Αριθμός Ιωδίου

Ο Αριθμός Ιωδίου είναι παράμετρος ακορεστότητας των λιπαρών οξέων. Ισούται με την ποσότητα ιωδίου που συνδέεται με 100 γραμμάρια λιπώδους ιστού ή μείγματος λιπαρών οξέων. Το ιώδιο αντιδρά με τους διπλούς δεσμούς των λιπαρών οξέων, οπότε όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός ιωδίου τόσο περισσότεροι C=C δεσμοί υπάρχουν στο λίπος. Για παράδειγμα το λάδι καρύδας είναι πολύ κορεσμένο, και άρα καλύτερο για την παρασκευή σαπουνιών. Αφετέρου, το λινέλαιο είναι πολύ ακόρεστο, και άρα είναι αποξηραντικό έλαιο καλύτερο για την παρασκευή ελαιοχρωμάτων.

 Πίνακας με αριθμούς Ιωδίου 
ΛίποςΑριθμός ΙωδίουΛάδι Τουνγκ – 173Μουρουνέλαιο – 180Έλαιο από σπόρους σταφυλιών – 144http://www.olionatura.de/_oele/index.php?id=18Φοινικέλαιο – 51Βούτυρο – 40Ελαιόλαδο – 88Καστορέλαιο – 90Κοκοφοινικέλαιο – 10Φοινικοπυρηνέλαιο – 19Βούτυρο κακάο – 40Έλαιο χοχόμπα ~82http://rasayanjournal.co.in/vol-2/issue-2/10.pdfΈλαιο παπαρούνας ~133Βαμβακέλαιο – 117Αραβοσιτέλαιο – 133Λάδι κανόλαςFrank Gunstone: Rapeseed and Canola Oil: Production, Processing, Properties and Uses, page 80; John Wiley & Sons, 2009 – 126Κραμβέλαιο – 120Σιτέλαιο – 134Ηλιέλαιο – 144Λινέλαιο – 178Σογιέλαιο – 136Φυστικέλαιο – 106Ριζέλαιο – 108Καρυέλαιο – 155Σπορέλαιο Κεϊβηςhttp://www.tis-gdv.de/tis_e/ware/oele/kapok/kapok.htm – 100

 Μεθοδολογία 
μικρογραφία|450x450εσ|Το χρώμα του ογκομετρικού διαλύματος ιωδίου πριν την έναρξη της αντίδρασης είναι καφετί (αριστερά).Στο τέλος της αντίδρασης,  όταν όλη η ποσότητα του ιωδίου έχει καταναλωθεί, το διάλυμα είναι άχρωμο (δεξιά).
Η ανάλυση γίνεται με τεχνικές ιωδομετρίας. Το διάλυμα ιωδίου είναι κίτρινου/καφετί χρώματος. Όταν προστίθεται στο δείγμα, το ιώδιο αντιδρά με τις δραστικές χημικές ομάδες (εδώ C=C διπλούς δεσμούς) οπότε η περιεκτικότητα του διαλύματος σε ιώδιο μειώνεται, και εξίσου μειώνεται η χρωματική του ένταση. Δηλαδή, η μεταβολή στη χρωματική ένταση του διαλύματος ισούται με τη μεταβολή της περιεκτικότητάς του σε ελεύθερο Ιώδιο.

Η χημική αντίδραση της ανάλυσης παράγει διίωδοαλκάνια (όπου R και R' είναι αλκύλιο ή άλλη οργανική ομάδα):

Το πρόδρομο αλκένιο (RCH=CHR) είναι άχρωμο όπως και τα προϊόντα της αντίδρασης (RCHI-CHIR').

Στην τυπική διαδικασία, το λιπαρό οξύ αντιδρά με περίσσεια διαλύματος Hanuš ή Wijs, που είναι, αντίστοιχα, διαλύματα μονοβρωμιδίου του ιωδίου (IBr) και μονοχλωριδίου του ιωδίου (ICl) σε παγόμορφο οξικό οξύ. Το μονοβρωμίδιο (ή μονοχλωρίδιο) που δεν αντέδρασε μετατρέπεται σε ιώδιο κατόπιν αντίδρασης με ιωδιούχο κάλιο, και η συγκέντρωση του ιωδίου προσδιορίζεται με ογκομετρική ανάλυση με θειοθειικό νάτριο.Obtaining the Iodine Value of Various Oils via Bromination with Pyridinium Tribromide Michael Simurdiak, Olushola Olukoga, and Kirk Hedberg Journal of Chemical Education Article ASAP  

 Μέθοδοι προσδιορισμού του Αριθμού Ιωδίου 

 Μέθοδος Huebl 
Ο αριθμός Ιωδίου εισήχθηκε από τον Hübl και περιλαμβάνει ογκομετρική ανάλυση των λιπών με το αντιδραστήριο (μάλλον χλωριούχο ιώδιο) να σχηματίζεται in situ από χλωριούχο υδράργυρο και ιώδιο. 

 Μέθοδος Wijs 
Προσθήκη χλωριούχου ιωδίου και ογκομέτρηση της περίσσειας με θειοθειικό νάτριο κατά  DIN 53241-1:1995-05.

 Μέθοδος Hans P. Kaufmann 
Βρωμίωση των διπλών δεσμών στο σκοτάδι.  

Αντίδραση της περίσσειας βρωμίου με ιωδιούχα.

Και ογκομετρική ανάλυση της περίσσειας του ιωδίου με θειοθειϊκό.

 Σχετικές αναλυτικές μέθοδοι 

 Αριθμός σαπωνοποίησης
 Αριθμός υπεροξειδίου
 Αριθμός οξύτητας

 Βιβλιογραφία 

Κατηγορία:Αναλυτική χημεία
Κατηγορία:Ιώδιο