Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα

Η Μαρίνα Λαμπράκη - Πλάκα (Αρκαλοχώρι, 1939 - Αθήνα, 13 Ιουνίου 2022) ήταν Ελληνίδα ιστορικός τέχνης, αρχαιολόγος, στιχουργός και Ομότιμη Καθηγήτρια της Ιστορίας της Τέχνης στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών που από το 1992 έως το 2022 υπηρέτησε ως Διευθύντια της Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου. Διετέλεσε αναπληρώτρια υπουργός Πολιτισμού-Παιδείας και Θρησκευμάτων τηςΥπηρεσιακής κυβέρνησης με πρωθυπουργό τη Βασιλική Θάνου την περίοδο 28 Αυγούστου με 23 Σεπτεμβρίου 2015.. Κατά τη διάρκεια της θητείας της στην προεδρία της Εθνικής πινακοθήκης, την 9η Ιανουαρίου 2012, εκλάπη το έργο «Γυναικείο Κεφάλι» του Πάμπλο Πικάσο, το οποίο είχε δωρήσει ο ίδιος ο καλλιτέχνης στον ελληνικό λαό προς τιμήν της γενναίας του αντίστασης στους Γερμανούς κατακτητές. Αφαιρέθηκε μαζί με δύο ακόμα σπάνια έργα τα οποία βρέθηκαν το καλοκαίρι του 2021 σε ένα ρέμα από την Ελληνική Αστυνομία. 

 Βιογραφία 

Γεννήθηκε στο Αρκαλοχώρι Ηρακλείου Κρήτης. Παντρεύτηκε σε ηλικία 17 χρονών τον φιλόλογο Δημήτρη Πλάκα (1928-1992).

 Σπουδές 
 Ιστορία και αρχαιολογία 
Την περίοδο 1959-1964 φοίτησε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην Κλασική Αρχαιολογία έχοντας πάρει υποτροφία από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ.) με θέμα την «Προσωκρατική Φιλοσοφία και Τέχνη». 

Την χρονική περίοδο 1965-1968 παρακολούθησε μαθήματα στην Ιστορία της Τέχνης του Καθηγητή Παντελή Πρεβελάκη στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Συνέχισε τα έτη 1968-1971 κάνοντας τις μεταπτυχιακές της σπουδές με υποτροφία του Ι.Κ.Υ στην Ιστορία και Κοινωνιολογία της Τέχνης στο Παρίσι, στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris I). 

Το 1973 έλαβε «Κρατικό Διδακτορικό Δίπλωμα» “Doctorat d’ État ès Lettres” με άριστα (Paris I, Σορβόννη), με τίτλο: «Ο Μπουρντέλ και η Ελλάδα».

 Σταδιοδρομία 
 Ακαδημαϊκή καριέρα 
Το 1975 εκλέχθηκε παμψηφεί Τακτική Καθηγήτρια στην έδρα της Ιστορίας της Τέχνης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας αντικαθιστώντας τον αποχωρήσαντα λόγω ορίου ηλικίας Παντελή Πρεβελάκη και έγινε η δεύτερη γυναίκα Καθηγήτρια στην ιστορία της Σχολής. Ως επισκέπτρια Καθηγήτρια δίδαξε σε ξένα Πανεπιστήμια της Γαλλίας, των ΗΠΑ, αλλά και στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης στο Ρέθυμνο.

 Το έργο της στην ΕΠΜΑΣ 
Από το 1992 μέχρι το 2022 διετέλεσε Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτζου. Στα χρόνια της θητείας της η Εθνική Πινακοθήκη εκσυγχρονίστηκε και επεκτάθηκε χάρις στα νέα παραρτήματα που απέκτησε στην Κέρκυρα, στο Ναύπλιο, στην Γλυπτοθήκη στο Γουδή και στο Μουσείο Καπράλου στην Αίγινα. Επίσης η συλλογή της εμπλουτήστηκε με 3.000 νέα έργα, ανάμεσα στα οποία και δυο πίνακες του Θεοτοκόπουλου (El Greco). Κατά τη διάρκεια της θητείας της έχουν διοργανωθεί στην Εθνική πινακοθήκη σημαντικές εκθέσεις τόσο ξένων όσο και Ελλήνων καλλιτεχνών, όπως αυτήν τον χειμώνα του 1992-93 με θέμα «Από τον Θεοτοκόπουλο στον Σεζάν» με πάνω από 600.000 επισκέπτες. Τα εκθέματα αυτής της έκθεσης είχαν έρθει με πρόγραμμα ανταλλαγής από το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης και από την Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσινγκτον. Οι δράσεις αυτές έχουν πραγματοποιηθεί από χορηγίες που κάλυψαν ποσοστό 60-100%. Μετά από προσπάθειες χρόνων, εκπονήθηκε μελέτη επέκτασης του κτιριακού συγκροτήματος της ΕΠΜΑΣ, προσθέτοντας 11.040 m2 στους χώρους της και εκσυγχρονίζοντάς την μουσειολογικά, αισθητικά και λειτουργικά. Το έργο χρηματοδοτείθηκε από το ΕΣΠΑ, από το ΥΠ.ΠΟ.Τ και από δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Ύστερα από την αναγκαστική μετακόμιση της Εθνικής Πινακοθήκης λόγω των απαραίτητων εργασιών για την επέκτασής της, εκατόν είκοσι έργα από τις μόνιμες συλλογές της εκτίθενται στο χώρο της Γλυπτοθήκης στο Άλσος Στρατού έως το 2021, μέχρι δηλαδή τα εγκαίνια του νέου κτηρίου. Εκεί εγκαινιάστηκε και το «ψηφιακό μουσείο» με την έκθεση για τον Ελ Γκρέκο της οποίας η ιδέα, ο συντονισμός, η επιμέλεια, τα κείμενα και η αφήγηση είναι της διευθύντριας της Εθνικής Πινακοθήκης Μαρίνας Λαμπράκη-Πλάκα.

Απεβίωσε σε ηλικία 83 ετών στις 13 Ιουνίου 2022.

 Βραβεύσεις 
Έχει βραβευτεί με: 
 το Βραβείο Καζαντζάκη του Δήμου Ηρακλείου Κρήτης (1985), 
 το Α΄ Κρατικό Βραβείο Μελέτης-Δοκιμίου για το βιβλίο Περί Ζωγραφικής-Αλμπέρτι και Λεονάρντο (1988), 
πολλά παράσημα και διακρίσεις: 
 το παράσημο του Ιππότη και Ταξιάρχη Γραμμάτων και Τεχνών της Γαλλικής Δημοκρατίας (1997 και 2005), 
 το παράσημο του Αλφόνσου του Σοφού του Υπουργείου Πολιτισμού της Ισπανίας (2000), 
 τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος της Τιμής από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας (2004), 
 το Βραβείο ΤΕΙ Κρήτης (2005), 
 το Βραβείο International Lions (2006),
 το Βραβείο XENIA (2006), 
 το παράσημο του Ιππότη και Ταξιάρχη Γραμμάτων και Τεχνών της Ιταλικής Δημοκρατίας (1994 και 2007),
 το Βραβείο «Αριάδνη» από την Παγκρητική Ένωση Αμερικής (2009), 
 το παράσημο του Ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής της Γαλλικής Δημοκρατίας (2011).

 Συγγραφικό έργο 
Έχει να επιδείξει σημαντικό συγγραφικό έργο, καθώς έχει δημοσιεύσει 19 βιβλία και περισσότερες από διακόσιες μελέτες και άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά και εφημερίδες και έχει συγγράψει περισσότερα από εκατό εισαγωγικά κείμενα σε καταλόγους εκθέσεων.

