Κανίκλειος

Ο Επί του κανικλείου ή Χαρτουλάριος του κανικλείου (αρχ. ελληνικά: ἐπὶ τοῦ κανικλείου), ήταν βυζαντινό αξίωμα. Αυτός που το κατείχε ήταν από τους υψηλότερους αξιωματούχους του Αυτοκράτορα· κρατούσε το Αυτοκρατορικό μελανοδοχείο (και την πένα), που λεγόταν κανίκλειον και ήταν υπεύθυνος γι' αυτόΑδαμάντιος Κοραής, Άτακτα, Τόμος Α΄, Παρίσι 1828, σελ. 321Σπυρίδων Λάμπρος, Ιστορία της Ελλάδος από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι της Αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως, Τόμος Δ΄, εκδόσεις Πελεκάνος, σελ. 146. Το αξίωμα εμφανίζεται για πρώτη φορά τον 9ο αιώνα και κατατασσόταν στα ειδικά αξιώματα σύμφωνα με το Κλητορολόγιον του ΘεόφιλουJohn Bagnell The Imperial Administrative System of the Ninth Century - With a Revised Text of the Kletorologion of Philotheos, London 1911, Oxford University Press, σελ. 11. Ο επί του κανικλείου είχε το Αυτοκρατορικό μελανοδοχείο με την πορφυρή μελάνη (κιννάβαριν) και επικύρωνε τα Αυτοκρατορικά έγραφα, ενώ είχε και νομικές αρμοδιότητεςΓκουτζιουκώστας, Ανδρέας (2004, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ)), Η απονομή δικαιοσύνης στο Βυζάντιο (9ος-12ος αιώνες): τα δικαιοδοτικά όργανα και τα δικαστήρια της πρωτεύουσας, σελ. 138.

Στις νομικές αρμοδιότητες που είχε, παρίστατο σε δίκες και προσέφερε νομικές συμβουλές, αλλά εξέταζε και υποθέσεις, έδινε την συμβουλή του στους αντίδικους και -αν δεν την εφάρμοζαν- την προωθούσε σε δικαστήριοΒυζαντινά Σύμμεικτα, Μαρία Γ. Νυσταζοπούλου, Ὁ ἐπὶ τοῦ κανικλείου καὶ ἡ ἐφορεία τῆς ἐν Πάτμῳ μονῆς, τόμος 1, Αθήνα 1966, ISSN 1105-1639.

Γνωστοί κάτοχοι του τίτλου ήταν οι: ΘεόκτιστοςIōsēph Genesios,A. Lesmüller-Werner,Hans Thurn, Die rebus Constantinopolitanis a Leone Armenio ad Basilium Macedonem libri ..., σελ. 59, σελ. 2056, Δημήτριος ΤορνίκιοςΑνδρόνικος Δημητρακόπουλος, Ορθόδοξος Ελλάς: ήτοι περί των Ελλήνων των γραψάντων κατά Λατίνων και περί των συγγραμμάτων αυτών, Τύποις Μέτζγερ και Βίττιγ, Εν Λειψίαι 1872, Νικηφόρος ΟυρανόςMcGeer, Eric (2008), Sowing the Dragon's Teeth: Byzantine Warfare in the Tenth Century, Washington, District of Columbia: Dumbarton Oaks Studies, σελ. 130, Θεόδωρος ο ΕιρηνικόςΜιχαήλ Χωνιάτης Επιστολαί, σελ. 101, Κανιήλ, Θεόδωρος ΣτυππειώτηςΚ.Ν. Σάθας, Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη - Ζ΄ Τόμος, σελ. 221, Νικηφόρος Αλυάτης, Αλουσιάνος Μιχαήλ ΑγιοθεοδωρίτηςΕλισάβετ Μαδαριάγα, Η Βυζαντινή οικογένεια των Αγιοθεοδωριτών ΙΙ: ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΙΟΘΕΟΔΩΡΙΤΗΣ, πρωτονωβελισσιμοϋπέρτατος λογοθέτης του δρόμου και ορφανοτρόφος, Βυζαντινά Σύμμεικτα, τεύχος 24, Αθήνα 2014,Νικηφόρος ΧούμνοςΚαρλ Κρουμπάχερ, Ιστορία της Βυζαντινής λογοτεχνίας - Τόμος β΄, σελ. 143 και τελευταίος αναφέρεται ο Αλέξιος Παλαιολόγος Τζαμπλάκων το 1438Ιστορία της Κέρκυρας.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Βυζαντινοί νομικοί τίτλοι
Κατηγορία:Βυζαντινοί διοικητικοί τίτλοι