Αρμενικό αλφάβητο

Το αρμενικό αλφάβητο (Αρμενικά: Հայոց գրեր Χαγιότς γκρερ ή Հայոց այբուբեն Χαγιότς αϊμπουμπέν) είναι αλφαβητικό σύστημα γραφής που χρησιμοποιείται για τη γραφή της αρμενικής γλώσσας. Αναπτύχθηκε γύρω στο 405 μ.Χ. από τον Μεσρώπ Μαστότς, έναν Αρμένιο γλωσσολόγο και εκκλησιαστικό ηγέτη. Αρχικά είχε 36 γράμματα, αλλά τώρα έχει 38.

Η αρμενική λέξη για το "αλφάβητο" είναι  , που ονομάστηκε έτσι από τα δύο πρώτα γράμματα του αρμενικού αλφαβήτου: ⟨Ա⟩ Αρμενικά: այբ άιμπ και ⟨Բ⟩ Αρμενικά: բեն μπεν. Τα αρμενικά γράφονται οριζόντια, από τα αριστερά προς τα δεξιά.

 Αλφάβητο 
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
! rowspan="3" | Γράμμα
! colspan="5" | Ονομασία
! colspan="3" | Προφορά
! colspan="2" | Μεταγραφή
! rowspan="3" | Αριθμοί
|-
! rowspan="2" | Κλασσικό
! rowspan="2" | Αναμορφωμένο
! colspan="3" | Προφορά
! rowspan="2" | Κλασσικό
! rowspan="2" | Ανατολικό
! rowspan="2" | Δυτικό
! rowspan="2" | Κλασσικό
! rowspan="2" | ISO 9985
|-
! | Κλασσικό
! | Ανατολικό
! | Δυτικό
|----
|style="font-size:133%;"|Ա ա
| colspan="2" | այբ ayb
| colspan="2" |  || 
| colspan="3" | 
| colspan="2" | 
| 1
|----
|style="font-size:133%;"|Բ բ
| colspan="2" | բեն ben
| colspan="2" |  || 
| colspan="2" |  || 
| colspan="2"| 
| 2
|----
|style="font-size:133%;"|Գ գ
| colspan="2" | գիմ gim
| colspan="2" |  || 
| colspan="2" |  || 
| colspan="2"| 
| 3
|----
|style="font-size:133%;"|Դ դ
| colspan="2" | դա da
| colspan="2" |  || 
| colspan="2" |  || 
| colspan="2"| 
| 4
|----
|style="font-size:133%;"|Ե ե
| colspan="2" | եչ yeč
| colspan="3" | 
| colspan="3" | , στην αρχή της λέξης 
| colspan="2"| 
| 5
|----
|style="font-size:133%;"|Զ զ
| colspan="2" | զա za
| colspan="3" | 
| colspan="3" | 
| colspan="2"|
| 6
|----
|style="font-size:133%;"|Է է
| colspan="2" | է ē
|  || colspan="2" | 
|  ||colspan="2" | 
| colspan="2"|
| 7
|----
|style="font-size:133%;"|Ը ը
| colspan="2" | ըթ ''ët| colspan="3" | 
| colspan="3" | 
||| 
| 8
|----
|style="font-size:133%;"|Թ թ
| թօ t'ò || թո t'o
| colspan="3" | 
| colspan="3" | 
| || 
| 9
|----
|style="font-size:133%;"|Ժ ժ
| ժէ žē || ժե že
|  || colspan="2" | 
| colspan="3" | 
| colspan="2"| 
| 10
|----
|style="font-size:133%;"|Ի ի
| colspan="2" | ինի ini
| colspan="3" | 
| colspan="3" | 
| colspan="2"| 
| 20
|----
|style="font-size:133%;"|Լ լ
| լիւն liwn || լյուն lyown
|  ||  || 
| colspan="3" | 
| colspan="2"| 
| 30
|----
|style="font-size:133%;"|Խ խ
| խէ xē || խե xe
|  || colspan="2" | 
| colspan="3" | 
| colspan="2"| 
| 40
|----
|style="font-size:133%;"|Ծ ծ
| colspan="2" | ծա ça
| colspan="2" |  || 
| colspan="2" |  || 
| c || ç
| 50
|----
|style="font-size:133%;"|Կ կ
| colspan="2" | կեն ken
| colspan="2" |  || 
| colspan="2" |  || 
| colspan="2"| 
| 60
|----
|style="font-size:133%;"|Հ հ
| հօ hò || հո ho
| colspan="3" | 
| colspan="3" | 
| colspan="2"| 
| 70
|----
|style="font-size:133%;"|Ձ ձ
| colspan="2" | ձա ja
| colspan="2" |  || 
| colspan="2" |  || 
| colspan="2"| 
| 80
|----
|style="font-size:133%;"|Ղ ղ
| colspan="2" | ղատ ġat
|  || || 
|  || colspan="2" | 
|  ||
| 90
|----
|style="font-size:133%;"|Ճ ճ
| ճէ č̣ē || ճե č̣e
|  || || 
| colspan="2" |  || 
| č || 
| 100
|----
|style="font-size:133%;"|Մ մ
| colspan="2" | մեն men
| colspan="3" | 
| colspan="3" | 
| colspan="2"| 
| 200
|----
|style="font-size:133%;"|Յ յ
| յի yi || հի hi
|  || colspan="2" | 
|  || colspan="2" | , 
| colspan="2"| 
| 300
|----
|style="font-size:133%;"|Ն ն
| colspan="2" | նու now
| colspan="3" | 
| colspan="3" | 
| colspan="2"| 
| 400
|----
|style="font-size:133%;"|Շ շ
| colspan="2" | շա ša
| colspan="3" | 
| colspan="3" | 
| colspan="2"| 
| 500
|----
|style="font-size:133%;"|Ո ո
| colspan="2" | ո vo
|  || colspan="2" | 
| colspan="3" | , στην αρχή της λέξης 
| colspan="2"| 
| 600
|----
|style="font-size:133%;"|Չ չ
| colspan="2" | չա ča
| colspan="3" | 
| colspan="3" | 
|  || 
| 700
|----
|style="font-size:133%;"|Պ պ
| պէ pē || պե pe
|  || || 
| colspan="2" |  || 
| colspan="2"| 
| 800
|----
|style="font-size:133%;"|Ջ ջ
| ջէ ǰē || ջե ǰe
|  || || 
| colspan="2" |  || 
| colspan="2"| 
| 900
|----
|style="font-size:133%;"|Ռ ռ
| colspan="2" | ռա ṙa
| colspan="2" |  || 
| colspan="2" |  || 
| colspan="2"| 
| 1000
|----
|style="font-size:133%;"|Ս ս
| սէ sē || սե se
|  || colspan="2" | 
| colspan="3" | 
| colspan="2"| 
| 2000
|----
|style="font-size:133%;"|Վ վ
| վեւ vew || վեվ vev
| colspan="3" | 
| colspan="3" | 
| colspan="2"| 
| 3000
|----
|style="font-size:133%;"|Տ տ
| տիւն tiwn || տյուն tyown
|  || || 
| colspan="2" |  || 
| colspan="2"| 
| 4000
|----
|style="font-size:133%;"|Ր ր
| րէ rē || րե re
|  ||colspan="2"| 
|  ||colspan="2" | 
| colspan="2"| r
| 5000
|----
|style="font-size:133%;"|Ց ց
| ցօ c'ò || ցո c'o
| colspan="3" | 
| colspan="3" | 
|  || 
| 6000
|----
|style="font-size:133%;"|Ւ ւ
| հիւն hiwn || վյուն vyun
| colspan="3" | 
|  || colspan="2" | 
| colspan="2"| 
| 7000
|----
|style="font-size:133%;"|Փ փ
| փիւր p'iwr || փյուր p'yowr
| |||| 
| colspan="3" | 
|  || 
| 8000
|----
|style="font-size:133%;"|Ք ք
| քէ k'ē || քե k'e
|  || colspan="2" | 
| colspan="3" | 
|  || 
| 9000
|----
|style="font-size:133%;"|և
| colspan="2" | և jew
| — || colspan="2" | 
| — || colspan="2" | , στην αρχή της λέξης 
| colspan="2" | 
| —
|----
|style="font-size:133%;"|Օ օ
| colspan="2" | օ ò
| — || colspan="2" | 
| — || colspan="2" | 
|  || 
| —
|----
|style="font-size:133%;"|Ֆ ֆ
| ֆէ fē || ֆե fe
| — || colspan="2" | 
| — || colspan="2" | 
| colspan="2"| 
| —
|-
|}
Ακούστε την προφορά των γραμμάτων στην  ή στην .Σημειώσεις:'''
Χρησιμοποιείται μόνο στην κλασσική ορθογραφία, στην αρχή της λέξης και σε μερικές σύνθετες λέξεις.
Εκτός του ով /ov/ "ποιός" και του ովքեր /ovkʰer/ "εκείνοι".
Οι Ιρανοαρμένιοι (ένας υποκλάδος των Ανατολικών Αρμένιων) προφέρουν αυτό το γράμμα ως , όπως στην Κλασσική Αρμενική.
Στην κλασσική ορθογραφία, το ու και το և θεωρούνται δίγραμμα, και ενωμένα. Στην αναμορφωμένη ορθογραφία, είναι ξεχωριστά γράμματα του αλφαβήτου.
Στην αναμορφωμένη ορθογραφία, το γράμμα ւ εμφανίζεται μόνο ως μέρος του ու. Στην κλασσική ορθογραφία, το γράμμα συνήθως αντιπροσωπεύει , εκτός του διγράμματος իւ . Η αναμορφωμένη γραφή στη Σοβιετική Αρμενία αντικατέστησε το իւ με το τρίγραμμα յու.
Εκτός του ενεστώτα του "να είμαι": եմ /em/ "είμαι", ես /es/ "είσαι", ենք /enkh/ "είμαστε", եք /ekh/ "είστε", են /en/ "είναι (αυτοί)".
Το γράμμα ը γενικά χρησιμοποιείται μόνο στην αρχή ή στο τέλος μιας λέξης και έτσι ο ήχος /ə/ είναι άγραφος μεταξύ των συμφώνων.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Πολιτισμός της Αρμενίας
Κατηγορία:Αλφάβητο