της ταταρικής παρουσιάζουν αρκετές ομοιότητες, αν και η προφορά τους διαφέρει από τις περισσότερες υπόλοιπες Κιπτσακικές και Ογουζικές Τουρκικές γλώσσες.

Η χειλική φωνηεντική αρμονία στα Μπασκίρ γράφεται ρητά. Το ταταρικό тормышым (τορμισίμ) και το μπασκιρικό тормошом (τορμοσόμ) προφέρονται , που σημαίνει "η ζωή μου".

 Ορθογραφία 
μικρογραφία|Τρίγλωσση επιγραφή στο αεροδρόμιο της Ουφά στα Μπασκίρ, ρωσικά και αγγλικά
Οι Μπασκίρ άρχισαν να υιοθετούν το Ισλάμ κατά τον 10ο αιώνα αν και ο εξισλαμισμός τους διήρκεσε αιώνες. Οι Μπασκίρ άρχισαν να χρησιμοποιούν ως γραπτή γλώσσα τα τσαγκατάι (τούρκι). Τα τσαγκατάι γράφονταν σε μια παραλλαγή του αραβικού αλφαβήτου.

Το 1923 δημιουργήθηκε ειδικά για τη γλώσσα Μπασκίρ ένα αλφάβητο με βάση το αραβικό. Την ίδια στιγμή δημιουργήθηκε η λογοτεχνική Μπασκιρική γλώσσα, η οποία απομακρυνόταν από τις παλαιότερες τουρκικές επιρροές στη γραπτή γλώσσα. Αρχικά η μπασκιρική γραφόταν με τη χρήση ενός τροποποιημένου αραβικού αλφαβήτου. Το 1930 εισήχθη το Ενιαίο Τουρκικό λατινικό Αλφάβητο. Το 1939 το λατινικό αλφάβητο καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε με μια παραλλαγή του Κυριλλικού αλφαβήτου.

Το σύγχρονο αλφάβητο της Μπασκιρικής γλώσσας βασίζεται στο ρωσικό αλφάβητο. Οι Μπασκίρ χρησιμοποιούν τα επιπλέον γράμματα Ә ә /æ/, Ө ө /ø/, Ү ү [y], Ғ ғ /ʁ/, Ҡ ҡ /q/, Ң ң /ŋ/, Ҙ ҙ /ð/, Ҫ ҫ /θ/, Һ һ /h/.
А аБ бВ вГ гҒ ғД дҘ ҙЕ еЁ ёЖ жЗ зИ иЙ йК кҠ ҡЛ лМ мН нҢ ңО оӨ өП пР рС сҪ ҫТ тУ уҮ үФ фХ хҺ һЦ цЧ чШ шЩ щЪ ъЫ ыЬ ьЭ эӘ әЮ юЯ я

 Γραμματική 
Η Μπασκίρ ανήκει στην οικογένεια των τουρκικών γλωσσών. Είναι συγκολλητική γλώσσα και η σειρά των λέξεων είναι υποκείμενο-αντικείμενο-ρήμα. Ένα μεγάλο μέρος των λέξεων της Μπασκίρ είναι τουρκικής προέλευσης. Στην Μπασκίρ εντοπίζεται μεγάλος αριθμός δανείων από τα ρωσικά, τα αραβικά και τα περσικά.

