Καναδικό Αρκτικό Αρχιπέλαγος

Το Καναδικό Αρκτικό Αρχιπέλαγος, επίσης γνωστό ως Αρκτικό Αρχιπέλαγος, είναι μια ομάδα νησιών βορείως του ηπειρωτικού Καναδά.

Στο άκρο της Βορείου Αμερικής και καλύπτοντας περίπου 1.424.500 τ.χλμ., η ομάδα αυτή των 36.563 νησιών του Αρκτικού ωκεανού αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος της έκτασης του Βορείου Καναδά – το μεγαλύτερο μέρος του Νούναβουτ και μέρος των Βορειοδυτικών ΕδαφώνMarsh, James H., ed. 1988. "Arctic Archipelago " The Canadian Encyclopedia. Toronto: Hurtig Publishers.. Το Καναδικό Αρκτικό Αρχιπέλαγος παρουσιάζει κάποιες επιπτώσεις της παγκόσμιας υπερθέρμανσηςThinning of the Arctic Sea-Ice CoverArctic sea ice decline: Faster than forecast, με κάποιες εκτιμήσεις από υπολογιστές να καθορίζουν τη συνεισφορά στην άνοδο του επιπέδου της θάλασσας από το λιώσιμο των πάγων εκεί, περίπου στα 3,5 εκατοστά μέχρι το 2100

 Ιστορία 
Οι βρετανικές διεκδικήσεις των νησιών (British Arctic territories, 16ος αιώνας–1880) είχαν βασιστεί στην εξερεύνηση τη δεκαετία του 1570 από τον Άγγλο θαλασσοπόρο και εξερευνητή Μάρτιν Φρόμπισερ. Αρχικά (1870–80) η καναδική κυριαρχία περιοριζόταν μόνο στο μέρος των νησιών που απολήγανε στο ωκεάνιο οροπέδιο Φοξ (Foxe Basin), τον Κόλπο Χάντσον, και ο Πορθμός του Χάντσον. Αυτή επεκτάθηκε σε όλα τα νησιά το 1880 με τη μεταφορά της (κυριαρχίας) από τη Βρετανία στον Καναδά. Η Περιφέρεια Φράνκλιν (District of Franklin) – δημιουργήθηκε το 1895 – ήταν η διοικητική περιφέρεια που περιελάμβανε σχεδόν όλο το αρχιπέλαγος, και η οποία διαλύθηκε με τη δημιουργία του Νούναβουτ το 1999. Ο Καναδάς διεκδικεί όλα τα ύδατα των Βορειοδυτικών Περασμάτων ως καναδικά εθνικά ύδατα. Όμως, οι ΗΠΑ και οι περισσότερες χώρες με θαλάσσια σύνορα θεωρούν αυτά τα ύδατα διεθνή. Οι διαφωνίες για το στάτους των στενών έχουν εγείρει καναδικές ανησυχίες για την περιβαλλοντολογική πολιτική, την εθνική ασφάλεια, και γενικά για την κυριαρχία. Η Νήσος Χανς στον πορθμό του Νερς, ανατολικά της Νήσου Έλσμιρ, είναι περιοχή που διεκδικούν αυτή τη στιγμή ο Καναδάς και η Δανία.

 Γεωγραφία 
Το αρχιπέλαγος εκτείνεται δυτικά προς ανατολικά περίπου 2.400 χιλιόμετρα, και 1.900 από την ηπειρωτική χώρα έως το ακρωτήριο Κολούμπια, το βορειότερο σημείο της Νήσου Έλσμιρ (και του Καναδά). Συνορεύει στα δυτικά με τη Θάλασσα Μποφόρ, στα βορειοδυτικά με τον Αρκτικό ωκεανό, στα ανατολικά με τη Γροιλανδία, τον Κόλπο του Μπάφιν, και στα νότια με τον Κόλπο Χάντσον και τον ηπειρωτικό Καναδά. Τα διάφορα νησιά και χωρίζονται μεταξύ τους και από την ηπειρωτική χώρα με μια σειρά από υδάτινους διαδρόμους που συνολικά είναι γνωστοί ως Βορειοδυτικά Περάσματα (ή Βορειοδυτικό Πέρασμα). Δύο μεγάλες χερσόνησοι, η Χερσόνησος Μπούθια και η Χερσόνησος Μέλβιλ, εκτείνονται από τα βόρεια στην ηπειρωτική χώρα.

Το αρχιπέλαγος περιλαμβάνει 36.563 νησιά, εκ των οποίων τα 94 κατατάσσονται ως μεγάλα, έχοντας έκταση από 130 χλμ2, και έχοντας συνολική έκταση 1.400.000 χλμ2. Τα νησιά του αρχιπελάγους με έκταση πάνω από 10.000 χλμ2 είναι, με φθίνουσα σειρά:

 Όνομα  Τοποθεσία* Έκταση χλμ2 Κατάταξη έκτασης  Πληθυσμός(2001) Κόσμος Καναδάς Νήσος Μπάφιν  ΝΟΥ 507.451  5  1  9.563 Νήσος Βικτόρια  ΒΕ, ΝΟΥ 217.291 8  2  1.707 Νήσος Έλσμιρ  ΝΟΥ 196.236 10  3  168 Νήσος Μπανκς  ΒΕ 70.028 24  5  114 Νήσος Ντέβον  ΝΟΥ 55.247 27  6  0 Νήσος Άξελ Χάιμπεργκ  ΝΟΥ  43.178 32  7  0 Νήσος Μέλβιλ ΒΕ, ΝΟΥ  42.149 33  8  0 Νήσος Σαουθάμπτον  ΝΟΥ  41.214  34  9  718 Νήσος Πρίγκιπα Ουαλίας  ΝΟΥ  33.339 40  10  0 Νήσος Σόμερσετ  ΝΟΥ  24.786 46  12  0 Νήσος Μπάθερστ  ΝΟΥ 16.042 54  13  0 Νήσος Πρίγκιπα Πάτρικ  ΒΕ  15.848 55  14  0 Νήσος Βασιλιά Ουίλιαμ  ΝΟΥ 13.111 61  15  1.279 Νήσος Έλεφ Ρίνγκνες  ΝΟΥ  11.295 69  16  0 Νήσος Μπάιλοτ  ΝΟΥ  11.067  72  17  0* ΒΕ = Βορειοδυτικά Εδάφη, ΝΟΥ = Νούναβουτ

Μετά τη Γροιλανδία, το αρχιπέλαγος είναι η μεγαλύτερη αρκτική έκταση του κόσμου. Το κλίμα των νησιών είναι πολικό, και το έδαφος είναι κυρίως τούνδρα εκτός από τις ορεινές περιοχές. Τα περισσότερα νησιά είναι ακατοίκητα. Η ανθρώπινοι καταυλισμοί είναι διασκορπισμένοι και με μικρή πυκνότητα, αποτελούμενοι κυρίως από παραλιακούς καταυλισμούς Ινουίτ στα νοτιότερα νησιά.

 Χάρτης Νησιών Καναδικού Αρκτικού Αρχιπελάγους 

 Δείτε επίσης 
 Κατάλογος νησιών του Καναδά ανά έκταση

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 

 Aiken, S.G., M.J. Dallwitz, L.L. Consaul, et al. Flora of the Canadian Arctic Archipelago: Descriptions, Illustrations, Identification, and Information Retrieval[CD]. Ottawa: NRC Research Press; Ottawa: Canadian Museum of Nature, 2007. ISBN 978-0-660-19727-2.
 Aiken, S. G., Laurie Lynn Consaul, and M. J. Dallwitz. Grasses of the Canadian Arctic Archipelago. Ottawa: Research Division, Canadian Museum of Nature, 1995.

 Bouchard, Giselle. Freshwater Diatom Biogeography of the Canadian Arctic Archipelago. Ottawa: Library and Archives Canada, 2005. ISBN 0-494-01424-5
 Brown, Roger James Evan. Permafrost in the Canadian Arctic Archipelago. National Research Council of Canada, Division of Building Research, 1972.
 Cota GF, LW Cooper, DA Darby, and IL Larsen. 2006. "Unexpectedly High Radioactivity Burdens in Ice-Rafted Sediments from the Canadian Arctic Archipelago". The Science of the Total Environment. 366, no. 1: 253-61.
 Dunphy, Michael. Validation of a modelling system for tides in the Canadian Arctic Archipelago. Canadian technical report of hydrography and ocean sciences, 243. Dartmouth, N.S.: Fisheries and Oceans Canada, 2005.

 Hamilton, Paul B., Konrad Gajewski, David E. Atkinson, and David R.S. Lean. 2001. "Physical and Chemical Limnology of 204 Lakes from the Canadian Arctic Archipelago". Hydrobiologia. 457, no. 1/3: 133-148.
 Mi︠a︡rss, Tiĭu, Mark V. H. Wilson, and R. Thorsteinsson. Silurian and Lower Devonian Thelodonts and Putative Chondrichthyans from the Canadian Arctic Archipelago. Special papers in palaeontology, no. 75. London: Palaeontological Association, 2006. ISBN 0-901702-99-4
 Michel, C Ingram, R G, and L R Harris. 2006. "Variability in Oceanographic and Ecological Processes in the Canadian Arctic Archipelago". Progress in Oceanography. 71, no. 2: 379.
 Porsild, A.E. The Vascular Plants of the Western Canadian Arctic Archipelago. Ottawa: E. Cloutier, Queen's printer, 1955.
 Rae, R. W. Climate of the Canadian Arctic Archipelago. Toronto: Canada Dept. of Transport, 1951.
 Thorsteinsson, R., and Ulrich Mayr. The Sedimentary Rocks of Devon Island, Canadian Arctic Archipelago. Ottawa, Canada: Geological Survey of Canada, 1987. ISBN 0-660-12319-3
 Van der Baaren, Augustine, and S. J. Prinsenberg. Geostrophic transport estimates from the Canadian Arctic Archipelago. Dartmouth, N.S.: Ocean Sciences Division, Maritimes Region, Fisheries and Oceans Canada, Bedford Institute of Oceanography, 2002.

Κατηγορία:Γεωγραφία του Καναδά