Δημοτική Αστυνομία (Ελλάδα)

Η Δημοτική Αστυνομία έχει ως αποστολή τον έλεγχο της τήρησης των διατάξεων της ισχύουσας νομοθεσίας και των κανονιστικών αποφάσεων του Δήμου, με σκοπό την εύρυθμη λειτουργία της πόλης και των οικισμών και τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών. Με την αποτελεσματική, αποδοτική και σύννομη άσκηση των αρμοδιοτήτων της, η υπηρεσία δημοτικής αστυνομίας υποστηρίζει οριζόντια όλη τη λειτουργία του Δήμου και συμβάλλει στην εφαρμογή της δημοτικής πολιτικής και στην προστασία του τοπικού δημοσίου συμφέροντος.

Ιδρύθηκε το 1997 με τον ν. 2503/1997 - ΦΕΚ 107/Α/30-5-1997 (άρθρο 11, παρ.8) και συμπληρώθηκε με το Π.Δ. 23/2003, τον ν.3731/2008 ενώ το σημερινό θεσμικό της πλαίσιο διέπεται από τον ν. 5003/2022 (ΦΕΚ Α' 230/14-12-2022).

Η Δημοτική Αστυνομία καταργήθηκε το 2013 για να επανασυσταθεί το 2015 (ΦΕΚ Α΄ 47/11-05-2015, άρθρο 19)

 Αρμοδιότητες της Δημοτικής Αστυνομίας 
Σύμφωνα με το νόμο 5003/2022 (ΦΕΚ Α' 230/14-12-2022) οι αρμοδιότητες που ασκεί η Δημοτική Αστυνομία είναι:

1. Πρώτη κατηγορία αρμοδιοτήτων: α. ελέγχει την τήρηση κάθε είδους κανονιστικών αποφάσεων που εκδίδουν οι δημοτικές αρχές, και επιβάλλει τα αντίστοιχα διοικητικά μέτρα που προβλέπονται για την παραβίαση των διατάξεών τους,

β. ελέγχει την τήρηση των διατάξεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας [ν. 2696/1999, (Α΄ 57)] που αφορούν:

βα) στην κίνηση, στη στάση και στάθμευση, καθώς και στην ελεγχόμενη στάθμευση οχημάτων, σύμφωνα με τις παρ. 1, 2 και 3 του άρθρου 3, αναφορικά με τις υποδείξεις και τα σήματα που δίνουν οι τροχονόμοι για τη ρύθμιση της κυκλοφορίας, τις παρ. 3 και 11 του άρθρου 4, αναφορικά με τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται με τις πινακίδες Ρ-2, Ρ-7, Ρ-8, Ρ-39, Ρ-40, Ρ-41, Ρ-42, Ρ-43, Ρ-55, Ρ-69, Ρ-70, Ρ-71 και Ρ-72, καθώς και την επιβολή των αντίστοιχων διοικητικών κυρώσεων σε περίπτωση παραβίασης αυτών, τις περ. η΄ και θ΄ της παρ. 8 του άρθρου 5, περί απαγόρευσης στάθμευσης ή στάσης, το άρθρο 6, περί υποχρέωσης τήρησης της φωτεινής σηματοδότησης για την κυκλοφορία των οχημάτων και επιβολής των αντίστοιχων διοικητικών κυρώσεων, το άρθρο 8, περί τήρησης της σήμανσης ισόπεδων σιδηροδρομικών διαβάσεων, το άρθρο 9, περί σεβασμού της σήμανσης των εργασιών που εκτελούνται στις οδούς και επιβολής των αντίστοιχων διοικητικών κυρώσεων, τις παρ. 8 και 10 του άρθρου 10, περί εγκατάστασης μέσων σήμανσης και σηματοδότησης, τις παρ. 4 και 7 του άρθρου 16, περί απαγόρευσης κυκλοφορίας σε κοινόχρηστους χώρους και μονοδρόμους, την παρ. 3 του άρθρου 19 περί τήρησης κανόνων ταχύτητας, τις περ. α΄, β΄, γ΄, δ΄, ε΄, στ΄, ζ΄, η΄, θ΄, ι΄, ια΄, ιστ΄, ιζ΄ και ιη΄ της παρ. 2, τις περ. α΄, β΄, γ΄, δ΄, ε΄, ζ΄, η΄, θ΄, ι΄, ια΄ και ιβ΄ της παρ. 3 και τις παρ. 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12 και 14 του άρθρου 34, περί απαγόρευσης στάσης και στάθμευσης και επιβολής των αντίστοιχων διοικητικών κυρώσεων,

