Φοίβη (όνομα)

Φοίβη, ελληνικό γυναικείο κύριο όνομα.


 Ετυμολογία του ονόματος 
Σύμφωνα με τον Γ. Μπαμπινιώτη, το όνομα προέρχεται από το αρχαιοελληνικό επίθετο φοῖβος «καθαρός, αγνός», αβέβαιου ετύμου.Γεώργιος Μπαμπινιώτης, Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας, Κέντρο Λεξικολογίας, Αθήνα, δεύτερη έκδοση, ανατύπωση, 2005. (Βλ. Φοίβος). Το Online Etymology Dictionary  ερμηνεύει το επίθετο ως «λαμπρός, αγνός».«Phoebe»

Στην αρχαιοελληνική μυθολογία, η Τιτανίδα Φοίβη, κόρη του Ουρανού και της Γαίας, σύμφωνα με τον Ησίοδο, ήταν μητέρα της Λητώς και γιαγιά της Άρτεμης.Ησίοδος, Θεογονία 414 κ.ε. Επίσης, το Φοίβη ήταν επίθετο της θεάς Άρτεμης, γυναικείος τύπος του αντρικού Φοίβος (ο Απόλλων).Ομήρου Ιλιάς, Α΄ 443·  Βιργιλίου Αινειάδα, iii. 251.

Το όνομα με τη σημασία «αγνή» είναι παρεμφερές με ονόματα όπως Αγνή ή Ανέζα ή Ινές, ενώ με τη σημασία «λαμπρή» με ονόματα όπως Αγλαΐα, Ηλέκτρα, Κλάρα, Λουκία, Ρωξάνη, Σβετλάνα, Φωτεινή κτλ.

 Διάδοση του ονόματος 
Το Φοίβη ανήκει στα αρχαιοελληνικά ονόματα που επανήλθαν στο ελληνικό ονοματολόγιο ύστερα από αιώνες, τις παραμονές της επανάστασης του 1821, μαζί με άλλα ονόματα σαν σύμβολο της συνέχειας του ελληνισμού και της επιθυμίας του έθνους να ζήσει ελεύθερο. 
Ενδεικτικά, σήμερα στον ελλαδικό χώρο, σε μια προσπάθεια στατιστικής αποτίμησης της συχνότητας των ελληνικών ονομάτων από τον Απρίλιο του 2009, το βαφτιστικό Φοίβη παρουσιάζεται ανάμεσα στις θέσεις 562η–609η των πιο συχνών ονομάτων (409ο–441ο ανάμεσα στα γυναικεία). 
Το φέρουν γύρω στους 383 Ελληνίδες ή ποσοστό 0,005%.Χάρης Φουνταλής, «Ελληνικά ονόματα (και ολίγη από στατιστική)» .  
Στην Κύπρο, κατά την απογραφή του πληθυσμού το 2011, το όνομα Φοίβη παρουσιάζεται 390ό σε συχνότητα, με 168 εμφανίσεις σε σύνολο 145.612 ή ποσοστό 0,12%.«Πληθυσμός – Συχνότητα Ονομάτων, 2011», Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου.

Σύμφωνα με τη Θετίμα, το όνομα Φοίβη εμφανίζεται στο Lexicon of Greek Personal Names (LGPN) να το φέρουν 40 διαφορετικά πρόσωπα. 
Παράλληλοι τύποι: Phoebe (1ος αι. π.Χ.–1ος αι. μ.Χ., αυτοκρατορική περίοδος, 1ος–2ος αι. μ.Χ., Κάτω Ιταλία· 2ος αι. μ.Χ., Μικρά Σκυθία), Fybe (αυτοκρατορική περίοδος, Κάτω Ιταλία), Phyeba (αυτοκρατορική περίοδος, Κάτω Ιταλία). 
Γεωγραφικά το όνομα απλώνεται στη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα, την Πελοπόννησο (Αρκαδία, Κορινθία), το Αιγαίο (Κρήτη, Κως, Λέσβος), τη Μικρά Ασία (Λυκία, Λυδία, Βιθυνία, Ιωνία, Καρία, Μυσία,  Τρωάδα), τη Δαλματία, την Ιλλυρία, τη Μικρά Σκυθία και την Ιταλία (Σικελία, Καμπανία, Καλαβρία, Bruttium, Απουλία).Θετίμα .</ref>

Στο LGPN καταχωρίζεται και το παράγωγο όνομα Φοιβιανή (αντρικό Φοιβιανός), με παράλληλο τύπο Phoebiane (αυτοκρατορική περίοδος, Κάτω Ιταλία), το 2ο–3ο αι. μ.Χ.<ref>Θετίμα.

Τέλος, στο Athenian Onomasticon, αναφέρεται και το όνομα Φοιβίς (2ος αι. μ.Χ.).Athenian Onomasticon .

 Ονομαστική εορτή 
 Στις 3 Σεπτεμβρίου, ημέρα κατά την οποία η Ορθόδοξη και η Καθολική Εκκλησία τιμούν τη μνήμη της διακόνισσας Φοίβης.«Διακόνου Φοίβης»«Santa Febe (Phoebe)» Η διάκονος Φοίβη, από τις Κεχριές Κορινθίας, αναφέρεται από τον απόστολο Παύλο στην επιστολή Προς Ρωμαίους (ιϛ΄ 1).

 Αντρικός τύπος του ονόματος 
Φοίβος (όνομα).

 Το όνομα σε άλλες γλώσσες 
Το όνομα διαδόθηκε και σε άλλες γλώσσες μέσω του λατινικού τύπου Phoebe.
 αγγλικά: Phoebe,Patrick Hanks και Flavia Hodges, A Concise Dictionary of First Names, Oxford Univesity Press, αναθεωρημένη έκδοση, 1997, ISBN 0-19-860094-1, σ. 199. Phebe, Pheobe.
 βουλγαρικά, ουκρανικά, ρωσικά: Феба.
 γαλλικά: Phœbé.
 γερμανικά: Phöbe, Phoebe.Rosa και Volker Kohlheim,  Duden Lexikon der Vornamen, Duden Verlag, τρίτη έκδοση, 1998, ISBN 3-411-04943-X, σ. 203.
 δανέζικα: Phoebe,«Phoebe», Nordic Names Føbe.«Føbe», Nordic Names
 ιταλικά: Febèa.Emidio De Felice, Dizionario dei nomi italiani, Mondadori, Μιλάνο 1986, ISBN 978-88-04-42791-9, σ. 165.
 ισπανικά, καταλανικά: Febe.Josep M. Albaigès i Olivart, Diccionari dels noms de noi, Persona femenins, Edicions 62, Βαρκελώνη 1995, ISBN 84-297-3991-2, σ. 84.
 κροάτικα: Feba.
 λιθουανικά: Febė.
 νορβηγικά: Phoebe, Føbe.
 ολλανδικά: Febe, Phoebe.
 πολωνικά: Febe.
 σουηδικά: Febe,«Febe», Nordic Names Föbe,«Föbe», Nordic Names Phebe.«Phebe», Nordic Names
 φινλανδικά: Febe.

 Το όνομα στη μυθολογία 
 Φοίβη (θεά Άρτεμις), στην αρχαιοελληνική μυθολογία, επίθετο της θεάς Άρτεμης.
 Φοίβη, η Τιτανίδα κόρη του Ουρανού και της Γαίας· η κόρη της Λητώ ήταν μητέρα της Άρτεμης.  
 Φοίβη, η κόρη του Τυνδάρεω και της Λήδας, αδελφή της Κλυταιμνήστρας.Ευριπίδης, Ιφιγένεια εν Αυλίδι, 50.  
 Φοίβη, η Αμαδρυάδα που παντρεύτηκε τον Δαναό.Βιβλιοθήκη Απολλοδώρου, Β΄ 1. § 5.
 Φοίβη, η κόρη του Λευκίππου, του βασιλιά της Μεσσηνίας, αδελφή της Ιλαείρας και μητέρα του Μνησιλάου.Βιβλιοθήκη Απολλοδώρου, Γ΄ 10. § 3  
 Φοίβη, η Αμαζόνα που φόνευσε ο Ηρακλής.Διόδωρος Σικελιώτης, Δ΄ 16.

 Το όνομα στη λογοτεχνία 
 Φοίβη, η δεκάχρονη αδελφή του Χόλντεν, του κεντρικού ήρωα στον Φύλακα στη σίκαλη (1951) του Τζ. Ντ. Σάλιντζερ (J. D. Salinger, 1919–2010).

 Το όνομα στην τηλεόραση 
 Φοίβη Μπουφφέ, πρωταγωνίστρια στην τηλεοπτική σειρά Τα φιλαράκια, που την ενσαρκώνει η Αμερικανίδα ηθοποιός Λίζα Κούντροου (Lisa Kudrow).

 Δείτε επίσης 
Φοίβη.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Παραπομπές

Κατηγορία:Γυναικεία ελληνικά ονόματα
Κατηγορία:Αγιωνύμια
Κατηγορία:Αρχαία ελληνικά ονόματα
Κατηγορία:Ονόματα από την αρχαιοελληνική μυθολογία