Χρυσοκελλαριά Μεσσηνίας

Η Χρυσοκελλαριά,Δημοτική Ενότητα Κορώνης , από την ιστοσελίδα: www.pylos-nestor.gr του Δήμου Πύλου - Νέστορος. αναφερόμενη έως το 1927 ως ΣαρατζάςΙνστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών - Πανδέκτης > Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας: Σαρατζάς - Χρυσοκελλαριά ή Σαρατσιά ή Σαρατσά, είναι οικισμός κοντά στην Κορώνη και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Πύλου - Νέστορος, του Νομού Μεσσηνίας.

 Τοποθεσία 
Η Χρυσοκελλαριά βρίσκεται δυτικά από την Κορώνη από την οποία απέχει 9 περίπου χιλιόμετρα και νοτιοανατολικά από την Πύλο από την οποία απέχει περίπου 31,5 χιλιόμετρα. Έχει υψόμετρο 297Χρυσοκελλαριά, από την ιστοσελίδα: buk.gr μέτρα και απέχει από τον Μεσσηνιακό κόλπο περίπου 4 χιλιόμετρα. Κοντά στη Χρυσοκελλαριά βρίσκονται, προς τα βορειοδυτικά της η Υάμεια σε απόσταση 4 περίπου χιλιομέτρων, προς τα βορειοανατολικά της το Χαρακοπιό σε απόσταση 4,5 περίπου χιλιομέτρων και προς τα νοτιοανατολικά της το Βασιλίτσι σε απόσταση 6,5 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα.

 Ιστορία 
Το χωριό, έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας και της ευρύτερης περιοχής της Κορώνης και της Πυλίας. Η περιοχή του χωριού κατά την αρχαιότητα, ήταν υπό τον έλεγχο της Ασίνης, της αρχαίας πόλης, η οποία μεταγενέστερα αναπτύχθηκε ως η σύγχρονη Κορώνη. Πιστεύεται ότι το αρχικό χωριό χτίστηκε, κατά τη βυζαντινή εποχή, περί το έτος 750. Το χωριό μέχρι το 1927 ονομαζόταν Σαρατσά και πήρε τη νεότερη ονομασία του ως Χρυσοκελλαριά, από το ομώνυμο γειτονικό Μοναστήρι της Χρυσοκελλαριάς.

Από την Χρυσοκελλαριά πέρασε και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, για να φύγει από την Παραλία Μαράθι (λίγο βορειότερα από την Παραλία Τσαπί) της Χρυσοκελλαριάς, για Ζάκυνθο.

 Β΄ Ενετοκρατία  

Την εποχή της Β΄ Ενετοκρατίας ο οικισμός αναφερόταν ως η Σαρατσιά (SarachiàΚωνσταντίνος Ντόκος, "BREVE DESCRITTONE DEL REGNO DI MOREA. Αφηγηματική ιστορική πηγή ή επίσημο βενετικό έγγραφο της Β' Βενετοκρατίας στην Πελοπόννησο; ", "ΕΩΑ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΑ", Vol 1, DOI: http://dx.doi.org/10.12681/eoaesperia.24 Αθήνα 1993, σελ. 111 (Terzo Territorio di Coron tutto montuoso - Sarachià), p. 126 (Provincia di Messenia).). Ο οικισμός αναφέρεται επίσης σε διάφορες απογραφές των Βενετών Προνοητών της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, οι οποίες έγιναν στο χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν την Πελοπόννησο. Το χωριό Σαρατσιά (Sarachià), ανήκε, στα τέλη του 17ου αιώνα, σύμφωνα με το Breve descrittione del Regno di Morea στην επαρχία της Κορώνης (Territorio di Coron).

