Λαρίσα Λατίνινα

Η Λαρίσα Σεμιόνοβνα Λατίνινα (ρωσικά: Лари́са Семёновна Латынина, γεννήθηκε στις 27 Δεκεμβρίου 1934) είναι Σοβιετική / Ρωσίδα πρώην αθλήτρια της ενόργανης γυμναστικής, μία από τις κορυφαίες του αθλήματος όλων των εποχών. Ανάμεσα στο 1956 και το 1964 κέρδισε 14 ατομικά ολυμπιακά μετάλλια και τέσσερα ομαδικά, από τα οποία τα εννέα χρυσά. Το σύνολο των 18 μεταλλίων παρέμεινε ρεκόρ για 48 χρόνια μέχρι που τη ξεπέρασε ο Αμερικανός κολυμβητής Μάικλ Φελπς το 2012, ενώ ο ίδιος ξεπέρασε και το ρεκόρ των ατομικών μεταλλίων το 2016. Μια από τις μεγαλύτερες αθλήτριες όλων των εποχών, συνέβαλε αποφασιστικά στη διεθνή καταξίωση του αθλήματός της και την καθιέρωση της Σοβιετικής Ένωσης ως κυρίαρχης δύναμης στη γυμναστική.

 Βιογραφία 

Πρώτα χρόνια
Γεννημένη ως Λαρίσα Σεμιόνοβνα Ντίρι στη Χερσώνα της Ουκρανικής Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας, ΕΣΣΔ, έχασε τον πατέρα της σε παιδική ηλικία στη Μάχη του Στάλινγκραντ, αν και ο ίδιος είχε εγκατέλειψε την οικογένεια όταν το κορίτσι ήταν λίγων μηνών. Άρχισε μπαλέτο που ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές στη χώρα της μετά από μια παράσταση των Μπαλέτων Μπολσόι. Έχοντας ως όνειρο να γίνει μπαλαρίνα,  στράφηκε στη γυμναστική στα 11 της χρόνια αφότου ο χορογράφος της έκλεισε τη σχολή. Όμως στην ίδια άρεσε να σκαρφαλώνει σε δέντρα και σοφίτες και να δημιουργεί  μπάρες από σωλήνες. Παράλληλα, οι φαινομενικά παράλληλες πορείες μπαλέτου και γυμναστικής αυτά διασταυρώθηκαν και έτσι στη συνέχεια έπρεπε να επιλέξει. Τα βασικά του μπαλέτου έδωσαν στη νεαρή αθλήτρια πλαστικότητα και την ικανότητα να αυτοσχεδιάζει σε  αθλητικές ασκήσεις. Αποφοίτησε από το λύκειο το 1953 και μετακόμισε με τη μητέρα της στο Κίεβο για να φοιτήσει στο Πολυτεχνικό Ινστιτούτο Λένιν και για να συνεχίσει τη προπόνηση, στη εθελοντική αθλητική κοινότητα Μπουρεβέστνικ. 

Το 1950 συμμετείχε για πρώτη φορά σε αγώνες ως μέλος της ομάδας μαθητών της Ουκρανικής ΣΣΔ, συμμετείχε στο Πανενωσιακό Πρωτάθλημα στο Καζάν. Η εμφάνισή της δεν ήταν καθόλου ελπιδοφόρα. Αυτό την πείσμωσε και ξεκίνησε πιο εντατικές προπονήσεις ώστε σε δύο χρόνια κατετάγη τέταρτη στο σύνθετο ατομικό στο εθνικό πρωτάθλημα στην κατηγορία των γυναικών το 1953, ενώ κέρδισε το πρώτο της μετάλλιο, το χάλκινο στη δοκό ισορροπίας. Την ίδια χρονιά σε ηλικία 19 ετών εμφανίστηκε πρώτη φορά σε διεθνή διοργάνωση, στο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νεολαίας και Φοιτητών στο Βουκουρέστι, όπου  κέρδισε τα πρώτα της χρυσά μετάλλια στην αθλητική της καριέρα σε διεθνείς αγώνες.  Στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα στη Ρώμη το 1954, κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στο σύνθετο ομαδικό, ενώ η ίδια ήταν 14η στο σύνθετο ατομικό. Παρ' αυτά, εντυπωσίασε τους ειδικούς στις ασκήσεις εδάφους σε αγώνες που διεξήχθησαν καλοκαίρι και σε ανοικτό χώρο.

Σταδιοδρομία
Τον Μάρτιο του 1956, κέρδισε μια μεγάλη διεθνή διοργάνωση στο Κίεβο, ενώ τον Μάιο ήταν νικήτρια στο Κύπελλο της ΕΣΣΔ στο Μπακού. Ακολούθησε το πρωτάθλημα της ΕΣΣΔ και δύο χρυσά μετάλλια στο άλμα και στις ασκήσεις εδάφους. Ομως, στα προκριματικά της Σοβιετικής Ένωσης για τη συμμετοχή στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1956, συμμετείχε τραυματίας και κατάφερε με δυσκολία να εξασφαλίσει την τέταρτη θέση πρόκρισης. Έτσι, δεν υπολογίζονταν ιδιαίτερα από τους προπονητές της ομάδας. Όμως, η ίδια είχε μάθει από μικρή ηλικία να είναι ιδιαίτερα μαχητική, ενώ ένα ακόμα χαρακτηριστικό ήταν η ιδιαίτερη ικανότητα αυτοσυγκέντρωσης που είχε αποκτήσει και που η ίδια θεωρούσε ως σημαντικό προσόν της για την επίτευξη των στόχων της.  Ανταγωνίστηκε την Άγκνες Κελέτι από την Ουγγαρία και έγινε η πιο επιτυχημένη γυμνάστρια στη διοργάνωση. Η Λατίνινα κέρδισε την Κελέτι στο σύνθετο ατομικό και η σοβιετική ομάδα κέρδισε στο ομαδικό αγώνισμα. Στους τελικούς, η Σοβιετική γυμνάστρια κατέκτησε χρυσά μετάλλια στις ασκήσεις εδάφους (από κοινού με τη Κελέτι) και στο άλμα, ασημένιο στους ασύμμετρους ζυγούς και χάλκινο στο πλέον κατηργημένο αργότερα ομαδικό άθλημα με φορητή συσκευή (μια μορφή ρυθμικής γυμναστικής). Η Κελέτι κέρδισε επίσης έξι μετάλλια, τέσσερα χρυσά και δύο ασημένια.  

Το 1957 στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα κατέκτησε όλα τα χρυσά μετάλλια και καθιερώθηκε ως η κορυφαία του αθλήματός της. Στα τέλη όμως του 1957 έχασε το εθνικό Πρωτάθλημα στο σύνθετο ατομικό από τη Σοφία Μουράτοβα. Στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 1958 που διοργανώθηκε στη Μόσχα νίκησε στα πέντε από τα έξι αγωνίσματα που συμμετείχε και είχε και ένα αργυρό μετάλλιο. Όπως αποκάλυψε η ίδια αργότερα ήταν τεσσάρων μηνών έγκυος (απρόσμενα) στην κόρη της, ήταν ενήμερη για το γεγονός αλλά το απέκρυψε ώστε να συμπεριληφθεί στην ομάδα. Στους  Ολυμπιακούς Αγώνες στη Ρώμη το 1960 κατέκτησε ξανά τον τίτλο στο σύνθετο ατομικό, ενώ στο ομαδικό πρωτοστάτησε της Σοβιετικής Ένωσης καταλαμβάνοντας τη πρώτη θέση σε τέσσερα αγωνίσματα, εξασφαλίζοντας εύκολα τη νίκη με διαφορά εννέα πόντων από τη δεύτερη Τσεχοσλοβακία. Οι Σοβιετικες αθλήτριες μονομάχησαν έντονα μεταξύ τους κατακτώντας 11 από τα 12 μετάλλια στα ατομικά αγωνίσματα. Η Λατίνινα υπερασπίστηκε το τίτλο της στις ασκήσεις εδάφους, κέρδισε το χρυσό στη δοκό ισορροπίας και τους ασύμμετρους ζυγούς και το χάλκινο στο άλμα. 

