Η σειρήνα της Μαρτινίκας

Η σειρήνα της Μαρτινίκας (πρωτότυπος τίτλος: To Have and Have Not) είναι αμερικανική ρομαντική πολεμική περιπέτεια του 1944, σε σκηνοθεσία Χάουαρντ Χοκς, βασισμένη στη νουβέλα To Have And Have Not του Έρνεστ Χέμινγουεϊ. Πρωταγωνιστούν οι Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, Λορίν Μπακόλ και Γουόλτερ Μπρέναν.

Η ταινία έκανε πρεμιέρα στη Νέα Υόρκη στις 11 Οκτωβρίου 1944. Η υποδοχή του κοινού ήταν γενικά καλή. Οι κριτικές των κριτικών ήταν ανάμεικτες, με πολλούς να ισχυρίζονται ότι η ταινία ήταν ένα ριμέικ της Καζαμπλάνκα (1942). Οι κριτικοί ανέφεραν συγκεκριμένα την ερμηνεία της Λορίν Μπακόλ ή τη χημεία μεταξύ του Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και της Λορίν Μπακόλ στην οθόνη. Ο Μπόγκαρτ και η Μπακόλ ξεκίνησαν μια σχέση κατά τη διάρκεια της παραγωγής και παντρεύτηκαν το 1945, μετά την κυκλοφορία της ταινίας. Η σειρήνα της Μαρτινίκας ήταν μία από τις 10 ταινίες με τις περισσότερες εισπράξεις του 1944 και έλαβε βραβείο από το Εθνικό Συμβούλιο Κριτικών.

 Πλοκή 
Στο Φορ-ντε-Φρανς της Μαρτινίκας, το καλοκαίρι του 1940, λίγο μετά την πτώση της Γαλλίας στους Γερμανούς, ένας Αμερικανός τουρίστας ονόματι Τζόνσον προσλαμβάνει τον επαγγελματία ψαρά Χάρι Μόργκαν για να τον πάει να ψαρέψει με το σκάφος του Μόργκαν. Ο Τζόνσον παραπονιέται για το κόστος της αποστολής
και την παρουσία του μεθυσμένου βοηθού του Μόργκαν, του Έντι, ενός ντόπιου. Αρνούμενος να ακούσει τις οδηγίες του Χάρι, ο Τζόνσον χάνει ένα καλάμι και μια πετονιά που ανήκουν στον Χάρι. Εκνευρισμένος με τον Τζόνσον, ο Χάρι ακυρώνει το υπόλοιπο ταξίδι και επιμένει να του πληρώσει ο Τζόνσον για τον χαμένο εξοπλισμό καθώς και τις αμοιβές του των προηγούμενων ημερών. Ο Τζόνσον τελικά υπόσχεται να πληρώσει όσα χρωστάει μετά το άνοιγμα των τραπεζών το επόμενο πρωί.

300px|thumb|δεξιά|Η Μαρί, ο Φρέντσι και ο Χάρι στο δωμάτιο του Χάρι στο ξενοδοχείο
Πίσω στο Φορτ ντε Φρανς, ο μπάρμαν Φρέντσι, ζητά από τον Χάρι να του νοικιάσει τη βάρκα του για μια νύχτα για να μεταφέρει κρυφά μερικά μέλη της αντίστασης , ωστόσο ο Χάρι αρνείται να εμπλακεί στις πολιτικές δραστηριότητες του Φρέντσι. Αργότερα, στο μπαρ του ξενοδοχείου, ο Χάρι βλέπει την ελκυστική νεαρή Μαρί Μπράουνινγκ να κλέβει το πορτοφόλι από την τσέπη του Τζόνσον και όταν φεύγει από το μπαρ, εκείνος την ακολουθεί και της απαιτεί να της επιστρέψει το πορτοφόλι. Ο Χάρι ελέγχει το πορτοφόλι του Τζόνσον και διαπιστώνει έκπληκτος ότι περιέχει αρκετά χρήματα σε ταξιδιωτικές επιταγές για να πληρώσει αυτά που του χρωστά, και ότι το αεροπλάνο του Τζόνσον φεύγει νωρίς το επόμενο πρωί προτού ανοίξουν οι τράπεζες.