ββ) στην τήρηση των διατάξεων περί επιγραφών και διαφημίσεων, σύμφωνα με το άρθρο 11,

βγ) στην τήρηση των γενικών κανόνων οδικής συμπεριφοράς των παρ. 2, 3, 5 και 6 του άρθρου 12 και της παρ. 2 του άρθρου 13,

βδ) στην τήρηση των κανόνων περί απαγόρευσης εκπομπών, ρύπων, θορύβων, κ.λπ. κατά το άρθρο 15 και την επιβολή των αντίστοιχων διοικητικών κυρώσεων,

βε) στην τήρηση των κανόνων κυκλοφορίας πεζών και την επιβολή των αντίστοιχων διοικητικών κυρώσεων, σύμφωνα με το άρθρο 38,

βστ) στην τήρηση της συμπεριφοράς των οδηγών προς τους πεζούς και την επιβολή των αντίστοιχων διοικητικών κυρώσεων, σύμφωνα με το άρθρο 39,

βζ) στις ειδικές υποχρεώσεις οδηγών και πεζών προς τα αστυνομικά όργανα και τους σχολικούς τροχονόμους και την επιβολή των αντίστοιχων διοικητικών κυρώσεων, σύμφωνα με το άρθρο 45,

βη) στην τήρηση των υποχρεώσεων για εργασίες και εναπόθεση υλικών στις οδούς και την επιβολή των αντίστοιχων διοικητικών κυρώσεων σύμφωνα με το άρθρο 47, καθώς και στην απαγόρευση κατάληψης τμήματος οδού και πεζόδρομου και την επιβολή των αντίστοιχων διοικητικών κυρώσεων σύμφωνα με το άρθρο 48,

βθ) στην τήρηση των μέτρων ρύθμισης οδικής κυκλοφορίας, σύμφωνα με τις παρ. 4, 6 και 8 του άρθρου 52,

βι) στην τήρηση των υποχρεώσεων περί τεχνικού ελέγχου οχημάτων, κατοχής άδειας κυκλοφορίας οχημάτων, κυκλοφορίας με πινακίδες αριθμού κυκλοφορίας, άδειας ικανότητας οδήγησης, τήρησης των εγγράφων που πρέπει να φέρει ο οδηγός, καθώς και την επιβολή των αντίστοιχων διοικητικών κυρώσεων, σύμφωνα με τα άρθρα 86, 88, 90, 94 και 100.

Επίσης, επιβάλλει διοικητικά πρόστιμα: α) κατά το άρθρο 103, περί επιβολής του διοικητικού μέτρου της αφαίρεσης της άδειας ικανότητας οδηγού και της άδειας κυκλοφορίας και των πινακίδων και β) σε περίπτωση κατάληψης επ’ αυτοφώρω διάπραξης παραβάσεων, σύμφωνα με το άρθρο 104. Επιπλέον, μεριμνά για την εφαρμογή του συστήματος ελέγχου συμπεριφοράς των οδηγών, σύμφωνα με το άρθρο 107.

Περαιτέρω, ελέγχει την τήρηση του άρθρου 7 του ν. 3181/2003 (Α΄ 218), περί χρηματισμού για εξασφάλιση θέσης στάθμευσης σε δημόσιους χώρους, των άρθρων 15 έως 25 του ν. 4784/2021 (Α΄ 40), περί ελαφρών προσωπικών ηλεκτρικών οχημάτων, με τα οποία τροποποιήθηκαν τα άρθρα 2, 20, 34, 40, 59, 76, 81, 82, 94, 100