 Κλίση ουσιαστικών 
ΑριθμόςΠτώσηπατέραςμητέραπαιδίσκύλοςγάταΕνικόςΟνομαστικήата ataәсәй äsäyбала balaэт etбесәй besäyΓενικήатаның atanıñәсәйҙең äsäyźeñбаланың balanıñэттең etteñбесәйҙең besäyźeñΔοτικήатаға atağaәсәйгә äsäygäбалаға balağaэткә etkäбесәйгә besäygäΑιτιατικήатаны atanıәсәйҙе äsäyźeбаланы balanıэтте etteбесәйҙе besäyźeΤοπικήатала atalaәсәйҙә äsäyźäбалала balalaэттә ettäбесәйҙә besäyźäΑφαιρετικήатанан atananәсәйҙән äsäyźänбаланан balananэттән ettänбесәйҙән besäyźänΠληθυντικόςΟνομαστικήаталар atalarәсәйҙәр äsäyźärбалалар balalarэттәр ettärбесәйҙәр besäyźärΓενικήаталарҙың atalarźıñәсәйҙәрҙең äsäyźärźeñбалаларҙың balalarźıñэттәрҙең ettärźeñбесәйҙәрҙең besäyźärźeñΔοτικήаталарға atalarğaәсәйҙәргә äsäyźärgäбалаларға balalarğaэттәргә ettärgäбесәйҙәргә besäyźärgäΑιτιατικήаталарҙы atalarźıәсәйҙәрҙе äsäyźärźeбалаларҙы balalarźıэттәрҙе ettärźeбесәйҙәрҙе besäyźärźeΤοπικήаталарҙа atalarźaәсәйҙәрҙә äsäyźärźäбалаларҙа balalarźaэттәрҙә ettärźäбесәйҙәрҙә besäyźärźäΑφαιρετικήаталарҙан atalarźanәсәйҙәрҙән äsäyźärźänбалаларҙан balalarźanэттәрҙән ettärźänбесәйҙәрҙән besäyźärźän

 Κλίση αντωνυμιών 
Ερωτηματικές αντωνυμίεςΠροσωπικές αντωνυμίεςΠτώσηποιοςτιΜοναδικήΠληθυντικόςΕγώΕσύ ή συαυτός, αυτή, αυτόεμείςσαςαυτοίΟνομαστικήкем kemнимә nimäмин minһин hinул ulбеҙ beźһеҙ heźулар ularΓενικήкемдең kemdeñнимәнең nimäneñминең mineñһинең hineñуның unıñбеҙҙең beźźeñһеҙҙең heźźeñуларҙың ularźıñΔοτικήкемгә kemgäнимәгә nimägäмиңә miñäһиңә hiñäуға uğaбеҙгә beźgäһеҙгә heźgäуларға ularğaΑιτιατικήкемде kemdeнимәне nimäneмине μουһине hineуны unıбеҙҙе beźźeһеҙҙе heźźeуларҙы ularźıΤοπικήкемдә kemdäнимәлә nimäläминдә mindäһиндә hindäунда undaбеҙҙә beźźäһеҙҙә heźźäуларҙа ularźaΑφαιρετικήкемдән kemdänнимәнән nimänänминән minänһинән hinänунан unanбеҙҙән beźźänһеҙҙән heźźänуларҙан ularźan
Οριστικές αντωνυμίεςΠτώσηΕνικόςΠληθυντικόςαυτόαυτόαυτάαυτάΟνομαστικήбыл bılошо oşoшул şulтеге tegeбылар bılarошолар oşolarшулар şularтегеләр tegelärΓενικήбының bınıñошоноң oşonoñшуның şunıñтегенең tegeneñбыларҙың bılarźıñошоларҙың oşolarźıñшуларҙың şularźıñтегеләрҙең tegelärźeñΔοτικήбыға bığaошоға oşoğaшуға şuğaтегегә tegegäбыларға bılarğaошоларға oşolarğaшуларға şularğaтегеләргә tegelärgäΑιτιατικήбыны bınıошоно oşonaшуны şunıтегене tegeneбыларҙы bılarźıошоларҙы oşolarźıшуларҙы şularźıтегеләрҙе tegelärźeΤοπικήбында bındaошонда oşondaшунда şundaтегендә tegendaбыларҙа bılarźaошоларҙа oşolarźaшуларҙа şularźaтегеләрҙә tegelärźäΑφαιρετικήбынан bınanошонан oşonanшунан şunanтегенән tegenänбыларҙан bılarźanошоларҙан oşolarźanшуларҙан şularźanтегеләрҙән tegelärźän

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 




Εξωτερικοί σύνδεσμοι


Κατηγορία:Γλώσσες του Καζακστάν
Κατηγορία:Συγκολλητικές γλώσσες
Κατηγορία:Γλώσσες της Ρωσίας
Κατηγορία:Δημοκρατία του Μπασκορτοστάν