Ιερά Μητρόπολις Σερρών και Νιγρίτης

Η Ιερά Μητρόπολις Σερρών και Νιγρίτης είναι μία από τις Μητροπόλεις των λεγομένων «Νέων Χωρών». Έδρα της είναι η πόλη των Σερρών και περιλαμβάνει το κεντρικό, δυτικό και νοτιοδυτικό τμήμα του διοικητικού νομού Σερρών, αλλά και ένα μικρό τμήμα του διοικητικού νομού Θεσσαλονίκης στα ανατολικά (Ασπροβάλτα, Βρασνά, Νέα Βρασνά), εκτεινόμενο σε 5 Αρχιερατικές Περιφέρειες. Μητροπολίτης από το 2003 είναι ο Θεολόγος.

Ιστορία
Η ακριβής χρονολογία ίδρυσης της Μητροπόλεως δεν είναι γνωστή. Φαίνεται όμως, ότι η πρώτη χριστιανική κοινότητα ιδρύθηκε, από την εποχή που ο Απόστολος των Εθνών Παύλος, επισκέφθηκε τους Φιλίππους, την Αμφίπολη και τη Θεσσαλονίκη, όπου και ίδρυσε εκεί τις πρώτες Χριστιανικές Εκκλησίες. Έτσι έχουμε από τον β΄ ήδη αιώνα μ.χ. την Εκκλησία των Σερρών, τόσο ανθηρή, ώστε να γίνει έδρα Επισκοπής. Κατά τα τέλη του 10ου με αρχές 11ου αιώνα, προάγεται σε Αρχιεπισκοπή και Μητρόπολη υπαγόμενη στο πάνσεπτο Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Από το 1928 με το Νόμο 3615/11.7.1928 και την από 4.9.1928 Πατριαρχική και Συνοδική Πράξη έχει υπαχθεί μαζί με όλες τις άλλες Μητροπόλεις της Βορείου Ελλάδος, Ηπείρου, και Νήσων του Ανατολικού Αιγαίου στην άμεση διοίκηση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, του Οικουμενικού Πατριαρχείου διακρατήσαντος του ανωτάτου κανονικού δικαιώματος.

Συνολικά, δεκάδες Έλληνες διδάσκαλοι, κληρικοί και πολίτες, υπέστησαν βασανιστήρια, φυλακίσεις και εξορίες στη Βουλγαρία, ξυλοδαρμούς και ποικίλες μορφές βίας και εκφοβισμών κατά τις τρεις βουλγαρικές Κατοχές της Ανατολικής Μακεδονίας: Α' Βουλγαρική Κατοχή (Οκτώβριος 1912-Ιούνιος 1913), Β' Βουλγαρική Κατοχή (1916-1918) και Γ' Βουλγαρική Κατοχή (1941-1944).Τετράδια Βουλγαρικῆς Κατοχῆς, Ἀνατολική Μακεδονία 1916-1918, ἐπιμέλεια Ν. Ρουδομέτωφ, τ. 2ος, Ἱστορικό Λογοτεχνικό Ἀρχεῖο Καβάλας, Καβάλα 2008.Β.Σ. Κάρτσιου, Ἡ Γενοκτονία τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας κατά τή 2η Βουλγαρική Κατοχή (1916-18), ἐκδ. Ἐρωδιός, Θεσσαλονίκη 2010.

Στη διάρκεια της Β' Βουλγαρικής Κατοχής (1916-1918) κλάπηκαν από τον κατοχικό βουλγαρικό στρατό, και κρατούνται έως σήμερα στη Βουλγαρία, τα κειμήλια και οι θησαυροί της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών, της Μονής Παναγίας Εικοσιφοινίσσης Παγγαίου της Μητροπόλεως Δράμας, και πλήθος έτερων ελληνικών κειμηλίων από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας Ξάνθης. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, οι Ιερές Μητροπόλεις καθώς και οι αρχές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχουν διατυπώσει επισήμως αίτημα για την επιστροφή των κλαπέντων ελληνικών κειμηλίων.τα κειμήλια των Μελενικίων που εκλάπησαν από τους ΒούλγαρουςΤα «Ελγίνεια» της Εκκλησίας - Κιβωτός της ΟρθοδοξίαςΤο 2017 έτος διεκδίκησης λεηλατημένων κειμηλίων από τις Ιερές Μονές των Σερρών - εφημερίδα ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣΑυτή είναι η ιστορία των κλεμμένων κειμηλίων που ζήτησε ο Πατριάρχης από τους Βούλγαρους - orthodoxia.info

Επισκοπικός κατάλογος
 Όνομα  Έτη  Σχόλια Μαξιμιανός  περί το 449 – 451  Πρεκτήκιος  6ος αιώναςBulletin de correspondance hellénique. Supplément, 8 (1983), σελ. 176.  Θεοφάνης  ~ 783 Λεόντιος  ~ 996 ~ 997  Ιωάννης  11ος αιώνας  Νικήτας  μέσα 11ου αιώνα  Γρηγόριος Α΄  β΄ μισό 11ου αιώνα  Στέφανος  ~ 1071  Φίλιππος Α΄  11ος/12ος αιώνας  Βασίλειος  ~ 1142  Θεόδωρος Μαντζούκης  ~ 1166  Ιωάννης  ~ 1191 ~ τέλη 12ου αιώνα  Αρνούλφος  1204 – 1222 Λατίνος Γοριανίτης  1222 – 1230  Βασίλειος  ~ 1232  Λέων  ~ 1269  Νικόλαος  πριν το 1315 – 1320  Νήφων  ~ 1327  Μακάριος Α΄  1327 – 1347  Ιακώβ ή Ιάκωβος  1347 – μετά το 1360  Σέρβος Σάββας  πριν το 1365 – μετά το 1368  Σέρβος Θεοδόσιος  αναφέρεται το 1375  Σέρβος Ματθαίος Α΄ (Φακρασής)  1377 – 1409  αιχμαλωτίστηκε κατά την κατάληψη της πόλης από τους Τούρκους το 1383 Ιγνάτιος  ~ 1421 ~ 1422  Μακάριος Β΄  ~ 1440 ~ 1457  Γεννάδιος Σχολάριος  1462 – 1466  πρώην Οικουμενικός Πατριάρχης, «εις ζωάρκειαν» Γερμανός  περί το 1466 – 1467  Φίλιππος Β΄  ~ 1467  Δωρόθεος  ~ 1474 ~ 1475  Μακάριος Γ΄  – 1486  Μανασσής  1486 – 1491  κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης ως Μάξιμος Δ΄ Κάλλιστος  1491 – 1499  Ματθαίος Β΄  1499  Γεννάδιος  πριν το 1509 – 1540  Αρσένιος  1541 – 1564  Προκόπιος  1572  Δανιήλ  1573  Νεόφυτος Α΄  1574 – 1575  Ανανίας  ~ 1583 ~ 1590  Διονύσιος  1588  Θεόδουλος ή Θεόφιλος  ~ 1593  Αρσένιος Β΄  πριν το 1600  Ιωάσαφ  1600 – 1602  α΄ θητεία Θεοφάνης (Φλωράς)  1602 – 1605  α΄ θητεία Ιωάσαφ  1605 – Μάρτιος 1606  β΄ θητεία, καθαιρέθηκε και αφορίστηκε Θεοφάνης (Φλωράς)  1606 – 1613  β΄ θητεία Δαμασκηνός  1613/4 – 1616 †  Τιμόθεος  Ιούλιος 1616 – 1625  Αχίλλειος  1625 – Ιούλιος 1628 †  Δανιήλ  18 Ιουλίου 1628 – 1638  από Κορίνθου Γαλακτίων  1638 – 1639  μετέπειτα Ναυπάκτου Κύριλλος  1639 – πριν το 1643Б. Христова, Д. Караджова, Е. Узунова. Бележки на българските книжовници Х-ХVIII век. Т.1-2. С., 2003-2004, № 308, 310, 311  α΄ θητεία, κατόπιν Λοφτσού Δανιήλ  πριν τον Δεκέμβριο 1646 – 1651 †  Κύριλλος  Δεκέμβριος 1651 – 1676  από Λοφτσού, β΄ θητεία Νεκτάριος  1676 – 1677  Άνθιμος  1678 – 1705/6  Γρηγόριος  1690  Ναθαναήλ  μεταξύ 17ου – 18ου αιώνα  Άνθιμος  προ του Οκτωβρίου 1702 – 1706 †  Στέφανος  16 Μαρτίου 1706 – 1728  από πρώην Μελενίκου Παρθένιος  1728 – 1735  Γαβριήλ  1735 – Ιανουάριος 1745  κατόπιν Νικομηδείας Ιωαννίκιος Γ΄  Ιανουάριος 1745 – 25 Μαρτίου 1761  κατόπιν