Για μια χούφτα δολάρια

Το Για μια χούφτα δολάρια (ιταλικός πρωτότυπος τίτλος: Per un pugno di dolari και αγγλικός: A Fistfull of dollars) είναι σπαγγέτι γουέστερν του 1964 σε σκηνοθεσία του Σέρτζιο Λεόνε με πρωταγωνιστή τον Κλιντ Ίστγουντ στο πρώτο του πρωταγωνιστικό ρόλο, μαζί με τους Τζιάν Μαρία Βολοντέ, Μαριάνε Κοχ, Χοσέ Κάλβο και τον Τζόζεφ Έγγερ. Variety film review; 18 November 1964, page 22. 

Η ταινία είναι διεθνής συμπαραγωγή Ιταλίας, Ισπανίας και της τότε Δυτικής Γερμανίας και είναι χαμηλού προϋπολογισμού (αναφορές κάνουν λόγο για 200 χιλιάδες δολάρια ΗΠΑ) με την αμοιβή του Ίστγουντ να είναι 15.000 χιλ. δολάρια για τον ρόλο του."Ennio Morricone" by Jerry McCulley, essay in the 1995 CD "The Ennio Morricone Anthology", Rhino DRC2-1237 Η ταινία προβλήθηκε στην Ιταλία το 1964 και στις Η.Π.Α το 1967 και είναι βασισμένη στο ανεπίσημο ριμέικ της ταινίας Γιοζίμπο του 1961 του Ακίρα Κουροσάβα. Όπως σε παρά πολλά σπαγγέτι γουέστερν που γυρίστηκαν στην Ευρώπη και προβλήθηκαν έπειτα στις Η.Π.Α., οι συντελεστές της ταινίας χρησιμοποίησαν αμερικανικά ονόματα, όπως είναι του Σέρτζιο Λεόνε ως «Μπομπ Ρομπέρτσον», του Τζιάν Μαρία Βολοντέ ως «Τζόνι Γουέλς» και του συνθέτη Ένιο Μορικόνε ως «Ντάνι Σαβίο». 

Το Για μια χούφτα δολάρια αποτελεί την πρώτη ταινία της τριλογίας του Λεόνε γνωστής και ως η «Τριλογία του Δολαρίου», με τη δεύτερη να είναι η Μονομαχία στο Ελ Πάσο (1965) και τρίτη να είναι Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος (1966).

 Πλοκή 
Ένας Άγνωστος πιστολάς φτάνει στη μικρή πόλη του Σαν Μιγκέλ, που βρίσκεται στα σύνορα Μεξικού-Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Σιλβανίτο, ιδιοκτήτης του πανδοχείου της πόλης, λέει στον ξένο για μια διαμάχη ανάμεσα σε δύο οικογένειες λαθρεμπόρων που θέλουν να αποκτήσουν τον έλεγχο της πόλης: τους αδελφούς Ρόχος (Ντον Μιγκέλ, Έστεμπαν και Ραμόν) και την οικογένεια Μπάξτερ που αποτελείται από τον σερίφη της πόλης Τζον Μπάξτερ, την σύζυγο του Κονσουέλο, και τον γιο τους Αντόνιο. Ο ξένος αποφασίζει να παίξει με την κάθε οικογένεια εναντίον της άλλης, προσφέροντας τις υπηρεσίες του ως γρήγορος πιστολάς με σκοπό να κερδίσει κάποια χρήματα. Δείχνει την ταχύτητα και την ακρίβειά του με το όπλο του, και στις δύο οικογένειες, σκοτώνοντας με ευκολία τέσσερις άντρες (που ανήκουν στην οικογένεια Μπάξτερ) που τον προσέβαλαν καθώς μπήκε στην πόλη.

Ο ξένος εκμεταλλεύεται μια ευκαιρία όταν βλέπει τη σφαγή από τον Ραμόν Ρόχος, ενός αποσπάσματος Μεξικανών στρατιωτών που συνοδεύουν ένα χρυσό σεντούκι (το οποίο είχαν προγραμματίσει να ανταλλάξουν για μια αποστολή νέων τουφεκιών). Παίρνει δύο από τα πτώματα σε ένα κοντινό νεκροταφείο και πουλά πληροφορίες σε καθεμία από τις δύο οικογένειες, λέγοντας ότι δύο Μεξικανοί στρατιώτες επέζησαν της επίθεσης. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα και οι δύο οικογένειες να κατευθυνθούν προς το νεκροταφείο, όπου οι Μπάξτερ θέλουν να πιάσουν τους υποτιθέμενους επιζώντες για να καταθέσουν εναντίον των Ρόχος και οι Ρόχος από την άλλη πλευρά για να τους σκοτώσουν πριν μιλήσουν. Στο νεκροταφείο γίνεται μια ανταλλαγή πυρών απο τις δύο πλευρές, όπου ο Ραμόν καταφέρνει και σκοτώνει τους υποτιθέμενους επιζώντες και ο Εστέμπαν πιάνει όμηρο τον Αντόνιο Μπάξτερ.

Ο ξένος πλησιάζει τη Μαρισόλ, μια γυναίκα της οποίας η οικογένεια έχει εμπλακεί στη διαμάχη μεταξύ των αντίπαλων οικογενειών, για να πάει στον Ραμόν και να αφήσει τον σύζυγό της Χούλιο και τον μικρό γιο τους Χεσούς για να γίνει ανταλλαγή ομήρων. Τότε μαθαίνει από τον Σιλβανίτο ότι ο Ραμόν παίζοντας ένα παιχνίδι πόκερ με τον Χούλιο, αυτός τον κατηγόρησε ότι έκλεψε στα χαρτιά, αναγκάζοντας την Μαρισόλ να ζει φυλακισμένη μαζί του. Εκείνο το βράδυ, ενώ οι Ρόχος γιορτάζουν, ο ξένος βγαίνει έξω και απελευθερώνει την Μαρισόλ, πυροβολώντας τους φρουρούς και καταστρέφοντας το σπίτι στο οποίο κρατείται για να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση μιας επίθεσης από τους Μπάξτερ. Ο ξένος δίνει λίγα χρήματα στη Μαρισόλ, προτρέποντας αυτήν και την οικογένειά της να φύγουν από την πόλη.

Όταν οι Ρόχος ανακαλύπτουν ότι ο ξένος πιστολάς έχει απελευθερώσει την Μαρισόλ, τον συλλαμβάνουν και τον βασανίζουν, αλλά παρ' όλα αυτά, αυτός καταφέρνει και δραπετεύει. Πιστεύοντας ότι προστατεύεται από τους Μπάξτερ, οι Ρόχος έβαλαν φωτιά στο σπίτι των Μπάξτερ, σφαγιάζοντάς τους καθώς φεύγουν από το φλεγόμενο κτίριο. Αφού προσποιείται ότι θα σώσει την ζωή τους, ο Ραμόν σκοτώνει τον σερίφη Τζον Μπάξτερ και τον γιο του, Αντόνιο. Η Κονσουέλο, που εμφανίζεται και βρίσκει την οικογένειά της νεκρή, καταριέται τους Ρόχος επειδή αυτοί σκότωσαν άοπλους άντρες. Στη συνέχεια σκοτώνεται και αυτή από τον Εστέμπαν.

Με τη βοήθεια του Πιριπέρο, του τοπικού κατασκευαστή φερέτρων, ο ξένος δραπετεύει από την πόλη κρυμμένος σε ένα φέρετρο. Καθώς αναρρώνει μέσα σε ένα κοντινό ορυχείο, εμφανίζεται ο Πιριπέρο όπου του αναφέρει ότι ο Σιλβανίτο έχει συλληφθεί και βασανίζεται από τους Ρόχος για να μάθουν πληροφορίες σχετικά με τον τόπο που κρύβεται ο άγνωστος πιστολάς, Τότε ο άγνωστος επιστρέφει στην πόλη για να τους αντιμετωπίσει. 

Με μια ατσάλινη ασπίδα κρυμμένη κάτω από το πόντσο του, ο ξένος χλευάζει τον Ραμόν προκαλώντας τον «να στοχεύει στην καρδιά» καθώς οι βολές του Ραμόν αστοχούν, έως ότου τελικά ο Ραμόν εξαντλεί τις σφαίρες από το τουφέκι του. Ο ξένος καθώς πυροβολεί, μια σφαίρα βρίσκει το όπλο που κρατά ο Ραμόν και παράλληλα σκοτώνει τον Ντον Μιγκέλ, τον Ρούμπιο και τους άλλους άντρες του Ραμόν που στέκονται κοντά του. Στη συνέχεια, χρησιμοποιεί την τελευταία σφαίρα στο όπλο του για να απελευθερώσει τον Σιλβανίτο, ο οποίος κρέμεται ψηλά από ένα σκοινί το οποίο είναι δεμένο στα χέρια του. Αφού προκαλεί τον Ραμόν να ξαναγεμίσει το τουφέκι του πιο γρήγορα από ό, τι μπορεί να ξαναγεμίσει αυτός το δικό του περίστροφο, ο άγνωστος πυροβολεί και σκοτώνει τον Ραμόν. Ο Εστέμπαν Ρόχος στοχεύει στην πλάτη του άγνωστου πιστολά από ένα κοντινό κτίριο, αλλά σκοτώνεται από τον Σιλβανίτο. Ο ξένος αποχαιρετά τους Σιλβανίτο και Πιριπέρο και φεύγει μακριά από την πόλη στην τελευταία σκηνή της ταινίας.

