Ταταρική γλώσσα

Η Ταταρική γλώσσα (Ταταρικά: татар теле ή татарча, αραβικό αλφάβητο: تاتار تلی ή طاطار تيلي)[File:Хальфин_Азбука_татарского_языка_1778.pdf Хальфин, Сагит. Азбука татарского языка. — М., 1778. — 52 с. είναι Τουρκική γλώσσα που χρησιμοποιείται από τους Τατάρους. Ομιλείται κυρίως στο Ταταρστάν, στη Δημοκρατία του Μπασκορτοστάν και στην Περιφέρεια Νίζνι Νόβγκοροντ. Δεν πρέπει να συγχέεται με την Κριμαϊκή Ταταρική γλώσσα, με την οποία είναι στενά συνδεδεμένη και είναι αμοιβαία κατανοητές.

 Γεωγραφική κατανομή 
Η Ταταρική γλώσσα ομιλείται από περίπου 5,3 εκατομμύρια άτομα στη Ρωσία. Επίσης, ομιλείται στην Ουκρανία, στην Κίνα, στη Φινλανδία, στην Τουρκία, στο Ουζμπεκιστάν, στις Ηνωμένες Πολιτείες, στη Ρουμανία, στο Αζερμπαϊτζάν, στο Ισραήλ, στο Καζακστάν, στη Γεωργία, στη Λιθουανία, στη Λετονία και σε άλλες χώρες. Συνολικά, η γλώσσα έχει πάνω από 7 εκατομμύρια ομιλητές παγκοσμίως.

 Επίσημο καθεστώς 
Τα Ταταρικά, μαζί με τα Ρωσικά, είναι η επίσημη γλώσσα της Δημοκρατίας του Ταταρστάν. Το Ταταρικό αλφάβητο βασίζεται στο Κυριλλικό με την προσθήκη μερικών επιπλέον γραμμάτων. Η Δημοκρατία του Ταταρστάν πέρασε ένα νόμο το 1999, ενώ άρχισε να ισχύει από το 2001, εγκαθιδρύοντας ένα επίσημο Ταταρικό λατινικό αλφάβητο, αν και τελικώς απορρίφθηκε από το Ταταρικό Ανώτατο Δικαστήριο το 2004. Το αραβικό και λατινικό αλφάβητο χρησιμοποιούνται ανεπίσημα. Όλες οι επίσημες πηγές στο Ταταρστάν πρέπει να χρησιμοποιούν το Κυριλλικό αλφάβητο στις ιστοσελίδες και στις εκδόσεις. Σε άλλες περιοχές, όπου τα Ταταρικά δεν έχουν επίσημο καθεστώς, η χρήση ενός συγκεκριμένου αλφαβήτου εξαρτάται από την προτίμηση του συγγραφέα.

Η ταταρική γλώσσα ήταν ντε φάκτο επίσημη γλώσσα στη Ρωσία το 1917, αλλά μόνο στην Ταταρική Αυτόνομη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία. Επίσης, τα Ταταρικά θεωρούνταν ως η επίσημη γλώσσα του Κράτους Ιντέλ-Ουράλ, ενός βραχύβιου κράτους στον Ρωσικό Εμφύλιο Πόλεμο. Επίσης, η Ρωσία των Μπολσεβίκων δεν αναγνώριζε τις επίσημες γλώσσες, με αποτέλεσμα να υπάρχουν γλώσσες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε μερικές δημοκρατίες. 

Η χρήση των Ταταρικών ξεκίνησε να μειώνεται από τη δεκαετία του 1930. Στη δεκαετία του 1980, η μελέτη και η διδασκαλία των Ταταρικών στη δημόσια εκπαίδευση είχε περιοριστεί στα αγροτικά σχολεία. Ωστόσο, οι Ταταρόφωνοι μαθητές είχαν μικρές πιθανότητες να μπουν σε κάποιο πανεπιστήμιο, επειδή η ανώτερη εκπαίδευση ήταν διαθέσιμη στα Ρωσικά σε σχεδόν αποκλειστικό επίπεδο. 

