Δερβιτσάνη

Η Δερβιτσάνη (αλβανικά: Derviçan) είναι οικισμός στον πρώην δήμο Κάτω Δρόπολης, στο Νομό Αργυροκάστρου, στη Βόρειο Ήπειρο. Κατά την τοπική αυτοδιοικητική μεταρρύθμιση του 2015, κατέστη τμήμα του δήμου Δρόπολης.  Το χωριό κατοικείται εξ ολοκλήρου από μέλη της ελληνικής μειονότητας της Αλβανίας.

Είναι το κεφαλοχώρι της Δρόπολης και της Βορείου Ηπείρου με γύρω στα 600 σπίτια με 1000 μονίμους κατοίκους και μια διασπορά με 4000 Δερβιτσιώτες σ' όλο τον κόσμο. Στη Δερβιτσάνη ο κεντρικός Ιερός Ναός (ρυθμού βασιλικής), που χτίστηκε το 1870 πάνω σε αρχαιότερο ναό, είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου.

 Περιοχή 
Κείται στους πρόποδες του όρους Πλατοβούνι και συνορεύει από το νότο με το χωριό Καλογοραντζή και από βορειοδυτικά με το χωριό Λαζαράτες, βορειοανατολικά με το ερειπωμένο χωριό Κολοριτσή (ή Κολορτσή). Απέναντι, δηλαδή ανατολικά, απλώνεται η πεδιάδα της Δρόπολης όπου διασχίζεται από τον ποταμό Δρίνο). Απέναντι ακριβώς βρίσκεται η τεχνητή λίμνη της Ντοφτής κι o οικισμός Μπούλιω. Λίγο βορειότερα είναι το χωριό Σούχα και ο ποταμός Σωχακός. Το χωριό αποτελείται από τις συνοικίες (μαχαλάδες): Σπαθιά, Μεσοχώρι, Παλιουριά, Κάτω Μαχαλάς.

 Ιστορικά στοιχεία 
Ο παλαιότερος οικισμός αναφέρεται ως Κουκούλια κοντά στη Μονή Ταξιαρχών:

Στο κατάστιχο του 1431 αναφέρεται Ντιβριτσιένι. Στην απογραφή του 1880 είχε χριστιανούς 900, το 1913 είχε 1.253 και το 1927 είχε 1.423. Στα τέλη του 19ου αιώνα ανήκε διοικητικά στον "Καζά του Αργυροκάστρου", ενώ ο πληθυσμός του χωριού, σύμφωνα με την οθωμανική στατιστική του 1895, ήταν 1023 κάτοικοι.Μιχάλης Κοκολάκης, "Η τουρκική στατιστική της Ηπείρου στο Σαλναμέ του 1895" [σελ.34 (276)]. Στο: Βασίλης Παναγιωτόπουλος, Λεωνίδας Καλλιβρετάκης, Δημήτρης Δημητρόπουλος, Μιχάλης Κοκολάκης και Ευδοκία Ολυμπίτου (επιμ.), Πληθυσμοί και οικισμοί του ελληνικού χώρου. Ιστορικά μελετήματα [σελ. 280 (276)].  Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών/Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα 2003,  Αρχειοθέτηση 1 Φεβρ.2017. Ανάκτηση 12 Φεβρ.2018 Το 1913, στον "εθνογραφικό χάρτη της Βορείου Ηπείρου", που συνέταξε το Γενικό Στρατηγείο του Ελληνικού Στρατού, αναφέρεται ότι το χωριό κατοικείται από 1253 Έλληνες.Γενικόν Στρατηγείον Ελληνικού Στρατού, ''Χάρτης Εθνογραφικός της Βορείου Ηπείρου τω 1913. Εθνολογική στατιστική της Βορείου Ηπείρου τω 1913'', Τύποις "Άγκυρας" - Ι. Κουμένου, Θεσσαλονίκη 1919, σελ. 10. Αρχειοθετήθηκε 12 Φεβρ.2018. Ανακτήθηκε 12 Φεβρ.2018 Κατά την απογραφή του 1937 της αλβανικής κυβερνήσεως αναφέρονται 1657 κάτοικοι και 302 οικογένειες.

Στις 3 Μαρτίου 1913 ο Ελληνικός στρατός απελευθερώνει το Αργυρόκαστρο και τα χωριά της περιοχής από τον τουρκικό ζυγό. Στις 6 Δεκεμβρίου του 1940, με τη βοήθεια των Δεροπολιτών, ο Ελληνικός στρατός απελευθέρωσε τα χωριά της Δερόπολης από τον Ιταλικό ζυγό... Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου σημαντικό μέρος Δερβιτσιωτών και άλλων Δροπολιτών συμμετείχαν στην αντίσταση μέσω του Τάγματος «Θανάσης Ζήκος» και του Μετώπου Απελευθέρωσης Βορείου Ηπείρου. 

