Δούκας της Νορμανδίας

Την εποχή του μεσαίωνα, ο Δούκας της Νορμανδίας ήταν ο ηγεμόνας του Δουκάτου της Νορμανδίας στην βορειοδυτική Γαλλία με πρωτεύουσα την Ρουέν. Το δουκάτο δημιουργήθηκε με την παραχώρηση εδαφών από τον Φράγκο βασιλιά Κάρολο τον Απλό στον Βίκινγκ πολέμαρχο Ρόλλο της Νορμανδίας (911), η Νορμανδία επεκτάθηκε δυο φορές με βασιλικά διατάγματα (924, 933).

Ο τίτλος του κόμη της Ρουέν
Οι αρσενικοί απόγονοι του Ρόλλο συνέχιζαν να κυβερνούν την Νορμανδία μέχρι το 1135, ο βασιλιάς Φίλιππος Β΄ της Γαλλίας κήρυξε την Νορμανδία τμήμα του Γαλλικού βασιλείου (1202) και στην συνέχεια την κατέκτησε (1204). Παρέμεινε τμήμα του Γαλλικου βασιλείου με την ονομασία Δουκάτο της Νορμανδίας και παραχωρήθηκε σποραδικά σε μέλη της βασιλικής οικογένειας των Καπετιδών. Δεν υπάρχει καμιά καταγραφή για τον ίδιο τον Ρόλλο, τον γιο του Γουλιέλμο τον Μακρόξιφο και τον εγγονό του Ριχάρδο Α΄ να χρησιμοποιούν οποιονδήποτε βασιλικό τίτλο.Marjorie Chibnall, The Normans (Blackwell, 2006), pp. 15–16 Μέχρι το 1066 οι πιο κοινοί τίτλοι που ήταν ευρύτερα γνωστοί στους κυβερνήτες της Νορμανδίας ήταν "κόμης της Νορμανδίας" και "κόμης των Νορμανδών" David Crouch, The Image of Aristocracy in Britain, 1000–1300 (Taylor and Francis, 1992), pp. 40–41. Ο τίτλος "κόμης του Ρουέν" δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ σε επίσημα βασιλικά έγγραφα αλλά τον χρησιμοποιούσαν ανώνυμοι συγγραφείς βάση επιγραφών που βρέθηκαν σε μεταθανάτιες πλάκες. Ο ιστορικός Αντχεμάρ του Χαμπάν αναφέρει τους Νορμανδούς ηγεμόνες σαν "κόμητες του Ρουέν" μέχρι την δεκαετία του 1010, τον 12ο αιώνα ο Ισλανδός ιστορικός Αρί Πόργκιλσον αναφέρει τον Ρόλλο σαν Γιαρλ δηλαδή πρωθυπουργό της Ρουέν, μια τακτική γνωστή τον 10ο αιώνα.David C. Douglas, "The Earliest Norman Counts", The English Historical Review, 61, 240 (1946): 129–56. Τον 11ο αιώνα ο Νορμανδός ιστορικός Γουλιέλμος του Πουατιέ χρησιμοποίησε επίσημα τον τίτλο "κόμης της Ρουέν" για τους απογόνους του Ρόλλο μέχρι τον Ριχάρδο τον Καλό. Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι παρόλο από πολλές διαφορετικές πηγές οι πρώτοι απόγονοι του Ρόλλο χρησιμοποιούσαν τον τίτλο "κόμης της Ρουέν" υπάρχει μεγάλη έλλειψη σε επίσημα έγγραφα για την επιβεβαίωση του.Elizabeth van Houts (ed.), The Normans in Europe (Manchester University Press, 2000), p. 41, n. 58.

Δημιουργία του τίτλου του δούκα
Η πρώτη καταγραφή για τον τίτλο του "Δούκα της Νορμανδίας" φαίνεται από μια αφιέρωση στο αβαείο του Φέκαμπ από τον Ριχάρδο Β΄ (1066). Ο συγγραφέας Ρίτσερ του Ρεμς είχε αποκαλέσει λίγο νωρίτερα τον Ριχάρδο "Αρχηγό των πειρατών" χαρακτηρισμός που δεν έχει καμιά σχέση με τίτλο. Την εποχή του Ριχάρδου Β΄ φαίνεται για πρώτη φορά και σε επίσημα έγγραφα να λέει ο βασιλιάς της Γαλλίας τον κυβερνήτη των Νορμανδών "Δούκα της Νορμανδίας". Την εποχή του Γουλιέλμου Β΄ (1035 - 1087), ο κυβερνήτης της Νορμανδίας έλεγε τον εαυτό του "πρίγκιπα, δούκα και κόμη της Νορμανδίας" αλλά δεν είναι βέβαιο ότι ήταν σε επίσημη χρήση μέχρι το 1066.George Beech, "The Participation of Aquitanians in the Conquest of England 1066–1100", in R. Allen Brown, ed., Anglo-Norman Studies IX: Proceedings of the Battle Conference, 1986 (Boydell Press, 1987), p. 16. Το βέβαιο είναι ότι ο τίτλος ήταν ευρύτερα σε χρήση την εποχή των Ανδεγαυών (1144 - 1204) την εποχή που το δουκάτο είχε αρχίσει να εξασθενεί.Nick Webber, The Evolution of Norman Identity, 911–1154 (Boydell Press, 2005), p. 178.

Ο Ριχάρδος Α΄ άρχισε να πειραματίζεται με τον τίτλο του μαρκησίου γύρω στο 966 όπως φαίνεται από ένα έγγραφο του βασιλιά Λοθάριου.David Crouch, The Normans: The History of a Dynasty (Hambledon Continuum, 2002), p. 19. Ο Ριχάρδος Β΄ αν και χρησιμοποίησε για τον εαυτό του τον τίτλο του δούκα ο τίτλος δεν αναγνωρίστηκε ποτέ από το Γαλλικό στέμμα μέχρι την εποχή της κατάκτησης του (1204). Ο τίτλος απονεμήθηκε όπως λέει ο θρύλος βάση της δωρεάς στο αβαείο του Φεκάμπ από τον πάπα Βενέδικτο Η΄ στον Ριχάρδο Β΄ την περίοδο (1012 - 1014). 
Ο σημαντικότερος λόγος που οι κυβερνήτες της Νορμανδίας αναζήτησαν κάποιον υψηλότερο τίτλο από αυτόν του κόμη ήταν η διανομή του ίδιου τίτλου σε πολλά μέλη τις οικογένειας τους χωρίς να κυβερνούν κάποια συγκεκριμένη περιοχή. Ο μόνος κόμης ο οποίος καταγράφεται ότι είχε κάποια εξουσία πέρα από τον επίσημο ήταν ο Ηλίας του Σεν Σαν στον οποίο δόθηκε η διοίκηση της κομητείας του Αρκ την εποχή του Ερρίκου Α΄ (1106). Την ίδια τακτική να παρέχουν τον τίτλο του κόμητος σε μέλη της οικογένειας τους χρησιμοποιούσαν όλοι οι ηγεμόνες περιοχών της Γαλλίας εκείνη την εποχή.

Η Νορμανδία σαν Αγγλική επαρχία
Ο Γουλιέλμος Β΄ της Νορμανδίας κατέκτησε την Αγγλία (1066) και στέφθηκε βασιλιάς της Αγγλίας ως Γουλιέλμος Α΄, από τότε τον τίτλο του δούκα της Νορμανδίας κατείχαν οι βασιλείς της Αγγλίας. Ο Γουλιέλμος ο Κατακτητής κληροδότησε την Νορμανδία (1087) στον μεγαλύτερο γιο του Ροβέρτο και ο δεύτερος γιος του Γουλιέλμος κληρονόμησε το Αγγλικό στέμμα ως Γουλιέλμος Β΄ της Αγγλίας. Ο Ροβέρτος από τότε βρέθηκε σε συνεχή εμφύλια σύγκρουση με τον τρίτο αδελφό του Ερρίκο που διαδέχθηκε τον Γουλιέλμο (1100) ως Ερρίκος Α΄ της Αγγλίας για την κατοχή του Αγγλικού στέμματος. Ο Ερρίκος Α΄ όταν αναγνώρισε τις αδυναμίες του Ροβέρτου αποφάσισε να τον αντιμετωπίσει αποτελεσματικά, επιτέθηκε με στρατό στην Νορμανδία, νίκησε τον μεγαλύτερο αδελφό του Ροβέρτο στην μάχη του Τινσεμπραί (1106), και τον φυλάκισε για το υπόλοιπο της ζωής του. Στον εμφύλιο πόλεμο που ακολούθησε ανάμεσα στον Στέφανο του Μπλουά και την Αυτοκράτειρα Ματθίλδη κόρη του Ερρίκου Α΄, ο Γοδεφρείδος Πλανταγενέτης, κόμης του Ανζού και σύζυγος της Ματθίλδης κατέκτησε την Νορμανδία (1144). Ο μεγαλύτερος γιος του Γοδεφρείδου Πλανταγενέτη και της Ματθίλδης Ερρίκος κληρονόμησε την Νορμανδία (1150) και στην συνέχεια το Αγγλικό στέμμα ως Ερρίκος Β΄ της Αγγλίας (1154).

