Μοιρολόγια

μικρογραφία| δεξιά | Η Μάρω κι ο Γιάννος, Μοιρολόι Δράμας.

Ιστορία
Τα μοιρολόγια έχουν πανάρχαιη καταγωγή και συνεχίζονται αδιακόπως από την αρχαιότητα μέχρι τη σημερινή εποχήΣε κάποιες περιοχές της Ελλάδας και κυρίως στη Μάνη..

Στην Αρχαία Ελλάδα κάνουν την εμφάνιση τους ήδη από την εποχή του Ομήρου. Στην Ιλιάδα υπάρχουν τρία μοιρολόγια στις ραψωδίες Ψ και Ω, όπου στο πρώτο ο Αχιλλέας θρηνεί τον ΠάτροκλοΟ φίλος μοιρολογεί το φίλο., ενώ στο δεύτερο και στο τρίτο θρηνούν η ΑνδρομάχηΗ γυναίκα μοιρολογεί τον άντρα της. και η ΕκάβηΗ μητέρα μοιρολογεί το παιδί της. τον Έκτορα αντίστοιχα. Μάλιστα στο μοιρολόι στο νεκρό Έκτορα, οι γυναίκες που ακολουθούν τα θρηνητικά τραγούδια των αοιδών, αποτελούν έναν προπομπό των σημερινών Μοιρολογήστρων.

Στα νεώτερα χρόνια τα μοιρολόγια βρίσκονται στο απόγειο της καλλιέργειας τους, αλλά και στη σημερινή τους μορφή, κυρίως κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, όπου αποκτούν και χαρακτηριστικά κλέφτικων τραγουδιών. Έχουν υμνητικό και επαινετικό χαρακτήρα, εγκωμιάζοντας το νεκρό και εκφράζοντας το πόνο της απώλειας.

Κατηγορίες μοιρολογιών
Τα μοιρολόγια σύμφωνα με το περιεχόμενο και το χαρακτήρα τους μπορούν να υπαχθούν στις εξής κατηγορίες:

Επαινετικά μοιρολόγια, τα οποία εκφράζουν με τρόπο άμεσο τις αρετές και τα χαρίσματα των νεκρών.
Αλληγορικά μοιρολόγια, τα οποία χρησιμοποιούν αλληγορίες προκειμένου να εγκωμιάσουν το νεκρό, όπου παρομοιάζεται με τον ήλιο, το φεγγάρι κτλ.
Μοιρολόγια του «Κάτω Κόσμου και του Χάρου».

Ακολουθεί ενδεικτικό αλληγορικό μοιρολόιΑποτελεί και δημοτικό τραγούδι..

Είχα μηλιά στην πόρτα μου και δέντρο στην αυλή μου,
και τέντα κατακόκκινη το σπίτι σκεπασμένο,
και κυπαρίσσι ολόχρυσο κι ήμουν ακουμπισμένη,
είχα κι ασημομάντηλο στο σπίτι κρεμασμένο.
Τώρα η μηλιά μαράθηκε, το δέντρο ξεριζώθη,
κι η τέντα κατακόκκινη, κι εκείνη μαύρη εγίνη,
το κυπαρίσσι το χρυσό, έπεσε και τσακίστη,
τ' ασημομάντηλο έσβησε, το σπίτι δε φωτάει.

Μάνη
Τα μοιρολόγια καλλιεργήθηκαν ιδιαίτερα στη Μάνη. Σε εκείνη την περιοχή το μοιρολόι αποτελεί δραστηριότητα που ασκούν κυρίως γυναίκες. Πρόκειται για ιδιαίτερα έντονα μοιρολόγια, τα οποία χαρακτηρίζονται μορφολογικά από τον οκτασύλλαβο στίχο και από τη χρήση αυτοσχεδιασμών. 

Μοιρολόγια με οκτασύλλαβο στίχο έχουν καταγραφεί και στην περιοχή της νότιας κοίλης Λακεδαίμονος, καθώς στην περιοχή αυτή εγκαταστάθηκαν αρκετές οικογένειες από τη Μάνη στα μετεπαναστατικά κυρίως χρόνια, φέρνοντας μαζί τους, όπως είναι φυσικό άλλωστε, στοιχεία της τοπικής τους παράδοσης.Δημήτρης Θ. Κατσουλάκος, Η νότια κοίλη Λακεδαίμων και τα μοιρολόγια της, Εκδ. 24 Γράμματα, Αθήνα 20223, σ. 38.

Σημειώσεις

Παραπομπές

Κατηγορία:Παραδόσεις
Κατηγορία:Ταφικά έθιμα
Κατηγορία:Κοινωνική φιλοσοφία
Κατηγορία:Προφορική επικοινωνία
Κατηγορία:Συμπεριφορά
Κατηγορία:Επιτάφιοι λόγοι