Δούκας της Υόρκης

Ο Δούκας της Υόρκης (αγγλικά: Duke of York) είναι τίτλος ευγενείας του Ηνωμένου Βασιλείου, από τον 15ο αιώνα που παραχωρήθηκε στον δεύτερο γιο των Άγγλων και μετέπειτα Βρετανών μοναρχών, ο αντίστοιχος τίτλος στο βασίλειο της Σκωτίας ήταν "Δούκας του Όλμπανι".

Ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ και η βασίλισσα Βικτώρια παραχώρησαν αντίστοιχα στους δεύτερους γιους των μεγαλύτερων γιων τους τους τίτλους του "Δούκα της Υόρκης και του Όλμπανι" και του "Δούκα της Υόρκης" αντίστοιχα. Στο Βασίλειο της Αγγλίας από τον 14ο αιώνα ο τίτλος του Δούκα της Υόρκης έχει δημιουργηθεί οκτώ φορές, μετά την ένωση των βασιλείων (Αγγλίας και Σκωτίας) στο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας (1707) ο τίτλος του Δούκα της Υόρκης και του Όλμπανυ έχει δημιουργηθεί τρεις φορές.

Η πλέον πρόσφατη απονομή του τίτλου υπήρξε από την βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ στον δεύτερο γιο της, πρίγκιπα Ανδρέα, το 1986 όταν νυμφεύθηκε την Σάρα Φέργκιουσον. Μετά τον σάλο που προκλήθηκε από τις αποκαλύψεις των σχέσεων του με τον παιδεραστή Τζέφρι Έπσταϊν, στις 17 Οκτωβρίου 2025 ανακοινώθηκε ότι παύει να χρησιμοποιεί τον τίτλο. Ακολούθησε ανακοίνωση ότι θα έπαυε να χρησιμοποιεί ακόμη και τον πριγκιπικό του τίτλο. Στις 30 Οκτωβρίου 2025, του αφαιρέθηκαν όλοι οι τίτλοι, οι τιμές και τα αξιώματά του, ενώ το όνομά του αφαιρέθηκε από το Μητρώο των Ευγενών.

Πρώτη δημιουργία του δουκάτου
Τον Μεσαίωνα η Γιορκ ήταν η μεγαλύτερη πόλη στα βόρεια της Αγγλίας, έγινε η έδρα του αρχιεπισκόπου της Υόρκης (735) και η έδρα της ευρύτερης περιοχής του Γιορκσάιρ.
Τα πρώτα μεσαιωνικά χρόνια ήταν ένα μικρό βασίλειο των Βίκινγκ με το όνομα "Γιόρβικ", διατηρήθηκε μέχρι την πτώση του τελευταίου Βίκινγκ βασιλιά Έρικ Χάραλντσον με την ήττα του από τον Έντρεντ της Αγγλίας, από τότε μέχρι την δημιουργία του δουκάτου τον 14ο αιώνα δημιουργήθηκαν πολλές κομητείες της Υόρκης.

Ο τίτλος του δούκα της Υόρκης δημιουργήθηκε για πρώτη φορά (1385) από τον Εδμόνδο του Λάνγκλεϊ τέταρτο γιο του Εδουάρδου Γ΄ της Αγγλίας και της Φιλίππης του Αινώ, μια σημαντική μορφή στο έργο του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ "Ριχάρδος Β΄". Τον τίτλο κληρονόμησε ο μεγαλύτερος γιος του Εδουάρδος του Νόργουιτς που έπεσε στην μάχη του Αζινκούρ (1415), τον διαδέχθηκε ο μικρότερος αδελφός του Ριχάρδος του Κέιμπριτζ αλλά οι τίτλοι του κατασχέθηκαν από το στέμμα μετά την εκτέλεση του για την συμμετοχή του σε συνωμοσία εναντίον του Ερρίκου Ε΄ της Αγγλίας. Ο γιος του Ριχάρδος της Υόρκης αποκαταστάθηκε ως 3ος δούκας την εποχή που ξέσπασε ο Πόλεμος των Ρόδων σαν αρχηγός του Οίκου της Υόρκης. Ο μεγαλύτερος γιος του Εδουάρδος ήταν ο μεγάλος νικητής απέναντι στον αντίπαλο Οίκο του Λάνκαστερ (1461), ανέβηκε στον θρόνο ως Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας και ενσωμάτωσε το δουκάτο με στο στέμμα.

