Εκλογές στο Τατζικιστάν

Στο Τατζικιστάν διεξάγονται προεδρικές και βουλευτικές εκλογές. Για πρώτη φορά έγιναν προεδρικές εκλογές το 1991.

 Προεδρικές εκλογές 
 1991 
Οι πρώτες προεδρικές εκλογές στο Τατζικιστάν έγιναν στις 24 Νοεμβρίου 1991.Nohlen, D, Grotz, F & Hartmann, C (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p462 ISBN 0-19-924958-X Το αποτέλεσμα ήταν η νίκη για τον Ραχμόν Ναμπίγεφ από το κομμουνιστικό Κόμμα του Τατζικισταν, ο οποίος συγκέντρωσε 56,9%  των ψήφων, με τη συμμετοχή να διαμορφώνεται στο 84,6%.

ΥποψήφιοςΚόμμαΨήφοι%Ραχμόν Ναμπίγεφκομμουνιστικό Κόμμα του Τατζικιστάν 56,9Νταβλάτ ΧουντοναζάροφΔημοκρατικό Κόμμα 30,1Νταβλάτ ΟυσμόνΙσλαμικό Κόμμα Αναγέννησης του Τατζικιστάν Αμπντουτζαμπόρ ΤαχίρRastokhez Γιουσούφ ΣοντμόνΔημοκρατικό Κόμμα Ακμπάρ ΤουρατζόνζονταΑνεξάρτητος Άκυρα/λευκά -Σύνολο 100Πηγή: Nohlen et al.

 1994 
Οι προεδρικές εκλογές του 1994 έγιναν στις 6 Νοεμβρίου. Ο υποστηριχθείς από το κομμουνιστικό Κόμμα, Ιμομάλι Ραχμόνοφ πρώτευσε με ποσοστό 59,5%. Το 95% των ψηφοφόρων προσήλθαν στις κάλπες.
ΥποψήφιοςΚόμμαΨήφοι%Ιμομάλι Ραχμόνοφ  1.434.43759,5Αμπντουμαλίκ Αμπντουλατζάνοφ 835.86134,7Εναντίον όλων Άκυρα/λευκά ψηφοδέλτια -Σύνολο2.409.330100Πηγή: Nohlen et al.

1999
Ο Ραχμόνοφ επανεξελέγη στις εκλογές που έγιναν στις 6 Νοεμβρίου 1999, με ποσοστό 97,6% των ψήφων. Η αντιπολίτευση είχε απαιτήσει την αναβολή των εκλογών. Το αποτέλεσμα χαρακτηρίστηκε ως παράνομο από την αντιπολίτευση. Τις εκλογές επέκριναν και οι ξένοι παρατηρητές αναφορικά με την εγγραφή των υποψηφίων, την πρόσβαση των ΜΜΕ και τις παρατυπίες κατά την ψηφοφορία, συμπεριλαμβανομένων των πολλαπλών ψηφοφοριών.

ΥποψήφιοςΚόμμαΨήφοι%Ιμομάλι Ραχμόν Δημοκρατικό Κόμμα του Λαού του Τατζικιστάν2.749.90897,6Νταβλάτ ΟυσμόνΙσλαμικό Κόμμα Αναγέννησης του Τατζικιστάν59.8572,1Κανείς από τους παραπάνω7.0510.3Άκυρα/λευκά ψηφοδέλτια18.774-Σύνολο2.835.590100Πηγή: Nohlen et al.

 2006 
Στις 22 Ιουνίου του 2003, ο πρόεδρος Ραχμόν- τότε Ραχμόνοφ - κέρδισε ένα δημοψήφισμα, με βάση το οποίο του επετράπη να διεκδικήσει άλλες δυο θητείες στο αξίωμα του Προέδρου μετά το 2006. Ο  Ραχμόνοφ επανεξελέγη στις[6 Νοεμβρίου 2006 στην προεδρία της χώρας με περίπου 79% των ψήφων, στις εκλογές που μποϋκοτάρισε η αντιπολίτευση επικαλούμενη εκτεταμένη νοθεία. Ο κύριος αντίπαλος του Ραχμόνοφ, ο Ολιμζόν Μπομπόγεφ, του Οικονομικού Μεταρρυθμιστικού Κόμματος, έλαβε το 7,2% των ψήφων. Η συμμετοχή ανήλθε στο 91%
Οι εκλογικοί παρατηρητές από την Κοινοπολιτεία χαρακτήρισαν τις εκλογές "νόμιμες, ελεύθερες και διαφανείς", ενώ ο ΟΑΣΕ τις καταδίκασε.U.S. Relations With Tajikistan  US Department of State
ΥποψήφιοςΚόμμαΨήφοι%Ιμομάλι ΡαχμόνΔημοκρατικό Κόμμα του Λαού του Τατζικιστάν2.419.19279,3Ολιμζχόν ΜπόμπογεφΚόμμα των Οικονομικών Μεταρρυθμίσεων190.1486,2Αμίρ ΚορακούλοφΑγροτικό Κόμμα156.9915,2Ισμοήλ Ταλμπάκοφκομμουνιστικό Κόμμα του Τατζικιστάν159.4935,2Αμπντουχαλίμ ΓκαφόροφΣοσιαλιστικό Κόμμα85.2952,8Άκυρα/λευκά39.529–Σύνολο3.054.573100Εγγεγραμμένοι/συμμετοχή3.356.22190,9Πηγή: Adam Carr

