Πορτραίτο του Αδριανού (Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιώς)

Το πορτραίτο του Αδριανού του αρχαιολογικού Μουσείου Πειραιά είναι το άνω τμήμα κολοσσιαίου μαρμάρινου αγάλματος του αυτοκράτορα Αδριανού.

 Συνθήκες ευρέσεως 
Βρέθηκε το 1963 στο λιμάνι του Πειραιά κάτω από το κτήριο Λαιμού, Ακτή Μιαούλη 35-39.Παντελής Ζορίδης, «Δύο πορτραίτα του Ανδριανού του τύπου "rollockenfrisur" από τον Πειραιά και την Επίδαυρο»,Αρχαιολογικά ανάλεκτα εξ' Αθηνών Τ. 15 (1982), σελ.115, υποσ.1
Τα επικολλημένα θαλάσσια όστρακα στην επιφάνειά του αποδεικνύουν ό,τι ο χώρος που βρέθηκε, έξω από το τείχος καλυπτόταν στην αρχαιότητα από θάλασσα.Βασίλης Καλλιπολίτης: «Χρονικά», Αρχαιολογικόν Δελτίον, τόμ.19 (1964), σελ.69

Περιγραφή
Πρόκειται για κεφάλι με συνολικό σωζόμενο ύψος 1,48 μέτρα, πλάτος 0,98 μ. και ύψος κεφαλιού 0,49 μέτρα. Σύμφωνα με υπολογισμούς το συνολικό ύψος του αγάλματος πρέπει να ήταν 3,20 -3,30 μ.. Είναι από πεντελικό μάρμαρο. Το κεφάλι και η εμπρόσθια επιφάνεια του κορμού είναι πολύ φθαρμένα από τη διάβρωση της θάλασσας, με εξαίρεση την πλάτη που σώζεται σε καλύτερη κατάσταση Εδώ είναι φανερά τα ίχνη της ράσπας. Λείπουν ο δεξιός ώμος και μεγάλα κομμάτια από το δεξιό τμήμα του στήθους.
Ο αυτοκράτορας στεκόταν όρθιος με το κεφάλι στραμμένο ελαφρά προς τα αριστερά. Φορεί tunica μικρό τμήμα της οποίας διακρινεται στο πίσω μέρος του αριστερού βραχίονα. Πάνω από αυτήν φορούσε θώρακα ο οποίος δεν διατηρείται και paludamentum. Αριστερά, κάτω από τον θώρακα κρέμονται δύο σειρές δερμάτινες λωρίδες με κροσσούς που προστατεύουν τον ώμο. Το paludamentum είναι αναδιπλωμένο στο αριστερό ώμο.και σκεπάζει όλη την πλάτη. Το περίγραμμα του προσώπου πλησιάζει το ωοειδές. Το μέτωπο είναι φαρδύ και η φθαρμένη μύτη κάπως μεγάλη. Τα μάτια δεν έχουν εγχάρακτες λεπτομέρειες. Τα συνοφρυωμένα φρύδια και τα σφικτά χείλια δίνουν στο πρόσωπο σοβαρότητα, αλλά και καλοσύνη και πραότητα. Τα μαλιά είναι χτενισμένα προς τα εμπρός από την κορυφή του κεφαλιού.Καταλήγουν σε οκτώ πλατείς σπειροειδείς βοστρύχους, χτενισμένους προς τα αριστερά. Οι βόστρυχοι πάνω από το μέτωπο είναι μεγαλύτεροι από τους υπόλοιπους. Μια συνεχής κυματιστή αυλάκωση από τρυπάνι χωρίζει τα μαλλιά από το πρόσωπο. Τα γένια είναι κοντά και με όχι με μεγάλη πλαστικότητα. Παντελής Ζορίδης: «Δύο πορτραίτα του Ανδριανού του τύπου "rollockenfrisur" από τον Πειραιά και την Επίδαυρο»,Αρχαιολογικά ανάλεκτα εξ' Αθηνών Τ. 15 (1982), σελ.115
Επειδή δεν μας σώζεται κάτι από τον δεξιό ώμο και βραχίωνα δεν μπορούμε να ξέρουμε τι στάση είχε το χέρι. Το αριστερο ΄χερι μάλλον κρατούσε ξίφος και τμήμα του paludamentum.Παντελής Ζορίδης, «Δύο πορτραίτα του Ανδριανού του τύπου "rollockenfrisur" από τον Πειραιά και την Επίδαυρο», Αρχαιολογικά ανάλεκτα εξ' Αθηνών Τ. 15 (1982), σελ.120

 Χρονολογία ευρήματος 
Όταν ο Αδριανός ήλθε στα 124 για πρώτη φορά στην Αθήνα μετά από αυτή την επίσκεψη πρέπει να τοποθετηθεί η δημιουργία του αγάλματος. Σχετίζεται με ρωμαϊκά λουτρά τμήμα των οποίων ήταν στην οδό Κολοκοτρώνη 118 σε απόσταση 100μ. ανατολικά από την εύρεση του αγάλματος.Παντελής Ζορίδης, «Δύο πορτραίτα του Ανδριανού του τύπου "rollockenfrisur" από τον Πειραιά και την Επίδαυρο»,Αρχαιολογικά ανάλεκτα εξ' Αθηνών Τ. 15 (1982), σελ.121
Ο Παπαστάμος το τοποθετεί χρονικά μετά την τελευταία επίσκεψη του Αδριανού στην Αθήνα το 131/132 μ.Χ.Δημήτρης Παπαστάμος, «Αριστουργηματική κεφαλή του Αυτακρότορος Τραϊανού», Αρχαιολογικά ανάλεκτα εξ' Αθηνών, τομ 5 (1972), σελ133

 Σημασία ευρήματος 
Ο Αδριανός του Πειραιά είναι το μοναδικό σωζόμενο κολοσσιαίο άγαλμα του αυτοκράτορα στην Ελλάδα. Ο Παυσανίας μας πληροφορεί πως στην Αθήνα υπήρχε ένα υπερφυσικού μεγέθους άγαλμα του Αδριανού, ήταν στημένο πίσω από το ναό του Ολυμπίου Διός. Ήταν δώρο των Αθηναίων για την πανελλήνια πολιτική του αυτοκράτορα και συγχρόνως συμβόλιζε την ευγνωμοσύνη των κατοίκων της πόλης στην οποία ο Αδριανός είχε δώσει την προτεραιότητα.Παντελής Ζορίδης, «Δύο πορτραίτα του Ανδριανού του τύπου "rollockenfrisur" από τον Πειραιά και την Επίδαυρο»,Αρχαιολογικά ανάλεκτα εξ' Αθηνών Τ. 15 (1982), σελ.115, 119-120
Καθώς βρέθηκε κοντά στο λιμάνι ίσως προοριζόταν για εξαγωγή.Γεώργιος Σταϊνχάουερ: Τα μνημεία και το Αρχαιολογικό Μουσειο του Πειραιά, εκδ. Μ. Τουμπής Α.Ε, Αθήνα, 1998, σελ.91

Παραπομπές


Πηγές
 Παντελής Ζορίδης: «Δύο πορτραίτα του Ανδριανού του τύπου "rollockenfrisur" από τον Πειραιά και την Επίδαυρο»,Αρχαιολογικά ανάλεκτα εξ' Αθηνών Τ. 15 (1982), σελ. 115-124
 Γεώργιος Σταϊνχάουερ: Τα μνημεία και το Αρχαιολογικό Μουσειο του Πειραιά, εκδ. Μ. Τουμπής Α.Ε, Αθήνα 1998
 Βασίλης Καλλιπολίτης: «Χρονικά», Αρχαιολογικόν Δελτίον, τόμ.19 (1964), σελ.69
 Δημήτρης Παπαστάμος: «Αριστουργηματική κεφαλή του Αυτακρότορος Τραϊανού», Αρχαιολογικά ανάλεκτα εξ' Αθηνών, τόμ. 5 (1972), σσ. 129-134


Κατηγορία:Αγάλματα στην Ελλάδα
Κατηγορία:Αρχαιολογικά ευρήματα στην Αττική
Κατηγορία:Ρωμαϊκά γλυπτά του 2ου αιώνα