Αλέξανδρος του Μπάττενμπεργκ

Ο Αλέξανδρος (γερμ. Alexander, βουλγ. Александър I, 5 Απριλίου 1857 - 23 Οκτωβρίου 1893) του Οίκου του Μπάττενμπεργκ ήταν πρίγκιπας του Μπάττενμπεργκ και ο πρώτος πρίγκιπας της Βουλγαρίας (1879-86).

Βιογραφία

 Πρώτα χρόνια 
Ο Αλέξανδρος Ιωσήφ γεννήθηκε το 1857 στη Βερόνα και ήταν το τρίτο παιδί και ο δευτερότοκος γιος του Αλεξάνδρου της Έσσης και παρά τω Ρήνω και της Γιούλια φον Χάουκε. Η μητέρα του ήταν κυρία επί των τιμών της αυτοκράτειρας Μαρίας Αλεξάνδροβνας της Ρωσίας και εκεί τη γνώρισε ο πατέρας του (αδελφός της Αυτοκράτειρας). Ο γάμος των γονιών του ήταν μοργανατικός, δηλαδή οι απόγονοί τους δεν είχαν αξίωση στο θρόνο της Έσσης. Στη Γιούλια και στα παιδιά της δόθηκε ο τίτλος των πριγκίπων του Μπάττενμπεργκ, από το όνομα μιας παλαιάς κατοικίας των μεγάλων δουκών της Έσσης. Ο πατέρας του ανήκε στον Οίκο της Έσσης-Ντάρμστατ και έγινε ιδρυτής του κλάδου του Μπάττενμπεργκ (που το 1917 μετονομάστηκε σε Μαουντμπάττεν). Ο Αλέξανδρος έγινε γνωστός στην οικογένειά του ως "Σάντρο" ή "Ντρίνο".

Ο πρωτότοκος αδελφός του, Λουδοβίκος, νυμφεύτηκε τη Βικτωρία, μεγαλύτερη κόρη της Αλίκης του Ηνωμένου Βασιλείου και εγγονή της Βικτωρίας του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ ο τρίτος αδελφός, Ερρίκος, νυμφεύτηκε τη Βεατρίκη, μικρότερη κόρη της βασίλισσας Βικτωρίας. Οι ανιψιές του Αλεξάνδρου έκαναν γάμους με βασιλείς.

 Εκλογή ως πρίγκιπα της Βουλγαρίας 
Όταν ήταν νέος επισκεπτόταν συχνά την Αγία Πετρούπολη και έγινε πολύ αγαπητός στο θείο του, τσάρο Αλέξανδρο Β΄, ειδικά κατά το Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του 1877. Όταν η Βουλγαρία έγινε ανεξάρτητο πριγκιπάτο μετά τη Συνθήκη του Βερολίνου (1878), ο τσάρος Αλέξανδρος πρότεινε τον ανιψιό του -τότε λοχαγό στο πρωσικό σώμα σωματοφυλάκων στο Πότσδαμ- για κυβερνώντα πρίγκιπα. Το επόμενο έτος η Εθνοσυνέλευση της Βουλγαρίας τον εξέλεξε πρίγκιπα. Πριν φτάσει στη Βουλγαρία επισκέφτηκε τον Τσάρο στο Παλάτι της Λιβαδιάς καθώς και άλλες βασιλικές Αυλές. Μετά την επίσκεψη στο σουλτάνο Αμπντούλ Χαμίντ Β΄, ένα πλοίο του ρωσικού πολεμικού ναυτικού τον μετέφερε στη Βάρνα, όπου ορκίστηκε στο Σύνταγμα του Τάρνοβο, το πρώτο βουλγαρικό σύνταγμα, στην πόλη Βελίκο Τάρνοβο, και έπειτα πήγε στη Σόφια, όπου έγινε υποδεκτός με ενθουσιασμό. Παρότι το Σύνταγμα όριζε Ορθόδοξο μονάρχη, ο Αλέξανδρος παρέμεινε Λουθηρανός.

 Διακυβέρνηση 
Πολιτικά και διοικητικά άπειρος βρέθηκε μπροστά σε πολλά προβλήματα και ταλαντευόμενος ανάμεσα στη Ρωσία που τον ήθελε βασιλιά-μαριονέτα και τους Βούλγαρους πολιτικούς που είχαν τα δικά τους συμφέροντα. Ένας από τους υπηρέτες του ήταν ο βογιάρος της Βεσσαραβίας, Στεφάν Ουβάλιεφ, που τον στήριξε οικονομικά.

Το 1881 διατυπώθηκε η πιθανότητα γάμου του Αλεξάνδρου με τη Βικτωρία της Πρωσίας, κόρη του Φρειδερίκου, Διαδόχου Πρίγκιπα της Πρωσίας, και της Βικτωρίας του Ηνωμένου Βασιλείου, πρώτης κόρης της βασίλισσας Βικτωρίας. Η ένωση αυτή βρήκε σύμφωνες τη μητέρα και την εκ μητρός γιαγιά  της Πριγκίπισσας, αλλά ο εκ πατρός παππούς της, ο αδελφός της και ο καγκελάριος Φον Μπίσμαρκ φοβήθηκαν πως αυτός ο γάμος θα προσέβαλε το νέο Τσάρο, Αλέξανδρο Γ΄, που δε συμπαθούσε τον Πρίγκιπα της Βουλγαρίας. Έτσι, ο Αλέξανδρος αρνήθηκε δημόσια τον αρραβώνα.

Τα επόμενα δύο χρόνια, ο Αλέξανδρος προσπάθησε να κυβερνήσει απολυταρχικά με τη βοήθεια της Ρωσίας, όμως η αναστολή του Συντάγματος και ο διορισμός δύο Ρώσων στρατηγών ως αρχηγών του στρατού εξόργισαν τα φιλελεύθερα κόμματα και τον ανάγκασαν να ακυρώσει τις πράξεις του, προκαλώντας οργή στη Ρωσία. Το 1885 ξέσπασε επανάσταση στο Πλοβντίβ που οδήγησε στην ένωση της Επαρχίας της Ανατολικής Ρωμυλίας με τη Βουλγαρία, γεγονός που ο Αλέξανδρος υποστήριξε και έσπευσε να αυτοανακηρυχθεί κυβερνήτης της επαρχίας. Αργότερα, επέδειξε διπλωματική και στρατηγική ικανότητα οδηγώντας το βουλγαρικό στρατό σε νίκες εναντίων των εισβολέων Σέρβων. Παρότι η Αυστριακή Αυτοκρατορία επενέβη υπέρ της Σερβίας, η Ανατολική Ρωμυλία ενώθηκε με τη Βουλγαρία και, έπειτα από μακρές διαπραγματεύσεις, ο Σουλτάνος τον πρότεινε ως κυβερνήτη της περιοχής για πέντε χρόνια.

 Παραίτηση 
Όμως, αυτή η ένωση προκάλεσε αναταραχή στο λαό και έριδες στους στρατηγούς του βουλγαρικού στρατού, οι οποίοι είχαν λάβει υπόσχεση από τον Τσάρο για υψηλό βαθμό στο ρωσικό στρατό, αλλά λάμβαναν μισθό κοινού Ρώσου στρατηγού και μετά τη σερβική εκστρατεία παραπονέθηκαν ότι δεν έλαβαν τις ανταμοιβές που δικαιούνταν. Έκαναν πραξικόπημα και το βράδυ της 20ης Αυγούστου 1886 εισέβαλαν στο Βασιλικό Ανάκτορο της Σόφιας, συνέλαβαν τον Πρίγκιπα και τον ανάγκασαν να υπογράψει την παραίτησή του. Έπειτα, τον μετέφεραν στο Ορυάχοβο στην όχθη του Δούναβη, από όπου ταξίδεψε με το γιοτ του στο Ρένι της Ουκρανίας και τον παρέδωσαν στις ρωσικές αρχές που του επέτρεψαν να συνεχίσει προς το Λέμπεργκ (νυν Λβιβ).  

Σύντομα, όμως, επέστρεψε στη Βουλγαρία μετά την επιτυχία του αντεπαναστατικού κινήματος του Στέφαν Σταμπολόφ που ανέτρεψε την προσωρινή κυβέρνηση της Σόφιας. Η επιστροφή του προκάλεσε αντιδράσεις στη Ρωσία, την Αυστρία και την Πρωσία και η απαγόρευση της τιμωρίας των επαναστατημένων πολιτικών που επέβαλαν οι τρεις χώρες υπονόμευσε τον Αλέξανδρο. Τελικά, εξέδωσε μανιφέστο κατά το οποίο παραιτείτο από το θρόνο στις 8 Σεπτεμβρίου 1886. Τον Ιούλιο του 1887 η Εθνοσυνέλευση της Βουλγαρίας εξέλεξε ως κυβερνώντα πρίγκιπα το Φερδινάνδο της Σαξονίας-Κοβούργου-Γόθας. 

 Τελευταία χρόνια 
Μετά την παραίτηση διεκδίκησε τον τίτλο του πρίγκιπα του Τάρνοβο που τον χρησιμοποιούσε ως το τέλος του. Έζησε ήσυχα και παντρεύτηκε την Αυστριακή ηθοποιό Γιοχάννα Μαρία Λουίζε Λόιζινγκερ. Το ζεύγος υιοθέτησε τον τίτλο του/της κόμη/κόμισσας του Χάρτεναου. Απέκτησαν δύο παιδιά.

Έμεινε στο Γκρατς της Αυστρίας και είχε θέση τοπικού διοικητή του στρατού. Πέθανε σε ηλικία 36 ετών από ρήξη σκωληκοειδίτιδας το 1893. Ενταφιάστηκε στη Σόφια, στο Μαυσωλείο του Οίκου Μπάττενμπεργκ που ανηγέρθη στη μνήμη του.

 Υστεροφημία 

 Ο Αλέξανδρος ίδρυσε τρία τάγματα: το Τάγμα της Ανδρείας (1880), το Τάγμα του Αγίου Αλεξάνδρου (1881) και το Τάγμα του Βουλγαρικού Ερυθρού Σταυρού (1886).

 Η πλατεία μπροστά από το Ανάκτορο της Σόφιας ονομάστηκε Πλατεία Αλεξάνδρου Α΄, κοινώς Πλατεία Μπάττενμπεργκ, προς τιμήν του.

 Ο λόφος Μπάττενμπεργκ στη νήσο Λίβινγκστον, μιας από τις νήσους Σέτλαντ στην Ανταρκτική, έλαβε το όνομά του από τον Πρίγκιπα.

Οικογένεια
Νυμφεύτηκε το 1889 τη Γιοχάννα Λόιζινγκερ και είχε δύο τέκνα:
 Άσσεν Λούντβιχ Αλεξάντερ (1890 - 1965), Κόμης του Χάρτεναου, υπουργικός σύμβουλος του αυστριακού Υπουργείου Οικονομικών.
 Τσβέτανα Μαρί Τερέζα Βέρα (1893 - 1935), Κόμισσα του Χάρτεναου.

Πρόγονοι

Πηγές

Βιβλιογραφία
 Drandar, Le Prince Alexandre de Battenberg en Bulgarie (Paris, 1884)
 Koch, Fürst Alexander von Bulgarien (Darmstadt, 1887)
 Matveyev, Bulgarien nach dem Berliner Congress (Petersburg, 1887)
 Bourchier, "Prince Alexander of Battenberg," in Fortnightly Review, January 1894.
 Yordan Benedikov, "A History of Volunteers in the Serbo-Bulgarian War of 1885", published by the volunteer organization Slivnitsa, 1935 p. 83; new edition publishing house Издателство на Отечествения фронт, 1985 p. 113-14; Йордан Венедиков, История на доброволците от Сръбско-българската война - 1885 г., Издава Доброволческата Организация "Сливница”, 1935 стр. 83; ново издание на Издателство на Отечествения фронт, 1985 г. стр. 113-14.

Αναφορές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Historical photographs of the royal palace in Sofia

Κατηγορία:Οίκος του Μπάττενμπεργκ
Κατηγορία:Τσάροι της Βουλγαρίας
Κατηγορία:Αποδέκτες του Τάγματος του Σωτήρος