Ελαιώνας Φωκίδας

Για οικισμούς με το ίδιο όνομα δείτε το λήμμα: Ελαιών

Ο Ελαιώνας είναι ημιορεινός οικισμός της Παρνασσίδας στον νομό Φωκίδας σε υψόμετρο 340 μέτρων και βρίσκεται βορειοανατολικά της Άμφισσας σε απόσταση 5 χιλιόμετρων από αυτήν.

 Γεωγραφικά - ιστορικά στοιχεία 
Ο Ελαιώνας είναι κτισμένος στους πρόποδες του Παρνασσού μέσα σε ελαιόδεντρα, δίπλα στην Εθνική Οδό Άμφισσας - Μπράλου. Η παλιά ονομασία του, μέχρι το 1927, ήταν Τοπόλια και προερχόταν από τη σλαβική λέξη topol που σημαίνει λεύκα. Αξιοθέατα του χωριού θεωρούνται τα δώδεκα μικρά ξωκλήσια του, η εκκλησία του Αγίου Βασιλείου με ξυλόγλυπτο τέμπλο από τα τέλη του 19ου αιώνα και το κτίριο του Δημοτικού Σχολείου που κατασκευάστηκε από τον εθνικό ευεργέτη Ανδρέα Συγγρό. Στην ευρύτερη περιοχή, στον λόφο «Άμπλιανο», το 2014 η Εφορεία Αρχαιοτήτων Φωκίδας ανάσκαψε θολωτό τάφο ο οποίος χρησιμοποιήθηκε από τον 13ο έως τον 11ο αι. π.Χ.. Στην ίδια περιοχή στις 14 Ιουλίου 1824, διεξήχθη, μεταξύ των Ελλήνων επαναστατών και των Τούρκων, η νικηφόρα για τους Έλληνες μάχη της Άμπλιανης.

Από την Τοπόλια Φωκίδας κατάγονταν ο Γιάννης Αγγελέτος (Τζαβέλας), βασικό μέλος των θρυλικών μαυροσκούφηδων του ΕΛΑΣ, αντάρτης αφοσιωμένος στην απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Γερμανούς, πέθανε δίπλα στον Άρη Βελουχιώτη, το κομμένο κεφάλι του, μαζί με του Βελουχιώτη, θα εκτεθεί σε δημόσια θέα κρεμασμένο από φανοστάτη στην κεντρική πλατεία των Τρικάλων. Ο Τζαβέλας απoτελούσε χαρακτηριστική φυσιογνωμία ορεσίβιου Ρουμελιώτη. Παρέμεινε πιστός και ακούραστος στις εντολές του Άρη και της υπόθεσης του ΕΛΑΣ και της απελευθέρωσης της Ελλάδας από το ναζιστικό ζυγό.

 Διοικητικά - πληθυσμιακά στοιχεία 
Το 1912, με το ΦΕΚ 261Α - 31/08/1912, συστάθηκε κοινότητα Τοπόλιας με έδρα την Τοπόλια (το παλιό όνομα του Ελαιώνα). Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης, από το 2011, αποτελεί την κοινότητα Ελαιώνος που ανήκει στη δημοτική ενότητα Αμφίσσης του Δήμο Δελφών και σύμφωνα με την απογραφή 2021 έχει πληθυσμό 321 κατοίκους«ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 21793 (σελ. 211 του pdf).

Οι απογραφές πληθυσμού μετά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο είναι:
ΈτοςΠληθυσμός19515861961710197175719816811991533200147820113212021321

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ο θολωτός τάφος στη θέση Άμπλιανος Άμφισσας: τα πρώτα στοιχεία 
 Πολιτιστικός σύλλογος Ελαιώνα

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Φωκίδας
Ελαιωνας