Λύκειος Απόλλων

Η ονομασία Λύκειος Απόλλων αναφέρεται σε τύπο γλυπτικής παράστασης η οποία αποδίδεται στον Πραξιτέλη Ridgway, A Story of Five Amazons, American Journal of Archaeology, 78.1 [January 1974:1-17] p. 9) κατά τον 4ο αιώνα π.Χ., και η οποία κατόπιν αναπαράχθηκε σε πολλά ελληνιστικά και ρωμαϊκά γλυπτά καθώς και σε αθηναϊκά νομίσματα του 1ου αιώνα π.Χ.. 

 Ετυμολογία 
Η επωνυμία Λύκειος δεν σχετίζεται με την περιοχή της Λυκίας στη Μικρά Ασία, αλλά προκύπτει από την περιοχή Λύκειο στα ανατολικά της Αθήνας κατά την αρχαιότητα, όπου το Ιερό του Λύκειου Απόλλωνα προϋπήρχε πριν την ίδρυση της σχολής του Αριστοτέλη στο ίδιο σημείο κατά τον 4ο αιώνα π.Χ. με την ονομασία Λύκειο. Ο συγγραφέας του 2ου αιώνα μ.Χ. Λουκιανός αναφέρει πως ένα από τα γλυπτά με αυτή την παράσταση βρισκόταν εντός της ομώνυμης σχολής.Ανάχαρσις 7, Λουκιανός - perseus.tufts.edu

 Παράσταση 
Το κύριο χαρακτηριστικό της παράστασης παρουσιάζει τον Απόλλωνα να κρατά ένα τόξο στο αριστερό του χέρι ενώ το δεξί του αναπαύεται πάνω από το κεφάλι του. Ένα παρόμοιος τύπος αγάλματος με τέτοια παράσταση είναι και ο Απόλλωνας των Μεδίκων στο μουσείο Ουφίτσι στη Φλωρεντία, Wilhelm Klein, Praxiteles, Lepizig, 1898, p. 158. όπου ο θεός αναπαύεται γέρνοντας πάνω σε ένα κορμό δέντρου και το δεξί του χέρι αγγίζει την κορυφή της κεφαλής του, με τα μαλλιά του να διαθέτουν πλεξούδες νεαρού εφήβου. 
Η απόδοση στον Πραξιτέλη στηρίζεται στις επιμήκεις αναλογίες, την κομψή σύνθεση, και τον κάπως θηλυπρεπή σωματότυπο της παράστασης του γλυπτού. Ridgway 1974:9. Martinez, « Les styles praxitélisants », p. 334. Οι εκτιμήσεις αυτές πηγάζουν ουσιαστικά από τον Απόλλωνα των Μεδίκων, του οποίου οι αναλογίες της κεφαλής είναι παρόμοιες με αυτές της Αφροδίτης της Κνίδου,Head Ma421 Αφροδίτη της Κνίδου στο Λούβρο.  Giulio Emmanuele Rizzo, Prassitele, Milan et Rome, 1932, p. 80-81. και στην οποία η ευδιάκριτη εφαρμογή της τεχνικής του σφουμάτο υποστηρίζει περαιτέρω την υπόθεση πως πρόκειται για τεχνοτροπία του Πραξιτέλη.

Ωστόσο, υπάρχουν και εναλλακτικές προτάσεις σχετικά με την πατρότητα της καλλιτεχνικής αυτής παράστασης όπου εικάζεται πως ο αρχικός δημιουργός ενδεχομένος να είναι ο καλλιτέχνης Ευφράνωρ ο οποίος επίσης έζησε κατά τον 4ο αιώνα π.Χ.,  S. F. Schröder, « Der Apollon Lykeios und die attische Ephebie des 4. Jhr » in Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Athenische Abteilung, 101 (1986), p. 167-184. ή υπάρχει και το ενδεχόμενο πως πρόκειται για μια παράσταση που πρωτοεμφανίστηκε κατά τον 2ο αιώνα π.Χ. M. Nagele, « Zum Typus des Apollon Lykeios » in Jahreshefte des Österreichischen archäologischen Instituts in Wien, 55 (1984), p. 77-105.. 

 Επιρροή 
Η παράσταση του Λύκειου Απόλλωνα αναπαράχθηκε σε πολλά έργα τέχνης κατά την αρχαιότητα. Μερικά χαρακτηριστικά δείγματα είναι αυτά του τύπου αγάλματος του Απόλλωνα των Μεδίκων ο οποίος θεωρείται ως δείγμα του ύστερου κλασικισμού, Martinez, « Les styles praxitélisants », p. 335. καθώς και ο ανδριάντας του Ρωμαίου αυτοκράτορα Αδριανού στη Λέπτις Μάγκνα (ελληνιστική Νεάπολη) κατά τον 1ο αιώνα μ.Χ. Ch. W. Clairmont, Die Bildnisse des Antinous (Rome, 1966:29 no. 38), noted by Ridgway 1974:9..

Η ίδια παράσταση εμφανίζεται επίσης και σε αγάλματα άλλων θεοτήτων και μορφών της μυθολογίας, όπως στο Διόνυσο με πάνθηρα και σάτυρο ένα ρωμαϊκό γλυπτό του 2ου αιώνα μ.Χ., καθώς και στα ελληνικά γλυπτά των Αμαζόνων της Εφέσου (5ος αιώνας π.Χ.) και αυτό της κοιμώμενης Αριάδνης (2ος αιώνας π.Χ.) από την Πέργαμο ως χαρακτηριστικό ανάπαυσης. Ridgway 1974.

Φωτογραφίες

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι



Κατηγορία:Αρχαία ελληνικά αγάλματα
Κατηγορία:Απόλλων