Γιώργος Κατρούγκαλος

Ο Γιώργος Κατρούγκαλος (Αθήνα, 27 Μαρτίου 1963) είναι Έλληνας συνταγματολόγος και πολιτικός, καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Αντιπρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Συνταγματικού Δικαίου (IACL) και δικηγόρος, πρώην υπουργός, ευρωβουλευτής και βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ. Από τις 5 Απριλίου 2024 είναι Ανεξάρτητος Εμπειρογνώμονας (Εισηγητής) του ΟΗΕ για μια πιο δίκαιη και δημοκρατική διεθνή τάξη.

Διετέλεσε μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2 Ιουλίου 2014 - 27 Ιανουαρίου 2015), αναπληρωτής υπουργός Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης (27 Ιανουαρίου 2015 - 17 Ιουλίου 2015), υπουργός Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (17 Ιουλίου 2015 - 28 Αυγούστου 2015 & 23 Σεπτεμβρίου 2015 - 5 Νοεμβρίου 2016), αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών αρμόδιος για Ευρωπαϊκές Υποθέσεις (5 Νοεμβρίου 2016 - 15 Φεβρουαρίου 2019) και υπουργός Εξωτερικών (15 Φεβρουαρίου 2019 - 9 Ιουλίου 2019).

Στις βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015, εκλέχθηκε βουλευτής Μεσσηνίας με τον ΣΥΡΙΖΑ. Ανανέωσε τη θητεία του στις εκλογές του Ιουλίου 2019, αυτήν τη φορά στην περιφέρεια Β1' Βόρειου Τομέα Αθηνών. Στις εκλογές του Μαΐου 2023 αποσύρθηκε από την εκλογική μάχη τρεις ημέρες πριν από τις εκλογές, λόγω μιας δήλωσης του σχετικής με την ασφαλιστική μεταρρύθμιση του 2016.

 Σπουδές 
Σπούδασε Νομικά στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο της Αθήνας από το 1980 έως το 1985 και συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο Paris Ι Panthéon-Sorbonne.

Είναι κάτοχος D.E.A. Δημοσίου Δικαίου του  Πανεπιστημίου Paris Ι Panthéon-Sorbonne (1986) και διδακτορικού (Phd) (1990) με τίτλο "Η κρίση νομιμοποίησης της ελληνικής δημόσιας διοίκησης" και βαθμό "άριστα".

 Επαγγελματική δραστηριότητα 
Εργάσθηκε ως δικηγόρος με ειδίκευση σε θέματα δικαιωμάτων, δημοσίου και εργατικού δικαίου και ήταν νομικός σύμβουλος στο Υπουργείο Παιδείας (1994, 1997-2002). Ήταν μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής του Κέντρου Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου, Ίδρυμα Θ. και Δ. Τσάτσου, Νομικός Σύμβουλος σε αρκετά νομικά πρόσωπα του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα  και Μεσολαβητής του Οργανισμού Μεσολάβησης και Διαιτησίας (ΟΜΕΔ). To  1998 συμμετείχε  συμβουλευτικά, ως αλλοδαπός  εμπειρογνώμων, στη διαδικασία κατάρτισης του νέου Αλβανικού Συντάγματος, την έκδοση του οποίου στα ελληνικά επιμελήθηκε μαζί με τον καθηγητή Δημήτρη Θ. Τσάτσο.

Εκπροσώπησε την Ελλάδα στην Τρίτη Επιτροπή (Δικαιωμάτων) της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ (2000-2003) και ήταν μέλος  της  συμβουλευτικής  επιτροπής  του  Υπουργείου  Εξωτερικών  για  την κατάρτιση του Σχεδίου Συντάγματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχει εργασθεί ως διεθνής εμπειρογνώμονας  για  θέματα  θεσμών  και  δικαιωμάτων  στο  Ουζμπεκιστάν  (1997, 2005), FYROM (2000), Σλοβακία (2004), Συρία (2003), Αρμενία (2004). Κατά την περίοδο 2002-2003 διετέλεσε πρώτος Πρόεδρος της ανώνυμης εταιρίας του δημοσίου «Επαγγελματική Κατάρτιση Α.Ε.», η οποία έχει ως αντικείμενο την προώθηση ενεργών πολιτικών κατάρτισης.

Την ίδια περίοδο ήταν μέλος του Συμβουλίου του CEDEFOP, του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αρμοδιότητα στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης. Ήταν, επίσης, ιδρυτικό μέλος και μέλος του ΔΣ της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής της UNICEF. Είναι μέλος του ΔΣ της Ένωσης Ελλήνων Συνταγματολόγων και της Εκτελεστικής Επιτροπής της Διεθνούς Ένωσης Συνταγματικού Δικαίου. Έχει διδάξει ως επισκέπτης καθηγητής ή δώσει διαλέξεις ως προσκεκλημένος ομιλητής στα πανεπιστήμια New York University, Roskilde, Columbia, Humboldt, Tilburg, Groningen, London School of Economics, University of Oxford, Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Φλωρεντίας, UNAM και στην Εθνική Νομική Σχολή του Ν. Δελχί. Από το 2002 είναι καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

 Πολιτική δραστηριότητα 
 Νεανικά Χρόνια και Αντιμνημονιακή Περίοδος 
Από πολύ νεαρή ηλικία ασχολήθηκε ενεργά με την πολιτική. Σε ηλικία 15 ετών οργανώνεται στην ΚΝΕ και εκλέγεται Πρόεδρος του δεκαπενταμελούς συμβουλίου του (δημόσιου) σχολείου του, της Ιωνιδείου Πρότυπης Σχολής.

