Σίρλεϊ Τεμπλ

Η Σίρλεϊ Τεμπλ (γεννημένη ως Shirley Jane Temple και μεταγενέστερα η ίδια αναφερόταν ως Shirley Temple Black, ορθή προφορά Σέρλι Τεμπλ, 23 Απριλίου 1928 – 10 Φεβρουαρίου 2014) ήταν Αμερικανίδα ηθοποιός, τραγουδίστρια και χορεύτρια, και μεταγενέστερα, ως ενήλικη, πολιτικός και διπλωμάτης. Ήταν ένα από τα πιο επιτυχημένα παιδιά ηθοποιούς στην ιστορία του κινηματογράφου και ένα από τα αστέρια με τις υψηλότερες εισπράξεις στο Χόλυγουντ τη δεκαετία του 1930. Μερικές από τις πιο γνωστές ταινίες της στην παιδική ηλικία, περιλαμβάνουν το Η μασκότ των λογχοφόρων (Wee Willie Winkie) του 1937,Robinson, George (March 1994), Wee Willie Winkie: Hollywood's version of a Highland Regiment on the NW Frontier, Soldiers of the Queen (Journal of the Victorian Military Society). Το αγριοκόριτσο (Heidi) του 1937Windeler, Robert (1992) [1978], The Films of Shirley Temple, New York: Carol Publishing Group. και το Η μικρή πριγκίπισσα (The Little Princess) του 1939,Maslin, Janet (November 13, 1983). «The Little Princess». The New York Times. ενώ μεταγενέστερα, ως έφηβη πλέον, και η επική ταινία του 1944 Απ' όταν έφυγες (Since You Went Away), σε ηλικία 16 ετών.

Ήταν επίσης επιτυχημένη ως χορεύτρια και τραγουδίστρια. Το 1935, σε ηλικία σχεδόν 7 ετών, κέρδισε ένα βραβείο Όσκαρ για παιδιά ηθοποιούς. Καθώς όμως η εφηβεία της προχωρούσε, η δημοτικότητά της μειωνόταν. Τελικώς, έπαιξε στις τελευταίες της ταινίες το 1949 και αποσύρθηκε από τον κινηματογράφο το 1950, σε ηλικία μόλις 22 ετών, με επίσημη ανακοίνωσή της. Μεγαλώνοντας είχε αρχίσει να χάνει τη δημοτικότητά της, καθώς το κοινό είχε ταυτιστεί με το μικρό ξανθό κοριτσάκι και όχι με την έφηβη πλέον Σίρλεϊ. Μεταγενέστερα, ασχολήθηκε με την πολιτική και υπηρέτησε ως πρέσβειρα των Ηνωμένων Πολιτειών στην Γκάνα και την Τσεχοσλοβακία. Το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου κατέταξε τη Σίρλεϊ Τεμπλ στον αριθμό 18 στη λίστα με τις μεγαλύτερες γυναίκες του κινηματογράφου.

 Πρώτα χρόνια 

Γεννήθηκε στις 23 Απριλίου 1928 στην Καλιφόρνια, από πατέρα τραπεζικό υπάλληλο και μητέρα νοικοκυρά. Η οικογένεια ήταν ολλανδικής, αγγλικής και γερμανικής καταγωγής. Ιστορικά ενδιαφέρον είναι ότι η ίδια ανατράφηκε ως Πρεσβυτεριανή και Αγγλικανή (εδώ ειδικότερα το Αγγλικανικό παρακλάδι που είναι γνωστό ως «Επισκοπική Εκκλησία» στις ΗΠΑ) ταυτόχρονα.«Shirley Temple Black is relieved. Shirley Temple Black died yesterday at the age of 85. She was the rare kind of celebrity who understood the fleeting nature of fame.» February 11, 2014. By Laura Turner. Η μητέρα της, την έγραψε σε ηλικία 3 ετών σε μαθήματα χορού και την προώθησε στην υποκριτική τέχνη από μικρή ηλικία.

 Σταδιοδρομία ως ηθοποιός 

Η σταδιοδρομία της ξεκίνησε ως πρωταγωνίστρια σε εκπαιδευτικά βίντεο.

 Κινηματογραφική καριέρα 

Το 1932, σε ηλικία μόλις 4 ετών, έπαιξε τον πρώτο της κινηματογραφικό ρόλο σε ταινία μεγάλου μήκους στο έργο The Red-Haired Alibi («Το άλλοθι με τα κόκκινα μαλλιά»). Για πρώτη φορά έγινε διάσημη με την ταινία του 1934 Stand up and cheer! της εταιρείας Fox, σε ηλικία μόλις 6 ετών, και η επιτυχία που σημείωσε ήταν τέτοια που μετά ακολούθησε μεγάλος αριθμός ταινιών με την ίδια, η οποία μάλιστα έγινε εξαιρετικά κερδοφόρα ως όνομα. Οι ταινίες της Τεμπλ, που κόστιζαν (με την τότε ισοτιμία) μεταξύ 400.000 και 700.000 δολαρίων η καθεμία, κέρδισαν εκατομμύρια δολάρια σε ακαθάριστα έσοδα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά. Οι ταινίες της, κατέλαβαν την πρώτη θέση στο box office το 1935, το 1936, το 1937 και το 1938. Η επιτυχία των ταινιών της, πιστώθηκε επίσης με τη διάσωση του στούντιο όπου ανήκε, της 20th Century Fox, από τη χρεωκοπία κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης.

Παράλληλα, οι γονείς της, είχαν εξ αρχής εισάγει όρους για την προστασία της ιδιωτικής ζωής της κόρης τους, ενώ και η 20th Century Fox διατήρησε τον έλεγχο όλων των δημόσιων εμφανίσεών της.

Στις ταινίες που πρωταγωνιστούσε, χόρευε και τραγουδούσε με άνεση, ακόμα και δύσκολα είδη χορών. Αρκετά από τα τραγούδια που ερμήνευε στις ταινίες έγιναν επιτυχίες, όπως το «On the Good Ship Lollipop» από την ταινία Bright Eyes του 1934 (ταινία που γράφτηκε ειδικά για αυτήν), το «Αnimal Crackers in My Soup» από την ταινία Curly Top του 1935 και το «Goodnight My Love» από την ταινία Stowawayτου 1936, ήταν δημοφιλείς ραδιοφωνικές επιτυχίες. Η Σίρλεϊ Τεμπλ έγινε σύμβολο όλης της Αμερικής την εποχή της προσπάθειας ανάκαμψης μετά την οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 1929. Στη δεκαετία του 1930 ήταν ένα πραγματικό πολιτιστικό φαινόμενο, το οποίο πολλοί προσπάθησαν να εξηγήσουν με κοινωνικούς και ψυχολογικούς λόγους. Χαρακτηρίστηκε ως παιδί-θαύμα και για την Τεμπλ είχε μιλήσει δημόσια ακόμα και ο τότε Πρόεδρος των ΗΠΑ Φραγκλίνος Ρούζβελτ, επαινώντας τις ερμηνείες της, και όπως μάλιστα τόνισε τότε:

Ο βιογράφος John Kasson υποστηρίζει σχετικά:Kasson, American National Biography (2015).

Η βιογράφος Anne Edwards έγραψε για τον τόνο και το περιεχόμενο των ταινιών της Τεμπλ:

Ενδεικτικό της ραγδαίας ανόδου της Σίρλεϊ Τεμπλ, είναι επίσης το γεγονός ότι ο συμβατικός μισθός της στις 18 Ιουλίου 1934 αυξήθηκε από τα αρχικά 150 δολάρια στα 1.000 δολάρια την εβδομάδα, μαζί και με μπόνους 15.000 δολαρίων ανά ταινία, και έως τα τέλη του 1935 ο συμβατικός μισθός της είχε φτάσει τα 2.500 δολάρια την εβδομάδα (με την τότε ισοτιμία).Shirley Temple Black, Child Star: An Autobiography, New York: McGraw-Hill Publishing Company, 1988, 130.

Η πρώτη της έγχρωμη ταινία (γυρίστηκε σε Technicolor, τεχνικόλορ)«The Little Princess». Variety. December 31, 1938. και ταυτόχρονα η τελευταία μεγάλη της επιτυχία ως παιδικής ηλικίας ηθοποιός,Landazuri, Margarita. «The Little Princess». Turner Classic Movies. ήταν η δραματική ταινία του 1939 The Little Princess, καθώς στις επόμενες επιτυχίες της ήταν πλέον έφηβη.

Μεγαλώνοντας, όμως, άρχισε για πρώτη φορά να δυσκολεύεται να πείσει τον Τύπο και το κοινό, καθώς το 1942 έπαιξε τον ηγετικό ρόλο στην ταινία Miss Annie Rooney, αλλά για πρώτη φορά σε εφηβικό ρόλο, καθώς ήταν 14 ετών πλέον, και η ταινία αυτή θεωρήθηκε ανεπιτυχής, καθώς η ίδια δεν κατάφερε να πείσει σε ρόλο εφηβικής κουλτούρας. Μάλιστα στην ταινία αυτή έλαβε το πρώτο της φιλί επί της οθόνης από τον Ντίκι Μουρ (Dickie Moore) και έτσι έκανε το άλμα στην ενηλικίωση, χωρίς όμως επιτυχία τότε. Λόγω της πίκρας της, σταμάτησε προσωρινά κάθε συμμετοχή, για 2 έτη.

Τότε όμως, ο τιτάνας της Χρυσής Εποχής του Χόλιγουντ παραγωγός Ντέιβιντ Ο. Σέλζνικ, την έπεισε να παίξει στην επική ταινία του 1944 Απ' όταν έφυγες (Since You Went Away), η οποία διαδραματίζεται στο εσωτερικό μέτωπο των ΗΠΑ και ειδικότερα σε μια μεσαίου μεγέθους αμερικανική πόλη κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Η ταινία έκανε πρεμιέρα στις 20 Ιουλίου 1944, γνώρισε τεράστια εισπρακτική επιτυχία και οι εισπράξεις της έφτασαν τα 4.950.000 δολάρια στο box office των ΗΠΑ και συνολικά διεθνώς ξεπέρασαν τα 7 εκατομμύρια δολάρια, με αποτέλεσμα να γίνει η τρίτη κατά σειρά ταινία στις υψηλότερες εισπράξεις ταινιών του 1944. Επιπρόσθετα, όλοι οι κριτικοί συμφώνησαν ότι οι ερμηνείες όλων των ηθοποιών ήταν εξαιρετικές. Ως αποτέλεσμα, η ταινία αυτή σηματοδότησε μια δυναμική επάνοδο στη μεγάλη οθόνη για την Τεμπλ σε ηλικία 16 ετών. Αντίστοιχα μεγάλη εμπορική επιτυχία γνώρισε και η επόμενη ταινία της, το δράμα Θα σε ξαναδώ ή Θα σε δω ξανά (I'll Be Seeing You) του 1944, που έκανε πρεμιέρα 6 μήνες μετά την προηγούμενη, ενώ μετά ακολούθησε η κωμωδία του 1945 Χαρίζω τα φιλιά μου (Kiss and Tell), όπου η ηθοποιός απέσπασε εγκωμιαστικά σχόλια.

Ωστόσο, στη συνέχεια τα πράγματα άλλαξαν εκ νέου, καθώς οι επόμενες ταινίες της, τρεις το 1947, μία το 1948 και τέσσερις το 1949, συνήθως ή ήταν αδιάφορες ή εμπορικώς δυσκολεύονταν εμφανώς. Με εξαίρεση την Ο εργένης και το αγριοκόριτσο (The Bachelor and the Bobby-Soxer) του 1947 και το γουέστερν Επέλαση την αυγή ή Το οχυρό αμύνεται (Fort Apache) του 1948, που ήταν κερδοφόρες, συχνότερα σημείωναν εισπρακτική αποτυχία, με αποτέλεσμα η ίδια, πικραμένη από την πορεία αυτή που είχε πάρει η καριέρα της, να αποφασίσει τελικώς να σταματήσει οριστικά. Η τελευταία ταινία της, ήταν η κωμωδία A Kiss for Corliss, που έκανε πρεμιέρα στις ΗΠΑ στις 25 Νοεμβρίου 1949.

 Λήξη σταδιοδρομίας 

Αποσύρθηκε από τον κινηματογράφο το 1950, σε ηλικία μόλις 22 ετών, με επίσημη ανακοίνωσή της. Μεγαλώνοντας, είχε αρχίσει να χάνει ραγδαία τη δημοτικότητά της, καθώς το κοινό είχε ταυτιστεί με το μικρό ξανθό κοριτσάκι και όχι με την έφηβη πλέον Σίρλεϊ. Η έντονα νεανική της εμφάνιση και το χαμηλό της ανάστημα, που τελικώς έφτασε μόλις τα 1,57 μέτρα όταν ενηλικιώθηκε, δεν στάθηκαν αρκετά για να αλλάξουν την αρνητική εξέλιξη στο σκηνικό για αυτήν.

 Ραδιοφωνική καριέρα 

Προηγουμένως, σε ηλικία 14 ετών, η Σίρλεϊ Τεμπλ είχε, για μόλις λίγους μήνες, δική της ραδιοφωνική σειρά, την Junior Miss, στο CBS, που έκανε πρεμιέρα στις 4 Μαρτίου 1942, αποκλειστικά στο ραδιόφωνο. Στη σειρά αυτή, που βασίστηκε σε ιστορίες της Sally Benson, έπαιξε τον ρόλο του τίτλου. Χρηματοδότης ήταν η αμερικανική πολυεθνική εταιρεία Procter & Gamble, μουσικός διευθυντής της σειράς ήταν ο David Rose και σκηνοθέτης ο Gordon Hughes.  Η σειρά έληξε στις 26 Αυγούστου 1942. "Radio News and Programs." Atlantic City Press-Union, August 15, 1942, p. 14.

 Τηλεοπτική καριέρα 

Το 1958, σε ηλικία 30 ετών, δημιούργησε το τηλεοπτικό πρόγραμμα Shirley Temple's Storybook, το οποίο προβλήθηκε στην αμερικανική τηλεόραση για δύο σεζόν και διασκεύασε κλασικά παραμύθια και παιδικές ιστορίες. Η πρώτη σεζόν προβλήθηκε στο ABC από τις 12 Ιανουαρίου έως τις 21 Δεκεμβρίου 1958, με συνολικά 16 επεισόδια, ενώ στη συνέχεια τα 13 από αυτά προβλήθηκαν σε επανάληψη, ξεκινώντας από τις 12 Ιανουαρίου 1959. Η δεύτερη σεζόν διατήρησε την ίδια φόρμουλα, αλλά προβλήθηκε στο NBC και με διαφορετικό τίτλο, The Shirley Temple Show, από τις 18 Σεπτεμβρίου 1960 έως τις 16 Ιουλίου 1961, με συνολικά 25 επεισόδια.Brooks, Tim and Marsh, Earle, The Complete Directory to Prime Time Network TV Shows 1946 – Present, Ballantine Books, 1979, page 558. Μετά τη λήξη της σειράς, αποσύρθηκε οριστικά από τον χώρο του θεάματος.

Στις 15 Ιουνίου 1999, σε ηλικία 71 ετών, παρουσίασε την εκπομπή AFI 100 Χρόνια... 100 Αστέρια, στο CBS, και το 2001 υπηρέτησε ως σύμβουλος σε μια παραγωγή του ABC-TV της αυτοβιογραφίας της, Child Star: The Shirley Temple Story.

 Βραβεύσεις 

Το 1935, σε ηλικία σχεδόν 7 ετών, της απονεμήθηκε το παιδικό βραβείο Όσκαρ στην 7η απονομή βραβείων Όσκαρ. Έγινε έτσι η πρώτη, χρονολογικά, ηθοποιός που το κέρδισε και παραμένει ο μικρότερος σε ηλικία άνθρωπος που έχει κερδίσει ποτέ Όσκαρ, αν και είναι απαραίτητο να τονιστεί ιστορικά ότι το παιδικό βραβείο Όσκαρ διήρκησε από το 1935 έως το 1961 και μετά καταργήθηκε οριστικά. 

Εκτός από τις ταινίες της, πολλά διαφημιστικά προϊόντα της Σίρλεϊ Τεμπλ διατέθηκαν στην αγορά κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930. Πολλές παιδικές κούκλες Σίρλεϊ Τεμπλ, ντυμένες με κοστούμια από τις ταινίες της, έγιναν best seller, σημειώνοντας ρεκόρ πωλήσεων. Άλλα επιτυχημένα προϊόντα που πήραν την έμπνευσή τους από τις συμμετοχές της Τεμπλ περιελάμβαναν μια σειρά από φορέματα κοριτσιών, φιόγκους μαλλιών και άλλα αξεσουάρ. Όπως είπε σχετικά ο John Kasson σε συνέντευξή του:

Αν και από το 1950 είχε πλέον αποσυρθεί από τον κινηματογράφο, για την τεράστια προσφορά της όμως στη μεγάλη οθόνη, ήδη από τις 8 Φεβρουαρίου 1960 η Σίρλεϊ Τεμπλ απέκτησε το δικό της αστέρι στη Λεωφόρο της Δόξας στο Χόλυγουντ και υπήρξε από τους πρώτους ηθοποιούς που το απέκτησαν, καθώς τα πρώτα αστέρια τοποθετήθηκαν την ίδια ημερομηνία.

Το 2000, για την προσφορά της στον κινηματογράφο, της απονεμήθηκε το βραβείο Guild.

 Ενασχόληση με τα κοινά 

Ως ενήλικη, η Τεμπλ ασχολήθηκε με τα κοινά και ιδίως με την πολιτική. Ξεκινώντας από το 1950, ζήτησε δωρεές για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.Aljean Harmetz: Shirley Temple Black, Screen Darling, Dies at 85. nytimes.com, 11. Februar 2014, abgerufen am 11. Februar 2014. Την ίδια χρονιά, ανακάλυψε επίσης ότι αρκετές χιλιάδες δολάρια από τα κέρδη της, της τάξης των εκατομμυρίων δολαρίων, είχαν εξαφανιστεί, λόγω της δαπανηρής ζωής της οικογένειάς της και κάποιων λανθασμένων υπολογισμών του πατέρα της.Valerie J. Nelson: Shirley Temple Black, iconic child star, dies at 85.  latimes.com, 11. Februar 2014, abgerufen am 11. Februar 2014. Το 1966, έβαλε ανεπιτυχώς υποψηφιότητα για μια θέση στη Βουλή των Αντιπροσώπων των Ηνωμένων Πολιτειών για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Με 22,4% των ψήφων, ήρθε τρίτη στις εκλογές, και τελικώς κέρδισε τη θέση ο Πιτ ΜακΚλόσκι (Pete McCloskey) ένας άλλος Ρεπουμπλικανός που εκπροσωπούσε φιλελεύθερες θέσεις. 

Επί προεδρίας Τζέραλντ Φορντ, ονομάστηκε πρέσβειρα επί τιμής των ΗΠΑ στην Γκάνα από τις 6 Δεκεμβρίου 1974 έως τις 13 Ιουλίου 1976. 

Το 1988, δημοσίευσε την αυτοβιογραφία της, «Child Star» («Παιδί Σταρ»). Λίγο μετά τη δημοσίευση της βιογραφίας της, υπηρέτησε ως επίτιμη πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Τσεχοσλοβακία από τις 23 Αυγούστου 1989 έως τις 12 Ιουλίου 1992 (μόλις λίγους μήνες πριν τη διάλυση της Τσεχοσλοβακίας την 1η Ιανουαρίου 1993) επί προεδρίας Τζορτζ Μπους του πρεσβύτερου. Δραστηριοποιήθηκε για την αντιμετώπιση της πολλαπλής σκλήρυνσης, από την οποία έπασχε ο αδελφός της.

Σε ηλικία 44 ετών, το 1972, η Σίρλεϊ Τεμπλ διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού. Εκείνη την εποχή, ο καρκίνος συζητιόταν συνήθως «με σιγανούς ψιθύρους» και η δημόσια αποκάλυψη του Τεμπλ για την ασθένειά της και, τελικώς, την επιβίωσή της, ήταν ένα σημαντικό ορόσημο για τη βελτίωση της ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού και τη μείωση του κοινωνικού στίγματος γύρω από την ασθένεια.

 Προσωπική Ζωή 

Το 1943, σε ηλικία 15 ετών, η Σίρλεϊ Τεμπλ συνάντησε για πρώτη φορά τον ηθοποιό Τζων Άγκαρ και στις 19 Σεπτεμβρίου 1945 τον παντρεύτηκε σε ηλικία μόλις 17 ετών, και απέκτησαν μαζί μία κόρη το 1948. Σύντομα όμως, εμφανίστηκαν τα πρώτα σύννεφα, καθώς σύμφωνα με επίσημες αναφορές ο Άγκαρ ήταν αλκοολικός και είχε εξωσυζυγικές σχέσεις. Ως αποτέλεσμα, η Τεμπλ πήρε διαζύγιο το 1950, με βάση του σχετικού της αιτήματος ότι της ασκούσε ψυχολογική σκληρότητα. Στις 16 Δεκεμβρίου 1950, μόλις έναν μήνα μετά το διαζύγιο, έκανε τον δεύτερο γάμο της, με τον επιχειρηματία Τσαρλς Άλντεν Μπλακ (Charles Alden Black), και απέκτησαν μαζί έναν γιο, τον Charles Alden Black Jr. και μία κόρη, την Lori Black. Το ζευγάρι μεγάλωσε και τα τρία παιδιά και έμεινε μαζί έως τον θάνατο του Μπλακ στις 4 Αυγούστου 2005. Λόγω του δεύτερου γάμου της, στο διάστημα αυτό η ίδια αναφερόταν ως Σίρλεϊ Τεμπλ Μπλακ (Shirley Temple Black).

Στις 10 Φεβρουαρίου του 2014, σε ηλικία 85 ετών, η Σίρλεϊ Τεμπλ απεβίωσε στο σπίτι της, στο Γούντσαιντ (Woodside), κοντά στο Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνια. Η αιτία θανάτου, σύμφωνα με την επίσημη βεβαίωση που εκδόθηκε στις 3 Μαρτίου 2014, ήταν χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Θεωρείται ιστορικά ότι η κατάληξη αυτή συνέβη διότι η Τεμπλ ήταν βαριά καπνίστρια τσιγάρων συνέχεια σε όλη της τη ζωή, αν και απέφευγε να το δείξει αυτό δημόσια, καθώς δεν ήθελε να δώσει ποτέ κακό παράδειγμα στα εκατομμύρια των θαυμαστών της. Τάφηκε στο Alta Mesa Memorial Park στην Καλιφόρνια.

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 


 , primary source



 Kasson, John F. (2015) "Black, Shirley Temple" American National Biography (2015) online 
 Hatch, Kristen. (2015) Shirley Temple and the Performance of Girlhood (Rutgers University Press, 2015) x, 173 pp.





 Περαιτέρω ανάγνωση 

 Best, Marc (1971). Those Endearing Young Charms: Child Performers of the Screen. South Brunswick and New York: Barnes & Co. pp. 251–255.


 Dye, David (1988). Child and Youth Actors: Filmography of Their Entire Careers, 1914–1985. Jefferson, NC: McFarland & Co., pp. 227–228.

 Kasson, John F. The Little Girl Who Fought the Great Depression: Shirley Temple and 1930s America (2014) Excerpt 
 Minott, Rodney G. The Sinking of the Lollipop: Shirley Temple vs. Pete McCloskey (1968). 


 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 




 Wee Willie Winkie at the Iverson Movie Ranch
 Norwood, Arlisha. "Shirley Temple". National Women's History Museum. 2017.

Κατηγορία:Αμερικανίδες τραγουδίστριες
Κατηγορία:Τιμητικό Όσκαρ (παραλήπτες)
Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Μεθοδιστές