Ιερά Μητρόπολις Ελασσώνος

Η Ιερά Μητρόπολη Ελασσώνος είναι μια από τις Μητροπόλεις των λεγομένων «Νέων Χωρών». Έδρα της είναι η Ελασσόνα, του νομού Λαρίσης και περιλαμβάνει όλον τον δήμο Ελασσώνος, το Δαμάσι του δήμου Τυρνάβου και από τον νομό Γρεβενών, τη Δεσκάτη, την Παρασκευή, το Δασοχώρι και τον Γήλοφο. Σημερινός Μητροπολίτης Ελασσώνος είναι ο Χαρίτων Τούμπας.

Ιστορία

Η ίδρυση της επισκοπής ανάγεται στους πρωτοχριστιανικούς χρόνους. Πρώτος γνωστός Επίσκοπος διετέλεσε ο Συμεών το έτος 879. Εκείνη την εποχή η Μητρόπολη ήταν γνωστή ως Επισκοπή Λευκής. Αργότερα μετονομάστηκε σε Επισκοπή Δομενίκου και Ελασσώνος με έδρα το Δομένικο. Από τον 17ο αι. έδρα της Επισκοπής Ελασσώνος και Δομενίκου υπήρξε η Τσαριτσάνη, όπου και διέμενε το μεγαλύτερο μέρος του χριστιανικού πληθυσμού της περιοχής. Καθώς η Ελασσόνα απελευθερώθηκε το 1912, η μητρόπολή της, μαζί με τις υπόλοιπες «Νέες Χώρες», παραχωρήθηκε διοικητικά από το Οικουμενικό Πατριαρχείο στην Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδος, με τον Πατριαρχικό Τόμο του 1928.

 Επισκοπικός κατάλογος 
Όνομα  Έτη  Σημειώσεις Συμεών  ~ 879  συμμετείχε στη Σύνοδο της Κωνσταντινουπόλεως Γρηγόριος   Δημήτριος Ξηρός  ~ 1250  Ματθαίος  12 Δεκεμβρίου 1461 – ;  Βησσαρίων  1510 – 1516  αργότερα Σταγών Νεόφυτος  1516 – 12 Απριλίου 1538  Φιλόθεος  Οκτώβριος 1538 – Νοέμβριος 1555  Γρηγόριος  17 Ιανουαρίου 1556 – 1564  Βασίλειος  1564 – 1570  Δαμασκηνός  1573 – 1574  Αρσένιος  πριν τον Ιούνιο 1583 – 1585  Γαβριήλ  ~ 1585 ~ 1590   Γαλακτίων  27 Δεκεμβρίου 1593 – Μάιος 1615  Τιμόθεος  1615 – 3 Απριλίου 1618   Νεόφυτος  1618 – Δεκέμβριος 1622   Ιωάσαφ  Δεκέμβριος 1622 – Μάρτιος 1636  καθαιρέθηκε Κάλλιστος  Μάρτιος 1636 – 1636    Ιωάσαφ  1637; – 23 Αυγούστου 1638  κατόπιν Κορίνθου Κάλλιστος  1638 – Μάιος 1646  καθαιρέθηκε Γεννάδιος  ;    Γερμανός  22 Μαΐου 1646 – Σεπτέμβριος 1655  καθαιρέθηκε Αθανάσιος  Σεπτέμβριος 1655 – πριν τον Ιούνιο του 1657   Ιωάσαφ  1657 – 1669    Γερμανός  Ιανουάριος 1669 – 1673    Φιλόθεος  1673 – Ιανουάριος 1697    Ζαχαρίας  1697 – 1703    Παχώμιος  περί το 1703 – 1709    Αθανάσιος  1709 – 1725  Άνθιμος  1725 – 1736    Τιμόθεος  1736 – Ιανουάριος 1760  κατόπιν Αίνου Παρθένιος  Ιανουάριος 1760 – 1780  α΄ θητεία, εξορίστηκε Αμβρόσιος  Μάρτιος 1780 – 15 Ιουλίου 1783   Παρθένιος  Σεπτέμβριος 1783 – Σεπτέμβριος 1798 †  β΄ θητεία Ιωαννίκιος  Σεπτέμβριος 1798 – 31 Μαρτίου 1809  κατόπιν Φιλιππουπόλεως Πορφύριος  Μάρτιος 1809 – 28 Ιουνίου 1813  από πρώην Ναυπάκτου και Άρτης, κατόπιν εκ νέου Ναυπάκτου και Άρτης Σαμουήλ  28 Ιουνίου 1813 – Φεβρουάριος 1814 †  Ιγνάτιος  Φεβρουάριος 1814 – Οκτώβριος 1815  Παρθένιος  Οκτώβριος 1815 – Ιανουάριος 1825 †  Σαμουήλ  Φεβρουάριος 1825 – Σεπτέμβριος 1827    Ιερώνυμος  Σεπτέμβριος 1827 – 13 Νοεμβρίου 1830 †  Νεόφυτος  Νοέμβριος 1830 – Μάιος 1849  Γερμανός  Μάιος 1849 – 27 Ιανουαρίου 1853  επαύθη λόγω φρενοβλάβειας Ιγνάτιος  27 Ιανουαρίου 1853 – 24 Δεκεμβρίου 1860  Ιγνάτιος (Γρηγορίου)  24 Δεκεμβρίου 1860 – μετά τις 8 Μαρτίου 1867 †  από Κασσανδρείας Κύριλλος (Κτενάς) | |μετά τις 8 Μαρτίου 1867 – Αύγουστος 1886  από Κώου Άνθιμος (Απολλώνιος ή Γκέτζης)  16 Μαρτίου 1887 – 14 Ιανουαρίου 1892  από Δεβρών, κατόπιν Πρεσπών Νικόδημος (Αγγελίδης ή Αμαξόπουλος)  14 Ιανουαρίου 1892 – 27 Φεβρουαρίου 1897 †  από Προικοννήσου Σωφρόνιος (Αργυρόπουλος ή Βουτσάς)  31 Μαΐου 1897 – 19 Οκτωβρίου 1900  από Καρπάθου, κατόπιν Στρωμνίτσης Πολύκαρπος (Βαρβάκης)  21 Οκτωβρίου 1900 – 12 Αυγούστου 1910  κατόπιν Αδριανουπόλεως Νεόφυτος (Ευαγγελίδης)  22 Αυγούστου 1910 – 28 Ιανουαρίου 1917 †  Ειρηναίος (Παπαδόπουλος ή Παπαμιχαήλ)  10 Φεβρουαρίου 1922 – 12 Ιουνίου 1924  από Δαρδανελλίων, παραιτήθηκε Καλλίνικος (Λαμπρινίδης)  14 Οκτωβρίου 1924 – 29 Μαρτίου 1955  από Κρήνης, παραιτήθηκε Ιάκωβος (Μακρυγιάννης)  4 Μαρτίου 1956 – 2 Αυγούστου 1967  παραιτήθηκε Σεβαστιανός (Ασπιώτης)  4 Δεκεμβρίου 1967 – 13 Ιουνίου 1995  παραιτήθηκε Βασίλειος (Κολόκας)  21 Ιουλίου 1995 – 16 Μαΐου 2014 †  Χαρίτων (Τούμπας)  29 Ιουνίου 2014 – σήμερα 

Τοπικές Εορτές
 Άγιος Αρσένιος, Επίσκοπος Ελασσόνας (8 Μαΐου)
 Ελευθέρια Ελασσόνας (6 Οκτωβρίου)

Μνημεία
Καθολικό Ιεράς Μονής Ολυμπιωτίσσης, 13ος αι.
Καθολικό Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδος Σπαρμού, 14ος αι.
Καθολικό Ιεράς Μονής Αναλήψεως - Συκέας, 16ος αι.
Ιερός Ναός Μεταμορφώσεως Σωτήρος - Δολίχης, 16ος αι.
Ιεροί Ναοί Αγ. Αθανασίου και Αγ. Αντωνίου Τσαριτσάνης, 16ος αι.
Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου Τσαριτσάνης, 17ος αι.

Μονές
μικρογραφία|Η Ιερά Σταυροπηγιακή Μονή Γενεθλίου της Θεοτόκου Κανάλων - Καρυά Ελασσόνας.
Αγίας Τριάδος Σπαρμού
Αγίου Δημητρίου Τσαριτσάνης
Παναγίας Ολυμπιωτίσσης Ελασσόνος
Αναλήψεως Σωτήρος Συκέας
Αγίας Τριάδος Λιβαδίου
Γενεθλίου της Θεοτόκου Κανάλων Καρυάς
Μεταμορφώσεως Σωτήρος Δεσκάτης

 Υποσημειώσεις και παραπομπές 
Υποσημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές
 Ιερά Μητρόπολις Ελασσώνος






Ελασσωνος
Μητροπολη