Γιάννης Μάντακας

Ο Γιάννης (Ιωάννης) Μάντακας (1932-1998) υπήρξε διαπρεπής σύγχρονος μουσικός, μουσικοπαιδαγωγός και διευθυντής χορωδιών. Ως φοιτητής της Νομικής το 1953 ιδρύει τη Χορωδία του ΑΠΘ το 1953 και υπήρξε ο διευθυντής της χορωδίας του ΑΠΘ από το 1953-1993. Υπήρξε διευθυντής του Μακεδονικού Ωδείου από το 1966 έως το 1979. Δίδαξε μουσική στην Παιδαγωγική Σχολή του ΑΠΘ κατά το διάστημα 1985-1993.

Βιογραφία
Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 4 Μαρτίου 1932. Ο πατέρας του, Νικόλαος, καταγόταν από τα Χανιά της Κρήτης και η οικογένειά του έπαιξε ενεργό ρόλο στην Επανάσταση, στο Μακεδονικό Αγώνα και την Εθνική Αντίσταση. Η μητέρα του, Μαργαρίτα, ήταν κόρη του Αργύρη Ζάχου, ο οποίος ως διπλωμάτης προσέφερε τις υπηρεσίες του στο Μακεδονικό Αγώνα στο πλευρό του Ίωνα Δραγούμη. Αυτές οι καταβολές έστρεψαν το ενδιαφέρον του προς την ιστορία του τόπου, τη τέχνη και τον ευρωπαϊκό πολιτισμό και τον έκαναν κοσμοπολίτη, με ανοιχτές ιδέες και υψηλή αισθητική.

Το 1962 παντρεύτηκε την Ελένη Σεφερτζή, πιανίστα και καθηγήτρια της Γαλλικής γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση.

Το 1964 γεννήθηκε η κόρη του Μαργαρίτα, σήμερα σημαντική χορογράφος και το 1967 γεννήθηκε η δεύτερη κόρη του Χρύσα, σήμερα αξιόλογη σκηνογράφος-ενδυματολόγος.

Το 1993 προσβλήθηκε από σπάνια ασθένεια του κινητικού νευρώνα. Πέθανε στη Θεσσαλονίκη στις 26 Δεκεμβρίου 1998.
Σπουδές
Από το 1949 αρχίζει να παρακολουθεί μαθήματα αντίστιξης, φούγκας και διεύθυνσης χορωδίας στο Μακεδονικό Ωδείο με τον Επαμεινώνδα Φλώρο και το γιο του, Κωνσταντίνο Φλώρο. Αργότερα, εισάγεται στη Νομική σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ).

Το 1951 άρχισε να γράφει μουσικοκριτικά σημειώματα στις εφημερίδες της Θεσσαλονίκης, που συνεχίστηκαν έως το 1978. Κατά καιρούς συνεργάστηκε με τις εφημερίδες «Το Φως», «Νέα Αλήθεια», «Μακεδονία» και «Ελληνικός Βορράς».

 Μουσική δραστηριότητα
Φοιτητής της Νομικής ήδη, ίδρυσε το 1953 την Χορωδία του Α.Π.Θ. και λίγο αργότερα το Μουσικό Τμήμα της Πανεπιστημιακής Φοιτητικής Λέσχης του Α.Π.Θ. Ο τομέας αυτός αποτέλεσε το κυριότερο πεδίο δράσης του, για το οποίο εισέπραξε και την μεγαλύτερη αναγνώριση για την προσφορά του στα μουσικά δρώμενα της Ελλάδας. Ανανέωσε τη χορωδιακή μουσική εισάγοντας νέο ρεπερτόριο, κάνοντας πολλές πρώτες εκτελέσεις ελληνικών και ξένων έργων, ιδίως της Αναγέννησης, του Μπαρόκ και της σύγχρονης εποχής. Διοργάνωσε πλήθος συναυλιών και εκδηλώσεων στη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα και σε πολλές πόλεις της Ελλάδας. Παράλληλα, συμμετέχει ανελλιπώς σε μεγάλα χορωδιακά φεστιβάλ του εξωτερικού. Πραγματοποίησε αρκετές δισκογραφικές παραγωγές, πολλά προγράμματα για το ραδιόφωνο και την τηλεόραση, μουσικές εκδόσεις, συναντήσεις χορωδιών, μουσικοπαιδαγωγικά σεμινάρια και σεμινάρια χορωδιακής μουσικής. Όλες αυτές οι δραστηριότητες συνεχίστηκαν αδιάλειπτα έως το 1993.

