Δεκέβαλος

Ο Δεκέβαλος (Decebal, 55-60 - 106) ήταν ο τελευταίος βασιλιάς της Δακίας. Είναι γνωστός για το ότι πολέμησε σε τρεις πολέμους, με διαφορετική επιτυχία, κατά δύο αυτοκρατόρων στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Μετά την επιδρομή νότια πέρα από τον Δούναβη, κατανίκησε την ρωμαϊκή εισβολή επί βασιλείας Δομιτιανού, εξασφαλίζοντας περίοδο ανεξαρτησίας, κατά τη διάρκεια της οποίας ο Δεκέβαλος παγίωσε την κυριαρχία του. Την εποχή που ανέβηκε στον Ρωμαϊκό θρόνο ο Τραϊανός ο Ρωμαικός στρατός επιτέθηκε στους Δάκες με στόχο να προστατέψει τα Ρωμαϊκά σύνορα της Μοισίας. Ο Δεκέβαλος ηττήθηκε (102 π.Χ.), η αδελφή του υπήχθη και παντρεύτηκε έναν Ρωμαίο Ευγενή, μερικοί ιστορικοί ισχυρίζονται ότι ο Ρωμαίος σφετεριστής Ρεγαλιανός ήταν απόγονος του.
Speidel, Michael (1970). "The Captor of Decebalus a New Inscription from Philippi". The Journal of Roman Studies. 60: 142–153 Παρέμεινε υποτελής αλλά εξακολουθούσε να είναι ανεξάρτητος και προχώρησε σε νέες εξεγέρσεις με αποτέλεσμα να εισβάλει ο Τραϊανός και να ισοπεδώσει την πρωτεύουσα του Σαρμιζεγκετούσα. Ο Δεκέβαλος προχώρησε σε Αυτοκτονία για να μην πέσει στα χέρια των Ρωμαίων.

Πόλεμοι με τον Δομιτιανό

Την εποχή που πέθανε ο βασιλιάς Βυρεβίστας η Δακία διασπάστηκε σε τέσσερα μικρότερα κρατίδια. Δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τα νεανικά χρόνια του Δεκέβαλου, μεγάλωσε στην αυλή του βασιλιά Ντιράς ο οποίος διεκδίκησε την βασιλεία σε όλους τους Δακικούς πληθυσμούς. Μια αρχαία Δακική επιγραφή με τον τίτλο "Δεκέβαλο περ Σκορδίλο" οδήγησε τους ιστορικούς στο συμπέρασμα ότι ο Δεκέβαλος ήταν γιος του Σκορδίλο. Ο Λουτσιάν Μπόια συσχέτισε την πληροφορία αυτή ως "παιδικό αστείο" αλλά πολλοί ιστορικοί την πήραν στα σοβαρά.Lucian Boia, History and Myth in Romanian Consciousness, Central European University Press, Budapest, 2001, σ. 221 Ο Ιορδάνης ο Αλανός έγραψε ότι ο Σκορίλο ήταν βασιλιάς των Αλανών πριν τον Ντιράς, πιθανότατα μεγαλύτερος αδελφός του.Ion Grumeza, Dacia: Land of Transylvania, Cornerstone of Ancient Eastern Europe, University Press of America, 2009, σ. 72 Ο Ντιράς συνεπώς ήταν θείος του Δεκέβαλου και ο ίδιος μεγάλωσε στην αυλή του.Mihai Bǎrbulescu et al, The History of Transylvania: (Until 1541), Romanian Cultural Institute, 2005, σ. 88 Ο στρατός των Δακών επιτέθηκε υπό τον βασιλιά Ντιράς στην καλά οχυρωμένη Ρωμαική επαρχία της Μοισίας η οποία βρισκόταν νότια από τον Δούναβη (86 μ.Χ.). Ο στρατηγός της επίθεσης καταγράφεται ως "Δορπανεύς", σύμφωνα με μερικούς ιστορικούς ήταν ο ίδιος ο Δεκέβαλος, με άλλους δεν ήταν.Hildegard Temporini, Wolfgang Haas, Politische Geschichte: (Provinzen und Randvölker: Griechischer Balkanraum; Kleinasien), Walter de Gruyter, 1979, σ. 167Constantin Olteanu, The Romanian armed power concept: a historical approach, Military Pub. House, 1982, σ. 39Romania: Pages of History, Volume 4, AGERPRES Publishing House., 1979, σ. 75 Οι σύγχρονοι ιστορικοί έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ήταν ο ίδιος ο Δεκέβαλος.Ioana A. Oltean, Dacia: Landscape, Colonization and Romanization, Routledge, 2007, σσ. 49-50 Οι Δάκιοι νίκησαν και θανάτωσαν τον Ρωμαίο κυβερνήτη της Μυσίας Όππιο Σαβίνο αναγκάζοντας τον αυτοκράτορα Δομητιανό να στείλει περισσότερα στρατεύματα στην περιοχή. Ο Δομητιανός έφτασε κατόπιν αυτοπροσώπως για να αρχίσει τις διαπραγματεύσεις, τον συνόδευσε ο αρχηγός της Πραιτωριανής φρουράς Κορνήλιος Φούσκους.Brian W. Jones, The Emperor Domitian, Routledge, 1992, σ. 138 Ο Δομητιανός έδιωξε τους Δάκες από την Μοισία, κατόπιν επέστρεψε στην Ρώμη για να γιορτάσει τον θρίαμβο αφήνοντας στα Βαλκάνια τον Φούσκους για να συνεχίσει τις επιχειρήσεις. Ο Φούσκους επιχείρησε να κατακτήσει την χώρα τον Δακών πάνω από τον Δούναβη αλλά στις "Σιδηρές Πύλες της Τρανσυλβανίας", υπέστη συντριπτική ήττα από τους Δάκες με αρχηγό τον Δεκέβαλο και ο ίδιος σκοτώθηκε. Ο γηραιός Ντιράς παραιτήθηκε κατόπιν από τον θρόνο της Δακίας, τον διαδέχθηκε ο ικανότατος ανεψιός του Δεκέβαλος. Ο Δίων Κάσσιος περιγράφει τον Δεκέβαλο ως εξής:

"Ο άνδρας αυτός κατείχε πλήρως την πολεμική τέχνη, γνώριζε πότε θα επιτεθεί και την κατάλληλη στιγμή που θα υποχωρήσει, ήταν ειδικός στις ενέδρες και γνώριζε όχι μόνο πως θα πανηγυρίσει την νίκη αλλά και πως θα διαχειριστεί την ήττα. Με τον τρόπο αυτό έγινε για μεγάλο χρονικό διάστημα άξιος ανταγωνιστής των Ρωμαίων".https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/67*.html

Ο Δομητιανός έστειλε έναν νέο στρατηγό τον Ιουλιανό για να αντιμετωπίσει τους Δάκες αλλά αναγκάστηκε να τον ανακαλέσει επειδή επαναστάτησαν οι φυλές κατά μήκος του Ρήνου, παράλληλα τον συνέτριψαν οι Μαρκομάνοι και οι Σαρμάτες. Ο Δομητιανός αναγκάστηκε να ζητήσει την σύναψη ειρήνης με τον Δεκέβαλο, δέχτηκε να του πληρώσει ετήσιο φόρο για να διακόψουν οι Δάκες τις επιδρομές. Ο Δεκέβαλος έστειλε στην Ρώμη τον αδελφό του Διέγη για να παραλάβει για λογαριασμό του την αναγνώριση του βασιλικού τίτλου.Brian W. Jones, The Emperor Domitian, (London: Routledge, 1992), σ. 150 Οι μεγάλες νίκες του Δεκέβαλου αύξησαν σημαντικά την ισχύ και την φήμη του, η αυλή του έγινε το καταφύγιο όλων των δυσαρεστημένων από την Ρωμαϊκή αυτοκρατορία.Michael Schmitz, The Dacian Threat, 101-106 AD. Armidale, Australia: Caeros Pty, 2005, σ. 9Julian Bennett, Trajan: Optimus Princeps: A Life and Times: Routledge, London, 1997, σ. 86

Πτώση

Με την άνοδο του στον θρόνο ο Τραϊανός ενίσχυσε σημαντικά τις οχυρώσεις του νότια του Δούναβη κατά μήκος των συνόρων με την Δακία. Ο Δίων Κάσσιος έγραψε ότι "αγανάκτησε από τα ετήσια ποσά που τους πλήρωνε και την μεγάλη άνοδο της υπεροψίας τους".Julian Bennett, Trajan: Optimus Princeps: A Life and Times: Routledge, London, 1997, σ. 87 Οι ενισχυμένες δυνάμεις του Τραϊανού πέρασαν βόρεια του Δούναβη (101) αλλά αποκρούστηκαν από τους Δάκες, ο Δεκέβαλος έστειλε αποστολή στον Τραϊανό αλλά εκείνος αρνήθηκε προσωπική συνάντηση. Στην μάχη που ακολούθησε οι Δάκες ηττήθηκαν αλλά προκάλεσαν μεγάλες απώλειες στους Ρωμαίους.Julian Bennett, Trajan: Optimus Princeps: A Life and Times: Routledge, London, 1997, σ. 93 Ο Δεκέβαλος επιτέθηκε αιφνίδια στην Μυσία αλλά συνετρίβη (102 μ.Χ.). Οι Ρωμαίοι εισέβαλαν στην Δακία και τον ανάγκασαν να κλείσει ειρήνη με σκληρούς όρους, τους παραχώρησε όλες τις περιοχές γύρω από τον Δούναβη αλλά του επέτρεψαν να διατηρήσει τον τίτλο του βασιλιά. Ο Δεκέβαλος δεν είχε στόχο να τηρήσει τους όρους και να μείνει υποτελής στους Ρωμαίους, ξεκίνησε νέες επιδρομές και παρείχε φιλοξενία σε Ρωμαίους δραπέτες.Julian Bennett, Trajan: Optimus Princeps: A Life and Times: Routledge, London, 1997, σσ. 98-100 Ακολούθησε απ΄ευθείας επίθεση στους Ρωμαίους, ο Τραϊανός που έκπληκτος δεν περίμενε αυτή την εξέλιξη βάδισε με τον στρατό του. Ο Δεκέβαλος συνέχισε απτόητος τις επιθέσεις και μελέτησε ένα σχέδιο για την δολοφονία του ίδιου του Τραϊανού. Η συνωμοσία απέτυχε, ο Πομπήιος Λογγίνος που είχε συλληφθεί ως όμηρος για να εκβιάσει τον αυτοκράτορα αυτοκτόνησε. Ο Τραϊανός ξεκίνησε επίθεση με έναν τεράστιο στρατό, ζήτησε από τον Δεκέβαλο να παραδοθεί αλλά εκείνος το αρνήθηκε. Ο Τραϊανός επιτέθηκε και στην Δακία και κατέλαβε την ίδια την πρωτεύουσα των Δακών Σαρμιζεγκετούσα και όλη την περιοχή γύρω από αυτή. Ο Δεκέβαλος με την οικογένεια του δραπέτευσαν στα Καρπάθια Όρη, οι οπαδοί του δεν σταμάτησαν ποτέ να αντιστέκονται στους Ρωμαίους. Τα Ρωμαϊκά στρατεύματα τον καταδίωξαν και τον περικύκλωσαν, ο ίδιος αυτοκτόνησε για να μην πέσει στα χέρια τους, η Στήλη του Τραϊανού παριστάνει αναλυτικά την αυτοκτονία του.M Spiedel - JRS 60, σσ. 142-153 Η στήλη παρουσιάζει επίσης έναν Ρωμαίο ιππέα τον Τιβέριο Κλαύδιο Μάξιμο ο οποίος τον πλησίασε ενώ ήταν ακόμα ζωντανός.

Παραπομπές

Πηγές
Latham, Robert Gordon (1854). "On the Name and Nation of the Dacian King Decebalus, with Notices of the Agathyrsi and Alani". Transactions of the Philological Society (6).
Speidel, M. (1984), Roman Army Studies, σσ. 173–187.
Lucian Boia, History and Myth in Romanian Consciousness, Central European University Press, Budapest, 2001
Michael Schmitz, The Dacian Threat, 101-106 AD. Armidale, Australia: Caeros Pty, 2005
Julian Bennett, Trajan: Optimus Princeps: A Life and Times: Routledge, London, 1997

Κατηγορία:Βασιλείς της Δακίας