Ζαν Πολ Μπελμοντό

Ο Ζαν Πολ Μπελμοντό (, γενν. 9 Απριλίου 1933 - 6 Σεπτεμβρίου 2021) ήταν Γάλλος ηθοποιός, ο οποίος συνδέθηκε αρχικά με το Γαλλικό Νέο Κύμα (Νουβέλ Βαγκ) της δεκαετίας του 1960.

Τα πρώτα χρόνια
Ο Ζαν Πολ Μπελμοντό γεννήθηκε στις 9 Απριλίου 1933 στο Νεϊγί-συρ-Σεν, βορειοδυτικά του Παρισιού μέσα σε καλλιτεχνική οικογένεια. Ο πατέρας του, Πολ Μπελμοντό, ήταν γλύπτης με ιταλικές ρίζεςFamous French people of immigrant origin Eupedia και η μητέρα ζωγράφος. Ωστόσο, ο μικρός Μπελμοντό δεν είχε φανερώσει καμία καλλιτεχνική κλίση στα εφηβικά του χρόνια. Αντιθέτως, έδειξε από την αρχή κλίση στα αθλητικά. Δεν τα πήγαινε καλά στο σχολείο και το πάθος του σε αυτή την ηλικία ήταν το μποξ και το ποδόσφαιρο, ενώ μάλιστα έκανε και προπονήσεις μποξ.

Αποφάσισε έτσι να γίνει πυγμάχος και στη σύντομη καριέρα του στα ρινγκ ήταν μάλιστα αήττητος. Το ντεμπούτο του το έκανε το 1949 ρίχνοντας νοκάουτ τον αντίπαλό του από τον πρώτο γύροJean-Paul Belmondo Boxing-Scoop, αν και την επόμενη κιόλας χρονιά, συνειδητοποιώντας τις θυσίες που έπρεπε να κάνει για να γίνει επαγγελματίας, τα παράτησεΟ ιδιαίτερος γόης του ευρωπαϊκού σινεμά Ζαν-Πολ Μπελμοντό Newsbeast.

Τότε στράφηκε στην υποκριτική και έγινε δεκτός στην Εθνική Σχολή Δραματικής Τέχνης του Παρισιού και αποφοιτώντας το 1956 βρήκε αμέσως δουλειά στο σινεμά.

Με ένα τσιγάρο μόνιμα στο στόμα του, ο Ζαν Πολ Μπελμοντό ξεκίνησε την καριέρα του το 1957 παίζοντας μερικά μικρορολάκια σε γαλλικές ταινίες της εποχής και βρέθηκε στην αντίπερα όχθη από τον υπερβολικά όμορφο Αλέν Ντελόν, με τους κριτικούς να χαρακτηρίζουν τον Μπελμοντό «γοητευτικά άσχημο» - αν και πολλές θαυμάστριές του και μη θα διαφωνούσαν με αυτό.

Εκτόξευση στη δόξα
Ο πρώτος του πρωταγωνιστικός ρόλος ήρθε το 1958 με το Les copains du Dimanche και μετά από διάφορες συνεργασίες, όπως με τον σκηνοθέτη Μαρκ Αλεγκρέ στο Έγκλημα στην Πλας Πιγκάλ (Sois belle et tais-toi, 1958) και το Τελευταίο ραντεβού (Un drôle de Dimanche, 1958), τον Μαρσέλ Καρνέ στους Ζαβολιάρηδες (Les tricheurs, 1958), αλλά και τον ρόλο του ως Ντ' Αρτανιάν στην τηλεοπτική ταινία Οι 3 σωματοφύλακες, ήρθε ο ρόλος που θα έκανε το όνομά του γνωστό σε μία ταινία που εκπροσωπούσε το «Νέο κύμα».

Το αναντίρρητο ταλέντο και η χαλαρή κινηματογραφική παρουσία του Ζαν Πολ Μπελμοντό έτυχαν της προσοχής του Ζαν-Λυκ Γκοντάρ, σε μια ευτυχή συγκυρία που θα απέδιδε σύντομα αριστουργήματα. Ο Ζαν-Λυκ Γκοντάρ, που μέχρι τότε είχε σκηνοθετήσει τρεις μικρού μήκους ταινίες, σκηνοθέτησε το 1960 το πασίγνωστο Με κομμένη την ανάσα (À bout de soufflé), όπου ο Μπελμοντό πρωταγωνιστεί ως κακοποιός που προσπαθεί να ξεφύγει από την αστυνομία και βρίσκει καταφύγιο σε μία εφήμερη ερωτική σχέση με μία Αμερικανίδα. Ο Μπελμοντό ενσάρκωσε τον χαρακτήρα του με μία ποιητική ελαφρότητα που κανείς Γάλλος ηθοποιός δεν είχε επιδείξει μέχρι τότε. Ο ρόλος του Μπελμοντό ως Μισέλ τον καθιέρωσε ως style-icon και παρ’ όλο που οι ρόλοι που προηγήθηκαν ήταν λιγοστοί και ο Μπελμοντό βρισκόταν μόλις στην αρχή της καριέρας του, η ταινία αυτή τον καθιέρωσε ως «κλασικό». Το Με κομμένη την ανάσα εκτόξευσε τη φήμη του Γκοντάρ και του Μπελμοντό στα ύψη και εγκαινίασε με αριστουργηματικό τρόπο τη νέα σχολή κινηματογραφικής σκέψης που θα έμενε γνωστή ως Nouvelle Vague (Νέο Κύμα). Το γαλλικό σινεμά είχε βρει την απάντησή του στον Αμερικανό Τζέιμς Ντιν. Δεν είναι τυχαίο πως κάθε κείμενο που έχει γραφτεί για τον Ζαν Πολ Μπελμοντό ξεκινάει και τελειώνει με μία αναφορά στο Με κομμένη την ανάσα. Το ντεμπούτο του Γκοντάρ δεν ήταν o καλύτερος ρόλος που έπαιξε ποτέ ο Μπελμοντό, αλλά ήταν με διαφορά η ταινία που αποφάσισε πως στο πρόσωπο του 27χρονου τότε ηθοποιού το νέο γαλλικό σινεμά είχε μόλις ανακαλύψει τον πρώτο του μεγάλο ήρωαΈνα όπλο, ένα κορίτσι και ο Ζαν Πολ Μπελμοντό Flix.

Την ίδια χρονιά, ο Μπελμοντό έπαιξε στο φιλμ του Βιττόριο ντε Σίκα Η ατιμασμένη (La ciociara, 1960), η οποία επέκτεινε τη φήμη του σε παγκόσμιο βεληνεκές.

Το 1961 ο Γκοντάρ τον επιστράτευσε και πάλι για το Η κυρία θέλει έρωτα (Une femme est une femme) και την ίδια χρονιά έγινε ο Εφημέριος (Léon Morin, Prêtre) του Ζαν-Πιέρ Μελβίλ, αποσπώντας την πρώτη του υποψηφιότητα για βραβείο BAFTA καλύτερου ξένου ηθοποιού. Την επόμενη χρονιά ξανασυνεργάστηκε με τον Μελβίλ όταν υποδύθηκε τον Σιλιάν, έναν πληροφοριοδότη της αστυνομίας, στην ταινία Ο χαφιές (Le Doulos), ένα διαμάντι του σινεμά που κατατάχθηκε από το περιοδικό Empire στις 500 καλύτερες όλων των εποχών. Την ίδια χρονιά βρέθηκε στο πλευρό της Κλαούντια Καρντινάλε στη θρυλική κομεντί του Φιλίπ Ντε Μπροκά Καρτούς (Cartouche).

Το 1963 έπαιξε στο Καυτό πεζοδρόμιο (Peau de banane) με τη Ζαν Μορό και λίγο αργότερα βρέθηκε και πάλι στα χέρια του Μελβίλ για την ταινία Ο μεγάλος τυχοδιώκτης (L' aîné des Ferchaux, 1963), όπου υποδύθηκε έναν νεαρό μποξέρ σε ρόλο σωματοφύλακα.

Αλλαγή πορείας
Προσπαθώντας να μην τυποποιηθεί, ο Μπελμοντό έπαιξε στον Άνθρωπο από το Ρίο (L'Homme de Rio, 1964) του Φιλίπ ντε Μπροκά, μία κομεντί περιπέτεια υποψήφια για Όσκαρ, που αποτέλεσε μεγάλη εμπορική επιτυχία στη Γαλλία και όπου ο Μπελμοντό πρωταγωνιστεί με την αδερφή της Κατρίν Ντενέβ, Φρανσουάζ Ντορλεάκ. Εκεί ο Μπελμοντό δείχνει μία στροφή από τη «Νουβέλ βαγκ» σε μία πιο εμπορική  τάση, με τις κωμωδίες.

Τα τελευταία χρόνια
Μακριά πια από τις σκηνοθετικές οδηγίες των σκηνοθετών του Νέου Κύματος, ο Μπελμοντό γύριζε με καταιγιστικούς ρυθμούς τη μία ταινία πίσω από την άλλη και στη φιλμογραφία του προστέθηκαν γκανγκστερικές ταινίες, μαύρες κωμωδίες, ανάλαφρες κομεντί, θρίλερ (όπως οι ταινίες του Μπροκά της εποχής), έχοντας κάνει πλέον σαφή στροφή προς το εμπορικό σινεμά.

Το 1970 ήταν και πάλι συμπρωταγωνιστής με τον Αλέν Ντελόν στο γκανγκστερικό Μπορσαλίνο (Borsalino) του Ζακ Ντερέ. Το 1971 βρέθηκε στην Ελλάδα μαζί με τον Ομάρ Σαρίφ για τα γυρίσματα της ταινίας Οι διαρρήκτες (Le casse, 1971) του Ανρί ΒερνέιγΑθήνα 1971. Γιατί αυτός ο άνδρας είναι κρεμασμένος από το τρόλεϊ; Μηχανή του χρόνου.

Το 1972 έπαιξε στη μαύρη κωμωδία Απίθανος, σατανικός και... ωραίος (Docteur Popaul) του Κλοντ Σαμπρόλ, έχοντας στο πλευρό του τη Μία Φάροου και τη Λάουρα Αντονέλι, και ερμήνευσε τον Πολ, ο οποίος ως πρώην γυναικάς, προσπαθεί να αναθεωρήσει τις απόψεις του, πιστεύοντας ότι δεν πρέπει να εμπιστεύεται πλέον όμορφες γυναίκες. Το 1974 έπαιξε στη δραματική ταινία Στραβίνσκι… του Αλέν Ρενέ -ο οποίος αν και δεν ήταν ποτέ επίσημο μέλος του «Νέου Κύματος» η δουλειά του το υποστηρίζει- όπου ο Μπελμοντό βρέθηκε σε μία από τις πιο αντιεμπορικές δουλειές της καριέρας του υποδυόμενος τον μεγαλοαπατεώνα επιχειρηματία Αλεξάντρ Σταβίσκι.

Η εμπορική αποτυχία της τελευταίας του ταινίας, έκανε τον Μπελμοντό να δείχνει απρόθυμος πλέον να συνεργαστεί με σκηνοθέτες του «Νέου Κύματος» και να αναζητά περισσότερο τις εμπορικές ταινίες, ξανά. Επόμενο βήμα η ταινία Ένας αξιολάτρευτος παλιάνθρωπος (L’ incorrigible, 1975) του Μπροκά, όπου ερμήνευσε και πάλι τον μικροαπατεώνα, και τα θρίλερ Τρόμος πάνω απ' την πόλη (Peur sur la ville, 1975) και Εν ονόματι της βίας (L’ Alpagueur, 1976). Συνέχισε στο ίδιο μοτίβο και το 1979 πρωταγωνίστησε στην κομεντί Μπάτσος ή αλήτης (Flic ou Voyou), που σημείωσε μεγάλη επιτυχία, ξεκινώντας μία επιτυχημένη συνεργασία με τον σκηνοθέτη Ζορζ Λοτνέρ, την οποία συνέχισαν αργότερα με τις ταινίες Ο μάγκας με τα 1000 πρόσωπα (Le Guignolo, 1979), Ο επαγγελματίας (Le Professionnel, 1981), Ο πολυγαμικός (Joyeuses Pâques, 1984) και την ταινία μυστηρίου L'inconnu dans la maison (1992).

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 ο Ζαν Πολ Μπελμοντό ήταν πια ένας σπουδαίος δραματικός και πολύπειρος ηθοποιός, ανεβαίνοντας ολοένα και πιο συχνά στο θεατρικό σανίδι. Το 1987 κέρδισε βραβείο Σεζάρ καλύτερου ηθοποιού για την ταινία Ο κυνηγός της περιπέτειας (Itinéraire d'un enfant gâté)Ζαν Πολ Μπελμοντό Αθηνόραμα, έχοντας βραβευτεί λίγες φορές στη ζωή του, παρά το εύρος της καριέρας του.

Τη δεκαετία του 1990 οι κομεντί όπως το Désiré (1996) και το Ανάμεσα σε δυο μπαμπάδες (1 chance sur 2, 1998) όπου συνάντησε ξανά τον Αλέν Ντελόν, συνεχίστηκαν, αλλά ταυτόχρονα έκανε και πιο δημιουργικές δουλειές, όπως το Εκατό και μια νύχτες (Les cent et une nuits de Simon Cinéma, 1995) της Ανιές Βαρντά και τους Άθλιους (Les Misérables) πάνω στο έργο του Βικτόρ Ουγκώ, την ίδια χρονιάΖαν-Πολ Μπελμοντό iShow.

Τώρα ήταν αρκετά επιλεκτικός στους ρόλους του, αν και την καριέρα του ανέκοψε το εγκεφαλικό επεισόδιο που υπέστη το 2001 και του στέρησε την ικανότητα της απρόσκοπτης ομιλίας. Στο σινεμά επέστρεψε ως ζωντανός θρύλος έπειτα από διάστημα εφτά ετών με τον Άνθρωπο και τον σκύλο του (Un homme et son chien, 2008), ερμηνεύοντας έναν άνθρωπο άστεγο και ηλικιωμένο που περιπλανιέται στο Παρίσι με τον σκύλο του.

Το 2011, ο «άσχημος γόης» του γαλλικού κινηματογράφου τιμήθηκε στις Κάννες με ειδικό Χρυσό ΦοίνικαWho is who: Ζαν Πολ Μπελμοντό Clickatlife για τη συνολική προσφορά του στην έβδομη τέχνη«Αιώνιος έφηβος» ο 80χρονος Ζαν Πολ Μπελμοντό  Euronews, ενώ με αφορμή την εμφάνιση και τη βράβευσή του, προβλήθηκε το ντοκιμαντέρ Belmondo...Itineraire των Βενσάν Περό και Τζεφ Ντόμενεχ, το Ένας υπέροχος κατάσκοποςΣτην Ελλάδα είναι επίσης γνωστό με τον τίτλο Αχτύπητος εραστής, τρελλός καταδιώκτης αλλά και ως Ο υπερκατάσκοπος με τα χίλια πρόσωπα. (Magnifique, 1973) του Φιλίπ ντε Μπροκά και το 100.000 δολάρια στον ήλιο (Cent mille dollars au soleil, 1964) του Ανρί Βερνέιγ. Ο «Μπελ Μπελ», όπως τον αποκαλούν οι φίλοι του, χαρακτήρισε τον ειδικό Χρυσό Φοίνικα «δώρο θεού», καθώς στα 53 χρόνια που δούλεψε στον κινηματογράφο (1956-2008) δεν τιμήθηκε ποτέ με κάποιο σημαντικό βραβείο (εκτός από ένα Σεζάρ)Κάννες - Η αποθέωση του Ζαν Πολ Μπελμοντό Το Βήμα.

Προσωπική ζωή
Ο «αέρας» και το αρρενωπό στυλ του Μπελμοντό αποδείχθηκαν ακαταμάχητα για τις γυναίκες της εποχής του. Στην προσωπική του ζωή, έχει δύο γάμους στο ενεργητικό του: με την Ελοντί Κονσταντάν (1953-1965), με την οποία χώρισε όταν αποκαλύφθηκε ο παράνομος δεσμός του με την Ούρσουλα Άντρες, και τη Ναταλί Ταρντιβέλ, την οποία γνώρισε το 1989 ως 24χρονη κοπέλα και έμεινε στο πλευρό της επισήμως από το 2002 έως το 2008. Έχει αποκτήσει επίσης τέσσερα παιδιά, αν και η μεγαλύτερή του κόρη έχασε τη ζωή της σε πυρκαγιά το 1994.

Σύντροφος του Ζαν Πολ Μπελμοντό υπήρξε για οκτώ χρόνια (1972-1980) η Ιταλίδα ηθοποιός Λάουρα Αντονέλι. Στο φεστιβάλ των Καννών, το 2011, εμφανίστηκε με τη νέα του σύντροφο, την κατά 45 χρόνια νεότερή του και πρώην Playmate, Μπάρμπαρα Γκαντόλφι από το Βέλγιο.

Φιλμογραφία
+ Κινηματογραφικές ταινίεςΈτοςΤίτλοςΡόλοςΠρωτότυποςΕλληνικός1957À pied, à cheval et en voitureΒενάν1958Les copains du DimancheΤρεμπουάSois belle et tais-toiΈγκλημα στην Πλας ΠιγκάλΠιερόCharlotte et son JulesΗ Σαρλότ και το αγόρι τηςΖιλUn drôle de DimancheΤο τελευταίο ραντεβούΠατρίκLes tricheursΟι ζαβολιάρηδεςΛου1959Ein Engel auf ErdenΈνας άγγελος στη ΓηΜισέλ ΜπαρόÀ double tourΤο τρίγωνο της αμαρτίαςΛάσλο ΚόβακςLes trois mousquetairesΟι τρεις σωματοφύλακεςΝταρτανιάν1960À bout de soufflé Με κομμένη την ανάσαΜισέλ Πουακάρ / Λάσλο ΚόβακςClasse tous risquesΠροσοχή! Δημόσιος κίνδυνος!Ερίκ ΣταρκModerato cantabileΜοντεράτο καντάμπιλεΣοβάνLes distractionsΜυστηριώδης επισκέπτηςΠολ ΦραπιέLa Française et l'amourΗ Γαλλίδα και ο έρωταςΖιλLettere di una noviziaΤο γράμμα μιας δόκιμης μοναχήςΤζουλιάνο ΒέρντιLa ciociaraΗ ατιμασμένηΜικέλε Ντι Λίμπερο1961La viacciaΟ δρόμος των κακόφημων σπιτιώνΑμέριγκοUne femme est une femmeΗ κυρία θέλει έρωταΆλφρεντ ΛιούμπιτςLéon Morin, PrêtreΟ εφημέριοςΛεόν ΜοράνAmours célèbresΔιάσημοι εραστέςΛοζούνUn nommé La RoccaΠροθεσμία ως την αυγήΡομπέρτο Λα ΡόκαRiviera-Storyάντρας που κάνει καρτ1962CartoucheΚαρτούςΛουί-Ντομινίκ Μπουργκινιόν / ΚαρτούςUn singe en hiverΟι δύο αλήτεςΓκαμπριέλ ΦουκέLe Doulos Ο χαφιέςΣιλιένI Don Giovanni della Costa AzzurraΖαν Πολ Μπελμοντό1963Il giorno più cortοΗ πιο αστεία μέρα του πολέμουΣικελόςMare mattoΟι εραστές της πανσιόν ΜαρίναΛιβορνέζοςPeau de bananeΚαυτό πεζοδρόμιοΜισέλΤιμπόλL'aîné des Ferchaux Ο μεγάλος τυχοδιώκτηςΜισέλ ΜοντέDragées au poivreΤο αλατοπίπερο της ζωήςΡεϊμόν1964L'Homme de RioΟ τυχοδιώκτης του ΡίοΑντριάν ΝτιφουρκέCent mille dollars au soleil 100.000 δολάρια στον ΉλιοΡόκοÉchappement libreΤο μυστικό της χρυσής λιμουζίναςΝταβίντ ΛαντισλάςLa chasse à l'hommeΕπιχείρηση: Το κυνήγι του άνδραΦερνάνWeek-end à ZuydcooteΔουνκέρκη - 2 ΙουνίουΖιλιέν Μεϊγιά1965Par un beau matin d'étéΒιασμός στον ήλιοΦρανσίςPierrot le fou Ο τρελός ΠιερόΦερντινάν Γκριφόν / ΠιερόLes tribulations d'un Chinois en ChineΟ τυχοδιώκτης των δύο ηπείρωνΑρτούρ Λεμπερέρ1966Τendre voyouΟ τρυφερός αλήτηςΤόνι ΜαρεσάλParis brûle-t-il?Το Παρίσι φλέγεταιΙβόν ΜοραντάLe voleurΟ κλέφτηςΖορζ Ραντάλ1967James Bond 007 - Casino RoyaleΤζέιμς Μποντ 007: Καζίνο ΡουαγιάλΓάλλος λεγεωνάριος1968Ho!Ο εκτελεστήςΦρανσουά Ολάν1969Le cerveauΟ εγκέφαλοςΑρτούρ ΛεσπινάςLa sirène du MississipiΗ σειρήνα του ΜισισιπήΛουί ΜαέUn homme qui me plaitΟ άνδρας που μ' αρέσειΑνρίDieu a choisi Parisφωτογράφος / παρουσιαστής1970BorsalinoΜπορσαλίνοΦρανσουά Καπελά1971Les mariés de l'an IIΠαντρεμένοι αλά γαλλικάΝικολά ΦιλιμπέρLe casse  Οι διαρρήκτεςΑζάντ1972Docteur PopaulΑπίθανος, σατανικός και ωραίοςδρ Πολ ΣιμέLa scoumouneΟ σημαδεμένοςΡομπέρτο Μπόργκο1973L'héritierΟ κληρονόμοςΜπαρτ ΚορντέλLe magnifiqueΑχτύπητος εραστής, τρελός καταδιώκτηςΜπομπ Σενκλάρ / Φρανσουά Μερλάν1974StaviskyΣταβίνσκιΣερζ Αλεξάντρ Σταβίνσκι1975Peur sur la villeΤρόμος πάνω απ' την πόληΖαν ΛετελιέL'incorrigibleΈνας αξιολάτρευτος παλιάνθρωποςΒικτόρ Βοτιέ1976L'alpagueurΕν ονόματι της βίαςΡοζέ ΠιλάρLe corps de mon ennemiΤο αφεντικό του Club Number 1Φρανσουά Λεκρέρκ1977L'animalΤο θεριόΜάικ Γκοσέρ / Μπρούνο Φεράρι1979Flic ou voyouΜπάτσος ή αλήτηςΑντόνιο Τσερούτι / Στανισλάς Μπόροβιτς1980Le guignoloΟ μάγκας με τα 1000 πρόσωπαΑλεξάντρ Ντιπρέ1981Le professionnelΟ επαγγελματίαςΖοσλάν Μπομόν / Ζος1982L'as des asΟ άσος των άσωνΤζο Καβαλιέ1983Le marginal Ο περιθωριακόςΦιλίπ Ζορντάν1984Les morfalousΤο αρπαχτικόΠιέρ ΟγκανιέJoyeuses PâquesΟ πολυγαμικόςΣτεφάν Μαρζέλ1985Hold-upΕπικίνδυνος διαρρήκτηςΓκριμ1986Les prosσταρ του σινεμά1987Le solitaireΟ κυρίαρχοςΣταν Ζαλάρ1988KeanΚινΚινItinéraire d'un enfant gateΟ κυνηγός της περιπέτειαςΣαμ Λάιον1990Cyrano de BergeracΣιρανό ντε ΜπερζεράκΣιρανό ντε Μπερζεράκ1992L'inconnu dans la maisonΛουρσά1993Tailleur pour damesδρ Μουλινό1995Les cent et une nuits de Simon CinémaΕκατό και μία νύχτεςκαθηγητής ΜπεμπέλLes misérablesΟι άθλιοιΑνρί Φορτάν / Γιάννης Αγιάννης1996DésiréΝτεζιρέ1997La puce à l'oreilleΨύλλοι στ' αφτιάΒικτόρ-Εμανουέλ Σαντεμπίζ19981 chance sur 2Ανάμεσα σε δυο μπαμπάδεςΛεό Μπρασάκ1999Peut-êtreΑκόFrédérick ou le Boulevard du CrimeΦρεντερίκ Λεμέτρ2000AmazoneΕντουάρ2008Un homme et son chienΈνας άνθρωπος και ο σκύλος τουΣαρλ

Παραπομπές

Κατηγορία:Γάλλοι παραγωγοί ταινιών
Κατηγορία:Γάλλοι ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Γάλλοι ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Σεζάρ Α' Ανδρικού Ρόλου