Ο Άγιος Κοσμάς τον Ιούνιο του 1777 κήρυξε στην Αγία Παρασκευή της Δερβιτσάνης, όπου συνέρρευσε πλήθος κόσμου από τα γειτονικά χωριά Βάνιστα, Χάσκοβο και Καλογοραντζή˙ στη συνέχεια δε αναχώρησε από τη Δρόπολη προς το Αργυρόκαστρο.

Στη Δερβιτσάνη ιδρύθηκε στις 11 Ιανουαρίου 1991 και η Δημοκρατική Ένωση Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας (ΔΕΕΕΜ) Ομόνοια.

 Παιδεία 
Από το 1856 λειτουργούσε στη Δερβιτσάνη Σχολείο, αφού για τη συντήρησή του τη χρονιά εκείνη κληροδοτήθηκαν σημαντικά χρηματικά ποσά.

Κατά το σχολικό έτος 1872-1873 λειτουργούσε το Σχολείο, του οποίου ο μισθός του διδασκάλου πληρωνόταν από το κληροδότημα του Γεωργίου Κάλη.

Κατά το σχολικό έτος 1873-1874 λειτουργούσε Αλληλοδιδακτικό Σχολείο ή Αλληλοδιδακτική Σχολή με 80 μαθητές και ένα διδάσκαλο.

Κατά το σχολικό έτος 1898-1899 λειτουργούσε Δημοτικό Σχολείο με 70 μαθητές και 2 διδασκάλους.

Κατά το σχολικό έτος 1911-1913 λειτουργούσε Παρθεναγωγείο, στο οποίο δίδασκε η παρθεναγωγός Βασιλική Καραπάνου.

Στα 1911 οι εφοροεπίτροποι της Δερβιτσάνης Κυριάκος Οικονομίδης, Κυρίτσης Σταμούλης και Μιχαήλ Οικονομίδης επέδειξαν έντονη εκπαιδευτική δραστηριότητα, τα δε ονόματά τους επικύρωναν τα συμβόλαια των διορισμών των διδασκάλων της.

Το σχολικό έτος 1928-1929 το σχολείο είχε 6 τάξεις και 186 μαθητές με διδασκάλους τους Φίλιππο Οικονομίδη και Σπυρίδων Ντρίτσο, καθώς και τον Αλβανοδιδάσκαλο Αθαν. Οικονόμου. Την επόμενη σχολική χρονιά 1929-1930 το σχολείο δεν λειτούργησε κανονικά, διότι  η αλβανική κυβέρνηση έκλεισε τα κοινοτικά σχολεία και επέβαλε την αλβανική. Αυτή η υπόθεση κατέληξε στην προσφυγή της Μειονότητας στην Κοινωνία των Εθνών το 1934.

 Θρησκεία 
Στο θρήσκευμα οι Δερβιτσιώτες είναι Ελληνορθόδοξοι χριστιανοί.

Στα τέλη του '90, η Ορθόδοξη πίστη των Ελλήνων θα εκδηλωθεί ελεύθερα από τη γενιά του '70 και μετά στις 12 Δεκεμβρίου 1990, ανήμερα της εορτής του Αγ. Σπυρίδωνα, µε μικρή εκκλησιαστική εκδήλωση που έγινε στη Δερβιτσάνη από τον πατέρα Μιχαήλ Ντάκο και το ποίμνιο της ενορίας του.

Το 1999 τοποθετήθηκε ιερέας για την περιοχή της Κάτω Δερόπολης, µε έδρα τη Δερβιτσάνη, ο ιερομόναχος Τιμόθεος Φλέγκας από την Αθήνα.

 Ιεροί ναοί και παρεκκλήσια 
 Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου
 Ιερά Μονή Παμμεγίστων Ταξιαρχών (Ασωμάτων)
 Το παρεκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας
 Το παρεκκλήσι της Αγίας Άννης
 Το παρεκκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής (Παναγιάς)
 Το παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής
Το παρεκκλήσι Αγίου Γεωργίου (στην Κολορτσή)
Το παρεκκλήσι του Προφήτου Ηλία, (ερειπωμένο άνωθεν της «Μισιαγιάδας» και παρά την θέσιν «Κασαλάτα»)
Το παρεκκλήσι του Αγίου Αθανασίου, ερειπωμένο, στην θέση «Ζιάγκα»

 Σύγχρονη εποχή 

Σήμερα στο χωριό έχουν απομείνει 900 κάτοικοι, ένεκα του γεγονότος ότι οι περισσότεροι εξ αυτών έχουν μεταναστεύσει στην Ελλάδα, ήδη από τις απαρχές της πτώσης του καθεστώτος του Ενβέρ Χότζα. Στο χωριό, ο πληθυσμός αυξάνεται αρκετά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν οι μετανάστες επιστρέφουν λόγω διακοπών. Η Δερβιτσάνη, όπως σχεδόν και όλα τα χωριά της Δρόπολης, αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα λόγω της έλλειψης νερού (πόσιμου και ποτιστικού), αλλά και των συχνών διακοπών ρεύματος.

 Ζωή 
Η ζωή των κατοίκων του χωριού είναι κυρίως αγροτοκτηνοτροφική. Σήμερα έχουν συσταθεί και διάφορες επιχειρήσεις εμπορικές και βιοτεχνικές. Στο παρελθόν το χωριό είχε μεγάλο αριθμό αιγοπροβάτων και βοοειδών. Σήμερα αυτός ο αριθμός είναι εξαιρετικά χαμηλός εν συγκρίσει με πριν.

Την περίοδο του Υπαρκτού Σοσιαλισμού του Ενβέρ Χότζα, το μεγαλύτερο μέρος του γυναικείου πληθυσμού απασχολούνταν σε αγροτικές εργασίες στα χωράφια της πεδιάδας της Δρόπολης στον Γεωργικό Συνεταιρισμό, που ιδρύθηκε το 1959 ως Γεωργικός Συνεταιρισμός Γοραντζής αποτελούμενος από τα χωριά Δερβιτσάνη, Βάνιστα και Γοραντζή. Λειτούργησε για 10 χρόνια, κατόπιν ενώθηκε µε τα άλλα χωριά της Κάτω Δρόπολης (σύνολο 17) σε ένα Συνεταιρισμό «Ανώτερου τύπου» µε κέντρο την Γράψη. Αρκετοί άνδρες απασχολούνταν σε δημόσιες επιχειρήσεις στην πόλη του Αργυρόκαστρου.

 Κλίμα 
Στη Δερβιτσάνη το κλίμα είναι μεσογειακό ζεστό και εύκρατο. Η βροχή στη Δερβιτσάνη πέφτει κυρίως το χειμώνα, με σχετικά λίγη βροχή το καλοκαίρι. Στην ταξινόμηση κατά Κέππεν, το κλίμα αυτό ταξινομείται ως Csa (Μεσογειακό ενδοχώρας: ήπιοι χειμώνες, ξηρό και πολύ ζεστό θέρος, τρεις φορές περισσότερες βροχοπτώσεις τον υγρότερο μήνα του χειμώνα απ' ό,τι τον ξηρότερο μήνα του καλοκαιριού και στον ξηρότερο μήνα του καλοκαιριού οι βροχοπτώσεις είναι λιγότερο από 30 mm).

Η θερμοκρασία εδώ είναι κατά μέσο όρο 14,5 °C. Σε ένα χρόνο, η μέση βροχόπτωση είναι 1574 mm. Ο ξηρότερος μήνας είναι ο Ιούλιος, με βροχόπτωση 19 mm. Τον Δεκέμβριο, η βροχόπτωση φτάνει στο ανώτατο σημείο της, με μέσο όρο 284 mm. Ο θερμότερος μήνας του έτους είναι ο Ιούλιος, με μέση θερμοκρασία 23,5 °C. Ο Ιανουάριος είναι ο πιο κρύος μήνας του έτους με μέση θερμοκρασία 5,8 °C. Η διαφορά στις βροχοπτώσεις μεταξύ του ξηρότερου μήνα και του πιο υγρού είναι 265 mm. Η διακύμανση της ετήσιας θερμοκρασίας είναι περίπου 17,7 °C.

 Πρόσωπα 
 Αθανάσιος Μήλιος (Μήλλος) (1870-1927) λόγιος και λαογράφος
 Γιάννης Λίλλης (1916-10 Ιουνίου 1965) λογοτέχνης 
 Ιωάννης Διαμάντης (1910-1955) δικηγόρος.«Εάν δε φύγεις μέσα σε 24 ώρες, θα σε εκτελέσουν»από mixanitouxronou.gr. Αρχειοθετήθηκε 6 Φεβρ.2017. Ανακτήθηκε 14 Φεβρ.2018
 Μιχαήλ Χαράλαμπος Μάνος (1910-1973) διανοούμενος
 Κώστας Κυριακού, πολιτικός κρατούμενος του καθεστώτος του Ενβέρ Χότζα και πολιτικός, προτεινόμενος για υποψήφιος ΠτΔ στην ελληνική προεδρική εκλογή 2025
 Νικόλαος Μπάκος
 Νικόλαος Σύρμος (1902-1987)
 Θόδωρος Μάλλιος
 Λευτέρης Μήλος (1966 - 1997), ποδοσφαιριστής.
 Γεώργιος Χαραλάμπους Παπαδόπουλος,διπλωμάτης και συγγραφέας
 Μιχαήλ Ντάκος, ιερέας και πρωτοσύγκελος

 Δείτε επίσης 
 Ιστορία της Βόρειας Ηπείρου την περίοδο 1913-1921
 Πρωτόκολλο της Κέρκυρας
 Αυτόνομος Δημοκρατία της Βορείου Ηπείρου
 Μέτωπο Απελευθέρωσης Βορείου Ηπείρου
 Έλληνες της Αλβανίας

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 
 Γρηγόρης Κατσαλίδας (επιμέλεια Νίκου Υφαντή), Η Ταυτότητα του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού, Ιωάννινα 2004
 Νικ. Θωμ. Υφαντή, Η Βόρειος Ήπειρος. Χθες και Σήμερα

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Χωριά του νομού Αργυροκάστρου
Κατηγορία:Βόρεια Ήπειρος