Ιερά Μητρόπολις Χαλκηδόνος

Η Γεροντική Ιερά Μητρόπολις Χαλκηδόνος είναι μια εκ των ενεργών Μητροπόλεων του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως στην Τουρκία.  

Ο χριστιανισμός εξαπλώθηκε στη Χαλκηδόνα κατά τον 2ο αιώνα μ.Χ. Η πόλη ήταν αρχικά έδρα Επισκοπής πριν εξυψωθεί σε Μητρόπολη το 451 μ.Χ., την εποχή της Δ' Οικουμενικής Συνόδου. 

Μητροπολίτης σήμερα είναι ο Εμμανουήλ Αδαμάκης.

Ιστορία
Πρωτοχριστιανική περίοδος και Σύνοδος Χαλκηδόνας
Ο Χριστιανισμός εξαπλώθηκε στην περιοχή της Χαλκηδόνας, στην ασιατική ακτή απέναντι από το Βυζάντιο, ήδη από τον 2ο αιώνα μ.Χ. Μεταξύ των πρώτων επισκόπων, ο Αδριανός μαρτύρησε το 306 μ.Χ. Η Χαλκηδόνα ήταν επίσης ο τόπος του μαρτυρίου της Αγίας Ευφημίας.

Η πόλη της Χαλκηδόνος απολάμβανε μεγάλο κύρος χάρη στη Δ' Οικουμενική Σύνοδο ή Σύνοδο της Χαλκηδόνας, η οποία συγκλήθηκε εκεί το 451 μ.Χ. μετά από πρωτοβουλία του βυζαντινού αυτοκράτορα Μαρκιανού και της συζύγου του, αυτοκράτειρας Πουλχερίας. Σκοπός της ήταν να καταγγείλει τις αποφάσεις της Γ΄ Οικουμενικής Συνόδου, το 449. Οι αποφάσεις της Δ' Οικουμενικής Συνόδου εδραίωσαν το «Σύμβολον της Νικαίας» και ανακηρύχθηκαν ως αιρετικά δόγματα ο Απολιναρισμός, ο Μονοφυσιτισμός και ο Νεστοριανισμός. Από την άλλη πλευρά, ο Ιησούς Χριστός έγινε δεκτός ως τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος. Επιπλέον, αναγνώρισε δύο αδιαίρετες και αδιαχώριστες φύσεις στον Ιησού. Αποδέχθηκε επίσης τη φύση της Παναγίας ως Μητέρα του Θεού (Θεοτόκου). Σύμφωνα με τον 28ο κανόνα της Συνόδου, η Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης απέκτησε προνόμια ισοδύναμα με εκείνα της Ρώμης, τα οποία ωστόσο δεν ήταν σαφώς καθορισμένα. Ο ίδιος κανόνας διευκρίνισε ότι ο Επίσκοπος της Κωνσταντινούπολης είχε το προνόμιο των τιμών αμέσως μετά τον επίσκοπο της Ρώμης.

Βυζαντινή περίοδος
Στο 451, η χρονιά που η τοπική Οικουμενική Σύνοδος έλαβε χώρα, η επισκοπή της Χαλκηδόνας προήχθη σε μητρόπολη. Ήταν η τρίτη παλαιότερη μητρόπολη στην περιοχή της Βιθυνίας, στη βορειοδυτική Μικρά Ασία, μετά τη Νίκαια και τη Νικομήδεια, ενώ ο αρχιερέας της φέρει τον τίτλο του Εξάρχου πάσης Βιθυνίας.

