Ανεξάρτητες Διοικητικές Αρχές

Η έννοια της ανεξάρτητης αρχής καθορίζεται ως μία αρμόδια και ανεξάρτητη αρχή όπως θεσπίζεται σε εθνικό δίκαιο.

 Ελληνικές ανεξάρτητες αρχές 
Στην Ελλάδα, οι Ανεξάρτητες Διοικητικές Αρχές (Α.Δ.Α.) ή απλώς Ανεξάρτητες Αρχές είναι διοικητικά όργανα ενταγμένα στο Νομικό Πρόσωπο του Κράτους (Α.Δ.Α. χωρίς νομική προσωπικότητα) ή έχουν δική τους ιδιαίτερη νομική προσωπικότητα, δηλαδή αποτελούν Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου. 

Οι ανεξάρτητες αρχές εμφανίστηκαν στην ελληνική έννομη τάξη στα τέλη της δεκαετίας του 1980, και είναι μορφώματα με ενδο-διοικητική ανεξαρτησία. Αποστολή τους είναι είτε η ρύθμιση της άσκησης ενός συνταγματικού δικαιώματος, είτε η ρύθμιση μιας οικονομικής, κατά κανόνα, δραστηριότητας που συνιστά αγορά απελευθερωμένης δημόσιας υπηρεσίας υπό λειτουργική έννοια . Έχουν μεγάλο βαθμό ανεξαρτησίας απέναντι στην Κυβέρνηση καθώς δεν υπόκεινται κατ'εξαίρεση σε ιεραρχικό έλεγχο. Συνήθως ο νομοθέτης προβλέπει ένα καθεστώς αυξημένων ασυμβιβάστων και ασυλιών για τα μέλη τους, ώστε να αποφεύγονται κατά το δυνατόν οι κάθε είδους πιέσεις. Οι Α.Δ.Α. έχουν διοικητική φύση και αρμοδιότητες προς έκδοση εκτελεστών διοικητικών πράξεων. Η εξουσία των Α.Δ.Α. μπορεί να είναι είτε κανονιστικής είτε καθαρά ελεγκτικής και γνωμοδοτικής υφής.

Ανεξάρτητες Αρχές προβλεπόμενες στο Σύνταγμα της Ελλάδας
Υπάρχουν 5 συνταγματικά κατοχυρωμένες Ανεξάρτητες Αρχές http://www.odigostoupoliti.eu/sintagmatika-katochiromenes-anexartites-diikitikes-arches-ada/:
+α/αονομασίασυντομογραφίαιστότοποςίδρυσηθεσμικό πλαίσιο1Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα ΑΠΔΠΧdpa.gr/ν.2472/1997άρθρο 9Α του Συντάγματος2Εθνικό Συμβούλιο ΡαδιοτηλεόρασηςΕΣΡesr.grν.1866/1989παρ. 2 άρθρο 15 του Συντάγματος3Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών ΑΔΑΕadae.gr/ν.3115/2003 παρ.1,2 άρθρο 19 του Συντάγματος4Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού ΑΣΕΠinfo.asep.gr/ν.2190/1994παρ. 7 άρθρο 103 του Συντάγματος5Συνήγορος του ΠολίτηΣτΠsynigoros.gr/ν.2477/1999παρ. 9 άρθρο 103 του Συντάγματος
Τα μέλη των συνταγματικά προβλεπόμενων Ανεξάρτητων Αρχών επιλέγονται από τη Διάσκεψη των Προέδρων με ενισχυμένη πλειοψηφία των μελών της, η οποία ασκεί κοινοβουλευτική εποπτεία σε αυτέςhttp://www.hellenicparliament.gr/Organosi-kai-Leitourgia/Diaskepsi-Proedron/. Ειδικές ρυθμίσεις για τις συνταγματικά κατοχυρωμένες ανεξάρτητες αρχές προβλέπονται στον ν.3051/2002.

 Λοιπές Ανεξάρτητες Διοικητικές ΑρχέςΜη Συνταγματικά κατοχυρωμένες Α.Δ.Α. 
+α/αονομασίασυντομογραφίαιστότοποςέτος θέσπισης ως Α.Δ.Α.1Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και ΤαχυδρομείωνΕΕΤΤeett.gr19922Επιτροπή ΑνταγωνισμούΕπΑνepant.gr19953Συνήγορος του ΚαταναλωτήΣτΚsynigoroskatanaloti.gr20044Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές ΔραστηριότητεςΑΚΝΕΕΔhttps://www.hellenic-fiu.gr/index.php?lang=el 20085Ελληνική Στατιστική ΑρχήΕΛΣΤΑΤstatistics.gr20106Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου ΠαιγνίωνΕΕΕΠgamingcommission.gov.gr20127Ελληνικό Δημοσιονομικό ΣυμβούλιοΕΔΣhfisc.gr20148Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων ΕσόδωνΆρθρο του ιστοτόπου in.gr σχετικό με την ανεξαρτητοποίηση της Γ.Γ.Δ.Ε.Άρθρο του ιστοτόπου kathimerini.gr σχετικό με την ανεξαρτητοποίηση της Γ.Γ.Δ.Ε.ΑΑΔΕaade.gr20169 Ανεξάρτητη Αρχή Πιστοληπτικής ΑξιολόγησηςΑΑΠΑ202210Επιθεώρηση Εργασίας (Ανεξάρτητη Αρχή) (τέως ΣΕΠΕ)sepe.gov.gr202111Ενιαία Αρχή Δημοσίων ΣυμβάσεωνΕΑΔΗΣΥeaadhsy.gr201112Εθνική Αρχή ΔιαφάνειαςΕΑΔaead.gr201913Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (πρώην ΑΔΙΠ - Αρχή Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση) ΕΘΑΑΕethaae.gr200614Αρχή Διασφάλισης της Ποιότητας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια ΕκπαίδευσηΑΔΙΠΠΔΕadippde.gr201315Εθνικός Οργανισμός ΕξετάσεωνΕΟΕeoe.minedu.gov.gr201316Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (τ.ΡΑΕ)ΡΑΑΕΥrae.gr199917Ρυθμιστική Αρχή ΣιδηροδρόμωνΡΑΣras-el.gr201018Ρυθμιστική Αρχή ΛιμένωνΡΑΛraports.gr201619Αρχή Πολιτικής ΑεροπορίαςΑΠΑhcaa.gov.gr202020Επιτροπή Επαγγελματικού ΑθλητισμούΕΕΑminsports.gov.gr/anexartites_arches_katigories/επιτροπή-επαγγελματικού-αθλητισμού1999

 Άλλες περιπτώσεις ανεξάρτητων αρχών 

 Ανενεργές Αρχές 

 Σώμα Φορολογικών Διαιτητών (ΣΦΔ), 2011

 Υπηρεσίες που ήταν και έπαψαν να είναι Ανεξάρτητες Διοικητικές Αρχές 
 Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (μετατράπηκε σε αυτοτελή δημόσια υπηρεσία υπό τον Υπουργό με το Ν.4558/2018)
 Εθνικό Συμβούλιο Δημόσιας Υγείας (καταργήθηκε με το Ν.4675/2020)
 Εθνική Αρχή Συντονισμού Πτήσεων (Ν.3534/2007, μετατράπηκε σε ΝΠΙΔ ως οργανισμός με το Ν.4850/2021)
 Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ του Ν.4013/2011, συγχωνεύτηκε στη νέα ΕΑΔΗΣΥ με το Ν.4912/2022)
 Αρχή Εξέτασης Προδικαστικών Προσφυγών (ΑΕΠΠ του Ν.4412/2016, συγχωνεύτηκε στη νέα ΕΑΔΗΣΥ με το Ν.4912/2022)
 Ρυθμιστική Αρχή Επιβατικών Μεταφορών (ΡΑΕΜ, 2013, καταργήθηκε με το Ν.4974/2022)

 Φορείς με ειδικές ρυθμίσεις ανεξαρτησίας ή που απαριθμούνται ως ανεξάρτητοι 
 Εθνική Αναλογιστική Αρχή - ΕΑΑ (αρ.9 ν.3029/2002)
 Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ν.5014/2023) που απορρόφησε:
 Επιτροπή Διερεύνησης Ατυχημάτων και Ασφάλειας Πτήσεων (ΕΔΑΑΠ, ν.2912/2001)
 Επιτροπή Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Συμβάντων (ΕΔΙΣΑΣ, ν.3710/2008 αρ.21, ν.4313/2014)
 Επιτροπές υπαγόμενες στη Γενική Γραμματεία Νομικών & Κοινοβουλευτικών Θεμάτων της Προεδρίας της Κυβέρνησης:
 Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας (ν.4780/2021 Μέρος Α')
 Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου - ΕΕΔΑ (ν.4780/2021 Μέρος Β' - ίδια νομική προσωπικότητα, λειτουργική ανεξαρτησία, διοικητική & οικονομική αυτοτέλεια)
 Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής και Τεχνοηθικής (ν.4780/2021 Μέρος Γ')
 Οικονομικού ενδιαφέροντος φορείς:
 Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς - ΝΠΔΔ, εκτός δημοσίου τομέα (αρ.51 ν.1892/1990)
 Επιτροπή Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχου (ΕΛΤΕ) - ΝΠΔΔ, εκτός δημοσίου τομέα (αρ.51 ν.1892/1990)
 Ελληνικός Χρηματοοικονομικός Μεσολαβητής
 Τράπεζα της Ελλάδος (ν.3424/1927, ν.2609/1998, ν.2832/2000)
 Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Α.Ε.
 Νομικό Συμβούλιο του Κράτους
 Διεπιστημονικός Οργανισμός Αναγνώρισης Τίτλων Ακαδημαϊκών και Πληροφόρησης (ΔΟΑΤΑΠ) - ΝΠΔΔ
 Συμβούλιο Ελέγχου Επικοινωνίας
 Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ) - ΝΠΔΔ

 Σύνθεση και λειτουργία 

 Μέλη 
Τα μέλη των Α.Δ.Α. απολαμβάνουν εκτεταμένης λειτουργικής και προσωπικής ανεξαρτησίας και δεν υπόκεινται σε ιεραρχικό έλεγχο και διοικητική εποπτεία. Διορίζονται επί θητεία (ανανεώσιμη ή μη) χωρίς να μπορούν, συνήθως, να παυθούν πριν από τη λήξη της.

 Έλεγχος 
Ως διοικητικές αρχές, οι Α.Δ.Α. υπόκεινται στον δικαστικό έλεγχο των πράξεων τους. Το Δημόσιο αναλαμβάνει την ευθύνη σε περίπτωση που επέλθει βλάβη ή ζημία από την δράση τους.

Παραπομπές


Κατηγορία:Πολιτειακοί Θεσμοί της Ελλάδας
Κατηγορία:Ελληνική Κυβέρνηση