 2013 
Έπειτα από τις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου του 2013, ο Ραχμόν επανεξελέγη για 4η επταετή θητεία, με ποσοστό γύρω στο 83%. Συνολικά 6 υποψήφιοι έλαβαν μέρος στις εκλογές εκείνες, ενώ τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν έλαβαν μέρος.
ΥποψήφιοςΚόμμαΨήφοι%Ιμομάλι ΡαχμόνΔημοκρατικό Κόμμα του Λαού3.023.754 83,92Ισμαήλ Ταλμπάκοφκομμουνιστικό Κόμμα181.6755,04Ταλιμπέκ ΜπουχαρίγιεφΑγροτικό Κόμμα166.2244,61Αλίμ ΜπαμπάγιεφΚόμμα Οικονομικών Μεταρρυθμίσεων 140.7333,91Αμπντουχαλίμ ΓκαφάροφΣοσιαλιστικό Κόμμα54.1481,50Σαϊντκαφάρ ΙσμάνοφΔημοκρατικό Κόμμα 36.5731,02Άκυρα/λευκά 36.949–Σύνολο3.640.056 100Εγγεγραμμένοι/συμμετοχή 4.201.15686,64Πηγή: AFP

 2020 

Ο Ραχμόν κέρδισε ξανά τις εκλογές του Οκτωβρίου του 2020.

 Βουλευτικές εκλογές 
 Πρόσφατες (2025) 

Οι πιο πρόσφατες βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν τον Μάρτιο του 2025.

 Προηγούμενες βουλευτικές εκλογές 

 1990 
Οι εκλογές για το Ανώτατο Σοβιέτ διεξήχθησαν στην Τατζικική ΣΣΔ στις 25 Φεβρουαρίου 1990.Dieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p462  Συνολικά 230 βουλευτές εκλέχθηκαν στο Ανώτατο Σοβιέτ. Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Τατζικικής ΣΣΔ ήταν το μόνο νόμιμο και εγγεγραμμένο κόμμα κατά τη στιγμή των εκλογών· μέλη άλλων κομμάτων, συμπεριλαμβανομένου του Κόμματος Ισλαμικής Αναγέννησης και του Ραστοχέζ, συμμετείχαν στις εκλογές ως ανεξάρτητοι υποψήφιοι.
Οι εκλογές πραγματοποιήθηκαν εν μέσω των ταραχών στην Ντουσανμπέ το 1990, οι οποίες είχαν σχετικά υποχωρήσει μέχρι την ημέρα των εκλογών. Αυτές οι ταραχές αποτέλεσαν μερικές από τις πρώτες σπίθες του εμφυλίου πολέμου, ο οποίος διήρκεσε μέχρι το 1997.

Το Κομμουνιστικό Κόμμα υπό την ηγεσία του Καχόρ Μαχκάμοφ κέρδισε το 96% των εδρών.Nohlen et al., p465 Στις τάξεις του Κομμουνιστικού Κόμματος περιλαμβάνονταν αρκετοί de facto υποψήφιοι της αντιπολίτευσης που εισήλθαν στο Ανώτατο Σοβιέτ χάρη στον σκληρό ανταγωνισμό με άλλους κομμουνιστές και σε πολυάριθμα αιτήματα και συγκεντρώσεις ψηφοφόρων που παρακολουθούσαν τη διαδικασία της ψηφοφορίας.

Οι ανεξάρτητοι υποψήφιοι κέρδισαν το υπόλοιπο 4% των εδρών.
Μετά την ανεξαρτησία του Τατζικιστάν στις 9 Σεπτεμβρίου 1991, το Ανώτατο Σοβιέτ συνέχισε να λειτουργεί μέχρι τις βουλευτικές εκλογές του 1995.