Στα φοιτητικά του χρόνια ήταν από τα κεντρικά στελέχη της Πανσπουδαστικής.

Εκλέχθηκε Γραμματέας του Συλλόγου Φοιτητών Νομικής και, αργότερα, κατά τις μεταπτυχιακές του σπουδές στη Γαλλία, Πρόεδρος του Συλλόγου Φοιτητών Παρισιού («Ένωσις των εν Παρισίοις Ελλήνων Σπουδαστών», ΕΠΕΣ).

Με την επιστροφή του στην Ελλάδα, δραστηριοποιήθηκε στους νομικούς και κοινωνικούς αγώνες για την υπεράσπιση των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων και ελευθεριών, μέσα από τις γραμμές της Δημοκρατικής Συσπείρωσης για τις Ελευθερίες, της Συντονιστικής Επιτροπής της οποίας υπήρξε μέλος.

Στο πλαίσιο αυτό, έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στους δικαστικούς αγώνες κατά της εγκατάστασης πανοπτικών συστημάτων παρακολούθησης, με πρόσχημα την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, τόσο κατά του συστήματος C4I όσο και της παρακολούθησης με αερόπλοιο «Ζέπελιν» του δημόσιου χώρου, κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004.

Την περίοδο των μνημονίων άσκησε δριμεία κριτική επί των σχετικών πολιτικών,  με επιστημονική αρθρογραφία , με άσκηση ενδίκων μέσων στα εθνικά και ευρωπαϊκά δικαστήρια, αλλά και συμμετοχή στον «αγώνα των πλατειών».

Το 2014 ο Γιώργος Κατρούγκαλος εκλέχθηκε βουλευτής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τον ΣΥΡΙΖΑ. Στο Ευρωκοινοβούλιο ήταν μέλος της ομάδας Ευρωπαϊκή Ενωτική Αριστερά - Βόρεια Πράσινη Αριστερά (GUE/NGL). Ήταν συντονιστής της ομάδας της Ευρωπαϊκής Αριστεράς στην Επιτροπή Συνταγματικών θεμάτων.

 Συμμετοχή στην Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ 
Όταν ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε τις εκλογές τον Ιανουάριο του 2015, ο Γιώργος Κατρούγκαλος ανέλαβε αναπληρωτής υπουργός Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, και από τον Ιούλιο υπουργός Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

Στις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015 εξελέγη βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ στη Μεσσηνία και ανέλαβε εκ νέου το Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Εισηγήθηκε στη Βουλή το νόμο 4387/2016 "Ενιαίο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλειας - Μεταρρύθμιση ασφαλιστικού-συνταξιοδοτικού συστήματος”, ο οποίος ενοποίησε το ασφαλιστικό σύστημα, καθιερώνοντας ένα ενιαίο ασφαλιστικό ταμείο, τον ΕΦΚΑ, και κοινούς κανόνες εισφορών και συντάξεων για όλους τους εργαζόμενους.

Στις 5 Νοεμβρίου του 2016 ανέλαβε αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών και στις 15 Φεβρουαρίου 2019 ανέλαβε υπουργός Εξωτερικών, αξίωμα που διατήρησε μέχρι τον Ιούλιο του 2019.

 Κοινοβουλευτική δράση 
Στις βουλευτικές εκλογές του 2019 εξελέγη βουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ στην εκλογική περιφέρεια Β1' Βόρειου Τομέα Αθηνών.

Υπήρξε Γενικός Εισηγητής της Πλειοψηφίας για την αναθεώρηση του Συντάγματος στην ΙΣτ’ Βουλευτική Περίοδο και Εισηγητής της Μειοψηφίας στην Θ’ Αναθεωρητική Βουλή. Στην Βουλή αυτή εκλέχθηκε Α’ Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας. Είναι Τομεάρχης Εξωτερικών του ΣΥΡΙΖΑ και μέλος της Μόνιμης Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων και της Υποεπιτροπής παρακολούθησης της εφαρμογής των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Συμμετέχει στις Διακοινοβουλευτικές Επιτροπές Φιλίας με τις χώρες: Δανία, Κίνα, Κούβα, Κουβέιτ, Λιβύη, Ρωσία, Φινλανδία.

Η Βουλή των Ελλήνων αποφάσισε την άρση της βουλευτικής ασυλίας του Γιώργου Κατρούγκαλου στις 4 Ιουλίου 2018, ύστερα από αίτημα του ίδιου του υπουργού, με σκοπό τη διερεύνηση υπόθεσης, που αφορούσε απιστία σχετικά με την υπηρεσία από κοινού και κατ΄ εξακολούθηση, συνολικής αξίας άνω των 500.000 ευρώ, σε βάρος του ελληνικού Δημοσίου. Η υπόθεση αφορούσε τη διερεύνηση τυχόν ευθυνών των μελών της Επιτροπής Ερευνών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου σχετικά με τον επαρκή έλεγχο είσπραξης κατά τα έτη 2010-2012 των οφειλόμενων εισφορών των μελών του διδακτικού προσωπικού του ιδρύματος. Η κατηγορία κρίθηκε παντελώς αβάσιμη και τέθηκε στο αρχείο με το απαλλακτικό βούλευμα με αριθμό 147/2020 του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Ροδόπης

 Δραστηριότητα στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης 
Από το 2019 συμμετέχει στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης ως επικεφαλής της αντιπροσωπείας του ΣΥΡΙΖΑ, όπου εκλέχθηκε αντιπρόεδρος της “Ενωμένης Ευρωπαϊκής Αριστεράς” (Unified European Left). Το Μάρτιο του 2022 εκλέχθηκε ομόφωνα Πρόεδρος της Ομάδας. Είναι η πρώτη φορά που Έλληνας εκλέγεται επικεφαλής πολιτικής ομάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης ή στο Ευρωκοινοβούλιο. Επίσης είναι:
 Μέλος της Επιτροπής Πολιτικών Υποθέσεων, 
 Μέλος της Υποεπιτροπής Μέσης Ανατολής και Αραβικών χωρών,
 Αναπληρωματικό μέλος της Επιτροπής Νομικών Υποθέσεων και Δικαιωμάτων, της Υποεπιτροπής Δικαιωμάτων και της Υποεπιτροπής Εφαρμογής των Αποφάσεων  του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου,
 Το 2021 εξελέγη ομόφωνα Πρόεδρος της Υποεπιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη Μέση Ανατολή και τον Αραβικό Κόσμο.
 Επιτροπή Κανονισμού (ex officio ως Πρόεδρος Πολιτικής Ομάδας)
 Επιτροπή Monitoring (ex officio ως Πρόεδρος Πολιτικής Ομάδας)
 Υποεπιτροπή για τις Συγκρούσεις μεταξύ κρατών μελών (ex officio ως Πρόεδρος Πολιτικής Ομάδας)

 Ευρωκοινοβουλευτική δραστηριότητα 
 Μέλος της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού (2014-2015)
 Μέλος της Επιτροπής Συνταγματικών θεμάτων (2014-2015)
 Συντονιστής της Ομάδας της Ευρωπαϊκής Αριστεράς
 Μέλος της Αποστολής για τον συντονισμό των σχέσεων Αλβανίας - Ευρωπαϊκής Ένωσης (2014-2015)

 Προσωπική ζωή 
Είναι παντρεμένος και έχει δύο κόρες.

 Συγγραφικό έργο (Επιλογή) 
 Ανισότητες και Δίκαιο, Alexandria, Athens, 2014.
 The (Dim) Perspectives of the European Social Citizenship. Jean Monnet Working Paper Nr. 05/07, NYU School of Law, New York 2007.
 Southern European welfare states. Problems, challenges and prospects. (with G. Lazaridis.) Palgrave Macmillan, 2003.
 Constitution, Law and Rights in the Welfare State ... and beyond, first edition Forlaget Samfundsokonomi & Plaenlaegning, Roskilde, 1995, second edition A. Sakkoulas, Athens, 1998,
 The South European Welfare Model. The Greek Welfare State, in Search of an Identity. In: Journal of European Social Policy February, Band 6, Nr. 1, 1996, S. 39-60.

 Τιμητικές διακρίσεις 
Έχει παρασημοφορηθεί με το Μεγαλόσταυρο του Πρίγκιπα Ερρίκου του Θαλασσοπόρου της Πορτογαλίας και το Μεγαλόσταυρο της Εθνικής Τάξης του Λιβάνου. Είναι Επίτιμο Μέλος του Οργανισμού Εξωτερικής Πολιτικής.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Προσωπική Ιστοσελίδα

Κατηγορία:Έλληνες πανεπιστημιακοί του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Ευρωβουλευτές εκλεγμένοι με τον ΣΥΡΙΖΑ
Κατηγορία:Βουλευτές εκλεγμένοι με τον ΣΥΡΙΖΑ
Κατηγορία:Βουλευτές Μεσσηνίας
Κατηγορία:Έλληνες υπουργοί Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
Κατηγορία:Έλληνες αναπληρωτές υπουργοί Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης
Κατηγορία:Έλληνες αναπληρωτές υπουργοί Εξωτερικών
Κατηγορία:Έλληνες υπουργοί Εξωτερικών
Κατηγορία:Ευρωβουλευτές της Ελλάδας εκλεγμένοι την περίοδο 2014-2019
Κατηγορία:Βουλευτές Β1΄ Βόρειου Τομέα Αθηνών
Κατηγορία:Έλληνες κομμουνιστές
Κατηγορία:Έλληνες πολιτικοί του 21ου αιώνα