Οι επόμενες δημιουργίες

Η δεύτερη δημιουργία έγινε από τον Εδουάρδο Δ΄, με κάτοχο τον δεύτερο γιο του Ριχάρδο του Σρούσμπερυ, ο Ριχάρδος ήταν ένας από τους πρίγκιπες του Πύργου του Λονδίνου που φυλακίστηκε με τον μεγαλύτερο αδελφό του από τον σφετεριστή θείο του Ριχάρδο Γ΄ της Αγγλίας. Η τύχη του Ριχάρδου του Σρούσμπερυ είναι άγνωστη πιθανότατα δολοφονήθηκε από τον θείο του, πέθανε χωρίς απογόνους και ο τίτλος ξεκληρίστηκε.
Η τρίτη δημιουργία έγινε για λογαριασμό του Ερρίκου Τυδώρ δεύτερου γιου του Ερρίκου Ζ΄ της Αγγλίας ο οποίος έγινε διάδοχος του θρόνου μετά τον πρόωρο θάνατο του μεγαλύτερου αδελφού του Αρθούρου της Ουαλίας (1502). Ο Ερρίκος διαδέχθηκε τον πατέρα του ως Ερρίκος Η΄ της Αγγλίας (1509) και το δουκάτο ενσωματώθηκε ξανά με το Αγγλικό στέμμα.

Η τέταρτη δημιουργία έγινε για λογαριασμό του Καρόλου Στιούαρτ, του δεύτερου γιου του Ιακώβου Α΄ της Αγγλίας, όταν πέθανε ο μεγαλύτερος αδελφός του Ερρίκος Φρειδερίκος, πρίγκιπας της Ουαλίας (1612) έγινε κληρονόμος του θρόνου. Στέφτηκε πρίγκιπας της Ουαλίας (1616) και όταν ανέβηκε στον θρόνο ως Κάρολος Α΄ της Αγγλίας (1625) ο τίτλος ενσωματώθηκε με το στέμμα.
Η πέμπτη δημιουργία έγινε για λογαριασμό του Ιακώβου Στιούαρτ του δεύτερου αδελφού του Καρόλου Α΄, η πόλη και η πολιτεία της Νέας Υόρκης στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής πήραν το όνομα του δούκα της Υόρκης. Ο μεγαλύτερος αδελφός του Κάρολος Β΄ της Αγγλίας πέθανε χωρίς απογόνους, τον διαδέχθηκε ο Ιάκωβος ως Ιάκωβος Β΄ της Αγγλίας και ο τίτλος ενσωματώθηκε ξανά στο στέμμα.
Στις αρχές του 18ου αιώνα ο Ιακωβίτης διεκδικητής του θρόνου Ιάκωβος Φραγκίσκος Εδουάρδος Στιούαρτ γιος του Ιακώβου Β΄ παραχώρησε τον τίτλο του δούκα της Υόρκης στον δεύτερο γιο του Ερρίκο. Ο Ιάκωβος Φραγκίσκος Εδουάρδος Στιούαρτ παραχώρησε τα κληρονομικά του δικαιώματα σαν "Παλαιού διεκδικητή" στον μεγαλύτερο γιο του Κάρολο ως "Νέου διεκδικητή" και στον μικρότερο γιο του Ερρίκο που έγινε Ρωμαίος καρδινάλιος στο δουκάτο της Υόρκης. Οι επόμενοι διεκδικητές του στέμματος από τους Ιακωβίτες ήταν : o Ιάκωβος Γ΄, ο Κάρολος Γ΄ και ο Ερρίκος Θ΄.

