Γλώσσα Ρουτούλ

Η ρουτούλ είναι γλώσσα που ομιλείται από τους Ρουτούλ, μια εθνική ομάδα που ζει στο Νταγκεστάν (Ρωσία) και σε ορισμένες περιοχές του Αζερμπαϊτζάν. Ομιλείται από 30.000 άτομα στο Νταγκεστάν (απογραφή του 2010) και 17.000 άτομα (χωρίς ημερομηνία) στο Αζερμπαϊτζάν. Η λέξη Ρουτούλ προέρχεται από το όνομα ενός χωριού στο Νταγκεστάν, του οποίου οι ομιλητές της γλώσσας σχηματίζουν την πλειοψηφία του πληθυσμού του χωριού.(Ρωσικά) ETHEO: Rutul Language 

Η Ρουτούλ είναι απειλούμενη γλώσσα στη ΡωσίαPublished in: Encyclopedia of the world’s endangered languages. και ταξινομείται ως «αναμφισβήτητα απειλούμενη» από το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Γλωσσών της Ουνέσκο.UNESCO Interactive Atlas of the World’s Languages in Danger

 Ταξινόμηση 
Η Ρουτούλ ανήκει στη Λεζγική ομάδα της οικογένειας γλωσσών του Βορειοανατολικού Καυκάσου. Οι Ρουτούλ αποκαλούν τη γλώσσα τους ως myx'abišdy č'el.

 Ιστορία 
Η Ρουτούλ δεν ήταν γραπτή γλώσσα μέχρι την ανάπτυξη αλφαβήτου με βάση το Κυριλλικό το 1990. Ένα λατινικό αλφάβητο αναπτύχθηκε το 2013 με βάση τη διάλεκτο Σιν-Σόρσου. Οι ομιλητές είναι συχνά δίγλωσσοι ή πολύγλωσσο, έχοντας μια καλή γνώση των Αζερικών, των Λεζγικών ή/και των ρωσικών. Υπάρχουν 8 διάλεκτοι και 2 υποδιάλεκτοι της Ρουτούλ. Η λογοτεχνική έκδοση της γλώσσας παραμένει στην αναπτυξιακή διαδικασία. Στις πυκνοκατοικημένες από τους Ρουτούλ περιοχές της νότιας Ρωσίας, η γλώσσα διδάσκεται στα δημοτικά σχολεία (τάξεις 1 έως 4).

 Σχετικές γλώσσες 
Μεταξύ των γλωσσών της Λεζγικής ομάδας, η Τσαχούρ φαίνεται ως ο πιο στενός συγγενής της Ρουτούλ.(Ρωσικά) The Tsakhur language . Εκτός από αυτές τις δύο, υπάρχουν άλλες επτά γλώσσες στη Λεζγική ομάδα, η Λεζγική, η Ταμπασαράν, η Αγκούλ, η Μπουντούχ, η Κριτς, η Ούντι και η Άρτσι. 
δεξιά|μικρογραφία|350x350εσ|Το αλφάβητο της γλώσσας Ρουτούλ

Ρουτούλ γλώσσα αναφέρθηκε μερικές φορές λανθασμένα στη Λεζγκική ομάδα γλωσσών. Αλλά είναι πατέρα (ανεξάρτητη) γλώσσα.

 Αλφάβητα 
Η Ρουτούλ έχει γραφεί σε διαφορετικά αλφάβητα στον ρου της ιστορίας της. Αυτά τα αλφάβητα στηρίχτηκαν σε τρεις γραφές: Αραβική (πριν το 1928), Λατινική (1928–38) και Κυριλλική (1990–present).

Η αλληλογραφία κυριλλικών και λατινικών αλφαβήτων παρουσιάζεται στον πίνακα:Important Factors in the Development of an Orthography: Shin-Shorsu Rutul—a Case Study (J. Clarkson, E. Iurkova)
 ΔΦΑ  Κυριλλικό αλφάβητο  Λατινικά  ΔΦΑ  Κυριλλικό αλφάβητο  Λατινικά ɑ  A a  A a  o  О о  O o ɑˤ  AӀ aӀ  AӀ aӀ  p  П п  P p æ  Аь аь  Ə ə  p'  ПӀ пӀ  P' p' b  Б б  B b  r  Р р  R r ʋ  В в  V v  s  С с  S s g  Г г  G g  t  Т т  T t h  Гь гь  H h  t'  ТӀ тӀ  T' t' ʁ  Гъ гъ  Ğ ğ  u  У у  U u ɣ  ГӀ гӀ  Gh gh  y  Уь уь  Ü ü d  Д д  D d  uˤ  УӀ уӀ  UӀ uӀ d͡ʒ  Дж дж  C c  f  Ф ф  F f e  Е е  E e  χ  Х х  X x ʒ  Ж ж  J j  x  Хь хь  Xh xh z  З з  Z z  q  Хъ хъ  Qh qh i  И и  İ i  t͡s  Ц ц  Ts ts j  Й й  Y y  t͡s'  ЦӀ цӀ  Ts' ts' k  К к  K k  t͡ʃ  Ч ч  Ç ç q'  Кь кь  Q' q'  t͡ʃ'  ЧӀ чӀ  Ç' ç' ɢ  Къ къ  Q q  ʃ  Ш ш  Ş ş k'  КӀ кӀ  K' k'  ʔ  Ъ ъ  ' l  Л л  L l  ɨ  Ы ы  I ı m  М м  M m  ɨˤ  ЫӀ ыӀ  IӀ ıӀ n  Н н  N n 

 Δείτε επίσης 
 Ρουτούλ (φυλή)
 Βορειοανατολικές Καυκάσιες γλώσσες
 Γλώσσες του Αζερμπαϊτζάν

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Rutuls - RUTULIA.COM
 Διαδικτυακό λεξικό της γλώσσας Ρουτούλ (επιλέξτε απλή ή σύνθετη περιήγηση)
 Δημοτικά Τραγούδια και Χοροί των Ρουτούλ του Αζερμπαϊτζάν
 Το βασικό λεξικό της Ρουτούλ στην Παγκόσμια Λεξικοστατιστική βάση Δεδομένων (3 διάλεκτοι της Ρουτούλ: Μουχάντ, Ιξρέκ, Λούτσεκ)

Κατηγορία:Γλώσσες του Αζερμπαϊτζάν
Κατηγορία:Γλώσσες της Ρωσίας
Κατηγορία:Λεσγικές γλώσσες
Κατηγορία:Βορειοανατολικές καυκάσιες γλώσσες