Εκλογές στην Γκάνα

Στην Γκάνα διενεργούνται εκλογές για πρόεδρο και για κοινοβούλιο κάθε 4 χρόνια. Η θητεία του προέδρου είναι τετραετής και μπορεί να ανανεωθεί συνεχόμενα για το ίδιο πρόσωπο μόνο μία φορά. Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.

 Πρόσφατες γενικές εκλογές (2024) 

 Προηγούμενες προεδρικές εκλογές 
 1960 
Οι προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν για πρώτη φορά στη Γκάνα στις 27 Απριλίου 1960. Οι εκλογές πραγματοποιήθηκαν παράλληλα με ένα δημοψήφισμα για τη δημιουργία μιας δημοκρατίας με εκτελεστική προεδρία. Ο νικητής των εκλογών θα γινόταν ο πρώτος πρόεδρος της χώρας, εάν εγκρινόταν το νέο δημοκρατικό σύνταγμα, πράγμα που συνέβη.
Υπήρχαν μόνο δύο υποψήφιοι: ο Κβάμε Νκρούμαχ, εν ενεργεία πρωθυπουργός και ηγέτης του Κόμματος του Λαού της Συνέλευσης (Convention People's Party) και ο Τζ. Μπ. Ντάνκουα, ηγέτης του Ενωμένου Κόμματος (United Party) και ένας από τους Έξι Μεγάλους.  Ο Νκρούμαχ εξελέγη πρόεδρος με ποσοστό 89%.

Μετά τη νίκη του στις εκλογές και την έγκριση του νέου συντάγματος στο ταυτόχρονο δημοψήφισμα, ο Νκρούμαχ ορκίστηκε Πρόεδρος την 1η Ιουλίου 1960, αντικαθιστώντας τον Γενικό Κυβερνήτη Ουίλιαμ Χέαρ ως αρχηγό κράτους. Ο Ντάνκουα φυλακίστηκε το επόμενο έτος βάσει του Νόμος περί Προληπτικής Κράτησης (Preventive Detention Act), αλλά παρέμεινε κρατούμενος μόνο για έναν χρόνο. Μετά την απελευθέρωσή του, εξελέγη πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου της Γκάνας. Φυλακίστηκε ξανά το 1964 και πέθανε στη φυλακή.

 1979 
Οι προεδρικές διεξήχθησαν μαζί με τις βουλευτικές. Δείτε στην αντίστοιχη ενότητα Γενικές εκλογές.

 1992 
Στις 3 Νοεμβρίου 1992 διεξήχθησαν προεδρικές εκλογές στην Γκάνα. Ήταν οι πρώτες εκλογές που διεξήχθησαν στη χώρα από τις γενικές εκλογές του 1979, και μόλις οι τέταρτες εκλογές οποιουδήποτε είδους από τότε που η χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της το 1957.

Ο Τζέρι Ρόουλινγκς, ο οποίος ηγείτο της χώρας από την κατάληψη της εξουσίας με πραξικόπημα το 1981, είχε διστακτικά συμφωνήσει να διεξαγάγει πολυκομματικές εκλογές νωρίτερα τον ίδιο χρόνο.

Ο Ρόουλινγκς έθεσε υποψηφιότητα ως ο υποψήφιος της Προοδευτικής Συμμαχίας, η οποία περιλάμβανε το NDC, και κέρδισε το 58,4% των ψήφων, ποσοστό επαρκές για να κερδίσει χωρίς να χρειαστεί δεύτερος γύρος.
Η συμμετοχή των ψηφοφόρων διαμορφώθηκε στο 50,2%.Ντίτερ Νόλεν, Michael Krennerich & Bernhard Thibaut (1999) Elections in Africa: A data handbook, p. 438 

Η αντιπολίτευση κατηγόρησε τον Ρόουλινγκς και τους υποστηρικτές του ότι ενεπλάκησαν σε μαζική νοθεία, συμπεριλαμβανομένης της αλλοίωσης των αποτελεσμάτων μετά την πιστοποίησή τους και της παραγέμισης καλπών.

Ωστόσο, οι διεθνείς παρατηρητές δήλωσαν ότι οι εκλογές ήταν ελεύθερες και δίκαιες.

Παρά τις αντιδράσεις, η νίκη του Ρόουλινγκς σηματοδότησε την επιστροφή στη συνταγματική διακυβέρνηση και την έναρξη της Τέταρτης Δημοκρατίας της Γκάνας.