 Διοικητική ιστορία 
Η Σαρατσιά ή ο ΣαρατζάςΔιοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Σαρατζάς (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr προσαρτήθηκε, το 1835,21-04-1835. στον παλαιό Δήμο Κολωνίδων,Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Δ. Κολωνίδων (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr με έδρα την Κορώνη, όπου και παρέμεινε, ως το 1912, που ο δήμος αυτός καταργήθηκε. Τουλάχιστον από το 1844 ως το 1879 το χωριό αναφερόταν επίσημα ως η Σαρατσιά, ενώ από το 1879 ως το 1896 ως  ο Σαρατζάς. Από το 1896 ως το 1907 αναφερόταν ως ο Σαρατσάς και από το 1907 ως το 1927 και πάλι ως ο Σαρατζάς. Το χωριό αναφέρεται, το 1853, επίσης σαν Σαρατσιά στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Κολωνίδων της Επαρχίας Πυλίας με πληθυσμό 204 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851.Ιακώβου Ρ. Ραγκαβή, Τα Ελληνικά, Εν Αθήναις, 1853, τόμος δεύτερος, σελ. 576. Το 1912ΦΕΚ 262Α - 31/08/1912. το χωριό προσαρτάται ως έδρα και μοναδικός οικισμός στην Κοινότητα Σαρατζά.Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών Κ. Σαρατζά (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr Το 1927ΦΕΚ 306Α - 22/12/1927. το χωριό και η κοινότητα μετονομάζονται από Σαρατζάς σε Χρυσοκελλαριά και από Κοινότητα Σαρατζά σε Κοινότητα Χρυσοκελλαριάς αντίστοιχα. Το 197114/03/1971. αναγνωρίζεται και προσαρτάται στην Κοινότητα Χρυσοκελλαριάς και ο οικισμός των Αγίων Αναργύρων. Η Χρυσοκελλαριά παρέμεινε ως οικισμός και έδρα της Κοινότητας Χρυσοκελλαριάς, με τις αλλαγές σε ονομασίες, από το 1912 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», η Χρυσοκελλαριά υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Κορώνης,Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Δ. Κορώνης (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.grΦΕΚ 244Α - 04/12/1997. με έδρα την Κορώνη, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» η Χρυσοκελλαριά ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Πύλου - Νέστορος.ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010.Διοικητικές μεταβολές οικισμών > Δ. Πύλου-Νέστορος (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Κορώνης, Μεθώνης, Παπαφλέσσα, Πύλου, Νέστορος και Χιλιοχωρίων. Η Χρυσοκελλαριά σήμερα είναι οικισμός και έδρα της Κοινότητας Χρυσοκελλαριάς του Δήμου Πύλου-Νέστορος, στην οποία υπάγονται επίσης οι Άγιοι Ανάργυροι.

 Κάτοικοι 
Ο οικισμός, με βάση την Απογραφή του 2011, έχει 532 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι απασχολούνται κυρίως σε διάφορες αγροτικές εργασίες.
+Απογραφές πληθυσμού ΧρυσοκελλαριάςΈτος1844185118791889189619071920192819401951196119711981199120012011Κάτοικοι182Σταματάκης, Ι. Δ., "Πίναξ χωρογραφικός της Ελλάδος, Περιέχων τα Ονόματα, τας Αποστάσεις και τον Πληθυσμόν των Δήμων, Πόλεων Κωμοπόλεων και Χωρίων. / Ερανισθείς εκ διαφόρων επισήμων εγγράφων της Β. Κυβερνήσεως, και εκδοθείς υπό Ι. Δ. Σταματάκη". Εκ του Τυπογραφείου Γ. Βλασσαρίδου. Εν Αθήναις 1846, σελ. 47.204436Υπουργείο Εσωτερικών, "Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός 1879, εκ του Τυπογραφείου Σ. Κ. Βλαστού, Εν Αθήναις 1881. Επίσης:  "Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός 1879", σελ. 121.511Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Δημόσιας Οικονομίας και Στατιστικής, "Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός - Απογραφή της 15-16 Απριλίου 1889", Μέρος Δεύτερον - Πίνακες Α', εκ του Εθνικού Τυπογραφείου και Λιθογραφείου, Εν Αθήναις 1890, σελ. 87.621Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Δημόσιας Οικονομίας και Στατιστικής, "Στατιστικά Αποτελέσματα της Απογραφής του Πληθυσμού, κατά την 5-6 Οκτωβρίου 1896", Μέρος Δεύτερον - Πίνακες - Α' Πληθυσμός κατά Νομούς, Επαρχίας, Δήμους, εκ του Εθνικού Τυπογραφείου και Λιθογραφείου, Εν Αθήναις 1897, σελ. 104.722Υπουργείο των Εσωτερικών, Υπηρεσία Απογραφής, Στατιστικά Αποτελέσματα της Γενικής Απογραφής του Πληθυσμού, κατά την 27 Οκτωβρίου 1907", Επιμέλεια: Γεωργίου Χωματιανού, τόμος δεύτερος, εκ του Τυπογραφείου Μιχαήλ Νικολαΐδου, Εν Αθήναις 1909, σελ. 394.867Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Διεύθυνσις Στατιστικής, "Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920", εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1921. Επίσης: "Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920",  σελ. 237.908Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928". (Πραγματικός πληθυσμός κυρωθείς δια του από 23 Νοεμβρίου 1928 διατάγματος), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1935. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928",  σελ. 277.1.128Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1950. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940",  σελ. 305.1.021Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1955. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951 ", σελ. 149.1.041Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ. 46929/6877/1961 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1962. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961", σελ. 144.798Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους , κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ, 3893/Ε637/1972 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Βοηθού Πρωθυπουργού και Εσωτερικών), Αθήναι 1972. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971", σελ. 139.693Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, 
"Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981". (Κυρώθηκε με την 7908/Δ'554/12-4-1982 κοινή απόφαση των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), Αθήναι 1982. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981", σελ. 150.574Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991 ". (Κυρώθηκε με την 24197/Γ' 3812/24-11-1993 κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Εσωτερικών), Αθήνα 1994. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991", σελ. 183.528Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001". (Κυρώθηκε με την 6821/Γ5-908/4-6-2002 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης), Αθήνα 2003. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001", σελ. 183.532"Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011. Μόνιμος Πληθυσμός ", Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).
+
Διάγραμμα εξέλιξης πληθυσμού Χρυσοκελλαριάς

 Κτίρια – εκδηλώσεις – αξιοθέατα 
Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια υπάρχει επίσης η εκκλησία του χωριού, ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου, ο οποίος υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας. Διάφορες εκδηλώσεις διοργανώνει τακτικά ο Πολιτιστικός Σύλλογος Χρυσοκελλαριάς, γνωστός και ως ο Πολιτιστικός Σύλλογος Απανταχού Χρυσοκελλαριωτών «Ο Άγιος Γεώργιος», ο οποίος ιδρύθηκε το 2013.Χρυσοκελλαριά, Πολιτιστικός Σύλλογος Χρυσoκελλαριάς. Στα αξιοθέατα του χωριού περιλαμβάνονται οι κοντινές παραλίες, όπως το Τσαπί, το Μικρό και Μεγάλο Μαράθι και η Γλυφάδα,"Messinia: Olive Culture in the land of Messinia" - "Μεσσηνία. Ο Πολιτισμός της Ελιάς στη Μεσσηνιακή Γη", Biotourism Guide - Βιοτουριστικός Οδηγός, από την ιστοσελίδα: biopolitics.gr, Biotourism – Olive Culture in the land of Messinia, έκδοση: "Biopolitics International Organisation" - "Διεθνής Οργάνωση Βιοπολιτικής", Αθήνα 2015, ISBN 978-960-7508-55-3, ενότητα: "Το μεγαλοχώρι της Χρυσοκελλαριάς", σελ. 189.  ενώ σημαντικός χώρος επίσκεψης είναι και το γειτονικό Μοναστήρι της Παναγίας Χρυσοκελλαριάς.

