Γεώργιος Τ. Κόλιας

Ο Γεώργιος Κόλιας του Ταξιάρχη (1906-1973) ήταν Έλληνας βυζαντινολόγος ιστορικός και ο πρώτος που ανέδειξε τη σημασία της Ιστορικής Γεωγραφίας στην Ελλάδα.

Βιογραφικά στοιχεία
Γεννήθηκε το 1906 στην Καλοσκοπή Παρνασσίδας. Μετά την ολοκλήρωση των εγκύκλιων σπουδών στο γυμνάσιο της Άμφισσας, εισήχθη και σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Με υποτροφία συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές από το 1935 έως το 1938, στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, κοντά στους καθηγητές August Heisenberg και Franz Dölger, και στο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών, στο οποίο εκπόνησε διδακτορική διατριβή υπό την επίβλεψη του καθηγητή Henri Grégoire.

Από το 1930 έως το 1948 εργάστηκε ως συντάκτης στο Μεσαιωνικό Αρχείο της Ακαδημίας Αθηνών, ενώ από το 1957 έως το 1960 είχε τη διεύθυνση του Ιστορικού Αρχείου του Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών, το οποίο είχε ιδρυθεί ήδη το 1945.

Το 1948 εξελέγη έκτακτος καθηγητής της Βυζαντινής Ιστορίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, όπου υπηρέτησε έως το 1957. Από το 1955 δίδαξε στη Σχολή Επιμορφώσεως Ανωτάτων Στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και Διοικήσεως. Το 1960 εκλέχθηκε τακτικός καθηγητής της Ιστορίας των Μέσων και Νεωτέρων Χρόνων του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου δίδαξε έως την εφυπηρέτησή του λόγω ορίου ηλικίας, το 1972. Κατά τα έτη 1967/68 διετέλεσε κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής.

Ίδρυσε την Εταιρεία Στερεοελλαδικών Μελετών, της οποίας υπήρξε πρόεδρος μέχρι τον θάνατό του και ο εκδότης των δύο πρώτων τόμων της Επετηρίδας της. Ήταν επίσης συχνός ομιλητής στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο της Εταιρείας των Φίλων του Λαού και σε ραδιοφωνικές εκπομπές. 

Αντιστασιακή δράση

Αν και δεν είναι ευρύτερα γνωστό, ο Γεώργιος Κόλιας, επιθυμώντας να συμβάλει στον αγώνα εναντίον των κατοχικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια του Β΄ παγκοσμίου πολέμου, οργάνωσε από τους πρώτους τον επαναστατικό αγώνα στην περιοχή της Στερεάς Ελλάδας ενταγμένος στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Κατά την περίοδο της αντίστασης ανέλαβε, μεταξύ άλλων, την υποστήριξη του ηθικού των αγωνιστών και του πληθυσμού στον αγώνα εναντίον των κατακτητών, μεταξύ άλλων αρθρογραφώντας στην εφημερίδα του ΕΑΜ «Αντάρτης» και συντάσσοντας προκηρύξεις εναντίον των κατακτητών. Συμμετείχε επίσης στην οργάνωση ρίψεων υλικού από τη Βρετανική Αεροπορία και στην παραλαβή του κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας για την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου στις 25 Νοεμβρίου 1942 από τις αντιστασιακές οργανώσεις του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ . Το αρχείο του από την εποχή της συμμετοχής του στον ένοπλο αγώνα ευρίσκεται κατατεθειμένο στη Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού και συγκεκριμένα στο Αρχείο της Αντίστασης. Όταν οι προστριβές μεταξύ των αντιστασιακών οργανώσεων έλαβαν μεγάλες διαστάσεις και ο απελευθερωτικός αγώνας έτεινε να εκπέσει σε εμφύλιο, ο Γεώργιος Κόλιας έλαβε αποστάσεις, απομακρύνθηκε από τον ΕΛΑΣ και επέστρεψε στη θέση του στην Ακαδημία Αθηνών. 

Επιστημονικό έργο
Το επιστημονικό έργο του αγγίζει διάφορα θέματα της ελληνικής ιστορίας, από την αρχαιότητα έως και τον 19ο αιώνα, αλλά επικεντρώνεται στη βυζαντινή περίοδο. Αφιερώνεται κυρίως στην ιστορία των θεσμών, στην πολιτική και κοινωνική ιστορία, στη διεθνή πολιτική, αλλά και στην έρευνα αρχείων. Ιδιαίτερη σημασία έδωσε στη μελέτη της Ιστορικής Γεωγραφίας του ελληνικού χώρου, στην οποία αφιέρωσε ειδική μονογραφία.

Ενδεικτική εργογραφία
«Η μονή προφήτου Ηλίου Παρνασσίδος», Αθηνά, τχ. 43 1931, σσ. 277-292
«Η μονή προφήτου Ηλίου και το αρχείον της» , Ελληνικά, τχ. 5 1932, σσ. 277-292
«Τοπωνυμικόν του δήμου Δωριέων Πρανασσίδος», Αθηνά , τχ. 44 , 1932, σσ. 107-152
«Σιδηρόκαστρον», ΕΕΒΣ, τχ. 10, 1933, σσ. 72-82
Ämter-und Würdenkauf im früh-und mittelbyzantinischen Reich, Athen 1939.
Léon Choirosphactès magistre, proconsul et patrice: Biographie, correspondance, Athènes 1939.
Οι Έλληνες κατά τον Ρωσοτουρκικόν πόλεμον (1787-1792), Αθήναι, 1940.
«Περί απλήκτου», Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών, τχ. 17, 1941, σσ. 144-184.
«Περί μητάτου», Αθηνά, τχ. 51, 1941-1946, σσ. 129-142
Ιστορική Γεωγραφία του Ελληνικού χώρου, Αθήναι 1948 (β΄ έκδοση 1969).
Η προβυζαντινή Θεσσαλονίκη και η στάσις του 390, Αθήναι 1955, 80 + ε΄.
«Η εξωτερική πολιτική Αλεξίου Α΄ Κομνηνού (1081-1118)», Αθηνά, τχ. 59, 1955, σσ. 241-288.
«Η μεταξύ Καταναλών και μεγάλου δουκός των Αθηνών μάχη (1311)», Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών, τχ. 26, 1956, σσ. 358-379.
Κεφάλαια Ιστορίας των Μέσων Χρόνων, Αθήναι 1958.
«Μέτρα του Ιουστινιανού εναντίον της αστυφιλίας και ο θεσμός του κοιαίστωρος», Τόμος επί τη 600ετηρίδι του Αρμενόπουλου, Θεσσαλονίκη 1959, σσ. 39-77.
Εκκλησία και Αυτοκράτωρ εις το Βυζάντιον, Αθήναι 1959.
Αι Ηνωμέναι Πολιτείαι της Αμερικής εις την Μεσόγειον 1775-1830. Μέρος Β΄. Αι διαπραγματεύσεις προς σύναψιν της πρώτης αμερικανοτουρκικής συνθήκης (1830), Αθήναι 1960.
«Δύο σταθμοί της νεωτέρας Ελληνικής Ιστορίας (1912-1940)», ΕΕΦΣΠΑ, τχ. 13, 1962-1963, σσ. 112-128
« Le motif et les raisons de l’invasion de Robert Guiscard en territoire byzantine », Byzantion, τχ. 36, 1966, σσ. 424-430
«Η Στερεά Ελλάς ως παράδοσις και ιστορία», Επετηρίς της Εταιρείας Στερεοελλαδικών Μελετών, τχ. 1, 1968, σσ. 1-18
«Ιστορικοοικονομική επισκόπησις της Στερεάς Ελλάδας», Επετηρίς της Εταιρείας Στερεοελλαδικών Μελετών, τχ. 2, 1969-1970, σσ. 1-16
Πηγή:

Παραπομπές

Βιβλιογραφία
Γεώργιος Τ. Κόλιας: Υπόμνημα περί των σπουδών, της δράσεως και των επιστημονικών εργασιών του Γεωργίου Τ. Κόλια, Αθήναι 1959.
Παναγιώτης Φ. Χριστόπουλος: «Εις μνήμην Γεωργίου Τ. Κόλια», Επετηρίς Εταιρείας Στερεοελλαδικών Μελετών, τομ. Ε΄ (1974-1975) σσ. ια΄-ιγ΄.
Κωνσταντίνος Ν. Ηλιόπουλος: «Γεώργιος Τ. Κόλιας», Επετηρίς Εταιρείας Στερεοελλαδικών Μελετών, τομ. Ε΄ (1974-1975) σσ. ιδ΄-ιστ΄.
Σόλων Π. Κυδωνιάτης: «Ο Γεώργιος Κόλιας και τα βουνά», Επετηρίς Εταιρείας Στερεοελλαδικών Μελετών, τομ. Ε΄ (1974-1975) σσ. 9-10.
Ι.Μ Χατζηφώτης, «Ένας ωραίος άνθρωπος», Επετηρίς Εταιρείας Στερεοελλαδικών Μελετών, τομ. Ε΄ (1974-1975) σσ. 399-402.
Νικόλαος Β. Τωμαδάκης, «Νεκρολογία, Γεώργιος Ταξ. Κόλιας (1906-1973)», Επιστημονική Επετηρίς Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, τομ. 23 (1972/3) σσ. 432-435.
Νικόλαος Β. Τωμαδάκης: «Γεώργιος Ταξ. Κόλιας (1906-1973)», Μνημοσύνη, τχ. 4 (1972/3) σσ. 329-331.
Νικόλαος Β. Τωμαδάκης: «Γεώργιος Ταξ. Κόλιας», Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών (1974), σελ. 441.
Νικόλαος Τωμαδάκης, «Γεώργιος Ταξ. Κόλιας (1906-1973)». Αθηνά 75, 383-385
Γεώργιος Αρ. Πριόβολος: Από τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο 1940-1941 στην αντίσταση 1941-1945, Αθήνα, 2008.
Γιάννης Ράπτης: Καπετάν Κοντοβράκης. Αναμνήσεις από το Αντάρτικο (1941-1950), Αθήνα, 2004.
Γεώργιος Α. Χασιακός: Οι Κουκουβιστιανοί (Καλοσκοπίτες) στις επάλξεις των εθνικών αγώνων (1821-1949), Αθήνα 1992.΄

Κατηγορία:Έλληνες ιστορικοί του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Έλληνες βυζαντινολόγοι
Κατηγορία:Έλληνες πανεπιστημιακοί του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Καθηγητές Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Κατηγορία:Καθηγητές Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Κατηγορία:Μέλη του ΕΛΑΣ
Κατηγορία:Ιστορική Γεωγραφία
Κατηγορία:Εθνική Αντίσταση