Γκιούλα Ζέγκελερ

Ο Γκιούλα Ζέγκελερ (ουγγρικά: Zsengellér Gyula, 27 Δεκεμβρίου 1915 – 29 Μαρτίου 1999) ήταν Ούγγρος ποδοσφαιριστής και προπονητής. Θεωρείται ως ένας από τους καλύτερους Ούγγρους ποδοσφαιριστές όλων των εποχών, περισσότερο γνωστός για τη συμμετοχή του στην τελική φάση του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1938 με την Εθνική Ουγγαρίας, όπου έφτασε μέχρι τον τελικό και αναδείχθηκε δεύτερος σκόρερ της διοργάνωσης.

 Ποδοσφαιρική καριέρα  
Καριέρα σε συλλόγους

Ο αδελφός του Ζέγκελερ ήταν διοικητής χωροφυλακής στο Σαλγκοταριάν. Αγαπούσε το ποδόσφαιρο και συχνά έστελνε τους χωροφύλακες του να παίξουν. Ο Ζέγκελερ  παρακολούθησε το γυμνάσιο και μόλις τελείωνε ο χρόνος διδασκαλίας, έτρεχε ήδη να παίξει ποδόσφαιρο, συχνά με τους χώροφύλακες. 
Ξεκίνησε την καριέρα του στην Ουγγρική Εθνική Αμυντική Ένωση (MOVE) Cegléd Sports Association στην ομάδα της πόλης του το 1929–30, ενώ το 1931 συνέχισε στη Σαλγκοταριάνι ΜΤΚ το 1931 αγωνιζόμενος στο περιφερειακό πρωτάθλημα της τρίτης κατηγορίας. Η ομάδα κέρδισε την άνοδο την επόμενη χρονιά στη δεύτερη κατηγορία και την τρίτη χρονιά ο Ζέγκελερ καθιερώθηκε σημειώνοντας 14 τέρματα σε 10 αγώνες πρωταθλήματος. Με τη Σαλγκοταριάνι κατέκτησε δύο τίτλους περιφερειακού πρωταθλήματος, το 1933 και το 1935 κερδίζοντας την άνοδο στην πρώτη κατηγορία στη δεύτερη περίπτωση. Η ομάδα υποβιβάστηκε το ερχόμενο καλοκαίρι, ο Άμπελ (Ábel, όπως αποκαλούνταν) σημείωσε 19 γκολ σε 24 αγώνες και το ενδιαφέρον για το ταλέντο του από μεγάλες ομάδες ήταν άμεσο. Το 1936 μετακινήθηκε στην Ούιπεστ στην οποία έμεινε 11 χρόνια. Το 1939 κατέκτησε το Κύπελλο Μιτρόπα, όπου ήταν και πρώτος σκόρερ της διοργάνωσης με 9 τέρματα. Την ίδια χρονιά αναδείχθηκε ποδοσφαιριστής της χρονιάς στην Ουγγαρία.

Ήταν ένας από τους καλύτερους παίκτες της περιόδου μεταξύ των δύο Παγκοσμίων Πολέμων, κερδίζοντας την αναγνώριση των άλλων με τα εξαιρετικά περάσματά του. Είχε μία αξέχαστη σκηνή όταν πέρασε τη μπάλα στον Φέρεντς Πούσκας, ο οποίος έπαιξε για πρώτη φορά στην εθνική ομάδα το 1945 (και σημείωσε το πρώτο του διεθνές του γκολ), φωνάζοντας: "Öcsi, πυροβόλησε!" Αγωνίστηκε με επιτυχία στις τρεις κεντρικές από τις πέντε θέσεις της επίθεσης αλλά διακρίθηκε περισσότερο στη θέση του κεντρικού επιθετικού.

Τεχνικά λαμπρός, εξυπνότερος από τον μέσο όρο, με πλεονεκτική σωματική διάπλαση, ήταν ένας αμφιδέξιος (τυπικά δεξιοπόδαρος) και ευέλικτος παίκτης χάρη στην τακτική του αυστηρότητα. Έμεινε στην ιστορία με το παρατσούκλι «Καθηγητής» για τις γνώσεις του στα Λατινικά και τα Γαλλικά. Έγινε διάσημος για τα αστραπιαία κόλπα του, τα εκρηκτικά του άλματα. Η ικανότητα σκοραρίσματος ήταν κορυφαία, ενώ διέθετε  εξαιρετική νοημοσύνη στην κατανόηση των παιχνιδιών. Οι γνώσεις του ήταν τόσο περίπλοκες που μια τουρκική εφημερίδα τον ονόμασε Paganini (Παγκανίνι, από τον Ιταλό συνθέτη) του ποδοσφαίρου.
Συμμετείχε σε 325 παιχνίδια της πρώτης κατηγορίας του πρωταθλήματος Ουγγαρίας και σημείωσε 387 γκολ την περίοδο 1935 ως 1947. Είναι στην τρίτη θέση των σκόρερ όλων των εποχών στο πρωτάθλημα πρώτης κατηγορίας της Ουγγαρίας.

Ήταν πρώτος σκόρερ του πρωταθλήματος Ουγγαρίας για πέντε αγωνιστικές περιόδους: 1938, 1939, 1943, 1944 και τη θερινή περίοδο του 1945. Επίσης, ήταν πρώτος σκόρερ των ευρωπαϊκών πρωταθλημάτων δύο φορές (επίτευγμα αντίστοιχο με το Χρυσό Παπούτσι) το 1939 σημειώνοντας 56 τέρματα σε μόλις 26 αγώνες και το 1945 με 46 τέρματα. Το 1945 ήταν και πρώτος σκόρερ στον κόσμο σε επίσημους αγώνες με 59 γκολ. Το 1937 ήταν δεύτερος σκόρερ με 35 γκολ χάνοντας την πρώτη θέση για ένα γκολ, ενώ το 1946 σημείωσε 51 τέρματα στο πρωτάθλημα αλλά δεν ήταν αρκετά για τον τίτλο του πρώτου σκόρερ που πήγε στον Φέρεντς Ντέακ. Η Ούιπεστ εκείνη τη σεζόν σημείωσε 147 τέρματα στην κανονική περίοδο πρωταθλήματος ισοφαρίζοντας το ρεκόρ κόσμου σε μία αγωνιστική περίοδο, ενώ συμπεριλαμβανομένων και των οκτώ αγώνων πλέι οφ 184, επίδοση ρεκόρ κόσμου που παραμένει. Με την Ούιπεστ σημείωσε 415 τέρματα σε 350 επίσημους αγώνες και συνολικά 747.

Το 1947 πήρε άδεια να αγωνιστεί στο εξωτερικό και τα δύο πρώτα χρόνια αγωνίστηκε στην ιταλική Ρόμα. 
Την περίοδο 1949–50 αγωνίστηκε με την Ανκόνα με την παραγωγική του ικανότητα να έχει μειωθεί σημαντικά. Τον Αύγουστο του 1950 εντάχθηκε, μαζί με άλλους παίκτες Ουγγρικής καταγωγής σε μια ομάδα που ονομαζόταν Hungaria FbC Roma, η οποία είχε έδρα στην Cinecittà και την οποία οι εφημερίδες της εποχής ανέφεραν επίσης ως IRO (ακρωνύμιο του Διεθνούς Οργανισμού Προσφύγων): η ομάδα δεν έπαιξε ποτέ επίσημους αλλά μόνο φιλικούς αγώνες και ο Ζέγκελερ ήταν παίκτης-προπονητής. Σε περιοδεία στη Νότια Αμερική το ενδιαφέρον στην Κολομβία τον οδήγησε στη μεταγραφή στη νεοσύστατη  Ντεπορτίβο Σαμάριος την περίοδο 1951–52, στη χρυσή εποχή του ποδοσφαίρου της χώρας. Σε αγώνα της Ντεπορτίβο με την Ουνιβερσιτάντ για το πρωτάθλημα το 1951 σημείωσε 6 γκολ στη νίκη με 12–1, επίδοση ρεκόρ σε αγώνα πρωταθλήματος πρώτης κατηγορίας για την Κολομβία που παραμένει. Καθ' όλη τη διάρκεια της καριέρας του σημείωσε 611 τέρματα σε 649 επίσημους αγώνες, μεταξύ των οποίων 490 σε αγώνες πρωταθλήματος. Συμπεριλαμβανομένων και των φιλικών το γενικό σύνολο είναι 1.078 γκολ σε 961 αγώνες. Σημείωσε 66 χατ-τρικ σε επίσημους αγώνες. Είναι στους 15 καλύτερους σκόρερ του επιπέδου πρώτης κατηγορίας πρωταθλήματος όλων των εποχών με 416 τέρματα και έβδομος καλύτερος σκόρερ όλων των εποχών στα πρωταθλήματα της πρώτης εθνικής κατηγορίας.

 Διεθνής καριέρα 
Η πρώτη του διεθνής συμμετοχή έγινε στις 2 Δεκεμβρίου 1936, όταν η Εθνική Ουγγαρίας έχασε με 6–2 από την Αγγλία. Συνολικά είχε 39 συμμετοχές με την εθνική ομάδα της χώρας του, σκοράροντας 32 γκολ. Ήταν από τους πρωταγωνιστες του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1938, όπου αναδείχθηκε τρίτος σκόρερ της διοργάνωσης με 5 τέρματα και συμπεριλήφθηκε στην καλύτερη ομάδα. Έχοντας σκοράρει ένα γκολ σε κάθε ένα από τους τρεις πρώτους αγώνες σημείωσε δύο τέρματα στον ημιτελικό με αντίπαλο τη Σουηδία (αποτέλεσμα 5–1), όμως στον τελικό η Ιταλία ήταν ανωτέρη και επικράτησε με 4–2. Σε συνέντευξή του το 1990 ο Ζέγκελερ απέδωσε τη ήττα στις συνεχείς αλλαγές σύνθεσης της Ουγγαρίας που παρά το γεγονός ότι νικούσε, ο προπονητής της δεν διατήρησε την ίδια ενδεκάδα σε κανένα αγώνα. Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς συμμετείχε ως μέλος της Μικτής Ευρώπης με αντίπαλο την Αγγλία στο Χάιμπουρι με αφορμή την 75η επέτειο της Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία την Αγγλίας (νικήτρια η Αγγλία με 3–0).

Είναι στην όγδοη θέση των σκόρερ όλων των εποχών με την Εθνική Ουγγαρίας. Η μεγαλύτερη ήττα της Εθνικής Ελλάδας ήταν από εκείνη την Ουγγαρία για τα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1938 με 11–1, συνάντηση όπου ο Ζέγκελερ πέτυχε πέντε τέρματα.


 Προπονητής 
Μετά την ολοκλήρωση της καριέρας του ως ποδοσφαιριστής, συνέχισε ως προπονητής, δουλεύοντας κυρίως σε Ιταλία και Κύπρο. Κέρδισε το πρωτάθλημα Κύπρου 1953–54 με τον Πεζοπορικό και το Κύπελλο Κύπρου 1975–76 με τον ΑΠΟΕΛ.

Το 1956 η Κυπριακή Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου (ΚΟΠ) αποφάσισε να λάβει μέρος η Μικτή Κύπρου (τότε δεν υπήρχε ακόμη Εθνική Κύπρου) στα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου 1958. Η ομάδα είχε να συσταθεί από το 1954. Τον Ιανουάριο του 1957 η ΚΟΠ όρισε τον Ζέγκελερ, τότε προπονητή του Πεζοπορικού, ως προπονητή της Μικτής Κύπρου. Προπόνησε την ομάδα 3 φορές τον Φεβρουάριο του 1957, όμως τα παιχνίδια ματαιώθηκαν λόγω της επιδείνωσης της πολιτικής κατάστασης στην Κύπρο και η μικτή Κύπρου διαλύθηκε (συστάθηκε ξανά το 1960 ως Εθνική Κύπρου). Συνέχισε την προπονητική του καριέρα σε άλλες ομάδες.

Το 1998 βραβεύτηκε στο Μόναχο από την IFFHS ως τρίτος καλύτερος σκόρερ στην ιστορία της πρώτης κατηγορίας πρωταθλήματος σε όλο τον κόσμο, πίσω από τους συμπατριώτες του Φέρεντς Πούσκας (511 τέρματα) και Ίμρε Σλόσσερ (417 τέρματα). Τα τελευταία χρόνια της ζωής του κατοικούσε στην Κύπρο, όπου και απεβίωσε το 1999 σε ηλικία 83 ετών και ετάφη.  Η κόρη και ο γιος του πήγαν τα λείψανά του στην Ουγγαρία το 2013 στη γενέτειρά του.

 Στατιστικά στοιχεία καριέρας 

ΟμάδαΠερίοδοςΕπίσημοιαγώνες Φιλικοίαγώνες Σύνολο αγώνες γκολαγώνες γκολαγώνες γκολΣαλγκοταριάνι ΒΤΚ 1931—1936102817+7109+88Ούιπεστ ΦΚ 1936—1947350415201+332551+747ΑΣ Ρόμα 1947—194934612194625ΟΣ Ανκόνα 1905  1949—19503018--3018Ντεπορτίβο Σαμάριος1951—19523924454329Ατλέτικο Μπουκαραμάνγκα 195320--20Πεζοπορικός1957 --7575Άλλες ομάδες 1942—1953 --10131013Εθνική Ουγγαρίας 1936—1947393271+84110+116Εθνική Ουγγαρίας Β 1936—194021--21Εθνική Ουγγαρίας Κ-18193310--10Βόρεια Ουγγαρία 1932—1935 147--147Επιλογή Σαλγκοταριάν193210--10Επιλογή Τσέγκλεντ 1942 11--11Επιλογή Βουδαπέστης 1938—19471810--1810Πανεπιστημιακή ομάδα Ουγγαρίας 193546--46Επιλογή πρωταθλήματος 193611--11Επιλογές ερασιτεχνών 1934—193677--77Επιλογή Στρατού 194212--12Μικτή Ευρώπης 1937—193830--30Σύνολα649611312+465961+1.076

Πηγή : RSSSF - Guyla Zsengellér (2023)

Τίτλοι και διακρίσεις

Σαλγκοταριάνι ΒΤΚ
 Πρωτάθλημα τρίτης κατηγορίας Ουγγαρίας : 1933
 Πρωτάθλημα δεύτερης κατηγορίας Ουγγαρίας : 1935

Ούιπεστ
 Πρωτάθλημα Ουγγαρίας (4) : 1939, 1945, 1946 και 1947
 Κύπελλο Μιτρόπα : 1939

Ατομικές διακρίσεις
 Καλύτερος  ποδοσφαιριστής της χρονιάς   στην Ουγγαρία : 1939
 Κορυφαίος σκόρερ στο Κύπελλο Μιτρόπα : 1939 (9 γκολ) 
 Κορυφαίος σκόρερ στο ουγγρικό πρωτάθλημα (5) :  1938 (31 γκολ), 1939 (56 γκολ), 1943 (26 γκολ), 1944 (33 γκολ) και 1945 (36 γκολ) 
 Καλύτερη ομάδα του  Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1938
 Παγκόσμιο Κύπελλο 1938 : δεύτερος σκόρερ

 Δείτε επίσης 

 Κατάλογος ποδοσφαιριστών ανδρών με 500 ή περισσότερα γκολ
 Κατάλογος ποδοσφαιριστών με τα περισσότερα τέρματα πρωταθλήματος
 Κατάλογος ποδοσφαιριστών που σημείωσαν ρεκόρ με χατ-τρικ

Παραπομπές

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 



 ZSENGELLÉR GYULA KIÁLLÍTÓ TEREM - Μουσείο Γκιούλα Ζέγκελερ (Ουγγρικά) 



Κατηγορία:Ούγγροι ποδοσφαιριστές
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Ουγγαρίας 
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σέριε Α
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Ούιπεστ ΦΚ
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Ρόμα
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΟΣ Ανκόνα 1905
Κατηγορία:Ούγγροι ποδοσφαιριστές στο εξωτερικό
Κατηγορία:Ξένοι ποδοσφαιριστές στην Ιταλία 
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Πρωταθλήματος Κολομβίας
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1938
Κατηγορία:Επιθετικοί ποδοσφαιριστές
Κατηγορία:Ούγγροι προπονητές ποδοσφαίρου
Κατηγορία:Ούγγροι προπονητές ποδοσφαίρου στο εξωτερικό
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Ανόρθωσης
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου ΑΠΟΕΛ
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Απόλλων Καλαμαριάς
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Εθνικής Κύπρου
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Νέας Σαλαμίνας
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου ΑΠΟΠ Πάφου
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Πεζοπορικού Λάρνακας
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Νίκης Βόλου
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Ολυμπιακού Βόλου
Κατηγορία:Ξένοι προπονητές ποδοσφαίρου στην Ελλάδα