Τουρκικό συνταγματικό δημοψήφισμα του 2017

Στην Τουρκία, διεξήχθη συνταγματικό δημοψήφισμα την Κυριακή 16 Απριλίου 2017. Οι ψηφοφόροι κλήθηκαν να προεγκρίνουν ή να απορρίψουν ένα σύνολο από 18 προτεινόμενες τροποποιήσεις του τουρκικού συντάγματος, που θα μετατρέψουν το πολίτευμα της χώρας από προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία σε προεδρική κοινοβουλευτική δημοκρατία.  Όσοι ενέκριναν την αλλαγή του πολιτεύματος ψήφιζαν "ναι", ενώ όσοι την απέρριπταν, ψήφιζαν "όχι". Το αποτέλεσμα, σε ποσοστά, ήταν οριακά  υπέρ του "ναι", με το 51,4% των ψηφισάντων να συντάσσονται με αυτή την επιλογή, ενώ "όχι" ψήφισε το 48,59% των πολιτών. Σε απόλυτους αριθμούς, το "ναι" συγκέντρωσε περί τα 25,2 εκατομμύρια ψήφους, ενώ υπέρ του "όχι" τάχθηκαν 23,8 περίπου εκατομμύρια πολίτες.

Οι τροποποιήσεις αποτελούν πρόταση του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP, προφ. Α-Κε-Πε) και του ηγέτη του και προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Υπέρ των αλλαγών τάχθηκε και το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (MHP).
Στο στρατόπεδο του "όχι" συντάχθηκαν, από διαφορετική σκοπιά, τα άλλα δύο κόμματα του τουρκικού κοινοβoυλίου, το κεμαλικής ιδεολογίας Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) και το αριστερό HDP (Χα-Ντε-Πε).

Οι τροποποιήσεις, όταν περάσουν και από τη βουλή, αφενός ενισχύουν τις εκτελεστικές εξουσίες του προέδρου της δημοκρατίας, αφετέρου μειώνουν αυτές του Κοινοβουλίου και καταργούν το αξίωμα του πρωθυπουργού. Βουλευτικές και προεδρικές εκλογές, θα διεξάγονται πλέον ταυτόχρονα, κάθε πέντε χρόνια. Ακόμη, αυξάνεται ο αριθμός των βουλευτών από 550 σε 600 και αναμορφώνεται το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαστών και Εισαγγελέων (HSYK) της Τουρκίας.
313px|thumb|Πράσινος φάκελος και χαρακτηριστικό λευκο-καφέ ψηφοδέλτιο, δείγμα από αυτά που χρησιμοποιήθηκαν στο δημοψήφισμα. (Evet=Nαι, Hayir=Όχι )

Συνταγματικές τροποποιήσεις
Αρχικές προτάσεις
Στις 10 Δεκεμβρίου 2016, το AKP και το MHP κατέθεσαν 21 προτεινόμενες τροποποιήσεις του συντάγματος και ξεκίνησαν να συλλέγουν υπογραφές από μέλη του κοινοβουλίου, προκειμένου να ξεκινήσουν οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες που απαιτούνται για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος. Σε ψηφοφορίες που ακολούθησαν, 3 από αυτές τις προτάσεις απορρίφθηκαν, με τις υπόλοιπες 18 να παραμένουν. Συνοπτικά οι προτεινόμενες τροποποιήσεις είναι οι εξής:

