Τζον Γκίλγκουντ

Ο Σερ Άρθουρ Τζον Γκίλγκουντ (αγγλ.:Sir Arthur John Gielgud), (14 Απριλίου 1904 - 21 Μαΐου 2000) ήταν Άγγλος ηθοποιός και θεατρικός σκηνοθέτης. Μαζί με τον Λόρενς Ολίβιε και τον Ραλφ Ρίτσαρντσον απετέλεσε την τριάδα των ηθοποιών που βασίλεψε στο βρετανικό θέατρο για το μεγαλύτερο μέρος του εικοστού αιώνα.

Βιογραφία
Τα πρώτα χρόνια
Ο Τζον Γκίλγκουντ γεννήθηκε στο Σάουθ Κένσιγκτον του Λονδίνου και ήταν γιος του Φρανκ Χένρυ Γκίλγκουντ (1860-1949), που εργαζόταν ως χρηματιστής στο Σίτι του Λονδίνου και της Κέιτ Τέρρυ-Γκίλγκουντ (1868-1958). Οι πρόγονοι του πατέρα του κατάγονταν από το χωριό Gielgaudskis της Λιθουανίας. Η μητέρα του προερχόταν από μια σπουδαία οικογένεια θεατράνθρωπων, την περίφημη «δυναστεία των Τέρρυ». Είχε εργαστεί και αυτή ως ηθοποιός, αλλά εγκατέλειψε το σανίδι όταν παντρεύτηκε. 

Και οι δυο γονείς του ήταν θεατρόφιλοι αλλά δεν ενθάρρυναν τα παιδιά τους ν’ ακολουθήσουν θεατρική καριέρα. Στα 17 του, ο Γκίλγκουντ τους έπεισε με δυσκολία να του επιτρέψουν να ακολουθήσει θεατρικές σπουδές, δίνοντας την υπόσχεση πως αν μέχρι τα 25 του χρόνια δεν κατάφερνε να βγάζει τα προς το ζην, θα εγκατέλειπε και θα αναζητούσε μια δουλειά γραφείου. Ξεκίνησε τη θεατρική του μαθητεία σε μια ιδιωτική σχολή, η ιδιοκτήτρια της οποίας, είχε αμέσως σχολιάσει το ότι περπατούσε σαν ραχιτική γάτα. Πριν και μετά τη σχολή αυτή συμμετείχε σε διάφορες ερασιτεχνικές παραστάσεις. Τον Νοέμβριο του 1921 έκανε την πρώτη του εμφάνιση σε επαγγελματικό θίασο, αλλά χωρίς να αμείβεται: έπαιξε τον κήρυκα στον Ερρίκο Ε’ στο Ολντ Βικ, όπου είχε μια και μοναδική ατάκα. 

Την επόμενη χρονιά προσελήφθη από τον θίασο της εξαδέλφης του Φύλλις Νίλσον-Τέρρυ. Ένας συνάδελφος διέκρινε ταλέντο σε αυτό το νεαρό αγόρι, αλλά παρατηρώντας ότι του έλειπε η τεχνική, τον σύστησε στη Βασιλική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης. Ο Γκίλγκουντ κατάφερε να γίνει δεκτός με υποτροφία και φοίτησε καθ’ όλη τη διάρκεια του 1923. Το 1924 άρχισε να παίζει μικρούς ρόλους σε διάφορους θιάσους, σε κλασσικά και μοντέρνα έργα, βελτιώνοντας σιγά σιγά τις τεχνικές του ικανότητες. Ο ρόλος που χάρηκε ιδιαίτερα ήταν αυτός του Τροφίμωφ στον Βυσσινόκηπο και ήταν η πρώτη του εμπειρία σε τσεχωφικό έργο. Όπως λέει και ο ίδιος: «ήταν η πρώτη φορά που βγήκα στη σκηνή νιώθοντας ότι ίσως και να μπορούσα να γίνω ηθοποιός».

Το 1924 έκανε το κινηματογραφικό του ντεμπούτο στην βωβή ταινία Who Is the Man? Την επόμενη χρονιά εργάστηκε για πρώτη φορά στο ραδιόφωνο του BBC, μια συνεργασία που κράτησε για 70 χρόνια. Την ίδια χρονιά συμμετείχε σε ένα νέο πολύ επιτυχημένο ανέβασμα του Βυσσινόκηπου, παράσταση που προκάλεσε τσεχωφική μανία στη βρετανική θεατρική σκηνή και καθιέρωσε τον Γκίλγκουντ ως βασικό ερμηνευτή των έργων του Τσέχωφ. Τον Οκτώβρη του 1925 έπαιξε τον Κονσταντίν στον Γλάρο και στη συνέχεια τον βαρόνο Τούσεμπαχ στη βρετανική πρεμιέρα των Τριών Αδελφών.

Το 1927 ο Γκίλγκουντ κέρδιζε πλέον αρκετά χρήματα ώστε ν’ αφήσει την πατρική στέγη και να πιάσει μόνος του ένα διαμέρισμα. Αυτή την εποχή είχε και την πρώτη σοβαρή ερωτική σχέση της ζωής του, με τον Τζον Πέρρυ, ηθοποιό και μετέπειτα συγγραφέα, με τον οποίον παρέμειναν φίλοι για όλη τους τη ζωή και μετά το τέλος της σχέσης τους. Ο Μόρλεϋ, βιογράφος του Γκίλγκουντ, υποστηρίζει ότι ήταν τέτοιο το πάθος του για το θεατρικό σανίδι ώστε επέλεγε ερωτικούς συντρόφους που δεν εμπόδιζαν τη θεατρική του δουλειά και τις φιλοδοξίες του.