 1995 
Οι βουλευτικές εκλογές του 1995 διεξήχθησαν στις 26 Φεβρουαρίου 1995, με έναν δεύτερο γύρο σε 20 από τις 181 εκλογικές περιφέρειες στις 12 Μαρτίου. Συνολικά 354 υποψήφιοι διεκδίκησαν τις 181 έδρες, αν και το 40% αυτών κερδήθηκε χωρίς αντίπαλο. Το Κομμουνιστικό Κόμμα του Τατζικιστάν παρέμεινε το μεγαλύτερο κόμμα, αν και οι ανεξάρτητοι κέρδισαν την πλειοψηφία των εδρών. Η προσέλευση των ψηφοφόρων ανήλθε στο 84%.

 2000 
Οι επόμενες εκλογές διενεργήθηκαν στις 27 Φεβρουαρίου 2000, με έναν δεύτερο γύρο σε 11 από τις 41 εκλογικές περιφέρειες στις 12 Μαρτίου.Ντίτερ Νόλεν, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p462  Το αποτέλεσμα ήταν μια νίκη για το Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα του Τατζικιστάν, το οποίο κέρδισε 36 από τις 63 έδρες. Η προσέλευση των ψηφοφόρων ανήλθε στο 93%.

 2005 
Έντονες επικρίσεις για παρατυπίες σημειώθηκαν στις βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν στις 27 Φεβρουαρίου και στις 13 Μαρτίου 2005. Το Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα του Τατζικιστάν, υπό την ηγεσία του προέδρου Εμομάλι Ραχμόνοφ, κέρδισε την πλειοψηφία με 41 έδρες στην 63μελή Αντιπροσωπευτική Συνέλευση.

Ανεξάρτητοι εκλογικοί παρατηρητές από τον ΟΑΣΕ παρακολούθησαν τις εκλογές κατόπιν αιτήματος της κυβέρνησης του Τατζικιστάν. Σύμφωνα με την τελική έκθεση της αποστολής: "Οι βουλευτικές εκλογές του 2005 στο Τατζικιστάν απέτυχαν να εκπληρώσουν πολλές από τις βασικές δεσμεύσεις του ΟΑΣΕ για δημοκρατικές εκλογές που περιλαμβάνονται στο Έγγραφο της Κοπεγχάγης του 1990, και επίσης δεν διεξήχθησαν πλήρως σύμφωνα με την εγχώρια νομοθεσία. Αν και έγιναν κάποιες προσπάθειες για τη βελτίωση του νομοθετικού και διοικητικού πλαισίου για δημοκρατικές εκλογές, έλειπε σε μεγάλο βαθμό μια ανάλογη προσπάθεια για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής. Ως εκ τούτου, παρά τη σχετική βελτίωση σε σύγκριση με προηγούμενες εκλογές, ήταν εμφανείς παρατυπίες μεγάλης κλίμακας, ιδιαίτερα την ημέρα των εκλογών."

 2010 
Οι βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν στις 28 Φεβρουαρίου 2010 επικρίθηκαν από τον ΟΑΣΕ. Το κυβερνών κόμμα του Ραχμόν (Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα) κέρδισε 71,7% των ψήφων και απώλεσε 4 έδρες.

Εξελέγησαν βουλευτές σε 41 εκλογικές περιφέρειες , με άλλους 22 να εκλέγονται με απλή αναλογική με το ελάχιστο 5%.

Συνέλευση των Αντιπροσώπων του Τατζικιστάν, 28 Φεβρουαρίου 2010 
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left width=500 colspan=2|Κόμματα
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Ψήφοι
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|%
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Έδρες
|-
|align=left colspan=2|Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα
|align="right" |2.321.436
|align="right" |71,04
|align="right" |55
|-
|align=left colspan=2|Κόμμα Ισλαμικής Αναγέννησης του Τατζικιστάν
|align="right" |268.096
|align="right" |8,20
|align="right" |2
|-
|align=left colspan=2|Κομμουνιστικό Κόμμα του Τατζικιστάν
|align="right" |229.080
|align="right" |7,01
|align="right" |2
|-
|align=left colspan=2|Αγροτικό Κόμμα του Τατζικιστάν
|align="right" |166.935
|align="right" |5,11
|align="right" |2
|-
|align=left colspan=2|Κόμμα Οικονομικών Μεταρρυθμίσεων του Τατζικιστάν
|align="right" |165.324
|align="right" |5,06
|align="right" |2
|-
|align=left colspan=2|Λοιπά
 Σοσιαλιστικό Δημοκρατικό Κόμμα του Τατζικιστάν
 Δημοκρατικό Κόμμα του Τατζικιστάν
 Σοσιαλιστικό Κόμμα του Τατζικιστάν
|align="right" |116.796
|align="right" |3,58
|align="right" |—
|-
|colspan=2 align=left style="background-color:#E9E9E9"|Σύνολο (συμμετοχή 90,84%)
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|3.267.667
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|100,00
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|63
|-
|align=left colspan=2|Εγγεγραμμένοι
|align="right" |3.621.174
|align="right" colspan="2" |  
|-
|align=left colspan=5|Πηγή: IPU PARLINE
|}

 2015 

 2020 

 Δημοψηφίσματα 
Στο Τατζικιστάν έχουν διεξαχθεί και μερικά δημοψηφίσματα.
 1994 
Ένα συνταγματικό δημοψήφισμα διεξήχθη στις 6 Νοεμβρίου 1994. Το νέο σύνταγμα εγκρίθηκε από το 96% των ψηφοφόρων.

 1999 
Ένα συνταγματικό δημοψήφισμα διεξήχθη στις 26 Σεπτεμβρίου 1999. Οι αλλαγές περιλάμβαναν τη νομιμοποίηση των θρησκευτικών πολιτικών κομμάτων, την εισαγωγή ενός δικαμεραλικού συστήματος και την επιμήκυνση της θητείας του προέδρου από πέντε σε επτά έτη. Εγκρίθηκαν από το 75% των ψηφοφόρων, με προσέλευση 93%.Nohlen et al., p464

Το δημοψήφισμα αμαυρώθηκε από παρατυπίες.

 2003 

Ένα συνταγματικό δημοψήφισμα διεξήχθη στις 22 Ιουνίου 2003. Οι αλλαγές περιλάμβαναν την κατάργηση του Άρθρου 65, το οποίο περιόριζε τον Πρόεδρο σε μία μόνο θητεία.Overview IFES Οι αλλαγές επέκτειναν επίσης τη θητεία του προέδρου στα 14 έτη. Εγκρίθηκαν από το 94% των ψηφοφόρων, με προσέλευση 96%.TAJIKISTAN: Focus on constitutional referendum IRIN, 26 Ιουνίου 2003

Διεθνείς παρατηρητές χαρακτήρισαν τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος ως προβληματική.

 2016 
Το επόμενο συνταγματικό δημοψήφισμα διεξήχθη στις 22 Μαΐου 2016. Προτάθηκαν συνολικά 41 συνταγματικές τροποποιήσεις.The Central Asian Referendum Radio Free Europe/Radio Liberty, 21 Μαΐου 2016 Οι αλλαγές περιλάμβαναν: *τροποποίηση του Άρθρου 65 για την κατάργηση των ορίων προεδρικής θητείας για τον Ιμομάλι Ραχμόν 
μείωση του κατώτατου ορίου ηλικίας για την υποψηφιότητα στην προεδρία από τα 35 στα 30 έτη 
απαγόρευση πολιτικών κομμάτων που βασίζονται σε θρησκευτικές πλατφόρμες Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, οι αλλαγές εγκρίθηκαν από το 96,6% των ψηφοφόρων. Η προσέλευση των ψηφοφόρων υποστηρίχθηκε ότι ανήλθε στο 92%. Η διεξαγωγή του δημοψηφίσματος ήταν προβληματική.

Σε πρακτικό επίπεδο, οι αλλαγές επιτρέπουν στον νυν Πρόεδρο Ιμομάλι Ραχμόν να θέτει υποψηφιότητα για επανεκλογή επ' αόριστον. Ο Ραχμόν είναι πρόεδρος του Τατζικιστάν για σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα, επιδεικνύοντας, σύμφωνα με τους επικριτές, αυξημένη περιφρόνηση για τις θρησκευτικές ελευθερίες, την κοινωνία των πολιτών και τον πολιτικό πλουραλισμό τα τελευταία χρόνια.Tajikistan Approves Constitutional Changes Tightening Rahmon's Grip On Power Radio Free Europe/Radio Liberty, 24 Μαΐου 2016

Η μείωση του ορίου ηλικίας για την προεδρία επιτρέπει στον γιο του Ραχμόν να θέσει υποψηφιότητα, καθώς θα είναι 33 ετών στο τέλος της τρέχουσας θητείας του πατέρα του. Ο περιορισμός των θρησκευτικών κομμάτων επηρεάζει κυρίως το βασικό κόμμα της αντιπολίτευσης, το Κόμμα Ισλαμικής Αναγέννησης, το οποίο τέθηκε εκτός νόμου το 2015.Tajiks to vote in 'president-for-life' referendum Reuters, 10 Φεβρουαρίου 2016

Σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας, το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος είναι έγκυρο εάν εγκριθεί από περισσότερους από τους μισούς ψηφοφόρους.

 Παραπομπές 

*