Χαλκηδόνος Προκόπιος  ~ Φεβρουάριος 1753 Φιλόθεος  ~ 1753  Μελέτιος  27 Μαρτίου 1761 – μετά τον Νοέμβριο 1768 †  από Κώου Αγάπιος  1768 – 1778, 1780  Άνθιμος Β΄  1778 – 1779  Ματθαίος Β΄  1779 – 1791  κατόπιν Τυρνόβου Κωνστάντιος  Δεκέμβριος 1791 – 13 Ιουλίου 1811  από Μεσημβρίας, κατόπιν Κυζίκου Χρύσανθος  13 Ιουλίου 1811 – 9 Σεπτεμβρίου 1824  από Βεροίας, κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Πορφύριος (Φωτιάδης)  Ιούλιος 1824 – Ιούνιος 1829  κατόπιν Μυτιλήνης Άνθιμος Γ΄  Νοέμβριος 1829 – Ιούνιος 1833  κατόπιν Προύσης, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Γρηγόριος Β΄  Ιούνιος 1833 – 27 Σεπτεμβρίου 1835  κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Κασσανδρείας Ιάκωβος  1835 – 1836  επιτροπικώς Δράμας Νεόφυτος  1836 – 1838  επιτροπικώς Αθανάσιος  Αύγουστος 1838 – 26 Ιουνίου 1846  κατόπιν Τορνόβου Ιάκωβος (Νικολάου ή Παγκώστας)  Ιούνιος 1846 – 11 Οκτωβρίου 1860  από Κασσανδρείας, κατόπιν Κυζίκου, μετέπειτα Πατριάρχης Αλεξανδρείας Νικόδημος (Κωνσταντινίδης)  11 Οκτωβρίου 1860 – 25 Μαΐου 1861  κατόπιν Κυζίκου Μελέτιος (Θεοφιλίδης)  25 Μαΐου 1861 – 18 Φεβρουαρίου 1867 †  από Σηλυβρίας Νεόφυτος (Πετρίδης)  3 Μαρτίου 1867 – 7 Αυγούστου 1875  από Φαναριοφερσάλων, κατόπιν Λαρίσης Φιλόθεος (Βρυέννιος)  31 Αυγούστου 1875 – 24 Αυγούστου 1877  κατόπιν Νικομηδείας Γρηγόριος (Παυλίδης)  24 Αυγούστου 1877 – 27 Ιανουαρίου 1879  από Χίου, κατόπιν Ηρακλείας Ναθαναήλ (Παπανίκας)  4 Φεβρουαρίου 1879 – 27 Ιανουαρίου 1886  κατόπιν Προύσης Λουκάς (Πετρίδης)  2 Φεβρουαρίου 1886 – 15 Οκτωβρίου 1888  κατόπιν Αίνου Κωνσταντίνος Α΄ (Βαφείδης)  18 Οκτωβρίου 1888 – 1 Φεβρουαρίου 1892  από Μαρωνείας, κατόπιν Νικοπόλεως Γρηγόριος (Ζερβουδάκης ή Παπαδοσταυρινός)  1 Φεβρουαρίου 1892 – 12 Μαΐου 1909  κατόπιν Κυζίκου, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Αθανάσιος (Πιπέρας)  17 Μαΐου 1909 – 16 Αυγούστου 1909 †  απεβίωσε από σύντομη ασθένια σε ηλικία 33 ετών Απόστολος (Χριστοδούλου)  26 Αυγούστου 1909 – 14 Ιανουαρίου 1917 †  από Βεροίας Χριστοφόρος (Κνήτης)  9 Οκτωβρίου 1918 – 9 Φεβρουαρίου 1924  κατόπιν Αυστραλίας Κωνσταντίνος Β΄ (Μεγγρέλης ή Μιγκρέλης)  9 Φεβρουαρίου 1924 – 11 Ιανουαρίου 1961  από Ελευθερουπόλεως, παραιτήθηκε Κωνσταντίνος Γ΄ (Καρδαμένης)  16 Νοεμβρίου 1965 – 4 Απριλίου 1984 †  από Μηθύμνης Μάξιμος (Ξύδας)  2 Μαΐου 1984 – 5 Μαρτίου 2003 †  Θεολόγος (Αποστολίδης)  16 Μαΐου 2003 – σήμερα 

Κειμήλια
Ιερά εικόνα Παναγίας Ρόδον το Αμάραντον, εκ Προύσας Μικράς Ασίας, κειμήλιο των Μικρασιατών προσφύγων, που φυλάσσεται στον Ι.Ν. Εισοδίων Θεοτόκου Σερρών.Παναγίες της Μικράς Ασίας και της Θράκης - άρθρο Ένωσης Μικρασιατών Φοιτητών
Ιερά βυζαντινή εικόνα Παναγίας Πονολύτριας, στον Ναό Αγίων Θεοδώρων Σερρών.
Ιερά εικόνα του Χριστού Παντοκράτορος, η οποία φέρει ιδιόχειρη υπογραφή του από Δράμας αγίου Χρυσοστόμου Μητροπολίτου Σμύρνης του εθνοϊερομάρτυρος. Η εικόνα φυλάσσεται στο στο Κειμηλιαρχείο της Μητρόπολης.Εικόνα του Παντοκράτορα με την υπογραφή του Μητροπολίτη Σμύρνης στο Κειμηλιαρχείο της Ι. Μ. Σερρών, epiloges.tv

Αγιολογία
Αγίου Νικήτα του νέου ιερομάρτυρος του εκ Κορυφώς (Κερκύρας) και εν Σέρραις αθλήσαντος την 4η Απριλίου 1808 (η μνήμη του εορτάζεται την Κυριακή του Θωμά).
Οσίου Ιωάννου, του κτίτορος της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών (12 Δεκεμβρίου).
Αγίου νεομάρτυρος Ιωάννου του Σερραίου, του εν Σέρραις αθλήσαντος (12 Μαΐου).
Αγίου Καλλίστου Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, του εν Σέρραις κοιμηθέντος (20 Ιουνίου).
Αγίου νεομάρτυρος Βενεδίκτου του Εζοβίτου (12 Ιουνίου).
Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων (Αδριανού, Πολυεύκτου, Πλάτωνος, Γεωργίου) των εκ Σερρών της Μακεδονίας καταγομένων και εν Μεγάροις μαρτυρησάντων τον 4ος αι. (1 Φεβρουαρίου).
Αγίου Ιωάννου του Βατάτζη, Αυτοκράτορος και ελευθερωτού των Σερρών και της ευρύτερης Μακεδονίας από τους Βουλγάρους κατά τον 13ο αι. (4 Νοεμβρίου).
Αγίου νεομάρτυρος Ραφαήλ του εν Λέσβω, ο οποίος εκάρη μοναχός το 1444 στη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών (Τρίτη Διακαινησίμου).
Αγίου Γρηγορίου Καλλίδου, Μητροπολίτη Ηρακλείας και Ραιδεστού Θράκης. Τμήμα του λειψάνου του φυλάσσεται στον Ιερο Ναό Αγίων Θεοδώρων Σερρών όπου ο άγιος είχε χειροτονηθεί Διάκονος το 1862 (η μνήμη του τιμάται στις 25 Ιουλίου-ημέρα της κοιμήσεώς του- και στις 20 Οκτωβρίου -ημέρα της ανακομιδής των λειψάνων του-).
Αγίου Γρηγορίου Ωρολογά (μετέπειτα Μητροπολίτου Κυδωνιών Μικράς Ασίας), ο οποίος διετέλεσε (προ της χειροτονίας του σε επίσκοπο) από το 1894 έως το 1901 καθηγητής του Γυμνασίου Σερρών, ιεροκήρυκας και επίσημος εκπρόσωπος της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών (η μνήμη του τιμάται την Κυριακή μετά την Ύψωσιν του Τιμίου Σταυρού).
Οσίου Βαραδάτου στα Κουβούκλια Σερρών σε ανάμνηση του προσκυνήματος του Οσίου στα Κουβούκλια Προύσας (22 Φεβρουαρίου).
Άγιοι Δεκαπέντε νεομάρτυρες εκ Σκοπού Ανατολικής Θράκης. Μαρτύρησαν δια απαγχονισμού το 1821 δεκαπέντε νεομάρτυρες εκ των οποίων και οι νεομάρτυρες Ανδρέας ιερεύς (Παπά-Ανδρέας ή Παπανδρέας), Σίμος (Τσορμπατζής), Ιωάννης (Δεληγιάννης), Κυριάκος (Τσορμπατζής) των οποίων διασώζονται τα ονόματα. Η μνήμη τους τιμάται στον Νεό Σκοπό Σερρών.Αναστάσιος Βαλιούλης (2010), Ο Διωγμός των Σκοπιανών Ανατολικής Θράκης, Δεύτερη Έκδοση, Σύλλογος «Ορφέας» Νέου Σκοπού Σερρών.Παντελής Χ. Βαλιούλης (1966), Ιστορικόν δοκίμιον περί του Παλαιού και Νέου Σκοπού, Αθήναι,  1960.

Μνημεία
Καθολικό Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών (13ου αιώνα).
Ιερός Ναός Αγίων Θεοδώρων, παλαιός Μητροπολιτικός Ναός (6ου/12ου αιώνα), νυν Καθεδρικός και Προσκυνηματικός.
Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου Ακροπόλεως Σερρών.
Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου του Κρυονερίτου.
Καθολικό Μονής Αγίου Γεωργίου (16ου αιώνα), Κερδυλλίου όρους - Ασπροβάλτας.
πλήθος μεταβυζαντινών ναών.

Μονές
Ανδρώα Μονή: Αγίας Μεγαλομάρτυρος Παρασκευής Σερρών
Γυναικείες Μονές:
Τιμίου Προδρόμου Σερρών (Μετόχια Μονής: Τιμίου Προδρόμου Σερρών (Προδρομούδι) και Αγίου Γεωργίου Κρυονερίτου Σερρών)
Κοιμήσεως Θεοτόκου «Παναγίας Βύσσιανης»
Υψώσεως Τιμίου Σταυρού
Προφήτου Ηλιού

Εικόνες

Υποσημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές
Τετράδια Βουλγαρικῆς Κατοχῆς, Ἀνατολική Μακεδονία 1916-1918, ἐπιμέλεια Ν. Ρουδομέτωφ, τ. 2ος, Ἱστορικό Λογοτεχνικό Ἀρχεῖο Καβάλας, Καβάλα 2008
Β.Σ. Κάρτσιου, Ἡ Γενοκτονία τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας κατά τή 2η Βουλγαρική Κατοχή (1916-18), ἐκδ. Ἐρωδιός, Θεσσαλονίκη 2010

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Ιερά Μητρόπολις Σερρών και Νιγρίτης, επίσημη ιστοσελίδα

Κατηγορία:Ιερά Μητρόπολις Σερρών και Νιγρίτης
Κατηγορία:Περιφερειακή ενότητα Σερρών
Κατηγορία:Μητροπόλεις των «Νέων Χωρών»