Το 1928 κάνει το ντεμπούτο του στο Μπρόντγουεϊ. Το έργο, Ο πατριώτης, δεν είχε επιτυχία αλλά στον Γκίλγκουντ άρεσε η Νέα Υόρκη και ο ίδιος έλαβε θετικές κριτικές για το παίξιμό του. Το 1928 έπαιξε στη δεύτερη ταινία του, το The Clue of the New Pin, η οποία διαφημίστηκε ως η πρώτη βρετανική μεγάλου μήκους ομιλούσα ταινία.

1929-1949
Ολντ Βικ
μικρογραφία|331x331εσ|Πορτρέτο του Γκίλγκγουντ από τον Καρλ βαν Βέτστενα (1936)
Το 1929 εγκαταλείπει τα θέατρα του Γουέστ Εντ, όπου βρίσκονταν οι κύριες θεατρικές σκηνές, και πηγαίνει να εργαστεί στο Ολντ Βικ. Το εν λόγω θέατρο βρισκόταν σε υποβαθμισμένη γειτονιά του Λονδίνου, νότια του Τάμεση, είχε φθηνό εισιτήριο και απευθυνόταν στην εργατική τάξη. Το θέατρο ήταν γνωστό για το κλασικό του ρεπερτόριο, κυρίως με έργα του Σαίξπηρ και πολλοί ηθοποιοί, παρόλο που έπαιρναν χαμηλή αμοιβή, πήγαιναν να εργαστούν εκεί γιατί ήταν το ιδανικό μέρος για να εντρυφήσουν στη σαιξπηρική τεχνική και να δοκιμάσουν νέες ιδέες.

Κατά την πρώτη σεζόν στο Ολντ Βικ, ο Γκίλγκουντ έπαιξε τον ρόλο του Ρωμαίου στο έργο του Σαίξπηρ, τον ρόλο του Αντώνιου στον Έμπορο της Βενετίας, τον Κλεάνθη στον Κατά φαντασίαν ασθενή και ενσάρκωσε τον Ριχάρδο Β’ στο ομώνυμο έργο. Ο Ρωμαίος δεν πήρε ιδιαίτερα καλές κριτικές αλλά ως Ριχάρδος αναγνωρίστηκε από τους κριτικούς ως γνήσιος σαιξπηρικός ηθοποιός, με ευαισθησία και στιβαρότητα στο παίξιμο και απαράμιλλη εκφορά του λόγου. Ο Άλεκ Γκίνες, πολλά χρόνια αργότερα, θα περιγράψει τη φωνή του σαν «ασημένια τρομπέτα τυλιγμένη στο βελούδο».

Τον Απρίλη του 1930 έπαιξε τον Άμλετ. Το ανέβασμα αυτό έμεινε στην ιστορία γιατί το έργο δεν ανέβηκε με τις περικοπές που γίνονταν στις προηγούμενες παραγωγές αλλά διατήρησε ολόκληρο το κείμενο. Η πεντάωρη παράσταση έγινε δεκτή με ενθουσιασμό τόσο από το κοινό όσο και από την κριτική. Το έργο απέκτησε τόση φήμη ώστε προσέλκυσε και θεατρόφιλο κοινό από την κεντρική θεατρική πιάτσα του Γουέστ Εντ. Η ερμηνεία του Γκίλγκουντ κρίθηκε συγκλονιστική και θεωρήθηκε η καλύτερη της εποχής. Τον ρόλο του Άμλετ τον επανέλαβε αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της καριέρας του.

Αμέσως μετά έπαιξε έναν άλλο ρόλο που θεωρείται κι αυτός σταθμός στην καριέρα του, τον ρόλο του Τζον Γουόρθινγκ στο έργο Η σημασία του να είσαι σοβαρός του Όσκαρ Ουάιλντ. Ο βιογράφος του, Τζόναθαν Κρολ, σχολιάζει ότι αυτοί οι δυο ρόλοι αναπαριστούν τις δυο όψεις της προσωπικότητας του Γκίλγκουντ: από τη μια ο ρομαντικός και συγκινητικός Άμλετ και από την άλλη ο πνευματώδης και επιφανειακός Γουόρθινγκ. 

Τη σεζόν 1930-31 συνεχίζει τη συνεργασία του με το Ολντ Βικ, νέο μέλος του οποίου είναι πλέον και ο Ραλφ Ρίτσαρντσον. Οι δυο ηθοποιοί έχουν αρκετά διαφορετικούς χαρακτήρες και αρχικά οι σχέσεις τους δεν είναι και οι καλύτερες αλλά βελτιώνονται όταν ανεβάζουν την Τρικυμία, με τον Γκίλγκουντ ως Πρόσπερο και τον Ρίτσαρντσον στο ρόλο του Κάλιμπαν. Η φιλία τους και ο επαγγελματικός τους σύνδεσμος θα κρατήσει για πάνω από 50 χρόνια, μέχρι τον θάνατο του Ρίτσαρντσον.

