Νάξος (πόλη)

Η πόλη της Νάξου, κοινώς γνωστή ως Χώρα, είναι η πρωτεύουσα και το κύριο λιμάνι της νήσου Νάξου. Σύμφωνα με την απογραφή του 2021 έχει 8.897 κατοίκους. Βρίσκεται στη δυτική πλευρά του νησιού της Νάξου, στο νησιωτικό σύμπλεγμα των Κυκλάδων, στο Αιγαίο Πέλαγος. Είναι κτισμένη πάνω σε λόφο, ύψους περίπου 30 μέτρων, και περιμετρικά γύρω από αυτόν. Ήταν σημαντικό κέντρο του Κυκλαδικού Πολιτισμού κατά την Εποχή του Χαλκού και σημαντική πόλη κατά την Αρχαϊκή Περίοδο. Από το 1935 έως το 2010 ήταν έδρα του Δήμου Νάξου και μετά την κυβερνητική μεταρρύθμιση του 2011, αποτελεί έδρα του Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων.


Ιστορία
Προϊστορία και Εποχή του Χαλκού
Η πόλη της Νάξου, και γενικότερα όλο το νησί, κατοικούνται συνεχόμενα από την προϊστορική εποχή, όπως αποδεικνύουν τα αρχαιολογικά ευρήματα και τα ερείπια αρχαίων κτιρίων σε όλο το νησί και μέσα στη πόλη. Σημαντικά ερείπια από τον Κυκλαδικό και τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό έχουν βρεθεί στη περιοχή της Γρόττα και αλλού.

Αρχαϊκή Εποχή
Κατά τον 8ο και 7ο αιώνα π.Χ. η Νάξος κυριάρχησε στο εμπόριο των Κυκλάδων. Ως το μεγαλύτερο νησί των Κυκλάδων και πλούσιο σε πόρους, όπως σμύριδα και μάρμαρο, κατάφερε να γίνει μία από τις πιο σημαντικές πόλεις-κράτη της αρχαϊκής εποχής. Η πόλη της Νάξου ήταν αρκετά ισχυρή ώστε να ασκεί τον έλεγχο σε πολλά από τα κυκλαδικά νησιά. Η Νάξος ήταν επίσης ένα από τα πρώτα μέρη στην Ελλάδα όπου αναπτύχθηκε η μαρμάρινη γλυπτική. Γλυπτά από τη Νάξο αυτής της εποχής έχουν βρεθεί σε όλη την Ελλάδα. Οι Ναξιώτες είναι, επιπλέον, γνωστοί για τα γλυπτά και για άλλα έργα που αφιέρωσαν σε αρχαία ελληνικά ιερά, όπως η Δήλος και οι Δελφοί. 

 Τυραννία του Λύγδαμι 
Περίπου το 546 π.Χ., μετά από μια περίοδο κοινωνικών αγώνων, ένας αριστοκράτης με το όνομα Λύγδαμις, που αρχικά εκπροσωπούσε τον αγροτικό πληθυσμό της ενδοχώρας του νησιού, κατάφερε να αναλάβει την εξουσία στο νησί με την υποστήριξη του τυράννου των Αθηνών, Πεισίστρατου. Κατά την διακυβέρνησή του, κατασκευάστηκαν αρκετοί ναοί και έργα υποδομής τόσο στη πόλη της Νάξου όσο και σε άλλα μέρη του νησιού, όπως ο Ναός του Απόλλωνα στο νησάκι Παλατία, ο ναός της Δήμητρας στο Σαγκρί και ένα υδραγωγείο που τροφοδοτούσε τη πόλη με νερό. Ο Λύγδαμις απομακρύνθηκε από την εξουσία το 524 π.Χ. από την Πελοποννησιακή Συμμαχία, μια στρατιωτική συμμαχία με επικεφαλής την Σπάρτη. Μερικά από τα οικοδομικά του έργα παρέμειναν ημιτελή, μεταξύ των οποίων ο περίφημος ναός του Απόλλωνα.

