Δακτυλιωτός παπαγάλος

Ο Δακτυλιωτός παπαγάλος (Psittacula krameri), ή στην Καθομιλουμένη ρινγκ-νεκ (ring-necked parakeet, που σημαίνει "Δακτυλιολαίμικο παπαγαλάκι"), ή αλλιώς ψιτακίσκος, είναι μεσαίου μεγέθους παπαγάλος που ανήκει στο γένος Psittacula, της οικογένειας των Ψιττακιδών. Ζει κυρίως στην Αφρική και τη Νότια Ασία, αλλά απαντά σε πολλά άλλα μέρη του κόσμου όπου πρώην παπαγάλοι σε αιχμαλωσία έχουν απελευθερωθεί και εγκλιματιστεί στις αντίστοιχες περιοχές (πληθυσμοί τους απαντώνται και εν Ελλάδι) και εκτρέφονται για το εμπόριο εξωτικών κατοικίδιων ζώων.

Έχει περίπου 40 εκ. μήκος, μαζί με τα φτερά της ουράς. Το κάθε φτερό του έχει άνοιγμα 15 με 17,5 εκ. Και τα δύο φύλα έχουν χαρακτηριστικό πράσινο χρώμα στην άγρια φύση τους, παρατηρείται όμως φυλετικός διμορφισμός καθώς το ενήλικο αρσενικό έχει ένα κόκκινο ή μαύρο δακτύλιο στο λαιμό (Εξ ου και το προσωνύμιο "Ringneck") ενώ τα θηλυκά, αλλά και τα νεότερα πουλιά και των δύο φύλων, είτε δεν έχουν καθόλου τον εν λόγω δακτύλιο, είτε αυτός έχει χρώμα από ανοιχτό έως σκούρο γκρι. Είναι φυτοφάγος, κάνει ένα χαρακτηριστικό έντονο ήχο και όταν ζει στην αιχμαλωσία μπορεί να μάθει να μιλάει.

Αν και δεν είναι μεταναστευτικό πτηνό, μεγάλοι αριθμοί Δακτυλιωτών παπαγάλων ζουν και σε ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα, και στις Η.Π.Α καθώς πτηνά του είδους που χρησιμοποιούνταν ως κατοικίδια αφού ξέφυγαν από την αιχμαλωσία προσαρμόστηκαν στο νέο περιβάλλον και ζουν ακόμα και μέσα στις πόλεις. Αυτά τα παπαγαλάκια έχουν επίσης αποδειχθεί ικανά να ζήσουν σε μια ποικιλία κλιμάτων εκτός της φυσικής τους περιοχής και είναι σε θέση να επιβιώσουν σε χαμηλές χειμερινές θερμοκρασίες στη Βόρεια Ευρώπη. Το είδος αναφέρεται ως λιγότερο ανησυχητικό από τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) επειδή ο πληθυσμός του φαίνεται να αυξάνεται, αλλά η δημοτικότητά του ως κατοικίδιων ζώων και η έλλειψη δημοτικότητας με τους αγρότες έχουν μειώσει τον αριθμό του σε ορισμένα μέρη της ιθαγενούς του περιοχής.

 Ταξονομία 
Ο Δακτυλιωτός παπαγάλος έχει αναγνωρισμένα τέσσερα υποείδη, με ελάχιστες διαφορές το κάθε ένα. Τα δύο συναντώνται στην Αφρική και τα άλλα δύο στην Ινδία και σε γειτονικές της χώρες. Ειδικότερα:

 ο Αφρικανικός Δακτυλιωτός παπαγάλος (P. k. krameri) ζει στη Γουινέα, στη Σενεγάλη, στην νότια Μαυριτανία, σε περιοχές της Ουγκάντας, στο νότιο Σουδάν και στην Αίγυπτο. 
 Ο Αβυσσινιακός Δακτυλιωτός παπαγάλος (P. k. parvirostris) ζει στη βορειοδυτική Σομαλία καθώς και σε περιοχές της Αιθιοπίας και του Σουδάν.

Στην Ασία, και ειδικότερα στην νότια Ινδία,  συναντάται ο Ινδικός Δακτυλιωτός παπαγάλος (P. k. manillensis) ενώ ο υπο-αρκτικός Δακτυλιωτός παπαγάλος (P. k. borealis) στο Μπαγκλαντές, το Πακιστάν, τη βόρεια Ινδία, το Νεπάλ και τη κεντρική Μπούρμα.

Το όνομα του γένους Psittacula είναι χαϊδευτικό του λατινικού "Psittacus" (Ψιττάκος), που σημαίνει «παπαγάλος», και το "krameri" τιμά τον αυστριακό φυσιολόγο Γουίλελμ Χέινριχ Κράμερ. Επομένως, η επιστημονική τους ονομασία μεταφράζεται στα Ελληνικά ως "Ψιττακούλα η Κραμέρια".

 Κατανομή 
μικρογραφία|Κάλεσμα του Δακτυλιοειδούς παπαγάλου
Από τον 19ο αιώνα, ο Δακτυλιωτός παπαγάλος έχει αποικίσει με επιτυχία πολλές άλλες χώρες. Αναπαράγεται πιο βόρεια από οποιοδήποτε άλλο είδος παπαγάλου. Έχει καθιερωθεί σε μεγάλη κλίμακα στη Γερμανία, τη Γαλλία, το Βέλγιο, τις Κάτω Χώρες, την Ιταλία και, σε μεγάλο βαθμό, το Ηνωμένο Βασίλειο. Πληθυσμοί του απαντώνται και στην Ελλάδα.
μικρογραφία|Παπαγάλοι, που τρώνε συσκευασμένους σπόρους

 Οικολογία και συμπεριφορά 
Στην άγρια φύση, οι Δακτυλιωτοί παπαγάλοι τρώνε συνήθως μπουμπούκια, φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς, μούρα και σπόρους. Τα άγρια κοπάδια πετούν επίσης αρκετά μίλια για τροφή σε χωράφια και περιβόλια, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές.

Στην Ινδία, τρέφονται με δημητριακά, και κατά τη διάρκεια του χειμώνα και με όσπρια.Sailaja, R., Kotak, V. C., Sharp, P. J., Schmedemann, R., Haase, E. (1988). Environmental, dietary, and hormonal factors in the regulation of seasonal breeding in free-living female Indian rose-ringed parakeets (Psittacula krameri). Hormones and Behavior 22 (4): 518–527. Στην Αίγυπτο κατά την άνοιξη, τρέφονται με μούρα και το καλοκαίρι τρέφονται με χουρμάδες, φωλιάζουν μέσα σε φοίνικες και τρώνε από χωράφια ηλίανθων και καλαμποκιού.

Σε αιχμαλωσία, τα Δακτυλιωτά παπαγαλάκια θα πάρουν μια μεγάλη ποικιλία τροφίμων και μπορούν να τρέφονται με διάφορα φρούτα, λαχανικά, σφαιρίδια, σπόρους και ακόμη και μικρές ποσότητες μαγειρεμένου κρέατος για πρωτεΐνες. Τα έλαια, τα άλατα, η σοκολάτα, το αλκοόλ και άλλα συντηρητικά πρέπει να αποφεύγονται.
μικρογραφία|Ζευγάρι

 Αναπαραγωγή 
Ζευγαρώνουν από Σεπτέμβριο έως Δεκέμβριο. Δεν έχουν συντρόφους και συχνά αναπαράγονται με άλλο σύντροφο κατά την επόμενη περίοδο αναπαραγωγής. Κατά τη διάρκεια αυτής της ψυχρής περιόδου, επιλέγουν και υπερασπίζονται τοποθεσίες φωλιών, αποφεύγοντας έτσι τον ανταγωνισμό για τοποθεσίες με άλλα πουλιά. Η διατροφή των χειμερινών καλλιεργειών μπιζελιών παρέχει στα θηλυκά θρεπτικά συστατικά απαραίτητα για την παραγωγή αυγών. Από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο, φροντίζουν τα μικρά τους. Οι πετούμενοι νεοσσοί είναι έτοιμοι να φύγουν από τη φωλιά πριν από τον μουσώνα.Krishnaprasadan, T. N., Kotak, V. C., Sharp, P. J., Schmedemann, R., Haase, E. (1988). Environmental and hormonal factors in seasonal breeding in free-living male Indian rose-ringed parakeets (Psittacula krameri). Hormones and Behavior 22 (4): 488–496.
μικρογραφία|Μπλε

 Πτηνοτροφία 
μικρογραφία|Νεοσσοί
Οι δακτυλιωτοί παπαγάλοι είναι δημοφιλείς ως κατοικίδια ζώα και έχουν μακρά ιστορία στην πτηνοτροφία. Οι αρχαίοι Έλληνες κράτησαν τα ινδικά υποείδη P. krameri manillensis, και οι αρχαίοι Ρωμαίοι κράτησαν τα αφρικανικά υποείδη P. krameri krameri. Οι χρωματικές μεταλλάξεις του ινδικού υποείδους έχουν γίνει ευρέως διαθέσιμες τα τελευταία χρόνια. Μία μεταλλαγή μορφής μπλε χρώματος του παπαγάλου διατηρείται επίσης συνήθως στην πτηνοτροφία. Τα πουλιά που εμφανίζουν αυτή τη μετάλλαξη έχουν ανοιχτό μπλε φτερά αντί για πράσινα και δεν έχουν τους δακτυλίους των αντίστοιχων φυσικών τους.

