Περιστέρα Κράκα

Η Περιστέρα Κράκα (1860-1938) υπήρξε αρχηγός ανταρτικού σώματος (καπετάνισσα) Μακεδονομάχων κατά την Μακεδονική επανάσταση του 1878 που είχε αίτημα την κατάργηση της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου με την οποία μεγάλο μέρος της Οθωμανικής Μακεδονίας θα γινόταν προσάρτημα της Βουλγαρίας.

Βιογραφία
Γεννήθηκε στην συνοικία «Γεράνεια» της Σιάτιστας γύρω στα 1860. Είχε δύο μεγαλύτερες αδελφές παντρεμένες, την Βασιλική και την Αγνούλα, και τέσσερις αδελφούς, τους Γούλια, Κώτσιο, Παναγιώτη και Κοσμά. Ο αδελφός της Γούλιας Κράκας ήταν αμπελουργός αλλά αργότερα κατατάχτηκε στο σώμα του Καπετάν Σπανού, και μετά τον θάνατο του δεύτερου, έγινε αρχηγός. Λόγω αυτού, η οικογένεια της Περιστέρας υπέστη διώξεις και ταλαιπωρίες από τους Τούρκους, οι οποίοι με το καιρό άρχισαν να την παρακολουθούν και ο κίνδυνος σύλληψης της ήταν πια ορατός. Η Περιστέρα αποφάσισε να βγει στο αντάρτικο όταν οι Τούρκοι την κάλεσαν για ανάκριση. Με ένα τέχνασμα διέφυγε ντυμένη άντρας και πήγε να συναντήσει τον αδελφό της, με το όνομα Βαγγέλης. Κατατάχτηκε στο σώμα του, και όταν αυτός συνελήφθη από τους Τούρκους οι οποίοι τον έγδαραν ζωντανό, έγινε, σε ηλικία μόλις 18 ετών, η αρχηγός της ομάδας, άνω των 40 ατόμων, και ήταν γνωστή με το πολεμικό όνομα Καπετάν Σπανοβαγγέλης. Εντόπισε τους δολοφόνους του αδελφού της τους οποίους εκδικήθηκε με τον ίδιο τρόπο. Ξεκίνησε κλεφτοπόλεμο στις περιοχές της Κοζάνης και της Καστοριάς, προκαλώντας τον φόβο των Τούρκων (συγκεκριμένα, γράφει ο Ιωάννης Αποστόλου στο βιβλίο του Ιστορία τής Σιατίστης το 1929: «Επί εξ μήνας κατόπιν κανείς Τούρκος στρατιωτικός δεν ημπορούσε να κοιμάται ήσυχος. Απιστεύτως γενναία, η κόρη αυτή, προς την οποίαν επί τέλους ηναγκάσθη να συνθηκολογήσει μία ολόκληρος Αυτοκρατορία»). Κάποια από τα μεγαλύτερα κατορθώματα της ήταν η ανατίναξη του τουρκικού σταθμού χωροφυλακής Τζουμά Πτολεμαΐδας, η νίκη τουρκικού αποσπάσματος στα Αλωνάκια των Καραγιαννίων και η εξολόθρευση συμμορίας γκέγκηδων στην Κοκκινιά, που λήστευε το χωριό. Η δράση της έγινε γνωστή και εκτός Ελλάδος και η γαλλική φεμινιστική εφημερίδα Le Papillion την αποκάλεσε Ζαν ντ' Αρκ του 19ου αιώνα. 

Σταμάτησε την ανταρτική της δράση και επέστρεψε στη Σιάτιστα όταν οι Τούρκοι της έδωσαν αμνηστία, για την οποία μεσολάβησε ο μητροπολίτης Σιάτιστας Αγαθάγγελος. Αυτός την υποδέχθηκε θερμά στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου.Γ. Μόδης (1967), Ο Μακεδονικός Αγών και η νεώτερη μακεδονική ιστορία, σελ. 129 Η αμνηστία αυτή παραβιάστηκε από τους Τούρκους οπότε η Περιστέρα αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Μακεδονία (που ήταν ακόμα υπό Οθωμανική διοίκηση) και να καταφύγει στη Θεσσαλία. Εκεί παντρεύτηκε έναν από τους συντρόφους της, τον αντάρτη Νικόλαο Αποστόλου (ή Περδίκη). Αυτός κάποτε συνελήφθη και φυλακίστηκε στην Αίγινα για ληστεία. Η Περιστέρα πήγε στην Αθήνα και ζήτησε να συναντηθεί με τον βασιλέα Γεώργιο Α' από τον οποίο ζήτησε αμνηστία για τον σύζυγό της. Κατά την παράδοση ο βασιλιάς χορήγησε αμνηστία όταν θαύμασε τις ικανότητές της στη σκοποβολή. Η Περιστέρα έζησε στη Σιάτιστα μέχρι το τέλος της ζωής της. Εκεί υπάρχει άγαλμα προς τιμή της, με επιγραφή που την χαρακτηρίζει «ανυπότακτη τουρκοφάγο Αμαζόνα, λεοντόκαρδη καπετάνισσα».Μηχανή του Χρόνου, 14-6-2018
μικρογραφία|295x295εσ|Το άγαλμα της Περιστέρας Κράκα στην Σιάτιστα, το οποίο φιλοτεχνήθηκε το 1990 από την γλύπτρια Αλίκη Χατζή

 Δημοτικά τραγούδια 
Ποιος έχει αράδα σήμερα να ρίξει στο νησάνι 

η Περιστέρα είχε σειρά να ρίξει στο νησάνι.

Η τσούπρα από τη βία της κι απ' τον πολύ σεβντά της

της 'κόπη το χρυσό κουμπί κι εφάνη το βυζί της.

Ένας στον άλλο έλεγε, ένας στον άλλο λέει 

παιδιά τι 'ναι το μάλαμα και τι 'ναι το ασήμι.

Μ' ένα μικρό κλεφτόπουλο, μικρό διαβολισμένο 

δεν ειν' παιδιά μ' το μάλαμα μα μήτε και τ' ασήμι.

Μον' είναι κόρης το βυζί, της νιας της Περιστέρας.

 Πηγές 

Κατηγορία:Μακεδονική Επανάσταση του 1878
Κατηγορία:Μακεδόνες
Κατηγορία:Ιστορία της Κοζάνης