Γουέστ Εντ
Επιστρέφοντας στο Γουέστ Εντ, πρωταγωνίστησε στο έργο του Πρίστλεϋ Οι καλοί σύντροφοι, έργο που απετέλεσε την πρώτη μεγάλη εμπορική επιτυχία του Γκίλγκουντ, κάτι που μαρτυρούν οι 331 παραστάσεις που δόθηκαν. Η επιτυχία ήταν τέτοια ώστε το 1933 το έργο έγινε κινηματογραφική ταινία. Σε ένα γράμμα που απηύθυνε σε ένα φίλο του εκείνη την εποχή, ο Γκίλγκουντ φανερώνει την άποψή του για τον κινηματογράφο, λέγοντας ότι η συμμετοχή του στην ταινία «προκαλεί φρίκη στην ψυχή του αλλά γοητεύει την τσέπη του». Γι’ αυτό και για αρκετά χρόνια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο συμμετείχε σε πολύ λίγες ταινίες. Το 1994 μάλιστα δήλωσε τα εξής: «Ήμουν αρκετά βλάκας ώστε να χώσω το κεφάλι μου στο σανίδι ενώ έβλεπα τον Λάρυ (Λώρενς Ολίβιε) και τον Ραλφ (Ραλφ Ρίτσαρντσον) να υπογράφουν πλουσιοπάροχα συμβόλαια με κινηματογραφικά στούντιο».

Το 1935 ανέβηκε ο Ρωμαίος και Ιουλιέτα με τους Γκίλγκουντ και Ολιβιέ να παίζουν τους ρόλους του Ρωμαίου και του Μερκούτιου εναλλάξ. Το έργο έσπασε όλα τα ρεκόρ εισπράξεων και δόθηκαν συνολικά 189 παραστάσεις. Οι διθυραμβικές κριτικές για τον Γκίλγκουντ ενόχλησαν τον Ολιβιέ και η φιλία μεταξύ των δυο ανδρών χάλασε.

Το 1936 γύρισε την τελευταία πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ταινία του. Ήταν ο Μυστικός πράκτορας του Άλφρεντ Χίτσκοκ. Η αναισθησία του σκηνοθέτη προς τους ηθοποιούς εκνεύρισε τον Γκίλγκουντ και αύξησε τη δυσφορία του για τα γυρίσματα ταινιών.

Από τον Σεπτέμβρη του 1936 μέχρι τον Φεβρουάριο του 1937 πήγε περιοδεία στην Β. Αμερική παίζοντας τον Άμλετ. Ξεκίνησε από το Τορόντο και συνέχισε στη Νέα Υόρκη και τη Βοστόνη. Στο Μπρόντγουεϊ έλαβε χώρα αυτό που ο Τύπος ονόμασε «Η μάχη των Άμλετ», γιατί την ίδια περίοδο ανέβηκε το ίδιο έργο με πρωταγωνιστή τον Λέσλι Χάουαρντ. Η παράσταση με τον Γκίλγκουντ έσπασε τα ρεκόρ του Μπρόντγουεϊ, ενώ αυτή με τον Χάουαρντ έκλεισε μέσα σε ένα μήνα.

Τα κέρδη του από την περιοδεία στην Αμερική τα επένδυσε στη δημιουργία δικού του θιάσου. Τη σεζόν 1937-8 ανέβασε τον Ριχάρδο Β' , το Σχολείο σκανδάλων, τις Τρεις αδελφές και τον Έμπορο της Βενετίας. 

Με την αρχή του Β΄ Παγκόσμιου Πόλεμου ο Γκίλγκουντ προσφέρθηκε να υπηρετήσει εθελοντής αλλά του είπαν ότι άντρες της ηλικίας του (ήταν 35 ετών) δεν χρειάζονταν για τουλάχιστον 6 μήνες. Έτσι, έκανε ότι πολλοί άλλοι συνάδελφοί του εκείνη την εποχή, έδινε παραστάσεις σε στρατόπεδα για την ψυχαγωγία και την εμψύχωση των στρατιωτών.

1950-1980
Το 1950 ανέλαβε τον ρόλο του Άγγελου στο ανέβασμα, από τον Πίτερ Μπρουκ του σαιξπηρικού Με το ίδιο μέτρο. Η συνεργασία τους συνεχίστηκε σε 3 ακόμη σαιξπηρικά έργα. Το 1953 γύρισε την πρώτη του χολιγουντιανή ταινία, το Ιούλιος Καίσαρ, με συμπρωταγωνιστές τον Μάρλον Μπράντο ως Αντώνιο και τον Τζέιμς Μέισον ως Βρούτο. Ο Γκίλγκουντ θεωρούσε ότι έμαθε πολλά για την τεχνική του κινηματογράφου από τον Μέισον. 

Το βράδυ της 20ής Οκτωβρίου 1953 ο Γκίλγκουντ συνελήφθη για αναζήτηση ερωτικού συντρόφου στις δημόσιες τουαλέτες του Τσέλσι. Την εποχή εκείνη στη Μ. Βρετανία ήταν ακόμη σε ισχύ οι αυστηρότατοι βικτωριανοί νόμοι κατά της ομοφυλοφιλίας. Όταν ο Τύπος ανέφερε την είδηση, ο Γκίλγκουντ φοβήθηκε ότι η καριέρα του θα καταστρεφόταν. Το κοινό όμως αδιαφόρησε για το τι έκανε στην ιδιωτική του ζωή και συνέχισε να τον αγαπά και να τον σέβεται γι’ αυτό που του πρόσφερε πάνω στη σκηνή. Η καριέρα του είχε σωθεί αλλά εξαιτίας του περιστατικού έπαθε νευρικό κλονισμό μερικούς μήνες αργότερα. Προς το τέλος της δεκαετίας του '50 η καριέρα του πάντως γνώρισε κάμψη γιατί το αγγλικό θέατρο πέρασε σε πιο πρωτοποριακά έργα νέων συγγραφέων ενώ ο Γκίλγκουντ παρέμενε ένας γνήσια σαιξπηρικός ερμηνευτής.