Ένωση με το δουκάτο του Όλμπανυ στην Σκωτία

Τον 17ο αιώνα όταν ενώθηκαν τα στέμματα της Αγγλίας και της Σκωτίας το διπλό δουκάτο της Υόρκης και του Όλμπανυ δημιουργήθηκε πολλές φορές αλλά σύντομα. Η πρώτη δημιουργία έγινε από τον δούκα Ερνέστο Αύγουστο της Υόρκης & Ώλμπανυ μικρότερο αδελφό του Γεωργίου Α΄ της Μεγάλης Βρετανίας που πέθανε πρόωρα χωρίς απογόνους. Η δεύτερη δημιουργία έγινε από τον πρίγκιπα Εδουάρδο της Υόρκης και του Όλμπανι μικρότερο αδελφό του Γεωργίου Γ΄ του Ηνωμένου Βασιλείου που πέθανε επίσης πρόωρα χωρίς απογόνους. Η τρίτη και τελευταία δημιουργία έγινε από τον πρίγκιπα Φρειδερίκο της Υόρκης και του Όλμπανι δεύτερο γιο του βασιλιά Γεωργίου Γ΄, υπηρέτησε πολλά χρόνια τον Βρετανικό στρατό ως αρχιστράτηγος και πήρε τον τίτλο του "Μεγάλου παλαιού δούκα της Υόρκης" αλλά πέθανε επίσης χωρίς απογόνους.

Τελευταίες δημιουργίες και κάτοχος

Η έκτη δημιουργία του δουκάτου της Υόρκης χωρίς το δουκάτο του Όλμπανυ έγινε από τον πρίγκιπα Γεώργιο της Υόρκης δεύτερο γιο του μελλοντικού βασιλιά Εδουάρδος Ζ΄ του Ηνωμένου Βασιλείου όταν ο μεγαλύτερος αδελφός του Αλβέρτος Βίκτωρ του Κλάρενς & Έιβονντεϊλ πέθανε χωρίς απογόνους και έγινε διάδοχος του θρόνου. Ο Γεώργιος διαδέχθηκε τον πατέρα του ως Γεώργιος Ε΄ του Ηνωμένου Βασιλείου και ο τίτλος ενσωματώθηκε για άλλη μια φορά στο στέμμα. 
Η έβδομη δημιουργία έγινε από τον πρίγκιπα Αλβέρτο, δεύτερο γιο του Γεωργίου Ε΄ και μικρότερο αδελφό του Εδουάρδου που διαδέχθηκε τον πατέρα του ως Εδουάρδος Η΄ του Ηνωμένου Βασιλείου, μετά την παραίτηση του Εδουάρδου Η΄ ο Αλβέρτος τον διαδέχθηκε απροσδόκητα ως Γεώργιος ΣΤ΄ του Ηνωμένου Βασιλείου και ο τίτλος ενσωματώθηκε για άλλη μια φορά στο στέμμα.

Η όγδοη δημιουργία έγινε από τον πρίγκιπα Ανδρέα, δεύτερο γιο της Ελισάβετ Β΄, κατά τον γάμο του με την Σάρα Φέργκιουσον το 1986. Το 2025, ο τίτλος του αφαιρέθηκε μετά τις αποκαλύψεις των σχέσεων του με τον παιδεραστή Τζέφρι Έπσταϊν.

