1η Στρατιά (Ελλάδα)

Η 1η Στρατιά «Αχιλλέας» (Ελληνικό Στρατηγείο Επιχειρήσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΕΣΕΕΕ / Hellenic European Union Operations Headquarters, EL EU OHQ) ήταν μείζων επιχειρησιακός σχηματισμός του Ελληνικού Στρατού και η μόνη ποτέ, υπαρκτή στρατιά στην Ελλάδα. Αποτελούσε τη μεγαλύτερη χερσαία διοίκηση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και ήταν υπεύθυνη για τη διασφάλιση της εδαφικής ακεραιότητας του μεγαλύτερου μέρους του χερσαίου χώρου της Ελλάδας, δεδομένου ότι η περιοχή ευθύνης που κάλυπτε, εκτείνεται σε μήκος 1.240 χιλιομέτρων μεθορίου. Έδρευε στη Λάρισα.

 Ιστορία 
Η 1η Στρατιά συγκροτήθηκε στις αρχές του 1912, συμμετέχοντας σε όλους τους πολέμους, αρχής γενομένης από τους Βαλκανικούς Πολέμους με τον τίτλο «Στρατιά» ή «Τμήμα Στρατιάς». Η 1η Στρατιά έλαβε τη νέα της μορφή στις 20 Φεβρουαρίου 1947, κατά τη διάρκεια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου, με έδρα τον Βόλο. Υπό τη δικαιοδοσία της βρίσκονταν το Β΄ Σώμα Στρατού και Γ΄ Σώμα Στρατού με πρώτο διοικητή τον Αντιστράτηγο Δημήτριο Γιατζή. Το 1949 μετακινήθηκε στην Κοζάνη και από το 1952 εδρεύει στη Λάρισα. Από την επανένταξη της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ το 1980 έως την 1η Ιουλίου 1999, λειτουργούσε ως εθνικό και χερσαίο συμμαχικό στρατηγείο. Την 1η Ιουλίου με την υπαγωγή του συμμαχικού στρατηγείου στο ΓΕΕΘΑ, αποδεσμεύτηκε από τις συμμαχικές δραστηριότητες.

Διάφορες πηγές αναφέρουν λανθασμένα την ύπαρξη της 1ης Στρατιάς κατά τη διάρκεια του ελληνο-ιταλικού πολέμου και τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα (1940–1941). Ο Ελληνικός Στρατός δεν εμπεριείχε διοίκηση επιπέδου στρατιάς εκείνη την περίοδο. Στις 15 Αυγούστου 1940, τα ελληνικά στρατεύματα ήταν ανεπτυγμένα σε πέντε σώματα στρατού, τρεις ταξιαρχίες και το Φρουραρχείο Θεσσαλονίκης.Hellenic Land Army niehorster.org

Η 1η Στρατιά έπαψε επισήμως να υφίσταται στις 14 Ιανουαρίου 2026, όταν ολοκληρώθηκε η διαδικασία κατάργησης του ιστορικού σχηματισμού με την αλλαγή της επιγραφής στο στρατηγείο της στη Λάρισα και την τυπική ολοκλήρωση των διοικητικών ενεργειών για τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων της στη νέα δομή Γενικής Επιθεώρησης Στρατού (ΓΕΠΣ). Αυτή η εξέλιξη ήταν το αποκορύφωμα του ευρύτερου σχεδίου αναδιοργάνωσης των Ενόπλων Δυνάμεων που είχε ανακοινωθεί το 2025 και προέβλεπε την απλοποίηση της δομής διοίκησης και την εξοικονόμηση πόρων, σηματοδοτώντας το τέλος ενός από τους μακροβιότερους διοικητικούς σχηματισμούς του Στρατού Ξηράς. 

 Επιχειρησιακή Δράση 
Τον Ιούλιο του 2005, η 1η Στρατιά ορίστηκε ως Μητρικό Στρατηγείο της EL EU-OHQ, ενώ τον Φεβρουάριο του 2007 μεταφέρθηκε στις σημερινές του εγκαταστάσεις. Τον Ιούνιο του 2009 διεξήχθη επιτυχώς η άσκηση διαχείρισης κρίσεων MILEX 2009 και χαρακτηρίστηκε ως πλήρως επιχειρησιακό αρχηγείο, ικανό να αναλάβει επιχειρήσεις διαχείρισης κρίσεων υπό την διοίκηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Σύμφωνα με το άρθρο 43 της Συμφωνίας της Λισαβώνας, οι ΕΕ αποφάσισε ότι μπορεί να λάβει μέρος σε επιχειρήσεις όπως:
 Κοινές επιχειρήσεις αφοπλισμού
 Ανθρωπιστική βοήθεια και διάσωση
 Στρατιωτικές συμβουλές και βοήθεια
 Πρόληψη συγκρούσεων και διατήρηση της ειρήνης
 Δυνάμεις μάχης για διαχείριση κρίσεων, συμπεριλαμβανομένης της ειρηνευτικής διαδικασίας και της σταθεροποίησης μετά τη σύγκρουση.

