Απέπ

Ο Απέπ ή Άποφις (αρχαία Ἄποφις) ήταν αρχαία αιγυπτιακή θεότητα που ενσάρκωσε το χάος και ήταν επομένως ο αντίπαλος του φωτός και της Ma 'at (τάξης/αλήθειας). Εμφανίζεται στην τέχνη ως γιγαντιαίο φίδι. Το όνομά του ανακατασκευάστηκε από τους Αιγυπολόγους ως * Α'παπ (ï), όπως γράφτηκε ꜥꜣpp (y) και επιβίωσε αργότερα στην κοπτική ως Ⲁⲫⲱⲫ Aphōph. Ο Apep αναφέρθηκε για πρώτη φορά στην Όγδοη Δυναστεία και τιμήθηκε με τα ονόματα του βασιλιά της δεκαετίας της Δυναστείας 'Apepi και του βασιλιά Υπεκού Αψώπου.
Ο Ρα ήταν η ηλιακή θεότητα, ο φέροντας το φως και επομένως ο υποστηρικτής του Ματά. Το Apep θεωρήθηκε ως ο μεγαλύτερος εχθρός του Ra και έτσι δόθηκε ο τίτλος Enemy of Ra, αλλά και ο "Κύριος του Χάους".

Ως προσωποποίηση όλων όσων ήταν κακό, Apep θεωρήθηκε ως ένα γιγαντιαίο φίδι ή φίδι που οδηγούσε σε τίτλους όπως το Serpent από το Νείλο και το Evil Lizard. Ορισμένες επεξεργασίες ανέφεραν ότι έφτανε 16 μέτρα μήκος και είχε ένα κεφάλι φτιαγμένο από πυρόλιθο. Ήδη σε ένα Naqada I (περίπου 4000 π.Χ.) C-ware (τώρα στο Κάιρο) ένα φίδι ζωγραφίστηκε στο εσωτερικό χείλος σε συνδυασμό με άλλα υδρόβια και της ερήμου ζώα ως πιθανός εχθρός θεότητας, πιθανώς ηλιακής θεότητας, που είναι αόρατη κυνηγώντας σε ένα μεγάλο σκάφος κωπηλασίας.

Επίσης, παρόμοια εχθρικά φίδια, όπως οι εχθροί του θεού του ήλιου, υπήρχαν με άλλα ονόματα (στα κείμενα των Πυραμίδων και τα Κερκένια Κείμενα) ήδη πριν από το όνομα Apep. Η ετυμολογία του ονόματός του (ꜥꜣpp) μπορεί να αναζητηθεί σε κάποια δυτική-σημειωτική γλώσσα, όπου υπήρχε μια ρίζα λέξης ꜣpp που σημαίνει "να γλιστρήσει". Μια ρίζα ꜥꜣpp ρήματος δεν υπάρχει, σε καμία περίπτωση, αλλού στην Αρχαία Αιγυπτιακή. (Δεν πρέπει να συγχέεται με το ρήμα ꜥpı͗ / ꜥpp: «να πετάξει στον ουρανό, να ταξιδέψει») Το όνομα του Apep πολύ αργότερα συνδέθηκε εσφαλμένα ετυμολογικά με την αιγυπτιακή με διαφορετική ρίζα που σήμανε (αυτός που ήταν) οι Ρωμαίοι αναφέρθηκαν στην Apep με αυτή τη μετάφραση του ονόματός του. Ο Απόφης ήταν ένα μεγάλο χρυσό φίδι που ήταν γνωστό ότι ήταν μίλια μακριά. Ενώ στα περισσότερα κείμενα περιγράφεται ως γιγαντιαίο φίδι, μερικές φορές απεικονίζεται ως κροκόδειλος.

Οι λίγες περιγραφές της προέλευσης του Apep στον μύθο δείχνουν συνήθως ότι γεννήθηκε μετά από τον Ra, συνήθως από τον ομφάλιο λώρο του. Σε συνδυασμό με την απουσία του από τους μύθους της Αιγυπτιακής δημιουργίας, αυτό έχει ερμηνευτεί ως υποδηλώνοντας ότι η Apep δεν ήταν μια πρωταρχική δύναμη στην αιγυπτιακή θεολογία, αλλά μια συνέπεια της γέννησης του Ρα. Αυτό υποδηλώνει ότι το κακό στην αιγυπτιακή θεολογία είναι η συνέπεια των αγώνων ενός ατόμου ενάντια στην ανυπαρξία.

