Γιώτα Λύδια

Η Παναγιώτα Μανταράκη (Νέα Ιωνία Αττικής, 24 Φεβρουαρίου 1934), γνωστή καλλιτεχνικά ως Γιώτα Λύδια είναι Ελληνίδα λαϊκή τραγουδίστρια.

 Βιογραφία 
Γεννήθηκε το 1934 στη Νέα Ιωνία Αττικής, έχοντας καταγωγή από τη Μικρά Ασία. Παντρεύτηκε στα 14 της τον συμπατριώτη της Μικρασιάτη και μετέπειτα συνθέτη επιτυχιών της Στράτο Ατταλίδη, και στα 15 γεννάει τον μοναχογιό της, τον Σταύρο. Μπήκε στην δισκογραφία το 1954 με την προτροπή του συζύγου της και του συνθέτη Γεράσιμου Κλουβάτου, που συνέθεσε τα δύο πρώτα τραγούδια της. Ο μαέστρος Χρυσίνης την "βάφτισε" Λύδια. Αναγνωρίστηκε το σπάνιο μέταλλο της φωνής της και συνεργάστηκαν μαζί της συνθέτες όπως οι όλοι οι Τσιτσάνης, Παπαϊωάννου, Χιώτης, Καραπατάκης, Λαύκας, Μητσάκης, Μπακάλης, Δερβενιώτης και ο Απόστολος Καλδάρας, συνθέτη του πασίγνωστου Συ μου χάραξες πορεία. Τραγουδάει με ευκολία σμυρναίικα, τσιφτετέλια, ζεϊμπέκικα, αμανέδες, ελαφρό τραγούδι και δημοτικά.

 Δεκαετία 1960 
Πρωτοβγαίνει στο πάλκο δίπλα στον Στέλιο Καζαντζίδη και τη Μαρινέλλα, στο κέντρο Μαντουμπάλα. Οι εμφανίσεις σε νυχτερινά κέντρα είναι περιορισμένες. Στη δισκογραφία τραδουδά με τον Καζαντζίδη επιτυχίες όπως Συννεφιασμένη Κυριακή και Καβουράκια. Το 1960 ηχογραφεί τραγουδια του Στράτου Ατταλίδη και του Κώστα Βίρβου (Γύρνα πάλι γύρνα, Ο ταυρομάχος, Η τσιγγάνα η Μαρίτσα, Έλα γύφτο μ' έλα, Πες μου γιατί, Σαν ζητιάνα σε κοιτώ, Αχ ας μπορούσα, Γιατί θες να φύγεις πού θα πας). Το τελευταίο πούλησε παραπάνω από 845.000 δίσκους 45 στροφών. Εμφανίζεται στου Τζίμη του χοντρού με τον Χρηστάκη και στη Μαντουμπάλα με τον Σπύρο Ζαγοραίο και το Μανώλη Αγγελόπουλο. Με τον Αγγελόπουλο ηχογράφησαν επιτυχίες όπως Μαγκάλα, Σαν θεό σ' αγαπώ, Μανταλένα, Αχ Μουσταφά.

Η ίδια ήταν κοντά και στο ξεκίνημα του Στράτου Διονυσίου στο τραγούδι  Φύγε-φύγε. Ξεχωριστή στιγμή στην καριέρα της είναι η συνεργασία με τον Μίκη Θεοδωράκη. Ερμήνευσε κομμάτια από το Τραγούδι του νεκρού αδερφού όπως, το Κοιμήσου αγγελούδι μου, το Μελαχροινή μου κοπελιά, το Ο ουρανός είναι κλειστός, και το Προδομένη αγάπη, και εμφανίζεται μαζί του και με τον Μπιθικώτση στα θέατρα Κεντρικόν και Καλουτά. Το 1965 συνεργάζεται με τον Καζαντζίδη και τη Μαρινέλλα στο Φαληρικόν. Το 1967-1968, η Γιώτα Λύδια συνεργάζεται με τον Άκη Πάνου, ηχογραφώντας το Η πιο μεγάλη ώρα είναι τώρα. Το τραγούδι σε μουσική και στίχους του Νίκου Δαλέζιου Να' χα εκατό καρδιές γίνεται επιτυχία. Τραγουδάει στη Φαντασία με τους Τσιτσάνη, Μενιδιάτη, Λαμπράκη, Σούκα, Ρεπάνη, Κατινάρη, Λιόση κ.α. Εκεί γνωρίζει τον δεύτερο σύζυγό της, Κώστα Δαμιανό, τον οποίο παντρεύεται το 1967. Ηχογραφεί τραγούδια του Κατινάρη, Καραμπεσίνη, Κοινούση, Ρεπάνη, Δαλέζιου, Καρανικόλα και ερμηνεύει το Συμφέρον του Βαμβακάρη σε ενορχήστρωση Σταύρου Ξαρχάκου.

 Δεκαετίες 1970, 1980, 1990 και σήμερα  
Η Λύδια αποσύρεται από τα κέντρα και αραιώνει την δισκογραφική της παρουσία, κάνοντας επιτυχείς περιοδείες στις ΗΠΑ και στην Αυστραλία. Βγάζει τους δίσκους Δύο φωτιές και Χίλια μαχαίρια με τον Τάκη Σούκα και το 1974 το Μία Παρασκευή. Το 1976 ηχογραφεί στη minos το άλμπουμ Επιστροφή στις ρίζες, με σμυρναίικα τραγούδια. Το 1977 κυκλοφορεί από την ίδια εταιρεία, το Μπορεί των Βασίλη Βασιλειάδη και Τάκη Μουσαφίρη και εμφανίζεται στο κέντρο του Κώστα Καρουσάκη.

Στη δικαετία του 1980 συμμετέχει στο δίσκο του Γιάννη Μαρκόπουλου Βαριά λαϊκά και το 1984 με προτροπή του Γιώργου Νταλάρα ηχογραφεί δίσκο με παλιά λαϊκά τραγούδια (Καλημέρα κυρία Λύδια) που πουλάει άνω των 180.000 αντιτύπων. Εμφανίζεται στο Παλαί ντε σπορ της Θεσσαλονίκης με τον Γιώργο Νταλάρα και τη Χαρούλα Αλεξίου.

Το 1986 κυκλοφορεί ο τελευταίος δίσκος της στη minos με τίτλο Καθαρά και ξάστερα με δημιουργίες των Τάκη Σούκα και Χρήστου Νικολόπουλου. Εμφανίζεται με τον Σούκα και τον Κοντογιάννη στις Νταλίκες και αργότερα με τον Απόστολο Καλδάρα. Στη δεκαετία του 1990 πραγματοποιεί εμφανίσεις με τον Αντώνη Βαρδή και τη Χριστίνα Μαραγκόζη στο Ζουμ και στον Διογένη με την Πόλυ Πάνου και ηχογραφεί ακόμη δύο δίσκους. Το 1997 κάνει την τελευταία της δισκογραφική εμφάνιση και παρουσία της στα κέντρα, δίπλα στον Βαγγέλη Κονιτόπουλο.

Τελευταίες της εμφανίσεις στην τηλεόραση έγιναν στη Σεμίνα Διγενή και τον Σπύρο Παπαδόπουλο. Το 2006 κυκλοφόρησε η βιογραφία της από τον Κώστα Μπαλαχούτη. Επηρέασε με την ερμηνεία της, πολλές νεότερες  σημαντικές τραγουδίστριες (Γλυκερία, Ελένη Βιτάλη, Χαρούλα Αλεξίου, Ελευθερία Αρβανιτάκη).

 Δισκογραφία 
 1968: Γιώτα Λύδια
 1969: Αναμνήσεις από την Ελλάδα
 1971: Σήμερον
 1971: Γιώτα Λύδια
 1973: Καινούριοι Δρόμοι 
 1973: Χίλια Μαχαίρια
 1974: Μια Παρασκευή
 1974: Δύο φωτιές
 1976: Επιστροφές στις ρίζες
 1977: Μπορεί
 1979: Αγάπα με και άλλο 
 1984: Καλημέρα κυρία Λύδια
 1986: Καθαρά και ξάστερα
 1994: Καλοσώρισες κυρία Λύδια
 1997: Όλα κανονισμένα

 Συμμετοχές σε συλλογές 
 1965: Συννεφιασμένη Κυριακή (Βασίλης Τσιτσάνης)
 1967: Η πόρτα ανοίγει (Απόστολος Καλδάρας)
 1968: Μάρκος, ο δάσκαλος μας (Σταύρος Ξαρχάκος)
 1968: Μητσάκης (Γιώργος Μητσάκης)
 1977: 14 Χρυσές επιτυχίες
 1977: Ο Καζαντζίδης σε δημοτικά τραγούδια 
 1982: Γιώτα Λύδια: Αξέχαστες επιτυχίες
 1982: Τα σήμαντρα (Γεράσιμος Κλουβάτος)
 1984: Αλά Τούρκα χόρεψέ μου
 1984: Ο μαύρος δρόμος (με τον Μανώλη Αγγελόπουλο)
 1986: Γιώτα Λύδια: Τα δημοτικά
 1987: Μενιδιάτης-Λύδια (με τον Μιχάλη Μενιδιάτη)
 1991: Τα λαϊκά της Γιώτας Λύδια
 1992: Ελλάδα στην υγειά σου (Αριστείδης Μόσχος)
 1997-2001: Τραγούδια από τις 45 στροφές Νο 1, 2, 3, 4, 5 και δημοτικά
 2000: Μια βραδιά στην Σαλονίκη
 2001: Οι μεγαλύτερες επιτυχίες της Γιώτας Λύδια
 2004: Τσιφτετέλια
 2004: 14 μεγάλα τραγούδια
 2005: Η πιο μεγάλη ώρα
 2008: Η Κυρία Γιώτα Λύδια

 Βιβλιογραφία 
 Κω. Μπαλαχούτη, Τα μαγικά 45άρια και η εποχή τους, Ηλιοτρόπιο, 2004 (σελίδες 64-65)
 Κω. Μπαλαχούτη, Γιώτα Λύδια: Η πιο μεγάλη ώρα είναι τώρα, Ελληνικά Γράμματα, 2006

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Αφιέρωμα της ΕΡΤ στη Λύδια.

Κατηγορία:Ελληνίδες τραγουδίστριες
Κατηγορία:Μικρασιατικός Ελληνισμός