Καθώς η Μαρί, την οποία ο Χάρι αποκαλεί Σλιμ, επιστρέφει το πορτοφόλι στον αγανακτισμένο Τζόνσον, με τον Χάρι να επιμένει να υπογράψει μερικές από τις επιταγές, αλλά πριν ο Τζόνσον προλάβει να τις υπογράψει, σκοτώνεται από πυροβολισμούς προερχόμενους από το δρόμο που προορίζονται για τους συμμάχους του Φράντσι. Η αστυνομία κρατά για ανάκριση μερικούς από τους πελάτες, συμπεριλαμβανομένων των Φράντσι, Μαρί και Χάρι. Αργότερα το ίδιο βράδυ, η Μαρί λέει στον Χάρι ότι έχει κουραστεί από τη έντονη ζωή της και θα ήθελε να ηρεμήσει. Προκειμένου να κερδίσει αρκετά χρήματα για να επιστρέψει στην επιχείρηση και να βοηθήσει τη Μαρί, ο Χάρι συμφωνεί να μεταφέρει τους φίλους του Φράντσι. Προτού φύγει, αγοράζει στη Μαρί ένα αεροπορικό εισιτήριο για να αναχωρήσει εκείνο το απόγευμα για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Καθώς ο Χάρι μεταφέρει την Ελέν και τον Πωλ Ντε Μπουρσάκ, εντοπίζεται από ένα περιπολικό σκάφος και ο Πωλ τραυματίζεται προτού προλάβουν να δραπετεύσουν. Ο Χάρι ανακαλύπτει έκπληκτος ότι η Μαρί έμεινε στη Μαρτινίκα για να είναι μαζί του. Κατόπιν αιτήματος του Φρέντσι, ο Χάρι αναλαμβάνει να αφαιρέσει τη σφαίρα από τον ώμο του Ντε Μπουρσάκ και μαθαίνει ότι στους Ντε Μπουρσάκς έχει ανατεθεί να βοηθήσουν έναν άνδρα να δραπετεύσει από το Νησί του Διαβόλου. Ο Ντε Μπουρσάκ ζητά τη βοήθεια του Χάρι, αλλά αυτός αρνείται. Αργότερα, η αστυνομία, που αναγνώρισε το σκάφος του Χάρι το προηγούμενο βράδυ, αποκαλύπτει στον Χάρι ότι έχει τον βοηθό του, Έντι υπό κράτηση και θα τον αναγκάσει να πει την αλήθεια για το φορτίο του σκάφους. Υπό την απειλή όπλου, ο Χάρι αναγκάζει την αστυνομία να κανονίσει την απελευθέρωση του Έντι και να υπογράψει δελτία μεταφοράς για το λιμάνι, ώστε να μπορέσει να πάει τους Ντε Μπουρσάκς στο Νησί του Διαβόλου. Μετά την επιστροφή του Έντι, ο Χάρι και η Μαρί εγκαταλείπουν τη Μαρτινίκα για μια πιο αφοσιωμένη κοινή ζωή.

 Διανομή ρόλων 
400px|thumb|Αριστερά προς δεξιά: Νταν Σέιμουρ, Άλντο Νάντι, Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, Σέλντον Λέοναρντ, Μαρσέλ Νταλιό και η Λορίν Μπακόλ σε σκηνή από την ταινία
 Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ - Χάρι Μόργκαν
 Λορίν Μπακόλ - Μαρί «Σλιμ» Μπράουνινγκ
 Γουόλτερ Μπρέναν - Έντι
 Ντολόρες Μοράν - Ελέν ντε Μπουρσάκ
 Χόγκι Κάρμαικλ - Κρίκετ
 Σέλντον Λέοναρντ - αστυνόμος Κόγιο
 Γουόλτερ Σαρόβι - Πωλ ντε Μπουρσάκ
 Μαρσέλ Νταλιό - Τζέραλντ «Φρέντσι»
 Γουόλτερ Σάντε - Τζόνσον
 Νταν Σέιμουρ - Επιθεωρητής Ρενάρ
 Ζαν Ντε Μπριάκ - χωροφύλακας
 Μορίς Μαρσάκ - αντιστασιακός
 Λουί Μερσιέ - αντιστασιακός

 Παραγωγή 
 Ανάπτυξη 

Το μυθιστόρημα του Έρνεστ Χέμινγουεϊ βασίστηκε, εν μέρει, σε δύο διηγήματα που είχαν δημοσιευτεί στο παρελθόν, το "One Trip Across", που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 1934 στο Cosmopolitan, και το "The Tradesman's Return", που δημοσιεύτηκε το 1937. Η ιστορία του διαδραματιζόταν στην Κούβα, η οποία αρχικά επρόκειτο να είναι και το σκηνικό της ταινίας. Ωστόσο το Γραφείο του Συντονιστή Διαμερικανικών Υποθέσεων των ΗΠΑ αντιτάχθηκε, σε αυτήν την τοποθεσία, πιστεύοντας ότι θα μπορούσε να ασκήσει πίεση στις κουβανοαμερικανικές σχέσεις.

Σε ένα δεκαήμερο ταξίδι για ψάρεμα, ο ανεξάρτητος σκηνοθέτης Χάουαρντ Χοκς προσπάθησε να πείσει τον Έρνεστ Χέμινγουεϊ να του γράψει ένα σενάριο, αλλά ο Χέμινγουεϊ δεν ενδιαφερόταν να εργαστεί στο Χόλιγουντ. Ο Χοκς επέμενε ότι θα μπορούσε να κάνει μια ταινία βασισμένη στη «χειρότερη ιστορία» του Χέμινγουεϊ.  Αν και ο Χοκς έτρεφε μεγάλη εκτίμηση για τα έργα του Χέμινγουεϊ γενικά, θεωρούσε το "To Have and Have Not" μια "μάτσο ανοησίες" και το είπε στον Χέμινγουεϊ. Hawks telling Hemingway he could film his worst book and this one was "a bunch of junk": interview with Hawks by Joseph McBride for the Directors' Guild of America, October 21–23, 1977, private publication of the Directors' Guild, p. 21; quoted at length in Mast, p. 243.You Must Remember This (retrospective for Warner Brothers' 85th anniversary), American Masters, PBS, broadcast September 23, 2008.Ο Χέμινγουεϊ και ο Χοκς δούλεψαν στο σενάριο κατά τη διάρκεια του υπόλοιπου ψαρέματος. Αποφάσισαν ότι η ταινία δεν θα έμοιαζε με το μυθιστόρημα, αλλά μάλλον θα αφηγούνταν την ιστορία του πώς ο Μόργκαν γνώρισε τη Μαρί. Ο χαρακτήρας της Μαρί τροποποιήθηκε εκτενώς για την ταινία.

