Ημέρα φορολογικής ελευθερίας

Ημέρα φορολογικής ελευθερίας (Tax Freedom Day) είναι εκείνη η ημέρα του χρόνου κατά την οποία, ο μέσος κάτοικος μιας χώρας έχει ήδη, θεωρητικά, δουλέψει αρκετές μέρες μέσα στο ημερολογιακό έτος ώστε να είναι σε θέση να αποπληρώσει το σύνολο των ετήσιων φόρων και εισφορών που οφείλει στο κράτος. Με άλλα λόγια, είναι η πρώτη μέρα κατά την οποία το 100% του εισοδήματός του από κάθε πιθανή πηγή τού ανήκει εξ ολοκλήρου. Στον υπολογισμό συμπεριλαμβάνονται όλα τα επίσημα εισοδήματα καθώς και όλα τα ποσά που εισπράττει το κράτος και τα οποία θεωρούνται φόροι —  προς την κεντρική ή την τοπική διοίκηση.

Σκοπιμότητα
Σύμφωνα με τον Neil Veldhuis, Διευθυντή Δημοσιονομικών Μελετών του Ινστιτούτου Fraser, ο προσδιορισμός της Ημέρας φορολογικής ελευθερίας γίνεται με στόχο να δώσει στον πολίτη μιας χώρας τη δυνατότητα να υπολογίσει τη συνολική δαπάνη του για φόρους και, συγκρίνοντάς την με τα οφέλη τα οποία αποκομίζει, να είναι σε θέση να εκτιμήσει την πραγματική αξία των φόρων.

Ιστορία και Μεθοδολογία
Την ιδέα για την Ημέρα φορολογικής ελευθερίας είχε, το 1948, ο αμερικανός επιχειρηματίας Dallas Hostetler, στον οποίον ανήκουν και τα πνευματικά δικαιώματα του όρου «Tax Freedom Day». Ο Hostetler συνέχισε να υπολογίζει την Ημέρα φορολογικής ελευθερίας κάθε χρόνο για τις επόμενες δύο δεκαετίεςMadsen Pirie, Think Tank: A Story of the Adam Smith Institute, Biteback Publishing, 2012, σελ. 168, και το 1971, όταν ο ίδιος αποσύρθηκε, μεταβίβασε το σήμα κατατεθέν στο Tax Foundation (Φορολογικό Παρατηρητήριο)U.S. Patent and Trademark Office, "Tax Freedom Day" με έδρα στην Ουάσινγκτον των ΗΠΑ, το οποίο και είναι έκτοτε υπεύθυνο για τον προσδιορισμό της Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας. Γνωρίζοντας τη σχετική ημερομηνία, το Tax Foundation την χρησιμοποιεί ως εργαλείο για την απεικόνιση του ποσοστού του εθνικού εισοδήματος το οποίο διοχετεύεται στην ετήσια χρηματοδότηση των κυβερνητικών προγραμμάτων. Από το  1990, το Tax Foundation υπολογίζει την Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας ξεχωριστά για κάθε αμερικανική πολιτεία.

Η Ημέρα φορολογικής ελευθερίας εξετάζει μόνο τα κρατικά έσοδα από τη φορολόγηση και δεν συνυπολογίζει το χρέος ή τον πληθωρισμό ως πιθανά μέσα κρατικής χρηματοδότησης. 
Το χρέος δημιουργείται με την εγγύηση μελλοντικής εξόφλησης. Οι κυβερνήσεις που δημιουργούν ελλείμματα, προσφέρουν στους δανειστές τους εξασφαλίσεις για το χρέος που αναλαμβάνουν υπό τη μορφή της υπόσχεσης ότι οι δανειακές υποχρεώσεις θα εξυπηρετηθούν από το προϊόν της φορολόγησης μελλοντικής εργασίας ή και από άλλες πηγές, όπως πώληση ή εκμετάλλευση κρατικής περιουσίας.
Ο πληθωρισμός (ή υποτίμηση) αυξάνουν την συνολική προσφορά  νομίσματος: Το καινούργιο (πληθωριστικό) νόμισμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να χρηματοδοτήσει την κυβέρνηση, έχει, όμως, ως αποτέλεσμα την απαξίωση του εθνικού νομίσματος και, κατά συνέπεια, την αύξηση των τιμών των αγαθών.

Δίσεκτα Έτη
Τα δίσεκτα έτη έχουν μια παραπάνω μέρα, την 29η Φεβρουαρίου. Αυτό δημιουργεί μια μικρή στρέβλωση στους ετήσιους συγκριτικούς πίνακες, η οποία όμως ισούται μόνο με 1/366, δηλαδή με 0,27%.

Η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας ανά τον κόσμο
Πολλές άλλες οργανώσεις σε χώρες σε όλο τον κόσμο εκπονούν πλέον τη δική τους ανάλυση της «Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας». Σύμφωνα με το Φορολογικό Παρατηρητήριο, οι εκθέσεις της «Ημέρας Φορολογικής  Ελευθερίας» δημοσιεύονται αυτή τη στιγμή σε οκτώ χώρες. Ωστόσο, λόγω των διαφορετικών μεθόδων με τις οποίες τα κράτη συλλέγουν και κατηγοριοποιούν τα δημοσιονομικά στοιχεία, οι «Ημέρες Φορολογικής Ελευθερίας» δεν είναι συγκρίσιμες μεταξύ των χωρών.

+ Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας σε διάφορες χώρες κατά ημερομηνία Χώρα  Ημέρα του έτους  % φόρου Ημερομηνία   Ενημερώθηκε Πηγή ΠαραπομπήΙνδία  74  20%  14 Μαρτίου 2000  Centre for Civil Society  Αλβανία  84  23,1%  25 Μαρτίου 2011  AL-Tax Center  Αυστραλία  99  27,1%  10 Απριλίου 2014  Centre for Independent Studies  ΗΠΑ  114  31%  24 Απριλίου 2015  Tax Foundation  Εσθονία  114  31,1%  24 Απριλίου 2007  Eesti Maksumaksjate Liit  Λιθουανία  128  35,0%  15 Μαΐου 2015  Lithuanian Free Market Institute  Ισπανία  130  35,6%  10 Μαΐου 2013  Think Tank Civismo  Ουρουγουάη  133  38,6%  13 Μαΐου 2010  CPA Ferrere  Ουγγαρία  140  38%*  20 Μαΐου 2008  Hungarian Central Statistic Institute  Νέα Ζηλανδία   141  39%  21 Μαΐου 2008  Staples Rodway   Νότια Αφρική   141  38,6%  22 Μαΐου 2014  Free Market Foundation  Βουλγαρία  121  33%  2 Μαΐου 2015  Institute for Market Economics  Ηνωμένο Βασίλειο  148  40,5%  28 Μαΐου 2014  Adam Smith Institute   Βραζιλία  151  41,37%  31 Μαΐου 2014  Instituto Brasileiro de Planejamento Tributario  Σλοβακία  152  41,71%  1 Ιουνίου 2013  Nadácia F.A.Hayeka  Καναδάς  157  42,6%  6 Ιουνίου 2009  Fraser Institute  Λευκορωσία  157  42,9%  7 Ιουνίου 2014  The Public Association «Discussion and Analytical Society Liberal Club»   Κροατία  161  43,7%  10 Ιουνίου 2010  Adriatic Institute for Public Policy  Τσεχία  161  44,1%  11 Ιουνίου 2007  Liberální institut  Βέλγιο  165  44,9%  14 Ιουνίου 2013  PricewaterhouseCoopers  Ελλάδα  169  46,3%  19 Ιουνίου 2012  Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών-Μάρκος Δραγούμης  Πολωνία  173  47,4%  22 Ιουνίου 2013  Centrum im. Adama Smitha   Σλοβενία  176  48,3%  25 Ιουνίου 2011  Business daily Finance  Γερμανία  190  51,7%  8 Ιουλίου 2008  Bund der Steuerzahler   Ισραήλ  197  54%  14 Ιουλίου 2013  Jerusalem Institute for Market Studies  Τουρκία  194  53%  14 Ιουλίου 2012  Liberal Democratic Party   Γαλλία  197  53,6%  16 Ιουλίου 2007  Contribuables associés  Νορβηγία  210  56,7%  29 Ιουλίου 2007  Skattebetalerforeningen  

Στις Ηνωμένες Πολιτείες
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπολογίζεται ετησίως από το Φορολογικό Παρατηρητήριο (Tax Foundation), έναν οργανισμό φορολογικής έρευνας με έδρα στην Ουάσιγκτον. Στις ΗΠΑ, η 24η Απριλίου αποτελεί την Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας για το 2015, για συνολικό μέσο πραγματικό φορολογικό συντελεστή της τάξεως του 31 τοις εκατό του εθνικού εισοδήματος. Η αργότερη ημερομηνία κατά την οποία έλαβε χώρα η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας ήταν η 1η Μαΐου του 2000. Το 1900, η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας έλαβε χώρα στις 22 Ιανουαρίου, για συνολικό μέσο πραγματικό φορολογικό συντελεστή της τάξεως του 5,9 τοις εκατό του εθνικού εισοδήματος. Σύμφωνα με το Φορολογικό Παρατηρητήριο, ο πιο σημαντικός παράγοντας που επιφέρει μεταβολές στην Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας ανά έτος είναι η αύξηση των εισοδημάτων, καθώς η προοδευτική δομή του ομοσπονδιακού φορολογικού συστήματος των Ηνωμένων Πολιτειών προκαλεί την αύξηση, μαζί με τον πληθωρισμό, των φόρων ως ποσοστό του εισοδήματος.

Η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας διαφέρει μεταξύ των 50 Πολιτειών των ΗΠΑ, καθώς τα εισοδήματα και οι τοπικοί φόροι διαφέρουν από πολιτεία σε Πολιτεία. Το 2015, η Λουιζιάνα είχε τη χαμηλότερη συνολική φορολογική επιβάρυνση, εξοικονομώντας αρκετά για να αποπληρώσει όλες τις φορολογικές της υποχρεώσεις μέχρι τις 2 Απριλίου. Το Κονέκτικατ είχε τη βαρύτερη φορολογική επιβάρυνση – η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας εκεί έλαβε χώρα στις 13 Μαΐου.

Σύμφωνα με το Φορολογικό Παρατηρητήριο, το κατωτέρω αποτελεί μια λίστα με τις Ημέρες Φορολογικής Ελευθερίας στις ΗΠΑ από το 1900The Tax Foundation - Tax Freedom Day and Tax Burden, 1900–2010.

 Έτος  ΗΦΕ  Φορολογικός συντελεστής 1900 22 Ιανουαρίου 5,9% 1910 19 Ιανουαρίου 5,0% 1920 13 Φεβρουαρίου 12,0% 1930 12 Φεβρουαρίου 11,7% 1940 7 Μαρτίου 17,9% 1950 31 Μαρτίου 24,6% 1960 11 Απριλίου 27,7% 1970 19 Απριλίου 29,6% 1980 21 Απριλίου 30,4% 1990 21 Απριλίου 30,4% 2000 1 Μαΐου 33,0% 2001 27 Απριλίου 31,8% 2002 17 Απριλίου 29,2% 2003 14 Απριλίου 28,4% 2004 15 Απριλίου 28,5% 2005 21 Απριλίου 30,2% 2006 26 Απριλίου 31,2% 2007 24 Απριλίου 31,1% 2008 16 Απριλίου 29,0% 2009 8 Απριλίου 26,6% 2010 9 Απριλίου 26,9% 2011 12 Απριλίου 27,7% 2012 13 Απριλίου 29,2% 2013 18 Απριλίου 29,4% 2014 21 Απριλίου 30,2% 2015 24 Απριλίου  31%

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Μια μελέτη του 2010 που δημοσιεύθηκε στο L'Anglophone, μια εφημερίδα των Βρυξελλών, συνέκρινε τις φορολογικές επιβαρύνσεις των «Μέσων Πολιτών» σε καθένα από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ και θέσπισε την «Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας» για τους εργαζομένους που λαμβάνουν έναν τυπικό μισθό. Οι φόροι εισοδήματος, οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης (από τον εργαζόμενο και τον εργοδότη) και οι προβλεπόμενες εισφορές ΦΠΑ συμπεριελήφθησαν στους υπολογισμούς.

Όσον αφορά την ασυμφωνία ανάμεσα στον υπολογισμό τους για την ημέρα της 3ης Αυγούστου ως την τυπική «Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας» για τον μέσο Βέλγο εργαζόμενο και εκείνου της PriceWaterhouseCoopers (PWC), οι συντάκτες της  L'Anglophone  δήλωσαν: «Στα στοιχεία [της PWC] υπολογίζονται τα έσοδα από όλους τους φόρους (συμπεριλαμβανομένων και εκείνων για τα εταιρικά κέρδη, τη βενζίνη, τα τσιγάρα κλπ., και ως εκ τούτου παρουσιάζουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της συνολικής φορολογικής επιβάρυνσης της χώρας», προσθέτοντας ότι είναι «ένας μέσος όρος που ισχύει για όλους τους Βέλγους – και όχι μόνο όλους τους Βέλγους εργαζόμενους. Το 2008, λιγότερο από το μισό του πληθυσμού του Βελγίου (4.990.000 εργαζόμενοι από το σύνολο 10.670.000 πολιτών) εργάζονταν νόμιμα. Κατά συνέπεια, ένα τεράστιο μερίδιο της φορολογικής επιβάρυνσης του Βελγίου βαρύνει τον ενεργό πληθυσμό.»

+ Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας το 2010 για τον «μέσο πολίτη» της ΕΕ, όπως δημοσιεύτηκε στο L'Anglophone Χώρα  Ημέρα του έτους  % φόρου  ΗμερομηνίαΑυστρία  191  52,2%  10 ΙουλίουΒέλγιο  215  58,5%  3 ΑυγούστουΒουλγαρία  145  39,5%  25 ΜαΐουΚύπρος  72  19,4%  13 ΜαρτίουΤσεχία  165  44,9%  14 ΙουνίουΔανία  168  45,7%  17 ΙουνίουΕσθονία  150  40,7%  30 ΜαΐουΦινλανδία  166  45,2%  15 ΙουνίουΓαλλία  207  56,4%  26 ΙουλίουΓερμανία  200  54,6%  19 ΙουλίουΕλλάδα  164  44,6%  13 ΙουνίουΟυγγαρία  218  59,4%  6 ΑυγούστουΙρλανδία  117  31,9%  27 ΑπριλίουΙταλία  169  46,0%  18 ΙουνίουΛετονία  161  43,7%  10 ΙουνίουΛιθουανία  167  45,4%  16 ΙουνίουΛουξεμβούργο  135  36,8%  15 ΜαΐουΜάλτα  99  26,8%  9 ΑπριλίουΟλλανδία  184  50,2%  03 ΙουλίουΠολωνία  160  43,6%  9 ΙουνίουΠορτογαλία  150  40,9%  30 ΜαΐουΡουμανία  178  48,6%  27 ΙουνίουΣλοβακία  167  45,5%  16 ΙουνίουΣλοβενία  164  44,7%  13 ΙουνίουΙσπανία  136  37,0%  16 ΜαΐουΣουηδία  181  49,4%  30 ΙουνίουΗνωμένο Βασίλειο  134  36,3%  13 Μαΐου

Επικριτές
Ο φιλόσοφος Τζόζεφ Χήθ, στο βιβλίο του «Βρώμικο Κέρδος: Οικονομικά για όσους απεχθάνονται τον καπιταλισμό» (Filthy Lucre: Economics for People Who Hate Capitalism), επικρίνει την ιδέα ότι η πληρωμή των φόρων διαφέρει εγγενώς από την κατανάλωση:

Υπολογισμοί
Στον Καναδά το Ινστιτούτο Φρέιζερ διαθέτει ένα «Προσωπικό Υπολογιστή Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας» με τον οποίο υπολογίζεται μια εξατομικευμένη Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας, βασισμένη σε πρόσθετες μεταβλητές όπως η ηλικία του αρχηγού της οικογένειας, το φύλο του, το αν είναι έγγαμος ή όχι και ο αριθμός των παιδιών. Όμως τα αποτελέσματα του Ινστιτούτου Φρέιζερ έχουν αμφισβητηθεί. Για παράδειγμα, μια μελέτη του 2005 από τον Νηλ Μπρουκς, καθηγητή Νομικής στο Όσγκουντ Χωλ υποστηρίζει ότι η ανάλυση της Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας του Ινστιτούτου Φρέιζερ έχει προβλήματα στη λογιστική της, μεταξύ των οποίων και η εξαίρεση διαφόρων σημαντικών κατηγοριών εισοδήματος και διογκωμένους υπολογισμούς φόρων, με αποτέλεσμα η ημερομηνία να μετατοπίζεται σχεδόν δύο μήνες αργότερα.

Στην Αμερική, ενώ η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας εκφράζει τη φορολογική επιβάρυνση του «μέσου Αμερικανού», δεν αποτελεί την τυπική φορολογική επιβάρυνση ενός Αμερικανού. Δηλαδή η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας υπερεκτιμά τη φορολογική επιβάρυνση της πλειοψηφίας των φορολογουμένων. Οι υψηλότεροι φόροι που αφορούν υψηλότερα εισοδήματα έχουν ως αποτέλεσμα να αυξάνεται η μέση φορολογική επιβάρυνση πάνω από το ποσό αυτό για τους περισσότερους Αμερικανούς.

Το Φορολογικό Παρατηρητήριο υπερασπίζεται τη μεθοδολογία του επισημαίνοντας ότι η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας αντιστοιχεί στη μέση συνολική φορολογική επιβάρυνση της οικονομίας των ΗΠΑ και όχι στη φορολογική επιβάρυνση του μέσου Αμερικανού, όπως εσφαλμένως ερμηνεύεται από τα μέσα ενημέρωσης. Στις δημοσιεύσεις του Φορολογικού Παρατηρητηρίου δεν χρησιμοποιείται η φράση «φορολογική επιβάρυνση του μέσου Αμερικανού», αν και διάφοροι δημοσιογράφοι συχνά κάνουν αυτό το λάθος.

Μια άλλη κριτική είναι το γεγονός ότι ο υπολογισμός αυτός συμπεριλαμβάνει φόρους υπεραξίας αλλά όχι το εισόδημα, με αποτέλεσμα την μεγαλοποίηση της φορολογικής επιβάρυνσης. Παραδείγματος χάρη, στα τέλη της δεκαετίας του 1990 η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας μετατοπίστηκε σε ύστερη ημερομηνία, με το 2000 να σημειώνει την αργότερη ημερομηνία στα χρονικά, παρά το ότι αυτό οφειλόταν στους φόρους υπεραξίας στην ανατιμητική αγορά εκείνης της περιόδου και όχι στην αύξηση φορολογικών συντελεστών. Με αλλά λόγια, μεταβολές στην ποσότητα φόρων προκαλούνται από παραλλαγές σε κεφαλαιακά κέρδη εισοδήματος και τους σχετικούς φόρους χωρίς να επηρεάζεται το εισόδημα που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας.

Το Φορολογικό Παρατηρητήριο υποστηρίζει ότι ο υπολογισμός της Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας δεν περιλαμβάνει κεφαλαιακά κέρδη και εισόδημα επειδή χρησιμοποιεί τον φόρο εισοδήματος και δεδομένα απευθείας από το Γραφείο Οικονομικής Ανάλυσης. Ποτέ δεν έχουν μετρήσει οι υπεραξίες ως εισόδημα από το Γραφείο Οικονομικής Ανάλυσης δεδομένου ότι δεν λογίζονται ως τρέχουσα παραγωγή που διατίθεται να πληρώσει φόρους, και επομένως το Φορολογικό Παρατηρητήριο τις αποκλείει επίσης. Επιπλέον, το Φορολογικό Παρατηρητήριο υποστηρίζει ότι ο αποκλεισμός των κεφαλαιουχικών κερδών εισοδήματος είναι συνήθως άνευ σημασίας καθώς συμπεριλαμβάνοντας την υπεραξία θα είχε ως αποτέλεσμα την μεταβολή στην Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας μόνο από 1 τοις εκατό προς οποιαδήποτε κατεύθυνση τα περισσότερα χρόνια. Από το 1968 ως και το 2009, η ημερομηνία βρισκόταν σταθερά στο χρονικό περιθώριο τριών εβδομάδων μεταξύ 23ης Απριλίου και 3ης Μαΐου.

Παραπομπές

Κατηγορία:Φορολογία
Κατηγορία:Φιλελευθερισμός