Σκηνοθέτησε κάποια έργα, όπως τους Τρώες του Μπερλιόζ στο Κόβεντ Γκάρντεν, αλλά η βασική παράσταση για την καριέρα του από το 1956 έως το 1967 ήταν το The Ages of Man, ένα one-man show με ανθολογία από σαιξπηρικούς μονολόγους και σονέτα. Σ' αυτήν την παράσταση, που πήγε και παγκόσμια περιοδεία, ξεδίπλωνε όλο το ταλέντο του και δίδασκε κυριολεκτικά από σκηνής πως πρέπει να εκφέρεται ο σαιξπηρικός λόγος. Έτσι, έγινε γνωστός και στο νεότερο θεατρόφιλο κοινό που δεν είχε προλάβει να παρακολουθήσει τις ιστορικές παραστάσεις των δεκαετιών '30 και '40. Η δυσκολία αυτής της παράστασης σχολιάζεται από τον ίδιο ως εξής: «Οκτώ παραστάσεις την εβδομάδα μόνος μου, και να κάθομαι ολομόναχος στα καμαρίνια, στα διαλείμματα, ήταν μια πολύ μοναχική και καταθλιπτική δουλειά». 

Το 1962 ο Γκίλγκουντ γνώρισε τον Μάρτιν Χένσλερ (1932-1999), έναν εξόριστο Ούγγρο διακοσμητή και σύναψε μαζί του μόνιμη σχέση, η οποία κράτησε μέχρι τον θάνατο του Χένσλερ. Μόνο στα μισά της δεκαετίας του '60 ο Γκίλγκουντ πήρε στα σοβαρά τη βιομηχανία του κινηματογράφου και έδωσε εντολή στον ατζέντη του να δέχεται κάθε λογική πρόταση. Όσον αφορά στο θέατρο, εργάστηκε περισσότερο ως σκηνοθέτης. Ως ηθοποιός γύρισε και αρκετά θεατρικά έργα για την τηλεόραση. Το 1970 ο Γκίλγκουντ είχε μεγάλη επιτυχία στο έργο Home με συμπρωταγωνιστή τον Ραλφ Ρίτσαρντσον. Το έργο ξεκίνησε στο Τσέλσι, συνεχίστηκε σε κεντρική σκηνή του Λονδίνου, μεταφέρθηκε στο Μπρόντγουεϊ και το 1972 μαγνητοσκοπήθηκε για την τηλεόραση. Ο Γκίλγκουντ συνέχισε τη συνεργασία του με τον Ρίτσαρντσον στο έργο του Χάρολντ Πίντερ Νεκρή ζώνη. Η παράσταση είχε εξαιρετική επιτυχία και συνεχίστηκε για 3 χρόνια.

Το 1977 γύρισε αυτή που ο ίδιος θεωρούσε την πιο συγκλονιστική ταινία της καριέρας του, το Προβιντάνς του Αλέν Ρενέ.

1980-2000
Στη δεκαετία του '80 συμμετείχε σε περισσότερες από 20 ταινίες, με πιο σημαντικές τον Άνθρωπο ελέφαντα, τους Δρόμους της φωτιάς, τον Γκάντι κ.α. Το 1983 συμμετείχε στην ταινία Βάγκνερ, τη μόνη ταινία στην οποία εμφανίζεται μαζί με τον Ρίτσαρντσον και τον Λόρενς Ολίβιε.

Τη δεκαετία του ’90 συνέχισε να εργάζεται για το ραδιόφωνο, όπως είχε κάνει σε όλη του την καριέρα. Υπάρχουν περισσότερες από 50 ραδιοφωνικές παραγωγές του BBC με θεατρικά έργα στα οποία πρωταγωνιστεί ο Γκίλγκουντ από το 1929 έως το 1994. Για τον εορτασμό των ενενηκοστών γενεθλίων του ηχογράφησε για το BBC για τελευταία φορά τον Βασιλιά Ληρ, παραγωγή για την οποία ο Κένεθ Μπράνα συγκέντρωσε ένα καστ διακεκριμένων ηθοποιών όπως ο Ντέρεκ Τζάκομπι, ο Μπομπ Χόσκινς, η Τζούντι Ντεντς, η Έμμα Τόμσον κ.ά. 

Συνέχισε να κάνει μικρές εμφανίσεις σε ταινίες μέχρι και το 2000. Το 1999 πέθανε ο σύντροφός του, Μάρτιν Χένσλερ, γεγονός που οδήγησε τον Γκίλγκουντ σε απότομη σωματική και ψυχολογική κατάπτωση. Πέθανε την επόμενη χρονιά στο σπίτι του, στην ηλικία των 96 χρόνων. Σύμφωνα με την επιθυμία του, η νεκρώσιμος ακολουθία έγινε σε στενό ιδιωτικό κύκλο, μόνο για τα μέλη της οικογένειας και στενούς φίλους.

Ο Γκίλγκουντ πέρα από τα κινηματογραφικά βραβεία και τις θεατρικές βραβεύσεις, είχε λάβει διάφορους τιμητικούς τίτλους όπως αυτόν του ιππότη (Knight Bachelor, Μ. Βρετανία 1953), της Λεγεώνας της τιμής (Γαλλία 1960), Companion of Honour (Μ. Βρετανία 1977) και Order of Merit (Μ. Βρετανία 1996).  

Για τη θεατρική του πορεία, είχε γράψει ο ίδιος το 1979: «το θέατρο ήταν παραπάνω από απασχόληση ή επάγγελμα, για μένα ήταν η ζωή».