Τον Μάιο του 1939, ο Χέμινγουεϊ πούλησε τα δικαιώματα του βιβλίου στην εταιρεία Hughes Tool Company, με την οποία ο Χοκς είχε διασυνδέσεις. Ο Χοκς αγόρασε τα δικαιώματα του βιβλίου τον Οκτώβριο του 1943 και στη συνέχεια τα πούλησε στην Warner Bros.  Επειδή τα δικαιώματα του μυθιστορήματος μεταβάλλονταν συνεχώς μεταξύ των πωλητών, ο Χοκς έβγαλε δέκα φορές περισσότερα χρήματα πουλώντας τα δικαιώματα από ό,τι ο Χέμινγουεϊ. Όταν το έμαθε αυτό, ο Χέμινγουεϊ φέρεται να αρνήθηκε να μιλήσει στον Χοκς για «τρεις μήνες».Το σενάριο έχει ελάχιστη ομοιότητα με το μυθιστόρημα του Χέμινγουεϊ. Οι μόνες ομοιότητες περιλαμβάνουν τον τίτλο, το όνομα και μερικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του Χάρι Μόργκαν, το όνομα Μαρί, το όνομα Έντι και το όνομα και τα χαρακτηριστικά του Τζόνσον. Ο Τζόνσον είναι ο μόνος χαρακτήρας που παρέμεινε ο ίδιος στο μυθιστόρημα, σε κάθε αναθεωρημένο σενάριο και στην ταινία. Επιπλέον η ταινία έχει ομοιότητα μόνο με τα πρώτα τέσσερα κεφάλαια του μυθιστορήματος.

 Σενάριο 

Ο Χάουαρντ Χοκς προσέλαβε τον Τζουλς Φέρθμαν για να δουλέψει στο σενάριο. Το αρχικό σενάριο, που ολοκληρώθηκε στις 12 Οκτωβρίου 1943, είχε 207 σελίδες. Έμοιαζε περισσότερο με το μυθιστόρημα από ό,τι το τελικό σενάριο.  Μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου, ο Φέρθμαν είχε ολοκληρώσει ένα αναθεωρημένο σενάριο με εξήντα σελίδες λιγότερες. Ο Χοκς έδωσε εντολή στον Φέρθμαν να αλλάξει τον χαρακτήρα της Μαρί ώστε να είναι πιο αισθησιακός και αρρενωπός όπως της Μαρλέν Ντίτριχ. Στην προηγούμενη εκδοχή του σεναρίου, το πορτοφόλι της Μπακόλ είχε κλαπεί. Μετά την αναθεώρηση, ο χαρακτήρας της Μπακόλ έκλεψε το πορτοφόλι.  Μεγάλο μέρος του χαρακτήρα της Μπακόλ βασίστηκε στη σύζυγο του Χοκς, Σλιμ Κιθ. Μερικές από τις ατάκες της φέρεται να προήλθαν απευθείας από την Κιθ. Σύμφωνα με την Κιθ, ο Φέρθμαν μάλιστα της πρότεινε να ζητήσει τα εύσημα του σεναρίου. Ο Χοκς έδωσε εντολή στον Φέρθμαν να δουλέψει στο τελικό σενάριο και να σταματήσει να γράφει τη δεύτερη εκδοχή του σεναρίου. Η δεύτερη εκδοχή είχε την Μπακόλ ως δευτερεύοντα χαρακτήρα σε περίπτωση που αποδεικνυόταν κακή για τον ρόλο. Ο Φέρθμαν εργάστηκε στο σενάριο καθ' όλη τη διάρκεια του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου του 1944 και προσέλαβε τους Κλιβ Φ. Άνταμς και Γουίτμαν Τσάμπερς για να τον βοηθήσουν με τη συγγραφή.  Το ολοκλήρωσε πριν από τις 14 Φεβρουαρίου 1944.

Ο Τζόζεφ Μπριν διάβασε το σενάριο και ανέφερε τρεις δωδεκάδες περιπτώσεις που παραβίαζαν τον Κώδικα παραγωγής, αναφέροντας ότι ο Μόργκαν απεικονίστηκε ως ατιμώρητος δολοφόνος και οι γυναίκες ως υποτιθέμενες πόρνες. Δήλωσε ότι οι χαρακτήρες πρέπει να μαλακώσουν, το στούντιο πρέπει να αφαιρέσει όλες τις υποδείξεις για ακατάλληλες σεξουαλικές σχέσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών και ότι η δολοφονία πρέπει να καταστεί σαφής ώστε να εμφανίζεται ως αυτοάμυνα.  Καθώς η ταινία γυριζόταν κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ο Χοκς μετέφερε το σκηνικό από την Κούβα στην ελεγχόμενη από το Βισύ Μαρτινίκα, όπως απαιτήθηκε από το Γραφείο Συντονιστή Διαμερικανικών Υποθέσεων για να κατευνάσουν την κυβέρνηση Ρούσβελτ των ΗΠΑ. Διαφώνησαν με την δυσμενή απεικόνιση της κυβέρνησης της Κούβας σε αντίθεση με την πολιτική «Καλής Γειτονίας» προς τα έθνη της Λατινικής Αμερικής. Ο συγγραφέας Γουίλιαμ Φόκνερ προσλήφθηκε από τον Χοκς στις 22 Φεβρουαρίου 1944, για να αποφύγει την αφήγηση πολιτικής σύγκρουσης μεταξύ της Ελεύθερης Γαλλίας και της κυβέρνησης του Βισύ στην ιστορία και για να ικανοποιήσει τον Κώδικα Παραγωγής. Λέγεται ότι ήταν ιδέα του Φόκνερ να αλλάξει το σκηνικό της ταινίας στη Μαρτινίκα, επειδή δούλευε σε μια μη παραγόμενη ιστορία που αφορούσε τον Σαρλ ντε Γκωλ, οπότε ήταν εξοικειωμένος με τις λεπτομέρειες.Ο Φέρθμαν σταμάτησε να γράφει αφότου ο Φόκνερ ανέλαβε το έργο. 