Η 1η Στρατιά/EL EU-OHQ ορίσθηκε ως Επιχειρησιακό Στρατηγείο της Επιχείρησης Ασπίδες (EUNAVFOR ASPIDES) που αποφασίστηκε στις 8 Φεβρουαρίου 2024, με ισχύ για ένα έτος από τις 19 Φεβρουαρίου 2024. Αποστολής της είναι η διασφάλιση της ελευθερίας Ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, στα στενά του Baab al-Mandab και τα στενά του Ορμούζ, τον κόλπο του Άντεν, την Αραβική Θάλασσα, τον κόλπο του Ομάν και τον Περσικό κόλπο. Στρατηγικός στόχος σύμφωνα με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2024/583 είναι η διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας με την αποστολή πολεμικών πλοίων για τη συνοδεία σκαφών εντός της προαναφερόμενης περιοχής. Ως Διοικητής της Επιχείρησης ορίστηκε ο Αρχιπλοίαρχος (απχος) Βασίλειος Γρυπάρης του Πολεμικού Ναυτικού της Ελλάδας, εποπτευόμενος από τη Στρατιωτική Επιτροπή της ΕΕ (EU Military Committee - EUMC), στην οποία υποβάλλει εκθέσεις σε τακτά χρονικά διαστήματα, ενώ ο πολιτικός έλεγχος και η στρατηγική διεύθυνση της επιχείρησης ασκείται από την Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας (Political and Security Committee - PSC).

 Έμβλημα 
Το έμβλημα της 1ης Στρατιάς αποτελείται από μια αρχαία μακεδονική ασπίδα με τον 16άκτινο Ήλιο της Βεργίνας, σύμβολο της Μακεδονικής δυναστείας που απεικονίζεται στη λάρνακα του Φιλίππου Β΄ και υιοθετήθηκε το 1984. Συμβολίζει την αποφασιστικότητα, τη δύναμη και τη θέληση της 1ης Στρατιάς.1η ΣΤΡΑΤΙΑ  army.gr

Ο θυρεός εμπεριέχει το ρητό «ΕΣΤ' ΑΝ ΤΗΝ ΑΥΤΗΝ ΟΔΟΝ ΙΗ» (εφόσον πορεύεται τον ίδιο δρόμο) από το 1969. Πρόκειται για απόσπασμα της απάντησης των Αθηναίων προς τον Μαρδόνιο πριν από τη Μάχη των Πλαταιών το 479πΧ, όπου ο Μαρδόνιος προσέφερε όρους ειρήνης στους Αθηναίους, με την ελπίδα της διαίρεσης των ελληνικών δυνάμεων. Οι Αθηναίοι ανταποκρίθηκαν με τον όρο ότι «Όσο ο ήλιος θα ακολουθεί την ίδια πορεία, όπως και τώρα, εμείς δεν θα έρθουμε ποτέ σε συμβιβασμό με τον Ξέρξη».

