Σοσιαλιστικές Δημοκρατίες της Σοβιετικής Ένωσης

Οι Σοβιετικές Σοσιαλιστικές Δημοκρατίες (, soyuznye respubliki) της Ε.Σ.Σ.Δ. ήταν εθνοτικά βασισμένα πρωτοκράτη που δημιουργήθηκαν μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση.

 Επισκόπηση 
Σύμφωνα με το Άρθρο 76 του Συντάγματος της Σοβιετική Ένωσης, μια Ενωσιακή Δημοκρατία ήταν κυρίαρχη Σοβιετική σοσιαλιστική πολιτεία που είχε ενωθεί με τις άλλες Σοβιετικές Δημοκρατίες της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών. Το άρθρο 81 του Συντάγματος ανέφερε ότι "τα κυριαρχικά δικαιώματα των Δημοκρατιών της Ένωσης πρέπει να προστατεύονται από την ΕΣΣΔ".

Κατά τις τελευταίες δεκαετίες της ύπαρξής της, η Σοβιετική Ένωση αποτελούταν από 15 Σοβιετικές Σοσιαλιστικές Δημοκρατίας (ΣΣΔ). Όλες τους, εκτός από τη Ρωσική Ομοσπονδία (μέχρι το 1990), είχαν δικά τους τοπικά παραρτήματα του Πανενωσιακού Κομμουνιστικού Κόμματος.

Εκτός της επικράτειας της ρωσικής Ομοσπονδίας, οι υπόλοιπες δημοκρατίες αποτελούνταν κυρίως από εδάφη που παλαιότερα αποτελούσαν μέρη της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, τα οποία είχαν αποκτηθεί ανάμεσα στην περίοδο του Μεγάλου Βόρειου Πόλεμου του 1700 και της Αγγλο-Ρωσικής Σύμβασης του 1907. 

Το 1944, οι τροποποιήσεις του Πανενωσιακού Συντάγματος επέτρεψαν τη δημιουργία ξεχωριστών παραρτημάτων του Κόκκινου Στρατού για κάθε Σοβιετική Δημοκρατία. Επίσης, επιτρεπόταν η δημιουργία κομισσαριάτων Δημοκρατικού επιπέδου για θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας, με αποτέλεσμα να αναγνωρίζονται ως de jure ανεξάρτητα κράτη στο διεθνές δίκαιο. Αυτό επιτράπηκε για δύο Σοβιετικές Δημοκρατίες, την Ουκρανία και τη Λευκορωσία. Έτσι, μαζί με την υπόλοιπη ΕΣΣΔ, εντάχθηκαν στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ως ιδρυτικά μέλη το 1945.

Όλες οι πρώην Δημοκρατίες της Ένωσης είναι ανεξάρτητα κράτη, ενώ έντεκα από αυτές (εκτός από τα κράτη της Βαλτικής, τη Γεωργία και Ουκρανία) είναι πολύ χαλαρά οργανωμένες κάτω από την ηγεσία της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών.

Σύμφωνα με το σύνταγμα, η Σοβιετική Ένωση ήταν μια ομοσπονδία. Σύμφωνα με διατάξεις του Συντάγματος (οι εκδόσεις του συντάγματος υιοθετήθηκαν το 1924, το 1936 και το 1977), κάθε δημοκρατία είχε το δικαίωμα απόσχισης από την ΕΣΣΔ. Σε όλο τον Ψυχρό Πόλεμο, θεωρούταν ότι το συγκεκριμένο νόημα δεν είχε καθόλου νόημα. Ωστόσο το αντίστοιχο Άρθρο 72 του Συντάγματος του 1977 χρησιμοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 1991 για να διαλύσει αποτελεσματικά την ΕΣΣΔ, όταν η Ρωσία, η Ουκρανία και η Λευκορωσία, αποσχίστηκαν από την Ένωση.

Στην πράξη, η ΕΣΣΔ ήταν μια ιδιαίτερα συγκεντρωτική οντότητα από την ίδρυσή της το 1922 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1980, καθώς οι μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιήθηκαν από τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, είχε ως αποτέλεσμα τη χαλάρωση του κεντρικού ελέγχου και την τελική της διάλυση. Σύμφωνα με το σύνταγμα που υιοθετήθηκε το 1936 και τροποποιήθηκε στην ενδιάμεση περίοδο μέχρι τον Οκτώβριο του 1977, το πολιτικό ίδρυμα της Σοβιετικής Ένωσης απαρτιζόταν από τα Σοβιέτ (Συμβούλια) των Αντιπροσώπων του Λαού. Αυτά υπήρχαν σε όλα τα επίπεδα της διοικητικής ιεραρχίας, με τη Σοβιετική Ένωση ως σύνολο κάτω από τον ονομαστικό έλεγχο του Ανωτάτου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ, που βρίσκεται στη Μόσχα εντός της ρωσικής Ομοσπονδίας.

Μαζί με την κρατική διοικητική ιεραρχία, υπήρχε παράλληλη δομή των πολιτικών οργανώσεων, που επέτρεψαν στο πολιτικό γραφείο να ασκεί μεγάλες ποσότητες στην εξουσία των δημοκρατιών. Τα κρατικά διοικητικά όργανα είχαν σημαντικό ρόλο στην εξουσία, καθώς οι διορισμοί όλων των κομματικών και κρατικών αξιωματούχων απαιτούσαν έγκριση από τα κεντρικά όργανα του κόμματος.

Κάθε δημοκρατία είχε εθνικά σύμβολα: μια σημαία, ένα εθνόσημο και με την εξαίρεση της Ρωσίας μέχρι το 1990, ένα ύμνο. Κάθε δημοκρατία της Σοβιετικής Ένωσης είχε τιμηθεί με το παράσημο του Λένιν.

 Ενωσιακές Δημοκρατίες της Σοβιετικής Ένωσης 
Ο αριθμός των δημοκρατιών της ΕΣΣΔ ποίκιλε από 4 έως 16. Στην πλειοψηφία των ετών και στις αργότερες δεκαετίες της ύπαρξής της, η Σοβιετική Ένωση αποτελούνταν από 15 Σοβιετικές Σοσιαλιστικές Δημοκρατίες. Αντί να απαριθμούνται με αλφαβητική σειρά, οι δημοκρατίες απαριθμούνταν με συνταγματική σειρά, η οποία, ιδιαίτερα κατά τις τελευταίες δεκαετίες της Σοβιετικής Ένωσης, δεν αντιστοιχούσε στη σειρά οικονομικής δύναμης ή πληθυσμού.
 400εσΧάρτης των δημοκρατιών της Ένωσης από το 1956 έως το 1991 Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία  Έμβ­λημα  Ση­μαία  Ήπειρος Πρωτε­ύουσα  Κύρια εθνικό­τητα  Μέλος από  Ημέρα ανεξαρτη­τοποίησης Υιοθέτηση νέου συντάγ­ματος  Πληθ­υσμός(1989) Ποσοστό του πληθυσμού σε σύγκριση με τον συνολικό πληθυσμό της ΕΣΣΔ(%) Έκταση (χλμ²)(1991)  Ποσοστό της έκτασης σε σύγκ­ριση με την έκταση της ΕΣΣΔ(%) Πρώην Σοβιε­τική Δημοκ­ρατία  Αριθ­μόςΡωσική Σοβιετική Ομοσπονδιακή Σοσιαλιστική Δημοκρατία(Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика) 34x34εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Russian SFSR Ευρώπη / Ασία  Μόσχα  Ρώσοι 1922  12 Δεκεμβρίου 1991  12 Δεκεμβρίου 1991 147.386.000 5.140 17.075.400 7.662   11Ουκρανική ΣΣΔ(Украї́на) Ουκρανική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία(Украї́нська Радя́нська Соціалісти́чна Респу́бліка) 33x33εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Ukrainian SSR Ευρώπη  Κίεβο(Χάρκοβο πριν το 1934)  Ουκρανοί 1922  24 Αυγούστου 1991  28 Ιουνίου 1996 51.706.746 1.803 603.700 271   14 Λευκορωσική ΣΣΔ(Беларусь) Λευκορωσική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατίας(Белару́ская Саве́цкая Сацыялісты́чная Рэспу́бліка) 31x31εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Belarusian SSR Ευρώπη  Μινσκ  Λευκορώσοι 1922  25 Αυγούστου 1991  15 Μαρτίου 1994 10.151.806 354 207.600 093   3 Ουζμπεκική ΣΣΔ(Ўзбекистон)(O'zbekiston) Ουζμπεκική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία(Ўзбекистон Совет Социалистик Республикаси)(Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi') 33x33εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Uzbekistan SSR Ασία  Τασκένδη(Σαμαρκάνδη πριν το 1930)  Ουζμπέκοι 1924  31 Αυγούστου 1991  8 Δεκεμβρίου 1992 19.906.000 694 447.400 201   15 Καζακική ΣΣΔ(Қазақстан) Καζακική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία(Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы) 34x34εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Kazakhstan SSR Ευρώπη / Ασία  Άλμα-Άτα  Καζάκοι 1936  10 Δεκεμβρίου 1991  28 Ιανουαρίου 1993 16.711.900 583 2.717.300 1.224   6 Γεωργιανή ΣΣΔ(საქართველო) Γεωργιανή Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία(საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა) 30x30εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Georgian SSR Ευρώπη / Ασία  Τιφλίδα  Γεωργιανοί 1922  9 Απριλίου 1991  24 Αυγούστου 1995 5.400.841 188 69.700 031 ΑμπχαζίαΝότια Οσσετία  5 Αζερική ΣΣΔ(Азәрбајҹан)(Azərbaycan) Αζερική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία(Азәрбајҹан Совет Сосиалист Республикасы(Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası) 34x34εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Azerbaijan SSR Ευρώπη / Ασία  Μπακού  Αζέροι 1922  18 Οκτωβρίου 1991  12 Νοεμβρίου 1995 7.037.900 245 86.600 039 Δημοκρατία του Ναγκόρνο-Καραμπάχ  2 Λιθουανική ΣΣΔ(Lietuva) Λιθουανική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία(Lietuvos Tarybų Socialistinė Respublika) 35x35εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Lithuanian SSR Ευρώπη  Βίλνιους  Λιθουανοί 1940  11 Μαρτίου 1990  25 Οκτωβρίου 1992 3.689.779 129 65.200 029   9 Μολδαβική ΣΣΔ(Молдова)(Moldova) Μολδαβική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία(Република Советикэ Сочиалистэ Молдовеняскэ)(Republica Sovietică Socialistă Moldovenească) 32x32εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Moldovan SSR Ευρώπη  Κίσινεφ  Μολδαβοί 1940  27 Αυγούστου 1991  29 Ιουλίου 1994 4.337.600 151 33.843 015 Υπερδνειστερία  10 Λετονική ΣΣΔ(Latvija) Λετονική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία(Latvijas Padomju Sociālistiskā Republika) 32x32εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Latvian SSR Ευρώπη  Ρίγα  Λετονοί 1940  21 Αυγούστου 1991  6 Ιουλίου 1993(Επαναφορά του Συντάγματος του 1922) 2.666.567 093 64.589 029   8 Κιργιζική ΣΣΔ(Кыргызстан) Κιργιζική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία(Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы) 35x35εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Kyrgyzstan SSR Ασία  Φρούνζε  Κιργίζιοι 1936  31 Αυγούστου 1991  5 Μαΐου 1993 4.257.800 148 198.500 089   7 Τατζικική ΣΣΔ(Тоҷикистон) Τατζικική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία(Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон) 32x32εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Tajikistan SSR Ασία  Ντουσανμπέ  Τατζίκοι 1929  9 Σεπτεμβρίου 1991  6 Νοεμβρίου 1994 5.112.000 178 143.100 064   12 Αρμενική ΣΣΔ(Հայաստան) Αρμενική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία(Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետություն) 30x30εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Armenian SSR Ευρώπη / Ασία  Γερεβάν  Αρμένιοι 1922  21 Σεπτεμβρίου 1991  5 Ιουλίου 1995 3.287.700 115 29.800 013   1 Τουρκμενική ΣΣΔ(Түркменистан)(Türkmenistan) Τουρκμενική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία(Түркменистан Совет Социалистик Республикасы)(Türkmenistan Sowet Sotsialistik Respublikasy) 33x33εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Turkmenistan SSR Ασία  Ασχαμπάτ  Τουρκμένοι 1924  27 Οκτωβρίου 1991  18 Μαΐου 1992 3.522.700 123 488.100 219   13 Εσθονική ΣΣΔ(Eesti) Εσθονική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία(Eesti Nõukogude Sotsialistlik Vabariik) 33x33εσ πλαίσιο|50x50εσ|Flag of Estonian SSR Ευρώπη  Τάλιν  Εσθονοί 1940  20 Αυγούστου 1991  28 Ιουνίου 1992 1.565.662 055 45.226 020   4
↑ Η προσάρτηση των Βαλτικών δημοκρατιών το 1940 θεωρείται παράνομη κατοχή από τις τρέχουσες Βαλτικές κυβερνήσεις και από πολλές Δυτικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Σοβιετική Ένωση θεωρούσε την αρχική προσάρτηση ως νόμιμη, αλλά αναγνώρισε επίσημα την ανεξαρτησία τους στις 6 Σεπτεμβρίου του 1991, τρεις μήνες πριν από την οριστική διάλυσή της.

 Βραχύβιες Δημοκρατίες της Σοβιετικής Ένωσης 
 Χάρτης  Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία  Έμβ­λη­μα  Ση­μαία  Ήπει­ρος Πρωτε­ύουσα  Κύρια εθνι­κότητα  Περίο­δος  Πληθ­υσμός  Έκ­ταση (χλμ²) Μετασο­βιετική δημοκ­ρατία300εσ Καρελο-Φινλανδική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία(Карело-Финская Советская Социалистическая Республика)(Karjalais-suomalainen sosialistinen neuvostotasavalta) 40εσ 50x50εσΕυρώπη Πετροζα­βόντσκ Καρελιανοί1940–1956  651,300(1959)172,400 300εσ Υπερκαυκασιανή Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Σοβιετική Δημοκρατία(Անդրկովկասի Խորհրդային Սոցիալիստական Դաշնային (Ֆեդերատիվ) Հանրապետություն)(Zaqafqaziya Sosialist Federativ Sovet Respublikası)(ამიერკავკასიის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა)(Закавказская Социалистическая Федеративная Советская Республика) 40εσ 50x50εσΕυρώπη/ Ασία Τιφλίδα Αζέροι, Αρμένιοι, Γεωργιανοί1922–1936 5,861.6(1926)186,100  300εσ Λαϊκή Σοβιετική Δημοκρατία της Μπουχάρα(Buxoro Xalq Shoʻro Jumhuriyati)(Бухарская Народная Советская Республика) 40εσ 50x50εσΑσία ΜπουχάραΟυζμπέκοιΤατζίκοιΤουρκμένιοι1920–1925  2,000,000182,193  300εσ Λαϊκή Σοβιετική Δημοκρατία του Χορέζμ(Xorazm Xalq Sho'ro Jumhuriyati)(Хорезмская Народная Советская Республика) 40εσ 50x50εσΑσία Χίβα ΟυζμπέκοιΤουρκμένοι1920–1925  800,000 62,200  

 Άλλες Σοβιετικές δημοκρατίες 
Σοσιαλιστική Σοβιετική Δημοκρατία της Λευκορωσίας, που υπήρξε τον χειμώνα του 1919
Λιθουανική-Λευκορωσική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία, η οποία ανακηρύχθηκε το 1919, αλλά σταμάτησε να υπάρχει πολύ σύντομα
 Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Γαλικίας
Σοβιετική Δημοκρατία του Ντονέτσκ-Κριβόι Ρογκ
Σοβιετική Δημοκρατία του Ντον
 Σοβιετική Δημοκρατία του Κουμπάν
 Σοβιετική Δημοκρατία του Κουμπάν-Μαύρης Θάλασσας
Λετονική Σοσιαλιστική Σοβιετική Δημοκρατία
Λιθουανική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία (1918-19)
Σοβιετική Δημοκρατία του Μουγκάν
Σοβιετική Δημοκρατία του Ναϊσσάαρ
Σοβιετική Δημοκρατία της Οδησσού
Σοβιετική Δημοκρατία του Βόρειου Καυκάσου
Σοβιετική Δημοκρατία της Σταυρούπολης
Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Ταυρίδας
 Σοβιετική Δημοκρατία του Τέρεκ 
Ουκρανική Λαϊκή Δημοκρατία των Σοβιέτ
Ουκρανική Σοβιετική Δημοκρατία
 Σοβιετική Δημοκρατία της Μαύρης Θάλασσας
Δημοκρατία της Άπω Ανατολής, που υπήρξε από το 1920 έως το 1922. Ήταν επίσημα ανεξάρτητο κράτος, και βρισκόταν ντε φάκτο κάτω από Σοβιετικό έλεγχο.
Περσική Σοσιαλιστική Σοβιετική Δημοκρατία, η οποία καταλάμβανε την περιοχή του σημερινού Ιράν. 
Η Σοβιετική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία του Τουρκεστάν ανακηρύχθηκε το 1918, αλλά δεν επιβίωσε μέχρι την ίδρυση της ΕΣΣΔ, ενώ μετά μετατράπηκε στη βραχύβια Αυτόνομη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία του Τουρκεστάν της ΡΣΟΣΔ. Η Κριμαϊκή Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία (Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Ταυρίδας) ανακηρύχθηκε το 1918, αλλά δεν έγινε ενωσιακή δημοκρατία και μετατράπηκε σε αυτόνομη δημοκρατία της ΡΣΟΣΔ, παρόλο που σύμφωνα με απογραφές οι Τάταροι της Κριμαίας είχαν σχετική πλειοψηφία μέχρι τη δεκαετία του 1930 ή του 1940. Όταν η Λαϊκή Δημοκρατία της Τιβά έγινε μέλος της Σοβιετικής Ένωσης το 1944, δεν έγινε ενωσιακή δημοκρατία, αλλά επανιδρύθηκε ως αυτόνομη δημοκρατία εντός της ΡΣΟΣΔ.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 ο ηγέτης της λαϊκής Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, Τοντόρ Ζίβκοφ, πρότεινε η χώρα του να γίνει ενωσιακή δημοκρατία, αλλά η προσφορά απορρίφθηκε. Κατά τη διάρκεια του Σοβιετικο–Αφγανικού Πόλεμου, η Σοβιετική Ένωση πρότεινε την προσάρτηση του Βόρειου Αφγανιστάν ως η 16η ενωσιακή δημοκρατία, με το όνομα Αφγανική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία.Soviets may be poised to annex the Afghan North  - Chicago Tribune.

 Μη πραγματοποιηθέντα Σοβιετική Κράτη 
 Η Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Βεσσαραβίας
 Η Προσωρινή Πολωνική Επαναστατική Επιτροπή 

 Κομμούνες των εργαζομένων 
 Κομμούνα των Εργαζομένων των Γερμανών του Βόλγα
 Κομμούνα των Εργαζομένων της Έστλαντ (Εσθονίας)
 Κομμούνα των Εργαζομένων της Καρελίας
 Κομμούνα των Εργαζομένων του Πέτρογκραντ, αργότερα γνωστή ως Ένωση των Κομμούνων των Βόρειων Περιφερειών

 Αυτόνομες δημοκρατίες της Σοβιετικής Ένωσης 
Αρκετές από τις ενωσιακές δημοκρατίες, ιδίως η Ρωσία, διαιρούταν περαιτέρω σε Αυτόνομες Σοβιετικές Σοσιαλιστικές Δημοκρατίες (ΑΣΣΔ). Οι ΑΣΣΔ ήταν διοικητικά μέρος των αντίστοιχης Ενωσιακές Δημοκρατίες, και ιδρύονταν βασισμένες σε εθνικές/πολιτιστικές γραμμές.
 Χάρτης  Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία  Έμβ­λημα  Σημαία  Ηπείρου Πρωτε­ύουσα  Κύρια εθνικό­τητα  Περίοδος στην οποία αποτε­λούσε μέρος της ΕΣΣΔ Πληθ­υσμός  Έκταση (χλμ²)  Μετασο­βιετική δημοκ­ρατία 300x300εσ Αυτόνομη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία των Γερμανών του Βόλγα(Автономная Советская Социалистическая Республика Немцев Поволжья)(Αυτόνομη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία των Γερμανών του Βόλγα)31x31εσ50x50εσ Ευρώπη  Ποκρόβσκ Σοβιετικοί Γερμανοί 1940-1956  606,532(1939)  27,400  

 Δείτε επίσης 
 Σημαίες των Σοβιετικών Δημοκρατιών
 Ευρασιατική Οικονομική Ένωση
 Εθνική οριοθέτηση της Σοβιετικής Ένωσης
 Βαυαρική Σοβιετική Δημοκρατία
 Ουγγρική Σοβιετική Δημοκρατία
 Σλοβακική Σοβιετική Δημοκρατία
 Παρισινή Κομμούνα
 Πολωνική Προσωρινή Επαναστατική Επιτροπή (Πολωνική ΣΣΔ)
 Δημοκρατίες της Ρωσίας
 Ομοσπονδιακά υποκείμενα της Ρωσίας

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι