Λέων Φωκάς ο Πρεσβύτερος

Ο Λέων Φωκάς (πέθανε μετά την δεκαετία του 910) ήταν περίφημος στρατηγός του 10ου αιώνα στην Βυζαντινή αυτοκρατορία από τον Οίκο των Φωκάδων. Ο Λέων Φωκάς διετέλεσε Δομέστικος των Σχολών δηλαδή αρχιστράτηγος του Βυζαντινού στρατού, κατόπιν προχώρησε σε εκστρατείες εναντίον των Βουλγάρων αλλά συνετρίβη στην Μάχη του Αχελώου (917) και την Μάχη των Κατασυρτών. Στην συνέχεια προσπάθησε να σφετεριστεί τον θρόνο από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Πορφυρογέννητο αλλά χάλασε τα σχέδια του ο στρατηγός και μετέπειτα αυτοκράτορας Ρωμανός Α´ Λεκαπηνός που έγινε κηδεμόνας και πεθερός του νεαρού αυτοκράτορα. Με την άνοδο στον Βυζαντινό θρόνο του Ρωμανού Λεκαπηνού προχώρησε σε νέα αποτυχημένη εξέγερση, κατόπιν συνελήφθη και τυφλώθηκε.

Συντριβές από τους Βούλγαρους

Ο Λέων Φωκάς ήταν γιος του Νικηφόρου Φωκά του Πρεσβύτερου, ενός επιφανούς Βυζαντινού στρατηγού που είχε διακριθεί στην νότια Ιταλία. Ο αδελφός του ήταν ο εξίσου επιφανής στρατηγός του Βυζαντίου Βάρδας Φωκάς ο πρεσβύτερος, γιοι του Βάρδα ήταν ο κορυφαίος αυτοκράτορας Νικηφόρος Β´ Φωκάς και ο στρατηγός Λέων Φωκάς ο Νεότερος.Kazhdan 1991, σ. 1666; Guilland 1967, Τόμος 1, σσ. 439–440 Δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τα πρώτα χρόνια της ζωής του Λέων Φωκά, τα τελευταία χρόνια του αυτοκράτορα Λέων του Σοφού, παντρεύτηκε την αδελφή του Κωσταντίνου Βάρβαρου που ήταν Παρακοιμώμενος του αυτοκράτορα στην θέση του Δομέστικου των Σχολών.Guilland 1967, Tome I, σσ. 181, 205, 440 Ο Λέων ήταν γενναίος σε προσωπικό επίπεδο, είχε επιτυχίες απέναντι στους Άραβες αλλά ήταν ανίκανος να ανέλθει στην θέση του Στρατηγού. Ο Στήβεν Ράνσιμαν απέδωσε την άνοδο του στην αριστοκρατική του καταγωγή και στην οικογενειακή του σχέση με τον Παρακοιμώμενο Κωνσταντίνο.Runciman 1988, σ. 54 Την εποχή της αντιβασιλείας της αυτοκράτειρας Ζωής (913-919) ο Λέων Φωκάς καταγράφεται επίσης ως Δομέστικος των Σχολών με το αξίωμα του Μάγιστρου. Την εποχή που ξέσπασε ο Βυζαντινο-Βουλγαρικός πόλεμος ετών 913-927 τοποθετήθηκε ο ίδιος επικεφαλής ενός Βυζαντινού τάγματος. Το σχέδιο ήταν να επιτεθεί ο ίδιος από τα νότια, από τον βορά θα έκαναν επίθεση οι Πετσενέγοι και το Βυζαντινό ναυτικό υπό την ηγεσία του Ρωμανού Λεκαπηνού. Οι Πετσενέγοι δεν βοήθησαν ωστόσο επειδή αδιαφόρησαν για τα σχέδια που είχαν υποσχεθεί και συγκρούστηκαν με τον Ρωμανό Λεκαπηνό.