 Διάρθρωση 
Η 1η Στρατιά «Αχιλλέας» / European Union-Operations Headquarters / Ελληνικό Στρατηγείο Επιχειρήσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU-OHQ/ΕΣΕΕΕ) έδρευε στη Λάρισα και είχε υπό την εποπτεία της:
 Τη Διοίκηση Πυροβολικού 1ης Στρατιάς (ΔΠΒ/1ης Στρατιάς)
 Την 180η Μοίρα Κατευθυνόμενων Βλημάτων μέσου βεληνεκούς HAWK (180η ΜΚ/Β «XΩK»)
 Την 181η Μοίρα Κατευθυνόμενων Βλημάτων μέσου βεληνεκούς HAWK (181η ΜΚ/Β «XΩK»)
 Την 182η Μοίρα Κατευθυνόμενων Βλημάτων μικρού βεληνεκούς TOR-M1 (182η ΜΚ/Β TOR-M1)
 Το 485ο Τάγμα Διαβιβάσεων (485ο ΤΔΒ)
 Το 728ο Τάγμα Μηχανικού (728ο ΤΜΧ)
 Το 730ο Τάγμα Μηχανικού Γεφυροσκευής (730ο ΤΜΧ Γ/Φ)
 Το 882ο Τάγμα Εφοδιασμού - Μεταφορών (882ο ΤΕΜ)
 Τον 950ο Λόχο Στρατονομίας (950ος ΛΣΝ)
 Την 1η Μεραρχία Πεζικού (Ι ΜΠ) «Σμύρνη» με έδρα τη Βέροια που με τη σειρά της εποπτεύει:
 Τον Λόχο Στρατηγείου της 1ης Μεραρχίας Πεζικού (Λ.Σ. 1ης ΜΠ)
 Τον 1ο Λόχο Διαβιβάσεων (1ος ΛΔΒ)
 Τη Διακλαδική Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων (ΔΔΕΕ - πρώην 13η Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων/13η ΔΕΕ) με έδρα την Αθήνα που με τη σειρά της εποπτεύει:
 Το Ειδικό Τμήμα Αλεξιπτωτιστών (ΕΤΑ) με έδρα τη Νέα Πέραμο.
 Τη Ζ΄ Μοίρα Αμφιβίων Καταδρομών (Ζ΄ ΜΑΚ) με έδρα τη Νέα Πέραμο.
 Δύο επιχειρησιακές ομάδες της Διοίκησης Υποβρυχίων Καταστροφών (ΔΥΚ) με έδρα τη Νέα Πέραμο.
 Την 31η Μοίρα Επιχειρήσεων Έρευνας Διάσωσης (31 ΜΕΕΔ) με έδρα την Ελευσίνα.
 Το Τμήμα Ναυτικών Ειδικών Επιχειρήσεων (ΤΝΕΕ) με έδρα τη Νέα Πέραμο.
 Τη Μονάδα Αεροπορικών Ειδικών Επιχειρήσεων (ΜΑΕΕ) με έδρα την Πάχη.
 Τις υπόλοιπες Μοίρες Αμφίβιων Καταδρομών
 Α΄ Μοίρα Αμφίβιων Καταδρομών (Α΄ ΜΑΚ) με έδρα τη Ρόδο.
 Γ΄ Μοίρα Αμφίβιων καταδρομών (Γ΄ ΜΑΚ) με έδρα τη Χίο.
 Η΄ Μοίρα Αμφίβιων Καταδρομών (Η΄ ΜΑΚ) με έδρα τη Λέσβο.
 Θ΄ Μοίρα Αμφίβιων Καταδρομών (Θ΄ ΜΑΚ) με έδρα τη Σάμο.
 Ι΄ Μοίρα Αμφίβιων Καταδρομών (Ι΄ ΜΑΚ) με έδρα την Κω.
 Τον Λόχο Διαβιβάσεων (πρώην 13ος Λόχος Διαβιβάσεων) με έδρα τη Νέα Πέραμο.
 Τη Μονάδα Υποστήριξης Ειδικών Επιχειρήσεων (πρώην 13ος Λόχος Τεχνικού) με έδρα τη Νέα Πέραμο.
 Την 1η Ταξιαρχία Καταδρομών - Αλεξιπτωτιστών (1η ΤΑΞΚ/Δ-ΑΛ) «Ελ Αλαμέιν» με έδρα τη Ρεντίνα που εποπτεύει:
 Το 1ο Σύνταγμα Καταδρομών (1ο Σ/Κ) στον οποίο ανήκουν:
 Ο 14ος Λόχος Διαβιβάσεων (14ος ΛΔΒ) με έδρα τη Ρεντίνα.
 Η Β΄ Μοίρα Καταδρομών (Β΄ ΜΚ/Δ) με έδρα τη Νάουσα.
 Η Ε΄ Μοίρα Καταδρομών (Ε΄ ΜΚ/Δ) με έδρα τη Δράμα.
 Το 2ο Σύνταγμα Αλεξιπτωτιστών (2ο ΣΑΛ)
 Ο 18ος Λόχος Διαβιβάσεων (18ος ΛΔΒ)
 Η 1η Μοίρα Αλεξιπτωτιστών (1η ΜΑΛ) με έδρα το Μάλεμε.
 Η 2η Μοίρα Αλεξιπτωτιστών (2η ΜΑΛ) με έδρα τον Ασπρόπυργο.
 Την 32η Ταξιαρχία Πεζοναυτών (32η ΤΑΞ ΠΖΝ) «Μοράβας» με έδρα τον Βόλο, η οποία εποπτεύει:
 Τον Λόχο Διοικήσεως (ΛΔ 32ης ΤΑΞ ΠΖΝ)
 Την 32η Ίλη Μέσων Αρμάτων (32η ΙΜΑ)
 Τον 32ο Λόχο Διαβιβάσεων (32ος ΛΔΒ)
 Τον 32ος Λόχος Μηχανικού Πεζοναυτών (32ος ΛΜΧ ΠΖΝ)
 Την 32η Μοίρα Πεδινού Πυροβολικού (32η ΜΠΠ)
 Την 32η Πυροβολαρχία Αντιαεροπορικού Πυροβολικού (32η ΠΕΑ/Π)
 Το 32ο Τάγμα Υποστηρίξεως (32ο ΤΥΠ)
 Το 505ο Τάγμα Πεζοναυτών (505ο ΤΠΖΝ)
 Το 521ο Τάγμα Πεζοναυτών (521ο ΤΠΖΝ)
 Το 575ο Τάγμα Πεζοναυτών (575ο ΤΠΖΝ)
 Την 71η Αερομεταφερόμενη Ταξιαρχία (71η Α/Μ ΤΑΞ) «Πόντος», με έδρα τη Νέα Σάντα, η οποία εποπτεύει:
 Τον Λόχο Στρατηγείου (Λ.Σ. 71ης Α/Μ ΤΑΞ)
 Τον 71ο Λόχο Διαβιβάσεων (71ος ΛΔΒ)
 Τον 71ο Λόχο Μηχανικού (71ος ΛΜΧ)
 Την 71η Πυροβολαρχία Αντιαεροπορικού Πυροβολικού (71η ΠΕΑ/Π)
 Το 71ο Τάγμα Υποστηρίξεως (71ο ΤΥΠ)
 Την 116η Αερομεταφερόμενη Μοίρα Πεδινού Πυροβολικού (116η Α/Μ ΜΠΠ)
 Το 595ο Αερομεταφερόμενο Τάγμα Πεζικού (595ο Α/Μ ΤΠ)
 Το 596ο Αερομεταφερόμενο Τάγμα Πεζικού (596ο Α/Μ ΤΠ)
 Το 601ο Αερομεταφερόμενο Τάγμα Πεζικού (601ο Α/Μ ΤΠ)
 Την 1η Ταξιαρχία Αεροπορίας Στρατού (1η ΤΑΞΑΣ) «Κιλκίς-Λαχανά» με έδρα το στρατιωτικό αεροδρόμιο Στεφανοβικείου Μαγνησίας, η οποία εποπτεύει:
 Τον Λόχο Στρατηγείου (Λ.Σ. 1ης ΤΑΞΑΣ)
 Τον 17ο Λόχο Διαβιβάσεων (17ος ΛΔΒ)
 Το 1ο Τάγμα Επιθετικών Ελικοπτέρων (1ο ΤΕΕ/Π)
 Το 2ο Τάγμα Επιθετικών Ελικοπτέρων (2ο ΤΕΕ/Π)
 Το 1ο Τάγμα Ελικοπτέρων Αεροπορίας Στρατού (1ο ΤΕΑΣ)
 Το 1ο Τάγμα Υποστηρίξεως Αεροδρομίου (1ο ΤΥΑΔ)
 Το 307ο Τάγμα Υποστηρίξεως (307ο ΤΥΠ)
 Το 2ο Συγκρότημα Αεροπορίας Στρατού (2ο ΣΥΑΣ) με έδρα το αεροδρόμιο Πάχης.
 Το 2ο Τάγμα Ελικοπτέρων Αεροπορίας Στρατού (2ο ΤΕΑΣ), στην Πάχη.
 Το 4ο Τάγμα Ελικοπτέρων Αεροπορίας Στρατού (4ο ΤΕΑΣ), στην Πάχη.
 Το 2ο Τάγμα Υποστηρίξεως Αεροδρομίου (2ο ΤΥΑΔ), στην Πάχη.
 Το 3ο Τάγμα Ελικοπτέρων Αεροπορίας Στρατού ( 3ο ΤΕΑΣ) με έδρα το στρατιωτικό αεροδρόμιο Αλεξάνδρειας Ημαθίας.
 Την Σχολή Αεροπορίας Στρατού (ΣΑΣ), στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας.
 Το Κέντρο Εκπαιδεύσεως Αεροπορίας Στρατού (ΚΕΑΣ), στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας.
 Την 2η Μηχανοκίνητη Μεραρχία Πεζικού (ΙΙ Μ/Κ ΜΠ) «Ελασσών» με έδρα την Έδεσσα που με τη σειρά της εποπτεύει:
 Τον Λόχο Στρατηγείου (Λ.Σ. 2ης Μ/Κ ΠΖ)
 Το 2ο Λόχο Διαβιβάσεων (2ο ΛΔΒ)
 Τη Διοίκηση Πυροβολικού (ΔΠΒ/2 Μ/Κ ΜΠ)
 Την 162η Μοίρα Βαρέως Πυροβολικού (162η ΜΒΠ)
 Την 172η Μοίρα Ελαφρού Αντιαεροπορικού Πυροβολικού (172η ΜΕΑ/ΑΠ)
 Την 24η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία (XXIV ΤΘΤ) «1ο Σύνταγμα Ιππικού Φλώρινα», η οποία υπάγεται διοικητικά στη ΙΙ Μ/Κ ΜΠ και με έδρα το Λιτόχωρο, η οποία εποπτεύει:
 Την Ίλη Στρατηγείου (ΙΣ 24ης ΤΘΤ)
 Την 23η Επιλαρχία Μέσων Αρμάτων (23η ΕΜΑ)
 Τον 24ο Λόχο Μηχανικού (24ος ΛΜΧ)
 Τον 24ο Λόχο Διαβιβάσεων (24ος ΛΔΒ)
 Την 24η Επιλαρχία Υποστηρίξεως (24η Ε.ΥΠ)
 Την 26η Επιλαρχία Μέσων Αρμάτων (26η ΕΜΑ)
 Την 137η Αυτοκινούμενη Μοίρα Μέσου Πυροβολικού (137η Α/Κ ΜΜΠ)
 Το 592ο Μηχανοποιημένο Τάγμα Πεζικού - Ειδικό Κέντρο Εκπαιδεύσεως (592ο Μ/Π ΤΠ - ΕΚΕ)
 Το 647ο Μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού (647ο Μ/Κ ΤΠ)
 Την 33η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία Πεζικού (33η ΤΑΞ ΠΖ) «Κυδωνίων», η οποία υπάγεται διοικητικά στη ΙΙ Μ/Κ ΜΠ και με έδρα το Πολύκαστρο, η οποία εποπτεύει:
 Τον Λόχο Στρατηγείου (Λ.Σ. 33ης Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ)
 Την 33η Επιλαρχία Μέσων Αρμάτων (33η ΕΜΑ)
 Τον 33ο Λόχο Αντιαρματικών (33ος ΛΑ-Τ)
 Τον 33ο Λόχο Διαβιβάσεων (33ος ΛΔΒ)
 Τον 33ο Λόχο Μηχανικού (33ος ΛΜΧ)
 Το 33ο Τάγμα Υποστηρίξεως (33ο ΤΥΠ)
 Την 104η Αυτοκινούμενη Μοίρα Μέσου Πυροβολικού (104η Α/Κ ΜΜΠ)
 Το 506ο Μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού (506ο Μ/Κ ΤΠ)
 Το 525ο Μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού (525ο Μ/Κ ΤΠ)
 Την 34η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία Πεζικού (34η ΤΑΞ ΠΖ) «Απόσπασμα Συνταγματάρχου Διαλέτη», η οποία υπάγεται διοικητικά στη ΙΙ Μ/Κ ΜΠ και με έδρα την Άσσηρο, η οποία εποπτεύει:
 Τον Λόχο Στρατηγείου (Λ.Σ. 34 Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ)
 Την 34η Επιλαρχία Μέσων Αρμάτων (34η ΕΜΑ)
 Τον 34ο Λόχο Αντιαρματικών (34ος ΛΑ-Τ)
 Τον 34ο Λόχο Διαβιβάσεων (34ος ΛΔΒ)
 Τον 34ο Λόχο Μηχανικού (34ος ΛΜΧ)
 Το 34ο Τάγμα Υποστηρίξεως (34ο ΤΥΠ)
 Την 108η Αυτοκινούμενη Μοίρα Μέσου Πυροβολικού (108η Α/Κ ΜΜΠ)
 Το 501ο Μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού (501ο Μ/Κ ΤΠ)
 Το 507ο Μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού (507ο Μ/Κ ΤΠ)

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 




Κατηγορία:Στρατιωτικοί σχηματισμοί της Ελλάδας
Κατηγορία:Ελληνικός Στρατός