και 103 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, την εκ μέρους των οδηγών τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το π.δ. 363/1995 (Α΄ 193), περί καθορισμού συστήματος επιβολής διοικητικών ποινών στους παράγοντες εφαρμογής της Κάρτας Ελέγχου Καυσαερίων και της υπό στοιχεία Δ30/Δ5α/73567/11.3.2022 απόφασης του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών (Β΄ 1144) περί εφοδιασμού οχημάτων με αντιολισθητικές αλυσίδες ή άλλα ανάλογα αντιολισθητικά μέσα,

γ. ελέγχει την τήρηση της υπ’ αρ. 43650/7.6.2019 (Β΄ 2213) κοινής απόφασης των Υπουργών Εσωτερικών, Οικονομίας και Ανάπτυξης, Υγείας, Διοικητικής Ανασυγκρότησης, Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και Τουρισμού, περί καθορισμού των όρων, των προϋποθέσεων, της διαδικασίας, των δικαιολογητικών και κάθε αναγκαίας λεπτομέρειας για τη χορήγηση και την ανάκληση των αδειών ίδρυσης και λειτουργίας παιδότοπων,

δ. εκτελεί τις διοικητικές κυρώσεις σε καταστήματα ή επιχειρήσεις αρμοδιότητας του οικείου δήμου,

ε. συμμετέχει στην εφαρμογή σχεδίων για την πολιτική προστασία, υποστηρίζοντας το έργο του οικείου Δήμου σε μέτρα και δράσεις πολιτικής προστασίας,

στ. διενεργεί αυτοψία για την εξακρίβωση των προϋποθέσεων που απαιτούνται για την έκδοση διοικητικών πράξεων από τα όργανα του δήμου και, ιδίως, διενεργεί αυτοψία και συντάσσει έκθεση για την έκδοση πρωτοκόλλου διοικητικής αποβολής του άρθρου 2 του α.ν. 263/1968 (Α΄ 12), και για τη χορήγηση βεβαίωσης μόνιμης κατοικίας,

ζ. ελέγχει την τήρηση του π.δ. 116/2004 (Α΄ 81), περί των όρων και του προγράμματος για την εναλλακτική διαχείριση των οχημάτων στο τέλος του κύκλου ζωής τους, των χρησιμοποιημένων ανταλλακτικών τους και των απενεργοποιημένων καταλυτικών μετατροπών σε συμμόρφωση με την Οδηγία 2000/53/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 18ης Σεπτεμβρίου 2000 για τα οχήματα στο τέλος του κύκλου ζωής τους (L 269), ως προς τα εγκαταλελειμμένα οχήματα, ιδίως ως προς το άρθρο 9 αυτού,

η. προστατεύει τη δημοτική περιουσία από πράξεις φθοράς ξένης ιδιοκτησίας,

θ. ελέγχει την τήρηση του άρθρου 168 του Ποινικού Κώδικα [ν. 4619/2019, (Α΄ 95)] σχετικά με τη διατάραξη της λειτουργίας των υπηρεσιών του οικείου Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού,

ι. ελέγχει την ύπαρξη οικοδομικών αδειών και λαμβάνει κάθε πρόσφορο μέτρο για την ασφάλεια από τις επικίνδυνες οικοδομές, προκειμένου να διασφαλισθούν η προστασία της ζωής και της περιουσίας των κατοίκων και η ακώλυτη λειτουργία της πόλης, ενημερώνοντας αμελλητί την αρμόδια υπηρεσία δόμησης,

ια. ελέγχει την τήρηση των άρθρων 1 έως 7 του ν. 3730/2008 (Α΄ 262), περί προϊόντων καπνού και αλκοολούχων ποτών,

ιβ. επιδίδει τα πάσης φύσεως έγγραφα του οικείου δήμου ή άλλων δημοτικών αρχών εντός των διοικητικών ορίων του οικείου δήμου,

ιγ. βεβαιώνει, κατ’ οίκον, το γνήσιο της υπογραφής για φυσικά πρόσωπα με κινητικά προβλήματα, υπερήλικες ή ασθενείς,

ιδ. ελέγχει την τήρηση των διατάξεων που αφορούν στα ζώα συντροφιάς (ν. 4830/2021, Α΄ 169).

2. Δεύτερη κατηγορία αρμοδιοτήτων: Ελέγχει την τήρηση των διατάξεων που αφορούν: α. στην υπαίθρια διαφήμιση (ν. 2946/2001, Α΄ 224), β. στο υπαίθριο εμπόριο και στις λαϊκές αγορές, είτε

αυτοτελώς είτε στο πλαίσιο συμμετοχής στελεχών της στα μικτά κλιμάκια που συγκροτούνται με απόφαση της Διυπηρεσιακής Μονάδας Ελέγχου Αγοράς (Δ.Ι.Μ.Ε.Α.) του ν. 4712/2020 (Α΄ 146).

3. Τρίτη κατηγορία αρμοδιοτήτων: Ελέγχει την τήρηση των διατάξεων που αφορούν: α. Στην αδειοδότηση καταστημάτων για την οποία

αρμόδιος είναι ο οικείος δήμος ή στη γνωστοποίηση λειτουργίας τους που υποβάλλεται στον δήμο, όπως καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος, θεάτρων, κινηματογράφων, καταστημάτων ενοικίασης ποδηλάτων και μοτοποδηλάτων,

β. στην ηχορύπανση, στην κοινή ησυχία και στη λειτουργία μουσικής στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, σε δώματα ή υπαίθριους χώρους κτιρίων, σύμφωνα με τις οικείες αστυνομικές διατάξεις και σε συνεργασία με την ΕΛ.ΑΣ.,

γ. στο ωράριο λειτουργίας καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος και λοιπών εμπορικών καταστημάτων και

δ. στη λειτουργία εμποροπανηγύρεων, εποχικών υπαίθριων αγορών και λοιπών ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων.

 Εξοπλισμός Δημοτικής Αστυνομίας 
Ν.5003/2022, άρθρο 5, παρ.1: ".... Κάθε δημοτικός αστυνομικός φέρει, με δαπάνες του οικείου δήμου, ειδικό εξοπλισμό και μέσα δέσμευσης, όπως ενδεικτικά, αλεξίσφαιρο γιλέκο, χειροπέδες και αστυνομική ράβδο, η οποία δύναται να χρησιμοποιείται σε περίπτωση άμυνας. Επίσης, φέρει στολή, το ειδικό διακριτικό σήμα της δημοτικής αστυνομίας, διακριτικό του οικείου βαθμού ιεραρχίας, καθώς και ειδική ταυτότητα προσωπικού"

 Βαθμοί Δημοτικής Αστυνομίας 
Οι βαθμού του ένστολου προσωπικού της Δημοτικής Αστυνομίας είναι(ΥΑ 46554/2024):

Δημοτικός Αστυνόμος Α

Δημοτικός Αστυνόμος Β

Δημοτικός Αστυνομικός Α

Δημοτικός Αστυνομικός Β

Δημοτικός Αστυνομικός Γ

 Ειδικοί Ανακριτικοί Υπάλληλοι και δικαίωμα σύλληψης 
Ν.5003/2022, άρθρο 5, παρ.2:  Για αξιόποινες πράξεις αρμοδιότητας της δημοτικής αστυνομίας, το προσωπικό της ενεργεί καθήκοντα ειδικού ανακριτικού υπαλλήλου, όπως αυτά ορίζονται στο άρθρο 31 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας [ν. 4620/2019, (Α΄ 96)]. Περαιτέρω, η δημοτική αστυνομία, για την εκπλήρωση της αποστολής της, στο πλαίσιο άσκησης των αρμοδιοτήτων της, προβαίνει σε συλλήψεις.

 Ιστορία 
Η πρώτη δημοτική αστυνομία δημιουργήθηκε με το Βασιλικό Διάταγμα 85 της 21 Δεκεμβρίου 1836 με σκοπό τη διαχείριση της ησυχίας κι κοινής τάξης στους μεγάλους δήμουςΑσπρέας, σελ. 7. Την δημοτική αστυνομία ανέλαβαν εξαρχής οι δήμαρχοι οι οποίοι διόριζαν τους αστυνομικούς και σε κάθε εναλλαγή δημάρχου διορίζονταν νέοι πιστοί στον νέο δήμαρχο ή οπαδοί του, συνήθως ήταν κομματικά στελέχηΑσπρέας, σελ. 8. Δεν απέκτησαν ποτέ ομοιόμορφη στολή, ξεχώριζαν μόνο από το στέμμα-έμβλημα που είχαν επάνω στο φέσι τους, η αστυνομικούς σταθμούς, μερικές φορές στεγάζονταν σε παράγκες, μαζεύονταν κάθε πρωί στο Δημαρχείο. Στα πρώτα χρόνια ήταν άοπλοι ασυνήθιστο για την εποχή, κρατούσαν μία ράβδο με την οποία επέβαλαν την τάξη η οποία καταργήθηκε το 1866. 

Οι αστυνόμοι και υπαστυνόμοι διορίζονταν από το υπουργείο Εσωτερικών αλλά εγκρίνονταν έπειτα από τον δήμαρχο ο οποίος διόριζε τους απλούς αστυνομικούςΑσπρέας, σελ. 10. Πολλές φορές οι δημοτικοί αστυνομικοί αποκαλούνταν "ειρηνοποιοί" επειδή δεν έφεραν όπλα ή αστυνομικοί κλητήρες. Το 1860 δόθηκαν πρώτη φορά όπλα, κυνηγετικά δίκαννα, αφού έως τότε παρόλο που επίσημα ήταν άοπλοι έφεραν δικά τους όπλα. Στους πρώτους αυτούς δημοτικούς αστυνομικούς συμπεριλαμβάνονταν ο μπόγιας και ο τελάληςΑσπρέας, σελ. 12.

Η Δημοτική Αστυνομία καταργήθηκε το 1893 με τον νόμο ΚΡΠΗ' και αντικαταστάθηκε από την ίδρυση τοπικών Αστυνομικών Υπηρεσιών υπό την αιγίδα του Στρατού και της Χωροφυλακής. 

Μετά από σχεδόν 100 χρόνια το 1980 με τον ν.1065/1980 συστήθηκε η  Ειδική Υπηρεσία Δήμων & Κοινοτήτων, ο πρόδρομος της σύγχρονης Δημοτικής Αστυνομίας, με περιορισμένες αρμοδιότητες αστικής φύσεως και ευταξίας της πόλης. . Με το Π.Δ. 410 το 1995 ονομάζεται Ειδική Υπηρεσία για να λάβει τον όρο Δημοτική Αστυνομία το 1997 με τον νόμο 2503. Οι υπηρεσίες Δημοτικής Αστυνομίας είχαν μέχρι τότε το δικαίωμα να έχουν την δική τους στολή και σήμα με απόφαση των δημοτικών συμβουλίων. Η πιο φημισμένη και οργανωμένη από  την περίοδο αυτή ήταν του Δήμου Αθηναίων, με τις πλούσιες στολές που έκαναν αίσθηση τη δεκαετία του '90 στους δρόμους της Αθήνας. Το 2002 με το Π.Δ. 23 αρχίζει να παίρνει την σημερινή της μορφή με την θεσμοθέτηση ενιαίου σήματος και στολής πανελλαδικά. Ο νόμος 3731/2008 συμπλήρωσε το θεσμικό πλαίσιο της υπηρεσίας όπου αντικαταστάθηκε με τον σημερινό νόμο λειτουργίας της (ν.5003/22). Την διετία Σεπ 2013- Μαι 2015 η υπηρεσία είχε καταργηθεί και τα καθήκοντα της ασκούνταν από την ΕΛ.ΑΣ και προσωπικό των Δήμων. 

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Γεωργίου Ασπρέα, Εξέλιξις του αστυνομικού θεσμού από τις απελευθερώσεως της Ελλάδος μέχρι σήμερον, Αστυνομικά Χρονικά, τεύχος 1, Ιούνιος 1954.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Δημοτική Αστυνομία τα νέα Ιστολόγιο ενημέρωσης
 https://www.ypes.gr/apokentromeni-dioikisi-aytodioikisi/dolta-dimotiki-astynomia

Αστυνομια
Κατηγορία:Ελληνικά σώματα ασφαλείας