Ο Φόκνερ και ο Χέμινγουεϊ δεν συναντήθηκαν ποτέ, αλλά η ταινία θεωρείται από τον Τσαρλς Μ. Όλιβερ την καλύτερη κινηματογραφική μεταφορά των μυθιστορημάτων του Χέμινγουεϊ. Για να ικανοποιήσει τον Κώδικα Παραγωγής, ο Φόκνερ έγραψε ότι κάθε χαρακτήρας θα κοιμόταν στο ίδιο ξενοδοχείο, αλλά έβαλε τα υπνοδωμάτια του Μόργκαν και της Μαρί το ένα απέναντι από το άλλο για να διευκολύνει τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους, καθώς και να μειώσει το ποτό της Μαρί στην ταινία. Επίσης, αφαίρεσε σκηνές στις οποίες ο Μόργκαν εμφανιζόταν να είναι δολοφόνος. Άλλες προσθήκες περιελάμβαναν το γεγονός ότι η Μαρί έγινε το μοναδικό ερωτικό ενδιαφέρον του Μόργκαν και η Έλεν και ο σύζυγός της έγιναν μαχητές της αντίστασης.  Τελικά, ο Φόκνερ όρισε το χρονικό πλαίσιο για την ταινία σε τρεις ημέρες αντί για τους πολλούς μήνες που απεικονίζονται στο μυθιστόρημα.Ο Χοκς σκόπευε το σενάριο να είναι χαλαρά βασισμένο στην ταινία Καζαμπλάνκα, στην οποία πρωταγωνιστούσε επίσης ο Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, ελπίζοντας στην ίδια επιτυχία που είχε σημειώσει η ταινία στο box office. 

 Επιλογή ηθοποιών 
Ο Γουόλτερ Μπρέναν ήταν δανεικός από την MGM, για να πάρει μέρος στην παραγωγή. Αυτή η ταινία σηματοδότησε το ντεμπούτο της Λορίν Μπακόλ στον κινηματογράφο. Ο Χοκς αισθάνθηκε ότι η Μπακόλ είχε τη δυνατότητα να γίνει ηθοποιός όπως η Μάρλεν Ντίτριχ και πρότεινε στον συγγραφέα Τζιλ Φούρτμαν , ο οποίος είχε γράψει ρόλους στο παρελθόν για την Ντίτριχ σε ταινίες όπως το Μαρόκο, το Shanghai Express και το Blonde Venus, να διαμορφώσει τον ρόλο της Μαρί στην Ντίτριχ.

 Γυρίσματα 

Η παραγωγή ξεκίνησε στις 29 Φεβρουαρίου 1944, με μόνο 36 σελίδες του σεναρίου γραμμένες, λόγω αλλαγών που απαιτούσε το γραφείο Κώδικα Παραγωγής.  Ο Φόκνερ είχε πολύ λίγο χρόνο ανάμεσα στην ανακατασκευή των σκηνικών για να συνεχίσει το σενάριο, επομένως, κάθε σκηνή γράφτηκε τρεις ημέρες πριν από τα γυρίσματά της.  Η τελική ανάγνωση του καστ έγινε στις 6 Μαρτίου 1944, με τις τελικές αλλαγές στο σενάριο να ολοκληρώνονται στις 22 Απριλίου. Γραμμή προς γραμμή, οι Χοκς και Μπόγκαρτ άλλαξαν το σενάριο για να δημιουργήσουν μια πιο σεξουαλική και κωμική ταινία.  Για παράδειγμα, η φράση «Είναι ακόμα καλύτερα όταν βοηθάς» δεν υπήρχε αρχικά στο σενάριο και προστέθηκε κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων.  Μετά από 62 ημέρες, τα γυρίσματα ολοκληρώθηκαν στις 10 Μαΐου 1944.;  Οι Μπόγκαρτ και Χοκς χρησίμευσαν ως τεχνικοί σύμβουλοι λόγω της εμπειρίας τους στο ψάρεμα και την ιστιοπλοΐα. 

