Παράδοξο της παντοδυναμίας

Το παράδοξο της παντοδυναμίας είναι μια οικογένεια παράδοξων τα οποία προκύπτουν με τη φιλοσοφική αναζήτηση της ιδιότητας της παντοδυναμίας, η οποία αποδίδεται στις δυτικές θρησκείες παραδοσιακά στον Θεό. Η παντοδυναμία φαίνεται να γεννά παράδοξα ακόμη και σε φιλόσοφους. Η ερώτηση συνήθως εκφράζεται με το παράδειγμα της πέτρας: μπορεί ο θεός να φτιάξει μια πέτρα τόσο μεγάλη που να μη μπορεί να τη σηκώσει; :Traditional theism understands God to be the greatest being possible. According to the traditional conception, God possesses certain great-making properties or perfections, including necessary existence, omniscience, perfect goodness, and omnipotence. Philosophical reflection upon the notion of omnipotence raises many puzzles and apparent paradoxes. Could an omnipotent agent create a stone so massive that that agent could not move it? It might seem that however this question is answered, it turns out that, paradoxically, an omnipotent agent is not truly all-powerful. Το διακύβευμα αυτής της ερώτησης είναι πως αν ο θεός δεν είναι παντοδύναμος, τότε η έννοια του Θεού κατά τον παραδοσιακό θεϊσμό είναι λανθασμένη.:If there are states of affairs which an omnipotent agent is powerless to bring about, then how is the notion of omnipotence to be intelligibly defined? Yet if the notion of omnipotence is unintelligible, then traditional theism must be false.

Τα παράδοξα

Το ερώτημα τυπικά εκφράζεται με το παράδειγμα της πέτρας, όμως μπορούν να υπάρξουν και άλλες μορφές του. Το τυπικό ερώτημα είναι:  «Μπορεί ο θεός να φτιάξει μια πέτρα τόσο μεγάλη που να μη μπορεί να τη σηκώσει;» Εάν όχι, τότε δε μπορεί να δημιουργήσει τα πάντα, άρα πάλι η δύναμη του είναι περιορισμένη. Άλλες μορφές της ίδιας ερώτησης είναι αν μπορεί ένας τέτοιο Ον, όπως ο Θεός, να αλλάξει τους νόμους της λογικής ή των μαθηματικών. Μπορεί να υπάρχουν δυο παντοδύναμοι θεοί; Μπορεί ο θεός να αλλάξει το παρελθόν; Μπορεί ο Θεός να κάνει κάτι κακό; If there are states of affairs which an omnipotent agent is powerless to bring about, then how is the notion of omnipotence to be intelligibly defined? Yet if the notion of omnipotence is unintelligible, then traditional theism must be false.

Ιστορικές απαντήσεις
Στο παράδοξο της παντοδυναμίας, αποπειράθηκαν να απαντήσουν διάφοροι φιλόσοφοι στο παρελθόν. Ενώ η απάντηση του Καρτέσιου ήταν Ναι, παραδοσιακά οι θεολόγοι ακολουθούσαν τη λογική του Θωμά του Ακινάτη ο οποίος απάντησε πως Όχι. Η απάντηση του Καρτέσιου οδηγεί σε μια σειρά από άλλα παράδοξα και παραλογισμούς, με αποτέλεσμα σχεδόν κανένας άλλος φιλόσοφος ή θεολόγος να μην ακολουθήσει τη σκέψη του στο συγκεκριμένο θέμα.:These sorts of absurdities have led to the nearly universal rejection of voluntarism by philosophers and theologians Ωστόσο ούτε η άρνηση του Ακινάτη δεν λύνει το πρόβλημα.:Simply rejecting voluntarism does not give an answer to the Stone Paradox.

Σύγχρονες απαντήσεις

Σύμφωνα με τον υπάρχουν δυο κύριες απόπειρες απάντησης σήμερα: οι θεωρίες της δράσης και οι θεωρίες του αποτελέσματος. 

Σύμφωνα με τις θεωρίες της δράσης, o παντοδύναμος θεός είναι ικανός να πραγματοποιεί τέλεια πράγματα, οπότε δεν μπορεί να πραγματοποιήσει ατελείς πράξεις. Αυτό συναντά την απάντηση με όνομα McEar, κατά την οποία αν ο παντοδύναμος κύριος McEar το μόνο που κάνει είναι να ξύνει το αυτί του, δεν είναι αποδεκτό ότι είναι παντοδύναμος:This is similar to the Medieval suggestion since, according to classical theology, God is necessarily without defect or infirmity, so that, if the action A requires a defect or infirmity, (2) does not require that God, in order to count as omnipotent, should be able to do it. However, (2) runs into the famous 'McEar' counter-example (Plantinga 1967: 170; La Croix 1977: 183). Suppose that it is a necessary truth about a certain being, known as McEar, that the only action he performs is scratching his ear. It follows that, if McEar can scratch his ear, he is omnipotent, despite his inability to do anything else. This result is clearly unacceptable. Μια άλλη θεωρία δράσης η οποία προτάθηκε από τον Richard La Croix, είναι πως η ικανότητα για να πραγματοποιήσει τέτοιες παράδοξες πράξεις, είναι απλά προϋπόθεση για άλλο ον για να ονομαστεί παντοδύναμο. Όμως, αυτή η στρατηγική δεν αναλύει τον όρο της παντοδυναμίας και εν τέλει δεν απαντά την ερώτηση για την πέτρα.:One response, considered by Alvin Plantinga and advocated by Richard La Croix, is to claim merely that an otherwise God-like being who satisfied this definition would be omnipotent. If the concept of God is otherwise coherent, then this claim is probably true. It also has the benefit of being guaranteed not to create any inconsistencies, for it is built into the definition that God has power only to perform those actions such that it is possible that he perform them. However, to adopt this strategy is to give up on the project of providing a general analysis of omnipotence. Furthermore, this claim, on its own, does not answer the question of the Stone Paradox: is it possible for God to create a stone he cannot lift?

Γενικά, υπάρχει συμφωνία ανάμεσα στους φιλόσοφους ότι διάφορα επιχειρήματα που βασίζονται σε θεωρίες δράσης δεν είναι ικανοποιητικά. :it is widely held that the prospects are not good for a consistent general definition or analysis of omnipotence in terms of acts

Οι θεωρίες αποτελέσματος βασίζονται στο αποτέλεσμα το οποίο μπορεί να φέρει ένα παντοδύναμο ον. Ένα τέτοιο δρόμο άνοιξε ο Λάιμπνιτς και στη σύγχρονη εποχή το διέδωσε ο Τζέιμς Ρος (James Ross), έτσι το επιχείρημα αναφέρεται ως Λάιμπνιτς-Ρος σύμφωνα με το οποίο κάποιο παντοδύναμο ον θα μπορούσε να δημιουργήσει κάποιο άλλο πιθανό κόσμο. Και ενώ φαίνεται πως δεν υπάρχουν ενστάσεις για αυτή την εκδοχή, ο υπάρχει μια σειρά από μεταφυσικές συνέπειες που ορισμένοι τις ονομάζουν παράλογες: While there are no obvious contradictions involved in the Leibniz-Ross theory, there are a number of metaphysical consequences which some have thought odd and, indeed, absurd

Σημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές
Hoffman, Joshua and Gary Rosenkrantz. Omnipotence, 1998, doi:10.4324/9780415249126-K059-1. Routledge Encyclopedia of Philosophy, Taylor and Francis,
Hoffman, Joshua and Rosenkrantz, Gary, Omnipotence, The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2017 Edition), Edward N. Zalta (ed.), 
Pearce, Kenneth L. Omnipotence The Internet Encyclopedia of Philosophy (IEP) accesdate = 15/5/2018


Κατηγορία:Σχολαστικισμός
Κατηγορία:Θεολογία
Κατηγορία:Φιλοσοφία της θρησκείας
Κατηγορία:Παράδοξα
Κατηγορία:Αθεϊσμός