 Βιβλία 
 Έτος
αρχικής

έκδοσης Τίτλος έργου Εκδοτικός οίκος ISBN2006Σπύρος ΠαπαλουκάςΕλληνικά ΓράμματαISBN 978-960-442-717-82004Ιταλική ΑναγέννησηΕκδόσεις ΚαστανιώτηISBN 978-960-03-3631-31999El Greco, ο ΈλληναςΕκδόσεις ΚαστανιώτηISBN 978-960-03-2544-71991Ο γελωτοποιός και η αλήθεια τουΕκδόσεις ΚαστανιώτηISBN 978-960-03-0609-51986ΜπάουχαουςΝεφέληISBN 978-000-21-1119-51985Ο Ροντέν και η αρχαία ελληνική τέχνηΝεφέληISBN 978-960-21-1723-1

 Συμμετοχή σε συλλογικά έργα 
 Έτος
αρχικής έκδοσης Τίτλος έργου Εκδοτικός οίκος ISBN2012Νικόλαος Γύζης: 1842-1901: Ο μεγάλος ζωγράφος Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. ΘεοχαράκηISBN 978-618-80324-0-82012Πάρις Πρέκας, Ζωγραφική και γλυπτικήΜουσείο ΜπενάκηISBN 978-960-476-107-42012Παρμακέλης: Άλογα και αναβάτες 2000-2012Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. ΘεοχαράκηISBN 978-960-99334-9-02011Μιχάλης Μανουσάκης: Ο χώρος του χρόνουΔημοτική Πινακοθήκη ΧανίωνISBN 978-960-98489-9-22011Ο κόσμος του Οδυσσέα ΕλύτηΊδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. ΘεοχαράκηISBN 978-960-99334-5-22011Τιμή στον Γιάννη ΜόραληΕθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου ΣούτζουISBN 978-960-7791-49-82010Ερνέστος Ζίλλερ αρχιτέκτων (1837-1923)Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου ΣούτζουISBN 978-960-7791-46-72009Αχιλλέας Δρούγκας, ΑναδρομικήΕθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου ΣούτζουISBN 978-960-7791-43-62009Ο στρατηγός Μακρυγιάννης και η εικονογραφία του ΑγώναΕθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου2009Χρήστος Καπράλος: Ο ανυπότακτος γλύπτηςΔημοσιογραφικός Οργανισμός ΛαμπράκηISBN 960-469-347-42008Theocharakis: Pittura 1952 -2008Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. ΘεοχαράκηISBN 978-960-7597-31-12008Αρχαιότητα και μοντερνισμός: Κλασικές μνήμες στη σύγχρονη ελληνική τέχνηΕθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου2008Θεοχαράκης: ζωγραφική 1952 - 2008Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. ΘεοχαράκηISBN 978-960-7597-22-92008Νίκος Λύτρας: Χτίζοντας με το χρώμα και το φωςΕθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου ΣούτζουISBN 978-960-201-191-12007El Greco: Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Κρήτη - Βενετία - Ρώμη - Ισπανία Δημοσιογραφικός Οργανισμός ΛαμπράκηISBN 978-960-6776-43-42007Spyros PapaloukasΊδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. ΘεοχαράκηISBN 978-960-98008-0-82007Yannoulis ChalepasΕθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου (επιμέλεια, κείμενα)ISBN 978-960-7791-34-42007Αντιστοιχίες: Λουλούδια από την ελληνική τέχνηΕθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου ΣούτζουISBN 978-960-88823-9-32007Βλέπω το σημερινό κόσμο: "Πολυθεματικό" βιβλίο δημοτικού σχολείου για την ευέλικτη ζώνηΟργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων (Ο.Ε.Δ.Β.)ISBN 978-960-407-153-12007Γιαννούλης ΧαλεπάςΕθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου (επιμέλεια, κείμενα)ISBN 978-960-7791-33-72007Ελληνική ζωγραφική: Μόνιμες συλλογέςΕθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου ΣούτζουISBN 978-960-7791-36-82007Θεοχαράκης: Ζωγραφική 1952-2007Μουσείο ΜπενάκηISBN 978-960-7597-47-22007Μαρτυρίες φοιτητικών χρόνων: Το Ελληνικό Ίδρυμα στη διεθνή πανεπιστημιούπολη στο Παρίσι. Τόπος ζωής, τόπος μνήμηςFuturaISBN 978-960-6654-65-72007Μετζικώφ: Costume DesignΦιλιππότη, Υπουργείο ΠολιτισμούISBN 978-960-295-039-52007Ν. Εγγονόπουλος 1907-1985. Εκατό χρόνια από τη γέννησή του: "Η αγάπη είναι ο μόνος τρόπος..."Εθνικό Κέντρο ΒιβλίουISBN 978-960-7894-36-62007Παναγιώτης ΤέτσηςΕλληνικά ΓράμματαISBN 978-960-8380-93-62007Σπύρος ΠαπαλουκάςΊδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. ΘεοχαράκηISBN 978-960-7597-45-82007Σωτήρης ΣόρογκαςΕλληνικά ΓράμματαISBN 978-960-9731-03-42007Σωτήρης Σόρογκας: Προσεγγίσεις στη ζωγραφική τουΕκδόσεις ΚαστανιώτηISBN 978-960-03-4575-92006Paris - Athènes 1863-1940Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου (κείμενα, επιμέλεια)ISBN 978-960-7791-32-02006Αξιοποίηση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάςΥπουργείο Πολιτισμού. Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων (εισήγηση)ISBN 978-960-214-514-22006Παρίσι - Αθήνα 1863-1940Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου (επιμέλεια, κείμενα)ISBN 960-7791-31-21993Φωκάς Νίκος, 1927 - Ελληνική πολιτισμική ταυτότητα και ευρωπαϊκή ενοποίησηΒιβλιοπωλείον της ΕστίαςISBN 978-960-05-0511-51993Το παιδί στη νεοελληνική τέχνη: 19ος-20ός αιώναςΑδάμ - ΠέργαμοςISBN 960-7188-55-1

