Σιδηροδρομική γραμμή Αεροδρομίου Αθηνών - Πάτρας

Η Σιδηροδρομική Γραμμή Αεροδρομίου Αθηνών - Πατρών είναι μία ελληνική σιδηροδρομική γραμμή υψηλών ταχυτήτων (Σ.Γ.Υ.Τ.) που βρίσκεται εν μέρει σε λειτουργία και εν μέρει υπό κατασκευή και που στο σύνολό της θα ενώνει τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος» με την Κόρινθο, την Πάτρα και γενικότερα την βόρεια Πελοπόνησσο. Θα αντικαταστήσει πλήρως την παλαιά μετρική σιδηροδρομική γραμμή Πειραιά - Πάτρας που είχε κατασκευαστεί το 1884 και καταργήθηκε ολοκληρωτικά το 2007. Αποτελεί σημαντικό τμήμα του ΠΑΘΕ/Π (Πάτρα - Αθήνα - Θεσσαλονίκη - Ειδομένη / Προμαχώνας). Η γραμμή είναι κατασκευασμένη διπλή, με σύγχρονα υλικά υποδομής, με επιδομή κανονικού εύρους, με ηλεκτροκίνησηΣιδηροδρομική υποδομή  ose.gr, και θα αποτελέσει την πρώτη ολοκληρωμένη σιδηροδρομική γραμμή της χώρας χωρίς ισόπεδες διαβάσεις. Με την ολοκλήρωση των έργων η διαδρομή από την Αθήνα έως τον νότιο λιμένα Πατρών (μέσω Αγίου Διονυσίου, βορείου λιμένα και Αγίου Ανδρέα) είχε εκτιμηθεί ότι θα διανύεται σε 1 ώρα και 40 λεπτά.

Ιστορία
Η αρχή έγινε τον Ιανουάριο του 2002, με την κατασκευή του τμήματος 33 χλμ. ΣΚΑ - Αεροδρόμιο, ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων 2004 ανάμεσα στα δύο ρεύματα της Αττικής Οδού.Ο προαστιακός έρχεται tanea.gr (2001) Το έργο περιελάμβανε την κατασκευή των γραμμών, των ενδιάμεσων σταθμών, καθώς και της ηλεκτροκίνησης, της σηματοδότησης, της τηλεδιοίκησης και ολοκληρώθηκε στις 30 Ιουλίου 2004, μόλις 14 ημέρες πριν από την τελετή έναρξη των αγώνων.

Σε λειτουργία
Το τμήμα ΣΚΑ - Κιάτο ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1998, με το τμήμα Αθήνα - Κόρινθος, το οποίο παραδόθηκε το 2005. Δύο χρόνια αργότερα, το 2007, παραδόθηκε και το τμήμα Κόρινθος - Κιάτο, ενώ η γραμμή ηλεκτροδοτήθηκε τον Δεκέμβριο του 2010.ΣΚΑ-Κιάτο  ergose.gr Αποτελεί τμήμα της γραμμής Α4 του Προαστιακού της Αθήνας.

Το επιμέρους τμήμα Κιάτο - Ροδοδάφνη (Αίγιο) ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 2006 αποτελώντας κομμάτι του δεύτερου μεγάλου τμήματος της επέκτασης της γραμμής προς την Πάτρα. Παραδόθηκε στις 22 Ιουνίου 2020.Νέα εποχή για τον Σιδηρόδρομο: Το τρένο σφύριξε σήμερα στην Αχαΐα φτάνοντας στο Αίγιο. news247.gr, 22 Ιουνίου 2020. Η ολοκλήρωση του τμήματος Κιάτο - Ροδοδάφνη (Αίγιο) αποτελεί έμπρακτη επαναλειτουργία της σιδηροδρομικής σύνδεσης Κιάτου - Ξυλοκάστρου - Ακράτας - Διακοπτού - Αιγίου, που διεκόπη μαζί με το υπόλοιπο δίκτυο της Πελοποννήσου το 2011, περνώντας πλέον στην σύγχρονη μορφή όντας σιδηροδρομική γραμμή υψηλών ταχυτήτων. Στο τμήμα αυτό, η στάση Διμηνιό λειτούργησε τον Σεπτέμβριο του 2020, λόγω των ζημιών που είχε υποστεί από τον κυκλώνα Ζορμπά το 2018. Στις 6 Ιανουαρίου 2025 ήταν η προθεσμία παράδοσης του έργου [ΕΡΓΟΣΕ σύμβαση 1511/06-07-2022] με κυρίαρχο αντικείμενο την ηλεκτροδότηση και τις υπολειπόμενες εργασίες του τμήματος αυτού, ώστε ο χρόνος μετάβασης να μειωθεί και να μην είναι απαραίτητη η ολιγόλεπτη μετεπιβίβαση στον σταθμό Κιάτου από/προς την Κόρινθο και την Αττική. Αρχικά δόθηκε παράταση της συνολικής προθεσμίας του έργου κατά 279 ημερολογιακές ημέρες, ήτοι έως 12.10.2025, η οποία δεν τηρήθηκε. Στις 11 Δεκεμβρίου 2025 δόθηκε εκ νέου παράταση κατά 441 ημερολογιακές ημέρες, ήτοι έως 28.12.2026 

Υπό κατασκευή τμήματα 
Υπό κατασκευή είναι το τμήμα Ροδοδάφνη (Αίγιο) - Ρίο. Στο τμήμα Ροδοδάφνη - Ψαθόπυργος η κατασκευή της υποδομής ξεκίνησε το 2013, ενώ στο τμήμα Ψαθόπυργος - Ρίο το 2017 αλλά δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Υπήρξε εξέταση της περιμετρικής λύσης για την Πάτρα, παραλλήλως της Ολυμπίας Οδού, από Αραχωβίτικα έως Μιντιλόγλι με ενδιάμεσο σταθμό στον Ριγανόκαμπο, ωστόσο απορρίφθηκε λόγω απροθυμίας της δημοτικής αρχής που αρχικά πρότεινε την λύση αυτή.Κι όμως "μελέτες" για το τρένο στην Πάτρα υπάρχουν -ΔΕΙΤΕ τι προβλέπουν Μέχρι τις 22 Νοεμβρίου 2025 προβλεπόταν να παραδωθεί το τμήμα Αίγιο - Ρίο και μάλιστα ηλεκτροκινούμενο [ΕΡΓΟΣΕ σύμβαση 1510/22-11-2022], ωστόσο πήρε παράταση έως την 1η Δεκεμβρίου 2026 στην οποία όμως υπολογίζεται ότι θα έχει φτάσει μόνο μέχρι τον Ψαθόπυργο.Mε εναλλακτικό σχέδιο για το τρένο Από τον Ψαθόπυργο έως το Ρίο η γραμμή θα παραδωθεί το 2028.

Σύμφωνα με εξαγγελία του πρώην υπουργού Μεταφορών Κώστα Αχ. Καραμανλή προβλέπεται υπογειοποίηση του τμήματος Κανελλοπούλου - Άγιος Ανδρέας ώστε να μην "κοπεί" η πόλη στα δύο αλλά και να μην διακοπεί η λειτουργία του προαστιακού της πόλης. Τον Οκτώβριο του 2022, ενώ είναι σε εξέλιξη η Β' φάση του έργου με την μέθοδο του ανταγωνιστικού διαλόγου, αποφασίστηκε πως η υπογειοποίηση θα ξεκινάει από τον Καστελλόκαμπο και θα τελειώνει στον Άγιο Ανδρέα. Όμως ο Δήμαρχος της πόλης Κωνσταντίνος Πελετίδης δήλωσε πως η πρόθεση της δημοτικής αρχής είναι η πλήρης υπογειοποίηση γραμμής και στάσεων ξεκινώντας από το Ρίο, με διαφορετική την πρόθεση της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας που εμμένει στον νυν παρωχημένο προαστιακό Ρίου - Πατρών.Κλειδώνει χρηματοδοτικά το σιδηροδρομικό έργο Ρίο-Πάτρα με την τρίτη μεγαλύτερη σήραγγα στην Ελλάδα Τον Δεκέμβριο του 2025 έγινε ευρεία σύσκεψη στην Πάτρα με παρευρισκόμενους τον αναπληρωτή υπουργό υποδομών και μεταφορών αρμόδιο για τις μεταφορές Κωνσταντίνο Κυρανάκη, τον διευθύνοντα σύμβουλο της Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ Χρήστο Παληό και πλήθος τοπικών φορέων. Η πρόταση που παρουσιάστηκε προβλέπει κατασκευή του κεντρικού σταθμού στην Κανελλοπούλου, επίγεια διέλευση σε Ρίο - Άγιος Διονύσιος και υπόγεια σήραγγα μονής σιδηροδρομικής γραμμής μεταξύ Αγίου Διονυσίου και Αγίου Ανδρέα. 

Μέχρι στιγμής δεν έχει προχωρήσει η κατασκευή κανενός τμήματος της επέκτασης από το Ρίο προς την Πάτρα και τον Νέο Λιμένα Πατρών λόγω έντονων αντιδράσεων της τοπικής δημοτικής αρχής και μη υποστήριξης του εγχειρήματος από την τοπική κοινωνία.

Διαδρομή
Ο ανατολικός τερματικός της γραμμής είναι ο σταθμός «Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών». Κινείται κατά μήκος της Αττικής Οδού, σε ειδική κατασκευή στη νησίδα της. Μέχρι το σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας η γραμμή χρησιμοποιείται και από την Γραμμή 3 του Μετρό Αθήνας. Στη Νερατζιώτισσα υπάρχει ανταπόκριση με τη Γραμμή 1 του Μετρό, ενώ στο ΣΚΑ υπάρχει δυνατότητα ανταπόκρισης με τη Γραμμή 4 του προαστιακού της Αθήνας, αλλά και με υπεραστικές αμαξοστοιχίες της γραμμής Αθήνας - Θεσσαλονίκης.

Η γραμμή συνεχίζει δυτικά και μετά τα Άνω Λιόσια κατευθύνεται προς τον Εμπορευματικό Σιδηροδρομικό Σταθμό και Σταθμό Διαλογής (Ε.Σ.Σ.Σ.ΔΙ.) Θριασίου ΠεδίουΕμπορευματικό κέντρο Θριασίου . ergose.gr. Σε αυτό το ύψος υπάρχει μία διακλάδωση της εμπορικής γραμμής Θριασίου - Νέου Ικονίου. Εκεί θα βρίσκεται και η διακλάδωση του προαστιακού Δυτικής Αττικής. Η γραμμή έπειτα διασχίζει την Κακιά Σκάλα και τη διώρυγα της Κορίνθου, φτάνοντας στην Κόρινθο, όπου υπάρχει διακλάδωση προς την μετρική γραμμή Κορίνθου - Καλαμάτας. Η γραμμή συνεχίζει δυτικά, διερχόμενη από το Κιάτο, το Ξυλόκαστρο, την Ακράτα, το Διακοπτό (όπου συναντάται με τη γραμμή Διακοπτού-Καλαβρύτων), καταλήγοντας στο Αίγιο, το οποίο αποτελεί προσωρινά τον δυτικό τερματικό σταθμό της γραμμής.

Υπηρεσίες
Την διετία 2004-2006 η γραμμή ξεκίνησε να λειτουργεί με συρμούς του προαστιακού σιδηροδρόμου Αθηνών στο δρομολόγιο Αθήνα (πρώην Σταθμός Λαρίσης) - Αεροδρόμιο. Παράλληλα από το 2005 άρχισε να λειτουργεί η γραμμή του προαστιακού προς Κόρινθο και Κιάτο. Το 2010 λόγω του εξηλεκτρισμού της γραμμής έως το Κιάτο, οι γραμμές αυτές αντικαταστάθηκαν για μερικά χρόνια από τη νέα γραμμή Αεροδρόμιο - Κιάτο.

Στις 30 Ιουλίου 2017, έπειτα από αναδιαμόρφωση του δικτύου του προαστιακού λόγω εξηλεκτρισμού της γραμμής Αθήνας - Θεσσαλονίκης στο τμήμα Τρεις Γέφυρες - Κ.Σ.Σ. Αθηνών, δρομολογήθηκαν οι ηλεκτροκίνητοι συρμοί σειράς 460 σε δύο γραμμές: τη γραμμή Α1 και τη γραμμή Α4, οι οποίες έχουν κοινή διαδρομή από τον Πειραιά μέχρι το ΣΚΑ, παρακάμπτοντας το. Η γραμμή Α1 συνεχίζει ανατολικά προς αεροδρόμιο και η γραμμή Α4 δυτικά προς Πελοπόννησο.Αλλαγές στα δρομολόγια του προαστιακού  trainose.gr

Από το 2020, με την παράδοση του νέου τμήματος Σ.Σ. Κιάτου -  Σ.Σ. Αιγίου, δρομολογούνται καθημερινά 6 συρμοί οι οποίοι συνδέουν το Αίγιο με το Κιάτο. Από το Κιάτο, μέσω μετεπιβίβασης σε συρμό της γραμμής Α4 του προαστιακού Αθηνών είναι εφικτή η μετακίνηση προς Αθήνα και τον Πειραιά. Επίσης, στον σταθμό Άνω Λιόσια υπάρχει ανταπόκριση με συρμούς της γραμμής Α2 προς τα βόρεια προάστια της Αθήνας, την Ανατολική Αττική, και τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών .

 Διακλαδώσεις / Επεκτάσεις 

 Σιδηροδρομική γραμμή Ισθμού - Λουτρακίου
 Επέκταση / Διακλάδωση Κορωπίου - Λαυρίου
 Επέκταση / Διακλάδωση Κορωπίου - Αεροδρομίου - Ραφήνας
 Επέκταση Ρίο - Πάτρα
 Διακλάδωση Προαστιακού Δυτικής Αττικής στα Άνω Λιόσια

Δείτε επίσης
:Κατηγορία:Σιδηροδρομικές γραμμές κανονικού εύρους στην Ελλάδα
Σιδηροδρομική γραμμή Πειραιά - Πάτρας (μετρική)
Σιδηροδρομική γραμμή Αθηνών - Θεσσαλονίκης
Προαστιακός σιδηρόδρομος Αθήνας
Προαστιακός σιδηρόδρομος Πάτρας
Σιδηροδρομική γραμμή Ισθμού - Λουτρακίου

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
ΕΡΓΟΣΕ ergose.gr

Αεροδρομιο
Αεροδρομίου Αθηνών - Πάτρας
Α
Α
Α