Μετά την έναρξη των γυρισμάτων, αναπτύχθηκε ένα ειδύλλιο μεταξύ του Μπόγκαρτ και της Μπακόλ, παρά την αποδοκιμασία του Χοκς. Ο Μπόγκαρτ ήταν παντρεμένος και 45 ετών, δηλαδή διπλάσια σε ηλικία από την Μπακόλ. Κράτησαν τη σχέση τους μυστική από τον Χοκς. Αυτό το ειδύλλιο τελικά οδήγησε τον Μπόγκαρτ στο διαζύγιο με τη Μάγιο Μέθοτ, την τρίτη σύζυγό του.  Ο Μπόγκαρτ και η Μπακόλ παντρεύτηκαν ένα χρόνο μετά την ταινία και παρέμειναν παντρεμένοι μέχρι τον θάνατο του Μπόγκαρτ το 1957.Ο Χοκς επέκτεινε τον ρόλο της Μπακόλ για να εκμεταλλευτεί τη χημεία Μπόγκαρτ-Μπακόλ. Σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ "A Love Story: The Story of To Have and Have Not", που συμπεριλήφθηκε στην κυκλοφορία του DVD του 2003, ο Χοκς αναγνώρισε τη δυναμική της ταινίας για την Μπακόλ να γίνει αστέρας. Τόνισε τον ρόλο της και υποβάθμισε τον ρόλο της Ντολόρες Μόραν , της άλλης πρωταγωνίστριας της ταινίας. (Ο Χοκς και η Μόραν είχαν τη δική τους σχέση κατά τη διάρκεια της παραγωγής).  Δύο εβδομάδες πριν από το τέλος της παραγωγής, η Μπακόλ κλήθηκε στο σπίτι του Χοκς. Ο Χοκς της είπε ότι ο Μπόγκαρτ δεν την αγαπούσε και ότι κινδύνευε να χάσει επαγγελματικές ευκαιρίες. Αφού την απείλησε ότι θα την έστελνε στην κορυφαία εταιρεία της Monogram Pictures, η Μπακόλ αναστατώθηκε πολύ. Το είπε στον Μπόγκαρτ και εκείνος αναστατώθηκε με τον Χοκς. Αυτό προκάλεσε έναν καβγά μεταξύ του Χοκς και του Μπόγκαρτ, με αποτέλεσμα να σταματήσει η παραγωγή για δύο εβδομάδες. Ο Μπόγκαρτ αναγνώρισε τη δύναμή του και χρησιμοποίησε τις διαπραγματεύσεις προς όφελός του. Μετά από διαπραγματεύσεις με την Γουόρνερ, ο Μπόγκαρτ έλαβε επιπλέον μισθό 33.000 δολαρίων, εφόσον ο Μπόγκαρτ υποσχόταν να μην σταματήσει πλέον την παραγωγή. 

 Σκηνοθεσία 

Στην αυτοβιογραφία της, η Λορίν Μπακόλ περιέγραψε αυτό που αποκάλεσε «εξαιρετικά δημιουργική μέθοδο εργασίας» του Χοκς στα γυρίσματα. Περιέγραψε ότι κάθε πρωί στα γυρίσματα, ο Χοκς καθόταν με την Μπακόλ, τον Μπόγκαρτ και όποιον άλλον βρισκόταν στη σκηνή σε καρέκλες σε κύκλο, ενώ ένας σεναριογράφος διάβαζε τη σκηνή. Αφού διάβαζε τη σκηνή, ο Χοκς πρόσθετε σεξουαλικό διάλογο και υπονοούμενα μεταξύ της Μπακόλ και του Μπόγκαρτ. Αφού οι Χοκς και ο Μπόγκαρτ έκριναν ότι οι αλλαγές ήταν επαρκείς, ο Χοκς πρόσθεταν ένα φως στο πλατό και περνούσαν από τη σκηνή. Ο Χοκς τους ενθάρρυνε να κινούνται ελεύθερα και να κάνουν ό,τι τους φαινόταν άνετο. Αφού περνούσαν από τις σκηνές μερικές φορές, ο διευθυντής φωτογραφίας Σίντνεϊ Χίκοξ συζητούσε με τον Χοκς για το στήσιμο της κάμερας.

Σύμφωνα με τον βιογράφο Τοντ ΜακΚάρθι είναι μια κλασική ταινία του Χοκς. Περιέχει κλασικούς χαρακτήρες του Χοκς, όπως τον δυνατό άνδρα και τη γυναίκα αντίστοιχή του. Δηλώνει επίσης ότι, παρόλο που στοιχεία του Χέμινγουεϊ, του Φόκνερ και της Καζαμπλάνκα μπορούν να βρεθούν στην ταινία, αντιπροσωπεύει την ικανότητα έκφρασης του Χοκς, ισχυριζόμενος ότι είναι, "αναμφίβολα, ακριβώς το έργο που ο σκηνοθέτης το είχε σχεδιάσει και δεν θα ήταν κάτι παρόμοιο στα χέρια κανενός άλλου". 

 Πολιτιστικές αναφορές 

Σε μια σκηνή, η Μαρί λέει στον Μόργκαν: Είναι δύσκολο να με βρεις, Στιβ. Το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να με ρωτήσεις. Αυτό το απόσπασμα προέρχεται από την παλαιότερη ταινία των Χοκς του 1939, Μόνο οι άγγελοι έχουν φτερά, στην οποία η Τζιν Άρθουρ λέει στον Κάρι Γκραντ: Είναι δύσκολο να με βρεις, Τζεφ. Το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να με ρωτήσεις.

 Κυκλοφορία 
Η ταινία έκανε πρεμιέρα στις 11 Οκτωβρίου 1944 στην Νέα Υόρκη. Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε στις 2 Απριλίου 1946 και προβλήθηκε στους κινηματογράφους «Ορφευς» και «Τιτάνια» της Αθήνας.

 Υποδοχή 

 Εισπράξεις 
Η ταινία ήταν μία από τις 10 ταινίες με τις υψηλότερες εισπράξεις του 1944. Σύμφωνα με τα αρχεία της Warner Bros., η ταινία κέρδισε 3.652.000 δολάρια (65.230.000 δολάρια σε τιμές 2024) στην εγχώρια αγορά και 1.605.000 δολάρια (28.670.000 δολάρια σε τιμές 2024) στο εξωτερικό, πλησιάζοντας τα υψηλά κέρδη της Καζαμπλάνκα.

Κριτικές 

Η κριτική υποδοχή κατά την κυκλοφορία της ήταν ανάμεικτη και συχνά όχι κολακευτική. Η πρώιμη δημοσιότητα και μεγάλο μέρος της αρχικής αντίδρασης επικεντρώθηκαν στη Λορίν Μπακόλ, είτε επαινώντας την είτε επικρίνοντας τον ρόλο της ως απλώς ένα τέχνασμα για να τραβήξει την προσοχή του Τύπου. Κάποιοι επίσης κατηγόρησαν την ταινία για την απιστία προς τον Χέμινγουεϊ, καθώς μόνο τα πρώτα δεκαπέντε λεπτά μοιάζουν με το μυθιστόρημά του. Επιπλέον, οι Αμερικανοί που ασχολούνταν με τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο μπορεί να είχαν ελάχιστο ενδιαφέρον για έναν ήρωα (Μόργκαν) που αρνείται σταθερά τη δέσμευση και του οποίου το μόνο ενδιαφέρον για τον σκοπό της Γαλλίας είναι το οικονομικό, για να βοηθήσει τον εαυτό του και την κοπέλα του (Μαρί).  Συνολικά, οι κριτικοί χαρακτήρισαν την ταινία ως ένα γρήγορο, πνευματώδες ρομαντικό ειδύλλιο, του οποίου η πλοκή ήταν απλώς «μια δικαιολογία για μερικές καλές σκηνές». Το Variety επικαλέστηκε την κατωτερότητά της σε σχέση με την Καζαμπλάνκα και άλλα μελοδράματα της Warner Bros., αλλά αναγνώρισε την επιτυχία της νέας ταινίας στην απόδοση των χαρακτήρων της.  Το Time το αποκάλεσε ένα «μικροσκοπικό ρομαντικό μελόδραμα που εκατομμύρια σινεφίλ περίμεναν από την εποχή της Καζαμπλάνκα ».  Το New York Variety ήταν πιο ανάμεικτο, επικαλούμενο «έξυπνο παραγωγικό εξοπλισμό» αλλά «πολύ ασταθή» ιστορία. Ο Αμερικανός κριτικός κινηματογράφου Τζέιμς Έιτζι δήλωσε ότι του άρεσε η ταινία, αλλά θεώρησε ότι το "Going My Way" ήταν καλύτερο, επειδή η σειρήνα της Μαρτινίκα επικεντρώθηκε υπερβολικά στους "χαρακτήρες και την ατμόσφαιρα" παρά στην πλοκή. Ενδιαφερόταν πολύ περισσότερο για την ερμηνεία της Μπακόλ παρά για τα αντιφασιστικά θέματα της ταινίας. Δήλωσε περαιτέρω: «Αλλά αυτή δεν είναι ούτε ταινία δράσης ούτε ταινία του Μπόγκαρτ. Η ιστορία του είναι, στην πραγματικότητα, απλώς ένα χαλαρά ζωγραφισμένο φόντο για ένα είδος ρομαντισμού που οι ταινίες έχουν σχεδόν ξεχαστεί—το είδος στο οποίο οι εγκαταλελειμμένοι εραστές είναι επιφανειακά απόμακροι αλλά ουσιαστικά σέξι σαν φλόγες... Η Λορίν Μπακόλ έχει κινηματογραφική προσωπικότητα να κάψει, η οποία συντίθεται εν μέρει από διαποτισμένες Ντέιβις, Γκάρμπο, Γουέστ, Ντίτριχ, Χάρλοου και Γκλέντα Φάρελ, αλλά περισσότερο από αρκετό από αυτό είναι εντελώς καινούργιο στην οθόνη».Agee, James - Agee on Film Vol. 1 © 1958 by The James Agee Trust.

Η κριτικός Πωλίν Κάελ έγραψε: Ο Χάουαρντ Χοκς σκηνοθέτησε αυτό το έξυπνα επαγγελματικό, απόλυτα απολαυστικό μελόδραμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ... Μην παραπλανάστε: είναι το μείγμα της Warner όπως και πριν - σεξ και πολιτική - αλλά καλύτερα αυτή τη φορά.Kael, Pauline - 5001 Nights at the Movies 1991 ISBN 0-8050-1366-0

 Αναδρομικές αξιολογήσεις 
Στον ιστότοπο συγκέντρωσης κριτικών Rotten Tomatoes, η ταινία έχει βαθμολογία αποδοχής 95% με βάση 37 κριτικές και μέση βαθμολογία 8,10/10. Η κριτική συναίνεση αναφέρει: Με τον Χάουαρντ Χοκς να σκηνοθετεί και τους Μπόγκι και Μπακόλ μπροστά στις κάμερες, η ταινία επωφελείται από διάφορα επίπεδα λεπτής χημείας—τα οποία όλα πυροδοτούνται στην οθόνη. Το Metacritic, το οποίο χρησιμοποιεί έναν σταθμισμένο μέσο όρο, έδωσε στην ταινία βαθμολογία 90 στα 100, βασισμένη σε 16 κριτικούς, υποδεικνύοντας «καθολική αναγνώριση».

 Διακρίσεις 
 Φορέας Κατηγορία Υποψηφιότητα ΑποτέλεσμαΕθνικό Συμβούλιο ΚριτικώνΚαλύτερος Α' Ανδρικός ΡόλοςΧάμφρεϊ Μπόγκαρτ

 Ανάλυση 

Ο σεναριογράφος και κριτικός κινηματογράφου Πολ Σρέιντερ ταξινόμησε την ταινία ως νουάρ, γυρισμένη κατά την πρώτη ή «πολεμική» περίοδο του φιλμ νουάρ. Κάποιοι άλλοι μελετητές κατηγοριοποιούν την ταινία ως νουάρ, ενώ κάποιοι άλλοι δεν πιστεύουν ότι ο Χάουαρντ Χοκς έκανε ποτέ ένα πραγματικό «νουάρ».; ;  Τα ονόματα των χαρακτήρων στην ταινία σχετίζονται άμεσα με την ποιότητα των χαρακτήρων. Οι χαρακτήρες που έχουν σκοπό να προκαλέσουν συμπάθεια στον θεατή είναι γνωστοί με τα ψευδώνυμά τους: Στιβ, Σλιμ, Έντι, Φρέντσι και Κρίκετ. Με αυτόν τον τρόπο, ο Χοκς δημιουργεί την ψευδαίσθηση ενός χαρακτήρα, αποστερώντας τον από παλιούς και παρόντες κοινωνικούς ρόλους που μπορεί να σχετίζονται με ένα επώνυμο. Οι κακοί ή οι διεφθαρμένοι χαρακτήρες αποκαλούνται με τα επώνυμά τους, όπως Τζόνσον.

 Αντιφασισμός 

Σύμφωνα με την Αγγλίδα κριτικό κινηματογράφου Ρόμπιν Γουντ, η ταινία παρουσιάζει «μία από τις πιο βασικές αντιφασιστικές δηλώσεις που μας έχει δώσει ο κινηματογράφος». Απεικονίζει αντιφασιστικά θέματα κοινά της εποχής, δίνοντας έμφαση στην ατομική ελευθερία, όπως εκφράζεται μέσα από τον χαρακτήρα του Μπόγκαρτ και μέσα από την απεικόνιση ανθρώπων που προοδεύουν και συνεργάζονται καλά.;  Όταν αποφασίζει να ενταχθεί στον αγώνα της αντίστασης, ο Μόργκαν σκέφτεται «ίσως επειδή μου αρέσεις και ίσως επειδή δεν μου αρέσουν αυτοί». Η δύναμη αυτής της αντιφασιστικής δήλωσης έγκειται στο ότι είναι ενστικτώδης και όχι σε μια αναμενόμενη ιδεολογία. Γενικότερα, ο Χοκς εκφράζει μια διαμαρτυρία για τον αυταρχισμό και την παραβίαση των ατομικών δικαιωμάτων. Ο Χοκς, ωστόσο, ισχυρίστηκε ότι δεν ενδιαφερόταν για την πολιτική και ότι η ταινία επικεντρώνεται στη σχέση μεταξύ Μπόγκαρτ και Μπακόλ. Ανεξάρτητα από αυτό, τα αντιφασιστικά θέματα εμφανίζονται στη σχέση μεταξύ Μπόγκαρτ και Μπακόλ. Αντιπροσωπεύουν το άτομο που αντιστέκεται σε όσους καταχρώνται την εξουσία του.  Σύμφωνα με τον Ίαν Μπρουκς, κατά τη διάρκεια της σκηνής όπου η Μπακόλ τραγουδάει το "Am I Blue?" με τον Χόγκι Καρμάικλ, η χαμηλή φωνή της καθιερώνεται ως "ένα από τα αγόρια" και επομένως ως "στρατιώτης" στον αντιφασιστικό αγώνα. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια αυτής της σκηνής, οι θαμώνες στο μπαρ εκπροσωπούν διαφορετικές φυλές και είναι ενσωματωμένοι σε όλο τον χώρο, αμφισβητώντας τις ιδέες του διαχωρισμού και της φυλής κατά τη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου.  Το επόμενο τραγούδι, το Hong Kong Blues, θυμίζει τον Τζάνγκο Ρέιχαρντ. Αυτό αντιπροσωπεύει το γαλλικό πνεύμα αντίστασης, καθώς η swing μουσική έγινε σύμβολο αντίστασης στη Γαλλία, επειδή ήταν το μόνο διαθέσιμο παράδειγμα αμερικανικής κουλτούρας στη Γαλλία εκείνη την εποχή στην προπολεμική εκδοχή του.