 Περιγραφή των προτεινόμενων τροποποιήσεων #  Άρθρο  Περιγραφή τροποποίησης 1  Άρθρο 9  Η δικαστική εξουσία είναι υποχρεωμένη να ενεργεί υπό τον όρο της αμεροληψίας. 2  Άρθρο 75  Ο αριθμός των βουλευτών αυξάνεται από τους 550 στους 600. 3  Άρθρο 76  Η απαιτούμενη ηλικία για να είναι κάποιος υποψήφιος σε εκλογές μειώνεται από τα 25 στα 18 έτη, ενώ πλέον δεν απαιτείται να έχει εκπληρώσει την στρατιωτική του θητεία. Στρατιωτικοί δεν μπορούν να θέτουν υποψηφιότητα σε εκλογές. 4  Άρθρο 77  Η κοινοβουλευτική θητεία παρατείνεται από τα 4 στα 5 έτη. Οι βουλευτικές και οι προεδρικές εκλογές θα διεξάγονται την ίδια μέρα κάθε πέντε χρόνια, με τις προεδρικές να διεξάγονται και σε δεύτερο γύρο, σε περίπτωση μη εξασφάλισης πλειοψηφίας. 5  Άρθρο 87  Ο ρόλος του κοινοβουλίου είναι να: 
 Συντάσσει, μεταβάλει, καταργεί νόμους.
 Αποδέχεται διεθνείς συμβάσεις.
 Συζητά, αυξάνει ή μειώνει τον προϋπολογισμό σε ειδική επιτροπή και να αποδέχεται ή απορρίπτει αυτόν στην ολομέλειά του.
 Διορίζει 7 μέλη του HSYK
 και χρησιμοποιεί άλλες εξουσίες που περιγράφονται στο σύνταγμα 
                                                                5  Άρθρο 89  Για να ξεπεραστεί το προεδρικό βέτο, το κοινοβούλιο πρέπει να εγκρίνει το ίδιο νομοσχέδιο με απόλυτη πλειοψηφία (301 βουλευτών). 6  Άρθρο 98  Το κοινοβούλιο διορίζει το υπουργικό συμβούλιο και τον αντιπρόεδρο της χώρας μέσα από κοινοβουλευτική έρευνα, γενική συζήτηση και γραπτές ερωτήσεις. Συγκεκριμένα, ο προτεινόμενος αντιπρόεδρος θα πρέπει να απαντήσει σε γραπτές ερωτήσεις εντός 15 ημερών. 7  Άρθρο 101  Προκειμένου κάποιος να μπορεί να θέσει υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές θα πρέπει να έχει την στήριξη ενός ή περισσότερων κομμάτων που κέρδισαν 5% ή περισσότερο στις προηγούμενες βουλευτικές εκλογές και 100.000 ψηφοφόρους. Ο εκλεγμένος πρόεδρος δεν χρειάζεται πλέον να τερματίσει τη συμμετοχή στο κόμμα του, σε περίπτωση που έχει κάποια. 8  Άρθρο 104  Ο πρόεδρος γίνεται ο αρχηγός του κράτους και ο επικεφαλής της κυβέρνησης, με εξουσία να διορίζει και να απολύει τους υπουργούς και τον αντιπρόεδρο. Ο πρόεδρος μπορεί να εκδίδει εκτελεστικά διατάγματα. 