Το 1961 αναδείχθηκε πρωταθλήτρια Ευρώπης στο σύνθετο ατομικό για δεύτερη φορά μετά το 1957, η πρώτη που κατάφερε κάτι τέτοιο. Παρά την διεθνή επιτυχία της, η κατάκτηση του τίτλου στο σύνθετο ατομικό του εθνικού πρωταθλήματος χρειάστηκε να περιμένει μέχρι το 1961 καθώς ο εγχώριος ανταγωνισμός ήταν πολύ σκληρός. Κέρδισε τον τίτλο στο σύνθετο ατομικό στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 1962, νικώντας την Τσεχοσλοβακάκα Βιέρα Τσασλάφσκα στη διοργάνωση της Πράγας. Η νίκη της στις ασκήσεις εδάφους συνέχισαν την αήττητη σειρά της στο όργανο, όπου και πάλι βαθμολογήθηκε με 9,90. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1964 η Λατίνινα κέρδισε άλλα δύο χρυσά μετάλλια, στο ομαδικό και στις ασκήσεις εδάφους, για τρίτη φορά στη σειρά, όμως η Τσασλάφσκα κέρδισε το σύνθετο ατομικό, αφήνοντας τη Σοβιετική γυμνάστρια στη δεύτερη θέση. Η Λατίνινα κέρδισε ένα ασημένιο και δύο χάλκινα σε άλλα αγωνίσματα, έχοντας συνολικά 18 μετάλλια στους Ολυμπιακούς - εννέα χρυσά, πέντε ασημένια και τέσσερα χάλκινα. Κέρδισε μετάλλιο σε κάθε αγώνισμα στο οποίο συμμετείχε με εξαίρεση τη δοκό ισορροπίας το 1956, όπου ήταν τέταρτη. Παραμένει μέχρι σήμερα η κορυφαία Ολυμπιονίκης του αθλήματος.

Τα εννέα χρυσά μετάλλια της Λατίνινα την κατατάσσουν δεύτερη στο κατάλογο με τους Ολυμπιονίκες με τα περισσότερα χρυσά, μαζί με τους Μαρκ Σπιτς, Καρλ Λιούις, Πάαβο Νούρμι και Κέιτι Λεντέκι, πίσω μόνο από τον Μάικλ Φελπς, ο οποίος έχει 23 και ο οποίος ξεπέρασε το ρεκόρ το 2008. Όταν αποχώρησε από την ενεργό δράση ήταν στη πρώτη θέση μαζί με τον Νούρμι, έχοντας όμως μεγαλύτερο σύνολο μεταλλίων. Είχε τη διάκριση να έχει κατακτήσει τα περισσότερα ολυμπιακά μετάλλια (ατομικά ή ομαδικά) από οποιοδήποτε άλλο αθλητή από το 1964 μέχρι το 2012. Επίσης, είναι η μόνη γυναίκα που κέρδισε εννέα χρυσά ολυμπιακά μετάλλια μέχρι το 2024, η μόνη γυναίκα που έχει κερδίσει τίτλους στο σύνολο σε περισσότερες από δύο Ολυμπιάδες, η μόνη γυναίκα που έχει κερδίσει χρυσό μετάλλιο σε περισσότερες από δύο Ολυμπιάδες (στις ασκήσεις εδάφους) και η μόνη από τις τρεις γυναίκες που έχουν κερδίσει σε κάθε ατομικό γυμναστικό άθλημα σε Παγκόσμιο Πρωτάθλημα ή Ολυμπιακούς Αγώνες. 

Μετά τους Ολυμπιακοί Αγώνες του 1964 παρέμενε σε δράση για δύο ακόμα χρόνια και αποχώρησε μετά το παγκόσμιο πρωτάθλημα του 1966, όπου κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στο ομαδικό στην ασυνήθιστη ηλικία για το άθλημα των 32 ετών. Συνολικά σε παγκόσμια πρωταθλήματα κατέκτησε εννέα χρυσά μετάλλια, τέσσερα αργυρά και τρία χάλκινα, ενώ ακόμα επτά χρυσά μετάλλια προστέθηκαν στη συλλογή της από ευρωπαϊκά πρωταθλήματα.