 Μοναστήρι Παναγίας Χρυσοκελλαριάς 
Η Ιερά Μονή Παναγίας Χρυσοκελλαριάς ή Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου βρίσκεται ανάμεσα στα χωριά της Χρυσοκελλαριάς και του Βασιλιτσίου. Πρόκειται για μονή του 17ου αιώνα και ο ναός της, ο οποίος κτίσθηκε το 1864, είναι ρυθμού Βασιλικής, μεγάλων σχετικά διαστάσεων, με δίρριχτη στέγη και ημικυλινδρική αψίδα.Ι. Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου , ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Β1/Φ30/κηρ/9825/249/12-4-2000 - ΦΕΚ 593/Β/4-5-2000 , [...] "Χαρακτηρίζουμε το καθολικό της Ι. Μονής Κοιμήσεως Θεοτόκου κοιν. Χρυσοκελαριάς, Δήμου Κορώνης, επ. Πυλίας, Ν. Μεσσηνίας ως μνημείου χρήζον ειδικής κρατικής προστασίας. Πρόκειται για ναό μεγάλων σχετικά διαστάσεων, με δίρριχτη στέγη και ημικυλινδρική αψίδα Ιερού. Μαρμάρινο μέλος με έξεργο σταυρό βρίσκεται προεξέχον πάνω από το παράθυρο του Ιερού. Στη νότια όψη ανοίγονται τρία παράθυρα, ένα ορθογώνιο και δύο τοξωτά.Στη βάση της τοξωτής κόγχης των δύο παραθύρων είναι ενσωματωμένο μαρμάρινο επιστύλιο με επιγραφή 1864 ηουλίου 10πθζ." [...], σύμφωνα με το  Διαρκή Κατάλογο των Κηρυγμένων Αρχαιολογικών χώρων και Μνημείων της Ελλάδος , της Διεύθυνσης Εθνικού Αρχείου Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση το τέμπλο και το εικονοστάσι του ναού κατασκευάστηκαν από τα ξύλινα απομεινάρια ενός μισοκαταστραμμένου ιστιοφόρου, πού ξέβρασε η θάλασσα στις κοντινές ακτές του χωριού. Το Μοναστήρι της Χρυσοκελλαριάς για έναν περίπου αιώνα (1852-1952) ήταν Μετόχι της Ιεράς Μονής Βουλκάνου καθώς και ανδρικό μοναστήρι, ως το 1952, όταν και μετατράπηκε σε γυναικείο. Η νεότερη πτέρυγα της Μονής, με τα κελλιά δυτικά του ναού, άρχισε να κτίζεται το 1971.Ιωάννης Κωστάκης, «Ειδικές Μορφές Τουρισμού: Η Περίπτωση της Μεθώνης»,(Διπλωματική Εργασία), Επιβλέπων καθηγητής: Αθανάσιος Κουρεμένος, Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Σχολή Οικονομικών, Επιχειρηματικών και Διεθνών Σπουδών, Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων, Πειραιάς 2016, Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου Πειραιώς, ιστοσελίδα: dione.lib.unipi.gr - Διώνη, ενότητα: "Χρυσοκελλαριά", σελ. 107-108. Αν και απο το 1977 το μοναστήρι στερείται καλογραιών, κάθε Δεκαπενταύγουστο τιμάται η Κοίμηση της Θεοτόκου, ενώ πανηγυρισμός γίνεται και για την Αγία Τριάδα.Ιερά Μονή Παναγίας Χρυσοκελλαριάς , από την ιστοσελίδα: mmess.gr της Ιεράς Μητρόπολης Μεσσηνίας.

 Παραλίες Μαράθι 
Οι παραλίες Μαράθι είναι δυο μικρές, απομονωμένες και δύσκολα προσβάσιμες παραλίες, το Μεγάλο Μαράθι, που το μισό ανήκει στην Κοινότητα Ακριτοχωρίου και το Μικρό Μαράθι.Μικρό και μεγάλο Μαράθι: Οι κρυφές παραλίες της Μεσσηνίας (anagnostis.org) Το Μεγάλο Μαράθι είναι δύσκολα προσβάσιμο, κυρίως κολυμπώντας από το Μικρό Μαράθι, ή από τη Φοινικούντα, μέσω θαλάσσης.

 Δείτε επίσης 
 Κορώνη
 Δήμος Πύλου - Νέστορος
 Διοικητική διαίρεση Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας
 Διοικητική διαίρεση νομού Μεσσηνίας
 πρώην Δήμος Κορώνης
 Δημοτική Ενότητα Κορώνης

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Οι απογραφές των Προνοητών της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, Corner (1689), Grimani (1700) Angelo Emo (ίσως το 1708), η αχρονολόγητη απογραφή που αναφέρεται στο χειρόγραφο Querini-Stampalia (ίσως το 1711), είναι τέσσερις από τις διάφορες βενετσιάνικες απογραφές, οι οποίες επιχειρήθηκαν στο χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν την Πελοπόννησο. Μέχρι σήμερα πλήρως έχει δημοσιευθεί μόνο η απογραφή Grimani, από τον ιστορικό και  ομότιμο διευθυντή ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ) Βασίλη Παναγιωτόπουλο, στο έργο του "Πληθυσμός και οικισμοί της Πελοποννήσου. 13ος - 18ος αιώνας", (1985).
 Βασίλης Παναγιωτόπουλος, "Πληθυσμός και οικισμοί της Πελοποννήσου. 13ος - 18ος αιώνας", Σειρά: Μελέτες Νεοελληνικής Ιστορίας, μετάφραση: Χριστίνα Αγριαντώνη, επιμέλεια: Αγγελική Κόκκου, έκδοση: Εμπορική Τράπεζα Ελλάδος - Ιστορικό Αρχείο, Αθήνα 1985, 2η έκδοση: 1987. 
 Κωνσταντίνος Ντόκος, "BREVE DESCRITTONE DEL REGNO DI MOREA. Αφηγηματική ιστορική πηγή ή επίσημο βενετικό έγγραφο της Β' Βενετοκρατίας στην Πελοπόννησο;", "ΕΩΑ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΑ", Vol 1, DOI: http://dx.doi.org/10.12681/eoaesperia.24 Αθήνα 1993.
 Ιωάννης Κωστάκης, «Ειδικές Μορφές Τουρισμού: Η Περίπτωση της Μεθώνης»,(Διπλωματική Εργασία), Επιβλέπων καθηγητής: Αθανάσιος Κουρεμένος, Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Σχολή Οικονομικών, Επιχειρηματικών και Διεθνών Σπουδών, Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων, Πειραιάς 2016, Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου Πειραιώς, ιστοσελίδα: dione.lib.unipi.gr - Διώνη.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Δήμος Πύλου - Νέστορος, από την ιστοσελίδα: www.pylos-nestor.gr του Δήμου Πύλου - Νέστορος.
 Χρυσοκελλαριά, Πολιτιστικός Σύλλογος Χρυσoκελλαριάς.
 Ιερά Μονή Παναγίας Χρυσοκελλαριάς, από την ιστοσελίδα: mmess.gr της Ιεράς Μητρόπολης Μεσσηνίας.
 Χρυσοκελλαριά (ή Σαρατσά), από την ιστοσελίδα: koroni-messhnias.webnode.gr

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Μεσσηνίας
Κατηγορία:Μονές της περιφερειακής ενότητας Μεσσηνίας
Κατηγορία:Επαρχία Πυλίας
Κατηγορία:Δήμος Πύλου - Νέστορος
Κατηγορία:Δήμος Κορώνης
Κατηγορία:Δημοτική Ενότητα Κορώνης
Κατηγορία:Υάμεια