Γλώσσα Χιναλούγκ

Η Χιναλούγκ (επίσης γράφεται ως Χιναλίγκ, Χιναλούγκι ή Χιναλίκ) είναι Βορειοανατολική Καυκάσια γλώσσα που ομιλείται από περίπου 1.500 άτομα στα χωριά Χιναλούγκ και Γκιουλουστάν στην Κούμπα στα βουνά της επαρχίας Κούμπα, στο βόρειο Αζερμπαϊτζάν. Σχηματίζει το δικό της ανεξάρτητο κλάδο στην Βορειοανατολική Καυκάσια γλωσσική οικογένεια.Family tree of Northeast Caucasian languages at Ethnologue

Η Χιναλούγκ είναι γλώσσα υπό εξαφάνιση,Published in: Encyclopedia of the world’s endangered languages. Edited by Christopher Moseley. London & New York: Routledge, 2007. 211–280. και ταξινομείται ως "σοβαρά απειλούμενη" από τον Άτλαντα των Γλωσσών του Κόσμου σε Κίνδυνο της Ουνέσκο.UNESCO Interactive Atlas of the World’s Languages in Danger Σφάλμα στο πρότυπο webarchive: Ελέγξτε την τιμή |url=. Empty.Γράφεται με το κυριλλικό και το λατινικό αλφάβητο.

 Ιστορία 
Η Χιναλούγκ είναι η χωριάτικη γλώσσα του χωριού Χιναλούγκ στην επαρχία Κούμπα του Αζερμπαϊτζάν. Έχει καταταχθεί διστακτικά από προηγούμενους ερευνητές ως μέλος της Λεζγικής οικογένειας του κλάδου Νταγκεστάν των Βορειοανατολικών Καυκάσιων γλωσσών. Αν και η Χιναλούγκ είναι η επίσημη γλώσσα του χωριού, ομιλείται κυρίως από χωρικούς σε ανεπίσημες περιστάσεις, ενώ η εθνική γλώσσα, τα αζερικά χρησιμοποιείται επίσημα για εκπαιδευτικούς σκοπούς και για σκοπούς επικοινωνίας με άτομα που δεν ομιλούν την Χιναλούγκ. Η Χιναλούγκ θεωρείται απειλούμενη γλώσσα. Αυτό οφείλεται εν μέρει στη βλάβη ενός δρόμου που οδηγεί στο χωριό, αφήνοντας το χωριό ως επί το πλείστον απομονωμένο.

 Λεξιλόγιο 
Οι παρακάτω λέξεις μεταφράστηκαν φωνητικά από τα Χιναλούγκ:
Ενικός στα ΧιναλούγκΠληθυντικός στα ΧιναλούγκΜετάφρασηarhazarhazırdırστάνη (περίφραξη για τα ζώα)c’imirc’imirdirσπουργίτιizinizindirούλαkırabkırabırdırγαλότσεςmısırmısırdırσχοινίnek'idnek'idirdirπλάτηt'uk’t'uk'undurμάγουλοt'umbolt'umboldurδαμάσκηνοustotustoturdurπιπέριustulustuldurπίνακαςdalıgdaligirdirεργασίαculozculozurdurδόντιjalkanjalkandirχαίτηkotukkotukurdurκούτσουρο δέντρουmektebmektebirdirσχολείο (συγκρίσιμη λέξη: maktab)mizermizerdirκλωστοϋφαντουργικό προϊόν

 Αλφάβητο 
Το αλφάβητο της γλώσσας βασίζεται στο κυριλλικό και αποτελείται από 74 γράμματα.
12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637АА̃АьБВГГъГӀГӀвДДжДзЕЕ̃ЖЗИИ̃ЙККвКкКхКхвКхкхКъвКьКьӀКӀКӀвЛЛъМНОО̃Оьаа̃аьбвггъгӀгӀвддждзее̃жзии̃йкквкккхкхвкхкхкъвкькьӀкӀкӀвллъмноо̃оь
38394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374ППвПӀРСТТтТӀТӀвТӀтӀУУ̃УьФХХъХъвХьХӀӀӀъЦЦвЦцЦӀЦӀвЧЧчЧӀЧӀвШШвЪЫЭӘӘ̃ппвпӀрсттттӀтӀвтӀтӀуу̃уьфххъхъвхьхӀӀӀъццвцццӀцӀвччччӀчӀвшшвъыэәә̃
Σε αυτό το αλφάβητο έχουν δημοσιευτεί πολλά κείμενα, αλλά δεν είχε καθολική αποδοχή, καθώς πρώτα απ'όλα περιείχε μεγάλο αριθμό γραμμάτων. Το 2013, οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Φρανκφούρτης, με βάση την έρευνα της φωνητικής της Χιναλούγκ που πραγματοποιήθηκε από ειδικούς από τη Μόσχα, συνέταξαν μια νέα έκδοση του αλφαβήτου της γλώσσας Χιναλούγκ:
A aB bC cÇ çĈ ĉĊ ċD dE eƏ əF fG gĞ ğĜ ĝH hĤ ĥḢ ḣX xX̂ x̂I ıİ iJ jK kK̂ k̂K̇ k̇Q qQ̂ q̂Q̇ q̇L lM mN nO oÖ öP pP̂ p̂Ṗ ṗR rS sŜ ŝŞ şT tT̂ t̂Ṫ ṫU uÜ üV vY yZ zẐ ẑŻ ż

 Παραπομπές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 

 Clifton, John M.; Deckinga, Gabriela; Lucht, Laura; Mak, Janfer; Tiessen, Calvin, Authors. 2005. "The Sociolinguistic Situation of the Khinalug In Azerbaijan."
 Desheryev, Ju. D. 1959. Grammatika xinalugskogo jazyka. Izdatel'stvo Akademii Nauk SSSR, Moscow.
 Hewitt, George. 2004. Introduction to the Study of the Languages of the Caucasus. LINCOM, Munich. p. 29.
 Kibrik, Aleksandr E. 1972. Fragmenty grammatiki xinalugskogo jazyka. Izdatel'stvo Moskovskogo Universiteta, Moscow.
 Kibrik, Aleksandr E. 1994. "Khinalug". In: The Indigenous Languages of the Caucasus, vol. 4; Rieks Smeets (ed.); Caravan Books, Delmar (New York). pp. 367–406.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Βασικό λεξιλόγιο των Χιναλούγκ στην Παγκόσμια Λεξικοστατιστική Βάση Δεδομένων
 Γλώσσα και πολιτισμός των Χιναλούγκ

Κατηγορία:Γλώσσες του Αζερμπαϊτζάν
Κατηγορία:Βορειοανατολικές καυκάσιες γλώσσες