Μετά τον αθλητισμό
Έγινε προπονήτρια της εθνικής ομάδας γυμναστικής της Σοβιετικής Ένωσης από το 1968 μέχρι το 1977 δουλεύοντας σκληρά και αυστηρά. Στις επόμενες τρεις Ολυμπιάδες οι αθλητές που προπονούσε κέρδισαν 10 χρυσά μετάλλια, και τα τρία στο ομαδικό, όμως έχασαν το σύνθετο ατομικό σε δύο από τις τρεις διοργανώσεις, το 1968 και το 1976. Μετά τη διοργάνωση του Μόντρεαλ και την άνοδο της Ρουμάνας Νάντια Κομανέτσι, οι μέθοδοί της θεωρήθηκαν ξεπερασμένες και η Λατίνινα αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τη θέση της προπονήτριας. Από το 1975 έως το 1980, ήταν μέλος της οργανωτικής επιτροπής των Ολυμπιακών Αγώνων της Μόσχας. Τα τελευταία χρόνια, είναι μια από τις ηγετικές παρουσίες της Ένωσης Ρώσων Αθλητών και συμμετέχει ενεργά στο έργο της Ρωσικής Ένωσης Ολυμπιονικών. 
μικρογραφία|Σε φωτογραφία του 2010

Έχει ρωσική υπηκοότητα και ζει σε μικρή απόσταση από τη Μόσχα. Έχει λάβει πολυάριθμες σοβιετικές και ρωσικές κρατικές διακρίσεις, ενώ το 1989 τιμήθηκε με την ανώτατη αθλητική διάκριση, το Ολυμπιακό Τάγμα. Το 1998 εισήχθη στο Hall of Fame της Διεθνούς Ομοσπονδίας Γυμναστικής. Το 2000 ήταν μια από τους 20 καλύτερους αθλητές του 20ού αιώνα που βραβεύτηκαν από τη Διεθνή Ένωση Αθλητικού Τύπου (AIPS). Είναι συγγραφέας τεσσάρων βιβλίων σχετικών με τη γυμναστική. Παντρεύτηκε τρεις φορές διατηρώντας το επώνυμο του πρώτου της συζύγου και απέκτησε μία κόρη και ένα γιο.

Η κληρονομιά της
Η Λατίνινα απέκτησε σημαντική αναγνώριση στην πατρίδα της και η γυμναστική μαζί της οδηγώντας σε μια γενιά σπουδαίων αθλητών στη συνέχεια. Η φήμη της συναγωνιζόταν τους μεγαλύτερους αθλητές των πιο δημοφιλών αθλημάτων όπως το ποδόσφαιρο. Η καριέρα της συνέπεσε χρονικά με τη διεθνή καθιέρωση του αθλήματος καθώς η πρώτη Ολυμπιακή διοργάνωση ήταν αυτή του 1952. Η επιτυχία της  βασιζόταν στην εξαιρετική κομψότητα, την καλλιτεχνία και την αυθόρμητη δημιουργικότητα, μερικά από τα οποία προέρχονταν από το υπόβαθρο στο μπαλέτο, «που έμοιαζε τόσο πολύ με το μπαλέτο», όπως έλεγε η ίδια. Κατά τη διάρκεια καριέρα της, διατήρησε την όρθια στάση και τις κλασικές γραμμές μιας μπαλαρίνας και ανέπτυξε μια ιδιαίτερη ικανότητα στις ασκήσεις εδάφους. Με την τηλεοπτική κάλυψη των Ολυμπιακών Αγώνων σε περιορισμένη μετάδοση και τον Ψυχρό Πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης να μαίνεται στο παρασκήνιο, τα εξαιρετικά της κατορθώματα δεν τράβηξαν τόσο μεγάλη διεθνή προσοχή όσο θα μπορούσαν και σε νεότερες εποχές έχει συμβεί. Συνέβαλε σημαντικά στη διαμόρφωση του αθλήματος και στην καθιέρωσή του όπως αυτό έγινε ευρύτερα γνωστό για δεκαετίες με την ιδιαίτερη ικανότητά της στις ασκήσεις εδάφους (με τελείως διαφορετικές υποδομές στην εποχή της όπως το συνήθως ξύλινο πάτωμα) να αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο για τη θεμελίωση της εικόνας του ως συνδυασμό και του καλλιτεχνικού στοιχείου στο κύριο αθλητικό μέρος.

 Σημαντικότερα αποτελέσματα 

ΔιοργάνωσηΤοποθεσίαΑγώνισμα  Μετάλλιο  Παγκόσμιο Πρωτάθλημα 1954 Ρώμη, Ιταλία  Σύνθετο ομαδικό Χρυσό  Ολυμπιακοί Αγώνες 1956 Μελβούρνη, Αυστραλία Σύνθετο ομαδικό  Χρυσό Σύνθετο ατομικό  Χρυσό Άλμα  Χρυσό Ασκήσεις εδάφους  ΧρυσόΑσύμμετροι ζυγοί  Αργυρό Ομαδικό (φορ)  Χάλκινο  Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα 1957Βουκουρέστι, Ρουμανία Σύνθετο ατομικό  Χρυσό Άλμα  Χρυσό Δοκός ισορροπίας ΧρυσόΑσύμμετροι ζυγοί  Χρυσό Ασκήσεις εδάφους  Χρυσό  Παγκόσμιο Πρωτάθλημα 1958 Μόσχα, Σοβιετική Ένωση  Σύνθετο ομαδικό  ΧρυσόΣύνθετο ατομικό  Χρυσό Άλμα   Χρυσό Δοκός Χρυσό Ασύμμετροι ζυγοί  ΧρυσόΑσκήσεις εδάφους  Αργυρό Ολυμπιακοί Αγώνες 1960 Ρώμη, Ιταλία Σύνθετο ομαδικό  ΧρυσόΣύνθετο ατομικό  Χρυσό Ασκήσεις εδάφους  Χρυσό  Ασύμμετροι ζυγοί  Αργυρό Δοκός ισορροπίας Αργυρό Άλμα  Χάλκινο  Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα 1961 Λειψία, Ανατολική Γερμανία Σύνθετο ατομικό  Χρυσό Ασκήσεις εδάφους  Χρυσό  Ασύμμετροι ζυγοί  Αργυρό Δοκός ισορροπίας Αργυρό Παγκόσμιο Πρωτάθλημα 1962  Πράγα, Τσεχοσλοβακία Σύνθετο ομαδικό  Χρυσό Σύνθετο ατομικό  Χρυσό  Ασκήσεις εδάφους  ΧρυσόΆλμα  Αργυρό Δοκός  Αργυρό Ασύμμετροι ζυγοί  Χάλκινο  Ολυμπιακοί Αγώνες 1964 Τόκιο, Ιαπωνία  Σύνθετο ομαδικό  Χρυσό Σύνθετο ατομικό  Αργυρό Ασκήσεις εδάφους  Χρυσό Άλμα  Αργυρό Ασύμμετροι ζυγοί  Χάλκινο Δοκός  Χάλκινο  Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα 1965Σόφια, Βουλγαρία Σύνθετο ατομικό  Αργυρό Ασκήσεις εδάφους  Αργυρό Δοκός ισορροπίας Αργυρό Ασύμμετροι ζυγοί  Αργυρό Άλμα  Χάλκινο  Παγκοσμίο Πρωτάθλημα 1966Ντόρτμουντ, Δυτική Γερμανία Σύνθετο ομαδικό  Αργυρό

 Τιμές 
 100px Ολυμπιακό Τάγμα (Olympic Order) : 1989

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 


 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Σοβιετικοί αθλητές της γυμναστικής
Κατηγορία:Σοβιετικοί Ολυμπιονίκες
Κατηγορία:Αθλητές της γυμναστικής στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 1956
Κατηγορία:Αθλητές της γυμναστικής στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 1960
Κατηγορία:Αθλητές της γυμναστικής στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 1964
Κατηγορία:Μέλη Ολυμπιακού Τάγματος
Κατηγορία:Αποδέκτες του Τάγματος του Λένιν
Κατηγορία:Αποδέκτες του Τάγματος της Φιλίας των Λαών