Πρωθυπουργός της Κροατίας

Πρωθυπουργός της Κροατίας (), επίσημα ο Πρόεδρος της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Κροατίας (), είναι ο επικεφαλής της κυβέρνησης στην Κροατία και εκ των πραγμάτων ο πιο ισχυρός και με τη μεγαλύτερη επιρροή δημόσιος αξιωματούχος στο σύστημα κυβέρνησης της χώρας. Μετά την πρώτη θερμοθέτηση του αξιώματος, το 1945 , η περίοδος 1990-2001 (ημι-προεδρική περίοδος) είναι η μόνη εξαίρεση, όπου ο Πρόεδρος της Κροατίας ασκούσε το αξίωμα εκ των πραγμάτων. Στην επίσημη κροατική σειρά προτεραιότητας, ωστόσο, η θέση του πρωθυπουργού είναι η τρίτη υψηλότερη κρατική υπηρεσία, μετά τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τον πρόεδρο της βουλής.

Το Σύνταγμα της Κροατίας ορίζει ότι «το Κοινοβούλιο εποπτεύει την Κυβέρνηση» (Άρθρο 81) και ότι «ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εξασφαλίζει την κανονική και ισορροπημένη λειτουργία και τη σταθερότητα της κυβέρνησης» (ως σύνολο,  Άρθρο 94), ενώ η Κυβέρνηση συμπεριλήφθηκε στο Άρθρο 108. Από το 2000, ο πρωθυπουργός ασκεί διάφορες πρόσθετες  συνταγματικές εξουσίες και αναφέρεταιπριν την ίδια την Κυβέρνηση στο κείμενο του Συντάγματος, στα Άρθρα 87, 97, 99, 100, 101, 103, 104. Ο σημερινός Πρωθυπουργός της Κροατίας είναι ο Αντρέι Πλένκοβιτς. Η Κυβέρνηση της Κροατίας συνεδριάζει στο Banski dvori, ένα ιστορικό κτίριο που βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Αγίου Μάρκου στο Ζάγκρεμπ.

 Όνομα 
Το επίσημο όνομα του αξιώματος, κυριολεκτικά μεταφράζεται, "ο Πρόεδρος της Κυβέρνησης" (Predsjednik Vlade), αντί "Πρωθυπουργός" (Prvi Ministar). Όταν η θέση καθιερώθηκε για πρώτη φορά το 1945, εισήχθη το όνομα "ο Πρόεδρος της Κυβέρνησης". Το όνομα τάλλαξε 8 χρόνια αργότερα με τις γιουγκοσλαβικές συνταγματικές μεταρρυθμίσεις του 1953, σε "Πρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου" (Predsjednik Izvršnog vijeća). Ύστερα από άλλον έναν γύρο  συνταγματικών μεταρρυθμίσεων, το 1990, το γραφείο μετονομάστηκε στην αρχική του ονομασία που είχε κατά την περίοδο 1945-1953 , στον τίτλο του "Προέδρου της Κυβέρνησης". Για όλες τις περιόδους, ωστόσο, ο όρος "Πρωθυπουργός" χρησιμοποιείται στην καθομιλουμένη (ιδίως στα ΜΜΕ) στην αγγλική γλώσσα.

 Λίστα αξιωματούχων (1945 έως σήμερα) 

 Υπουργός για την Κροατία στην Προσωρινή Κυβέρνηση της Δημοκρατικής Ομοσπονδιακής Γιουγκοσλαβίας (1945) 
Σειρά Όνομα
(Γεννήθηκε Πέθανε) ΠορτρέτοΘητεία Πολιτικό κόμμα Από Έως Διάρκεια 1 Πάβλε Γκρεγκόριτς
(1892-1989) 92x92εσ 7 Μαρτίου 1945 14 Απριλίου 1945 39 ημέρες Κομμουνιστικό Κόμμα της Γιουγκοσλαβίας