Η Νορμανδία σαν Γαλλική επαρχία
Το 1204 ο φιλόδοξος βασιλιάς της Γαλλίας Φίλιππος Αύγουστος κήρυξε την Νορμανδία Γαλλική επαρχία την οποία κατέκτησε στρατιωτικά (1204), ο Ερρίκος Γ΄ της Αγγλίας με την Συνθήκη των Παρισίων (1259) αποκήρυξε τα δικαιώματα του στην Νορμανδία.
Η Νορμανδία έγινε από τότε τμήμα του Γαλλικού στέμματος, οι βασιλείς της δυναστείας των Βαλουά παραχώρησαν σποραδικά τον τίτλο του δούκα της Νορμανδίας στους διαδόχους τους. Ο τίτλος παραχωρήθηκε από την Γαλλική κατάκτηση της Νορμανδίας (1204) μέχρι την Γαλλική Επανάσταση (1792) τέσσερις φορές (1332, 1350, 1465, 1785). Η Γαλλική Δημοκρατία κατάργησε οριστικά τον τίτλο του Δούκα της Νορμανδίας, από τότε η Νορμανδία έγινε διοικητική περιφέρεια του Γαλλικού κράτους.

Κόμητες του Ρουέν
Οίκος της Νορμανδίας
ΌνομαΕικόναΓέννησηΓάμοιΘάνατος Ρόλλο(Rollon)886-927 100px 846Βίκινγκ πολέμαρχος Πόππα του ΜπαγιέΈνας γιος και μια κόρη 93286 ετών Γουλιέλμος Α΄ ο Μακρόξιφος(William I Longsword)927-942 100px περί το 893γιος του Ρόλλο της Νορμανδίας και της Πόππας του Μπαγιέ Λιουτγκάρδη των ΒερμαντουάΈνας νόθος γιος 17 Δεκεμβρίου 942περίπου 49 ετών  Ριχάρδος Α΄ ο Ισχυρός(Richard Ier de Normandie)942-966 100px 28 Αυγούστου 933Νόθος γιος του Γουλιέλμου του Μακρόξιφου (1) Έμμα των Παρισίων(2) Γκούνορ της ΝορμανδίαςΤέσσερις γιοι και τρεις κόρες 20 Νοεμβρίου 99663 ετών

Δούκες της Νορμανδίας
Οίκος της Νορμανδίας
ΌνομαΕικόναΓέννησηΓάμοιΘάνατος Ριχάρδος Β΄ ο Καλός(Richard Le Bon)996-1026 100px 23 Αυγούστου 963γιος του Ριχάρδου του Ισχυρού και της Γκούνορ της Νορμανδίας (1) Ιουδήθ της ΒρετάνηςΤρεις γιοι και τρεις κόρες(2) Πόπια του ΕνβερμέΔυο γιοι 28 Αυγούστου 102663 ετών Ριχάρδος Γ΄(Richard III de Normandie)1026-1027 100px 1001γιος του Ριχάρδου του Καλού και της Ιουδήθ της Βρετάνης Αδέλα της Φλάνδρας 3 Φεβρουαρίου 1027Shaftesbury26 ετών Ροβέρτος Α΄ ο Μεγαλοπρεπής(Robert Ier de Normandie)1028-1035 100px 1010Δεύτερος γιος του Ριχάρδου του Καλού και της Ιουδήθ της Βρετάνης Ένας νόθος γιος και μια νόθη κόρη 22 Ιουλίου 103525 ετών Γουλιέλμος Β΄ ο Κατακτητής(William the Conqueror)1035-1087 100px 1028Νόθος γιος του Ροβέρτου του Μεγαλοπρεπούς Ματθίλδη της ΦλάνδραςΤέσσερις γιοι και πέντε κόρες 9 Σεπτεμβρίου 108759 ετώνΠτώση απο άλογο Ροβέρτος Β΄(Robert III of Normandy)1087-1106 100px 1051Πρώτος γιος του Γουλιέλμου του Κατακτητή και της Ματθίλδης της Φλάνδρας Σίβυλλα του ΚονβερσάνοΈνας γιος 3 Φεβρουαρίου 113483 ετών Ερρίκος Α΄ της Αγγλίας(Henry I)1106-1135 100px 1068Τέταρτος γιος του Γουλιέλμου του Κατακτητή και της Ματθίλδης της Φλάνδρας (1) Ματθίλδη της ΣκωτίαςΔυο γιοι και μια κόρη(2) Αδελαΐδα του ΛέουβενΕννιά νόθοι γιοι και δεκαπέντε νόθες κόρες  1 Δεκεμβρίου 113567 ετών

Οίκος του Μπλουά
ΌνομαΕικόναΓέννησηΓάμοιΘάνατος Στέφανος της Αγγλίας(Stephen of Blois)1135-1144 100px 1092γιος του Στέφανου Β΄ του Μπλουά και της Αδέλας της Νορμανδίας Ματθίλδη Α΄ της ΒουλώνηςΤρεις γιοι και δυο κόρες 25 Οκτωβρίου 115462 ετών

Οίκος του Ανζού
ΌνομαΕικόναΓέννησηΓάμοιΘάνατος Γοδεφρείδος Πλανταγενέτης(Geoffroy V d'Anjou)1144-1151 100px 24 Αυγούστου 1113γιος του Φούλκωνος των Ιεροσολύμων και της Ερμενγάρδης του Μαιν Αυτοκράτειρα ΜατθίλδηΤρεις γιοι 7 Σεπτεμβρίου 115138 ετών Ερρίκος Β΄ της Αγγλίας(Henry II of England)1151-1189 100px 5 Μαρτίου 1133γιος του Γοδεφρείδου Πλανταγενέτης και της Αυτοκράτειρα Ματθίλδης Ελεονώρα της ΑκουιτανίαςΤέσσερις γιοί και τρεις κόρες 6 Ιουλίου 118956 ετών Ριχάρδος Δ΄ ο Λεοντόκαρδος(Richard I)1189-1199 100px 8 Σεπτεμβρίου 1157Τρίτος γιος του Ερρίκου Β΄ της Αγγλίας και της Ελεονώρας της Ακουιτανίας Μπερενγκαρία της Ναβάρρας 6 Απριλίου 1199Δολοφονηθείς, 42 ετών Ιωάννης ο Ακτήμων(Johan sanz Terre)1199-1216 100px 24 Δεκεμβρίου 1166Πέμπτος γιος του Ερρίκου Β΄ της Αγγλίας και της Ελεονώρας της Ακουιτανίας (1) Ισαβέλλα, Κόμισσα του Γκλόστερ(2) Ισαβέλλα του ΑνγκουλέμΔυο γιοι και τρεις κόρες 19 Οκτωβρίου 121650 ετών Ερρίκος Γ' της Αγγλίας(Henry III of England)1216-1259 100px 1 Οκτωβρίου 1207Γιος του Ιωάννη του Ακτήμονα και της Ισαβέλλας του Ανγκουλέμ Ελεονώρα της ΠροβηγκίαςΔυο γιοι και τρεις κόρες 16 Νοεμβρίου 127265 ετών

Παραπομπές

Πηγές
Marjorie Chibnall, The Normans (Blackwell, 2006)
David Crouch, The Image of Aristocracy in Britain, 1000–1300 (Taylor and Francis, 1992)
David C. Douglas, "The Earliest Norman Counts", The English Historical Review, 61, 240 (1946)
Elizabeth van Houts (ed.), The Normans in Europe (Manchester University Press, 2000)
George Beech, "The Participation of Aquitanians in the Conquest of England 1066–1100", in R. Allen Brown, ed., Anglo-Norman Studies IX: Proceedings of the Battle *Conference, 1986 (Boydell Press, 1987)
Nick Webber, The Evolution of Norman Identity, 911–1154 (Boydell Press, 2005)
David Crouch, The Normans: The History of a Dynasty (Hambledon Continuum, 2002)
Weir, Alison (1996). 258. Britain's Royal Families: The Complete Genealogy. Revised Edition. Random House, London.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 



Δουκας