Πολλοί Μητροπολίτες και Επίσκοποι της Χαλκηδόνος συμμετείχαν στην Εικονομαχία κατά τον 8ο-9ο αιώνα. Μερικοί από αυτούς μαρτύρησαν και τιμούνται από την Εκκλησία, όπως οι μητροπολίτες Νικήτας, Κοσμάς και Ιωάννης. Το 858 ο Μητροπολίτης Χαλκηδόνος Βασίλειος απαλλάχθηκε από τα καθήκοντά του από τον Πατριάρχη Φώτιο Α', λόγω της συμμετοχής του στο Φώτειο Σχίσμα. Ωστόσο, αργότερα, το 869-870, μετά την αποκατάσταση του Πατριάρχη Ιγνατίου, ο Μητροπολίτης Βασίλειος επέστρεψε στο μητροπολιτικό θρόνο, όπου παρέμεινε μέχρι το 877. Αργότερα, περίπου στο 1100, ο μητροπολίτης Λέων ασχολήθηκε με εκκλησιαστικά θέματα και κατηγορήθηκε για αίρεση. Κατηγορούσε επίσης τον αυτοκράτορα Αλέξιο Α' τον Κομνηνό για εικονομάχο, επειδή επέτρεψε την τήξη θρησκευτικών χρυσών και αργυρών αντικειμένων για να στηρίξει την πολεμική προσπάθειά του.

Λόγω της μακράς παράδοσης της Αγίας Ευφημίας και της σχέσης της με την περιοχή της Χαλκηδόνας, οι τοπικοί Μητροπολίτες ισχυρίστηκαν και κατά καιρούς κατάφεραν να ελέγξουν αρκετές εκκλησίες στην περιοχή της Κωνσταντινούπολης.

Λίγο πριν την άλωση της Κωνσταντινούπολης καταργήθηκε η Μητρόπολη Κλαυδιουπόλεως-Ονωριάδος, η οποία υπήχθη στη Μητρόπολη Χαλκηδόνος.

Οθωμανική περίοδος
Κατά τον 14ο αιώνα, ο Μητροπολιτικός ναός παρέμεινε κενός, λόγω της οθωμανικής κατάκτησης της περιοχής. Ωστόσο, αναδιοργανώθηκε τον 15ο αιώνα, πιθανώς μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης και την επακόλουθη ενσωμάτωση του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο σύστημα Μιλλέτ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο πρώτος εγγεγραμμένος Μητροπολίτης εκείνης της εποχής ήταν ο Ιωσήφ, το 1477. Τα επόμενα χρόνια η δικαιοδοσία της Μητρόπολης επεκτάθηκε στα ανατολικά. Κατά τα τέλη του 17ου αιώνα, το τμήμα της Μητρόπολης μεταφέρθηκε στο Κουσκουτζούκι, όπου παρέμεινε μέχρι το 1855. Την εποχή εκείνη δημιουργήθηκαν πολλά μοναστήρια, όπως και του Αγίου Παντελεήμονα, το οποίο κηρύχθηκε Σταυροπηγιακό.

Ο Μητροπολίτης Χαλκηδόνος ήταν ένας από τους πέντε Γέροντες Μητροπολίτες της ευρύτερης περιοχής της Κωνσταντινούπολης. Μετά από οθωμανικό διάταγμα του 1757 έπρεπε πάντα να είναι παρών στην Αγία και Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου και είχε άμεση πρόσβαση στον Σουλτάνο. Από τα μέσα του 19ου αιώνα η Μητρόπολη ευημερούσε χάρη στη σημαντική αύξηση του πληθυσμού και την οικονομική ανάπτυξη του τοπικού Ορθόδοξου πληθυσμού. Το 1855 ο Μητροπολιτικός Ναός επέστρεψε στη Χαλκηδόνα κατά τη διάρκεια της ποιμαντορίας του Μητροπολίτη Γερασίμου. Επιπλέον, ο νεόκτιστος ναός της Αγίας Ευφημίας έγινε ο νέος καθεδρικός ναός. Το μητροπολιτικό μέγαρο χτίστηκε κοντά στον καθεδρικό ναό το 1902.

Σύγχρονη εποχή
Το 1923, μετά τη Συνθήκη της Λωζάνης και την επακόλουθη ανταλλαγή πληθυσμού μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, όλος ο ελληνικός ορθόδοξος πληθυσμός στην Μικρά Ασία έπρεπε να μετακομίσει στην Ελλάδα, με εξαίρεση τα ασιατικά περίχωρα της Κωνσταντινούπολης. Έτσι, η Μητρόπολη της Χαλκηδόνας έγινε η μόνη ενεργός μητρόπολη του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Μικρά Ασία και μία από τις τέσσερις στην Τουρκία.

Κατά τη διάρκεια των Σεπτεμβριανών, έντεκα εκκλησίες υπό τη δικαιοδοσία της Μητρόπολης Χαλκηδόνος καταστράφηκαν, ενώ τα υπόλοιπα τρία εκκλησιαστικά κτίρια σώθηκαν. Επιπλέον, ο φανατισμένος όχλος επιτέθηκε στο Μητροπολιτικό Μέγαρο και τον Μητροπολίτη Θωμά (Σαββόπουλο) σέρνοντάς τον στους δρόμους μισόγυμνο για ώρεςMamalos, Georgios-Spyridon Panagiotis (2009). Το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως στο επίκεντρο διεθνών ανακατατάξεων (1918-1972): εξωτερική πολιτική και οικουμενικός προσανατολισμός. Η επακόλουθη μείωση του ελληνικού στοιχείου της Κωνσταντινούπολης, ιδιαίτερα από το 1964 και στο εξής, έχει αφήσει τη μητροπολιτική περιοχή της Χαλκηδόνας με μια μικρή κοινότητα σήμερα.

Επισκοπικός κατάλογος
 Όνομα  Έτη  Σχόλια Τυχίκος  –  διορίσθηκε πρώτος επίσκοπος από τον Απόστολο ΑνδρέαΙορδάνογλου, Αναστάσιος, Η Μητρόπολις ΧαλκηδόνοςΣ: Συμβολή στην εκκλησιαστική ιστορία της Βιθυνίας (κυρίως από τα μέσα του δέκατου ένατου αιώνα εώς σήμερα) Αδριανός  – 306  Μάρις  ~ 325 ~ 342  Αρειανιστής, εξορίστηκε  Ευλάλιος  ~ 430 (επί Θεοδοσίου Β' )  Ελευθέριος  ~ 451  συμμετείχε στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο Νεκτάριος   Νικήτας   Κοσμάς   Μαρκιανός  ~ 518  Φωτεινός  ~ 536  Ιωάννης Α΄  ~ 680  συμμετείχε στην ΣΤ' Οικουμενική Σύνοδο Σταυράκιος  ~ 787Πατριάρχου Γερμανού, Ευρισκόμενα πάντα, σελ. 197  Δαμιανός  αρχές 9ου αιώνα  Ιωάννης Β΄  α΄ τέταρτο 9ου αιώνα  Θεοδόσιος  α΄ μισό 9ου αιώνα  Βασίλειος  – 858, 870 – 877  Ιωάννης Γ΄  αρχές 10ου αιώνα  Δανιήλ  ~ 997 Θεόδωρος  ~ 1027  Λέων  πριν το 1085 ~ 1086  Ιωάννης Δ΄  μέσα 12ου αιώνα  Κωνσταντίνος Αγιοευφημίτης  πριν τον Μάρτιο 1166 – μετά τον Μάρτιο 1171 Στέφανος  ; – 1188;  Ιωάννης Ε΄ Κασταμονίτης  πριν τις 27 Νοεμβρίου 1191 – μετά τον Αύγουστο 1198  νομικός εκκλησιαστικού δικαίου Νικόλαος  ~ 1278  Θεόγνωστος  ~ 1294  Συμεών  ~ 31 Μαρτίου 1303  Θεόδουλος  πριν το 1315 – μετά τον Σεπτέμβριο 1327  Ιάκωβος  πριν τον Αύγουστο 1355 – μετά το 1361  Γαβριήλ Α΄  1389 – 1397  κατόπιν Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Ιωσήφ  πριν το 1477 – μετά το 1484  Ματθαίος  ~ 1497  Ευθύμιος  ~ 1565  υπογράφει την καθαίρεση του Πατριάρχη Ιωάσαφ Β΄ (Ιαν. 1565) Σισίνιος  ; – Ιανουάριος 1580  Δωρόθεος  Ιανουάριος 1580 – μετά το 1585  Τιμόθεος  πριν τον Δεκέμβριο 1616 – 1623 †  Ιωάσαφ  Μάιος 1623 – Μάιος 1625  καθαιρέθηκε Γρηγόριος  Μάιος 1625 – ;  Μέγας Πρωτοσύγκελλος, κατόπιν Καισαρείας Ισαάκ  πριν τον Ιούλιο 1628 – Μάιος 1630  καθαιρέθηκε, κατόπιν Καισαρείας Νεκτάριος  10 Ιουνίου 1630 – πριν τον Φεβρουάριο 1637 †  από Ντζίας και Θερμίων Παχώμιος  5 Φεβρουαρίου 1637 – ;   Διονύσιος  Ιούνιος 1638 – ;  Παχώμιος  πριν τον Ιούλιο 1639 – μετά το 1650   Γαβριήλ Β΄  ~ 1653  Ευθύμιος  ; – πριν το 1671  παραιτήθηκε Ιερεμίας Α΄  7 Απριλίου 1671 – μετά τον Ιούνιο 1683  Διονύσιος  1685 – 7 Απριλίου 1686  πρώην Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γαβριήλ Γ΄  πριν τον Οκτώβριο 1686 – αρχές 18ου αιώνα  κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνστάντιος  πριν τον Οκτώβριο 1702 – 1716   Νικόδημος  ~ 1727  Καλλίνικος Α΄  πριν τον Ιούνιο 1735 – μετά τον Σεπτέμβριο 1743  Γαβριήλ Δ΄  1746 – 1748  από Εφέσου, εξορίστηκε στην Κύπρο Ιωαννίκιος Α΄  αρχές 1748 – 25 Μαρτίου 1761  από Πεκίου, κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωαννίκιος Β΄  25 Μαρτίου 1761 – μετά τον Νοέμβριο 1768   Παρθένιος  πριν τον Μάρτιο 1770 – Ιούλιος 1772  Παρθένιος  1777 – 3 Νοεμβρίου 1790  από Σηλυβρίας Ιερόθεος  ~ 1792  αναφέρεται σε μία μόνο πηγήΚτιτορικόν ή προσκυνητήριον της ιεράς και βασιλικής μονής του Μεγάλου Σπηλαίου, σελ. 102, ενδεχομένως λανθασμένη απόδοση του «Ιερεμίας» Ιερεμίας Β΄ (Μαυροκορδάτος)  3 Νοεμβρίου 1790 – 30 Νοεμβρίου 1810 †  δισέγγονος του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου, από Βιδύνης Γεράσιμος Α΄  30 Νοεμβρίου 1810 – Φεβρουάριος 1820 †  από Θεσσαλονίκης Γρηγόριος Α΄  Φεβρουάριος 1820 – καλοκαίρι 1821 † από Αθηνών Άνθιμος  20 Οκτωβρίου 1821 – 28 Ιουλίου 1822  από Σμύρνης, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Καλλίνικος Β΄  Ιούλιος 1822 – Αύγουστος 1825 †  από Κρήνης Αγαθάγγελος  Αύγουστος 1825 – 26 Σεπτέμβριος 1826  από Βελιγραδίου, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Ζαχαρίας  Σεπτέμβριος 1826 – Μάιος 1834 †  από Κυζίκου Ιερόθεος  Μάιος 1834 – 15 Μαρτίου 1853 †  από Σηλυβρίας Γεράσιμος Β΄ (Τζερμιάς)  15 Μαρτίου 1853 – 24 Φεβρουαρίου 1875 †  από Αδριανουπόλεως Καλλίνικος Γ΄ (Θωμάδης ή Θωμαΐδης)  4 Μαρτίου 1875 – 14 Δεκεμβρίου 1889 †  από Ξάνθης Ιωακείμ Α΄ (Ευθυβούλης)  17 Δεκεμβρίου 1889 – 10 Μαΐου 1897  από Φιλιππουπόλεως, κατόπιν Εφέσου Γερμανός (Καβακόπουλος)  10 Μαΐου 1897 – 28 Ιανουαρίου 1913  από Ηρακλείας, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Γρηγόριος Β΄ (Ζερβουδάκης)  12 Φεβρουαρίου 1913 – 6 Δεκεμβρίου 1923  από Κυζίκου, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωακείμ Β΄ (Γεωργιάδης)  20 Δεκεμβρίου 1923 – 5 Φεβρουαρίου 1927  από Αίνου και Τραϊανουπόλεως Νικόλαος (Σακκόπουλος)  22 Φεβρουαρίου 1927 – 17 Μαρτίου 1927  από Καισαρείας Αγαθάγγελος (Κωνσταντινίδης)  2 Απριλίου 1927 – 28 Ιουνίου 1932  από Πριγκηποννήσων, κατόπιν Εφέσου  Μάξιμος (Βαπορτζής)  28 Ιουνίου 1932 – 20 Φεβρουαρίου 1946  από Φιλαδελφείας, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Θωμάς (Σαββόπουλος)  12 Μαρτίου 1946 – 18 Οκτωβρίου 1966  από Πριγκηποννήσων Μελίτων (Χατζής)  25 Οκτωβρίου 1966 – 27 Δεκεμβρίου 1989  από Ηλιουπόλεως και Θείρων Βαρθολομαίος (Αρχοντώνης)  9 Ιανουαρίου 1990 – 22 Οκτωβρίου 1991  από Φιλαδελφείας, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωακείμ Γ΄ (Νεραντζούλης)   10 Δεκεμβρίου 1991 – 21 Μαρτίου 2008  από Τιτουλάριος Επίσκοπος Μελιτηνής, ακολούθως Νικομηδείας Αθανάσιος (Παπάς)  21 Μαρτίου 2008 – 16 Φεβρουαρίου 2021  από Ηλιουπόλεως και ΘείρωνΕμμανουήλ (Αδαμάκης)  16 Φεβρουαρίου 2021 – σήμερα  από Γαλλίας

Εν ενεργεία Ιεροί Ναοί
μικρογραφία|Ο Μητροπολιτικός Ναός της Αγίας Ευφημίας
Σήμερα υπάρχουν εν ενεργεία οι εξής Ναοί:
Μητροπολιτικός Ιερός Ναός Αγίας Ευφημίας Χαλκηδόνος.
Καθεδρικός Ιερός Ναός Αγίας Τριάδος Χαλκηδόνος.
Ιερός Ναός Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου Καλαμησίων.
Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Γελντεγιρμέν.
Ιερός Ναός Προφήτου Ηλιού Χρυσουπόλεως (Σκουτάρεως). 
Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονος Κουσκουντζουκίου (Χρυσοκεράμου).
Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Κουσκουντζουκίου.
Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Χρυσοκεράμου (Τσεγκέλκιοϊ) .
Ιερός Ναός Θείας Μεταμορφώσεως Κανδυλλί.
Ιερός Ναός Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Πασάβαχτσε. 
Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής Βέϊκοζ.
Κοιμητηριακός Ιερός Ναός Αγίου Ιγνατίου Μακρού Λειβαδίου.

Υποσημειώσεις και παραπομπές
Υποσημειώσεις

Παραπομπές

 Πηγές 













Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Ιστοσελίδα της Μητροπόλεως Χαλκηδόνος 

Χαλκηδόνος
*
Κατηγορία:Χαλκηδόνα