Πάσχα στην Κέρκυρα

Το Πάσχα στην Κέρκυρα είναι ένα σύνθετο μίγμα από καθολικές και ορθόδοξες χριστιανικές θρησκευτικές παραδόσεις με επιρροές από τα βενετικά πρότυπα και τα τοπικά πολιτιστικά χαρακτηριστικά. Από τα χρόνια της Ενετοκρατίας το Πάσχα συνεορτάζεται από την Ορθόδοξη και Καθολική Εκκλησία.

Οι σημαντικότερες ημέρες με τα περισσότερα έθιμα είναι η Μεγάλη Παρασκευή και το Μεγάλο Σάββατο, καθώς τότε πραγματοποιούνται οι πιο χαρακτηριστικές παραδόσεις και τελετουργίες της Μεγάλης Εβδομάδας.

 Μ. Παρασκευή 
Τη Μ. Παρασκευή από τις 2 το μεσημέρι ξεκινά η περιφορά των επιταφίων στα καντούνια και τις πλατείες της πόλης και διαρκεί μέχρι τις 10 το βράδυ όπου θα ξεκινήσει η περιφορά του Επιταφίου της Μητροπόλεως. Οι επιτάφιοι είναι 33, όσα και τα χρόνια του Χριστού.

Κάθε Επιτάφιος συνοδεύεται από χορωδία, Φιλαρμονική, μεγάλα κεριά «τόρτσες», μανουάλια, πανύψηλα λάβαρα και φλάμπουρα «σκόλες». Συνοδεύονται επίσης από σχολεία, προσκόπους, οδηγούς και Ερυθροσταυρίτισσες.

Τον μεγάλο Επιτάφιο της Μητροπόλεως συνοδεύει ο Ιερός Κλήρος, οι Αρχές του τόπου και όλες οι Φιλαρμονικές Εταιρείες της Κέρκυρας, παίζοντας πένθιμα εμβατήρια, καθώς και χορωδίες. Τα αρμόζοντα ακροάματα από τις μπάντες περιλαμβάνουν διασκευές από κλασικά έργα, όπως το Adagio του Albinoni, η La Madruga του Abel Moreno Gomez, η Marcia Funebre του G. Verdi, η πένθιμη ελεγεία Sventura του Mariani και το Marche Funèbre του Chopin.

+ Πρόγραμμα Επιταφίων Ώρα Ναός 12:30 Αγίας Ειρήνης (Γενικό Νομαρχιακό Νοσοκομείο)Αγίου Αρτεμίου (Αστυνομική Διεύθυνση, Παλαιό Νοσοκομείο) 14:00 Παντοκράτορος (Καμπιέλο)Υ.Θ. Σπηλαιωτίσσης (Νέο Φρούριο) 15:30 Αγ. Νικολάου των Λουτρών (Πύλη Αγ. Νικολάου) 16:00 Αγ. Γεωργίου (Παλαιό Φρούριο) 16:30 Αγ. Παντελεήμονος (Ψυχιατρικό Νοσοκομείο) 17:00 Μονή Αγ. Ευφημίας (Mon Repos)Υ.Θ. Οδηγήτριας-Παναγιοπούλα (Πόρτα Ρεμούντα) 17:30 Μονή Υ.Θ. Κασσωπίτρας (Φιγαρέτο)Αναλήψεως (Ανάληψη)Αγ. Γεωργίου (Μαντούκι) 18:00 Αγ. Πάντων (Πόλεως)Αναστάσεως (Α΄ Δημοτικό Νεκροταφείο)Μονή Αγ. Θεοδώρων (Στρατιά) 18:30 Αγ. Παρασκευής (Πόρτα Ρεμούντα) 19:00 Αγ. Αντωνίου (Σπηλιά)Αγ. Τριάδος (Γαρίτσα)Αγ. Κων/νου και Ελένης (Κουλίνες)Κοιμήσεως Υ.Θ. Μαμάλων (Λόφος Κογεβίνα)Αγίων Ιάσονος και Σωσιπάτρου (Γαρίτσα) 19:15 Αγ. Σοφίας (Εβραϊκή)Υ. Θ. Βλαχερνών (Γαρίτσα) 19:30 Αγ. Ελευθερίου (Κοφινέτα)Αγ. Σπυρίδωνος Σαρόκου (Κωτσέλα)Αγίων Τριών Μαρτύρων (Γαρίτσα)Υ. Θ. Φανερωμένης / Παναγία των Ξένων (Πλακάδα του Αγίου) 20:00 Αγ. Βασιλείου (Πίνια)Αγ. Ιωάννου του Λάζου (Κεφαλομάντουκο)Αγ. Βαρβάβου (Ποταμός)Αγ. Νικολάου Αλυκών (Αλυκές)Αγ. Πάντων (Γουβιών) 20:15 Αγ. Νικολάου των Γερόντων (Καμπιέλο) 20:30 Αγ. Ιωάννη (Πιάτσα) 20:45 Αγίων Ιακώβου & Χριστοφόρου (Καθολική Μητρόπολη / Duomo) 21:00 Αγ. Σπυρίδωνος (Περιφορά του Επιταφίου μέσα στο Ναό)Αγίας Τριάδος (Κοντόκαλι) 22:15 Υ. Θ. Σπηλαιωτίσσης, Μητροπολιτικός Ναός (Σπηλιά)

 Μ. Σάββατο 
 Ο «Σεισμός» 
Νωρίς το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, στις 06:00 π.μ., στον Ιερό Ναό Υπεραγίας Θεοτόκου Φανερωμένης (Παναγία των Ξένων), αναβιώνει το έθιμο του σεισμού που προκαλείται με θόρυβο και κούνημα όλων των εικόνων και καντηλιών του ναού. Οι πιστοί χτυπούν τα στασίδια προκειμένου να προκαλέσουν τεχνητό σεισμό και να αναπαραστήσουν τον σεισμό που ακολούθησε την Ανάσταση του Ιησού.

 Λιτανεία του Αγίου Σπυρίδωνα 
Στις 9 το πρωί από το Ναό του Αγίου Σπυρίδωνα ξεκινά η λιτανεία του Αγίου που καθιερώθηκε το 1550, όταν η Κέρκυρα σώθηκε από λιμό (σιτοδεία). Ταυτόχρονα γίνεται και η περιφορά του Επιταφίου, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα μέρη της Ελλάδας, που οι επιτάφιοι βγαίνουν τη Μ. Παρασκευή. Είναι ένα έθιμο που διατηρείται από το 1574. Οι Βενετοί, για λόγους ασφαλείας απαγόρευσαν στους Ορθόδοξους την περιφορά των Επιταφίων τη Μεγάλη Παρασκευή. Επέτρεψαν μόνο τη λιτανεία του Αγίου το Μεγάλο Σάββατο. Οι Κερκυραίοι από τότε, βγάζουν τον Επιτάφιο της εκκλησίας του Αγίου Σπυρίδωνα μαζί με το Σκήνωμα του Αγίου. Την πομπή ακολουθούν οι τρεις μεγάλες Φιλαρμονικές της πόλης της Κέρκυρας, αποδίδοντας πένθιμα εμβατήρια όπως διασκευές από την όπερα Amleto του Franco Faccio, το Calde Lacrime του Cesare de Michelis, το «Βασίλειο του Πλούτωνα» του Δ. Ανδρώνη και την Ηρωική Συμφωνία του Beethoven.

 Το σπάσιμο των «Μπότηδων» (πρώτη Ανάσταση) 

Στις 11 το πρωί, με το σήμα της πρώτης Ανάστασης και όταν ο Μητροπολίτης ψάλλει το «Ἀνάστα, ὁ Θεός, κρῖνον τὴν γῆν», οι καμπάνες όλων των εκκλησιών της πόλης χτυπούν χαρμόσυνα και οι κάτοικοι από τα παράθυρά τους ή τα μπαλκόνια τους ρίχνουν τους μπότηδες. Οι μπότηδες είναι πήλινα κανάτια, γεμάτα νερό, με στενό στόμιο και δυο χερούλια στο πλάι, δεμένα με κόκκινες κορδέλες. Τα παράθυρα είναι στολισμένα με ένα κόκκινο πανί. Το σπάσιμο των κανατιών συμβολίζει την απομάκρυνση της κακοτυχίας, γι' αυτό μέχρι και σήμερα τα κομμάτια τα παίρνουν στο σπίτι τους οι ντόπιοι και οι επισκέπτες.

Είναι ένα έθιμο που γιορτάζεται μόνο στην Κέρκυρα και έχει ρίζες από τα ενετικά χρόνια της κατοχής του νησιού. Οι Βενετοί τότε καθολικοί έσπαγαν τις παλιές στάμνες την Πρωτοχρονιά, ως «φόρο» στο νέο χρόνο, προκειμένου να τους φέρει καινούργια αγαθά στο σπιτικό τους. Οι ορθόδοξοι Κερκυραίοι, υιοθέτησαν το έθιμο και το μετέφεραν χρονικά στο Πάσχα, που οι Ενετοί τους επέτρεπαν να γιορτάσουν μόνο το μεσημέρι.

Και αυτό το έθιμο συνοδεύεται από τις φιλαρμονικές του τόπου. Αμέσως μόλις ολοκληρωθεί το σπάσιμο των κανατιών, οι Φιλαρμονικές βγαίνουν και πάλι στους δρόμους της πόλης παίζοντας το εμβατήριο "Οι Γραικοί".

 Το έθιμο της «Μαστέλας» 
Το έθιμο της Μαστέλας διαδραματίζεται στην περιοχή της Πίνιας. Σύμφωνα με το έθιμο, οι κάτοικοι τοποθετούν ένα βαρέλι γεμάτο νερό και στολισμένο με λουλούδια και κορδέλες και καλούν περαστικούς να ρίξουν κέρματα κάνοντας μια ευχή. Την ώρα της Πρώτης Ανάστασης, κάποιος πέφτει μέσα και μαζεύει τα νομίσματα. Πριν μερικούς αιώνες όταν ξεκίνησε το έθιμο, οι κάτοικοι έπιαναν κάποιον περαστικό, ο οποίος περπατούσε ανυποψίαστα στην πόλη και τον πέταγαν μέσα στο βαρέλι για να μαζέψει τα νομίσματα.

 Η παράδοση του Αγίου Φωτός 
μικρογραφία|Πυροτεχνήματα στις 00:00 την Κυριακή του Πάσχα στην πλατεία Σπιανάδα.
Η υποδοχή του Αγίου Φωτός πραγματοποιείται στο Πεντοφάναρο με την παρουσία τοπικών Αρχών και μεταφέρεται στο Ναό της Αγίας Παρασκευής όπου και ξεκινάει η Ακολουθία της Αναστάσεως. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα, η ακολουθία της Ανάστασης μεταφέρεται στο πάλκο της Πάνω Πλατείας Σπιανάδα. Εκεί τελείται η Ανάσταση και ψάλλεται το «Χριστός Ανέστη», με τις τρεις Φιλαρμονικές της πόλεως να παίζουν το εμβατήριο "Οι Γραικοί". Ακολουθούν τυμπανοκρουσίες, βεγγαλικά και πυροτεχνήματα.

 Η μεγάλη Εβδομάδα 

 Το Σάββατο του Λαζάρου 
Τα έθιμα που σχετίζονται με το Πάσχα ξεκινάνε από το Σάββατο του Λαζάρου. Κάθε χρόνο την παραμονή του Σαββάτου μετά τη δύση του ηλίου στο χωριό Επίσκεψη στη βόρεια Κέρκυρα, η τοπική χορωδία και πλήθος κόσμου τραγουδάνε τα «κάλαντα του Λαζάρου» στις γειτονιές, ενώ οι νοικοκυρές κερνάνε σαρακοστιανούς μεζέδες και κρασί.

Ανήμερα, μετά τη λειτουργία που τελείται στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου των Γερόντων (San Nicolo dei Vecchi) στο «Καμπιέλο», στις 11.30 το πρωί, χορωδιακά σύνολα του νησιού ξεκινούν μουσική περιπλάνηση σε διάφορα σημεία του ιστορικού κέντρου της πόλης, ψέλνοντας τα «Κάλαντα του Λαζάρου». Τελική συνάντησή τους γίνεται στο «San Giaccomo», το παλιό Δημαρχείο της Πόλης. Η εκδήλωση αυτή οργανώνεται από τον «Φορέα Κορφιάτικης Έκφρασης». Το απόγευμα του Σαββάτου, στο Δημοτικό Θέατρο Κέρκυρας, είθισται να πραγματοποιείται Συναυλία θρησκευτικής μουσικής, από τη δημοτική χορωδία Κέρκυρας «San Giacomo».

 Κυριακή των Βαΐων 
Την Κυριακή των Βαΐων στην Κέρκυρα την αποκαλούν «Κυριακή των Βαγιώνε». Κάθε χρόνο στις 11.00 το πρωί πραγματοποιείται λιτανεία του Σκηνώματος του Αγίου Σπυρίδωνα σε ανάμνηση της απαλλαγής του νησιού από την επιδημία της πανώλης το 1629. Σύμφωνα με τη χριστιανική θρησκευτική παράδοση, ύστερα από θαυματουργή επέμβαση του Αγίου Σπυρίδωνα, το νησί σώθηκε από τη θανατηφόρα λοιμική νόσο. 

Πρόκειται για την πιο μεγάλη σε διαδρομή λιτανεία του Αγίου. Στη λιτανεία συμμετέχουν και οι Φιλαρμονικές της Κέρκυρας και παρελαύνουν μετά το πέρας της λιτανείας στην Παλιά Πόλη του νησιού παίζοντας χαρούμενα εμβατήρια.

 Μ. Δευτέρα 
Τη Μ. Δευτέρα οι νοικοκυρές της Κέρκυρας ξεκινούν την παρασκευή των παραδοσιακών κερκυραϊκών τσουρεκιών: τις «φογάτσες» (βενετσιάνικης προέλευσης με λικέρ και γλυκό κουμ κουάτ) και τις «κολομπίνες» (σε σχήμα πλεξούδας, στολισμένες με ένα κόκκινο αυγό και ένα φτερό). Το βράδυ, στο Δημοτικό Θέατρο της Κέρκυρας πραγματοποιείται συνήθως συναυλία της Φιλαρμονικής «Μάντζαρος» με έργα εμπνευσμένα από τα Άγια Πάθη.

 Μ. Τρίτη 
Τη Μ. Τρίτη ψάλλεται στις εκκλησίες αλλά και υπαίθρια από χορωδίες του νησιού, το «Τροπάριο της Κασσιανής». Το βράδυ, διοργανώνεται στο Περιστύλιο των Παλαιών Ανακτόρων Μουσική Ποιητική Βραδιά.

 Μ. Τετάρτη 
Τη Μ. Τετάρτη τα φανάρια στους δρόμους της πόλης, στο Λιστόν και τα Ανάκτορα φωτίζονται με μωβ χρώμα όπως και ο σταυρός στο Παλαιό Φρούριο της πόλης. Νωρίτερα το απόγευμα, στον Ι.Ν. Αγίων Πάντων στην πόλη, ψάλλεται η Ακολουθία του Νιπτήρα από τη Χορωδία Εκκλησιαστικής Μουσικής της Ιεράς Μητροπόλεως.

 Μ. Πέμπτη 
Τη Μ. Πέμπτη στον Καθολικό Καθεδρικό Ναό «Duomo», γίνεται αναπαράσταση της νίψεως των ποδιών των Αποστόλων από τον Ιησού («Τελετή του Νιπτήρα»). Ο Αρχιεπίσκοπος των Καθολικών πλένει συμβολικά τα πόδια 12 παιδιών (πιστών).

Κατά την ακολουθία των Αγίων Παθών, σε χωριά του νησιού αναβιώνει και το έθιμο του «πλεξίματος του γαϊτανιού» μέσα στην εκκλησία, όπου οι γυναίκες πλέκουν ένα κορδόνι από μεταξωτές κλωστές κάθε φορά που απαγγέλλεται Ευαγγέλιο. Το απόγευμα, πλήθος κόσμου συγκεντρώνεται γύρω από τα κτίρια των τριών φιλαρμονικών της πόλης για να ακούσει τα εμβατήρια στην καθιερωμένη γενική πρόβα.

 Κυριακή του Πάσχα 
Το πρωί της Κυριακής του Πάσχα, σε πολλούς ναούς της πόλης και των χωριών τελείται η Αναστάσιμη Θεία Λειτουργία και η λιτάνευση της εικόνας της Αναστάσεως του Κυρίου, σύμφωνα με την παλαιά βυζαντινή παράδοση. Το απόγευμα, τελείται ο Εσπερινός της Αγάπης στον Μητροπολιτικό Ναό, κατά τη διάρκεια του οποίου διαβάζεται το Ευαγγέλιο σε όλες τις γλώσσες. 

 Τρίτη της Διακαινησίμου 
Το απόγευμα της Τρίτης (18:00) πραγματοποιείται η εναπόθεση του Ιερού Λειψάνου του Αγίου Σπυρίδωνος στη Λάρνακά Του, το λεγόμενο έθιμο «Μπάσματα του Αγίου», με την καθιερωμένη παρουσία των Αρχών και τη συμμετοχή των παλαιότερων φιλαρμονικών της πόλης.

 Γκαλερί 

 Δείτε επίσης 
 Άγιος Σπυρίδων Τριμυθούντος
 Κέρκυρα (πόλη)
 Κέρκυρα

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Κατηγορία:Ήθη και έθιμα
Κατηγορία:Κέρκυρα
Κατηγορία:Πολιτισμός των Επτανήσων
Κατηγορία:Πασχαλινές παραδόσεις στην Ελλάδα