 1996-σήμερα 
Από το 1996 έως σήμερα, οι προεδρικές εκλογές διεξάγονται μαζί με τις βουλευτικές.

 Γενικές εκλογές 
 1979 
Γενικές εκλογές διεξήχθησαν στην Γκάνα στις 18 Ιουνίου 1979, με δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στις 9 Ιουλίου 1979.
Οι προεδρικές εκλογές οδήγησαν στη νίκη του Χίλα Λίμαν του Κόμματος του Λαού της Συνέλευσης (PNP), ο οποίος έλαβε το 62% των ψήφων στον δεύτερο γύρο.Ντίτερ Νόλεν, Michael Krennerich & Bernhard Thibaut (1999) Elections in Africa: A data handbook, p438 
Το κόμμα του, το PNP, κέρδισε 71 από τις 140 έδρες στο Κοινοβούλιο.

 1996 
Στις 7 Δεκεμβρίου 1996 διεξήχθησαν γενικές εκλογές.
Στις προεδρικές εκλογές, ο εν ενεργεία πρόεδρος Τζέρι Ρόουλινγκς του [[Εθνικό Δημοκρατικό Κογκρέσο (Γκάνα)]|NDC]] επανεξελέγη σε έναν μόνο γύρο, κερδίζοντας τον Τζον Κουφούορ της Μεγάλης Συμμαχίας (που καθοδηγούνταν από το Νέο Πατριωτικό Κόμμα του Κουφούορ) με 57% των ψήφων.

Το NDC διατήρησε την πλειοψηφία του στο Κοινοβούλιο, κερδίζοντας 133 από τις 200 έδρες.

Σε αντίθεση με τις γενικές εκλογές του 1992, αυτές οι εκλογές δεν αμαυρώθηκαν από αμφισβητήσεις.

Μετά τις αμφιλεγόμενες εκλογές του 1992, είχαν γίνει πολλές εκλογικές μεταρρυθμίσεις με σκοπό την αύξηση της αντιληπτής δικαιοσύνης της εκλογικής διαδικασίας και τη θέσπιση μέτρων για την πρόληψη της νοθείας. Αυτό συνέβαλε στο ότι οι εκλογές του 1996 θεωρήθηκαν ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός για τη δημοκρατία στη Γκάνα.

 2000 
Στις 7 Δεκεμβρίου 2000 διεξήχθησαν γενικές εκλογές, με τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών να ακολουθεί στις 28 Δεκεμβρίου.Elections in Ghana African Elections Database Οι προεδρικές εκλογές σηματοδότησαν μια κρίσιμη στιγμή, καθώς οδήγησαν στην πρώτη ειρηνική αλλαγή εξουσίας μέσω της κάλπης στην ιστορία της χώρας. Στον πρώτο γύρο της ψηφοφορίας, ο Τζον Κουφούορ του Νέου Πατριωτικού Κόμματος (NPP) προηγήθηκε. Καθώς κανένας υποψήφιος δεν εξασφάλισε την απόλυτη πλειοψηφία στον πρώτο γύρο, η εκλογή οδηγήθηκε σε δεύτερο γύρο, όπου ο Κουφούορ νίκησε  με πσοσοτό 57% τον Άτα-Μιλς του NDC , ο οποίος έλαβε 43%.
Το NPP κέρδισε επίσης τις περισσότερες έδρες στις κοινοβουλευτικές εκλογές, δίνοντας τέλος στην οκταετή κυριαρχία του NDC. Ωστόσο, με 99 από τις 200 έδρες, υπολειπόταν δύο εδρών για να έχει την απόλυτη πλειοψηφία.

 2004 
Στις 7 Δεκεμβρίου 2004 διεξήχθησαν γενικές εκλογές. Οι προεδρικές εκλογές οδήγησαν στη νίκη του εν ενεργεία προέδρου Τζον Κουφούορ του Νέου Πατριωτικού Κόμματος (NPP). Ο Κουφούορ κέρδισε τον αντίπαλό του, Τζον Άτα-Μιλς του Εθνικού Δημοκρατικού Κογκρέσου (NDC), στον πρώτο γύρο με ποσοστό 52,45%. Ο Τζον Άτα-Μιλς του NDC έλαβε 44,64%. Το ποσοστό του Κουφούορ ήταν αρκετό για να κερδίσει χωρίς να χρειαστεί δεύτερος γύρος. Στις κοινοβουλευτικές εκλογές, το NPP κέρδισε την απόλυτη πλειοψηφία. Το Κοινοβούλιο διευρύνθηκε στις 230 έδρες. Το NPP κέρδισε 128 έδρες, το NDC 94 και 8 έδρες περιήλθαν σε ανεξάρτητους/λοιπούς υποψηφίους.Elections in 2004 IPU

2008 
Στις γενικές εκλογές του 2008, Πρόεδρος είχε εκλεγεί ο Άτα Μιλς. Μετά τον αδόκητο θάνατο του Προέδρου Τζον Άτα Μιλς, στις 24 Ιουλίου 2012, προσωρινός Πρόεδρος ανέλαβε ο Αντιπρόεδρος Τζον Ντραμάνι Μαχάμα, μέχρι το Δεκέμβριο του 2012, οπότε έγιναν εκλογές. Στις 6 Αυγούστου 2012 ανέλαβε Αντιπρόεδρος ο Κουέζι Μπέκοε Αμισάχ-Άρθουρ.

2012 
Οι προεδρικές εκλογές του 2012 έγιναν στις 7 Δεκεμβρίου για την εκλογή Προέδρου και των μελών της Εθνοσυνέλευσης σε 275 εκλογικές περιφέρειες. Εξαιτίας προβλημάτων με μερικές από τις μηχανές για βιομετρικό τρόπο εξακρίβωσης ταυτότητας, ορισμένοι ψηφοφόροι δεν μπόρεσαν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα, με αποτέλεσμα η ψηφοφορία να παραταθεί ως το Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012.

Πρόεδρος επανεξελέγη ο Τζον Μαχάμα με ποσοστό 50,7% από τον πρώτο γύρο, με τον αντίπαλό του, Νάνα Ακούφο-Άντο να λαμβάνει 47,74%.BBC News - Ghana election: John Mahama declared winner Η Αντιπολίτευση κατήγγειλε την παραποίηση των αποτελεσμάτων από την Εφορευτική Επιτροπή. Λίγο πριν την ανακήρυξη των αποτελεσμάτων, η αστυνομία έκανε χρήση δακρυγόνων και διέλυσε τους διαδηλωτές που διαμαρτύρονταν έξω από το κτήριο της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής.

 Προεδρικές εκλογές 
ΥποψήφιοςΚόμμαΨήφοι%Τζον Ντραμάνι ΜαχάμαΕθνικό Δημοκρατικό Κογκρέσο5.574.76150,70Νάνα Ακούφο-ΆντοΝέο Πατριωτικό Κόμμα5.248.89847,74Πάα Κουέζι ΝτούομΠροοδευτικό Κόμμα του Λαού64.3620,59Χένρι Χέρμπερτ ΛαρτέιΜέγα Λαϊκό Κόμμα (Great Consolidated Popular Party)38.2230,35Αγιάριγκα ΧασάνΕθνική Σύμβαση του Λαού24.6170,22Μάικλ Αμπού Σακάρα ΦόστερΚόμμα Σύμβασης του Λαού20.3230,18Τζέικομπ Οσέι Γιεμπόα Ανεξάρτητος15.2010,14Ακουάζι Αντάι ΟντίκεΚόμμα Ενωτικό Μέτωπο8.8770,08Άκυρα/λευκά ψηφοδέλτια251.720–Σύνολο11.246.982100Εγγεγραμμένοι/συμμετοχή14.158.89079,43Πηγή: Εκλογική Επιτροπή της Γκάνα

Βουλευτικές εκλογές 
ΚόμμαΨήφοι%Έδρες+/–Εθνικό Δημοκρατικό Κογκρέσο  120Νέο Πατριωτικό Κόμμα  94Εθνική Σύμβαση του Λαού  1Ανεξάρτητοι  2Δεν έχουν ανακηρυχθεί––58–Άκυρα/λευκά –––Σύνολο  2750Εγγεγραμμένοι/συμμετοχή14.158.890 ––Πηγή: GhanaWeb , με τελευταία ενημέρωση την 11η Δεκεμβρίου 2012

 2016 

Στις εκλογές, το 2016, πρόεδρος εξελέγη ο Νάνα Ακούφο-Άντο.

 2020

 Βουλευτικές εκλογές 
Στη Χρυσή Ακτή διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές τα έτη 1927, 1931, 1935, 1939, 1944, 1946, 1951, 1954 και 1956.
Έπειτα, στην Γκάνα διεξήχθησαν τα έτη 1965, 1969, 1979 (μαζί με τις προεδρικές), 1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016, 2020 και 2024 (από το 1996 και μετά μαζί με τις προεδρικές).

Δημοψηφίσματα 
Δημοψηφίσματα στην Γκάνα διεξήχθησαν τα έτη 1960, 1964, 1978, 1992.

 1956
Ένα δημοψήφισμα διεξήχθη στην Βρετανική Τογκολάνδη  στις 9 Μαΐου 1956 διεξήχθη δημοψήφισμα για να αποφασιστεί το καθεστώς της περιοχής.

Από τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, η περιοχή ήταν Εντολή της Κοινωνίας των Εθνών υπό Βρετανικό έλεγχο και έγινε Έδαφος υπό Καθεστώς Κηδεμονίας των Ηνωμένων Εθνών μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το δημοψήφισμα έδωσε στους κατοίκους την επιλογή:
Να παραμείνουν Έδαφος υπό Καθεστώς Κηδεμονίας μέχρι το γειτονικό Γαλλικό Τόγκολαντ να αποφασίσει για το μέλλον του, ή
Να γίνουν μέρος της μελλοντικής Γκάνα (τότε αποικία Χρυσή Ακτή).
Το Κογκρέσο του Τόγκολαντ, με έδρα τους Έβε, έκανε εκστρατεία κατά της ενσωμάτωσης και προτιμούσε την ένωση με το Γαλλικό Τόγκολαντ.
Το τελικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, που διεξήχθη υπό την επίβλεψη του ΟΗΕ, ήταν:

Ενσωμάτωση με τη Γκάνα:  93.095,	58,0%.
Συνέχιση του Καθεστώτος Κηδεμονίας του ΟΗΕ:	67.492,	42,0%.
Σύνολο Ψήφων:	160.587,	100%
Εγγεγραμμένοι Ψηφοφόροι/Συμμετοχή	194.230/82,7%
Πηγή: Ηνωμλένα Έθνη

 1960 
Στις 27 Απριλίου 1960 διεξήχθη ένα συνταγματικό δημοψήφισμα. Το κύριο ζήτημα ήταν η αλλαγή του καθεστώτος της Γκάνας από συνταγματική μοναρχία με την Ελισάβετ Β΄ του Ηνωμένου Βασιλείου ως αρχηγό κράτους, σε δημοκρατία με προεδρικό σύστημα διακυβέρνησης. Το δημοψήφισμα υπερψηφίστηκε με ποσοστό 88,4%.

 1964 
Ένα ακόμα δημοψήφισμα διενεργήθηκε στις 31 Ιανουαρίου 1964. Αυτό ενίσχυσε τις εξουσίες του προέδρου Νκρούμαχ και μετέτρεψε τη χώρα σε μονοκομματικό κράτος (με επίσημο αποτέλεσμα 99,91% υπέρ και με φερόμενη συμμετοχή 96,5%).Seth Anthony (1969) "The State of Ghana", African Affairs Vol. 68, No. 273, pp337–339 

 1978
Στις 30 Μαρτίου 1978 διεξήχθη δημοψήφισμα για το σύστημα διακυβέρνησης. Το δημοψήφισμα έθεσε το εξής ερώτημα:Εγκρίνετε ή όχι το ενδεχόμενο κάποια μορφή Κυβέρνησης Ένωσης να καταστεί η βάση του πολιτικού συστήματος της Γκάνας;Για το δημοψήφισμα είχαν εγγραφεί 4.497.803 ψηφοφόροι. Υπέρ (Κυβέρνηση Ένωσης - UNIGOV) ψήφισαν 1.372.427 (60,11%) έναντι 910.386 (39,89%) που καταψήφισαν.

 1992 
Στις 28 Απριλίου 1992 διεξήχθη δημοψήφισμα για ένα νέο σύνταγμα. Το νέο σύνταγμα προέβλεπε:
Την επανεισαγωγή της πολυκομματικής πολιτικής (μετά από χρόνια στρατιωτικής διακυβέρνησης).
Τη διάκριση των εξουσιών μεταξύ του προέδρου και του κοινοβουλίου. Το νέο σύνταγμα υπερψηφίστηκε με 92,59% και το ποσοστό συμμετοχής ήταν 69%. Το αποτέλεσμα άνοιξε τον δρόμο για τη διεξαγωγή των πρώτων πολυκομματικών προεδρικών και βουλευτικών εκλογών αργότερα το 1992, σηματοδοτώντας την έναρξη της Τέταρτης Δημοκρατίας της Γκάνας.

 2018 

 Παραπομπές 

   *