9  Άρθρο 105  Το κοινοβούλιο μπορεί να ξεκινήσει κοινοβουλευτική έρευνα με απόλυτη πλειοψηφία (301). Μετά την ολοκλήρωση σχετικής έρευνας, το κοινοβούλιο μπορεί να παραπέμψει σε δίκη τον πρόεδρο, εφόσον υπάρχει πλειοψηφία 400 βουλευτών. 10  Άρθρο 106  Ο πρόεδρος μπορεί να διορίσει έναν ή περισσότερους αντιπροέδρους. Εάν η προεδρία χηρεύσει, τότε πρέπει να πραγματοποιηθούν νέες προεδρικές εκλογές εντός 45 ημερών.  11  Άρθρο 116  Ο πρόεδρος και τα τρία πέμπτα της βουλής μπορούν να αποφασίσουν την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες. 12  Άρθρο 119  Η πράξη του προέδρου να εφαρμόζει στη χώρα κατάσταση εκτάκτου ανάγκης πρέπει να διαθέτει κοινοβουλευτική έγκριση. 13  Άρθρο 125  Οι πράξεις του Προέδρου υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο. 13  Άρθρο 142  Τα στρατιωτικά δικαστήρια καταργούνται, εκτός αν έχουν συγκροτηθεί για να διερευνήσουν ενέργειες στρατιωτικών σε περίοδο πολέμου. 13  Άρθρο 146  Οι δικαστές του συνταγματικού δικαστηρίου μειώνονται από τους 15 στους 17. Ο πρόεδρος διορίζει τους 12 από τους δικαστές, ενώ οι υπόλοιποι 3 διορίζονται από το κοινοβούλιο. 14  Άρθρο 159 Το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαστών και Εισαγγελέων μετονομάζεται σε "Συμβούλιο Δικαστών και Εισαγγελέων", τα μέλη του μειώνονται στα 13 από 22 και τα τμήματά του στα 2 από 3. 4 από τα μέλη του διορίζονται από τον πρόεδρο και 7 από το κοινοβούλιο. 15  Άρθρο 161  Ο πρόεδρος καταθέτει το σχέδιο του προϋπολογισμού 75 ημέρες πριν την έναρξη του νέου φορολογικού έτους. 16  Διάφορα άρθρα  Προσαρμογή διαφόρων άρθρων του συντάγματος, που αφορούν κυρίως μεταφορά εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από την κυβέρνηση προς τον πρόεδρο.16Άρθρο 123Ο πρόεδρος έχει την εξουσία να δημιουργεί ομόσπονδα κρατίδια. 17  Προσωρινό άρθρο 21  Οι επόμενες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές θα διεξαχθούν στις 3 Νοεμβρίου 2019. 18  Εφαρμογή των τροποποιήσεων 1-17  Οι τροποποιήσεις (2, 4 και 7) να τεθούν σε ισχύ μετά τις επόμενες εκλογές, ενώ οι υπόλοιπες μετά την ορκωμοσία του νέου προέδρου.

Αποτελέσματα
ΕπαρχίαΕγγεγραμμένοι ψηφοφόροιΨηφοφόροιΈγκυραΛευκάΝαιΝαι (%)ΌχιΌχι (%)Συμμετοχή (%)Άδανα1.510.1221.302.2881.281.15121.137535.93241,83%745.219 58,17%86,24%Αντιγιαμάν390.493336.098329.9576.141 230.17669,76% 99.781 30,24%86,07%Αφιόν Καραχισάρ500.722446.104435.85410.250 281.39264,56% 154.462 35,44%89,09%Αγρί292.701208.469202.5285.941 87.257 43,08% 115.271 56,92%71,22%Ακσαράι261.111220.403215.8954.508 162.98575,49% 52.910 24,51%84,41%Αμάσειας242.414219.528215.7273.801 121.36056,26% 94.367 43,74%90,56%Άγκυρα3.853.8943.467.3643.415.75251.6121.668.60148,85%1.747.151 51,15%89,97%Αττάλεια1.636.7421.429.0761.403.83625.240 574.421 40,92% 829.415 59,08%87,31%Αρνταχάν67.43554.17852.9841.194 23.455 44,27% 29.529 55,73%80,34%Αρτβίν127.944108.868106.4782.390 49.974 46,93% 56.504 53,07%85,09%Αϊδίνιο794.509699.942687.05612.886 245.016 35,66% 442.040 64,34% 88,09%Μπαλίκεσιρ917.350824.390810.33914.051 368.741 45,50% 441.598 54,50%89,87%Μπαρτίν144.809124.867120.9043.963 67.74456,03% 53.160 43,97%86,23%Μπατμάν 96.139 36,35% 168.376 63,65%Μπαϊμπούρτ 37.62981,70% 8.431 18,30%Μπιλετσίκ 65.867 48,86% 68.954 51,14%Μπινγκιόλ 95.98772,57% 36.273 27,43%Μπιτλίς 87.85259,35% 60.170 40,65%Μπολού 120.68562,26% 73.162 37,74%Μπουρντούρ 87.45151,75% 81.550 48,25%Προύσα 987.90453,21% 868.788 46,79%Τσανάκκαλε 139.974 39,54% 213.991 60,46%Τσανκιρί 79.76073,35% 28.980 26,65%Τσορούμ 219.39464,49% 120.814 35,51%Ντενιζλί 289.984 44,53% 361.198  55,47%Ντιγιαρμπακίρ251.73332,41%525.089 67,59%Ντούζτζε 164.12270,56% 68.476 29,44%Αδριανούπολη 78.907  29,51% 188.513 70,49%Έλαζιγ 240.77471,79% 94.620 28,81%Ερζινκάν 80.90360,50% 52.816 39,50%Ερζερούμ 300.58974,48% 103.007 25,52%Εσκίσεχιρ 236.994 42,43% 321.623 57,57%Γκαζιαντέπ 603.95462,45% 363.136 37,55%Κερασούντα 164.56761,66% 102.329 38,34%Γκιουμούσχανε 54.60175,16% 18.050 24,84%Χακάρι 41.104 32,42% 85.689 67,58%Χατάι401.40545,65%477.978 54,35%Ιγδίρ 30.817 34,80% 57.736 65,20%Ισπάρτα 148.91756,04% 116.809 43,96%Κωνσταντινούπολη4.479.27248,65%4.728.318 51,35%Σμύρνη870.65831,20%1.919.745 68,80%Καχραμάνμαρας 458.34973,96% 161.395 26,04%Καραμπούκ 88.96960,68% 57.646 39,32%Καραμάν 94.28963,85% 53.386 36,15%Καρς 70.92050,98% 68.189 49,02%Κασταμονής 147.53064,82% 80.078 35,18%Καισάρεια 557.39767,76% 265.239 32,24%Κιλίς44.46164,09%24.91235,91%Κιρίκαλε 103.78462,42% 62.478 37,58%Σαράντα Εκκλησιές 68.552 26,87% 170.574 71,33%Κίρσεχιρ 72.36353,25% 63.520 46,75%Κοτζάελι 650.33656,69% 496.925 43,31% Ικόνιο928.60272,88%345.61027,12%Κιουτάχεια 261.27570,31% 110.314 29,69% Μαλάτεια 323.63869,57% 141.539 30,43%Μανίσα 417.386 45,67% 496.622 54,33%Μαρντίν 149.733 40,98% 215.653 59,02%Μερσίνη 387.611 35,98% 689.748 64,02%Μούγλα 184.507 30,70% 416.584  69,30%Μους 87.31450,56% 85.370 49,44%Νεβσεχίρ 117.54865,59% 61.663 34,41%Νίγδη 118.14159,80% 79.427 40,20%Ορντού 275.32861,89% 169.544 38,11%Οσμανίγιε 169.91857,84% 123.860 42,16%Ριζούντα 155.02875,55% 50.158 24,45%Σαγγάριος 413.07868,06% 193.897 31,94% Σαμψούντα 507.30363,55% 290.932 36,45%Σανλιούρφα 599.07370,82% 246.835 29,18%Σιίρτ 69.121 47,81% 74.365 52,19%Σινώπη 73.32457,75% 53.651 42,25%Σιρνάκ58.60728,30%148.482 71,70%Σεβάστεια 262.40471,28% 105.730 28,72%Ραιδεστός 242.247 38,91% 380.348 61,09%Τοκάτη 226.83563,18% 132.188 36,82%Τραπεζούντα 316.30866,45% 159.681 33,55%Τουνσελί9.85919,59%40.478 80,41%Ουσάκ 109.263 47,03% 123.053 52,97%Βαν193.58442,72%259.575 57,28%Γιάλοβα71.92949,73%72.708 50,27%Γιοζγκάτ 179.91174,27% 62.338 25,73%Ζονγκουλντάκ 186.197 49,35% 191.117 50,65%Πανεθνικά αποτελέσματα 58.366.647 49.799.163 48.934.116 865.047 25.157.02551,41% 23.777.091 48,59% 85,32%

Παραπομπές

Τουρκια
2017