 Διανομή ρόλων 
 Κλιντ Ίστγουντ ως ο Ξένος ή Άντρας χωρίς Όνομα 
 Τζιάν Μαρία Βολοντέ ως Ραμόν Ρόχος
 Μαριάνε Κοχ ως Μαρισόλ
 Βόλφγκανγκ Λούκσκι ως Σερίφης Τζον Μπάξτερ
 Ζίεγκχαρντ Ρουπ ως Έστεμπαν Ρόχος
 Τζόζεφ Έγγερ ως Πιριπέρο (ξυλουργός)
 Αντόνιο Πριέτο ως Ντον Μιγκέλ Ρόχος
 Χοσέ Κάλβο ως Σιλβανίτο (ιδιοκτήτης Πανδοχείου)
 Μαργκαρίτα Λοζάνο ως Κονσουέλο Μπάξτερ
 Ντάνιελ Μάρτιν ως Χούλιο
 Μπενίτο Στεφανέλι ως Ρούμπιο
 Μάριο Μπρέγκα ως Τσίκο
 Μπρούνο Καροτενούτο ως Αντόνιο Μπάξτερ 
 Άλντο Σαμπρέλι ως Μανόλο

 Κυκλοφορία 
Στην Ελλάδα η ταινία κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στις 30 Οκτωβρίου 1966 στις κινηματογραφικές αίθουσες Άλεξ, Άνεσις, Σελέκτ και Τιτάνια στην Αθήνα.

Υποδοχή
Εισπράξεις
Η προώθηση της ταινίας  ήταν δύσκολη, επειδή κανένας μεγάλος διανομέας δεν ήθελε να ρισκάρει με ένα ψεύτικο γουέστερν και έναν άγνωστο σκηνοθέτη. Η ταινία τελικά κυκλοφόρησε στην Ιταλία στις 12 Σεπτεμβρίου 1964, που ήταν συνήθως ο χειρότερος μήνας σε πωλήσεις. Ωστόσο παρά τις αρχικές αρνητικές κριτικές από τους Ιταλούς κριτικούς, η δημοτικότητα της ταινίας εξαπλώθηκε σε λαϊκό επίπεδο και, κατά την κυκλοφορία της στους κινηματογράφους, απέφερε 2,7 δισεκατομμύρια λίρες (4.375.000 δολάρια) στην Ιταλία, περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη ιταλική ταινία μέχρι τότε... κόβοντας 14.797.275 εισιτήρια . Η ταινία έκοψε επίσης 4.383.331 εισιτήρια στη Γαλλία και 3.281.990 εισιτήρια στην Ισπανία, κερδίζοντας συνολικά περισσότερα από 1 εκατομμύριο δολάρια ΗΠΑ σε διεθνές επίπεδο εκτός Ιταλίας και Βόρειας Αμερικής, και 22.462.596 εισιτήρια που πουλήθηκαν στην Ευρώπη.

Κριτικές

Η ταινία αρχικά αποφεύχθηκε να σχολιαστεί 
από τους Ιταλούς κριτικούς, οι οποίοι μετέπειτα της έδωσαν εξαιρετικά αρνητικές κριτικές. Μερικοί Αμερικανοί κριτικοί είχαν διαφορετική άποψη από τους Ιταλούς ομολόγους τους, με το περιοδικό Variety να την επαινεί ως μια ταινία που διέθετε «ένα σθένος του Τζέιμς Μποντ και μια ειρωνική προσέγγιση που σίγουρα θα αιχμαλωτίσει τόσο τους εκλεπτυσμένους όσο και τους μέσους θαμώνες του κινηματογράφου».McGillagan (1999), p.144
 Αναδρομικές αξιολογήσεις 
Η ταινία έχει βαθμολογία αποδοχής 98% από 55 κριτικές στο Rotten Tomatoes, με μέση βαθμολογία 8,3/10. Η κριτική συναίνεση της ιστοσελίδας αναφέρει: «Με το Γιοζίμπο του Ακίρα Κουροσάβα ως πρότυπο, η ταινία του Σέρτζιο Λεόνε βοήθησε στον ορισμό μιας νέας εποχής για το γουέστερν και στην έναρξη του πιο εμβληματικού της αστέρα, του Κλιντ Ίστγουντ». Έχει επίσης καταταχθεί στον αριθμό 8 στα «100 κορυφαία γουέστερν» της ιστοσελίδας.Το Metacritic, το οποίο χρησιμοποιεί έναν σταθμισμένο μέσο όρο, απέδωσε στην ταινία βαθμολογία 65 στα 100, με βάση 7 κριτικούς, υποδεικνύοντας «γενικά ευνοϊκές» κριτικές.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Κατηγορία:Ταινίες του 1964
Κατηγορία:Ταινίες γουέστερν
Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Σέρτζιο Λεόνε
Κατηγορία:Ταινίες με μουσική σύνθεση Ένιο Μορικόνε
Κατηγορία:Ταινίες σε παραγωγή Αλμπέρτο Γκριμάλντι
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Μαδρίτη
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στην Αλμερία
Κατηγορία:Ιταλικές ταινίες της δεκαετίας 1960
Κατηγορία:Ισπανικές ταινίες
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες σε σενάριο Σέρτζιο Λεόνε