Δούκες της Υόρκης
Πρώτη Δημιουργία (1385)
ΌνομαΕικόναΓέννησηΓάμοιΘάνατος Εδμόνδος του ΛάνγκλεϊΟίκος της Υόρκης(Edmund of Langley)1385 - 1402https://www.britannica.com/biography/Edmund-of-Langley-1st-Duke-of-YorkΕπίσης: Κόμης του Κέιμπριτζ.</ref>Επίσης: Κόμης του Ράτλαντ.Επίσης: Κόμης του Κορκ. 100px 5 Ιουνίου 1341τέταρτος γιος του Εδουάρδου Γ' της Αγγλίας και της Φιλίππης του Αινώ. (1) Ισαβέλλα της ΚαστίληςΔυο γιοι και μια κόρη(2) Ιωάννα Χόλλαντ 1 Αυγούστου 140261 έτους Εδουάρδος του ΝόργουιτςΟίκος της Υόρκης(Edward of Norwich)1402 - 1415https://www.britannica.com/biography/Edward-of-Norwich-2nd-duke-of-YorkΕπίσης: Κόμης του Όλστερ.Επίσης: Κόμης του Μαρτς.Επίσης: Βαρώνος Μόρτιμερ του Γουίγκμορ. 100px 13731ος γιος του Εδμόνδου του Λάνγκλεϊ και της Ισαβέλλας της Καστίλης (1) Βεατρίκη της Πορτογαλίας(2) Φιλίππη του Μόχυν 25 Οκτωβρίου 141542 ετώνΈπεσε σε μάχη Ριχάρδος της ΥόρκηςΟίκος της Υόρκης(Richard of York)1425 - 1460http://www.englishmonarchs.co.uk/plantagenet_20.htm 100px 21 Σεπτεμβρίου 1411γιος του Ριχάρδου του Καίμπριτζ και της Άννας Μόρτιμερ Ένας νόθος γιος 30 Δεκεμβρίου 146049 ετώνΈπεσε σε μάχη Εδουάρδος Δ΄ της ΑγγλίαςΟίκος της Υόρκης(Edward IV of England)1460 - 1461Επίσης: Κόμης του Μαρτς.http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/edward_iv_king.shtml 100px 28 Απριλίου 14422ος γιος του Ριχάρδου της Υόρκης και της Σεσίλ Νέβιλ Ελισάβετ ΓούντβιλΤρεις γιοι και επτά κόρεςΤρεις νόθες κόρες και ένας νόθος γιος 9 Απριλίου 148341 έτους

Δεύτερη δημιουργία (1474)
ΌνομαΕικόναΓέννησηΓάμοιΘάνατος Ριχάρδος του ΣρούσμπερυΟίκος της Υόρκης(Richard of Shrewsbury)1474 - 1483Επίσης: Δούκας του Νόρφολκ.Επίσης: Κόμης του Νόρφολκ.Επίσης: Κόμης του Νότιγχαμ. 100px 17 Αυγούστου 1473δεύτερος γιος του Εδουάρδου Δ΄ της Αγγλίας και της Ελισάβετ Γούντβιλ. Άννα ντε Μόουμπρεϋ, 8η κόμισσα του Νόρφολκ 

Τρίτη δημιουργία (1494)
ΌνομαΕικόναΓέννησηΓάμοιΘάνατος Ερρίκος ΤυδώρΟίκος των Τυδώρ(Henry VIII of England)1494 - 1509Scarisbrick, J. J. (1997). Henry VIII (2nd ed.). Yale University Press. 100px 28 Ιουνίου 1491δεύτερος γιος του γιος του Ερρίκου Ζ΄ της Αγγλίας και της Ελισάβετ της Υόρκης (1) Αικατερίνη της Αραγoνίαςένας γιος και μια κόρη(2) Άννα Μπολέυνμια κόρη(3) Τζέιν Σίμουρένας γιος(4) Άννα της Κλέβης(5) Αικατερίνη Χάουαρντ(6) Αικατερίνη Παρ 28 Ιανουαρίου 154756 ετών

Τέταρτη δημιουργία (1605)