Ο Συμεών Α΄ της Βουλγαρίας βρήκε την ευκαιρία να συντρίψει ολοκληρωτικά στην Μάχη του Αχελώου (917) τον στρατό του Λέων Φωκά, ο ίδιος γλύτωσε την ζωή του την τελευταία στιγμή. Ο Λέων Φωκάς προσπάθησε να εμποδίσει την προέλαση του Συμεών Α΄ στην Κωνσταντινούπολη αλλά τον συνέτριψε ξανά στην Μάχη των Κατασυρτών ύστερα από αιφνιδιαστική νυχτερινή επίθεση.Runciman 1988, σσ. 54–56, 85; Treadgold 1997, σσ. 474–475; Guilland 1967, Τόμος 1, σ. 440 Οι στρατιωτικές συντριβές εξασθένισαν την αντιβασιλεία της Ζωής, κυκλοφορούσαν οι φήμες ότι ο Λέων Φωκάς και ο κουνιάδος του Κωνσταντίνος Βάρβαρος σχεδίαζαν να ανατρέψουν τον νεαρό αυτοκράτορα Κωνσταντίνο τον Πορφυρογέννητο και να του πάρουν τον θρόνο. Η Ζωή με την σειρά της ήθελε να εδραιώσει την θέση της με τον γάμο της με κάποιον διάσημο στρατηγό, η πρόταση του δασκάλου του αυτοκράτορα Θεόδωρου ήταν ο Ρωμανός Λεκαπηνός παρά το ότι είχε και ο ίδιος τεράστια ευθύνη στην συντριβή με τους Βουλγάρους. Ο Ρωμανός Λεκαπηνός εξακολουθούσε να αποτελεί πανίσχυρο παράγοντα καθώς ο στόλος του εξακολουθούσε να είναι άθικτος και έτοιμος.Runciman 1988, σσ. 57–58Treadgold 1997, σ. 475 Ο Κωνσταντίνος Βάρβαρος προσπάθησε να του διαλύσει τον στόλο αλλά τα σχέδια του απέτυχαν αφού ο Ρωμανός Λεκαπηνός τον συνέλαβε. Η Ζωή είχε χάσει κάθε έλεγχο στην αυτοκρατορία, ο νεαρός Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος όρισε νέο αντιβασιλέα τον Πατριάρχη Νικόλαο Α΄ τον Μυστικό. Η πρώτη πράξη του Νικόλαου Α΄ του Μυστικού ήταν να καθαιρέσει τον Λέων Φωκά, νέος Δομέστικος των Σχολών διορίστηκε ο Ιωάννης Γαριδάς.Runciman 1988, σσ. 58–59Guilland 1967, Τόμος 1, σ. 441

Εξέγερση και τύφλωση

Ο Λέων Φωκάς είχε την εντύπωση ότι ο Ρωμανός Λεκαπηνός δεν θα μπορούσε να είχε σοβαρές αξιώσεις για τον αυτοκρατορικό θρόνο λόγω της ταπεινής καταγωγής του. Τα γεγονότα απέδειξαν ότι οι υπολογισμοί του ήταν εσφαλμένοι αφού ο Ρωμανός Λεκαπηνός εισήλθε στα αυτοκρατορικά ανάκτορα και πήρε τον τίτλο του Μάγιστρου (25 Μαρτίου 919). Ο Ρωμανός Λεκαπηνός έγινε πανίσχυρος όταν η κόρη του Ελένη Λεκαπηνή παντρεύτηκε τον νεαρό αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Πορφυρογέννητο, πήρε τον τίτλο του Βασιλεοπάτωρ και έγινε ο πραγματικός κυβερνήτης της αυτοκρατορίας.Runciman 1988, σσ. 59–60 Ο Λέων Φωκάς έλαβε επιστολή με την υπογραφή του αυτοκράτορα, του ξεκαθάρισε ότι δεν πρέπει να αντιδράσει στα γεγονότα και να δηλώσει την υποταγή του στον Ρωμανό Λεκαπηνό. Ο υποβαθμισμένος Λέων δεν είχε πλέον άλλη λύση από την εξέγερση, η θέση του ωστόσο ήταν πολύ δύσκολη, τα στρατεύματα του τον εγκατέλειψαν όταν έφτασε επιστολή του αυτοκράτορα που τον κατήγγειλε ευθέως ως σφετεριστή, την διάβασαν μεγαλόφωνα στους επαναστάτες. Ο Λέων Φωκάς τράπηκε σε φυγή αλλά οι πράκτορες του αυτοκράτορα τον συνέλαβαν στην Βιθυνία και τον τύφλωσαν. Με την αποκάλυψη της συνωμοσίας δημόσια σε λίγους μήνες ο Λέων Φωκάς υπέστη την τελική ταπείνωση με την μεταφορά του μέσα στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης πάνω σε ένα μουλάρι. Η τύχη του είναι άγνωστη από τότε.Runciman 1988, σσ. 60–61; Treadgold 1997, σ. 476

Παραπομπές

Πηγές

Guilland, Rodolphe (1967). Recherches sur les Institutions Byzantines, Tomes I & II (in French). Berlin: Akademie-Verlag.
Kazhdan, Alexander, ed. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium. New York and Oxford: Oxford University Press. 
Runciman, Steven (1988) [1929]. The Emperor Romanus Lecapenus and His Reign: A Study of Tenth-Century Byzantium. Cambridge: Cambridge University Press. 
Treadgold, Warren (1997). A History of the Byzantine State and Society. Stanford, California: Stanford University Press.

Λεων
Κατηγορία:Βυζαντινοί του 10ου αιώνα
Κατηγορία:Δομέστικοι των Σχολών
Κατηγορία:Βυζαντινοί Μικρασιάτες