Δαμιανός Μάθεσης

Ο Δαμιανός Μάθεσης ήταν έλληνας αξιωματικός και ανώτατο στέλεχος του ΚΚΕ. Η δράση του κατά την περίοδο της μεταξικής δικτατορίας υπήρξε αντικείμενο διαφωνιών. Δεν υπήρξε ποτέ μέλος Παλιάς Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, όπως έχει λάθος έχει υποστηριχθεί. Κατηγορήθηκε σαν πράκτορας των αρχών ασφαλείας, οπότε και απομακρύνθηκε από το ΚΚΕ.

Βιογραφία
Νεανικά χρόνια - η δράση του στο ΚΚΕ
Ο Δαμιανός Μάθεσης γεννήθηκε γύρω στο 1900 και υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στο ναυτικό. Συνέχισε ως μόνιμος, φοίτησε σε στρατιωτική Σχολή της Μεγάλης Βρετανίας και έγινε αξιωματικός της αεροπορίας. Έγινε μέλος του ΚΚΕ γύρω στο 1927, παραιτήθηκε από την αεροπορία και μετέβη μυστικά για σπουδές και κατάρτιση στη Σοβιετική Ένωση το 1931. Στη Μόσχα με το ψευδώνυμο «Στρατηγός» ήταν καθηγητής στο ελληνικό τμήμα της Λενινιστικής Σχολής.Νεφελούδης (2007), σελ. 226-227

Το 1935 επέστρεψε στην Ελλάδα και εκλέχθηκε μέλος της Κ.Ε του ΚΚΕ στο 6ο Συνέδριο το 1935.Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ (2012), σελ. 286 Ήταν άμεσος συνεργάτης του Ζαχαριάδη και ο κύριος σύνδεσμος μεταξύ του ΚΚΕ και πυρήνων αριστερών αξιωματικών του στρατού.

Η δράση του την περίοδο της Δικτατορίας Μεταξά
Κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας του Μεταξά πέρασε στην παρανομία όντας στην ηγεσία του κόμματος και, στις αρχές του πολέμου, ήταν το μόνο στέλεχος από την καθοδήγηση του ΚΚΕ μαζί με τον Μήτσο Παπαγιάννη που διέφυγε τη σύλληψη. Μετά τη σύλληψη της τριμελούς Γραμματείας του ΚΚΕ Νεφελούδη-Σκλάβαινα-Παρτσαλίδη τον Απρίλιο του 1938 την καθοδήγηση του κόμματος ανέλαβαν τα μέλη του Πολιτικού Γραφείου Γιώργης Σιάντος και Νίκος Πλουμπίδης. Ο Πλουμπίδης συνελήφθη τον Μάιο του 1939 και ο Σιάντος τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου. Τον Δεκέμβριο του 1939 συγκροτήθηκε η Παλιά Κεντρική Επιτροπή (ΠΚΕ).Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ (2012), σελ.342-343 Αντίθετα με ό,τι υποστηρίζεται ο Μάθεσης ούτε συνδέθηκε, ούτε έλαβε μέρος σε συνεδρίαση της ΠΚΕ. Ο Μάθεσης στο μεταξύ είχε απομονωθεί. 

Συγκεκριμένα, τον Μάιο του 1939 ο αρχηγός του ΚΚΕ Νίκος Ζαχαριάδης, έγκλειστος στις φυλακές της Κέρκυρας στην Αχτίνα Θ', έπειτα από πληροφορίες νεοσυλληφθέντων που ανέφεραν πως ο Δαμιανός Μάθεσης ήταν κι εκείνος πράκτορας των αρχών ασφαλείας, με σύμφωνη γνώμη των Νεφελούδη – Παρτσαλίδη,  δίνει εντολή στο μέλος του Πολιτικού Γραφείου Γιάννη Μιχαηλίδη να υπογράψει δήλωση ούτως ώστε να ελευθερωθεί, να ξανασυνδεθεί με τα παράνομα μέλη του κόμματος και να ξεκαθαρίσει το κόμμα από τους πράκτορες που δρούσαν στους κόλπους του.Νεφελούδης (2007), σελ. 226-234 Ωστόσο η προσπάθεια του Μιχαηλίδη δεν τελεσφόρησε και ο ρόλος του Μάθεση δεν εξιχνιάστηκε. Τον Δεκέμβριο του 1939 οι Μανιαδάκης - Παξινός κατασκεύασαν την Προσωρινή Διοίκηση του ΚΚΕ με τον Μιχαηλίδη και στελέχη του ΚΚΕ που είχαν περάσει στην υπηρεσία της Ασφάλειας, όπως οι Μιχάλης Τυρίμος, Δημήτρης Κουτσογιάννης, Τηλέμαχος Μύτλας και Μανώλης Μανωλέας. Το επόμενο διάστημα η ΠΚΕ ήρθε σε σφοδρή αντιπαράθεση με την ΠΔ ανταλλάσοντας κατηγορίες για χαφιεδισμό.Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ (2012), σελ.342-345

Ο Ζαχαριάδης κατά την παραμονή του στην Κέρκυρα υποστήριξε ότι η σύλληψή του από την Ασφάλεια τον Σεπτέμβριο του 1936 ήταν έργο του ΜάθεσηΝεφελούδης (2007), σελ. 106. Αποτέλεσμα της καταγγελίας του Ζαχαριάδη ήταν ο Μάθεσης να απομονωθεί από τα υπόλοιπα μέλη του ΚΚΕ και να τεθεί εκτός της παράνομης ΚΕ.Ροδάκης (2007), σελ. 139-142 Επίσης, στις αρχές του 1940 κατήγγειλε την ΠΚΕ σαν "χαφιέδικη σφηκοφωλιά των Μάθεση-Παπαγιάννη".Ελεφάντης (1976), σελ. 289 

Κατοχή - Αντίσταση
Ο Μάθεσης κατά τη διάρκεια της κατοχής δραστηριοποιήθηκε μεταξύ των αξιωματικών, στρατολόγησε αρκετούς στην οργάνωση Οι φίλοι του λαού που την παρέδωσε στην επανασυγκροτηθείσα Κ.Ε του ΚΚΕ. Πολλοί αξιωματικοί της οργάνωσής του διετέλεσαν στρατιωτικά στελέχη του ΕΛΑΣ.Φαράκος (2004), σελ. 428-429

Ο ίδιος δεν εντάχθηκε ούτε στο ΕΑΜ, ούτε στον ΕΛΑΣ λόγω των κατηγοριών του ως πράκτορα των αρχών ασφαλείας.
Οι εναντίον του καταγγελίες ("Παλιός πράκτορας του εχθρού") δεν αποσύρθηκαν ούτε όταν το 1946 η υπόθεσή του επανεξετάστηκε, ωστόσο η περίπτωσή του δεν έχει ακόμη πλήρως διευκρινισθεί. Το υπόλοιπο της ζωής του έζησε στην Αθήνα, χωρίς ενεργό πολιτική συμμετοχή.

Ο Δαμιανός Μάθεσης πέθανε στις αρχές της δεκαετίας του 1980.

Πηγές
 Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, Α΄ τόμος 1919-1949, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2012
 Άγγελος Ελεφάντης: Η επαγγελία της αδύνατης Επανάστασης:ΚΚΕ και αστισμός στο Μεσοπόλεμο, Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα 1976
 Βασίλης Νεφελούδης "Ακτίνα Θ'", Εκδόσεις της Εστίας, Αθήνα 2007
 Περικλής Ροδάκης "Νίκος Ζαχαριάδης", Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 2007
 Γρηγόρης Φαράκος "Β' Παγκόσμιος Πόλεμος: Σχέσεις του ΚΚΕ και Διεθνούς Κομμουνιστικού Κέντρου", εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2004
 Θανάσης Χατζής, "Η Νικηφόρα Επανάσταση που χάθηκε", εκδόσεις Φιλίστωρ, Αθήνα 1996

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Έλληνες κομμουνιστές
Κατηγορία:Έλληνες αξιωματικοί της Πολεμικής Αεροπορίας