Εκλογές στο Τσαντ

Στο Τσαντ διεξάγονται εκλογές για πρόεδρο και για κοινοβούλιο.

Ο Πρόεδρος εκλέγεται από τον λαό με το σύστημα των 2 γύρων (εισήχθη το 1996). Η θητεία του προέδρου είναι πενταετής.

Η Εθνοσυνέλευση είναι το νομοθετικό σώμα και αριθμεί 188 αιρετά μέλη, με τετραετή θητεία.

 Προεδρικές εκλογές 
 Πρόσφατες (2024)

 Προηγούμενες προεδρικές εκλογές 
 1969 
Οι πρώτες άμεσες προεδρικές εκλογές έγιναν στις 15 Ιουνίου 1969. Προηγουμένως ο πρόεδρος εκλεγόταν από ένα εκλεκτορικό κολέγιο. Ο πρόεδρος Φρανσουά Τομπαλμπάγιε εισήγαγε την άμεση εκλογή από το λαό.Chad: Authoritarian regimes, elections and coups (1962-1996)  EISA Την περίοδο εκείνη μοναδικό νόμιμο κόμμα ήταν το Προοδευτικό Κόμμα του Τσαντ, στο πλαίσιο ενός μονοκομματικού καθεστώτος. Έτσι, ο Τομπαλμπάγιε εξελέγη πρόεδρος χωρίς αντίπαλο. Η συμμετοχή στις εκλογές έφτασε το ποσοστό του 93%.

 1996 
Οι επόμενες προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν για πρώτη φορά σε 2 γύρους, στις 2 Ιουνίου 1996 (πρώτος γύρος) και στις 3 Ιουλίου της ίδιας χρονιάς (2ος γύρος). Ήταν οι πρώτες πολυκομματικές εκλογές στην ιστορία του Τσαντ και διεξήχθησαν έπειτα από πολλές αναβολές και καθυστερήσεις. Ο πρόεδρος Ντεμπί επανεξελέγη επικρατώντας με 69,09% στον δεύτερο γύρο του Ουαντέλ Αμπντελκαντέρ Καμουγκέ, ο οποίος έλαβε 30,91% των ψήφων, με τη συμμετοχή να καταγράφεται στο 67,5% στον πρώτο γύρο και 77,7% στον δεύτερο γύρο.Nohlen, D, Krennerich, M & Thibaut, B (1999) Elections in Africa: A data handbook, p238 ISBN 0-19-829645-2

Έπειτα από τη νίκη του, που επισκιάστηκε από καταγγελίες για νοθεία και τρομοκράτηση των μελών της αντιπολίτευσης (οι καταγγελίες επιβεβαιώθηκαν από τους διεθνείς παρατηρητές), ο Ντεμπί ορκίστηκε πρόεδρος στις 8 Αυγούστου 1996.

 2001 
Ο Ντεμπί, από το Πατριωτικό Κίνημα Σωτηρίας, επανεξελέγη και στις εκλογές που διενεργήθηκαν στις 20 Μαΐου 2001, συγκεντρώνοντας το 63% των ψήφων στον πρώτο γύρο. Στις 28 Μαΐου συνελήφθησαν 6 υποψήφιοι από την αντιπολίτευση και ενώ είχαν συνάντηση στην οικία του ενός από αυτούς, του Σαλέ Κεμπζαμπό. Επίσης, σκοτώθηκαν 4 ακτιβιστές της αντιπολίτευσης. Οι συλληφθέντες απελευθερώθηκαν μερικές ώρες αργότερα. Έπειτα από δύο ημέρες, έγιναν ξανά συλλήψεις των 6 υποψηφίων της αντιπολίτευσης, οι οποίοι απελευθερώθηκαν στο σύνολό τους , έπειτα από τηλεφώνημα του προέδρου της Παγκόσμιας Τράπεζας Τζέιμς Γούλφεσον στον πρόεδρο Ιντρίς Ντεμπί.
Η ορκωμοσία του Ντεμπί για άλλη μία θητεία έγινε στις 8 Αυγούστου.

