Αλέξανδρος Κοτζιάς

Ο Αλέξανδρος Κοτζιάς (Αθήνα, 27 Ιανουαρίου 1926 - Κέα,19 Σεπτεμβρίου 1992) ήταν Έλληνας κριτικός, δημοσιογράφος και λογοτέχνης.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Γεννήθηκε στην Αθήνα και ήταν δευτερότοκος γιος του Παναγιώτη Κοτζιά από την Δημητσάνα και της Ξένης Αλεξανδροπούλου από την Χαλκίδα. Αδελφός του ήταν ο συγγραφέας Κωστής Κοτζιάς. Η οικογένειά του ήταν εύπορη, αλλά καταστράφηκε οικονομικά κατά τη διάρκεια της Κατοχής, καθώς είχε προηγηθεί και ο θάνατος του πατέρα ήδη από το 1936. 

Περάτωσε τις εγκύκλιες σπουδές στην Αθήνα και εν συνεχεία εγγράφηκε στη Νομική Σχολή Αθηνών, από το 1943 μέχρι και το 1947, από την οποία όμως δεν αποφοίτησε ποτέ γιατί δεν τον ενδιέφερε. Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου, προσβλήθηκε από φυματίωση και το πατρικό του σπίτι λεηλατήθηκε και πυρπολήθηκε. Την περίοδο της στρατιωτικής του θητείας (1948-1952), επισκέφτηκε πολλά μέρη της Ελλάδας. Κατά το διάστημα 1950-1956, ασχολήθηκε με οικοδομικές επιχειρήσεις, στο πλευρό του μεγαλύτερου αδελφού του Κώστα.

Υπήρξε διευθυντής του γραφείου Τύπου της ελληνικής πρεσβείας του Λονδίνου από το 1974 μέχρι και το 1976 καθώς και διευθυντής υπηρεσιών εσωτερικού και ειδικός σύμβουλος της Γενικής Γραμματείας Τύπου και Πληροφοριών.

Πέθανε στην Κέα το 1992, όταν έπεσε με την πλάτη από ύψος τριών μέτρων. Ήταν παντρεμένος με την Ελένη Αποστόλου, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά: την Ελισάβετ και τον Παναγιώτη.

 Λογοτεχνικό έργο 
Εμφανίστηκε για πρώτη φορά στα ελληνικά Γράμματα με την δημοσίευση του διηγήματος «Πολιορκία» το 1953 στα Μαθητικά Γράμματα με θέμα τα τελευταία γεγονότα της κατοχικής περιόδου. Στη συνεχεία, δημοσίευσε πληθώρα μεταφράσεων και μυθιστορημάτων. Παράλληλα ασχολήθηκε επαγγελματικά με την δημοσιογραφία και την λογοτεχνική κριτική (1956 - 1982) συνεργαζόμενος με διάφορες εφημερίδες και περιοδικά όπως η Μεσημβρινή, Το Βήμα,  η Φιλολογική Καθημερινή, την επιμέλεια της οποίας είχε αναλάβει κατά την περίοδο 1975-1982, κ.ά. 

Κατά τη διάρκεια της Χούντας των Συνταγματάρχων, διώχθηκε για την αντιδικτατορική δράση του αφού συμμετείχε σε διάφορες αντιστασιακές οργανώσεις, ενώ συμμετείχε στην έκδοση των Δεκαοχτώ Κειμένων και υπήρξε ένας εκ των υπευθύνων της έκδοσης προκειμένου να αποφευχθεί πιθανή δίωξη στην εκδότρια των εκδόσεων Κέδρος, Νανά Καλλιανέση. Αργότερα συμμετείχε στις εκδόσεις των συλλογικών έργων Νέα Κείμενα Ι και Νέα Κείμενα ΙΙ. 

Ό Κοτζιάς σταδιοδρόμησε ως δημοσιογράφος με το περιοδικό Συνέχεια αλλα και με τις εφημερίδες Μεσημβρινή και Το Βήμα. Από το 1975 έως το 1982 ήταν επιμελητής της έκδοσης της Φιλολογικής Καθημερινής. Υπήρξε ένας εκ των σημαντικότερων μεταπολεμικών συγγραφέων ενώ για το έργο του Φανταστική Περιπέτεια (εκδόσεις Κέδρος, 1986) είχε τιμηθεί με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος το 1987. Διετέλεσε ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, της οποίας χρημάτισε σύμβουλος το 1986 και αντιπρόεδρος (1982-1984) της. 