 Μεταφράσεις 
 Έτος
αρχικής έκδοσης Τίτλος έργου Εκδοτικός οίκος ISBN2008Alberti, Leon Battista, Περί ζωγραφικήςΕκδόσεις ΚαστανιώτηISBN 978-960-03-4818-72006Συλλογικό έργο, Πάμπλο Πικάσσο: Ο ζωγράφος του 20ού αιώναΕκδόσεις ΚαστανιώτηISBN 978-960-03-4347-21994Alberti, Leon Battista, Περί ζωγραφικήςΕκδόσεις ΚαστανιώτηISBN 978-960-03-1158-7

 Λοιποί τίτλοι 
 Έτος
αρχικής έκδοσης Τίτλος έργου Εκδοτικός οίκος ISBN2011Ημερολόγιο 2012, Από τους θησαυρούς της Εθνικής ΠινακοθήκηςΕθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου (επιμέλεια)2011Συλλογικό έργο, Στα άδυτα της Εθνικής ΠινακοθήκηςΕθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου (επιμέλεια)ISBN 978-960-7791-50-42008Άρωμα γυναίκας στην ελληνική ζωγραφικήΕθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου (επιμέλεια)ISBN 978-960-7791-41-22007Ταξιδεύοντας με το πλοίο της ελληνικής ζωγραφικήςΕθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου (επιμέλεια)ISBN 978-960-7791-37-52006Θησαυροί της Εθνικής ΠινακοθήκηςΕθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου (επιμέλεια)ISBN 978-960-7791-30-6

 Κριτικογραφία 
 Έτος
αρχικής έκδοσης Τίτλος έργου Εκδοτικός οίκοςΙανουάριος-Δεκέμβριος 2012Οι συνεικόνες του Ελύτη και η συγγυμνασία των αισθήσεωνΠεριοδικό "Θέματα Λογοτεχνίας", τχ. 49

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Βρείτε το Βιβλίο στην ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ

Κατηγορία:Έλληνες υπουργοί Πολιτισμού
Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Έλληνες ιστορικοί της τέχνης
Κατηγορία:Έλληνες αρχαιολόγοι
Κατηγορία:Έλληνες έφοροι μουσείων
Κατηγορία:Ιππότες του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας