Τζόζεφ Κότεν

Ο Τζόζεφ Τσέσαϊρ Κότεν (αγγλικά: Joseph Cheshire Cotten, Jr., 15 Μαΐου 1905 - 6 Φεβρουαρίου 1994) ήταν Αμερικανός ηθοποιός του κινηματογράφου, του θεάτρου, του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης. Αποτέλεσε μέλος του θιάσου Mercury που είχε ιδρύσει ο Όρσον Γουέλς, με τον οποίο τον συνέδεε μακροχρόνια φιλία και έλαβε παγκόσμια αναγνωρισιμότητα αναλαμβάνοντας τον πρωταγωνιστικό ρόλο στις παραστάσεις Κοινωνικά σκάνδαλα του Φίλιπ Μπάρι και Γλυκιά μου Σαμπρίνα του Σάμιουελ Τέιλορ. Έπειτα συμμετείχε στο πρώτο σκηνοθετικό εγχείρημα του Όρσον Γουέλς Πολίτης Κέιν (Citizen Kane, 1941) και έγινε παγκοσμίως γνωστός. Ακολούθησαν οι πρωταγωνιστικοί ρόλοι στις ταινίες: Οι υπέροχοι Άμπερσον (The Magnificent Ambersons, 1942) επίσης του Γουέλς, Το χέρι που σκοτώνει (Shadow of a Doubt, 1943) του Άλφρεντ Χίτσκοκ, Απ' όταν έφυγες (Since You Went Away, 1944) του Τζέιμς Κρόμγουελ, Εφιάλτης (Gaslight, 1944), Ερωτικά γράμματα (Love Letters, 1945) και Το πορτραίτο της Τζένι (Portrait of Jennie, 1948) που τον καθιέρωσαν ως έναν από τους σημαντικότερους άρρενες πρωταγωνιστές του Χόλιγουντ. Το 1943 μάλιστα συνέγραψε με τους Όρσον Γουέλς, Ρίτσαρντ Κόλινς και Μπεν Χεκτ το σενάριο της ταινίας Ταξίδι στο φόβο (Journey Into Fear), ταινία στην οποία επίσης πρωταγωνίστησε. Ένας από τους σημαντικότερους ρόλους στην καριέρα του ήταν εκείνος του Χόλι Μάρτινς στο φιλμ νουάρ του Κάρολ Ριντ Ο τρίτος άνθρωπος (The Third Man) το 1949. 

Όταν κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1950 η καριέρα του άρχισε να φθίνει, στράφηκε προς την τηλεόραση, παρουσιάζοντας την εκπομπή The Joseph Cotten Show (το οποίο προβλήθηκε με αρχικό τίτλο The Trial, ενώ το 1964 είχε ακόμη έναν αξιομνημόνευτο ρόλο στο θρίλερ γκραντ γκινιόλ του Ρόμπερτ Όλντριτς Το μυστικό της Σάρλοτ (Hush...Hush...Sweet Charlotte), όπου συμπρωταγωνίστησε με τις Μπέτι Ντέιβις και Ολίβια Ντε Χάβιλαντ. Το 1970 είχε έναν μικρό ρόλο στην ταινία Τόρα! Τόρα! Τόρα! - Η επίθεση στο Περλ Χάρμπορ (Tora! Tora! Tora!), ενώ μια από τις τελευταίες του κινηματογραφικές εμφανίσεις ήταν στην υψηλού κόστους ταινία γουέστερν του Μάικλ Τσιμίνο Η πύλη της Δύσεως (Heaven's Gate, 1980), που όμως θεωρείται ως μια από τις μεγαλύτερες εμπορικές καταστροφές στην ιστορία του κινηματογράφου. 

Κατά τη δεκαετία του 1980 αποσύρθηκε από το χώρο του κινηματογράφου επικαλούμενος προβλήματα υγείας. Υπήρξε παντρεμένος δυο φορές, την πρώτη με την Λενόρ Κιπ και τη δεύτερη με την ηθοποιό Πατρίτσια Μεντίνα. Απεβίωσε το 1994 από πνευμονία σε ηλικία 88 ετών.

Αν και στη δεκαετία του 1940 υπήρξε από τους ηγετικούς σταρ του Χόλυγουντ, ωστόσο δεν προτάθηκε ποτέ για Όσκαρ και σήμερα θεωρείται από μεγάλο αριθμό κριτικών του κινηματογράφου και Μέσων Ενημέρωσης ως ένας από τους καλύτερους ηθοποιούς που δεν έλαβαν ποτέ υποψηφιότητα για Όσκαρ. Ήδη όμως από το 1960 απέκτησε αστέρι στη Λεωφόρο της Δόξας στο Χόλυγουντ και υπήρξε από τους πρώτους ηθοποιούς που το απέκτησαν, καθώς η Λεωφόρος αυτή εγκαινιάστηκε το ίδιο έτος.

 Φιλμογραφία 
 Έτος Πρωτότυπος τίτλοςΤίτλος στα ελληνικά Ρόλος Σημειώσεις 1937 Seeing the World: Part One – A Visit to New York, N.Y. μικρού μήκους 1938 Too Much Johnson Augustus Billings   1940 Citizen Kane trailer Himself, Jedediah "Jed" Leland Short 1941 Citizen KaneΠολίτης Κέιν Jed Leland / Screening Room Reporter  LydiaΓκρεμισμένα όνειρα Michael Fitzpatrick  1942 The Magnificent AmbersonsΟι υπέροχοι Άμπερσον Eugene Morgan  1943 Journey into FearΤαξίδι στο φόβο Howard Graham Screenplay (with uncredited Orson Welles) Shadow of a DoubtΤο χέρι που σκοτώνει Uncle Charles Oakley  Hers to HoldΘα γυρίσεις ξανά Bill Morley  1944 GaslightΕφιάλτης Brian Cameron  Since You Went AwayΑπ' όταν έφυγες Lieutenant Tony Willett  I'll Be Seeing YouΘα σε δω ξανά Zachary Morgan  1945 Love LettersΕρωτικά γράμματα Alan Quinton  1946 Duel in the SunΜονομαχία στον ήλιο Jesse McCanles  1947 The Farmer's DaughterΗ κόρη του αγρότη Glenn Morley  1948 Portrait of JennieΤο πορτρέτο της Τζένι Eben Adams Venice Film Festival Award for Best Actor 1949 The Third ManΟ τρίτος άνθρωπος Holly Martins  Under CapricornΕπτά χρόνια χωρισμού Sam Flusky  Beyond the ForestΤο μυστικό του δάσους Dr. Lewis Moline  1950 September AffairΟι ερασταί του Κάπρι David Lawrence  Two Flags WestΟ όρκος του λιποτάκτη Col. Clay Tucker  Walk Softly, StrangerΟ ξένος Chris Hale Γυρίστηκε το 1948 1951 Half AngelΗ σειρήνα του μεσονυκτίου John Raymond, Jr.  Peking ExpressΤο εξπρές του Πεκίνου Michael Bachlin  OthelloΟθέλλος Venetian senator Uncredited The Man with a CloakΟ άνθρωπος με το μανδύα Dupin  1952 The Wild Heart Narrator  Untamed FrontierΓκρεμίστε τα σύνορα Kirk Denbow  The Steel TrapΟ δραπέτης του Λος Άντζελες James Osborne  1953 NiagaraΝιαγάρας George Loomis  Egypt by Three Narrator A Blueprint for MurderΣατανάς με αγγελική μορφή Whitney Cameron  1955 Vom Himmel gefallen John Adams  Bedevilledυπεύθυνος ανακοινώσεων (φωνή) Flight announcer at the airport Voice, Uncredited 1956 The Bottom of the BottleΚάποιος μες στη νύχτα P.M. Martin  The Killer Is LooseΔραπέτευσα για να εκδικηθώ Detective Sam Wagner  1957 The Halliday BrandΓίγαντες του εγκλήματος Daniel Halliday  1958 Touch of EvilΟ άρχων του τρόμου Ιατροδικαστής Χωρίς πίστωση From the Earth to the MoonΑπό τη Γη στη Σελήνη Victor Barbicane  1960 The Angel Wore RedΟ άγγελος με τα κόκκινα Hawthorne  1961 The Last SunsetΤο τελευταίο ηλιοβασίλεμα John Breckenridge  1963 Alexander the Great Αντίγονος TV movie 1964 Hush... Hush, Sweet CharlotteΤο μυστικό της Σάρλοτ Dr. Drew Bayliss  1965 The Great Sioux MassacreΗ σφαγή των κόκκινων δαιμόνων Major Reno  The Money TrapΑριστοκράτης λωποδύτης Dr. Horace Van Tilden  Gli uomini dal passo pesanteΗ μεγάλη νύχτα των πιστολέρος Temple Cordeen  1966 The OscarΠριν από τη δύση Kenneth H. Regan  Brighty of the Grand Canyon Jim Owen  1967 The HellbendersΟι κολασμένοι Col. Jonas  Some May Live Col. Woodward Jack of DiamondsΟ κλέφτης των διαμαντιών Ace of Diamonds  1968 Days of Fire Destil PetuliaΠετούλια Mr. Danner  White ComancheΆγρια σύγκρουση Sheriff Logan 1969 The Lonely Profession Martin Bannister TV movie Keene 1970 Cutter's Trail General Spalding TV movie; failed series pilot The GrasshopperΗ ακρίδα Richard Morgan  Tora! Tora! Tora!Τόρα! Τόρα! Τόρα! Henry L. Stimson  1971 Assault on the Wayne Admiral TV movie Do You Take This Stranger? Dr. Robert Carson TV movie City Beneath the SeaΠόλις κάτω από τη θάλασσα Dr. Ziegler TV movie Journey to Murder Jeff Wheeler Two 1968 episodes from the UK anthology TV series Journey to the Unknown The Abominable Dr. PhibesΟ σατανικός δρ Φάιμπς Dr. Vesalius  Lady FrankensteinΛαίδη Φρανκενστάιν Dr. Frankenstein 1972 The Screaming Woman George Tresvant TV movie Doomsday Voyage Captain Jason  Baron BloodΤο ξύπνημα του αίματος Baron Otto von Kleist / Alfred Becker Lo Scopone ScientificoΧαρτοπαίχτης με ταλέντο George 1973 The Devil's Daughter Judge Weatherby TV movie Soylent GreenΝέα Υόρκη, έτος 2022 μ.Χ. William R. Simonson  F for Fake Special Participant A Delicate BalanceΕυχάριστη ισορροπία Harry  1975 Il giustiziere sfida la città Paternò Timber Tramps Greedy sawmill mogul 1976 The Lindbergh Kidnapping Case Dr. Joseph Francis Condon TV movie Un sussurro nel buioΚάθε βήμα και κίνδυνος The Professor Freedom Is Voice TV movie 1977 Twilight's Last GleamingΤο τελεσίγραφο Secretary of State Arthur Renfrew  Airport '77Τζάμπο τζετ στο τρίγωνο του Διαβόλου Nicholas St. Downs III  Aspen Horton Paine TV movie 1978 L'ordre et la sécurité du monde Foster Johnson CaravansΚάραβαν Ambassador Crandall  Indagine su un delitto perfettoΤο τέλειο έγκλημα Sir Arthur Dundee 1979 L'isola degli uomini pesceΤο νησί του καταραμένου ηφαιστείου Prof. Ernest Marvin The Concorde AffairΚονκόρντ '79, ο στόχος των σαμποτέρ Milland Guyana: Crime of the CenturyΓουιάνα, η μεγάλη σφαγή του αιώνα Richard Gable Churchill and the GeneralsΣτρατηγοί του πολέμου Τζορτζ Μάρσαλ TV movie 1980 The HearseΟ άνθρωπος με τη νεκροφόρα Walter Pritchard  Casino Ed Booker TV movie Heaven's GateΗ Πύλη της Δύσεως The Reverend Doctor  Delusion Ivar Langrock 1981 The SurvivorΤελευταία πτήση Priest  (τελευταίος ρόλος)

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 

 . New York: MovieMaker, archived 2007-06-18 from the original at the Internet Archive. Retrieved 2013-08-29.
 Kneebone, John T., et al., eds. Dictionary of Virginia Biography (Richmond: Library of Virginia, 1998–   ), 3:478–481. .

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


 Τζόζεφ Κότεν, σελίδα στον ιστότοπο της Internet Broadway Database
 Photographs and literature

Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί κινηματογράφου‎
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί ραδιοφώνου
Κατηγορία:Νικητές Κυπέλλου Βόλπι Καλύτερου Ηθοποιού