Το 1955 γίνεται μέλος της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών. Έως το 1957 υπηρετεί τη στρατιωτική του θητεία και σπουδάζει θεωρητικά και διεύθυνση χορωδίας στη Γερμανία με τους H. Lemacher και K. Thomas. Το 1958 ιδρύει τη Χορωδία του Ραδιοφωνικού Σταθμού Μακεδονίας και το 1959 παρακολουθεί στη Γερμανία σεμινάριο για το μουσικοπαιδαγωγικό σύστημα Carl Orff.

Το 1964 άρχισε τη διεθνή του παρουσία, συμμετέχοντας στις εκδηλώσεις της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Χορωδιών Νέων Europa Cantat. Στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας, που διήρκεσε μέχρι το 1991, έδωσε με τη Χορωδία του Α.Π.Θ. συναυλίες στη Νεβέρ της Γαλλίας, στις Βρυξέλλες και τη Ναμίρ του Βελγίου, στο Γκρατς της Αυστρίας, στο Μόναχο, Στουτγάρδη, Καρλσρούη και Κόμπλετζ της Γερμανίας, στη Βασιλεία και τη Λουκέρνη της Ελβετίας, στο Άρχους της Δανίας, στη Βαρκελώνη της Ισπανίας, στο Λέστερ της Μεγάλης Βρετανίας. Επίσης οργάνωσε και διηύθυνε διεθνή χορωδιακά εργαστήρια και θεωρήθηκε πανευρωπαϊκά ως ένας από τους πλέον ειδικούς στον τομέα της σύγχρονης χορωδιακής μουσικής.Παρακολούθησε μαθήματα Σύγχρονης Μουσικής στην Αθήνα με τον Γιάννη Α. Παπαϊωάννου.Ίδρυσε, σε συνεργασία με τον μουσικολόγο Uwe Martin, το Εργαστήρι Σύγχρονης Μουσικής στο Γερμανικό Ινστιτούτο ΓΚΑΙΤΕ Θεσσαλονίκης.

Το 1965 οργάνωσε την πρώτη «Συνάντηση Χορωδιών», εισάγοντας για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένα επιτυχημένο πρότυπο του εξωτερικού και δημιουργώντας ένα νέο θεσμό στα μουσικά δρώμενα της χώρας μας. Αργότερα θα εξελιχθεί σε «Χορωδιακή Εβδομάδα» και σε «Συνάντηση Χορωδιών και Ορχηστρών Νέων».Άρχισε την εκπαιδευτική του δραστηριότητα, ως καθηγητής Ανωτέρων Θεωρητικών στο Μακεδονικό Ωδείο. Συνολικά δίδαξε Θεωρητικά, Διεύθυνση Χορωδίας και σύγχρονα Μουσικοπαιδαγωγικά Συστήματα σε ωδεία για 40 περίπου χρόνια.Παρακολούθησε στη Μουσική Ακαδημία του Darmstadt σεμινάρια σύνθεσης σύγχρονης μουσικής με τον Pierre Boulez και τον Gyorgi Ligeti.

Το 1966 διοργάνωσε στη Θεσσαλονίκη για πρώτη φορά τη «Διεθνή Χορωδιακή Εβδομάδα» σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Χορωδιών Νέων Europa Cantat. Θα ακολουθήσουν άλλες τρεις διοργανώσεις, το 1980, 1983 και 1986. Την έξοδο της χορωδίας στο εξωτερικό ξεκίνησε από τις εκδηλώσεις της Μουσικής Ομοσπονδίας Νέων Europa Cantat. Αργότερα παρουσιάστηκε σε συναυλίες στη Γαλλία, στο Βέλγιο, στην Αυστρία, στη Γερμανία, στην Ελβετία, στη Δανία, στην Ισπανία και στη Μεγάλη Βρετανία.

Διετέλεσε τακτικός συνεργάτης του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας και του Ραδιοφωνικού Σταθμού Μακεδονίας, από το 1954 μέχρι το 1991. Με αυτή την ιδιότητα  προέβαλε το έργο πολλών Ελλήνων συνθετών, ιδίως της ελληνικής μουσικής πρωτοπορίας του 20ού αιώνα. Το 1958 ίδρυσε τη Χορωδία του Ραδιοφωνικού Σταθμού Μακεδονίας.

Τα έτη 1970-1973 διετέλεσε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου και Πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Εταιρείας Heinrich Schütz.

Το 1972, προσκεκλημένος από το Lincoln Center της Νέας Υόρκης και από το πρόγραμμα Μορφωτικών Ανταλλαγών του State Department, επισκέφτηκε πανεπιστημιακές σχολές και ιδρύματα στην Ουάσιγκτον, Φλόριντα, Ατλάντα, Μίσιγκαν, Μπλούμιγκτον, Φιλαδέλφεια, με σκοπό να μελετήσει την αμερικανική μουσική παιδεία και παράλληλα να προβάλει εκεί τη σύγχρονη ελληνική μουσική.

Υπήρξε για πολλά χρόνια μέλος του Δ.Σ. ΕΤΟΣ (Ειδικό Ταμείο Οργάνωσης Συναυλιών) της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης (ΚΟΘ) και μέλος της Καλλιτεχνικής Επιτροπής της Εβδομάδας Νέων Καλλιτεχνών της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.

Το 1977 μετά από πρόσκληση του Μάνου Χατζιδάκι, ίδρυσε την Αττική Χορωδία, στο πλαίσιο της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών.

Κατά καιρούς είχε κληθεί να διευθύνει τη Χορωδία της ΕΡΤ.

Διδακτική δραστηριότητα
Από το 1965 άρχισε να διδάσκει στο Μακεδονικό Ωδείο και αλλού. Συγκεκριμένα, για τα επόμενα 40 χρόνια δίδαξε θεωρητικά, διεύθυνση χορωδίας, σύγχρονα μουσικοπαιδαγωγικά συστήματα. Τα έτη 1966-1979 διετέλεσε διευθυντής του Μακεδονικού Ωδείου Θεσσαλονίκης. Από τη θέση αυτή αγωνίστηκε συστηματικά και επέτυχε σημαντικές μεταρρυθμίσεις στα προγράμματα της ωδειακής παιδείας στην Ελλάδα. Συμμετείχε συχνά σε επιτροπές και ομάδες εργασίας των Υπουργείων Πολιτισμού και Παιδείας, καθώς και σε συνέδρια και σεμινάρια μουσικοπαιδαγωγικής στο εξωτερικό.

Τα έτη 1979-1996, διετέλεσε διευθυντής του Νέου Ωδείου Θεσσαλονίκης. Μαζί με τον Κάρολο Τρικολίδη οργάνωσαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα την Σχολή Μουσικής Προπαιδείας.

Το 1983-1995, ήταν διευθυντής του Δημοτικού Ωδείου Καβάλας. Με αυτή την ιδιότητα οργάνωσε τη Μουσική Κατασκήνωση Καβάλας, στην οποία συμμετείχαν μαθητές από ωδεία όλης της χώρας, θεσμός που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Τα έτη 1985-1993, δίδαξε μουσική στη Παιδαγωγική Σχολή του Α.Π.Θ. Από το 2011 η χορωδία του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης μετονομάστηκε σε «Χορωδία Γιάννης Μάντακας».

 Παραπομπές 

Βιβλιογραφία
 Τάκης Καλογερόπουλος, Λεξικό της ελληνικής μουσικής, εκδόσεις Γιαλλελή, Αθήνα 1988.
 Ελένη Μ. Λαζαρίδου, Γιάννης Μάντακας: Ένας πρωτοπόρος της μουσικής έκφρασης, Πανεπιστημιακή Φοιτητική Λέσχη Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη, 2001.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Χορωδία Α.Π.Θ. «Γιάννης Μάντακας»
 Βιβλιοθήκη Α.Π.Θ., Συλλογή Γιάννη Μάντακα
 Ιστορία του Μακεδονικού Ωδείου Θεσσαλονίκης 
 Γενικά στοιχεία Δημοτικού Ωδείου Καβάλας
Αφιέρωμα του Γιώργου Κεραμιδιώτη στον Γιάννη Μάντακα (1997)

Κατηγορία:Έλληνες μουσικοί
Κατηγορία:Έλληνες διευθυντές ορχήστρας