Bitter Lemons

Το Bitter Lemons  είναι βιβλίο ταξιδιωτικών εντυπώσεων του Άγγλου συγγραφέα Λώρενς Ντάρελ

Πλαίσιο συγγραφής
Ο Λώρενς Ντάρελ έρχεται στην Κύπρο το 1953 και μένει σε αυτήν μέχρι το 1956. Κατά τη διάρκεια της εκεί παραμονής του διδάσκει Αγγλικά στο Παγκύπριο Γυμνάσιο, ενώ διετέλεσε και διευθυντής του Γραφείου Τύπου και Πληροφορίων της αποικιοκρατικής διοίκησης. Επίσης κυβερνητικός εκπρόσωπος και διευθυντής της ραδιοφωνίας και της εκπαίδευσης.Ευριπίδης Κλεόπας, «Κυνικός και φιλέλλην(Ο ρόλος του Λώρενς Ντάρελ στην Κύπρο», Νέα Εστία, τομ.177,τχ.1865 (Μάρτιος 2015), σελ.226 Οι εντυπώσεις από την παραμονή του στο νησί καταγράφηκαν στο βιβλίο ταξιδιωτικών εντυπώσεων Πικρολέμονα.Βασιλική Καραγιάννη, «Η Κύπρος (1953-1956) μέσα από τα Bitter-Lemons-Lawrence Durell: Φιλέλλην ή αποικιοκράτης;», Κυπριακαί Σπουδαί, τομ.ΞΖ'-ΞΗ' (2003-2004),σελ.385

Η εικόνα της Κύπρου στα Πικρολέμoνα του Ντάρελ
Στα Πικρολέμονα , σχολιάζει ο Κλεόπας, έχουμε τη σύγκρουση δύο ρόλων , δύο στάσεων απέναντι στην Κύπρο: «του ξένου που έχει υιοθετήσει την ελληνική κουλτούρα, αναζητώντας έναν προσωπικό παράδεισο, και αυτόν του Βρετανού υπαλλήλου που υπηρετεί την αποικιοκρατική κυβέρνηση και τα συμφέροντά της»Ευριπίδης Κλεόπας, «Κυνικός και φιλέλλην(Ο ρόλος του Λώρενς Ντάρελ στην Κύπρο», Νέα Εστία, τομ.177,τχ.1865 (Μάρτιος 2015), σελ.229 Για τον Ντάρελ η Κύπρος ανήκει στην Ανατολή και όχι στην Ευρώπη. Οι κάτοικοι του νησιού συγκεντρώνουν όλα εκείνα τα οριενταλιστικά χαρακτηριστικά, καθώς τους χαρακτηρίζει: μπαμπού, ανώριμοι, γραφικοί, αστείοι, ακαλλιέργητοι, οκνηροί, κινούμενοι με βραδείς ρυθμούς  χαρακτηριστικά ανατολίτικους, κουτσομπόλιδες, κρυψίβουλοι και ανειλικρινείς , ρέπουν σε παζαρέματα. Όμως δεν κρύβει τη συμπάθειά του προς τους απλούς αγρότες του νησιού τους ανόθευτους από τον δυτικό πολιτισμό.Βασιλική Καραγιάννη, «Η Κύπρος (1953-1956) μέσα από τα Bitter-Lemons-Lawrence Durell: Φιλέλλην ή αποικιοκράτης;», Κυπριακαί Σπουδαί, τομ.ΞΖ'-ΞΗ' (2003-2004),σελ.390-391 Αυτό που εξαίρει ο Ντάρελ είναι η γραφικότητα, η πνευματικότητα, οι παραδοσιακές αξίες, το έντονο θρησκευτικό συναίσθημα, ο ρομαντισμός, η απλότητα, η φυσικότητα, η γαλήνη και η ηρεμία. Ό, τι δηλαδή έχει πλέον χαθεί από τη Δύση.Βασιλική Καραγιάννη, «Η Κύπρος (1953-1956) μέσα από τα Bitter-Lemons-Lawrence Durell: Φιλέλλην ή αποικιοκράτης;», Κυπριακαί Σπουδαί, τομ.ΞΖ'-ΞΗ' (2003-2004),σελ.392 Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στον φανατισμό, τη συνακόλουθη βία και τις ακρότητες που συνεπάγεται η προβολή της Ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα. Στην προσπάθειά του ο Ντάρελ να παρουσιάσει τους Κύπριους ως παραδοσιακά αγγλόφιλους και σταθερά φίλα διακείμενους προς τους αποικιοκράτες παρουσιάζει ως αποκλειστικά υπεύθυνη την ελληνική κυβέρνηση στην μεταστροφή της στάσης των Κυπρίων.Βασιλική Καραγιάννη, «Η Κύπρος (1953-1956) μέσα από τα Bitter-Lemons-Lawrence Durell: Φιλέλλην ή αποικιοκράτης;», Κυπριακαί Σπουδαί, τομ.ΞΖ'-ΞΗ' (2003-2004),σελ.398 Τα Πικρολέμονα του Ντάρελ, μπορεί να φιλοδοξούν να είναι ένα ταξιδιωτικό κείμενο, ωστόσο είναι ένα απολογητικό κείμενο της Βρετανικής αποικιοκρατίας.Βασιλική Καραγιάννη, «Η Κύπρος (1953-1956) μέσα από τα Bitter-Lemons-Lawrence Durell: Φιλέλλην ή αποικιοκράτης;», Κυπριακαί Σπουδαί, τομ.ΞΖ'-ΞΗ' (2003-2004),σελ.408

Απήχηση του έργου
Το έργο πρωτοεκδόθηκε το 1957 από τις εκδόσεις Faber and Faber Ltd,Βασιλική Καραγιάννη, «Η Κύπρος (1953-1956) μέσα από τα Bitter-Lemons-Lawrence Durell: Φιλέλλην ή αποικιοκράτης;», Κυπριακαί Σπουδαί, τομ.ΞΖ'-ΞΗ' (2003-2004),σελ.385, υποσ.2 και επαινέθηκε από τον βρετανικό τύπο, ενώ του απονεμήθηκε το λογοτεχνικό βραβείο Duff Cooper Memorial Price. Όμως δεν έλειψαν και τα αρνητικά σχόλια από αρκετούς, ακόμα και τον Όστεν Χάρισον ,στον οποίο ήταν αφιερωμένα τα Πικρολέμονα, αλλά και τον θετό γιο του , τον Έλληνα φωτογράφο Δημήτρη Παπαδήμο.Ευριπίδης Κλεόπας, «Κυνικός και φιλέλλην(Ο ρόλος του Λώρενς Ντάρελ στην Κύπρο», Νέα Εστία, τομ.177,τχ.1865 (Μάρτιος 2015), σελ.230 Ο Ρόδης Ρούφος γράφει το δικό του μυθιστόρημα-απάντηση στα Πικρολέμονα, προκειμένου να αναιρέσει τις αντικυπριακές θέσεις του Ντάρελ: είναι το The Age of Bronze που κυκλοφορεί ταυτόχρονα και στην Ελλάδα το 1960 με τίτλο Η Χάλκινη εποχή.Δημήτρης Δασκαλόπουλος, «Ρόδης Ρούφος- Λώρενς Ντάρελ. Δύο άσπονδοι φίλοι», Νέα Εστία, τομ.172, τχ. 1856 (Δεκέμβριος 2012), σελ.55 Ο ποιητής Κώστας Μόντης έγραψε το 1964 το αντιρρητικόΛευτέρης Παπαλεοντίου, «Κώστας Μόντης (1914-1920)», Νέα Εστία, τομ.155, τχ.1767, (Μάιος 2004),σελ.818 βιβλίο Κλειστές πόρτες ως απάντηση στις ταξιδιωτικές αναμνήσεις του Ντάρελ.Φανούλα Αργυρού, ««Κλειστές Πόρτες» εναντίον «Πικρολέμονα»»

Ελληνικές μεταφράσεις
Η πρώτη έκδοση στα ελληνικά έγινε το 1959 σε μετάφραση Αιμίλιου Χουρμούζιου από τις εκδόσεις Γρηγόρη.Μαρία Μάντακα-Τριφύλη, «Αιμίλιος Χουρμούζιος. Το μεταφραστικό έργο του.», Νέα Εστία, τομ.136, τχ. 1609(15 Ιουλίου 1994), σελ. 932. Βασιλική Καραγιάννη, «Η Κύπρος (1953-1956) μέσα από τα Bitter-Lemons-Lawrence Durell: Φιλέλλην ή αποικιοκράτης;», Κυπριακαί Σπουδαί, τομ.ΞΖ'-ΞΗ' (2003-2004),σελ.385, υποσ.2

Παραπομπές

Πηγές
Βασιλική Καραγιάννη , «Η Κύπρος (1953-1956) μέσα από τα Bitter-Lemons-Lawrence Durell: Φιλέλλην ή αποικιοκράτης;», Κυπριακαί Σπουδαί, τομ.ΞΖ'-ΞΗ' (2003-2004),σελ.385-410
Μαρία Μάντακα-Τριφύλη, «Αιμίλιος Χουρμούζιος. Το μεταφραστικό έργο του.», Νέα Εστία, τομ.136, τχ. 1609(15 Ιουλίου 1994), σελ.931-934
Ευριπίδης Κλεόπας, «Κυνικός και φιλέλλην(Ο ρόλος του Λώρενς Ντάρελ στην Κύπρο)», Νέα Εστία, τομ.177,τχ.1865 (Μάρτιος 2015), σελ.224-239
Δημήτρης Δασκαλόπουλος, «Ρόδης Ρούφος- Λώρενς Ντάρελ. Δύο άσπονδοι φίλοι», Νέα Εστία, τομ.172, τχ. 1856 (Δεκέμβριος 2012), σελ.48-58
Φανούλα Αργυρού, ««Κλειστές Πόρτες» εναντίον «Πικρολέμονα»»
Λευτέρης Παπαλεοντίου, «Κώστας Μόντης (1914-1920)», Νέα Εστία, τομ.155, τχ.1767, (Μάιος 2004),σελ.817-818

Επιπλέον βιβλιογραφία
Βαρβάρα Παπασταύρου-Κορωνιωτάκη, «Απόρρητος φάκελος Lawrence Durell, η Κύπρος και τα Πικρολέμονα», Ακτή, τχ.60 (2004), σελ. 461-470

Κατηγορία:Αυτοβιογραφίες