Τμήμα Αχαΐας

Το Τμήμα ή Επιτροπεία Αχαΐας ήταν διοικητική διαίρεση της Ελληνικής Πολιτείας από το 1828 έως το 1833 με έδρα την Παλαιά Πάτρα. Δημιουργήθηκε από τον κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια με το Ι' ψήφισμα της 13ης Απριλίου 1828<ref>[http://www.nikosaspiotis.gr/books/dioik.pdf Διοικητικοί και Αυτοδιοικητικοί Θεσμοί στην Κέρκυρα. Πρόσωπα και Γεγονότα (1817‐1951).] Νίκος Γ. Ασπιώτης, Κέρκυρα 2009, σελ. 8</ref> και ο πρώτος διοικητής, Έκτακτος επίτροπος, Γεώργιος Μαυρομμάτης διορίσθηκε στις 19 ΑπριλίουΛάζαρης, σελ. 112. 

Το τμήμα δημιουργήθηκε ενώ το Κάστρο της Πάτρας και το Κάστρο του Ρίου ήταν ακόμα κατεχόμενα από τον οθωμανικό στρατό. Η απελευθέρωση τους έγινε λίγους μήνες αργότερα από το Γαλλικό εκστρατευτικό σώμα του Νικολάου ΜαιζώνΛάζαρης, σελ. 22 και 24. Η έδρα του τμήματος, η Πάτρα, ήταν σχεδόν κατεστραμμένηΛάζαρης, σελ. 37, με 4.000 κατοίκους που είχαν απομείνει από τους 16.000 που είχε κατά την επανάστασηΛάζαρης, σελ. 79, δεν υπήρχε καμία δημόσια υπηρεσία κι έπρεπε να συσταθούν όλες από την αρχή ενώ επιδημία πανούκλας που ξεκίνησε στα Καλάβρυτα σκότωσε πολλούς κατοίκους ανάμεσα τους και τον γιο του επίτροπουΛάζαρης, σελ. 41.

Το πρώτο διοικητήριο, ξύλινο κυρίως, χτίστηκε το 1828 στην κεντρική οδό, τότε, της πόλης που ένωνε το λιμάνι με το κάστρο, η σημερινή οδός Αγίου ΝικολάουΛάζαρης, σελ. 78. Το 1830 ο επίτροπος Μελάς νοικιάζει κτίριο για νέο διοικητήριο, δικαστήριο και δημαρχείοΛάζαρης, σελ. 118. Στον τομέα της δικαιοσύνης διορίσθηκε αστυνόμος, συστάθηκε δικαστήριο στην Πάτρα με δικαιοδοσία στα τμήματα Αχαΐας και Ήλιδος, δικαστήριο στο Αίγιο, ενώ συστάθηκε και ειρηνοδικείο στα ΚαλάβρυταΛάζαρης, σελ. 95. Από τις πρώτες υπηρεσίες που συστάθηκαν ήταν και το λιμεναρχείο Πάτρας ενώ το εμπόριο εξυπηρετούνταν στα υποτυπώδη λιμάνια της Πάτρας, Αιγίου, Ρίου, Λαμπίρη, Ψαθόπυργου και ΚαραβοστασίουΛάζαρης, σελ. 105. Η διοικητική διαίρεση καταργήθηκε το 1833 και αντικαταστάθηκε με τον Νομό Αχαΐας και ΉλιδοςΚώστας Τριανταφύλλου, Ιστορικόν λεξικόν των Πατρών, Εκ του τυπογραφείου Πέτρου Κούλη, Πάτρα 1995, Τόμος Β΄, λήμμα: Νομάρχαι. 

+ Έκτακτοι επίτροποι Αχαΐας1828-1833 Όνομα Διάρκεια Γεώργιος Μαυρομμάτης Λάζαρης, σελ. 111Μούλιας, σελ. 26 1828 Αλέξανδρος ΑξιώτηςΛάζαρης, σελ. 114 1828-1830 Ιωάννης Μελάς Λάζαρης, σελ. 117 1830-1832 Ιωάννης ΤομπακάκηςΛάζαρης, σελ. 292 1832 Σπύρος Σπηλιωτόπουλος 1832

+ Επαρχίες Τμήματος Αχαΐας Επαρχία Πρωτεύουσα Πληθυσμός Τοπικός Διοικητής Επαρχία Παλαιών Πατρών Παλαιά Πάτρα 13.572Πολιτειογραφικαί πληροφορίαι περί Ελλάδος 1ος: Αλέξανδρος Αξιώτης2ος: Ιωάννης ΜελάςΛάζαρης, σελ. 119 Επαρχία Βοστίτσας Βοστίτσα 3.080 1ος: Καψάλης Λάζαρης, σελ. 922ος: Αλέξανδρος Αξιώτης3ος: Ιωάννης Μελάς Επαρχία Καλαβρύτων Καλάβρυτα 35.509

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Βασίλης Κ. Λάζαρης, Καποδιστριακή Πάτρα, εκδόσεις Περί Τεχνών, Πάτρα 2002, ISBN 960-8260-12-4
 Χρήστος Α. Μούλιας, Το λιμάνι της σταφίδας, Πάτρα 1828-1900'', Εκδόσεις Περί τεχνών, Πάτρα 2000, ISBN 960-86814-0-5

Κατηγορία:Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας 1828
Κατηγορία:Πολιτική ιστορία της Αχαΐας