Τοπικές ερασιτεχνικές Ενώσεις Ποδοσφαιρικών Σωματείων (Ελλάδα)

Οι Ενώσεις Ποδοσφαιρικών Σωματείων (Ε.Π.Σ.) αποτελούν τα τοπικά όργανα διοίκησης του ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου στην Ελλάδα. Λειτουργούν ως νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου (Ν.Π.Ι.Δ.) μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Είναι τα αρμόδια όργανα, μέσω των οποίων γίνεται η εγγραφή των ποδοσφαιρικών σωματείων στα μητρώα της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας (Ε.Π.Ο.). Ακόμη είναι υπεύθυνες για τη διεξαγωγή των τοπικών πρωταθλημάτων και κυπέλλων, όπως και των πρωταθλημάτων εφήβων και παίδων. Επίσης, συντονίζουν τις δραστηριότητες των μικτών ομάδων νέων, παίδων και προπαίδων, οι οποίες τις εκπροσωπούν σε εθνικό επίπεδο, συμμετέχοντας στα πρωταθλήματα προεπιλογής εθνικών ομάδων.

Η κάθε Ε.Π.Σ. είναι αρμόδια για την εποπτεία των ποδοσφαιρικών σωματείων που εδρεύουν μέσα στα γεωγραφικά πλαίσια ευθύνης της, τα οποία οριοθετούνται συνήθως σε επίπεδο Νομού, εκτός ορισμένων εξαιρέσεων στις περιπτώσεις των Νομών Αττικής, Αργολίδας, Λευκάδας και Πρέβεζας. Επίσης, υπάρχουν Ε.Π.Σ. οι οποίες διαθέτουν ονομασίες επιπέδου γεωγραφικών διαμερισμάτων, καθώς αποτελούν συνέχεια προηγουμένων ενώσεων που κάλυπταν μεγαλύτερη γεωγραφική έκταση, από τις οποίες διασπάστηκαν έπειτα από απόφαση της Ε.Π.Ο., χωρίς όμως να μετονομαστούν. Αυτές είναι η Ε.Π.Σ. Θράκης υπεύθυνη για τον Νομό Ροδόπης, η Ε.Π.Σ. Μακεδονίας υπεύθυνη για τον Νομό Θεσσαλονίκης, η Ε.Π.Σ. Ηπείρου υπεύθυνη για τον Νομό Ιωαννίνων και η Ε.Π.Σ. Θεσσαλίας υπεύθυνη για τον Νομό Μαγνησίας.

 Ιστορία 
Στα τέλη του 19ου αιώνα, αναγνωρίζεται δειλά - δειλά η αξία της σωματικής άσκησης και εντάσσεται στις παράλληλες δραστηριότητες των σωματείων γενικού χαρακτήρα. Ακολουθούν χρονικά τα αμιγώς αθλητικά σωματεία και τελευταία εμφανίζονται τα σωματεία που εξειδικεύονται σε ένα μόνο άθλημα (o Σύλλογος Ποδοσφαιρίσεως «Γουδί» ήταν ο πρώτος που σχηματίστηκε στην Ελλάδα το 1906, ως αμιγώς ποδοσφαιρικός σύλλογος). Μέσα σε αυτό το γενικότερο πλαίσιο, σχηματίζονται οι πρώτες ερασιτεχνικές ποδοσφαιρικές ενώσεις, με αφετηρία το 1924, οπότε και οργανώνονται οι Ενώσεις Ποδοσφαιρικών Σωματείων (Ε.Π.Σ.) στις δύο μεγαλύτερες πόλεις της Ελλάδας, στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη. 