ΌνομαΕικόναΓέννησηΓάμοιΘάνατος Κάρολος Α΄ της ΑγγλίαςΟίκος των Στιούαρτ(Charles I of England)1605 - 1625Gregg, Pauline (1981), King Charles I, London: Dent 100px 19 Νοεμβρίου 1600δεύτερος γιος του γιος του Ιακώβου Α΄ της Αγγλίας και της Άννας της Δανίας Ερριέττα Μαρία της Γαλλίαςτέσσερις γιοι και πέντε κόρες 30 Ιανουαρίου 164949 ετώνΕκτελέστηκε

Πέμπτη δημιουργία (1633)

ΌνομαΕικόναΓέννησηΓάμοιΘάνατος Ιάκωβος Β΄ της ΑγγλίαςΟίκος των Στιούαρτ(James II of England)1633 - 1685Επίσης: Δούκας του Όλμπανι.Callow, John, The Making of King James II: The Formative Years of a King, Sutton Publishing, Ltd, Stroud, Gloucestershire, 2000. Page 100px 24 Οκτωβρίου 1633δεύτερος γιος του Καρόλου Α΄ της Αγγλίας και της Ερριέττας Μαρίας της Γαλλίας (1) Άννα ΧάιντΤέσσερις γιοι και τέσσερις κόρες(2) Μαρία της ΜόντεναΔύο γιοι και δυο κόρεςΤέσσερεις νόθοι γιοι και τρεις νόθες κόρες 16 Σεπτεμβρίου 170168 ετών

Έκτη δημιουργία (1892)

ΌνομαΕικόναΓέννησηΓάμοιΘάνατος Γεώργιος Ε΄ του Ηνωμένου ΒασιλείουΟίκος της Σαξονίας-Κοβούργου-Γόθας(George V)1892 - 1910Επίσης: Πρίγκιπας της Ουαλίας.Επίσης: Δούκας της Κορνουάλης.Επίσης: Δούκας του Ρόθεσεϊ.Επίσης: Κόμης του Ίνβερνες.Επίσης: Βαρώνος Κιλάρνεϊ. 100px 3 Ιουνίου 1865δεύτερος γιος του Εδουάρδου Ζ΄ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Αλεξάνδρας της Δανίας Μαίρη του Τεκπέντε γιοι και μια κόρη 20 Ιανουαρίου 193671 έτους

Έβδομη δημιουργία (1920)

ΌνομαΕικόναΓέννησηΓάμοιΘάνατος Γεώργιος ΣΤ΄ του Ηνωμένου ΒασιλείουΟίκος του Ουίνδσορ(George VI)1920 - 1936 100px 14 Δεκεμβρίου 1895δεύτερος γιος του Γεωργίου Ε΄ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Μαίρης του Τεκ Βασιλομήτωρ Ελισάβετ του Ηνωμένου Βασιλείουδύο κόρες 6 Φεβρουαρίου 195257 ετών

Όγδοη δημιουργία (1986)

ΌνομαΕικόναΓέννησηΓάμοιΘάνατος Ανδρέας Μάουντμπατεν ΟυίνδσορΟίκος του Ουίνδσορ(Andrew Mountbatten Windsor)1986 - 2025100px 19 Φεβρουαρίου 1960τρίτος γιος της Ελισάβετ Β΄ του Ηνωμένου Βασιλείου και του Φίλιππου, Δούκα του Εδιμβούργου Σάρα Φέργκιουσονδύο κόρες 

Παραπομπές

Πηγές
Callow, John, The Making of King James II: The Formative Years of a King, Sutton Publishing, Ltd, Stroud, Gloucestershire, 2000
Gregg, Pauline (1981), King Charles I, London: Dent
Scarisbrick, J. J. (1997). Henry VIII (2nd ed.). Yale University Press. 
Scadding, Henry (1873). Toronto of old: collections and recollections illustrative of the early settlement and social life of the capital of Ontario

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Εδμόνδος του Λάνγκλεϊ
Εδουάρδος του Νόργουιτς
Ριχάρδος Πλανταγενέτης
Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας

Κατηγορία:Δούκες της Υόρκης
Κατηγορία:Βρετανικοί βασιλικοί τίτλοι