Λεβέντικος

Ο χορός πουστσένο ή αλλιώς λεβέντικος είναι παραδοσιακός χορός της Δυτικής Μακεδονίας και μάλιστα ο πιο διαδεδομένος στο νομό Φλώρινας και λιγότερο στην ΈδεσσαΔόρα Στράτου. Όψεις του χορού. Θέατρο «Δόρα Στράτου» Αθήνα, 1970. Επιμέλεια Άλκη Ράφτη.(κυρίως στην Άρνισσα με την παραλλαγή "νατρι¨).

Είναι γνωστός με άλλες παραλλαγές προσαρμοσμένες στο ύφος της εκάστοτε περιοχής και στην Αλβανία αλλά και στη Βόρεια Μακεδονία.

 Ονομασία 

Είναι γνωστός επίσης ως λυτός ή αμολυτός και χορεύεται από άνδρες και γυναίκες.Παπαδοπούλου, Στέλλα & Πραντσίδης Γιάννης Ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί. Χειρόγραφες σημειώσεις. Θεσσαλονίκη: ΤΕΦΑΑ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης,1984-85,6 Εκδοτική Αιγινίου

Οι Σλαβόφωνοι Έλληνες ντόπιοι τον λένε πουστσένο ή πούστσενοτο που σημαίνει χαλαρός, λυτός, ελεύθερος. Η ονομασία πουστσένο παράγεται από το ρήμα «πούστσαμ» της τοπικής σλαβικής γλώσσας (συχνά αναφέρεται και ως ιδίωμα), που σημαίνει ότι αφήνω κάτι ελεύθερο, κάτι που μέχρι τώρα κρατούσα περιορισμένο.Παύλου Κούφη "Λαογραφικά, Αλωνα-Αρμενσκο Φλώρινας" (Αθήνα 1994).

Πιθανότατα η ονομασία να ευθύνεται είτε στον χορό που άφηνε τον χορευτή ελεύθερο να αυτοσχεδιάσει και να κάνει πιο ελεύθερες κινήσεις ή στην μουσική που συνήθως τα παλαιότερα χρόνια που παιζόταν με γκάιντα ήταν αυτοσχεδιαστική-ελεύθερη.

Σε ορισμένα χωριά όπου ζουν Αρβανίτες συναντάται με το όνομα Μπεράτσε ή Μπαϊράτς και τον χορεύουν με ελαφρώς διαφοροποιημένα βήματα.

 Πώς χορεύεται 

Είναι μικτός κυκλικός χορός που χορεύεται σε ξεχωριστούς κύκλους από τους άνδρες και τις γυναίκες ή στον ίδιο κύκλο, μπαίνουν πρώτα όλοι οι άνδρες και ακολουθούν οι γυναίκες. Η λαβή των χεριών είναι, συνήθως, από τις παλάμες στο ύψος των ώμων με λυγισμένους τους αγκώνες, ενώ στο χωριό Νίκη του Νομού Φλώρινας, η λαβή γίνεται από τον καρπό.

Ο χορός  αποτελείται από 12 ή 15 βήματα και έχει διπλά πηδήματα άνισης διάρκειας. Στην αρχή τα βήματα είναι στρωτά και στη συνέχεια γρήγορα και πηδηχτά και ολοκληρώνονται σε 3 μουσικά μέτρα. Έχει μέτρο 16/8 (9+7, ή αναλυτικότερα 2.2.2.3.2.2.3).

Υπάρχουν πολλές μελωδίες, έχουν καταγραφεί εννέα απ' αυτές, αλλά σε καμία δεν έχουν σωθεί λόγια τραγουδιού.Νάτσης, 1990,90 Χαρακτηριστικό γνώρισμά του χορού αυτού είναι ότι η μελωδία και ο χορός στα μέτρα τους δεν ταυτίζονται.

Συναντώνται παραλλαγές του χορού στα πεδινά και στα ορεινά χωριά. Επίσης, υπάρχει μια διαφορετική παραλλαγή στο γρήγορό του μέρος. Στις Πρέσπες χορεύεται εντελώς διαφορετικά και με άλλα βήματα, ενώ η μελωδία παραμένει η ίδια. Ο πρώτος και ο τελευταίος χορευτής κάνουν τσαλίμια και συνηθίζεται να πηγαίνει ο πρώτος δίπλα στη ντάμα του, κάνοντας μια στροφή από δεξιά και να "την χορεύει".

Στους γάμους της δυτικής Μακεδονίας ο χορός αυτός χορεύεται πρώτος-πρώτος, όπως επίσης και σε γιορτές ή σε κάθε άλλη ευκαιρία. Στα βήματα του Πουστσένο χορεύονται κι άλλοι χοροί οι οποίοι συνήθως παίρνουν την ονομασία από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους: πεταχτός, ζωηρός, πηδηκτός, στρωτός, αργός, ή από το όνομα του πρωτοχορευτή που τον προτιμά: Σούμπουβοτο (του Σούμπου), Στάμκοβοτο (του Στάμκου).

 Μουσικά όργανα 
Η μελωδία του πουστσένο ενδεικτικά παίζεται με τα εξής μουσικά όργανα: κλαρίνο, γκάιντα, τρομπέτα, τρομπόνι, σαξόφωνο, ακορντεόν, ντράμς, νταούλι, ταμπούρλο

 Παραπομπές  

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Λεβέντικος (youtube βίντεο: 9δευτ - 2λεπτά:40δευτ)
 Cultural Change in Traditional Dances in Florina, Greece
 Play or download the music of Zensko Berance
 Play or download the music for Levendikos and Pusteno
 Dance description (in Greek) of the Poustseno 
 Radio Banitsa frequently plays variations of the Poustseno and the 3+2+2+3+2 rhythm

Κατηγορία:Παραδοσιακοί χοροί