 Οι 10 πρώτοι Νομοί στους οποίους δημιουργήθηκαν Ε.Π.Σ.: Αθηνών, Μακεδονίας (Θεσσαλονίκης), Πειραιά, Πατρών (Αχαΐας), Ευβοίας–Βοιωτίας, Θράκης (Ροδόπης), Ηρακλείου, Θεσσαλίας (Μαγνησίας), Μεσσηνίας, Ανατολικής Μακεδονίας (Καβάλας).
 H δεκαετία με την ίδρυση των περισσοτέρων Ε.Π.Σ. (1946–1956): Αργολίδας–Κορινθίας, Ρεθύμνου, Δωδεκανήσου, Λέσβου, Χανίων, Σάμου, Φθιώτιδας–Φωκίδας, Ηπείρου (Ιωαννίνων), Κέρκυρας, Λακωνίας, Αρκαδίας, Κεντρικής–Δυτικής Μακεδονίας (Ημαθίας), Σερρών, Βορειοδυτικής Μακεδονίας (Κοζάνης).
 Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1960, προστίθενται στη λίστα των Ε.Π.Σ. άλλες 4 Ενώσεις: Κιλκίς, Λάρισας, Δράμας, Αργολίδας.
 Περίοδος 1967–1974: δημιουργούνται άλλες 8 Ε.Π.Σ. (Αιτωλίας–Ακαρνανίας, Καρδίτσας, Χαλκιδικής, Έβρου, Ηλείας–Ζακύνθου, Πέλλας, Βοιωτίας, Τρικάλων).
 Δεκαετία 1975–1985: προσθήκη ακόμη 12 Ε.Π.Σ. (Καστοριάς, Ξάνθης, Φλώρινας, Κεφαλληνίας–Ιθάκης, Κυκλάδων, Πιερίας, Άρτας, Πρέβεζας–Λευκάδας, Γρεβενών, Λασιθίου, Θεσπρωτίας, Φωκίδας).
 Περίοδος 1986–2003: Oι τελευταίες Ε.Π.Σ. (Ζακύνθου, Ευρυτανίας, Ανατολικής Αττικής, Δυτικής Αττικής) ολοκλήρωσαν τον χάρτη του ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου.

Η A΄ Κατηγορία των Ενώσεων Ποδοσφαιρικών Σωματείων (Ε.Π.Σ.) θεωρείται πλέον το τέταρτο τη τάξει πρωτάθλημα ανδρών στο ελληνικό ποδόσφαιρο μετά την κατάργηση της Δ΄ Εθνικής Κατηγορίας το 2013. Η ιστορική κατάταξη στην πυραμίδα του ελληνικού ποδοσφαίρου (1959–Σήμερα):
 2021–Σήμερα: 4η
 2019–2021: 5η
 2013–2019: 4η
 1982–2013: 5η
 1977–1982: 4η
 1967–1977: 3η
 1965–1967: 4η
 1962–1965: 3η
 1959–1962: 2η

 Διοργανώσεις 
Οι διοργανώσεις των κατά τόπους Ε.Π.Σ. προκηρύσσονται από τις αρμόδιες τοπικές ενώσεις, με βάση τις αποφάσεις της Ε.Π.Ο..

 Πρωταθλήματα Ε.Π.Σ. 
Τα πρωταθλήματα των Ε.Π.Σ. περιλαμβάνουν συνολικά μέχρι τέσσερις κατηγορίες. Οι πρωταθλήτριες και τρεις δευτεραθλήτριες ομάδες των ανωτάτων κατηγοριών των Ε.Π.Σ., τις περιόδους 2013–2016 και 2022–Σήμερα, μετέχουν σε ειδικό πρωτάθλημα με την επωνυμία «Πρωτάθλημα Πρωταθλητριών Ε.Π.Σ.», που σκοπό έχει τον καθορισμό των ομάδων που προβιβάζονται στην Γ΄ Εθνική Κατηγορία.

 Κύπελλα Ε.Π.Σ. 
Κατά τις αγωνιστικές περιόδους 1971–2018, τα κύπελλα των Ε.Π.Σ. αποτελούσαν την πρώτη φάση του Κυπέλλου Ερασιτεχνών Ελλάδας, κατά την οποία αναδεικνύονταν οι κυπελλούχοι που εν συνεχεία μετείχαν στη δεύτερη φάση της διοργάνωσης, την οποία προκήρυσσε η Ε.Π.Ο.. Η συμμετοχή των ομάδων που αγωνίζονται σε ερασιτεχνική εθνική κατηγορία και στις ανώτατες κατηγορίες των κατά τόπους Ε.Π.Σ., είναι υποχρεωτική, ενώ για τις υπόλοιπες ομάδες η συμμετοχή είναι προαιρετική.

 Εκπροσώπηση στη Γενική Συνέλευση της Ε.Π.Ο. 
Οι 53 συνολικά Ενώσεις Ποδοσφαιρικών Σωματείων εκπροσωπούνται από 1 μέλος, με δικαίωμα ψήφου, στη Γενική Συνέλευση της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας.

 Κατάλογος των Ενώσεων Ποδοσφαιρικών Σωματείων 

 Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Έδρα Περιοχή Ευθύνης Ίδρυση Αθηνών Αθήνα Νομαρχία Αθηνών 1924 Αιτωλίας–Ακαρνανίας Μεσολόγγι Νομός Αιτωλίας–Ακαρνανίας (εκτός των Δήμων Ανακτορίου, Κεκροπίας & Μενιδίου) 1968 Ανατολικής Αττικής Παλλήνη Νομαρχία Ανατολικής Αττικής 2000 Αργολίδας Ναύπλιο Νομός Αργολίδας, Επαρχία Τροιζηνίας & Επαρχία Ύδρας 1964 Άρτας Άρτα Νομός Άρτας & Δήμος Μενιδίου 1981 Αρκαδίας Τρίπολη Νομός Αρκαδίας 1953 Αχαΐας Πάτρα Νομός Αχαΐας 1927 Βοιωτίας Λιβαδειά Νομός Βοιωτίας 1973 Γρεβενών Γρεβενά Νομός Γρεβενών 1982 Δράμας Δράμα Νομός Δράμας 1963 Δυτικής Αττικής Ελευσίνα Νομαρχία Δυτικής Αττικής 2003 Δωδεκανήσου Ρόδος Νομός Δωδεκανήσου 1947 Έβρου Αλεξανδρούπολη Νομός Έβρου 1969 Ευβοίας Χαλκίδα Νομός Ευβοίας 1928 Ευρυτανίας Καρπενήσι Νομός Ευρυτανίας 1990 Ζακύνθου Ζάκυνθος Νομός Ζακύνθου 1987 Ηλείας Πύργος Νομός Ηλείας 1969 Ημαθίας Βέροια Νομός Ημαθίας 1954 Ηπείρου Ιωάννινα Νομός Ιωαννίνων 1952 Ηρακλείου Ηράκλειο Νομός Ηρακλείου 1929 Θεσπρωτίας Ηγουμενίτσα Νομός Θεσπρωτίας 1984 Θεσσαλίας Βόλος Νομός Μαγνησίας 1929 Θράκης Κομοτηνή Νομός Ροδόπης 1928 Καβάλας Καβάλα Νομός Καβάλας 1930 Καρδίτσας Καρδίτσα Νομός Καρδίτσας 1968 Καστοριάς Καστοριά Νομός Καστοριάς 1977 Κέρκυρας Κέρκυρα Νομός Κέρκυρας 1952 Κεφαλληνίας–Ιθάκης Αργοστόλι Νομός Κεφαλληνίας 1980 Κιλκίς Κιλκίς Νομός Κιλκίς 1960 Κοζάνης Κοζάνη Νομός Κοζάνης 1957 Κορινθίας Κόρινθος Νομός Κορινθίας 1946 Κυκλάδων Ερμούπολη Νομός Κυκλάδων 1980 Λακωνίας Σπάρτη Νομός Λακωνίας 1952 Λάρισας Λάρισα Νομός Λάρισας 1960 Λασιθίου Άγιος Νικόλαος Νομός Λασιθίου 1982 Λέσβου Μυτιλήνη Νομός Λέσβου 1948 Μακεδονίας Θεσσαλονίκη Νομός Θεσσαλονίκης 1924 Μεσσηνίας Καλαμάτα Νομός Μεσσηνίας 1929 Ξάνθης Ξάνθη Νομός Ξάνθης 1978 Πειραιά Πειραιάς Νομαρχία Πειραιά (εκτός των Επαρχιών Κυθήρων, Τροιζηνίας & Ύδρας) 1925 Πέλλας Έδεσσα Νομός Πέλλας 1971 Πιερίας Νέα Έφεσος Νομός Πιερίας 1980 Πρέβεζας–Λευκάδας Πρέβεζα Νομός Πρέβεζας, Νομός Λευκάδας, Δήμος Ανακτορίου & Δήμος Κεκροπίας 1981 Ρεθύμνου Ρέθυμνο Νομός Ρεθύμνης 1946 Σάμου Σάμος Νομός Σάμου 1951 Σερρών Σέρρες Νομός Σερρών 1955 Τρικάλων Τρίκαλα Νομός Τρικάλων 1973 Φθιώτιδας Λαμία Νομός Φθιώτιδας 1951 Φλώρινας Φλώρινα Νομός Φλώρινας 1979 Φωκίδας Άμφισσα Νομός Φωκίδας 1984 Χαλκιδικής Πολύγυρος Νομός Χαλκιδικής 1968 Χανίων Χανιά Νομός Χανίων 1950 Χίου Χίος Νομός Χίου 1939

 Παραπομπές 

 Πηγές 


 Δείτε επίσης 
 Σύστημα ποδοσφαιρικών πρωταθλημάτων Ελλάδας
 Κατάλογος ποδοσφαιρικών ομάδων Ελλάδας
 Πρωτάθλημα Μικτών των ποδοσφαιρικών Ενώσεων (Ελλάδα)
 Κύπελλο Περιφερειών (ποδόσφαιρο ανδρών)
 Κύπελλο πόλεων ποδοσφαίρου ανδρών

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


*