 2006 
Σε άλλη μία επανεκλογή του Ιντρίς Ντεμπί κατέληξαν και οι προεδρικές εκλογές του 2006, που διεξήχθησαν στις 3 Μαΐου 2006. Ο τελευταίος έλαβε ποσοστό 64,67% στον πρώτο γύρο. Η νίκη του Ντεμπί υποστηρίχθηκε από την Αφρικανική Ένωση, ωστόσο ορισμένοι διπλωμάτες της Δύσης εξέφρασαν την έκπληξή τους αναφορικά με την έγκριση αυτήν. Η αντιπολίτευση κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αγνοήσει τις εκλογές και κατηγόρησε τη Γαλλία ότι υποστήριξε τον Ντεμπί προκειμένου να εξυπηρετήσει τα δικά της συμφέροντα (η Γαλλία διατηρεί στρατιωτική δύναμη στη χώρα). Η διαφωνία για τη συμμετοχή στις εκλογές υπήρξε έντονη, με την αντιπολίτευση να επιμένει στο ότι το ποσοστό συμμετοχής ήταν μόνο 2%, ενώ η επίσημη εφορευτική επιτροπή υπολόγισε τη συμμετοχή γύρω στο 60%.
Ο Ντεμπί ορκίστηκε για 3η συνεχή θητεία στις 8 Αυγούστου 2006.

 2011 
Στις προεδρικές εκλογές του 2011 (25 Απριλίου), στις οποίες δεν έλαβαν μέρος σε ένδειξη διαμαρτυρίας πολλοί υποψήφιοι της αντιπολίτευσης, ο Ιντρίς Ντεμπί επανεξελέγη με ποσοστό 88,6%.

Πρόεδρος, 25 Απριλίου 2011
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|Υποψήφιοι
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|Κόμματα
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Ψήφοι
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|%
|-
|align=left|Ιντρίς Ντεμπί
|align=left|Πατριωτικό Κίνημα Σωτηρίας (MPS) 
| 2.503.813
| 88,66
|-
|align=left|Αλμπέρ Παχιμί Παντακέ
|align=left|Εθνικός Συναγερμός για Δημοκρατία στο Τσαντ (RNDT–Le Réveil)
| 170.182
| 6,03
|-
|align=left|Νατζί Μαντού 
|align=left|Σοσιαλιστική Συμμαχία για Ολική Ανανέωση (ASRI)
| 150.220
| 5,32
|-
|align=left style="background-color:#E9E9E9" colspan="2"|Έγκυρα ψηφοδέλτια
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"| 2.824.215
|style="background-color:#E9E9E9"|100,00
|-
|align=left style="background-color:#E9E9E9" colspan="2"|Άκυρα
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"| 355.111
|style="background-color:#E9E9E9"|11,17
|-
|align=left style="background-color:#E9E9E9" colspan="2"|Σύνολο (συμμετοχή 64,22% - τα μεγαλύτερα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν έλαβαν μέρος)
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"| 3.179.326
|style="background-color:#E9E9E9"|
|-
|align="left" colspan=4|Πηγή: CENI
|}

 2016 

Στις προεδρικές εκλογές του 2016 πρόεδρος επανεξελέγη ο Ιντρίς Ντεμπί, που έλαβε ποσοστό 61,5% από τον πρώτο γύρο.

 2021 

 Βουλευτικές εκλογές 
 Πρόσφατες (2024)

 Προηγούμενες βουλευτικές εκλογές 
 Πριν την ανεξαρτησία 
 1945-46 
Στις 15 Δεκεμβρίου 1946 διεξήχθησαν εκλογές για το Γενικό Συμβούλιο στο Τσαντ, με δεύτερο γύρο ψηφοφορίας στις 12 Ιανουαρίου 1947.
Η Γαλλική Συντακτική Συνέλευση που εκλέχθηκε το 1945 ψήφισε τον νόμο 46.972 στις 9 Μαΐου 1946, με τον οποίο δημιουργήθηκε ένα Γενικό Συμβούλιο 36 μελών για το Τσαντ. Το συμβούλιο θα εκλεγόταν από ένα ενιαίο εκλογικό σώμα με πλειοψηφικό σύστημα σε έναν γύρο. Θα υπήρχαν δύο εκλογικές περιφέρειες, καθεμία από τις οποίες θα εξέλεγε 18 έδρες. Η νότια περιφέρεια θα περιλάμβανε το Λογκόν, το Μάγιο-Κέμπι και το Μογιέν-Τσαρί, ενώ η βόρεια περιφέρεια θα κάλυπτε την υπόλοιπη επικράτεια. Ωστόσο, ο νόμος δεν προκηρύχθηκε στην Γαλλική Ισημερινή Αφρική.

Λίγο πριν τη λήξη της θητείας της, η νέα Συντακτική Συνέλευση που εκλέχθηκε τον Ιούνιο του 1946 ψήφισε τον νόμο 46.2152 στις 7 Οκτωβρίου 1946, ο οποίος ακύρωσε τον νόμο 46.972 και έδωσε στην προσωρινή κυβέρνηση την εξουσία να δημιουργεί αντιπροσωπευτικές συνελεύσεις με διάταγμα. Αυτή η εξουσία χρησιμοποιήθηκε από τον πρωθυπουργό Ζωρζ Μπιντώ για την έκδοση του διατάγματος 46.2374 στις 25 Οκτωβρίου 1946, με το οποίο δημιουργήθηκαν γενικά συμβούλια για τα εδάφη της Γαλλικής Ισημερινής Αφρικής.Bernard Lanne (1998) Histoire politique du Tchad de 1945 à 1958: administration, partis, élections, KARTHALA Editions, σελ. 98
 1952 
Οι εκλογές για τη Εδαφική Συνέλευση διεξήχθησαν στο Τσαντ στις 30 Μαρτίου 1952.Lanne (1998) σελ. 188 Το αποτέλεσμα ήταν νίκη για τα γκωλλικά κόμματα,Έντουαρντ Μόρτιμερ (1969) France and the Africans 1944–1960: A political history, Faber, σελ. 175 με το Συναγερμό του Γαλλικού Λαού να κερδίζει και τις 15 έδρες του Πρώτου Κολεγίου και την Δημοκρατική Ένωση του Τσαντ να κερδίζει τις 24 από τις 30 έδρες του Δεύτερου Κολεγίου.

 1957 
Διεξήχθησαν εκλογές για την Εδαφική Συνέλευση στο Γαλλικό Τσαντ στις 31 Μαρτίου 1957. Το αποτέλεσμα ήταν νίκη για τη συμμαχία Εντέντ (Entente), με επικεφαλής το Προοδευτικό Κόμμα Τσαντ, η οποία κέρδισε 57 από τις 65 έδρες.Dolf Sternberger, Bernhard Vogel, Dieter Nohlen & Klaus Landfried (1978) Die Wahl der Parlamente: Band II: Afrika, Erster Halbband, p2241  Η Εντέντ και η Κοινωνική Δράση του Τσαντ κατήλθαν με κοινό ψηφοδέλτιο στο Ουαντάι, ανταγωνιζόμενες το Αφρικανικό Σοσιαλιστικό Κίνημα. Η Εντέντ κέρδισε 57 έδρες, εκ των οποίων το Προοδευτικό Κόμμα Τσαντ έλαβε 32 έδρες, η Ένωση Αγροτών και Ανεξάρτητων του Τσαντ εννέα, η Δημοκρατική και Σοσιαλιστική Ένωση της Αντίστασης επτά, οι Ριζοσπάστες και Ριζοσπάστες Σοσιαλιστές επτά, και το Ανεξάρτητο Σοσιαλιστικό Κόμμα του Τσαντ μία.

 1959 
Διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στις 31 Μαΐου 1959. Το αποτέλεσμα ήταν νίκη για το Προοδευτικό Κόμμα Τσαντ, το οποίο κέρδισε 57 από τις 84 έδρες της διευρυμένης Εθνοσυνέλευσης.Sternberger et al. 1978, σελ. 2243 (στα γερμανικά).

 Μετά την ανεξαρτησία 
 1962 
Διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στις 4 Μαρτίου 1962,Chad: Authoritarian regimes, elections and coups (1962-1996) EISA έπειτα από συνταγματική αναθεώρηση που μετέτρεψε τη χώρα σε μονοκομματικό κράτος, με το Προοδευτικό Κόμμα Τσαντ ως το μοναδικό νόμιμο κόμμα. Ως εκ τούτου, κέρδισε όλες τις έδρες στην Εθνοσυνέλευση. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων έφτασε το 87,5%.

 1963
Διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στις 22 Δεκεμβρίου 1963. Η χώρα ήταν τότε μονοκομματικό κράτος, με το Προοδευτικό Κόμμα Τσαντ ως το μοναδικό νόμιμο κόμμα. Ως εκ τούτου, κέρδισε και τις 75 έδρες στην Εθνοσυνέλευση. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων έφτασε το 95,41%.

 1969 
Διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στις 14 Δεκεμβρίου 1969.Chad Inter-Parliamentary Union Η χώρα ήταν τότε μονοκομματικό κράτος, με το Προοδευτικό Κόμμα Τσαντ ως το μοναδικό νόμιμο κόμμα. Ως εκ τούτου, το κόμμα κέρδισε όλες τις έδρες στην Εθνοσυνέλευση, η οποία διευρύνθηκε από 75 σε 101 έδρες. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων ανήλθε στο 95,11%.Chad: Authoritarian regimes, elections and coups (1962-1996)  EISA

 1990 
Διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στις 8 Ιουλίου 1990. Ήταν οι πρώτες εκλογές μετά το 1969 και ακολούθησαν το δημοψήφισμα του προηγούμενου έτους, το οποίο μετέτρεψε τη χώρα σε μονοκομματικό κράτος, με την Εθνική Ένωση για την Ανεξαρτησία και την Επανάσταση ως το μοναδικό νόμιμο κόμμα. Ωστόσο, και οι 436 υποψήφιοι έλαβαν μέρος ως ανεξάρτητοι.Chad: Elections in 1990 Inter-Parliamentary Union Η συμμετοχή των ψηφοφόρων ανήλθε στο 56%.

 1997 
Διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στις 5 Ιανουαρίου 1997, με δεύτερο γύρο στις 23 Φεβρουαρίου. Ήταν οι πρώτες πολυκομματικές εκλογές από την ανεξαρτησία της χώρας το 1960 και οδήγησαν σε νίκη του κυβερνώντος MPS (Πατριωτικό Κίνημα Σωτηρίας), το οποίο κέρδισε 65 από τις 125 έδρες στην Εθνοσυνέλευση. Ωστόσο, οι εκλογές στιγματίστηκαν από εκλογική απάτη, εκτεταμένη νοθεία ψήφων και τοπικές παρατυπίες, όπως και οι προεδρικές εκλογές του 1996. Συνολικά 30 κόμματα συμμετείχαν στις εκλογές, με 656 υποψηφίους.Elections held in 1997 IPU

 2002 
Διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στις 21 Απριλίου 2002.Εκλογές του 2002 IPU Το αποτέλεσμα ήταν νίκη του κυβερνώντος Πατριωτικού Κινήματος Σωτηρίας (MPS), το οποίο κέρδισε 113 από τις 155 έδρες στην Εθνοσυνέλευση.

Οι εκλογές επρόκειτο να διεξαχθούν τον Απρίλιο ή τον Μάιο του 2001, αλλά αναβλήθηκαν για ένα έτος ώστε να μπορέσει η Ανεξάρτητη Εθνική Εκλογική Επιτροπή να οργανώσει σωστά τη διαδικασία.

Πριν από τις εκλογές, το MPS σχημάτισε εκλογική συμμαχία με την αντιπολιτευόμενη Συγκέντρωση για τη Δημοκρατία και την Πρόοδο (RDP), αποδυναμώνοντας περαιτέρω την αντιπολίτευση, η οποία ήταν ήδη διασπασμένη λόγω του μποϊκοτάζ από το Κόμμα για την Ελευθερία και την Ανάπτυξη (PLD) και την Ένωση για τη Δημοκρατία και τη Δημοκρατία (UDR). Τα κόμματα PLD και UDR υποστήριξαν ότι οι αρχές δεν παρείχαν επαρκείς εγγυήσεις για τη διεξαγωγή ελεύθερων και δίκαιων εκλογών. Ωστόσο, σχεδόν 40 κόμματα συμμετείχαν στις εκλογές, προτείνοντας συνολικά 427 υποψήφιους.

Το MPS δεν είχε αντίπαλο σε 45 εκλογικές περιφέρειες, ενώ κόμματα που είχαν συμμαχήσει με το MPS ήταν επίσης χωρίς αντίπαλο σε ακόμη 20 έδρες. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων ήταν σχετικά υψηλή, εκτός από την πρωτεύουσα Ντζαμένα, όπου μόλις το 22% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων προσήλθε στις κάλπες.

2011 

 Δημοψηφίσματα 
 1945 
Διεξήχθη συνταγματικό δημοψήφισμα στο Τσαντ και στην Ουμπάνγκι-Σάρι στις 21 Οκτωβρίου 1945, ως μέρος του ευρύτερου γαλλικού συνταγματικού δημοψηφίσματος. Και τα δύο ερωτήματα εγκρίθηκαν με μεγάλη πλειοψηφία. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων ανήλθε στο 68%.Dolf Sternberger, Bernhard Vogel, Dieter Nohlen & Klaus Landfried (1969) Die Wahl der Parlamente: Band II: Afrika, Zweiter Halbband, p2463 

 Μάιος 1946 
Διεξήχθη συνταγματικό δημοψήφισμα στο Τσαντ και την Ουμπάνγκι-Σάρι στις 5 Μαΐου 1946, ως μέρος του ευρύτερου γαλλικού συνταγματικού δημοψηφίσματος. Το προτεινόμενο νέο σύνταγμα απορρίφθηκε από το 66% των ψηφοφόρων, με συμμετοχή 60%.Sternberger et al. (1969), p2463 

 Οκτώβριος 1946 
Διεξήχθη συνταγματικό δημοψήφισμα στο Τσαντ και την Ουμπάνγκι-Σάρι στις 13 Οκτωβρίου 1946, ως μέρος του ευρύτερου γαλλικού συνταγματικού δημοψηφίσματος. Το προτεινόμενο νέο σύνταγμα απορρίφθηκε από το 77% των ψηφοφόρων, με συμμετοχή 64%. Ωστόσο, το σύνταγμα εγκρίθηκε από την πλειοψηφία των ψηφοφόρων στα συνολικά αποτελέσματα.

 1958 
Δημοψήφισμα για το νέο σύνταγμα της Γαλλίας διεξήχθη στο Τσαντ στις 28 Σεπτεμβρίου 1958, ως μέρος ενός ευρύτερου δημοψηφίσματος που πραγματοποιήθηκε σε όλη τη Γαλλική Ένωση. Το νέο σύνταγμα προέβλεπε ότι η χώρα θα γίνει μέρος της νέας Γαλλικής Κοινοπολιτείας αν εγκριθεί, ή θα αποκτήσει ανεξαρτησία αν απορριφθεί. Το σύνταγμα εγκρίθηκε με ποσοστό 98,29% των ψήφων.Frankreich, 28. September 1958 : Verfassung Direct Democracy

 1989 
Δημοψήφισμα για σύνταγμα διεξήχθη στις 10 Δεκεμβρίου 1989. Το νέο σύνταγμα μετέτρεψε τη χώρα σε μονοκομματικό κράτος με το Εθνική Ένωση για την Ανεξαρτησία και την Επανάσταση ως το μοναδικό νόμιμο κόμμα, ενώ επιβεβαίωσε και τον Χισέν Χαμπρέ, που είχε αναλάβει την εξουσία με πραξικόπημα το 1982, ως πρόεδρο. Παρείχε επίσης προεδρευόμενη δημοκρατία με μονοθάλαμη Εθνοσυνέλευση. Το σύνταγμα εγκρίθηκε από το 99,9% των ψηφοφόρων,Elections in Chad African Elections Database με συμμετοχή 93%.

 1996 
Διενεργήθηκε δημοψήφισμα για το σύνταγμα στις 31 Μαρτίου 1996, με σκοπό την έγκριση ή απόρριψη του νέου συνταγματικού σχεδίου που προοριζόταν να αντικαταστήσει οριστικά τη Μεταβατική Χάρτα που είχε θεσπιστεί από τη Κυρίαρχη Εθνική Διάσκεψη το 1993.Failure to protect human rights  Chad: Under the arbitrary rule of the security forces with the tacit consent of other countries 10 Οκτωβρίου 1996. Διεθνής Αμνηστία Εγκρίθηκε από το 63% των ψηφοφόρων με συμμετοχή 61%.

 2005 
Δημοψήφισμα διεξήχθη στις 6 Ιουνίου 2005 για τροποποιήσεις του συντάγματος του Τσαντ. Οι τροποποιήσεις εγκρίθηκαν από το 66% των ψηφοφόρων.

Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις περιελάμβαναν την κατάργηση του ορίου δύο θητειών για τον Πρόεδρο, την αντικατάσταση της Γερουσίας με ένα Συμβούλιο Πολιτισμού, Οικονομίας και Κοινωνίας, καθώς και την παραχώρηση στον Πρόεδρο εξουσιών για τροποποίηση του Συντάγματος.

Οι τροποποιήσεις προτάθηκαν από τον τότε πρόεδρο Ιντρίς Ντεμπί, ο οποίος επρόκειτο να ολοκληρώσει τη δεύτερη θητεία του το 2006. Τον Ιούνιο του 2001 ο Ντεμπί είχε δηλώσει ότι δεν θα είναι υποψήφιος στις εκλογές του 2006 και ότι δεν θα άλλαζε το Σύνταγμα, δεσμευόμενος να προετοιμάσει τη χώρα για εναλλαγή στην κυβέρνηση.
Το κόμμα του Ντεμπί, το Πατριωτικό Κίνημα Σωτηρίας (MPS), υποστήριξε το «ναι», ενώ η αντιπολίτευση ήταν διχασμένη μεταξύ αυτών που καλούσαν σε μποϊκοτάζ και αυτών που καλούσαν σε «όχι». Οι απέχοντες συνενώθηκαν στην «Συντονιστική Επιτροπή Πολιτικών Κομμάτων για την Άμυνα του Συντάγματος» (CPDC), μια συμμαχία 24 κομμάτων, ανάμεσα στα οποία το Συνέδριο για τη Δημοκρατία και την Πρόοδο και η Ένωση για την Ανανέωση και τη Δημοκρατία. Τα κόμματα που κάλεσαν στο «όχι» περιελάμβαναν το Μέτωπο Δυνάμεων Δράσης για τη Δημοκρατία και το Συνέδριο για τη Δημοκρατία – Λινγκί. Η συνταγματική τροποποίηση επέτρεψε στον Ντεμπί να είναι υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2006, όπου κέρδισε τρίτη θητεία.

 2023 
Στις 17 Δεκεμβρίου 2023 διεξήχθη στο Τσαντ συνταγματικό δημοψήφισμα για την έγκριση νέου συντάγματος, το οποίο καταρτίστηκε μετά το θάνατο του προέδρου Ιντρίς Ντεμπί το 2021. Το προσχέδιο εγκρίθηκε από το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο στις 27 Ιουνίου 2023.

Το δημοψήφισμα διεξήχθη υπό τη στρατιωτική μεταβατική κυβέρνηση με επικεφαλής τον στρατηγό Μαχαμάτ Ντεμπί, γιο του εκλιπόντος Ιντρίς Ντεμπί. Η υποστήριξη για το "Ναι" ήρθε από το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο που υποστηρίζεται από τον στρατό, το πρώην κυβερνών Κίνημα Πατριωτικής Σωτηρίας (MPS) και το κύριο κόμμα της αντιπολίτευσης, την Εθνική Ένωση για τη Δημοκρατία και την Ανανέωση (UNDR) υπό τον πρωθυπουργό Σαλέχ Κεμπζάμπο.

Μικρότερα μέρη της αντιπολίτευσης και ομάδες ανταρτών υποστήριξαν το "Όχι" ή ανακοίνωσαν μποϊκοτάζ, κατηγορώντας τη στρατιωτική χούντα για υπερβολικό έλεγχο στη διαδικασία και χαρακτηρίζοντας το δημοψήφισμα "παρωδία" που στοχεύει στην παραμονή της στρατιωτικής ηγεσίας στην εξουσία.

Ο διεθνολόγος Φίντελ Αμάκι Οουσού χαρακτήρισε το δημοψήφισμα ως μέσο νομιμοποίησης της ηγεσίας του Μαχαμάτ Ντεμπί.

Η πλειονότητα των υποστηρικτών του "Όχι" διαφώνησε με τη διατήρηση ενός κεντρικά ελεγχόμενου κράτους, προτείνοντας ένα ομοσπονδιακό σύστημα, υποστηρίζοντας ότι η κεντρική διακυβέρνηση έχει αποτύχει να αναπτύξει τη χώρα. Μια δημοσκόπηση του Δικτύου Δημοσιογράφων και Ρεπόρτερ του Τσαντ στις αρχές του 2023 έδειξε ότι το 71% των Τσαντιανών προτιμά ομοσπονδιακό σύστημα. Το νέο σύνταγμα όμως παρέχει κάποια αποκέντρωση εξουσιών σε εκλεγμένες τοπικές αρχές, ενώ διατηρεί τη μονάδα δομή του κράτους.

Το δημοψήφισμα δέχθηκε επίσης κριτική για έλλειψη διαφάνειας στην εγγραφή ψηφοφόρων και έλεγχο των υποδομών και της τεχνολογίας που απαιτούνται για την ορθή διεξαγωγή της ψηφοφορίας.

Τα προσωρινά αποτελέσματα, που ανακοινώθηκαν στις 24 Δεκεμβρίου 2023 από την Εθνική Επιτροπή Οργάνωσης του Συνταγματικού Δημοψηφίσματος (Conorec), έδειξαν νίκη του "Ναι" με ποσοστό 86%, έναντι 14% του "Όχι".

Το Ανώτατο Δικαστήριο του Τσαντ επικύρωσε τα επίσημα αποτελέσματα στις 28 Δεκεμβρίου 2023.

 Παραπομπές