Γλώσσα Λούρι

Η γλώσσα Λούρι ή Λουρικά (Λουρικά: لۊری) είναι Δυτική Ιρανική γλώσσα που ομιλείται από τους Λουρ στην Δυτική Ασία. Η γλώσσα Λούρι σχηματίζει πέντε γλωσσικές ομάδες γνωστές ως Φεϊλί, Κεντρικά Λούρι, Μπαχτιάρι,Erik John Anonby (2003).G. R. Fazel, ‘Lur’, in Muslim Peoples: A World Ethnographic Survey, ed. ΛάκιB. Grimes (ed. και Νότια Λούρι.
Αυτή η γλώσσα ομιλείται κυρίως από τους Φεϊλί, τους Μπαχτιάρι και τους Νότιους Λουρ (στις επαρχίες Κοχγκιλουγιέχ και Μπογιέρ-Αχμάντ, Μαμασάνι, Σεπιντάν, Μπαντάρ Γκαναβέχ και Ντεϋλάμ) στο Ιράν και άλλες χώρες.
μικρογραφία|Χάρτης των κατοικημένων από τους Λουρ επαρχιών του Ιράν, σύμφωνα με μια δημοσκόπηση του 2010

 Ιστορία 
Οι Λουρικές διάλεκτοι κατάγονται από τη Μέση Περσική γλώσσα (Παχλεβί).Erik John Anonby, "Update on Luri: How many languages?" Don Stillo, "Isfahan-Provincial Dialects" in Encyclopædia Iranica. Ανήκουν στην Περσιδική ή ομάδα του Νότιου Ζάγκρος, και είναι λεξικολογικά παρόμοιες με τα σύγχρονα περσικά, και διαφέρουν κυρίως στη φωνολογία.Bakhtiari tribe and the Bakhtiari dialect , Encyclopædia Iranica.

Σύμφωνα με την Encyclopædia Iranica, "Όλες οι διάλεκτοι Λόρι μοιάζουν πολύ με τα τυποποιημένα περσικά και πιθανότατα αναπτύχθηκαν από ένα στάδιο των Περσικών παρόμοιο με αυτό που εκπροσωπείται στα Πρώιμα Νέα Περσικά κείμενα γραμμένα σε περσοαραβική γραφή. Το μοναδικό χαρακτηριστικό της λειτουργίας των Λόρι που δεν είναι γνωστό στα Νέα Περσικά ή τα παράγωγα προκύπτει από το εναρκτικό δείκτη (βλ. παρακάτω), αν και αυτό βρίσκεται στα Ιουδαιο-περσικά κείμενα". Η διάλεκτος Μπαχτιάρι μπορεί να είναι μεταβατική μεταξύ των κουρδικών και των περσικών.Kurdish language, Encyclopædia Iranica. Ωστόσο, ποτέ δεν υπήρξε ένας κοινός πρόγονος της γλώσσας Λούρι. Υπάρχουν δύο διαφορετικές γλώσσες, η Ευρύτερη Λούρι (Lor-e bozorg), ή Νότια Λούρι (συμπεριλαμβανομένης της διαλέκτου Μπαχτιάρι), και τα Κάτω Λούρι (Lor-e kuček) ή Βόρεια Λούρι.

 Ομιλητές 
Οι λαοί Λουρ του Ιράν κατοικούν κυρίως στις επαρχίες Λορεστάν, Ιλάμ, Τσαχαρμαχάλ και Μπαχτιαρί, Φαρς (ειδικά στο Μαμασάνι και το Ροστάμ), Χουζεστάν, Ισφαχάν, Κοχγκιλουγιέχ και Μπογιέρ-Αχμάντ ενώ κάποιοι άνθρωποι ζουν στις επαρχίες Χαμαντάν, Κομ, Καζβίν, Γκιλάν και Κερμάν.امان الهی بهاروند. Ένας πληθυσμός Λουρ, που είναι γνωστός ως Φεϊλί, υπάρχει στο ανατολικό τμήμα του Ιράκ.

 Εσωτερική ταξινόμηση 
Η γλώσσα χωρίζεται σε πέντε κύριες διαλέκτους, την Φεϊλί, τα Κεντρικά Λούρι, την Λάκι, την Μπαχτιάρι και την Νότια Λούρι. Η διάλεκτος Φεϊλί χρησιμοποιείται από τους Φεϊλί στις βόρειες περιοχές του Ιλάμ, στις κεντρικές περιοχές του Κερμανσάχ και σε σημαντικά τμήματα του ανατολικού Ιράκ στην επαρχία Ντιάλα (πόλεις Χανακίν, Μεντελί και Μουκνταντίγιας) και στη Βαγδάτη.. Τα Κεντρικά Λούρι ομιλείται στα βόρεια μέρη των κοινοτήτων των Λούρι, συμπεριλαμβανομένων των ανατολικών, κεντρικών και βόρειων τμημάτων της επαρχίας Λουριστάν, τα νότια τμήματα της επαρχίας Χαμαντάν κυρίως στις κομητείες Μαλαγιέρ, Ναχαβάντ και Τουισερκάν, στις νότιες επαρχίες της Επαρχίας Ιλάμ και στα νοτιοανατολικά τμήματα της Επαρχίας Μαρκάζι. Η διάλεκτος Λάκι ομιλείται στις κεντρικές και βορειοδυτικές επαρχίας του Λουριστάν, στις κεντρικές και νότιες επαρχίες του Ιλάμ και στα νότια τμήματα του Κερμανσάχ. Η διάλεκτος Μπαχτιάρι ομιλείται από τους Μπαχτιάρι στο Νότιο Λουριστάν, στις επαρχίες Τσαχαρμαχάλ και Μπαχτιάρι, σε σημαντικές περιοχές στα βόρεια και ανατολικά του Χουζεστάν και στις δυτικές επαρχίες της Επαρχίας Ισφαχάν. Τέλος, τα Νότια Λούρι ομιλούνται σε ολόκληρη την Επαρχία Κοχγκιλουγιέχ και Μπογιέρ Αχμάντ, και στις δυτικές και κεντρικές επαρχίες της επαρχίας Φαρς, στα βόρεια και δυτικά τμήματα της Επαρχίας Μπουσέχρ και στις νοτιοανατολικές περιοχές του Χουζεστάν. Αρκετές κοινότητες των Λούρι κατοικούν σποραδικά σε όλο το Ιρανικό Οροπέδιο, όπως στις επαρχίες Χορασάν (απόγονοι των Λούρι Μπεϋρανβάντ και Μπαχτιάρι), Κερμάν, Γκιλάν και Τεχεράνη.

 Λεξιλόγιο 
Σε σύγκριση με άλλες Ιρανικές γλώσσες, η γλώσσα Λούρι έχει επηρεαστεί λιγότερο από ξένες γλώσσες όπως τα αραβικά και Τουρκικά. Σήμερα, πολλά αρχαία Ιρανικά γλωσσικά χαρακτηριστικά διατηρούνται και μπορούν να παρατηρηθούν στην γραμματική και το λεξιλόγιο της γλώσσας. Σύμφωνα με διάφορες περιφερειακές και κοινωνικο-οικολογικές συνθήκες και λόγω της πολύχρονης κοινωνικής διασύνδεσης με γειτονικές εθνικές ομάδες, ιδιαίτερα με τους Κούρδους και τους Πέρσες, οι διαφορετικές διάλεκτοι της Λούρι, παρά τα κυρίως κοινά χαρακτηριστικά, έχουν σημαντικές διαφορές. Η βόρεια διάλεκτος τείνει να έχει μεγαλύτερα δάνεια από τα Κουρδικά ενώ οι νότιες διάλεκτοι (Μπαχτιάρι και Νότια Λούρι) έχουν περισσότερα δάνεια από τα περσικά.
 Λάκι Νότια Λούρι Μιντζάι  ΜπαχτιάριΕλληνικάΠερσικά  Περσική μεταγραφή berd/kıçık berd/kuçuk berd berd πέτραسنگ  sangsē sē sē/sia  šé/sia μαύροسیاه siyah čem tye   češ ti/tye/tyeμάτιچشم  čašm da/daleke  da/dey da/daleke da/dayeμητέραمادر  mâdar pet nuft  petnoft/neftμύτηبینی  bini verza verza  verza pelταύρος   گاونر  gāve nar manga  maga  maga magaαγελάδαگاو ماده  gave made jejŭle  cilé/cŭlé  jejŭ/jejŭle čŭléακανθόχοιροςتشی  taši agır/awır  teš  agır/teštaš/agırφωτιάآتش  âtash bìlam  bēlum  bílam bēlomάσε μεبه من اجازه بده  be man ejaze bedeh / bezâr kur  kur  kurkurγιος/αγόριپسر  pesar dōt  duwer/dōder  duxterdōderκόρη/κορίτσιدختر  doxtar piayēl  piayel  piayapiayelάνδρεςمردها mardha jenēl  zenel  zeniazengel/zanyalγυναίκεςزنها  zanha mezg mezg   mezg mezgμυαλόمغز  maghz pıšìgulŭ  pıšì/gulŭ gulŭ/gurbeγάταگربه gorbeh gemal kutŭ/seg gemal/seysegσκυλίسگ sag bet bet betbetπάπιαمرغابی morghabi

 Παραπομπές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Freidl, Erika. 2015. Warm Hearts and Sharp Tongues: Life in 555 Proverbs from the Zagros Mountains of Iran. Vienna: New Academic Press. 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Bakhtiari tribe Lori dialect, Encyclopædia Iranica
 Lurish language: How many languages? - By Erik John Anonby - The Royal Asiatic Society, 2003 - Printed in the UK

Κατηγορία:Γλώσσες του Ιράν
Κατηγορία:Γλώσσες του Ιράκ