 Πρόεδροι του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Κροατίας (1945-1990) 
 Σειρά Όνομα
(Γεννήθηκε–Πέθανε) Πορτρέτο Διάρκεια θητείας Πολιτικό κόμμα Έτος εκλογής Κυβέρνηση Εταίροι στην κυβέρνηση Από Έως Διάρκεια 1 Βλαντιμίρ Μπάκαριτς 
(1912–1983) 106x106εσ 14 Απριλίου 1945 18 Δεκεμβρίου 1953 3.170 ημέρες Κομμουνιστικό Κόμμα της Γιουγκοσλαβίας
(μετονομασία κόμματος το 1952)
Λίγκα Κομμουνιστών της Γιουκοσλαβίας
(μετονομασία κόμματος το 1952) — Μπάκαριτς
1ο Εκτελεστικό ΣυμβούλιοKPH Πρόεδρος της Κυβέρνησης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κροατίας από το 1945 ως το 1953. Στις 6 Φεβρουαρίου 1953 εξελέγη στη νέα θέση του Προέδρου του Εκτελεστικού Συμβουλίου. Συνακόλουθα, έγινε Πρόεδρος του Κοινοβουλίου της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κροατίας (1953–1963). 2 Γιάκοβ Μπλάζεβιτς 
(1912–1996) 93x93εσ 18 Δεκεμβρίου 1953 10 Ιουλίου 1962 3.126 ημέρες Λίγκα Κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας — 2ο Εκτελεστικό Συμβούλιο
3ο Εκτελεστικό ΣυμβούλιοSKH Παραιτήθηκε από πρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου για να αναλάβει πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Γιουγκοσλαβίας. Αντικαταστάθηκε από τον Ζβόνκο Μπρκιτς (Zvonko Brkić) για το υπόλοιπο της θητείας του στο 3ο Εκτελεστικό Συμβούλιο. 3 Ζβόνκο Μπρκιτς 
(1912–1977) 80x80εσ 10 Ιουλίου 1962 27 Ιουνίου 1963 352 ημέρες Λίγκα Κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας — 4ο Εκτελεστικό ΣυμβούλιοSKH Μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου από το 1953 ως το 1963. Μετά την παραίτηση του Μπλάζεβιτς από την προεδρία του Εκτελεστικού Συμβουλίου υπηρέτησε για το υπόλοιπο της θητείας του. Συνακόλουθα έγινε αντιπρόεδρος της Ομοσπονδιακής Συνέλευσης (1963–67). 4 Μίκα Σπίλιακ 
(1916–2007) 92x92εσ 27 Ιουνίου 1963 11 Μαΐου 1967 1.414 ημέρες Λίγκα Κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας — 5ο Εκτελεστικό ΣυμβούλιοSKH Έγινε πρόεδρος του Ομοσπονδιακού Εκτελεστικού Συμβουλίου στις 16 Μαΐου 1967. 5 Σάβκα Ντάμπτσεβιτς-Κουτσάρ (Savka Dabčević-Kučar) 
(1923–2009) 99x99εσ 11 Μαΐου 1967 8 Μαΐου 1969 728 ημέρες Λίγκα Κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας — 6ο Εκτελεστικό ΣυμβούλιοSKH Έπειτα από τη λήξη της θητείας της διορίστηκε πάραυτα γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής της Λίγκας Κομμουνιστών της Κροατίας (1969–71). 6 Ντράγκουτιν Χαραμίγια 
(1923–2012) 107x107εσ 8 Μαΐου 1969 28 Δεκεμβρίου 1971 964 ημέρες Λίγκα Κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας — 7ο Εκτελεστικό ΣυμβούλιοSKH Καταγγέλθηκε στο 21ο  συνέδριο της Προεδρίας της Κεντρικής Επιτροπής της Λίγκας Κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας που διεξήχθη στο Καρατζόρτζεβο(1-2 Δεκ. 1971) και εξαναγκάστηκε σε παραίτηση. Στη συνέχεια αποχώρησε από την πολιτική. 7 Ίβο Πέρισιν 
(1925–2008)  28 Δεκεμβρίου 1971 8 Μαΐου 1974 862 ημέρες Λίγκα Κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας — 8ο Εκτελεστικό ΣυμβούλιοSKH Συνακόλουθα υπηρέτησε ως πρόεδρος του Κοινοβουλίου της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Κροατίας (1974–78). 8 Γιάκοβ Σιρότκοβιτς 
(1922–2002) 107x107εσ 8 Μαΐου 1974 9 Μαΐου 1978 1.462 ημέρες Λίγκα Κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας — 9ο Εκτελεστικό ΣυμβούλιοSKH 9 Πέταρ Φλέκοβιτς 
(1932–) 107x107εσ 9 Μαΐου 1978 Ιούλιος 1982 γύρω στις 1.500 ημέρες Λίγκα Κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας — 10ο Εκτελεστικό ΣυμβούλιοSKH Συνακόλουθα διορίστηκε διευθυντής της INA (1982–90). 10 Άντε Μάρκοβιτς 
(1924–2011) 80x80εσ Ιούλιος 1982 20 Νοεμβρίου 1985 γύρω στις 1.200 ημέρες Λίγκα Κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας — 11ο Εκτελεστικό ΣυμβούλιοSKH Εξελέγη από το Κοινοβούλιο Πρόεδρος του Προεδρείου της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Κροατίας στις 10 Μαΐου 1986. 11 Έμα Ντερόσι-Μπιέλαγιακ (Derossi-Bjelajac) 
(1926-2020) 107x107εσ 20 Νοεμβρίου 1985 10 Μαΐου 1986 171 ημέρες Λίγκα Κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας — 12ο Εκτελεστικό ΣυμβούλιοSKH Ταυτόχρονα χρημάτισε Πρόεδρος του Προεδρείου της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Κροατίας 12 Άντουν Μίλοβιτς 
(1934–2008) 80x80εσ 10 Μαΐου 1986 30 Μαΐου 1990 1.481 ημέρες Λίγκα Κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας 
(ως τον Ιανουάριο του 1990)
Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Κροατίας
(από τον Ιανουάριο του 1990) — 13ο Εκτελεστικό ΣυμβούλιοSKH/SDP

 Πρωθυπουργοί της Δημοκρατίας της Κροατίας (1990–σήμερα) 

 Σειρά Όνομα
(Γεννήθηκε–Πέθανε) Εικόνα Διάρκεια θητείας Πολιτικό κόμμα Ημερομηνία εκλογής Κυβέρνηση Κόμματα στην κυβέρνηση Συνέλευση
-
Ψήφος εμπιστοσύνης Διορισμένος
Ανέλαβε καθήκοντα
Ψήφος εμπιστοσύνης Παραίτηση
Λήξη θητείας Διάρκεια θητείας (13)*
1 Στίπε Μέσιτς
(1934–) 107x107εσ 30 Μαΐου 1990 24 Αυγούστου 1990 86 ημέρες Κροατική Δημοκρατική Ένωση 1990 Μέσιτς
(επίσημα 14ο Εκτελεστικό Συμβούλιο)* HDZ 1η Συνέλευση 14* Γιόζιπ Μανόλιτς
(1920–2024) 102x102εσ 24 Αυγούστου 1990 Από το 1990 ως τις συνταγματικές αλλαγές, τον Νοέμβριο του 2000 (οπότε το ισχυρό ημιπροεδρικό σύστημα αντικαταστάθηκε από μία ισχνή κοινοβουλευτική δημοκρατία), η θητεία του Πρωθυπουργού δεν ξεκινούσε από την έγκριση με την ψήφο εμπιστοσύνης του Κοινοβουλίου αλλά με τον διορισμό του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. 25 Ιουνίου 1991 327 ημέρες Κροατική Δημοκρατική Ένωση  — Μανόλιτς HDZ 1η Συνέλευση 2 25 Ιουνίου 1991 17 Ιουλίου 1991 3 Φράνιο Γκρέγκουριτς
(1939–) 17 Ιουλίου 1991 12 Αυγούστου 1992 392 ημέρες Κροατική Δημοκρατική Ένωση — ΓκρέγκουριτςHDZ-SDP
-HSLS-HKDS
(Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας) 1η Συνέλευση 4 Χρβόγιε Σάρινιτς (Hrvoje Šarinić)
(1935–2017) 94x94εσ 12 Αυγούστου 1992 
8 Σεπτεμβρίου 1992 3 Απριλίου 1993 234 ημέρες Κροατική Δημοκρατική Ένωση 1992 ΣάρινιτςHDZ 2η Συνέλευση 5 Νικίτσα Βαλέντιτς
(1950–2023) 101x101εσ 29 Μαρτίου 1993
3 Απριλίου 1993 7 Νοεμβρίου 1995 948 ημέρες Κροατική Δημοκρατική Ένωση — ΒαλέντιτςHDZ 2η Συνέλευση 6 Ζλάτκο Μάτεσα
(1949–) 94x94εσ 4 Νοεμβρίου 1995
7 Νοεμβρίου 1995
28 Νοεμβρίου 1995 27 Ιανουαρίου 2000 1.542 ημέρες Κροατική Δημοκρατική Ένωση 1995 ΜάτεσαHDZ 3η Συνέλευση
-
77 από 127 βουλευτές υπερψήφισαν 7 Ίβιτσα Ρατσάν
(1944–2007) 103x103εσ 22 Ιανουαρίου 2000
27 Ιανουαρίου 2000
2 Φεβρουαρίου 2000 5 Ιουλίου 2002 (Παραιτήθηκε)
30 July 2002 1.426 ημέρες Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Κροατίας 2000Έπειτα από τις αλλαγές στο σύνταγμα της χώρας, το πολίτευμα έγινε από ημιπροεδρική σε κοινοβουλευτική δημοκρατία, καθιστώντας τον Πρωθυπουργό ως το ισχυρότερο αξίωμα στη χώρα. Ρατσάν ISDP-HSLS-HNS
-HSS-IDS-LS 4η Συνέλευση
-
122/151 βουλευτές
(Ρατσάν I)
-
84/151 βουλευτές (Ρατσάν II) 11 Ιουνίου 2002
30 Ιουλίου 2002 23 Δεκεμβρίου 2003 Ρατσάν IISDP-HNS-HSS
-LS-Libra 8 Ίβο Σάναντερ
(1953–) 101x101εσ 9 Δεκεμβρίου 2003
23 Δεκεμβρίου 2003 12 Ιανουαρίου 2008 2.022 ημέρες Κροατική Δημοκρατική Ένωση 2003 Σάναντερ IHDZ-DC 5η Συνέλευση
-
88/151 βουλευτές (Σάναντερ I)

6η Συνέλευση
-
82/153 βουλευτές (Σάναντερ II) 15 Δεκεμβρίου 2007
12 Ιανουαρίου 2008 1 Ιουλίου 2009
(Παραιτήθηκε)
6 Ιουλίου 2009 2007 Σάναντερ IIHDZ-HSLS-HSS
-SDSS 9 Γιάντρανκα Κόσορ
(1953–) 125x125εσ 3 Ιουλίου 2009
6 Ιουλίου 2009 23 Δεκεμβρίου 2011 900 ημέρες Κροατική Δημοκρατική Ένωση — KosorHDZ-HSLS-HSS
-SDSS 6η Συνέλευση
-
83/153 βουλευτές 10 Ζόραν Μιλάνοβιτς
(1966–) 120x120εσ 14 Δεκεμβρίου 2011
23 Δεκεμβρίου 2011 22 Ιανουαρίου 2016 1.491 ημέρες Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Κροατίας 2011 ΜιλάνοβιτςSDP-HNS
-IDS 7η Συνέλευση
-
89/151 βουλευτές 11 Τίχομιρ Ορεσκόβιτς
(1966–) 120x120εσ 23 Δεκεμβρίου 2015
22 Ιανουαρίου 2016 16 Ιουνίου 2016
(πρόταση δυσπιστίας)
19 Οκτωβρίου 2016 271 ημέρες Independent 2015 ΟρεσκόβιτςHDZ-MOST 8η Συνέλευση
-
83/151 βουλευτές 12 Αντρέι Πλένκοβιτς
(1970–) 133x133εσ 10 Οκτωβρίου 2016
19 Οκτωβρίου 2016 Σημερινός  Croatian Democratic Union 2016 ΠλένκοβιτςHDZ-MOST
(ως τις 28 Απριλίου 2017)
-
HDZ
(από τις 28 Απριλίου ως τις 9 Ιουνίου 2017)
-
HDZ-HNS
(από τις 9 Ιουνίου 2017) 9η Συνέλευση
-
91/151 βουλευτές

 Παραπομπές 



Κροατια