Κρυφή εκπαίδευση

Η Κρυφή εκπαίδευση  (,  ή  )  αναφέρεται σε διάφορες μορφές διδασκαλίας που διεξάγονται ή διεξάγονταν σε διάφορες εποχές και τόπους,  υπό περιστάσεις όπου τέτοιες εκπαιδευτικές δραστηριότητες θεωρούνται παράνομες.

Η κρυφή εκπαίδευση συχνά γίνεται ή γινόταν στα λεγόμενα κρυφά σχολεία (,  ,Isabel Martínez, Ana Vásquez-Bronfman, Isabel Martínez, La Socialización en la escuela y la integración de las minorías, Fund. Infancia y Aprendizaje, 1995, 34.  ή ) ή σε κρυφά μαθήματα. Αυτά διοργανώνονται από κάποια κοινότητα (θρησκευτική, φυλετική, πολιτισμική κ.ά.) με σκοπό την πνευματική αφύπνιση με τρόπο ώστε να μην γίνονται αντιληπτά από την κρατική ή τοπική εξουσία ή την υπόλοιπη κοινωνία και να αποφεύγονται διώξεις και άλλες αρνητικές συνέπειες για την κοινότητα, τους μαθητές ή τους δασκάλους.Denisa Kostovicova, Kosovo: The Politics Of Identity And Space, Routledge, 2005, σελ. 320.Linda Eisenmann, Historical Dictionary of Women's Education in the United States, Greenwood Publishing Group, 1998, σελ. 272 και 273.Mark F. Jenkins, All Powers Necessary and Convenient: A Play of Fact and Speculation, University of Washington Press, 2000, σελ. 27. Τα κρυφά σχολεία συνδέθηκαν με διάφορα απελευθερωτικά κινήματα ή εθνικά κινήματα. Έχει διαπιστωθεί ιστορικώς ότι οι πολιτικές για τη γλώσσα και τη διδασκαλία έχουν χρησιμοποιηθεί σαν εργαλεία κοινωνικού ελέγχου και ότι ο ρατσισμός και η μή-ανοχή έναντι των γλωσσών συχνά συνδέθηκαν στενά με την αποικιοκρατία και τον πρώιμο εθνικισμό.

Παραδείγματα  τόπων όπου πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες πρακτικές παράνομης εκπαίδευσης περιλαμβάνουν  την  εκπαίδευση των Αφροαμερικανών κατά τη διάρκεια της περιόδου της δουλοκτησίας και μετά από αυτή, στις ΗΠΑ  
και  η  Οργάνωση Μυστικής Διδασκαλίας στην Πολωνία  κατά τη Γερμανική/Ναζιστική κατοχή. Ryszard Czekajowski, Tajna edukacja cywilna w latach wojenno-okupacyjnych Polski 1939-1945  
Μυστική εκπαίδευση είχε οργανωθεί και στα εβραϊκά γκέτο κατά τη διάρκεια του ναζιστικού καθεστώτος και της γερμανικής κατοχής στην Ευρώπη.

Υπάρχει μια ελληνική -  κυρίως προφορική - παράδοση που υποστηρίζει ότι  κρυφά σχολεία λειτούργησαν  κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής περιόδου (τουρκοκρατίας) σε περιοχές όπου ζούσαν Έλληνες.   Υπάρχουν λιγοστές γραπτές μαρτυρίες περί αυτού, και πολλοί ιστορικοί  το θεωρούν ως εθνικό μύθο. Άλλοι πιστεύουν ότι το ελληνικό  κρυφό σχολειό είναι ένας θρύλος με ιστορικό πυρήνα. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές,  κατά την τουρκοκρατία λειτούργησαν επίσης μυστικά σχολεία για Αλβανούς στα τέλη του 19ου αιώνα με πρωτοβουλία των  ΜπεκτασήδωνSelçuk Akşin Somel, The Modernization of Public Education in the Ottoman Empire, 1839-1908. BRILL, 2001, σ. . 206 ή και των Αλβανών εθνικιστών διανοουμένωνShinasi A. Rama, Nation Failure, Ethnic Elites, and Balance of Power, Springer, 2019, σ. 95: "... the intellectuals organized and sought the right to teach the Albanian language, and nationalist militantism was manifested in the growing sacrifices of the Albanians of all strata that were donating, paying for the private secret schools, funding publications, and so on.".

Στη Γαλλία από τον 16ο έως τον 18ο αιώνα λειτούργησαν κρυφά θρησκευτικά σχολεία, τα λεγόμενα écoles buissonnières ("σχολεία στο δάσος"), από τους  Προτεστάντες (Καλβινιστές),  μετά την απαγόρευση της διδασκαλίας του δόγματός τους το 1552.Le Magasin pittoresque,  Paris, 1842, Τόμος 10, σ. 106  Η διδασκαλία γινόταν σε δάση, ερημιές, συστάδες βράχων ή σπήλαια, μέρη που συμβολικά αναφέρονταν ως "Έρημος", παραπέμποντας στη βιβλική έρημο όπου βρήκαν καταφύγιο οι διωκόμενοι Ισραηλίτες. Οι απαγορεύσεις και η αναγκαστική επιβολή του Καθολικού δόγματος επαναλήφθηκαν με διατάγματα του 1698 και του 1724 και υπήρχαν ακόμα και στη δεκαετία του 1760. Όσοι συμμετείχαν σε μυστικές συναθροίσεις απειλούνταν με ποινές όπως φυλάκιση, εξορία, πρόστιμα, έως και εκτέλεση.  Οι απαγορεύσεις πέρασαν από περιόδους χαλάρωσης και περιόδους αυστηρότητας, ενώ διέφεραν και κατά τόπους.Chrystel Bernat, “Une foi au secret ? Captivité, hommage à Dieu et clandestinité protestante (1685-1791)”, Revue de l'histoire des religions, 2 (2011) Julien Arbois ,  À l'école d'autrefois, City Edition, 9 Μαρ 2016  Στα σύγχρονα γαλλικά έχει μείνει  η έκφραση «κάνω σχολείο στο δάσος» (faire l'école buissonnière) με την έννοια "το σκάω απ' το σχολείο, κάνω κοπάνα". Faire l'école buissonnière, γαλλικό wiktionary

Αναφέρεται η λειτουργία κρυφών κορανιακών σχολείων στην Τουρκία και την Ευρώπη τον 20ο και 21ο αιώνα. Στην Τουρκία στη δεκαετία του 1980, παράλληλα με τα αναγνωρισμένα και επίσημα σχολεία του κράτους, λειτούργησαν και κρυφά σχολεία όπου διδασκόταν το Κοράνιο, η αραβική γραφή και το έργο του Ατατούρκ. Εκτιμάται ότι υπήρχαν χιλιάδες τέτοια σχολεία με δεκάδες χιλιάδες μαθητών.Robert Anciaux, La République laïque turque trois quarts de siècle après sa fondation par Atatürk. Editions Complexe, 2003,  Turkey, σ. 51. Κρυφά κορανιακά σχολεία εντοπίστηκαν και έκλεισαν από τις Αρχές  σε  πόλεις του Βελγίου και της Γαλλίας το 2016.RTL Info, "Une école coranique clandestine fermée à Molenbeek-Saint-Jean", 19-5-2016.Le Parisien, "Évry : deux nouvelles associations soupçonnées d’héberger des écoles coraniques", 7-9-2016

Στα μέσα του 20ου αιώνα λειτούργησαν κρυφά σχολεία ιθαγενών ("Ινδιάνων") στο Εκουαδόρ, επειδή οι γαιοκτήμονες τους απαγόρευαν την εκπαίδευση. Πρωτεργάτις των κρυφών σχολείων ήταν η  Dolores Cacuango, ιθαγενής  Quechua, και ηγετικό στέλεχος του Κομμουνιστικού Κόμματος. Τα σχολεία για να μη γίνονται αντιληπτά κρύβονταν πίσω από τοίχους, είχαν αποσυναρμολογούμενα θρανία και λειτουργούσαν νύχτα. Λειτούργησαν και μέχρι τη δεκαετία του 1960 και αποτέλεσαν την αφορμή για τη νόμιμη λειτουργία διαπολιτισμικών (ισπανόφωνων - ιθαγενών) στο Εκουαδόρ.Clandestine María Isabel González Terreros, "Las escuelas clandestinas en Ecuador - Clandestine Schools in Ecuador. Roots of Intercultural Indigenous  Schools in Ecuador", Revista Colombiana de Educación, N.º 69. 2015, Bogotá, Colombia. Σε ισπανική γλώσσα, με περίληψη στην αγγλική και πορτογαλική. Παράνομα μυστικά σχολεία (escuelas clandestinas) λειτούργησαν και από τους ιθαγενείς της Βολιβίας από τις αρχές του 20ου αιώνα.Luis Enrique López, "De resquicios a boquerones: la educación intercultural bilingüe en Bolivia", LaPaz, Bolivia, 2005,  σ. 63Revisión nacional 2015 de la Educación para Todos, Ministerio de Educaión, Bolivia, Αύγ.  2015, μέρος 1.

 Δείτε επίσης 
 Κρυφά σχολεία στο Αφγανιστάν
 Κρυφά σχολεία εγχρώμων στις ΗΠΑ (18ος-19ος αιώνας)
 Κρυφό Σχολειό
 Κρυφή εκπαίδευση στην Πολωνία (18ος – 20ος αι.)
 Ιπτάμενο Πανεπιστήμιο (Πολωνία)

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Εκπαίδευση