Αργυρώ (όνομα)

Το όνομα Αργυρώ προέρχεται από το μεσαιωνικό επίθετο ἀργυρός «αυτός που έχει φτιαχτεί από ασήμι ή αυτός που έχει το χρώμα ή τη λάμψη του ασημιού. Υποκοριστικά ονόματα Αργυρούλα, Ρούλα. Αλλα και Σίλβια στα (Ιταλικά) και Άρτζι στα (Αγγλικά). Γιορτάζει 1 Νοεμβρίου ή 1 Ιουλίου.

Ετυμολογία του ονόματος
Το όνομα Αργυρώ προέρχεται από το μεσαιωνικό επίθετο ἀργυρός «αυτός που έχει φτιαχτεί από ασήμι ή αυτός που έχει το χρώμα ή τη λάμψη του ασημιού.«αργυρός -ή -ό», Λεξικό της κοινής νεοελληνικής, Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη Στην Πανώρια (16ος αι.), τ’ αργυρό σου πρόσωπο (πράξη β΄, 338), «το λευκό, το ωραίο»·«αργυρός», Επιτομή Κριαρά στον Eρωτόκριτο (17ος αι.), άσπρη αργυρή, με τα χρουσά η φορεσά του εγίνηΕρωτόκριτος, B´ 91 «με τη λευκότητα, με τη λάμψη του αργύρου»· στη δημοτική ποίηση, κόρη χρυσή, κόρη αργυρή, κόρη αρραβωνιασμένη «άριστη, εξαιρετική», με αυτήν τη σημασία και στον Μικρά Ασία.Ιωάννης Γ. Βαλαβάνης,  Ζώντα μνημεία της ανά τον Πόντον ιδιωτικής, Σύλλογος «Κοραής», Αρχεία της νεωτέρας ελληνικής γλώσσης, Αθήνα 1892, σ. 157

Το μεσαιωνικό επίθετο ἀργυρός, από το αρχαιοελληνικό ἀργυροῦς, -ά, -οῦν (< ἄργυρος) με μετάπλαση (όπως, χρυσοῦς > χρυσός, ἁπλοῦς > ἁπλός κ.ά.).Γεώργιος Μπαμπινιώτης, Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας, Κέντρο Λεξικολογίας, δεύτερη έκδοση, Αθήνα, ανατύπωση, 2005

Σημασιολογικά παρεμφερή με το όνομα Αργυρώ είναι τα βαφτιστικά, Ασήμω, Αργέντω, Αργεντίνα.

Συχνά το όνομα Αργυρώ, λόγω της αγγλικής λέξης silver, συνδέεται (παρετυμολογικά) με το όνομα Σίλβια (Σύλβια).

Ονομαστική εορτή
Στις  1 Νοεμβρίου, των αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού, από τη σύνδεση του ονόματος με τους άγιους Αναργύρους.
Διάδοση του ονόματος Αργυρώ
Ανεξάρτητο πιθανώς του αρχαιοελληνικού Ἀργυρᾶ, αλλά από την ίδια αφορμή σχηματισμένο — για να αποδώσει μεταφορικά ιδιότητες φυσικές, ψυχικές, ηθικές όπως η πολύτιμη αξία του ασημιού, η λάμψη του και η λευκότητά του, τις οποίες προσδοκά κανείς να έχει το νεογέννητο — το όνομα δεν άργησε να συνδεθεί στη λαϊκή συνείδηση με τους αγίους Αναργύρους, και γι’ αυτό ο Μπούτουρας το συγκαταλέγει στα «Ονόματα εξ Αγίων»,Αθανάσιος Χ. Μπούτουρας, Τα νεοελληνικα κύρια ονόματα ἱστορικως και γλωσσικώς ερμηνευόμενα, Αθήνα 1912, σ. 55 ενώ στην περαιτέρω διάδοσή του συνέβαλε το επώνυμο Αργυρός της βυζαντινής οικογένειας των Αργυρών από το Χαρσιανόν της Καππαδοκίας (Ρωμανός Γ΄ Αργυρός ή Αργυρόπουλος, Βασίλειος Αργυρός, Ελένη Αργυρή, Ιωάννης Αργυρόπουλος κτλ.), από το οποίο ο Ψάλτης φρονεί ότι προέκυψε το βαφτιστικό Αργύρης, Αργύριος.Σταμάτιος Β. Ψάλτης, Θρακικά, ή Μελέτη περί του γλωσσικού ιδιώματος της πόλεως Σαράντα Εκκλησιών, Αθήνα 1905, σ. 146

Σε μια προσπάθεια στατιστικής αποτίμησης της συχνότητας των ελληνικών ονομάτων, το όνομα Αργυρώ παρουσιάζεται ως το 71ο πιο συχνό όνομα (45ο ανάμεσα στα γυναικεία).

Τύποι και υποκοριστικά του ονόματος
ΑργύρωΑ. Γονίου, «(Ηπειρωτικά) Ονόματα κύρια», Ζωγράφειος αγών: Μνημεία της ελληνικής αρχαιότητος ζώντα εν τω νυν ελληνικώ λαώ, τμ. Α΄, Κωνσταντινούπολη 1891, σ. 190 και Γύρω, στην Ήπειρο Αθανάσιος Χ. Μπούτουρας, ό.π., σ. 56
Αργυρή,Παναγιώτης Παπαζαφειρόπουλος, Περισυναγωγή γλωσσικής ύλης και εθίμων του ελληνικού λαού ιδία δε του της Πελοποννήσου, παραβαλλομένων εν πολλοίς προς τα των αρχαίων Ελλήνων, Πάτρα 1887, σ. 171  στην ανατολική Κρήτη,Νικόλαος Γ. Κοντοσόπουλος, Διάλεκτοι και ιδιώματα της νέας ελληνικής, ανανεωμένη έκδοση, Αθήνα 1994, σ. 40 στην Ήπειρο,Α. Γονίου, ό.π. στη Μικρά ΑσίαΙωάννης Γ. Βαλαβάνης,  ό.π. όπως στην ΠρούσαΑσματική Ακολουθία της Αγίας νεομάρτυρος Αργυρής της εν Πικριδίῳ Κωνσταντινουπόλεως, Εκδόσεις Επέκταση, 1997. και στα Σύλατα (Νεβσεχίρ Ζήλε) Καππαδοκίας Κωνσταντίνος Μελ. Νιγδέλης, Ιωάννης Θεοφάνους Σταματιάδης, Τα Σύλλατα της Καππαδοκίας, Πολιτιστικός Σύλλογος Γυναικών Νέων Συλλάτων, Θεσσαλονίκη χ.χ., σ. 133
Αργυρή, Αργύρω, Αργύρου, Αργύρα, στη δυτική Μακεδονία Κώστας Σπανός, «Οι δυτικομακεδονικοί οικισμοί και τα ονόματα των αφιερωτών τους στην πρόθεση 215 της μονής Βαρλαάμ των Μετεώρων (17ος αι.–19ος αι.)», Μακεδονικά, #28, Θεσσαλονίκη 1992, σ. 148
Αργυρή, Αργυρό, Αργυράκ’, Αργυρούλα, στη Σκιάθο Γεώργιος Α. Ρήγας, Σκιάθου λαϊκός πολιτισμός, τχ. 3, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 1968, σ. 224
Αργυή, Αργυούδα, υποκοριστικό, στη Σαμοθράκη Νίκ(ος) Αθ. Κατσάνης, Το γλωσσικό ιδίωμα της Σαμοθράκης, Δήμος Σαμοθράκης, Θεσσαλονίκη 1996, σ. 125
Αργυρούλα, υποκοριστικός τύπος κοινός σε όλη την Ελλάδα (Αργυρούλλα, στην Κύπρο, όπου το διπλό λ προφέρεται),Νικόλαος Γ. Κοντοσόπουλος, ό.π., σ. 28 Ρούλα, υποκοριστικός τύπος από αφαίρεση των πρώτων συλλαβών, κοινός σε όλη την Ελλάδα, Ρουλίτσα
Αργυρίτσα, υποκοριστικός τύπος, Ρίτσα, από αφαίρεση των πρώτων συλλαβών
Ηρώ, από αφαίρεση των πρώτων συλλαβών του Αργυρώ· Ήρα
Αργυρία· Ρία, από αφαίρεση των πρώτων συλλαβών
Αργέντω, στη Χίο, τη Λέσβο
Αργυρένια, στην Κρήτη· Ρένια, από αφαίρεση· Νένια
Σύλβια παραετυμολογικα.

Σε σύνθεση με άλλα ονόματα
Αργυράννα (Αργυρώ + Άννα)
Αρσενικοί τύποι του ονόματος
Αργυρός, Αργύρης Αργύριος

Άγιοι
Κοσμάς και Δαμιανός, ανάργυροι, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη τους την 1 Νοεμβρίου Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού, Εκδόσεις Δόμος, Αθήνα 2005
Αγία Αργυρή της Προύσας, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη της στις 30 Απριλίου Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Σημειώσεις

Κατηγορία:Γυναικεία ελληνικά ονόματα
Κατηγορία:Ονόματα από πολύτιμα μέταλλα
Κατηγορία:Ονόματα από τη λαϊκή παράδοση
Κατηγορία:Αγιωνύμια
Κατηγορία:Μεσαιωνικά ονόματα