Ρους

Ο Ρους (Rhus), είναι το γένος από τα περίπου 35 είδη ανθοφόρων φυτών και των συγγενικών γενών, στην οικογένεια των Ανακαρδιοειδών (Anacardiaceae). Αναπτύσσονται στις υποτροπικές και εύκρατες περιοχές σε όλο τον κόσμο, ιδιαίτερα στην Αφρική και τη Βόρεια Αμερική.12. Rhus Linnaeus, Flora of ChinaRhus L., USDA PLANTS

Ετυμολογία, άλλες ονομασίες
Λέγεται επίσης βυρσιά ή βιρσιά ή ρους, από το Αρχαίο Ελληνικό «ῥοῦς» ή, από την παραφθορά του, ρούδι ή σουμάκ ή σουμάκι. Η λέξη «σουμάκ», προέρχεται από την παλαιά Γαλλική "σουμάκι" (13ος αιώνας), από το Μεσαιωνικό Λατινικό sumach, από το Αραβικό summāq (سماق), από το Συριακό summāq (ܣܡܘܩ) - που σημαίνει «κόκκινο».Etymology of Sumac at Etymonline.com and also at   and . Etymology of Rhus at 

Περιγραφή
Οι ρόες είναι θάμνοι και μικρά δένδρα που μπορούν να φτάσουν σε ύψος 1-10 μέτρα. Τα φύλλα τους είναι τοποθετημένα σπειροειδώς, συνήθως σε πτεροειδή ένωση (pinnately compound),Πτεροειδές (ενός φύλλου πτεροειδούς), έχοντας φυλλάδια που υποδιαιρούνται περαιτέρω σε μια πτεροειδή διάταξη (βλέπε δύο σχετικές φωτογραφίες). αν και ορισμένα είδη έχουν τρίφυλλα ή απλά φύλλα. Τα άνθη τους αναπτύσσονται σε πυκνές ανθήλες (panicles)Ανθήλη είναι μια πολύ-διακλαδισμένη ταξιανθία. ή στάχεις 5-30 εκατοστών, κάθε άνθος είναι πολύ μικρό, πρασινωπό, κρεμώδες λευκό ή κόκκινο, με πέντε πέταλα.Τα πέταλα (φυτολογία), είναι τροποποιημένα φύλλα τα οποία περιβάλλουν τα αναπαραγωγικά μέρη των λουλουδιών (βλέπε σχετική φωτογραφία). Οι καρποί σχηματίζουν πυκνές συστάδες από κοκκινωπές δρύπες Στη βοτανική, μία δρύπης (ή πυρηνόκαρπο) είναι ένας καρπός μη διανοιγόμενος στον οποίο ένα εξωτερικό σαρκώδες μέρος (εξωκάρπιο, ή ο φλοιός· και το μεσοκάρπιο, ή σάρκα) περιβάλλουν ένα κέλυφος (το λάκκο, πέτρα, ή πυρένιο) του σκληρυμένου ενδοκαρπίου με έναν σπόρο (πυρήνα) εντός).Introductory Plant Biology-edition seven-Kingsley R. Stern οι οποίες ονομάζονται βαρίδια. Οι αποξηραμένοι καρποί κάποιων ειδών θρυμματίζονται για να παράγουν ένα αψύ βυσσινί μπαχαρικό.Sumac is also used as a tea substitute by boiling the dried leaves.Sumac - Ingredients - Taste.com.au

Οι ρόες πολλαπλασιάζονται τόσο από τους σπόρους (εξαπλώνονταιΗ διασπορά των σπόρων είναι η μετακίνηση ή η μεταφορά των σπόρων μακριά από το μητρικό φυτό. από τα πουλιά και τα άλλα ζώαΤα ζώα μπορούν να διασπείρουν τους σπόρους των φυτών με διάφορους τρόπους, όλοι τους ονομάζονται ζωοχωρία, όταν ο μεταφορέας είναι πτηνό, τότε ονομάζεται ορνιθοχωρία. Άλλοι τρόποι εξάπλωσης των σπόρων είναι η αυτοχωρία, η ανεμοχωρία, η υδροχωρία, η μυρμηγκοχωρία κ. ά. μέσα από τα περιττώματά τους), όσο και από τους νέους βλαστούς και από τα ριζώματα,Στη βοτανική και την δενδρολογία, ένα ρίζωμα (από το Αρχαίο Ελληνικό: ῥίζωμα, "μάζα των ριζών", από το ῥιζόω, "αιτία να χτυπήσει η ρίζα") είναι ένα τροποποιημένο υπόγειο στέλεχος του φυτού, που συνήθως βρίσκεται υπογείως, συχνά στέλνοντας ρίζες και βλαστούς από τα μεσογόνατιά του. σχηματίζοντας μεγάλες αποικίες κλώνων.Μία αποικία κλώνων ή genet, είναι μία ομάδα γενετικά πανομοιότυπων ατόμων, όπως φυτά, μύκητες ή βακτήρια, τα οποία έχουν αναπτυχθεί σε μια δεδομένη τοποθεσία, όλα καταγόμενα βλαστητικά, όχι σεξουαλικώς, από ένα μόνο πρόγονο.

Καλλιέργεια και χρήσεις
Είδη, συμπεριλαμβανομένων του Ρου του αρωματικού  (Rhus aromatica), του Ρου του μικρόφυλλου (Rhus microphylla), του μεφιτιδοθάμνου (skunkbush), του ρου του τρίλοβου (Rhus trilobata) κ.ά., είτε καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά φυτά, είτε φύονται ως άγρια ​​είδη.

Αρωματικές ουσίες μπαχαρικών και ποτών
Οι καρποί του ρου αλέθονται σε μια βυσσινί-μωβ σκόνη και χρησιμοποιούνται ως μπαχαρικό στην κουζίνα της Μέσης Ανατολής για να προσθέσουν μια λεμονάτη γεύση στις σαλάτες ή στο κρέας. Στην Αραβική κουζίνα χρησιμοποιείται ως γαρνιτούρα για μεζέδες όπως το χούμους και ακόμη προστίθεται σε σαλάτες στην Ανατολική Μεσόγειο. Στην ιρανική (περσική και κουρδική) κουζίνα το σουμάκι προστίθεται στο ρύζι ή στο κεμπάπ. Στις κουζίνες της Ιορδανίας και της Τουρκίας προστίθεται στις σαλάτες, στο κεμπάπ και στο λαχματζούν (lahmacun).Το λαχματζούν (Αρμενικά: լահմաջուն lahmaǰun ή լահմաջո lahmaǰo· Τουρκικά: Lahmacun, από τα Αραβικά: لحم عجين, Lahm'ajīn, συντομογραφία του لحم بعجين, Lahm bi'ajīn, "κρέας με ζύμη"), είναι ένα στρογγυλό, λεπτό κομμάτι ζύμης που είναι καλυμμένο στην κορυφή του με κιμά (συνήθως μοσχάρι ή αρνί) και ψιλοκομμένα λαχανικά και βότανα, όπως κρεμμύδια, ντομάτες και μαϊντανό που στη συνέχεια ψήνεται. Ο Ρους ο βυρσοδεψικός (Rhus coriaria) χρησιμοποιείται στο μείγμα μπαχαρικών ζάαταρ.Za'atar (Αραβικά: زعتر) είναι μια γενική ονομασία, μιας οικογένειας σχετικών βοτάνων της Μέσης Ανατολής από τα γένη: Origanum (ρίγανης), Calamintha (βασιλικού θυμαριού (Acinos arvensis)), θυμαριού (τυπικά Thymus vulgaris, δηλαδή, θυμάρι) και Satureja (αλμυρής).Also romanized zaatar, za'tar, zatar, zatr, zattr, zahatar, aktar or satar. Allen, 2007, p. 237.Christine Manfield, Charlie Trotter, Ashley Barber -Spice 2008 - Page 28 "Sumac This reddish ground spice is made from the berries of the sumac bush,"Aliza Green Field Guide to Herbs & Spices: How to Identify, Select, and Use ... 2006 - Page 257 "In Lebanon, Syria, and Egypt, sumac is cooked with water to a thick sour paste, which is added to meat and vegetable dishes; this method was also common in Roman times. Sumac appears in the Jordanian spice mixture za'atar (page 288) ..."

Στη Βόρεια Αμερική το λείο σουμάκι (Ρους ο λείος) (R. glabra) και το σουμάκι staghorn (R. typhina), χρησιμοποιούνται μερικές φορές για να κάνουν ένα ποτό που ονομάζεται "σουμακάδα" (από το "sumac-ade"), "ινδική λεμονάδα" ή "χυμός ρου". Αυτό το ποτό γίνεται με το μούλιασμα των δρυπών σε δροσερό νερό, τρίβοντάς τες ώστε να εξαχθούν οι ουσίες, στραγγίζοντας το υγρό με ένα βαμβακερό ύφασμα (τουλπάνι) και γλυκαίνοντάς τες. Οι ιθαγενείς Αμερικανοί χρησιμοποιούν επίσης τα φύλλα και τις δρύπες του ρου σε συνδυασμό με καπνό (ταμπάκο) σε παραδοσιακά μείγματα καπνίσματος.

Χρωστική ουσία στη βυρσοδεψία
Τα φύλλα ορισμένων ειδών ρου δίνουν τανίνη (ως επί το πλείστον την πυρογαλλόλη-τύπου (pyrogallol-type), μια ουσία που χρησιμοποιείται στη φυτική βαφή κατά την επεξεργασία δερμάτων. Τα δερμάτινα που είναι ψεκασμένα με σουμάκ είναι εύκαμπτα, ελαφρά στο βάρος και ανοιχτόχρωμα. Με τανίνες σουμάκ χρωματίζονται τα δερμάτινα του Μαρόκου.Davis, Charles T.  The Manufacture of Leather. Pub: Henry Carey Baird 1885. May be downloaded from: http://archive.org/details/manufactureoflea01davi

Ιατρική χρήση
Το σουμάκι χρησιμοποιήθηκε ως θεραπεία για αρκετές ελαφράς μορφής ασθένειες στη μεσαιωνική ιατρική, κυρίως στις χώρες της Μέσης Ανατολής (όπου το σουμάκι ήταν πιο εύκολα διαθέσιμο, σε σχέση με την Ευρώπη). Ένα ναυάγιο του 11ου αιώνα στα ανοικτά των ακτών της Ρόδου, ​​που ανασκάφηκε από τους αρχαιολόγους το 1970, περιείχε εμπορικές ποσότητες από δρύπες ρου. Αυτές θα μπορούσαν να προορίζονταν για χρήση φαρμακευτική, μαγειρική ή για βαφή.  Ο ρους είδους Rhus typhina είναι ισχυρό αντιοξειδωτικό, με βαθμολογία ORAC πάνω από 1.500 μmol TE/g.
Άλλες χρήσεις
Μερικοί μελισσοκόμοι χρησιμοποιούν αποξηραμένα βαρίδια σουμάκ ως πηγή καύσης για το κάπνισμα των μελισσιών τους.Avitabile, Alphonse. Sammataro, Diana. The Beekeeper's Handbook. Publisher: Comstock 1998. ISBN 978-0801485039

Τα στελέχη του ρου έχουν επίσης μια μαλακή ψίχα στο κέντρο, που είναι χρήσιμη στην παραδοσιακή παρασκευή της αμερικάνικης πίπας καπνίσματος. Χρησιμοποιούνταν συνήθως ως στελέχη πιπών στις βόρειες Ηνωμένες Πολιτείες.Lewis, Thomas H. The Medicine Men: Oglala Sioux Ceremony and Healing. Publisher: University of Nebraska Press. 1992. ISBN 978-0803279391

Το αποξηραμένο ξύλο του ρου φθορίζει κάτω από μεγάλου μήκους κύματος υπεριώδη ακτινοβολία.

Τοξικότητα και έλεγχος
Μερικά είδη πρότερα αναγνωρισμένα ως είδη ρου, όπως ο δηλητηριώδης κισσός (Toxicodendron radicans, συν. Rhus Toxicodendron), η δηλητηριώδης βελανιδιά (Toxicodendron diversilobum, συν. Rhus diversiloba) και ο δηλητηριώδης ρους (Toxicodendron vernix, συν. Rhus vernix), έχουν το αλλεργιογόνο ουρουσιόλ (urushiol) και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις. Ο δηλητηριώδης ρους αναγνωρίζεται από τις λευκές του δρύπες, οι οποίες διαφέρουν από τις ερυθρές δρύπες του γνήσιου ρου.

Το κλάδεμα του ρου δεν είναι ένα καλό μέτρο ελέγχου, δεδομένου ότι το ξύλο του είναι ελαστικό, με αποτέλεσμα να έχουμε ακανόνιστα, αιχμηρά πρέμνα μετά το κλάδεμα. Το φυτό ανακάμπτει γρήγορα, με νέα αύξηση μετά το κλάδεμα. Οι αίγες θεωρούνται μια αποτελεσματική και γρήγορη μέθοδος ελέγχου του μεγέθους των ρόων, καθώς τρώνε τον φλοιό, ο οποίος βοηθά στην πρόληψη νέων βλαστών.

Ταξινομική
Κάποτε ο ρους περιείχε πάνω από 250 είδη. Πρόσφατες έρευνες μοριακής φυλογένεσης  προτείνουν τη διάσπαση του ρου εν ευρεία εννοία σε γένη Actinocheita, Baronia, Cotinus, Malosma, Searsia, Toxicodendron και σε ρου γένους Rhus εν στενή εννοία. Αν γίνει αυτό, τότε περίπου 35 είδη θα παραμείνουν στο γένος ρους (Rhus). Ωστόσο, τα δεδομένα δεν είναι ακόμα αρκετά σαφή ώστε να διευθετηθεί η σωστή τοποθέτηση όλων των ειδών σε αυτά τα γένη.

Επιλεγμένα είδη
Αφρική (όλα αυτά τα είδη, έχουν μεταφερθεί στο γένος Searsia)

Ασία

Αυστραλία, Ειρηνικός

Λεκάνη της Μεσογείου

Μέση Ανατολή (όλα τα είδη αυτά έχουν μεταφερθεί στο γένος Searsia)

Ανατολική Βόρεια Αμερική

Δυτική Βόρεια Αμερική

Μεξικό και Κεντρική Αμερική
 Rhus muelleri  - σουμάκι του Müller (Müller's sumac) (βορειοανατολικό Μεξικό)

Δείτε επίσης
 Ρους ο βυρσοδεψικός

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι (στα Αγγλικά)

 Global Biodiversity Information Facility portal: Rhus
 Sumac at "HikikoRecipes"

Κατηγορία:Ανακαρδιοειδή
Κατηγορία:Μπαχαρικά
Κατηγορία:Μεσογειακή κουζίνα
Κατηγορία:Δρύπες
Κατηγορία:Ξινά τρόφιμα