Εκλογές στο Λουξεμβούργο

Στο Λουξεμβούργο διεξάγονται εκλογές για την Βουλή των Αντιπροσώπων και για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω. Η ψηφοφορία είναι υποχρεωτική.
Πέρα από τις εκλογές, στη χώρα διεξάγονται και δημοψηφίσματα.

 Γενικές εκλογές 
Καθώς οι εκλογικές περιφέρειες βασίζονται σε γεωγραφικές περιοχές και παραδοσιακά σύνορα, ο πληθυσμός τους διαφέρει σημαντικά. Για να αντικατοπτριστεί αυτό, κάθε περιοχή εκλέγει διαφορετικό αριθμό αντιπροσώπων: ο Βορράς με το 40% του πληθυσμού, εκλέγει 23 αντιπροσώπους, ενώ η Ανατολή, με μόνο το 12% του πληθυσμού, εκλέγει επτά. Οι ψηφοφόροι μπορούν να ρίξουν τόσους ψήφους, όσους αντιπροσώπους εκλέγει η περιοχή τους (έτσι, στην Ανατολή, μπορεί να ρίξουν μέχρι 7 ψήφους), οι οποίες ψήφοι μποροί είτε να διαμοιραστούν στα διάφορα κόμματα είτε να είναι όλες για το ίδιο κόμμα.

 Πρόσφατες (2023) 

Οι πιο πρόσφατες γενικές εκλογές διεξήχθησαν στις 8 Οκτωβρίου 2023.

 Προηγούμενες γενικές εκλογές 
Γενικές εκλογές διεξήχθησαν τα έτη 1845*, 1848 (Απρίλιος), 1848 (Σεπτ), 1851*, 1854, 1857*, 1860*, 1863*, 1866*, 1868*, 1869*, 1872*, 1875*, 1878*, 1881*, 1884*, 1887*, 1890*, 1893*, 1896*, 1899*, 1902*, 1905*, 1908*, 1911*, 1914*, 1915, 1918, 1919, 1922*, 1925, 1928*, 1931*, 1934*, 1937*, 1945, 1948*, 1951*, 1954, 1959, 1964, 1968, 1974, 1979, 1984, 1989, 1994, 1999, 2004, 2009, 2013, 2018 και 2023.

Ο αστερίσκος (*) υποδηλώνει Μερικές εκλογές
 2009

Στις βουλευτικές εκλογές του 2009, το κυβερνών Χριστιανοσοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα του πρωθυπουργού Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ κέρδισε άλλη μια νίκη, με 26 επί συνόλου 60 εδρών στη Βουλή. Οι εκλογές διεξήχθησαν στις 7 Ιουνίου του 2009, ταυτόχρονα με τις Ευρωεκλογές.

2013 
Στις εκλογές που διεξήχθησαν πρόωρα στις 20 Οκτωβρίου 2013Luxembourg calls early elections after spy scandal France 24, 19-7-2013 μετά την ανακοίνωση της παραίτησης του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ από την πρωθυπουργία, εξαιτίας εμπλοκής του σε σκάνδαλο κατασκοπείας το κόμμα του Γιούνκερ έχασε 3 έδρες. Ωστόσο, το εν λόγω κόμμα παρέμεινε πρώτο σε δύναμη, καθώς κέρδισε 23 από 60 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Στις εκλογές εκείνες πήραν μέρος συνολικά 9 κόμματα.
ΚόμμαΨήφοι%Έδρες+/–Χριστιανικό Κοινωνικό Κόμμα1.103.63633,6823–3Σοσιαλιστικό Κόμμα των Εργατών του Λουξεμβούργου664.58620,28130Δημοκρατικό Κόμμα597.87918,2513+4Οι πράσινοι331.92010,136–1Εναλλακτικό Δημοκρατικό Κόμμα Μεταρρυθμίσεων217.6836,643–1Η Αριστερά161.7594,942+1Κόμμα των Πειρατών του Λουξεμβούργου96.2702,940Νέοκομμουνιστικό Κόμμα του Λουξεμβούργου53.6691,6400Κόμμα για την Πλήρη Δημοκρατία49.2901,500ΝέοΆκυρα/λευκά14.896–––Σύνολο218.453100600Εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι/συμμετοχή239.66891,15––Πηγή: Εκλογές στο Λουξεμβούργο, IFES

 2018 

 Δημοψηφίσματα 

 1919 
Διπλό δημοψήφισμα πραγματοποιήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 1919.Ντίτερ Νόλεν & Φίλιπ Στόβερ (2010) Elections in Europe: A data handbook, σελ. 1244  Οι ψηφοφόροι κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις σχετικά με τον προτιμώμενο αρχηγό κράτους και το αν θα έπρεπε να υπάρξει οικονομική ένωση είτε με τη Γαλλία είτε με το Βέλγιο. Η πλειονότητα ψήφισε υπέρ της παραμονής της Μεγάλης Δούκισσας Σαρλότ ως αρχηγού του κράτους, και υπέρ της οικονομικής ένωσης με τη Γαλλία.Νόλεν & Στόβερ, σελ. 1252
Και τα δύο αποτελέσματα θεωρήθηκαν ιδιαίτερα ενδεικτικά της βούλησης της χώρας και εφαρμόστηκαν. Το αποτέλεσμα υπέρ της μοναρχίας θεωρήθηκε μία ουιλσονιανή πράξη αυτοδιάθεσης, σε αντίθεση με τη «γαλλική» δημοκρατία ή την επιβολή της βελγικής δυναστείας. Με την απόρριψη και των δύο αυτών προοπτικών, το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος έθεσε καθαρό τέλος στη συζήτηση των Συμμαχικών Δυνάμεων σχετικά με το μέλλον του Λουξεμβούργου.

Το πολιτικό αποτέλεσμα ήταν ότι διευθετήθηκε το εθνικό ζήτημα, παρέμεινε η Μεγάλη Δούκισσα ως η ενσάρκωση του ίδιου του έθνους, και το ζήτημα της δημοκρατίας επιλύθηκε οριστικά, καθώς παρόλο που η μοναρχία εξακολουθούσε να έχει επικριτές, ιδιαίτερα ανάμεσα στους σοσιαλιστές, η σημασία της ως πολιτικό θέμα μειώθηκε σημαντικά.The European Powers in the First World War: An Encyclopedia, Σπένσερ Τάκερ, Λόρα Ματίσεκ Γουντ, Τζάστιν Ντ. Μέρφυ, Taylor & Francis, 1999, σελ. 450 Εξαίρεση αποτέλεσε η πόλη Ες-σιρ-Αλζέτ, στην οποία η πλειονότητα (55%) ψήφισε υπέρ της ανακήρυξης δημοκρατίας.Γκίλμπερτ Τραους (2003) Histoire du Luxembourg, σελ. 240 Στην Πόλη του Λουξεμβούργου μόνο το 33% ψήφισε υπέρ της δημοκρατίας.

Το οικονομικό ζήτημα ήταν πιο δύσκολο για την κυβέρνηση να εφαρμοστεί. Από το 1917, η Γαλλία είχε υποσχεθεί στο Βέλγιο ελεύθερο πεδίο (οικονομικά) στο Λουξεμβούργο και είχε ανεπίσημα αποκλείσει μία τελωνειακή ένωση, αλλά οι διαπραγματεύσεις με την γαλλική κυβέρνηση προχώρησαν, πριν καταρρεύσουν τον Μάιο του 1920. Αυτό οδήγησε την κυβέρνηση να στραφεί στο Βέλγιο, και εντός ενός έτους οι διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκαν και υπογράφηκε συνθήκη στις 25 Ιουλίου 1921 για τη δημιουργία της Οικονομικής Ένωσης Βελγίου-Λουξεμβούργου (UEBL). Λόγω του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος και μιας διαρκούς δυσπιστίας απέναντι στα πολιτικά κίνητρα του Βελγίου, το κοινό στο Λουξεμβούργο ένιωσε έντονη δυσαρέσκεια για τη συνθήκη. Παρ’ όλα αυτά, η συνθήκη επικυρώθηκε με επιτυχία από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στις 22 Δεκεμβρίου 1922, με 27 ψήφους υπέρ, 13 κατά και 8 αποχές.Fontana economic history of Europe, Τόμος 6, Μέρος 1, Κάρλο Μ. Τσιπόλα, 1976, σελ. 4

 1937 
Διεξήχθη δημοψήφισμα για τον νόμο τάξης στις 6 Ιουνίου 1937.Dieter Nohlen & Philip Stöver (2010) Elections in Europe: A data handbook, p1244  Οι ψηφοφόροι κλήθηκαν να αποφασίσουν εάν εγκρίνουν τον νέο νόμο (loi d'ordre), ο οποίος θα απαγόρευε οποιοδήποτε πολιτικό κόμμα επιδιώκει να αλλάξει το σύνταγμα ή τη νομοθεσία της χώρας με βία ή απειλές.Nohlen & Stöver, p1252 Ο νόμος θα είχε ως αποτέλεσμα τη διάλυση του Κομμουνιστικού Κόμματος, και έγινε γνωστός ως Maulkuerfgesetz ("νόμος φίμωσης" ή loi muselière).Nohlen & Stöver, p1235

Η πρόταση απορρίφθηκε οριακά (50,6% όχι, 49,3 ναι) από τους ψηφοφόρους, οδηγώντας στην παραίτηση του πρωθυπουργού Ζοζέφ Μπες και την αντικατάστασή του από τον Πιερ Ντιπόνγκ.

 2005 
Διεξήχθη δημοψήφισμα για την επικύρωση της προτεινόμενης Ευρωπαϊκής Συνθήκης Συντάγματος στο Λουξεμβούργο στις 10 Ιουλίου 2005. Το δημοψήφισμα ήταν το πρώτο στο Λουξεμβούργο από το 1937. Στις 28 Ιουνίου 2005, το Κοινοβούλιο ενέκρινε τη συνθήκη πριν από το δημοψήφισμα, και αν και το δημοψήφισμα ήταν συμβουλευτικό, το κοινοβούλιο συμφώνησε να τηρήσει τα αποτελέσματά του.

Ο πρωθυπουργός Ζαν-Κλοντ Γιουνκέρ δήλωσε ότι περίμενε μια στενή ψηφοφορία και ότι θα παραιτείτο αν το αποτέλεσμα ήταν «όχι». Η τελική δημοσκόπηση που δημοσιεύτηκε έναν μήνα πριν το δημοψήφισμα έδειξε μικρό προβάδισμα για το «ναι», με το 16% των ψηφοφόρων να είναι αναποφάσιστοι. Το Λουξεμβούργο θεωρείται παραδοσιακά ένα από τα πιο ενθουσιώδη κράτη μέλη της ΕΕ, και οι πιο εξέχουσες πολιτικές προσωπικότητες υποστηρίζουν τη Συνθήκη, με την κυβερνητική συνασπισμό και τα κύρια κόμματα της αντιπολίτευσης να κάνουν εκστρατεία υπέρ του «ναι».

Η πρόταση εγκρίθηκε από το 56% των ψηφοφόρων, καθιστώντας το Λουξεμβούργο το δέκατο τρίτο κράτος μέλος της ΕΕ που ενέκρινε τη συνθήκη, αλλά μόνο το δεύτερο που την ενέκρινε μέσω δημοψηφίσματος (μετά την Ισπανία). Η ψηφοφορία έγινε μετά την απόρριψη της συνθήκης από τους Γάλλους και τους Ολλανδούς ψηφοφόρους.

 2015 
Στις 7 Ιουνίου 2015 διεξήχθη ένα συνταγματικό δημοψήφισμα και μη δεσμευτικό, αν και η κυβέρνηση δήλωσε ότι θα συμμορφωνόταν με το αποτέλεσμα.
Οι ψηφοφόροι ρωτήθηκαν για 3 ζητήματα και ειδικότερα την μείωση του ορίου ηλικίας για χορήγηση δικαιώματος ψήφου από τα 18 στα 16 χρόνια, το δικαίωμα των ξένων να ψηφίζουν και την εισαγωγή δεκαετούς χρονικού ορίου  στη θητεία των μελών της κυβέρνησης.Four questions for Luxembourg referendum  Luxemburger Wort, 22-9-2014
ΕρώτημαΥπέρΚατάΆκυρα/λευκάΣύνολοΕγγεγραμμένοιψηφοφόροιΣυμμετοχήΨήφοι%Ψήφοι%Μείωση του ορίου ηλικίας για δικαίωμα ψήφου στα 1640.18319,13169.81880,874.834214.835246.97486,99Δικαίωμα ψήφου για τους ξένους46.03121,98163.36278,025.442Εισαγωγή ορίου στη θητεία των κυβερνητικών μελών62.83530,07146.09669,935.904Πηγή: Κυβέρνηση του Λουξεμβούργου

 Παραπομπές 

 *