Ό Αλέξανδρος Κοτζιάς αντλούσε την θεματολογία των έργων του κατεξοχήν από κοινωνικά θέματα. Στο έργο του κυριαρχεί ο πολιτικός και κοινωνικός προβληματισμός γύρω από τη νεώτερη ελληνική ιστορία, από τη γερμανική κατοχή και τον Εμφύλιο, ως την πτώση της απριλιανής δικτατορίας και την Μεταπολίτευση.

 Εργογραφία 

 Ποιήματα 
 Ποιήματα (Αθήνα, 1951)
 Νέα Πορεία (1962)

 Μυθιστορήματα 
 Πολιορκία (Κόσμος, Αθήνα 1953)
 Μια σκοτεινή υπόθεση (Κόσμος, Αθήνα 1954)
 Ο Εωσφόρος (Τυπ. Μπόλαρη, Αθήνα 1959)
 Η απόπειρα (Φέξης, Αθήνα 1964)
 Ο γενναίος Τηλέμαχος (Κέδρος, Αθήνα 1972)
 Αντιποίησις αρχής (Κέδρος, Αθήνα 1979)
 Φανταστική περιπέτεια (Κέδρος, Αθήνα 1985)
 Ιαγουάρος, νουβέλα (Κέδρος, Αθήνα 1987)
 Η μηχανή, νουβέλα (Κέδρος, Αθήνα 1989)
 Ο πυγμάχος (Κέδρος, Αθήνα 1991)
 Το σοκάκι (Κέδρος, Αθήνα 1992)
 Τα παιδιά του Κρόνου: νουβέλες (Ιαγουάρος / Η μηχανή / Ο πυγμάχος / Το σοκάκι) (Πατάκης, 2018)

 Θεατρικά 
 Ενοικιάζεται δωμάτιο μετ' επίπλων (Νέα Πορεία, Θεσσαλονίκη 1962)

Δοκίμια
 Ο εθνικός διχασμός (Αθήνα 1974)
 Τα φοβερά ντοκουμέντα: Επίλογος στο Γουδί. Η Δίκη των Εξ, ιστορικό δοκίμιο (Φυτράκης, Αθήνα 1975)
 Η νύχτα των μεγάλων μαχαιριών, ιστορικό δοκίμιο (Αθήνα 1975)
 Δεκαοχτώ κείμενα (Κέδρος, Αθήνα 1978)
 Λίγη ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ιστορικό δοκίμιο (Αθήνα 1980)
 Αληθομανές χαλκείον: Η ποιητική ενός πεζογράφου (Κέδρος, Αθήνα 1990)
 Εισαγωγή στην πεζογραφία του Παπαδιαμάντη, επιλογή κριτικών κειμένων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2000)

 Κριτική 
 Μεταπολεμικοί πεζογράφοι, Κριτικά κείμενα (Κέδρος, Αθήνα 1982)
 Αφηγηματικά, Κριτικά κείμενα Β΄ (Κέδρος, Αθήνα 1984)
 Η κριτική για τον Πέτρο Χάρη (Ίδρυμα Κώστας και Ελένη Ουράνη, Αθήνα 1985)
 Δοκιμιακά και άλλα, Κριτικά κείμενα Γ΄ (Κέδρος, Αθήνα 1986)
 Η αδιάπτωτη μαγεία: Παπαδιαμάντης (συμμετοχή σε συλλογικό τόμο) (Ίδρυμα Γουλανδρή - Χορν, Αθήνα, 1991)
 Τα αθηναϊκά διηγήματα και δύο δοκίμια για το χρόνο (Νεφέλη, Αθήνα 1992)
 Εθνικός διχασμός 1916 - 1917 (Ελευθεροτυπία, Αθήνα 1995)
 Γιώργος Σεφέρης  1900-1971: 45 χρόνια μετά το Νόμπελ (Ελευθεροτυπία, Αθήνα 2008)
 Η κριτική για τα βιβλία του Τηλέμαχου Αλαβέρα (Εταιρία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 2000)
 Για τον Χριστιανόπουλο - Κριτικά κείμενα για την ποίησή του (Αιγαίον, Λευκωσία 2001)
 Για τον Βαλτινό - Κριτικά κείμενα (Αιγαίον, Λευκωσία 2001)
 Για τον Βαγενά - Κριτικά κείμενα (Αιγαίον, Λευκωσία 2002)