 Μίμηση 
μικρογραφία|Ομίλων δακτυλιοειδής παπαγάλος (ηχητικό αρχείο)
Τόσο τα αρσενικά όσο και τα θηλυκά έχουν τη δυνατότητα να μιμούνται την ανθρώπινη ομιλία. Πρώτα, το πουλί ακούει τους ήχους του περιβάλλοντός του και στη συνέχεια αντιγράφει τη φωνή του ανθρώπου - ομιλιτή. Μερικοί άνθρωποι μεγαλώνουν στο χέρι νεοσσούς του είδους για αυτόν τον σκοπό. Τέτοιοι παπαγάλοι στη συνέχεια γίνονται αρκετά ήσυχοι και δεκτικοί στη μάθηση. Εκτιμάται ότι μπορούν να μάθουν μέχρι 250 λέξεις, ή να σχηματίσουν ακόμη και εκφράσεις. 
μικρογραφία|Ελεύθερη θηλυκιά

 Ελεύθερα πτηνά εκτός του του φυσικού τους περιβάλλοντός τους 
Ως ένα δημοφιλές είδος κατοικίδιου ζώου, κυκλοφόρησε σε ένα ευρύ φάσμα πόλεων σε όλο τον κόσμο, δίνοντάς του ένα περιβάλλον με λίγους θηρευτές όπου η προτιμώμενη διατροφή σπόρων, ξηρών καρπών, φρούτων και μούρων είναι διαθέσιμη από προαστιακούς κήπους και τροφοδότες πουλιών . Οι προσαρμογές του στους κρύους χειμώνες στους πρόποδες των Ιμαλαΐων του επιτρέπουν να αντέχει εύκολα στις ευρωπαϊκές χειμερινές συνθήκες. Έχει δημιουργήσει ελεύθερους (feral) πληθυσμούς σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, τη Νότια Αφρική και την Ιαπωνία. Υπάρχουν επίσης φαινομενικά σταθεροί πληθυσμοί στις ΗΠΑ (Φλόριντα, Καλιφόρνια και Χαβάη) και μικροί αυτοσυντηρούμενοι πληθυσμοί στην Άγκυρα, την Σμύρνη, την Κωνσταντινούπολη (συγκεντρωμένα σε πάρκα), την Τύνιδα, την Τρίπολη Λιβύης και την Τεχεράνη (συγκεντρωμένα στη βόρεια πλευρά της πόλης). Βρίσκεται επίσης σε όλο τον Λίβανο, το Ισραήλ, το Ιράν, τα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν, το Κατάρ και το Ομάν. Ένας μικρός αριθμός διαφυγόντων πτηνών είναι παρών και στην Αυστραλία. Στην Ελλάδα, φαίνεται να εμφανίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας το '80, μετά από ατύχημα στο Αεροδρόμιο του Ελληνικού, και πλέον απαντώνται στο Πάρκο Τρίτση, στο Πεδίον του Άρεως, στον Εθνικό Κήπο και αλλού.

Οι ευρωπαϊκοί πληθυσμοί καθιερώθηκαν στα μέσα έως τα τέλη του 20ού αιώνα. Τα δείγματα σε αυτούς τους πολιτογραφημένους πληθυσμούς αντιπροσωπεύουν συχνά ενδο-ειδικά υβρίδια, ή / και (σε μικρότερο βαθμό) krameri μαζί με ορισμένα δια-ειδικά υβρίδια με το φυσικοποιημένο  Psittacula eupatria'' (Αλεξανδρινό παπαγαλάκι).

Όπου παρουσιάζονται, τα δακτυλιωτά παπαγαλάκια μπορεί να επηρεάσουν τη φυσική βιοποικιλότητα και την ανθρώπινη οικονομία και ευεξία.

Μια πανευρωπαϊκή καταμέτρηση πραγματοποιήθηκε το 2015 και βρήκε 85.220 δακτυλιωτούς παπαγάλους σε 10 ευρωπαϊκές χώρες.
ΧώραΑριθμόςΒέλγιοΓαλλίαΓερμανίαΕλλάδαΗΒΙσπανίαΙταλίαΟλλανδίαΠορτογαλίαΤουρκία

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ψιττακίδες
Κατηγορία:Πτηνά της Αφρικής
Κατηγορία:Πτηνά της Ασίας
Κατηγορία:Κατοικίδια ζώα