 Μάχες με Ρα 
Ο θεός του ήλιου Ρα, με τη μορφή της Μεγάλης Γάτας, σκοτώνει το φίδι Apep.
Παραμύθια των μάχες του Apep εναντίον του Ra εκπονήθηκαν κατά τη διάρκεια του Νέου Βασιλείου. Κάθε μέρα ο Apep πρέπει να βρίσκεται ακριβώς κάτω από τον ορίζοντα. Αυτό τον έκανε μέρος του υποκόσμου. Σε μερικές ιστορίες ο Apep περίμενε τον Ρα σε ένα δυτικό βουνό που ονομάζεται Bakhu, όπου ο ήλιος έφτασε, και σε άλλες ο Apep έφευγε λίγο πριν την αυγή, στη Δέκατη περιοχή της Νύχτας. Θεωρήθηκε ότι το τρομακτικό βρυχηθμό του θα μπορούσε να προκαλέσει την υπονόμευση του υποκόσμου. Μύθοι λένε ότι ο Apep ήταν παγιδευμένος εκεί, επειδή ήταν ο προηγούμενος βασικός θεός που ανατράπηκε από τον Ra ή επειδή ήταν κακός και είχε φυλακιστεί.

Τα κείμενα του φέρετρου υπονοούν ότι ο Apep χρησιμοποίησε ένα μαγικό βλέμμα για να κατακλύσει τον Ra και τον περιβάλλοντα του. Ο Ρα βοήθησε αρκετούς υπερασπιστές που ταξίδευαν μαζί του, συμπεριλαμβανομένου του Set και ενδεχομένως του Eye of Ra. Οι κινήσεις του Apep θεωρήθηκαν ότι προκάλεσαν σεισμούς και οι μάχες του με το Set ίσως είχαν σκοπό να εξηγήσουν την προέλευση των καταιγίδων. Σε ένα λογαριασμό, ο ίδιος ο Ra νικά τον Apep με τη μορφή μιας γάτας.

Αυτό που λίγοι λόγοι υπάρχουν για την προέλευση του Apep συνήθως το περιγράφουν ως γεννημένο από το Ομφάλιο λώρο του Ra.

 Λατρεία 
Η νίκη του Ρα κάθε νύχτα θεωρείται ότι εξασφαλίζεται από τις προσευχές των αιγυπτιακών ιερέων και προσκυνητών στους ναούς. Οι Αιγύπτιοι ασκούσαν μια σειρά από τελετουργίες και δεισιδαιμονίες που θεωρούνταν ότι απέτρεψαν τον Apep και βοήθησαν τον Ra να συνεχίσει το ταξίδι του στον ουρανό.

Σε μια ετήσια τελετή, που ονομάζεται Απαγόρευση του Χάους, οι ιερείς θα οικοδομήσουν μια εικόνα του Apep που θεωρήθηκε ότι περιέχει όλο το κακό και το σκοτάδι στην Αίγυπτο και καίγεται για να προστατεύσει τον καθένα από το κακό του Apep για ένα ακόμη έτος.

Οι Αιγύπτιοι ιερείς είχαν έναν λεπτομερή οδηγό για την καταπολέμηση του Apep, που αναφέρεται ως “Τα βιβλία της ανατροπής της κορυφής” (ή του βιβλίου του Apophis, στα ελληνικά). Τα κεφάλαια περιγράφουν μια σταδιακή διαδικασία αποσυναρμολόγησης και διάθεσης και περιλαμβάνουν:

Σπάζοντας επάνω στην άκρη

Καταπατώντας τον Apep με το αριστερό πόδι

Παίρνοντας ένα δόρυ για να χτυπήσεις τον Apep

Φράζοντας τον Apep

Λαμβάνοντας ένα μαχαίρι για να χτυπήσεις τον Apep

Ανάβοντας Φωτιά επάνω στον Apep

Εκτός αυτού ο Ra, ο οδηγός είχε οδηγίες για τη δημιουργία μοντέλων κεριών ή μικρών σχεδίων του φιδιού, τα οποία θα μπορούσαν να ακρωτηριάσουν και να κάψουν, ενώ θα αναφέρουν ξόρκια που θα σκότωναν τον Apep. Φοβούμενοι ότι ακόμη και η εικόνα του Apep θα μπορούσε να δώσει δύναμη στον δαίμονα, οποιαδήποτε απόδοση θα μπορούσε να υποτάξει το τέρας.

Δεδομένου ότι ο Apep θεωρήθηκε ότι ζούσε στον κάτω κόσμο, μερικές φορές θεωρήθηκε πως τρώει τις ψυχές. Έτσι οι νεκροί χρειάστηκαν επίσης προστασία και μερικές φορές θάβονταν με ξόρκια που θα μπορούσαν να καταστρέψουν τον Apep. Το βιβλίο των νεκρών δεν περιγράφει συχνά περιπτώσεις κατά τις οποίες ο Ρα νίκησε το φίδι του χάους που ονομάζεται ρητά ο Apep. Μόνο τα BD Spells 7 και 39 μπορούν να εξηγηθούν ως τέτοια.

Κατηγορία:Θεότητες της αιγυπτιακής μυθολογίας
Κατηγορία:Δράκοι