Κριτικογραφίες
 Η μεσοπολεμική πεζογραφία. Από τον πρώτο ως τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο 1914-1939 (Σοκόλη, Αθήνα 1996)
 Η μεταπολεμική πεζογραφία. Από τον πόλεμο του '40 ως τη δικτατορία του '67 (Σοκόλη, Αθήνα 1996)

 Εισηγήσεις σε συνέδρια 
 Πρακτικά Α΄ Διεθνούς Συνεδρίου για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, Σκιάθος, 20-24 Σεπτεμβρίου 1991 (Δόμος, Αθήνα 1996)

 Μεταφράσεις 
 Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, Οι φτωχοί (Κέδρος, Αθήνα, 1977)
 Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, Μια αξιοθρήνητη ιστορία (Κέδρος, 1954)
 Γεωργίου Φίνλεϊ, Ιστορία της ελληνικής επαναστάσεως (Πρόλογος Γιάνη Κορδάτου· Σχόλια Τάσου Βουρνά, εκδόσεις Άτλας Ο.Ε., 1954)
 Άρθουρ Κέσλερ, Το μηδέν και το άπειρο (Γαλαξίας, Αθήνα 1960)
 Φραντς Κάφκα, Η δίκη (Γαλαξίας, Αθήνα 1961)
Ο κομισάριος και ο γιόγκι και άλλα δοκίμια του Arthur Koestler (Γαλαξίας, Αθήνα 1962)
 Άρνολντ Τζόουνς, Ο Κωνσταντίνος και ο εκχριστιανισμός της Ευρώπης (Γαλαξίας, Αθήνα 1962)
 Άντριου Ρόμπερτ Μπερν, Ο Μέγας Αλέξανδρος και η ελληνιστική αυτοκρατορία (Γαλαξίας, Αθήνα 1963)
 Φραντς Κάφκα, Ο Πύργος (Γαλαξίας, Αθήνα 1964)
 Φλάνερι Ο'Κόνορ, Και βιασταί αρπάζουσιν αυτήν (Εκδόσεις Φέξη, Αθήνα 1965)
 Τσέζαρε Παβέζε, Ο διάβολος στους λόφους (Κέδρος, Αθήνα 1969)
 Τζον Κένεθ Γκάλμπρεϊθ, Ο θρίαμβος: Μυθιστόρημα της σύγχρονης διπλωματίας (Παπαζήσης, Αθήνα 1969)
 Ρόμπερτ Γκρέιβς, Εγώ, ο Κλαύδιος (Γαλαξίας, Αθήνα 1970)
 Γιαν Κοτ, Σαίξπηρ ο σύγχρονός μας (Ηριδανός, Αθήνα 1970)
 Wright Louis B., Ο Σαίξπηρ και η εποχή του (Ηριδανός, Αθήνα 1970)
 Ελέιν Μόργκαν, Η καταγωγή της γυναίκας (Εκδόσεις Ράππα, Αθήνα 1976)
 Νίκος Γκατζογιάννης, Ελένη (Ελληνική Ευρωεκδοτική, Αθήνα 1983)
 Τσικαμάτσου Μονζαεμόν, Οι μάχες του Κοξίνγκα (Κέδρος, Αθήνα 1984)

 Παραπομπές  

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 «Αφιέρωμα: Αλέξανδρος Κοτζιάς», περιοδικό Χάρτης (Αθήνα), τχ. 57, Σεπτέμβριος 2003
 «Αλέξανδρος Κοτζιάς», Πανδέκτης, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

Κατηγορία:Έλληνες λογοτέχνες
Κατηγορία:Νεοέλληνες λογοτέχνες
Κατηγορία:Έλληνες κριτικοί της λογοτεχνίας