Το 2001, τα Ταταρικά θεωρούνταν ως ενδεχομένως απειλούμενη γλώσσα, ενώ τα Σιβηρικά και τα Κριμαϊκά Ταταρικά θεωρούνταν ως απειλούμενη και σοβαρά απειλούμενη, αντίστοιχα. Η ανώτερη εκπαίδευση στα Ταταρικά υπάρχει μόνο στο Ταταρστάν, και περιορίζεται σε κλασικές μελέτες. Σε άλλες περιοχές όπου τα Ταταρικά είναι πρωταρχικά ομιλούμενη γλώσσα ο αριθμός των ομιλητών και η ικανότητά τους τείνει να μειωθεί. Τα Ταταρικά είναι δημοφιλή ως γραπτή γλώσσα σε Ταταρόφωνες περιοχές όπου υπάρχουν σχολεία, στα οποία διδάσκονται τα Ταταρικά. Επίσης, τα Ταταρικά είναι η μόνη χρησιμοποιούμενη γλώσσα στις αγροτικές επαρχίες του Ταταρστάν. 

 Διάλεκτοι 
Υπάρχουν τρεις κύριες Ταταρικές διάλεκτοι: η Δυτική (Μισάρ, ταταρικά: Mişär), η Μέση (Καζάν), και η Ανατολική (Σιβηρική). Επίσης, και οι τρεις διάλεκτοι έχουν υποδιαιρέσεις. Επίσης, ο επιστήμονας Γκαμπντουλχάι Αχάτοφ, έχει συνεισφέρει σημαντικά στη μελέτη της Ταταρικής γλώσσας και των διαλέκτων της, και προσδιορίζεται ως ο ιδρυτής της σύγχρονης Ταταρικής διαλεκτολογικής σχολής. 

 Γραμματική 
Όπως και άλλες Τουρκικές γλώσσες, τα Ταταρικά είναι συγκολλητική γλώσσα.

 Κλίση των αντωνυμιών 

 Προσωπικές αντωνυμίες 
Πτώση Ενικός Πληθυντικός Ονομαστική мин min  син sin  ул ul  без bez  сез sez  алар alar Γενική минем minem  синең sineñ  аның anıñ  безнең bezneñ  сезнең sezneñ  аларның alarnıñΔοτικήмиңа miña  сиңа siña  аңа aña  безгә bezgä  сезгә sezgä  аларга alarğa Αιτιατική мине mine  сине sine  аны anı  безне bezne  сезне sezne  аларны alarnı Τοπική миндә mindä  синдә sindä  анда anda  бездә bezdä  сездә sezdä  аларда alarda Αφαιρετική миннән minnän  синнән sinnän  аннан annan  бездән bezdän  сездән sezdän  алардан alardan
Πτώση Ενικός Πληθυντικός - "Αυτός"  "εκείνος"  "Αυτά"  "Εκείνα"Ονομαστικήбу bu  шул şul  болар bolar  шулар şularΓενική моның monıñ  шуның şunıñ  боларның bolarnıñ  шуларның şularnıñ Δοτική моңа moña  шуңа şuña  боларга bolarğa  шуларга şularğa Αιτιατική моны monı  шуны şunı  боларны bolarnı  шуларны şularnıΤοπικήмонда monda  шунда şunda  боларда bolarda  шуларда şularda Αφαιρετική моннан monnan  шуннан şunnan  болардан bolardan  шулардан şulardan
+ Ερωτηματικές αντωνυμίες ΠτώσηΠοιος; Τι;Ονομαστικήкем kem  нәрсә närsä Γενική кемнең kemneñ  нәрсәнең närsäneñΔοτικήкемгә kemgä  нәрсәгә närsägä Αιτιατική кемне kemne  нәрсәне närsäne Τοπική кемдә kemdä  нәрсәдә närsädä Αφαιρετική кемнән kemnän  нәрсәдән närsädän

 Σύστημα γραφής 
Πριν το 1928, τα Ταταρικά γραφόντουσαν με το αραβικό αλφάβητο. 

Στη Σοβιετική Ένωση, μετά το 1928, τα Ταταρικά γράφονταν με ένα λατινικό αλφάβητο που ονομαζόταν Γιαναλίφ. 

Το 1939, υιοθετήθηκε το Κυριλλικό αλφάβητο, όπως και σε πολλές άλλες Τουρκικές γλώσσες στη Σοβιετική Ένωση. 

Στην Κίνα, οι Τάταροι χρησιμοποιούν ακόμα το Κυριλλικό αλφάβητο. 
 Το Ταταρικό Κυριλλικό αλφάβητο (η τρέχουσα σειρά των γραμμάτων υιοθετήθηκε το 1997):
 А а Ә ә Б б В в Г г Д д Е е Ё ё Ж ж Җ җ З з И и Й й К к Л л М м Н н Ң ң О о Ө ө П п Р р С с Т т У у Ү ү Ф ф Х х Һ һ Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я
 Το Ταταρικό Λατινικό αλφάβητο, δημιουργήθηκε επίσημα από έναν νόμο που υιοθέτησαν οι Ταταρικές αρχές, αλλά απορρίφθηκε από το Ταταρικό Ανώτατο Δικαστήριο το 2004:
 A a Ə ə B b C c Ç ç D d E e F f G g Ğ ğ H h I ı İ i J j K k Q q L l M m N n Ꞑ ꞑ O o Ɵ ɵ P p R r S s Ş ş T t U u Ü ü V v W w X x Y y Z z ’

 Λεξιλόγιο 
 әйе - äye – ναι
 юк - yuq – όχι
 исәнме (сез)/саумы (сыз) - isänme (sez)/sawmı (sız) – γεια σας
 сәлам - sälam – γεια
 сау бул (ыгыз)/хуш (ыгыз) - saw bul (ığız)/xuş (ığız) – αντίο
 зинһар өчен - zinhar öçen – παρακαλώ
 рәхмәт - räxmät – ευχαριστώ
 гәфу ит (егез) - ğafu it (egez) – με συγχωρείτε
 мин - min – εγώ
 син - sin – εσύ 
 сез - sez – εσάς
 ул - ul – αυτός / αυτή / αυτό
 без - bez – εμείς
 алар - alar – αυτοί
 милләт - millät – έθνος
 Инглизчә - Inglizçä – Αγγλικά

 Δείτε επίσης 
 Ταταρικό αλφάβητο
 Ταταρικό όνομα
 Τάταροι

 Παραπομπές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Γκαμπντουλχάι Αχάτοφ (1982). "Φρασεολογικό λεξικό της Ταταρικής γλώσσας" (monograph). Καζάν (Ρωσικά) (Tatar language)
 Γκαμπντουλχάι Αχάτοφ (1984). "Ταταρική Διαλεκτολογία" (Βιβλίο για πανεπιστημιακούς φοιτητές). Καζάν. (Ρωσικά) (Tatar language)
 Bukharaev, R., & Matthews, D. J. (2000). Historical anthology of Kazan Tatar verse: voices of eternity. Richmond, Surrey: Curzon. ISBN 0-7007-1077-9
 PEN (Organization). (1998). Tatar literature today. Kazan: Magarif Publishers.
 Poppe, N. N. (1963). Tatar manual: descriptive grammar and texts with a Tatar-English glossary. Bloomington: Indiana University.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

  (Αγγλικά)
  (Ταταρικά), (Ρωσικά)
  (Αγγλικά)
  (Ταταρικά)
 Ιστοσελίδα της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Δημοκρατίας του Ταταρστάν

 Γλωσσικές μελέτες 
 Πληροφορίες σχετικά με την ταταρική γραφή
 Βιβλίο για τη μορφολογία της ταταρικής γλώσσας(Ρωσικά)
 Μαθήματα ταταρικής γλώσσας (Ρωσικά)
 tatar.org.ru
 Tatar.com.ru: Ταταρική γλώσσα (Ρωσικά)

 Φόρουμ 
 Ταταρική λίστα αλληλογραφίας  (Αγγλικά)

 Ιστορία και τη λογοτεχνία 
 Ταταρική ποίηση  (ταταρικά)
 Ταταρική μύθοι, συμπεριλαμβανομένης της ιστορίας της Σουράλε (Ρωσικά)
 Ταταρική βιβλιοθήκη
 Ταταρική Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη (Ρωσικά) (Ταταρικά)
 Σύνδεσμοι προς άλλους ταταρικούς γλωσσικούς πόρους 

 Λεξικά 
 Ρωσοταταρικό ΔΛεξικό (α)
 Ρωσοταταρικό On-Line Λεξικό (β)
 Ρωσοταταρικό On-Line Λεξικό (γ) 
 Ρωσοταταρικό On-Line Λεξικό (δ) 
 Τουρκικά-Τατάρ On-Line Λεξικό

 Διάλογοι 
 Tatarsko-russkīe razgovory (1850) (Ταταρο-ρωσικοί διάλογοι)
Κατηγορία:Συγκολλητικές γλώσσες
Κατηγορία:Γλώσσες του Αζερμπαϊτζάν
Κατηγορία:Γλώσσες της Κίνας
Κατηγορία:Γλώσσες της Φινλανδίας
Κατηγορία:Γλώσσες του Καζακστάν
Κατηγορία:Γλώσσες της Ρωσίας
Κατηγορία:Γλώσσες της Τουρκίας
Κατηγορία:Γλώσσες της Ουκρανίας
Κατηγορία:Γλώσσες του Ουζμπεκιστάν
Κατηγορία:Τουρκικές γλώσσες