 Πολιορκία της Νάξου 
Το 501 π.Χ. ο λαός της Νάξου εξεγέρθηκε εναντίον της αριστοκρατίας, με στόχο την εγκαθίδρυση ενός πιο δημοκρατικού καθεστώτος. Πολλοί αριστοκράτες κατέφυγαν στη Μίλητο, η οποία τότε βρισκόταν υπό τον έλεγχο της Περσικής Αυτοκρατορίας. Εκεί κατάφεραν να κερδίσουν την υποστήριξη του τυράννου της πόλης, Αρισταγόρα, ο οποίος πρότεινε ένα σχέδιο για την κατάκτηση του νησιού για λογαριασμό των Περσών. Το σχέδιο εγκρίθηκε το 499 π.Χ. και οδήγησε σε μια αποτυχημένη εισβολή στη Νάξο. Αυτό οδήγησε στη μεγαλύτερη Ιωνική Επανάσταση και στη συνέχεια στους Περσικούς πολέμους μεταξύ της Ελλάδας και της Περσίας.

Περσικοί Πόλεμοι
Η πόλη δέχτηκε επίθεση από έναν μεγάλο περσικό στόλο το 490 π.Χ. Αυτή τη φορά η πόλη της Νάξου δεν ήταν προετοιμασμένη για την επίθεση με αποτέλεσμα να καταληφθεί και να καεί ολοκληρωτικά. Οι Ναξιώτες αναγκάστηκαν να παράσχουν τέσσερα πλοία στον περσικό στόλο προκειμένου να πολεμήσουν στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας. Ωστόσο τα ναξιώτικα πλοία άλλαξαν πλευρά υπό τον Δημόκριτο και πολέμησαν εναντίον των Περσών, βοηθώντας τους Έλληνες να κερδίσουν τη μάχη.

Κλασική Εποχή
Μετά το τέλος της Αρχαϊκής Περιόδου, η Νάξος δεν ανέκτησε ποτέ την παλιά της δύναμη και σημασία. Έγινε μέλος της Συμμαχίας της Δήλου, μιας στρατιωτικής συμμαχίας με επικεφαλής την Αθήνα. Η Νάξος ήταν η πρώτη πόλη που εξεγέρθηκε εναντίον της Συμμαχίας της Δήλου το 471 π.Χ. αλλά αναγκάστηκε από την Αθήνα να παραμείνει μέλος της.

Μετέπειτα περίοδοι
Η Νάξος συνέχισε να υφίσταται ως πόλη κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο, από τις οποίες σώζονται ακόμα κτίρια. Κατά τη βυζαντινή περίοδο, η πόλη της Νάξου εγκαταλείφθηκε εν μέρει λόγω της ευπάθειάς της έναντι των συχνών πειρατικών επιδρομών και μεγάλο μέρος του πληθυσμού μετακόμισε στην ενδοχώρα του νησιού. Μια νέα πρωτεύουσα ιδρύθηκε στο κέντρο του νησιού, η οποία προστατευόταν από το κάστρο της Απάλιρου.

Δουκάτο του Αρχιπελάγους

Από το 1207 μέχρι το 1566, η πόλη της Νάξου έγινε πρωτεύουσα του Δουκάτου του Αρχιπελάγους από τον Βενετό Μάρκο Σανούδο, ο οποίος είχε κατακτήσει τη Νάξο και αυτοαποκαλούνταν «Δούκας της Νάξου» ή «Δούκας του Αρχιπελάγους».

Μετά την Τέταρτη Σταυροφορία το 1204, με την κατάρρευση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και την ίδρυση μιας βραχύβιας Λατινικής Αυτοκρατορίας υπό την επιρροή των Βενετών στην Κωνσταντινούπολη, ο Σανούδο άδραξε την ευκαιρία να κατακτήσει αρχικά τη Νάξο και σύντομα να καταλάβει τα υπόλοιπα νησιά των Κυκλάδων. Ο Σανούδο κυβέρνησε τη Νάξο και τη Μήλο και διόρισε κυβερνήτες σε όλα τα υπόλοιπα νησιά. Το Δουκάτο είχε επίσης το δικό του νόμισμα : το δουκάτο.