 Χαρακτήρας Χάρι Μόργκαν 

Ένα κοινό θέμα πολεμικών ταινιών είναι η αφήγηση της μεταστροφής. Ένα άτομο που αρχικά δεν ήθελε να εμπλακεί στην πολεμική προσπάθεια τελικά μετατρέπεται μέσω μιας αλλαγής στάσης και αποδέχεται το καθήκον του ως πολίτη να συμμετάσχει στις πολεμικές προσπάθειες. Μαζί με τη μεταμόρφωση του Χάρι Μόργκαν, η περσόνα του Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ άλλαξε με την πάροδο των ετών, καθιστώντας τον μια σημαντική απόφαση για το κάστινγκ της ταινίας.  Ο Χάρι Μόργκαν, ο ψαράς, αντιπροσωπεύει το κέντρο της ιστορίας της ταινίας. Σύμφωνα με τη Ρόμπιν Γουντ, ο Χάρι Μόργκαν αντιπροσωπεύει, ταυτόχρονα, την προσωπικότητα του Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και του ήρωα του Χοκς.  Ο Χάρι Μόργκαν ως χαρακτήρας αντιπροσωπεύει έναν μύθο που το κοινό αποδέχεται ως πραγματικό, όπως οι ήρωες του Ομήρου. Ο Μόργκαν αντιπροσωπεύει το ηρωικό ιδανικό.  Ο Μόργκαν ενεργεί με βάση τα δικά του συμφέροντα, αλλά δεν είναι εγωκεντρικός, κοιτάζοντας τις «δικές του δουλειές». Κάνει το καλό λόγω της ευθύνης που αισθάνεται ότι έχει για τις προσωπικές του συμμαχίες. Ο Μόργκαν ελέγχει και καθιερώνει την ηθική της ταινίας μέσα από τη διακριτότητα αυτού που κάνει και αυτού που είναι κανείς. Ο χαρακτήρας του Μπόγκαρτ καθιερώνει ότι η προσωπική ταυτότητα κάποιου δεν καθορίζεται από τις πράξεις του, αν δεν το επιτρέπει ο ίδιος. Στην ταινία, η Σλιμ κλέβει το πορτοφόλι του Τζόνσον. Ο Χάρι το παραβλέπει αυτό σε ένα σημείο, επειδή αυτός (ο Τζόνσον) δεν πλήρωσε τον Μόργκαν για τις υπηρεσίες του ως καπετάνιος του σκάφους. Όταν και οι δύο προσεγγίζονται από τον Μόργκαν, η Σλιμ δεν δείχνει ντροπή, υποδεικνύοντας ότι η ηθική της δεν επηρεάστηκε από τις πράξεις της. Ο Τζόνσον, ωστόσο, δείχνει ντροπή και δεν λαμβάνει συμπάθεια, επειδή αποκαλύπτει ότι ορίζεται από τις πράξεις του. Ο χαρακτήρας του Μπόγκαρτ είναι άμεσος και απότομος, αλλά προσπαθεί να μην κρίνει κάποιον από τις πράξεις του. Ο Χάρι Μόργκαν περιλαμβάνει τις ιδιότητες του ήρωα του Χοκς λόγω της προσωπικής του ακεραιότητας, και ταυτόχρονα θα μπορούσε να περιγραφεί ως ήρωας του κώδικα Χέμινγουεϊ λόγω του θάρρους και της αφοσίωσής του.

Μία από τις μεγαλύτερες διαφορές μεταξύ της ταινίας και του μυθιστορήματος είναι η λύση του Χάρι Μόργκαν. Στο μυθιστόρημα, ο Μόργκαν ηττάται στην πορεία της ιστορίας και τελικά χάνεται. Στην ταινία, ωστόσο, ο Μόργκαν καταλήγει νικητής. Αυτό τροποποιήθηκε ειδικά από τον Χοκς επειδή δεν του άρεσαν οι ιστορίες για «ηττημένους».

 Κληρονομιά 

Με ορισμένους να θεωρούν την σειρήνα της Μαρτινίκας ένα από τα καλύτερα του Χοκς, η ταινία αντιπροσωπεύει τη μόνη φορά που δύο βραβευμένοι με Νόμπελ , ο Φόκνερ και ο Χέμινγουεϊ, εργάστηκαν στην ίδια κινηματογραφική ιστορία.;  Μερικές από τις ατάκες της Μπακόλ έγιναν γνωστές ως διττές. Για παράδειγμα, «Ξέρεις πώς να σφυρίζεις, έτσι δεν είναι, Στιβ; Απλώς ενώνεις τα χείλη σου και... φυσάς...». Αυτή η φράση κατατάσσεται στην 34η θέση στον κατάλογο 100 Χρόνια...100 Αποφθέγματα από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου. Όταν τάφηκε ο Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, η Μπακόλ έβαλε στο φέρετρό του μια χρυσή σφυρίχτρα με την επιγραφή «Αν θέλεις οτιδήποτε, απλώς σφύριξε», μια αναφορά στη φράση της στην πρώτη τους ταινία μαζί.

 Επιρροή και διασκευές 
Μια έκδοση της ταινίας έγινε στο Lux Radio Theatre, με πρωταγωνιστές τους Μπόγκαρτ και Μπακόλ που μεταδόθηκε στις 14 Οκτωβρίου 1946. Το 1957, μια ομώνυμη τηλεοπτική έκδοση μεταδόθηκε στο NBC ως μέρος του Lux Video Theatre. Πρωταγωνιστούσαν ο Έντμοντ Ο'Mπράιεν και η Μπέβερλι Γκάρλαντ σε σκηνοθεσία του Τζέιμς Γιάρμπρο. Σύμφωνα με ένα άρθρο του Holywood Reporter στις 8 Αυγούστου 1957, ο συγγραφέας Μπεν Χεκτ σχεδίαζε να κάνει ένα ριμέικ της σειρήνας της Μαρτινίκα για την Associated Artists Productions, η οποία αγόρασε τα δικαιώματα της ιδιοκτησίας από τη Warner Bros., αλλά αυτό δεν παρήχθη ποτέ. Επίσης το ίδιο μυθιστόρημα του Χέμινγουεϊ χρησιμοποιήθηκε ως πηγή για την ταινία Breaking Point της Warner Bros. του 1950 με πρωταγωνιστή τον Τζον Γκάρφιλντ και στην ταινία The Gun Runners της United Artists του 1958, με πρωταγωνιστή τον Όντι Μέρφι και σκηνοθέτη τον Ντον Σίγκελ.

 Βιβλιογραφία 


























 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 



 Ηχογραφημένη έκδοση 
 To Have and Have Not on Lux Radio Theater: October 14, 1946

Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες της δεκαετίας 1940
Κατηγορία:Ταινίες του 1944
Κατηγορία:Αμερικανικές ασπρόμαυρες ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές αισθηματικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Κατηγορία:Ταινίες Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου που γυρίστηκαν κατά τη διάρκεια πολέμου
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Warner Bros.
Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Χάουαρντ Χοκς
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε έργα του Έρνεστ Χέμινγουεϊ
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες