Γρηγόριος Αλεξάνδρου Γκίκας

Ο Γρηγόριος Αλεξάνδρου Γκίκας (1803 ή 1807 - 24 Αυγούστου 1857) από τον Οίκο των Γκίκα ήταν πρίγκιπας της Μολδαβίας (1849-53, 54-56). Σύζυγός του ήταν η Ελένη Στούρτζα, κόρη του Ιωάννου πρίγκιπα της Μολδαβίας.
Νεανική  ζωή και πρώτη θητεία
Η Οικογένειά του καταγόταν από το Φανάρι της Κωνσταντινούπολης, αλλά είχε εγκατασταθεί στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες. Ο Γρηγόριος σπούδασε στη Γαλλία και στη Γερμανία και όταν επέστρεψε, συμμάχησε με τους εθνικιστές-φιλελεύθερους αντιπολιτευόμενος τον πρίγκιπα Μιχαήλ Στούρτζα (1834-49)"Ghika, Grégoire", in Nouvelle biographie générale depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours, Tome 20, Firmin Didot, Paris, 1857, p. 394. Μετά την επανάσταση του 1848 το υπουργικό συμβούλιο όρισε τον Γρηγόριο ως ηγεμόνα για 7 έτη. Η Ρωσία και οι Οθωμανοί έδωσαν τη συγκατάθεσή τους. 

Ο Γρηγόριος έκανε ήπιες μεταρρυθμίσεις και ετοιμάστηκε για πιο ριζικές. Ίδρυσε Αστυνομικό Σώμα το 1850 "Repere istorice" , at the Romanian Gendarmerie site. Το 1851 έθεσε τον διανοούμενο Ωγκύστ Τρεμπόνιου Λωριάν, υποστηρικτή του Ρουμανικού εθνικισμού, επιθεωρητή των Σχολείων της Μολδαβίας"Lauriano, Augustin-Tribonius", in Nouvelle biographie générale depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours, Tome 29, Firmin Didot, Paris, 1859, p. 939. Χαλάρωσε τη λογοκρισία και αυτό επέφερε την αύξηση της λογοτεχνικής δραστηριότηταςAlex Drace-Francis, The Making of Modern Romanian Culture: Literacy and the Development of National Identity, I. B. Tauris, London, 2006, p. 160. Το πρόγραμμά του διακόπηκε από τον Κριμαϊκό Πόλεμο, όπου η Ρωσία κατέλαβε στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες (1853-54) για να επιτεθεί στους Οθωμανούς. Ο Γρηγόριος εκτοπίστηκε και μετέβη στη Βιέννη, από όπου επέστρεψε όταν οι Ρώσοι αναγκάστηκαν να αποσυρθούν για να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις του. 
Η δεύτερη θητεία του
Ο προκάτοχός του Μιχαήλ Στούρτζα είχε καταργήσει το 1844 τους δούλους Ρομά της Πολιτείας και της Εκκλησίας. Ο Γρηγόριος ζήτησε να προεκταθεί αυτό και στους δούλους των ιδιωτώνViorel Achim, The Roma in Romanian History, Central European University Press, Budapest, 2004, pp. 111–112: το νομοσχέδιο που συνέταξε ο Πέτρος Μαυρογένης ψηφίστηκε ομόψυχα από τη Βουλή το 1855Neagu Djuvara, Între Orient şi Occident. Ţările române la începutul epocii moderne, Humanitas, Bucharest, 1995, pp. 275–278, 355–356. Θέλησε να τους αποζημιώσει. Τότε ελευθρώθηκαν 10.000-20.000 Ρομά. 

Ο νόμος είχε αφορμή ένα σκάνδαλο, που είχε απασχολήσει την κοινωνία του Ιασίου: ο Δημήτριος Καντακουζηνός-Πασκάνου λογοθέτης της Μολδαβίας, είχε ένα εκτός γάμου τέκνο με μία σκλάβα Ρομά, τον Ντίνκα. Η χήρα του Προφίρα τον υιοθέτησε και τον ανέθρεψε· έγινε ο μάγειρας του μεγάρου . Από την ανατροφή του ζούσε χειραφετημένος και συνόδευσε την Προφίρα στο Παρίσι, όπου αγάπησε την καμαριέρα Κλιμεντίνη και την αρραβωνιάστηκε. Όταν επέστρεψαν, του αποκαλύφθηκε ότι ήταν σκλάβος και δεν μπορεί να νυμφευτεί μία ελεύθερη γυναίκα. Ο Γρηγόριος πρότεινε την ελευθέρωσή του, αλλά η Προφίρα αρνήθηκε, λέγοντας ότι της θυμίζει τον άνδρα της και δεν θα τον αφήσει μακριά της. Ο Ντίνκα συγκλονισμένος από τα νέα αυτοκτόνησε, αφού πρώτα πυροβόλησε την Κλημεντίνη.

Η ανοικτή στήριξη του Γρηγορίου στους εθνικιστές, που ζητούσαν την ένωση με τη Βλαχία, προκάλεσε την αντίδραση της Αυστρίας και των ΟθωμανώνWilliam Miller, The Ottoman Empire and Its Successors, 1801–1927, Routledge, London, 1966, p. 244. Διόρισε εθνικιστές στην Κυβέρνηση. Το 1856 έληξε τη λογοκρισία, αφήνοντας ελεύθερο τον Τύπο. Οι αντίπαλοι της ένωσης προέβαλαν ένα χειρόγραφο, το Χρονικό Χούρου που αναφερόταν στην ιστορία της ΜολδαβίαςLucian Boia, History and Myth in Romanian Consciousness, Central European University Press, Budapest, 2001, pp. 47–49. Ο Γρηγόριος σύστησε επιτροπή εμπειρογνωμόνων, που αποφάνθηκαν ότι είναι πλαστό Gheorghe Adamescu, Istoria literaturii române. Literatura istorică .

Τα τελευταία έτη του
Όταν έληξε η 7ετία του μετέβη στο Παρίσι, στην ιδιοκτησία του Λε Μεέ-συρ-Σέιν. Οι Οθωμανοί διόρισαν τον αντίθετο με την ένωση Θεόδωρο Μπαλς ως κυβερνήτη (kaymakam) (1856-57). Ο Γρηγόριος συνέχιζε να υποστηρίζει την ένωση. Οι Οθωμανοί έστειλαν νέο κυβερνήτη τον Νικόλαο Βογορίδη που έκανε εκλογές. Ο Γρηγόριος κατήγγειλε τη νοθεία τους και έπεισε τον Ναπολέοντα Γ΄ της Γαλλίας να απαιτήσει διαφανείς, νέες εκλογές. Τότε οι ανθενωτικοί άρχισαν να γράφουν υπερβολικές κατηγορίες εναντίον του Γκίκα, δυσφημώντας τον. Ο Γρηγόριος προσβεβλημένος και απογοητευμένος από την άρνηση του Ναπολέοντα Γ΄ να του επιτρέψει να μιλήσει δημόσια αυτοκτόνησε στο σπίτι του, αφού έγραψε τη διαθήκη του που άρχιζε ως εξής: "είμαι θύμα μίας λάθος συμφωνίας και δεν μπορώ να ζω, αν και είμαι αθώος. Η αλήθεια θα φανεί· περιμένω τους εχθρούς μου ενώπιον του Θεού". Δύο ημέρες μετά οι Οθωμανοί ακύρωσαν τις εκλογές που έκανε ο Βογορίδης. Το 1859 εκλέχθηκε ο Αλέξανδρος Ιωάννης Α΄ Κούζας πρίγκιπας της Βλαχίας και της Μολδαβίας ταυτόχρονα και το 1862 έγινε κυβερνήτης (domnitor) του νέου κράτους της Ρουμανίας. Ο νόμος του για την ελευθερία του Τύπου και το Αστυνομικό Σώμα έγιναν πρότυπο για όλη τη χώραŞcoala Militară de Subofiţeri Jandarmi Drăgăşani (official site) ; accessed 20 June 2015.. 

Ο εγγονός του, ο Βλαντινίρ Γκίκα αρχιεπίσκοπος των Καθολικών, έπεσε θύμα βιαιοπραγιών των Κομμουνιστών το 1954.

Παραπομπές

Κατηγορία:Ηγεμόνες της Μολδαβίας
Κατηγορία:Οικογένεια Γκίκα