Ζεϊμπέκοι

Οι Ζεϊμπέκοι ή Ζεϊμπέκηδες ήταν πληθυσμοί, οι οποίοι ζούσαν σε ένοπλες παράνομες ομάδες στα βουνά της δυτικής Ανατολίας από τα τέλη του 17ου αιώνα μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα.BiblioNet.gr, Θωμάς Κοροβίνης, Οι Ζεϊμπέκοι της Μικράς Ασίας, 2005Baud-Bovy 1984, σ. 46-47.Δραγούμης 1984, σ. 58.

Σύμφωνα με τον Ασικπασάζαντε, Οθωμανό ιστορικό του 15ου αιώνα, οι Ζεϊμπέκοι ήταν μουσουλμάνοι Γαζήδες, που προστάτευαν τα σύνορα στην ΑνατολίαTöre - Aylık Fikir ve Sanat Dergisi, Nisan 1972, Sayı 11, σσ. 13-21. Τον καιρό που δρούσαν, θεωρούνταν λαϊκοί ήρωες και προστάτες του ανυπεράσπιστου λαού από τους τσιφλικάδες, τους ληστές των βουνών και τους φοροεισπράκτορες. Ο ηγέτης μια ομάδας Ζεϊμπέκων ονομαζόταν Εφές, ενώ οι στρατιώτες ονομάζονταν ή Ζεϊμπέκοι ή Κιζάν. Ο όρος Κιζάν χρησιμοποιούνταν περισσότερο για τους νέους και άπειρους. Το κύριο όπλο τους ήταν το γιαταγάνι, αλλά χρησιμοποιούσαν επίσης και πυροβόλα όπλα. Εντός της ομάδας ίσχυε μια μορφή πρωτόγονης άμεσης δημοκρατίας, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονταν από όλους αλλά στη συνέχεια ο Εφές είχε την αδιαμφισβήτητη αρχηγία. Επίσης, οι Ζεϊμπέκοι είχαν διάφορα τελετουργικά, όπως αυτό της προαγωγής του Κιζάν σε Ζεϊμπέκου, τα οποία είχαν καταβολές από μεσαιωνικά τουρκικά φύλα, όπως τους Αχίς.

Οι Ζεϊμπέκοι αντιστάθηκαν σθεναρά στην προέλαση των Ελληνικών στρατευμάτων κατά τη Μικρασιατική εκστρατεία και πολλοί από αυτούς εντάχθηκαν στον Τουρκικό Απελευθερωτικό Στρατό. Μετά την ανακατάληψη της Μικράς Ασίας, οι Ζεϊμπέκοι και ιδιαίτερα οι Εφέδες ανταμείφθηκαν πλουσιοπάροχα και έλαβαν υψηλόβαθμα αξιώματα στον στρατό, καθώς και συντάξεις. Τα επόμενα χρόνια εγκαταστάθηκαν σε πόλεις της δυτικής Μικράς Ασίας και ενσωματώθηκαν πλήρως.

Οι Ζεϊμπέκοι έχουν υψηλή θέση τόσο στην ελληνική όσο και στην τουρκική λαογραφία. Μάλιστα, ο χορός τους, "Ζεϊμπέκικος", στον οποίον παρίσταναν τα γεράκια, επιβιώνει μέχρι τις μέρες μας. Η ελληνική μορφή του χορού μεταφέρθηκε από Έλληνες από την Σμύρνη στην Ελλάδα, όπου αποκαλούνταν «Τούρκικος», αλλά αυτό το όνομα δεν χρησιμοποιείται πλέον.

 Παραπομπές 

Ζεϊμπέκοι
Κατηγορία:Μικρασιατική Εκστρατεία
Κατηγορία:Τουρκικές λέξεις και φράσεις