Θεατρικές παραστάσεις

1921 Ερρίκος ο Ε’ του Σαίξπηρ
1922 Βασιλιάς Ληρ του Σαίξπηρ
1922 Πέερ Γκυντ του Ερρίκου Ίψεν
1922 Όπως Αγαπάτε του Σαίξπηρ
1922 Βατ Τάιλερ, η εξέγερση των χωρικών
1922 Ο ερωτευμένος γιατρός του  Μολιέρου
1922 Η κωμωδία των παρεξηγήσεων του Σαίξπηρ
1922 The Wheel του Τζέημς Φάγκαν
1922 The Masque of Comus του Τζον Μίλτον
1923 Η Ζωή των Εντόμων των αδελφών Κάρελ και Γιόζεφ  Τσάπεκ
1923 Η θεία του Charley του  Μπράντον Τόμας
1924 Ο προσηλυτισμός του κάπταιν Μπράσμπαουντ του  Τζορτζ Μπέρναρντ Σω
1924 Mr Pim Passes By του Άλαν Αλεξάντερ Μιλν
1924 Love for Love του Γουίλιαμ Κόνγκριβ
1924 She Stoops to Conquer του Όλιβερ Γκόλντσμιθ
1924 Monna Vanna του Μωρίς Μαίτερλινκ
1924 Ρωμαίος και Ιουλιέτα του Σαίξπηρ
1924 Κάντιντα του Τζορτζ Μπέρναρντ Σω
1924 Deirdre of the Sorrows του Τζον Μίλλινγκτον Συνγκ
1924 Everybody's Husband του Γκίλμπερτ Κάνναν
1924 The Cradle Song του Γκρεγκόριο Μαρτίνεζ Σιέρρα
1924 Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν του Ερρίκου Ίψεν
1924 His Widow's Husband του Χαθίντο Μπεναβέντε
1924 Madame Pepita του Γκρεγκόριο Μαρτίνεζ Σιέρρα
1925 Ο βυσσινόκηπος του Αντόν Τσέχωφ
1925 The Vortex του Νόελ Κάουαρντ
1925 The Orphan του Τόμας Άτγουεϊ
1925 The High Constable's Wife του Ονορέ ντε Μπαλζάκ
1925 Η Κυρά της θάλασσας του Ερρίκου Ίψεν
1925 Ο άνθρωπος με το λουλούδι στο στόμα του Λουίτζι Πιραντέλλο
1925 Οι δυο άρχοντες από τη Βερόνα του Σαίξπηρ
1925 Ο γλάρος του Αντόν Τσέχωφ
1925 Δόκτωρ Φαούστους του Κρίστοφερ Μάρλοου
1925 L'école des cocottes των Πωλ Αρμόν και Μαρσέλ Ζερμπιντόν
1926 Η Τρικυμία του Σαίξπηρ
1926 Οι τρεις αδελφές του Αντόν Τσέχωφ
1926 Άμλετ του Σαίξπηρ
1926 Ρωμαίος και Ιουλιέτα του Σαίξπηρ
1926 Η κυρία με τις καμέλιες του Αλέξανδρου Δουμά
1926 The Constant Nymph της Μάργκαρετ Κέννεντυ
1927 Οθέλλος του Σαίξπηρ
1927 Ο μέγας θείος Μπράουν του Ευγένιου Ο'Νηλ
1928 Οι βρικόλακες  του Ερρίκου Ίψεν
1929 Ο γλάρος του Αντόν Τσέχωφ
1929 The Lady with a Lamp του Ρέτζιναλντ Μπέρκλεϊ
1929 Shall We Join the Ladies? του Τζέιμς Μάθιου Μπάρι
1929 Ρωμαίος και Ιουλιέτα του Σαίξπηρ
1929 Ο Έμπορος της Βενετίας του Σαίξπηρ
1929 Ο κατά φαντασίαν ασθενής του Μολιέρου
1929 Ριχάρδος ο Β'   του Σαίξπηρ
1929 Ντουομόν του Ε. Μιούλερ 
1929 Όνειρο Θερινής Νυκτός του Σαίξπηρ
1930 Ιούλιος Καίσαρ του Σαίξπηρ
1930 Ρωμαίος και Ιουλιέτα του Σαίξπηρ
1930 Όπως Αγαπάτε του Σαίξπηρ
1930 Ο Ανδροκλής και το λιοντάρι του Τζορτζ Μπέρναρντ Σω
1930 Μάκβεθ του Σαίξπηρ
1930 Ο άνθρωπος με το λουλούδι στο στόμα του Λουίτζι Πιραντέλλο
1930 Άμλετ του Σαίξπηρ
1930 Η σημασία του να είναι κανείς σοβαρός του Όσκαρ Ουάιλντ
1930 Ερρίκος ο Δ'  του Σαίξπηρ
1930 Η Τρικυμία του Σαίξπηρ
1930 Η ζηλιάρα σύζυγος του Τζωρτζ Κόλμαν του Πρεσβύτερου
1930 Ριχάρδος ο Β'   του Σαίξπηρ
1930 Αντώνιος και Κλεοπάτρα του Σαίξπηρ
1931 Δωδέκατη νύχτα του Σαίξπηρ
1931 Η Τρικυμία του Σαίξπηρ
1931 Τα όπλα και τον άνθρωπο του Τζορτζ Μπέρναρντ Σω
1931 Πολύ κακό για το τίποτα του Σαίξπηρ
1931 Βασιλιάς Ληρ του Σαίξπηρ
1931 The Good Companions του Τζον Πρίστλεϊ
1932 Ριχάρδος του Μπορντό του Γκόρντον Ντέβιοτ
1932 Δωδέκατη νύχτα του Σαίξπηρ
1933 Ριχάρδος ο Β'   του Σαίξπηρ
1933 A Kiss for Cinderella του Τζέιμς Μάθιου Μπάρι
1934 Ριχάρδος του Μπορντό του Γκόρντον Ντέβιοτ
1934 Σονέτα του Σαίξπηρ
1934 Άμλετ του Σαίξπηρ
1935 Ριχάρδος του Μπορντό του Γκόρντον Ντέβιοτ
1935 Άμλετ του Σαίξπηρ
1935 Ρωμαίος και Ιουλιέτα του Σαίξπηρ
1936 Ο γλάρος του Αντόν Τσέχωφ
1936 Άμλετ του Σαίξπηρ
1937 He was Born Gay του Έμλυν Ουίλιαμς
1937 Ριχάρδος ο Β'   του Σαίξπηρ
1937 Σχολείο σκανδάλων του Ρίτσαρντ Σέρινταν 
1938 Οι τρεις αδελφές του Αντόν Τσέχωφ
1938 Ο Έμπορος της Βενετίας του Σαίξπηρ
1938 Αγαπητό χταπόδι της Ντόροθυ Σμιθ
1939 Η σημασία του να είναι κανείς σοβαρός του Όσκαρ Ουάιλντ
1940 The Beggar's Opera του Τζον Γκέι
1940 Βασιλιάς Ληρ του Σαίξπηρ
1940 Η Τρικυμία του Σαίξπηρ
1940 Fumed Oak του Νόελ Κάουαρντ
1940 Hands Across the Sea του Νόελ Κάουαρντ
1940 The Dark Lady of the Sonnets του Τζορτζ Μπέρναρντ Σω
1941 Dear Brutus του Τζέιμς Μάθιου Μπάρι
1942 Μάκβεθ του Σαίξπηρ
1942 Η σημασία του να είναι κανείς σοβαρός του Όσκαρ Ουάιλντ
1942 The Way of the World  του Γουίλιαμ Κόνγκριβ
1943 Το δίλημμα του γιατρού του Τζορτζ Μπέρναρντ Σω
1943 Love for Love του Γουίλιαμ Κόνγκριβ
1944 Άμλετ του Σαίξπηρ
1944 Love for Love του Γουίλιαμ Κόνγκριβ
1945 Όνειρο Θερινής Νυκτός του Σαίξπηρ
1945 Η δούκισσα του Αμάλφι του Τζον Γουέμπστερ
1945 Άμλετ του Σαίξπηρ
1945 Φάντασμα με γόβες του Νόελ Κάουαρντ
1946 Έγκλημα και τιμωρία του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι
1946 Μάκβεθ του Σαίξπηρ
1947 Η σημασία του να είναι κανείς σοβαρός του Όσκαρ Ουάιλντ
1947 Έγκλημα και τιμωρία του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι
1948 Η επιστροφή του ασώτου του Τζον Χάνκιν
1949 The Lady's Not for Burning του Κρίστοφερ Φράυ
1949 Ερρίκος ο Δ'  του Σαίξπηρ
1950 Με το Ίδιο Μέτρο του Σαίξπηρ
1950 Ιούλιος Καίσαρ του Σαίξπηρ
1950 Πολύ κακό για το τίποτα του Σαίξπηρ
1950 Βασιλιάς Ληρ του Σαίξπηρ
1951 Το Χειμωνιάτικο Παραμύθι του Σαίξπηρ
1952 Πολύ κακό για το τίποτα του Σαίξπηρ
1952 Ριχάρδος ο Β'   του Σαίξπηρ
1953 The Way of the World  του Γουίλιαμ Κόνγκριβ
1953 Venice Preserv'd του Τόμας Άτγουεϊ
1953 Μια μέρα στη θάλασσα του Νόρμαν Τσαρλς Χάντερ
1955 Βασιλιάς Ληρ του Σαίξπηρ
1955 Πολύ κακό για το τίποτα του Σαίξπηρ
1956 Nude with Violin του Νόελ Κάουαρντ
1957 Η Τρικυμία του Σαίξπηρ
1958 The Potting Shed του Γκράχαμ Γκρην
1958 Ερρίκος ο Η'  του Σαίξπηρ
1960 Το τελευταίο αστείο της Ένιντ Μπάνιολντ
1961 Οθέλλος του Σαίξπηρ
1961 Ο βυσσινόκηπος του Αντόν Τσέχωφ
1962 Σχολείο σκανδάλων του Ρίτσαρντ Σέρινταν
1963 The Ages of Man
1964 Άμλετ του Σαίξπηρ
1964 Tiny Alice του Έντουαρντ Άλμπι
1965 Ιβάνοφ του Αντόν Τσέχωφ
1967 Οιδίπους Τύραννος, Όπερα-ορατόριο του Ιγκόρ Στραβίνσκι
1967 Ταρτούφος του Μολιέρου
1968 Οιδίπους του Σενέκα
1968 Forty Years On του Άλαν Μπέννετ
1968 A Talent to Amuse του Νόελ Κάουαρντ
1970 The Battle of Shrivings του Πήτερ Σάφερ
1970 Home του Ντέιβιντ Στόρεϋ
1971 Καίσαρ και Κλεοπάτρα του Σαίξπηρ
1974 Η Τρικυμία του Σαίξπηρ
1974 Μπίνγκο του Έντουαρντ Μποντ
1975 Νεκρή ζώνη του Χάρολντ Πίντερ
1976 Νεκρή ζώνη του Χάρολντ Πίντερ
1977 Ιούλιος Καίσαρ του Σαίξπηρ
1977 Βολπόνε του Μπεν Τζόνσον
1978 Half-Life του Τζούλιαν Μίτσελ
1988 The Best of Friends του Χιού Γουάιτμορ
1988 Ιστορία δυο πόλεων του Ντίκενς

Εκτός από τα παραπάνω έργα, στα οποία εργάστηκε ως ηθοποιός, σκηνοθέτησε περισσότερες από 50 παραστάσεις.

Φιλμογραφία
+ Τίτλος πίνακα Έτος Πρωτότυπος τίτλος Ελληνικός τίτλος 1924 Who Is the Man?  1929 The Clue of the New Pin  1932 Insult    1933 The Good Companions 1936 Secret Agent Μυστικός πράκτωρας 1941 The Prime Minister 1953 Julius Caesar Ιούλιος Καίσαρ 1954 Romeo and Juliet  Ρωμαίος και Ιουλιέτα 1955 Richard III  Ριχάρδος ο Γ'''
|-
| 1956
| Around the World in Eighty Days 
| Ο γύρος του κόσμου σε 80 μέρες|-
| 1956
| Nude with Violin|
|-
| 1957
| The Barretts of Wimpole Street| Ο μεγάλος έρως της μις Μπάρετ|-
| 1957
| Jeanne d'Arc 
| Ζαν Ντ'Αρκ|-
| 1962
| The Cherry Orchard|
|-
| 1964
| Becket| Μπέκετ|-
| 1964
| Hamlet 
|
|-
| 1965
| The Loved One| Να ζήσει ο μακαρίτης|-
| 1965
| Falstaff 
| Φάλσταφ: Οι καμπάνες του μεσονυκτίου|-
| 1966
| Alice in Wonderland|
|-
| 1968
| Sebastian 
| Ένας άνδρας με εκατό κορίτσια σε επικίνδυνη αποστολή|-
| 1968
| From Chekhov with Love|
|-
| 1968
| The Charge of the Light Brigade 
| Η επέλασις της ελαφράς ταξιαρχίας|-
| 1968
| Assignment to Kill 
| Μυστική αποστολή δολοφονίας|-
| 1968
| The Shoes of the Fisherman 
| Ο άνθρωπος από το Κρεμλίνο|-
| 1969
| Oh! What a Lovely War 
| Αυτός ο υπέροχος πόλεμος|-
| 1970
| Julius Caesar 
| Ιούλιος Καίσαρ|-
| 1971
| Hassan| 
|-
| 1972
| Eagle in a Cage| Εξόριστος αετός|-
| 1972
| Probe|
|-
| 1973
| Lost Horizon 
| Χαμένος ορίζων 
|-
| 1973
| Frankenstein: The True Story| Η αληθινή ιστορία του Φρανκενστάιν|-
| 1974
| 11 Harrowhouse|
|-
| 1974
| Gold| Χρυσάφι και αίμα|-
| 1974
| Murder on the Orient Express| Έγκλημα στο Οριάν Εξπρές|-
| 1975
| Galileo| Γαλιλαίος|-
| 1976
| Peter Pan|
|-
| 1976
| Aces High 
| Οι ουρανοί έσταζαν αίμα|-
| 1977
| Providence| Προβιντάνς|-
| 1977
| Joseph Andrews|
|-
| 1977
| A Portrait of the Artist as a Young Man| 
|-
| 1978
| No Man's Land|
|-
| 1978
| Romeo & Juliet| Ρωμαίος και Ιουλιέτα|-
| 1978
| King Richard the Second| Ριχάρδος ο Β'|-
| 1978
| Les Miserables| Οι άθλιοι|-
| 1979
| Murder by Decree 
| Έγκλημα στον Τάμεση|-
| 1979
| Caligola 
| Καλιγούλας|-
| 1979
| The Human Factor 
| Ανθρώπινος παράγων|-
| 1980
| Dyrygent 
| Ο μαέστρος|-
| 1980
| Why Didn't They Ask Evans? 
|
|-
| 1980
| The Elephant Man| Ο άνθρωπος ελέφαντας 
|-
| 1980
| The Formula 
| Η μυστική φόρμουλα|-
| 1981
| Sphinx 
| Η κατάρα της σφίγγας|-
| 1981
| Seven Dials Mystery|
|-
| 1981
| Chariots of Fire| Οι δρόμοι της φωτιάς 
|-
| 1981
| Lion of the Desert 
| Το λιοντάρι της ερήμου|-
| 1981
| Arthur| Άρθουρ, αυτός ο καταπληκτικός κύριος 10|-
| 1981
| Priest of Love 
|
|-
| 1982
| The Hunchback of Notre Dame|
|-
| 1982
| Inside the Third Reich|
|-
| 1982
| Gandhi| Γκάντι 
|-
| 1982
| A Christmas Carol|
|-
| 1983
| Invitation to the Wedding 
|
|-
| 1983
| The Scarlet and the Black|
|-
| 1983
| The Wicked Lady| Η διεφθαρμένη ζωή της λαίδης Μπάρμπαρα|-
| 1984
| Scandalous 
|
|-
| 1984
| The Master of Ballantrae|
|-
| 1984
| Camille|
|-
| 1984
| Frankenstein|
|-
| 1985
| The Shooting Party 
|
|-
| 1985
| Romance on the Orient Express|
|-
| 1985
| Plenty| Η ασυμβίβαστη|-
| 1985
| Leave All Fair|
|-
| 1986
| The Canterville Ghost|
|-
| 1986
| The Whistle Blower| Η εξαφάνιση ενός κατασκόπου|-
| 1987
| Barbablù, Barbablù|
|-
| 1988
| Appointment with Death 
| Ραντεβού με το θάνατο|-
| 1988
| Arthur 2: On the Rocks| Άρθουρ 2: Απένταρος εκατομμυριούχος|-
| 1988
| A Man for All Seasons| Ένας άνθρωπος για όλες τις εποχές|-
| 1989
| Getting It Right 
|
|-
| 1990
| Strike It Rich 
|
|-
| 1991
| Prospero's Books| Τα βιβλία του Πρόσπερο|-
| 1991
| The Best of Friends|
|-
| 1992
| Shining Through 
| Λάμψη στο σκοτάδι|-
| 1992
| The Power of One 
| Η δύναμη του ενός|-
| 1994
| A Summer Day's Dream|
|-
| 1995
| First Knight 
| Λάνσελοτ, ο πρώτος ιππότης|-
| 1995
| Haunted 
| Στοιχειωμένοι|-
| 1996
| Shine 
| Ο σολίστας|-
| 1996
| DragonHeart| Η καρδιά του δράκου|-
| 1996
| The Portrait of a Lady 
| Το πορτρέτο μιας κυρίας|-
| 1996
| Hamlet| Άμλετ|-
| 1998
| Quest for Camelot| Το μαγικό σπαθί - Αναζητώντας το Κάμελοτ|-
| 1998
| The Tichborne Claimant|
|-
| 1998
| Elizabeth 
| Ελίζαμπεθ''

Βραβεία

 Ταινία/Παράσταση/Ηχογράφηση Έτος Βραβείο Κατηγορία Η σημασία του να είναι κανείς σοβαρός  1948 Βραβεία Τόνυ Αλλοδαπού θιάσου Ιούλιος Καίσαρ 1954 Βραβεία BAFTA Καλύτερου Βρετανού ηθοποιού The Ages of Man 1959 Βραβεία Τόνυ Ειδικό βραβείο εξαιρετικής συνεισφοράς στα έργα του Σαίξπηρ Μεγάλο ψάρι, μικρό ψάρι 1961 Βραβεία Τόνυ Σκηνοθεσίας Νεκρή ζώνη 1975 Βρετανικά βραβεία ταινιών Ίβνινγκ Στάνταρντ Καλύτερου ηθοποιού Έγκλημα στο Οριάν Εξπρές 1975 Βραβεία BAFTA Β΄ Ανδρικού Ρόλου Προβιντάνς 1977 Βραβεία Ένωσης κριτικών κινηματογράφου Ν. Υόρκης (NYFCO)  Καλύτερου ηθοποιού  The Ages of Man – Ηχογραφήσεις από τον Σαίξπηρ  1979 Βραβείο Γκράμι Καλύτερη ηχογράφηση ντοκιμαντέρ ή έργου  Άρθουρ 1981 Βραβεία Ένωσης κριτικών κινηματογράφου Ν. Υόρκης (NYFCO) Β΄ Ανδρικού Ρόλου Άρθουρ 1981 Βραβεία Ένωσης κριτικών κινηματογράφου Λος Άντζελες (LAFCA) Β΄ Ανδρικού Ρόλου Άρθουρ 1981 Χρυσές Σφαίρες Β΄ Ανδρικού Ρόλου Άρθουρ 1982 Όσκαρ Β΄ Ανδρικού Ρόλου  1982 Βρετανικά βραβεία ταινιών Ίβνινγκ Στάνταρντ Ειδικό βραβείο για το σύνολο της καριέρας  1985 Βραβείο Λώρενς Ολιβιέ Ειδικό βραβείο Η ασυμβίβαστη και The Shooting Party 1985 Βραβεία Ένωσης κριτικών κινηματογράφου Λος Άντζελες (LAFCA) Β΄ Ανδρικού Ρόλου Η ασυμβίβαστη 1986 Βραβεία BAFTA Β΄ Ανδρικού Ρόλου A Christmas Carol 1988 Βραβείο Γκράμι Καλύτερη μη μουσική ηχογράφηση  War and Remembrance 1988 Χρυσές Σφαίρες Β΄ Ανδρικού Ρόλου σε σίριαλ ή τηλεταινία  Summer's Lease 1991 Βραβεία Έμμυ Καλύτερη Α' Αντρική Ερμηνεία σε Μίνι Σειρά ή Τηλεταινία  1992 Βραβεία BAFTA Βραβείο για το σύνολο της καριέρας

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Κατηγορία:Βραβευμένοι με Όσκαρ Β' Ανδρικού Ρόλου
Κατηγορία:Λιθουανοί ευγενείς
Κατηγορία:Άγγλοι ηθοποιοί ραδιοφώνου
Κατηγορία:Άγγλοι ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:ΛΟΑΤ πρόσωπα από το Ηνωμένο Βασίλειο
Κατηγορία:Άγγλοι ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Βραβεία Έμμυ Ζώνης Υψηλής Τηλεθέασης (νικητές-Α' Αντρικός Ρόλος)
Κατηγορία:Άγγλοι σκηνοθέτες κινηματογράφου
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Χρυσή Σφαίρα Β΄ Ανδρικού Ρόλου
Κατηγορία:Βραβευμένοι με BAFTA Α' Ανδρικού Ρόλου
Κατηγορία:Απόφοιτοι της Βασιλικής Ακαδημίας Δραματικής Τέχνης