Ο Σανούδο μετέφερε την πρωτεύουσα του νησιού από την ενδοχώρα στην αρχική (και σημερινή) θέση. Το λιμάνι της Νάξου ήταν καλύτερο από την Ποταμιά, όπου είχε αρχικά αποβιβαστεί με τον στόλο του για να κατακτήσει το νησί. Έχτισε τουλάχιστον μια προβλήτα, της οποίας η θέση πιστεύεται ότι βρίσκεται εν μέρει κάτω από την εκκλησία της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας. Στη παλιά ακρόπολη, ο Σανούδο έχτισε το Κάστρο, το φρούριο της πόλης, που αποτελούνταν από το παλάτι, τους εξωτερικούς τοίχους, έναν πύργο, μια γοτθική εκκλησία (που έχει καταστραφεί), τα σπίτια των λατινικών οικογενειών και τον καθολικό καθεδρικό ναό. Οι Έλληνες έχτισαν τα σπίτια τους μεταξύ του λιμανιού και του φρουρίου, στα προάστια του Μπούργου και του Νέου Χωριού. Το προάστιο του Μπούργου κατοικούνταν κυρίως από την μεσαία τάξη των εμπόρων, των γαιοκτημόνων και των τεχνιτών. Το Νέο Χωριό, από την άλλη, ήταν το τμήμα της πόλης όπου ζούσαν κυρίως οι φτωχοί αγρότες.

Είκοσι ένας δούκες από δύο δυναστείες (Σανούδο και Κρίσπο) κυβέρνησαν το Δουκάτο του Αρχιπελάγους μέχρι το 1566. Η Ενετοκρατία συνεχίστηκε στα διάσπαρτα νησιά του Αιγαίου μέχρι το 1714.

Οθωμανική Νάξος (1566-1821)

Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Κυριαρχίας, η διοίκηση του νησιού παρέμεινε ουσιαστικά στα χέρια των Ενετών. Οι σουλτάνοι ικανοποιούνταν με την είσπραξη των φόρων. Ο τίτλος του Δούκα της Νάξου δεν ήταν πλέον κληρονομικός αλλά οριζόταν από τον Οθωμανό Σουλτάνο. Πολύ λίγοι Οθωμανοί εγκαταστάθηκαν μόνιμα στη Νάξο και η τουρκική επιρροή στο νησί είναι ελάχιστη. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι ντόπιοι νησιώτες κατάφεραν να διεκδικήσουν και να αποκτήσουν με την πάροδο του χρόνου περισσότερα δικαιώματα, όπως μειώσεις φόρων και διοικητικές, θρησκευτικές και δικαστικές ελευθερίες.

Η πειρατεία ήταν ανεξέλεγκτη κατά την οθωμανική περίοδο, με μουσουλμάνους και χριστιανούς πειρατές να καταστρέφουν τη Νάξο και τα γύρω νησιά, λεηλατώντας σπίτια ή ολόκληρα νησιά, κλέβοντας ζώα και αιχμαλωτίζοντας ντόπιους για να τους πουλήσουν ως σκλάβους. Ιδιαίτερα από τον 17ο αιώνα και μετά, με την αυξημένη παρουσία των δυτικοευρωπαϊκών χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο, οι πειρατές από τη Δυτική Ευρώπη, και ειδικά από την Γαλλία, προκάλεσαν αρκετά προβλήματα στα νησιά. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει τους πειρατές με τη βία και κατέφευγε συχνά να τους παραχωρεί προνόμια και τίτλους για να αποτρέψει περαιτέρω ζημιές στις παράκτιες περιοχές της.

Η τουρκική κυριαρχία διήρκεσε μέχρι το 1821, όταν τα νησιά εξεγέρθηκαν. Η Νάξος έγινε τελικά μέλος του ελληνικού κράτους το 1832.

 Αστικές περιοχές 
Η πόλη της Νάξου μπορεί να χωριστεί σε περιοχές και γειτονιές, καθεμιά από τις οποίες έχει τη δική της ιστορία και τα δικά της χαρακτηριστικά. Αυτό περιλαμβάνει την παλιά και την καινούργια πόλη.

 Παλιά Πόλη 
Η Παλιά Πόλη είναι το ιστορικό κέντρο της πόλης της Νάξου, που καλύπτει περίπου το 30% της έκτασης της σημερινής πόλης. Αποτελείται από διάφορα μέρη, όπως την Γρόττα, τον Μπούργο, το Κάστρο και το Νιο Χωριό.

 Γρόττα 
Η Γρόττα είναι το όνομα της βόρειας παραλίας της πόλης και αναφέρεται επίσης στην ευρύτερη περιοχή που βρίσκεται κοντά στη παραλία. Το όνομα προέρχεται από τη βενετσιάνικη λέξη Grota, που σημαίνει «σπήλαιο», και αναφέρεται στα πολλά μικρά σπήλαια κάτω από τον βράχο της Απλωμάτας. Στη περιοχή υπάρχουν παλιές εκκλησίες και το παλαιότερο δημοτικό σχολείο της πόλης, το οποίο λειτουργεί από το 1835. Η Γρόττα ήταν η τοποθεσία της μυκηναϊκής πόλης της Νάξου, της οποίας τα ερείπια είναι ακόμα ορατά, αν και βρίσκονται εν μέρει κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Τμήματα της παλιάς πόλης βρίσκονται στο υπόγειο Μουσείο In-Situ, στη πλατεία μπροστά από τον Ορθόδοξο Καθεδρικό Ναό της Νάξου.

 Μπούργος 
Μπούργος είναι το όνομα της περιοχής που βρίσκεται βόρεια του Κάστρου. Παραδοσιακά κατοικούνταν από τους εμπόρους και τους τεχνίτες της πόλης και γενικότερα από την μεσαία τάξη, της οποίας η κύρια ασχολία δεν ήταν η γεωργία. Το όνομα προέρχεται από την ενετική λέξη borgo, που αναφέρεται σε ένα είδος οχυρωμένου οικισμού. Αυτό το τμήμα της πόλης ήταν ελαφρώς οχυρωμένο και προσβάσιμο μόνο από τρεις πύλες. Τα σπίτια είναι χτισμένα πολύ κοντά το ένα στο άλλο, οι δρόμοι είναι πολύ στενοί και ελικοειδείς και υπάρχουν πολλοί αδιέξοδοι δρόμοι. Αυτή η διάταξη παρομοιάζεται συχνά με λαβύρινθο και πιστεύεται ότι χτίστηκε με αυτόν τον τρόπο εν μέρει για να αποπροσανατολίζει τους εισβολείς, κυρίως του πειρατές. Όλοι οι δρόμοι που οδηγούν μέσα ή έξω από το Μπούργο καταλήγουν στο κάστρο ή στη θάλασσα. Η περιοχή έχει αρκετές εκκλησίες, μικρές πλατείες, τοξωτά περάσματα και λευκά σπίτια, ακολουθώντας την τυπική κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική. Ακριβώς δίπλα από το Μπούργο, έξω από μία από τις πύλες, βρίσκεται η γειτονιά Εβριακή, η οποία ήταν η εβραϊκή συνοικία της πόλης.

 Κάστρο 
Το Κάστρο είναι ένα οχυρωμένο κυκλικό φρούριο, χτισμένο στη κορυφή ενός λόφου, όπου κάποτε βρισκόταν η ακρόπολη της αρχαίας πόλης. Τα τείχη αποτελούνται κυρίως από κτίρια σε κυκλική, αμυντική διάταξη. Υπάρχουν δύο πύλες στο κάστρο : η κύρια πύλη που ονομάζεται Τρανή Πόρτα (δηλαδή «Μεγάλη Πύλη») και μια δευτερεύουσα πύλη που ονομάζεται Παραπόρτι (δηλαδή «πλευρική πύλη»). Δεν είναι απλώς ένα κάστρο με την έννοια του οχυρωματικού έργου αλλά περιλαμβάνει μια ολόκληρη μεσαιωνική πόλη, η οποία εξακολουθεί να διατηρείται σε μεγάλο βαθμό στην αρχική μορφή της.

Ιδρύθηκε το 1207 από τον Μάρκο Σανούδο και κατοικήθηκε από τους Ενετούς και Λατίνους άρχοντες και αριστοκράτες που κυβέρνησαν το νησί για πολλούς αιώνες, με μερικούς από τους απογόνους τους να κατοικούν εκεί μέχρι σήμερα. Το Κάστρο περιλαμβάνει μεγάλα σπίτια, συχνά με οικογενειακά οικόσημα πάνω από τις πόρτες, καθώς και μια σειρά από καθολικές εκκλησίες και μοναστήρια. Αξιοσημείωτα κτίρια περιλαμβάνουν τον Καθολικό Καθεδρικό Ναό, το Σχολείο των Ουρσουλινών, την Ακαδημία Εμπορίου και τα ερείπια του Πύργου Σανούδο, ενός μεγάλου πύργου στη κεντρική πλατεία του Κάστρου, του οποίου το ύψος πιστεύεται ότι ξεπερνούσε τα 30 μέτρα. Ένα άλλο σημαντικό τμήμα που έχει διασωθεί είναι ο Πύργος Κρίσπι (ή Πύργος Γλέζου), ένας στρογγυλός πύργος χτισμένος δίπλα στη κύρια πύλη του Κάστρου και ο μόνος πύργος του Κάστρου που σώζεται μέχρι σήμερα. Σήμερα χρησιμοποιείται για να στεγάσει μουσείο.

 Νιο Χωριό 
Το Νιο Χωριό είναι μια περιοχή νότια του Κάστρου, η οποία παραδοσιακά κατοικούνταν από φτωχούς αγρότες και εργάτες. Βρίσκεται νοτιοδυτικά και νότια του Κάστρου και περιλαμβάνει κυρίως κατοικίες αλλά και εκκλησίες, εστιατόρια και καταστήματα. Οι δρόμοι του Νιο Χωριού είναι φαρδιοί και λιγότερο επικλινείς από αυτούς του Μπούργου, καθιστώντας τους προσβάσιμους σε οχήματα όπως μοτοσικλέτες και οχήματα για τους κατοίκους.

 Νέες Κατασκευές 
Κυρίως τον 20ο αιώνα, η πόλη υπέστη σημαντικές κατασκευές και επέκταση πέρα από τα παλιά της όρια.

 Επέκταση της πόλης 
Νέα σπίτια ξεκίνησαν να χτίζονται έξω από την οχυρωμένη Παλιά Πόλη στις αρχές του 20ου αιώνα. Μια νέα συνοικία, που ονομάστηκε Προσφυγικά, προστέθηκε τη δεκαετία του 1920, μετά την άφιξη στη Νάξο Ελλήνων προσφύγων από τη δυτική Τουρκία ως αποτέλεσμα της Μικρασιατικής Καταστροφής του 1922. Η ανάπτυξη έξω από τα όρια της παλιάς πόλης συνεχίστηκε κατά τις επόμενες δεκαετίες εξαιτίας της μετανάστευσης ανθρώπων από τα χωριά του νησιού προς την πόλη, με ένα μεγάλο μέρος της κατασκευής να λαμβάνει χώρα τη δεκαετία του 1970 και μετά, με την άνοδο του τουρισμού. Η ανάπτυξη της πόλης της Νάξου συγκεντρώθηκε στη περιοχή νότια της παλιάς πόλης, που οριοθετείται δυτικά από την παραλία του Αγίου Γεωργίου και ανατολικά από τον δρόμο που συνδέει τη πόλη με τα χωριά. Οι νεόκτιστες περιοχές περιλαμβάνουν ασφαλτοστρωμένους δρόμους σε σχήμα πλέγματος, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για την κυκλοφορία των αυτοκινήτων. Όλα τα νέα κτίρια έχουν χτιστεί σε στυλ που μοιάζει με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Παλιάς Πόλης και άλλων περιοχών του νησιού, σύμφωνα με τους τοπικούς οικοδομικούς κανονισμούς.

 Λιμάνι και Παραλιακός Δρόμος 
Το Λιμάνι της Νάξου βρίσκεται στη βορειοδυτική πλευρά της πόλης και περιλαμβάνει έναν κυματοθραύστη και αρκετές προβλήτες. Διευκολύνει την μεταφορά ανθρώπων και εμπορευμάτων από και προς το νησί με πλοίο ενώ προσφέρει επίσης χώρο για την πρόσδεση μικρότερων σκαφών, όπως αλιευτικών σκαφών. Κατά μήκος της παραλίας βρίσκεται ένας παραλιακός δρόμος, γνωστός ως Παραλία. Αποτελείται από έναν πεζόδρομο με καταστήματα και εστιατόρια (οδός Πρωτοπαπαδάκη), έναν ασφαλτοστρωμένο δρόμο για την κυκλοφορία των αυτοκινήτων και έναν επιπλέον χώρο για περπάτημα δίπλα στη θάλασσα. Τους καλοκαιρινούς μήνες, ο ασφαλτοστρωμένος δρόμος κλείνει κατά τη διάρκεια της νύχτας ώστε να είναι εύκολα προσβάσιμος στους πεζούς. Ένα τμήμα του παραλιακού δρόμου κατέρρευσε το 2023 και βρίσκεται ακόμα υπό ανακαίνιση.

 Σημεία ορόσημα 
Η πόλη της Νάξου περιλαμβάνει μια σειρά από ιστορικά μνημεία και σημεία ενδιαφέροντος. Μερικά από αυτά είναι τα εξής :

 Ο Ναός του Απόλλωνα (γνωστός ως Πορτάρα) : Μια μεγάλη αρχαία μαρμάρινη πύλη ενός ημιτελούς ναού του 6ου αιώνα π.Χ. Είναι το πιο διάσημο αξιοθέατο της Χώρας και ολόκληρου του νησιού.
 Το Κάστρο, που περιλαμβάνει μια σειρά από αξιοθέατα, όπως τον Πύργο Γλέζου, τον Πύργο Σανούδο, την Μεγάλη Πύλη και τον καθολικό καθεδρικό ναό.
 Ο παραλιακός δρόμος (Παραλία) και η παλιά αγορά.
 Η παραλία του Αγίου Γεωργίου.
 Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάξου.
 Ο Ορθόδοξος Καθεδρικός Ναός της Νάξου. Η πλατεία μπροστά από τον Καθεδρικό Ναό διαθέτει ένα υπόγειο «Μουσείο In-Situ», με ερείπια από την αρχαία πόλη.

 Πολιτισμός 
Στην πόλη της Νάξου διοργανώνονται κάθε χρόνο διάφορα φεστιβάλ και γιορτές, όπως :

 Το Καρναβάλι της Νάξου, μια τριήμερη εκδήλωση με παρελάσεις, κοστούμια και πυρσούς.
 Θρησκευτικές γιορτές, όπως του Αγίου Νικοδήμου (14 Ιουλίου) και της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας (21 Νοεμβρίου), που περιλαμβάνουν παρελάσεις και πομπές με εικόνες.

 Κινηματογράφος 
Στη πόλη της Νάξου έχουν γυριστεί ορισμένες ταινίες, όπως :

 Two Tickets to Greece
 Περιμένοντας τη Νονά
 Τεστοστερόνη
 Tiger Zinda Hai : το τελευταίο τραγούδι της ταινίας, με τίτλο «Swag Se Swagat», γυρίστηκε στη Νάξο και σήμερα είναι το πιο δημοφιλές τραγούδι του Μπόλιγουντ στο Youtube, με συνολικά 1,5 δις προβολές και 6 εκατομμύρια Like

 Αθλητισμός 
Η πόλη της Νάξου είναι η έδρα της ποδοσφαιρικής ομάδας του Πανναξιακού, η οποία αγωνίζεται στη δεύτερη κατηγορία του Συνδέσμου Ποδοσφαιρικών Ομάδων Κυκλάδων. Έχει κερδίσει επτά φορές το Κύπελλο Κυκλάδων και τέσσερις φορές το Τοπικό Πρωτάθλημα Κυκλάδων. Οι αθλητικές υποδομές της πόλης περιλαμβάνουν γυμναστήρια, γήπεδα ποδοσφαίρου, γήπεδα μπάσκετ και γήπεδα τέννις.

 Πληθυσμιακή εξέλιξη 
Έτος1835187918891896190719201928194019511961197119811991200120112021Πληθυσμός2.4251.9781.8691.7611.8851.6202.1602.2762.3162.4582.8923.7354.3346.5897.0708.551Πηγές«ΦΕΚ Α4/1835» σελ. 31 και 36  (σελ. 3 και 8 του pdf) από ΕΕΤΑΑ. Δημοσιεύθηκε 26 Φεβρ.1835.  Αρχειοθετήθηκε 08/03/2018. Ανακτήθηκε 27/02/2018.Έχουν συνυπολογιστεί και 107 ναυτικοί αλιείας και ακτοπλοΐας. «Πληθυσμός 1879», Μέρος τρίτον σελ. 95 (σελ. 181 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 25/04/2017. Ανακτήθηκε 08/01/2018.«Πληθυσμός: απογραφή της 15-16 Απριλίου 1889», σελ. 109 (σελ. 132 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 07/11/2017. Ανακτήθηκε 08/01/2018.Έχουν συνυπολογιστεί και 9 ναυτικοί αλιείας και ακτοπλοΐας. «Στατιστικά αποτελέσματα της απογραφής του πληθυσμού κατά την 5-6 Οκτωβρίου 1896», σελ. 123 (σελ. 228 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 07/11/2017. Ανακτήθηκε 08/01/2018.«Στατιστικά αποτελέσματα της γενικής απογραφής του πληθυσμού κατά την 27 Οκτωβρίου 1907», σελ. 408 (σελ. 411 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 07/11/2017. Ανακτήθηκε 08/01/2018.«Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος κατά την απογραφή της 19 Δεκεμβρίου 1920», σελ. 183 (σελ. 204 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 07/06/2015. Ανακτήθηκε 08/01/2018.Έχουν συνυπολογιστεί και 86 ναυτικοί αλιείας και ακτοπλοΐας. «Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 15-16 Μαϊου 1928», σελ. 216 (σελ. 236 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 04/03/2016. Ανακτήθηκε 08/01/2018.«Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940», σελ. 244 (σελ. 268 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 25/04/2017. Ανακτήθηκε 08/01/2018.«Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογαφήν της 7ης Απριλίου 1951», σελ. 121 (σελ. 121 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 4/03/2017.  Ανακτήθηκε 08/01/2018.«Αποτελέσματα της απογραφής πληθυσμού - κατοικιών της 19ης Μαρτίου 1961», Πίνακας 1, σελ. 275 (σελ. 345 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 6/03/2017. Ανακτήθηκε 08/01/2018.«Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971», σελ. 115 (σελ. 115 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 24/10/2014. Ανακτήθηκε 08/01/2018.«Αποτελέσματα απογραφής πληθυσμού - κατοικιών της 5ης Απριλίου 1981», σελ. 448 (σελ. 448 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 08/01/2018. Ανακτήθηκε 08/01/2018.«Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991 κατά νομούς, επαρχίες, δήμους, κοινότητες και οικισμούς», σελ. 148 (σελ. 150 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 20/8/2017. Ανακτήθηκε 8/1/2018.«Απογραφή πληθυσμού - κατοικιών της 18ης Μαρτίου 2001», σελ. 272 (σελ. 274 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 29/7/2017. Ανακτήθηκε 08/01/2018.«ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10849 (σελ. 375 του pdf), και σε μορφή Excel «Πίνακας αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ Πληθυσμού-Απογραφής 2011 » στην ιστοσελίδα της ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 24/11/2017. Ανακτήθηκε 09/01/2018. 
Από τη Μικρασιατική Καταστροφή (σύμφωνα με την απογραφή προσφύγων του 1923), η πόλη της Νάξου δέχτηκε 1.052 πρόσφυγες (388 άρρενες και 644 θήλεις), σε σύνολο 3.656 προσφύγων στα νησιά της Νάξου και της Πάρου.«Απογραφή προσφύγων ενεργηθείσα κατ΄Απρίλιον 1923», σελ. 30 (σελ. 48 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 22/02/2018. Ανακτήθηκε 12/03/2018.

 Διοικητικές μεταβολές 
 Το 1835, με 2.425 κατοίκους (630 οικογένειες), αποτελεί μαζί με τα Αγκίδια τον νεοϊδρυθέντα Δήμο Νάξου της επαρχίας Νάξου, με έδρα την πόλη της Νάξου.«1835 σχηματισμός Δήμων Νάξου»από orinosaxotis.blogspot.gr. Δημοσιεύθηκε 02/01/2015. Αρχειοθετήθηκε 09/03/2018. Ανακτήθηκε 09/03/2018.«Η τοπική αυτοδιοίκηση κι η ιστορία της» από sagri.gr. Αρχιοθετήθηκε 11/10/2013. Ανακτήθηκε 28/09/2007.
 Το 1912, καταργείται ο Δήμος Νάξου και δημιουργείται η κοινότητα Νάξου με έδρα την πόλη της Νάξου. Στην κοινότητα της Νάξου προσαρτώνται τα Αγκίδια και η Δυτική Επισκοπή.«ΦΕΚ 261Α 31/8/1912» σελ. 1514 και 1515 (σελ. 2 και 3 του pdf), από ΕΕΤΑΑ. Αρχειοθετήθηκε 16/06/2012. Ανακτήθηκε 27/02/2018.«1912 σχηματισμός των κοινοτήτων της Νάξου» από orinosaxotis.blogspot.gr. Δημοσιεύθηκε 25/10/2015. Αρχειοθετήθηκε 19/03/2018. Ανακτήθηκε 19/03/2018.
 Το 1947, η κοινότητα της Νάξου μετατρέπεται σε Δήμο.«ΦΕΚ 277Α - 13/12/1947» σελ. 1515 (σελ. 3 του pdf), από ΕΕΤΑΑ. Αρχειοθετήθηκε 12/03/2018. Ανακτήθηκε 12/03/2018.
 Το 2010, με την εφαρμογή του προγραμματος Καλλικράτης (νόμος 3852/2010), καταργείται ο δήμος Νάξου και δημιουργείται ο δήμος Νάξου & Μικρών Κυκλάδων με έδρα την πόλη της Νάξου.«ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010»σελ. 1791 (σελ. 7 του pdf), από ΕΕΤΑΑ. Αρχειοθετήθηκε 27/02/2018. Ανακτήθηκε 27/02/2018.
Σήμερα, μετά τη τελευταία μεταβολή του 2010 (πρόγραμμα Καλλικράτης), αποτελεί μαζί με τους οικισμούς Αγκίδια ( 299 κ.) και Μονή Χρυσοστόμου ( 5 κ.) την Δημοτική Κοινότητα Νάξου ( 1327 κ.) όπου έχει οριστεί έδρα. Η δ.κ. Νάξου υπάγεται στη  Δημοτική Ενότητα Νάξου, του δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, της περιφερειακής ενότητας Νάξου (του πρώην νομού Κυκλάδων), στην περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου.
μικρογραφία

 Φωτοθήκη 

 Δείτε επίσης 
 Κάστρο Χώρας Νάξου

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Νάξος
Κατηγορία:Κωμοπόλεις του νομού Κυκλάδων