Πολεοδομικό συγκρότημα Αθηνών - Πειραιώς

Πολεοδομικό Συγκρότημα Αθηνών – Πειραιώς 300x300εσ Γεωγραφία Είδος Αστική Περιοχή Χώρα Ελλάδα Γεωγραφική Ομάδα Αττική Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής Γεωγραφικό Διαμέρισμα Αττική Περιφέρεια Αττικής Περιφερειακές Ενότητες Κεντρικού Τομέα ΑθηνώνΒορείου Τομέα ΑθηνώνΔυτικού Τομέα ΑθηνώνΝοτίου Τομέα ΑθηνώνΠειραιώς Έδρα Αθήνα Έκταση 412,4 χλμ² Δημογραφία Μόνιμος Πληθυσμός (2021) 3.059.764 κάτοικοι

Το Πολεοδομικό Συγκρότημα Αθηνών – ΠειραιώςΤεύχος ΣΜΠΕ του ΠΕΠ Αττικής 2014-2010, σελ. 155: «...στο σύνολο της  «Λειτουργικής  Αστικής  Περιοχής», η οποία είναι ευρύτερη  των διοικητικών  ορίων των μεμονωμένων Δήμων και οριοθετείται ως πολεοδομικό  συγκρότημα  Αθηνών – Πειραιώς» είναι μία μεγάλη αστική περιοχή στην Αττική, η οποία περιλαμβάνει την Αθήνα, τον Πειραιά και τα προάστιά τους. Εκτείνεται κατά κύριο λόγο στο Λεκανοπέδιο Αττικής. Σύμφωνα με το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα (Π.Ε.Π.) Αττικής βρίσκεται εντός των διοικητικών ορίων πέντε Περιφερειακών Ενοτήτων της Περιφέρειας Αττικής: Κεντρικού Τομέα Αθηνών, Νοτίου Τομέα Αθηνών, Βορείου Τομέα Αθηνών, Δυτικού Τομέα Αθηνών και Πειραιώς.Τεύχος ΣΜΠΕ του ΠΕΠ Αττικής 2014-2010, σελ. 1-2: «Η  «Περιφέρεια  Πρωτευούσης» περιλαμβάνει το πολεοδομικό  συγκρότημα  της  Αθήνας [...]. Με βάση τη διοικητική διάρθρωση του Καλλικράτη, η υποενότητα αυτή συγκροτείται από τις Περιφερειακές Ενότητες  (ΠΕ):  Κεντρικού  Τομέα Αθηνών, Βόρειου Τομέα Αθηνών, Νότιου Τομέα Αθηνών, Δυτικού Τομέα Αθηνών και Πειραιά. Με παρόμοια σημασία, απαντούν συχνά και οι όροι «Ευρύτερη Περιοχή Αθηνών» και «Πολεοδομικό Συγκρότημα Πρωτευούσης».

 Άλλοι όροι για την περιοχή 
Ένας όρος, ο οποίος αναφέρεται στην ευρύτερη περιοχή της πρωτεύουσας (Αθήνα, Πειραιάς και προάστιά τους) κι έχει ευρεία χρήση σε κείμενα νομικής φύσης, είναι ο όρος «Περιοχή Τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης». Ο όρος αυτός αναφέρεται σε περιοχή παλαιότερης διοικητικής διαίρεσης, η οποία περιελάμβανε 47 Δήμους και τρεις Κοινότητες.

Σύμφωνα με τον Οργανισμό Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών (Ο.Α.Σ.Α.), η «Ευρύτερη Περιοχή Αθηνών» περιλαμβάνει τις όμορες περιοχές του Δήμου Αθηναίων, συν μερικές ακόμη. Συγκεκριμένα, τους Δήμους (με την διοικητική διαίρεση που ίσχυε το 2005) Βύρωνος, Καισαριανής, Ζωγράφου, Παλαιού Ψυχικού, Νέου Ψυχικού, Φιλοθέης, Χολαργού, Χαλανδρίου, Γαλατσίου, καθώς και τμήματα των Δήμων Νέας Χαλκηδόνος, Περιστερίου, Ταύρου, Καλλιθέας, Δάφνης και Υμηττού. 

Πολύ πιο εκτεταμένος των παραπάνω ήταν ο ορισμός της «Ευρύτερης Περιοχής Αθήνας» στο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας (Ρ.Σ.Α.) του 1985. Περιλάμβανε το «Ηπειρωτικό Τμήμα», δηλαδή το σύνολο της Αττικής μαζί με τη Μακρόνησο, και το «Νησιωτικό Τμήμα» («Νησιωτική Αττική»), δηλαδή τη νησιωτική ζώνη της Νομαρχίας Πειραιά, συμπεριλαμβανομένης της Τροιζηνίας, αλλά χωρίς τα Κύθηρα.Βλ. N.1515/1985, Τεύχος ΣΜΠΕ του ΠΕΠ Αττικής 2014-2010, σελ. 156: «Η  Περιφέρεια  Αττικής  έχει  συνολικό  πληθυσμό  3.812.330  εκ  των  οποίων  2.625.090  (69%) κατοικούν  στο  πολεοδομικό  συγκρότημα  Αθηνών  Πειραιώς.»

 Χωροταξικές δομές 
+Πολεοδομικό συγκρότημα Αθηνών - ΠειραιώςΠεριφερειακές Ενότητες:Κεντρικός Τομέας:σύνδεσμος=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Athens_aglomeration.svg|400x400εσ
Από χωροταξική άποψη, όπως αναφέρεται στο νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας – Αττικής (2014), το Αστικό Συγκρότημα Αθηνών – Πειραιώς αποτελεί το κέντρο του αστικού χώρου της Αττικής.Βλ. Ν.4277/2014 «Νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας - Αττικής και άλλες διατάξεις», ΦΕΚ A 156/1.08.2014, σελ. 4904 (άρθρο 7). Εθνικό Τυπογραφείο. Ανακτήθηκε στις 6.04.2017. Στο Σχέδιο αυτό, γίνεται λόγος για τη Χωρική Ενότητα Αθηνών – Πειραιώς, η οποία παραμένει η κύρια περιοχή συγκέντρωσης πληθυσμού και δραστηριοτήτων και ιδιαίτερα μητροπολιτικών λειτουργιών, με συνεχή οικιστικό ιστό. Η Χωρική Ενότητα Αθηνών – Πειραιώς υποδιαιρείται στις ακόλουθες Υπό–Ενότητες:Βλ. Ν.4277/2014 «Νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας - Αττικής και άλλες διατάξεις», ΦΕΚ A 156/1.08.2014, σελ. 4904 (άρθρο 8). Εθνικό Τυπογραφείο. Ανακτήθηκε στις 6.04.2017.
 Κεντρικής Αθήνας, με τους Δήμους Αθηναίων, Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνος, Γαλατσίου, Ζωγράφου, Καισαριανής, Βύρωνος, Ηλιουπόλεως και Δάφνης – Υμηττού.  
 Βόρειας Αθήνας, με τους Δήμους Πεντέλης, Κηφισιάς, Μεταμορφώσεως, Λυκόβρυσης – Πεύκης, Αμαρουσίου, Φιλοθέης – Ψυχικού, Παπάγου – Χολαργού, Νέας Ιωνίας, Ηρακλείου, Βριλησσίων, Αγίας Παρασκευής και Χαλανδρίου.
 Νότιας Αθήνας, με τους Δήμους Γλυφάδας, Ελληνικού – Αργυρούπολης, Αλίμου, Νέας Σμύρνης, Μοσχάτου – Ταύρου, Καλλιθέας, Παλαιού Φαλήρου και Αγίου Δημητρίου.
 Δυτικής Αθήνας, με τους Δήμους Αιγάλεω, Περιστερίου, Πετρουπόλεως, Χαϊδαρίου, Αγίας Βαρβάρας, Ιλίου και Αγίων Αναργύρων – Καματερού.
 Πειραιά, που περιλαμβάνει τους Δήμους Πειραιώς, Κορυδαλλού, Νίκαιας – Αγίου Ιωάννη Ρέντη, Κερατσινίου – Δραπετσώνας και Περάματος.

Η Ευρύτερη Περιοχή της πόλης του Πειραιά, που αποτελείται από τον ομώνυμο δήμο και ακόμα τέσσερεις δήμους (σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης»), αν και συνήθως αναφέρεται ως μέρος του νοτιοδυτικού τμήματος του Π.Σ. Αθηνών – Πειραιώς (ή Π.Σ. Πρωτεύουσας),«Ο Πειραιάς. Η πόλη». Δήμος Πειραιά. Ανακτήθηκε στις 17-02-2017.Μιχαήλ Σταματελάτος, Φωτεινή Βάμβα-Σταματελάτου (2001). Eπίτομο γεωγραφικό λεξικό της Ελλάδος, Αθήνα: Ερμής, σελ. 600. ISBN 960-320-133-2. έχει βιβλιογραφικές αναφορές και ως διακριτό πολεοδομικό συγκρότημα στο πλαίσιο της «Μείζονος Πρωτευούσης» ή της «Περιφέρειας Πρωτευούσης».«Ο Πειραιεύς του 1967». Αναδημοσίευση από το Σπύρου Δημητράκου (1967). Γεωγραφία, Άτλας παγκόσμιος: Ελλάς (Εκδόσεις Δέλτα). Ανακτήθηκε στις 6.04.2017. 

Η Ευρύτερη Περιοχή Αθηνών – Πειραιώς δεν πρέπει να συγχέεται με τη Μητροπολιτική Περιοχή Αθήνας, της οποίας αποτελεί μέρος.Μητροπολιτική περιοχή Αττικής

 Δήμοι του Π.Σ. Αθηνών – Πειραιώς 
 Δήμος Έδρα Δημοτικές Ενότητες Μόνιμος Πληθυσμός (2021) Έκταση (km²)Πυκνότητα ανά km² Περιφερειακή Ενότητα Αθηναίων Αθήνα Αθηναίων 643.452 3916.499 Κεντρικού Τομέα Αθηνών Βύρωνος Βύρωνας Βύρωνος 59.134 9,26.428 Γαλατσίου Γαλάτσι Γαλατσίου 57.909 414.477 Δάφνης – Υμηττού Δάφνη Δάφνης, Υμηττού 33.886 2,414.119 Ζωγράφου Ζωγράφου Ζωγράφου 69.874 8,58.220 Ηλιουπόλεως Ηλιούπολη Ηλιουπόλεως 76.730 12,76.042 Καισαριανής Καισαριανή Καισαριανής 26.269 7,83.368 Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνος Νέα Φιλαδέλφεια Νέας Φιλαδέλφειας, Νέας Χαλκηδόνος 34.958 3,79.448 Αμαρουσίου Μαρούσι Αμαρουσίου 71.830 12,95.568 Βορείου Τομέα Αθηνών Αγίας Παρασκευής Αγία Παρασκευή Αγίας Παρασκευής 62.147 7,97.867 Βριλησσίων Βριλήσσια Βριλησσίων 32.417 3,98.312 Ηρακλείου Ηράκλειο Ηρακλείου 50.494 4,610.977 Κηφισιάς Κηφισιά Κηφισιάς, Εκάλης, Νέας Ερυθραίας 72.878 35,12.076 Λυκόβρυσης – Πεύκης Πεύκη Πεύκης, Λυκοβρύσεως 30.998 4,17.560 Μεταμορφώσεως Μεταμόρφωση Μεταμορφώσεως 30.174 5,55.486 Νέας Ιωνίας Νέα Ιωνία Νέας Ιωνίας 64.611 4,315.026 Παπάγου – Χολαργού Χολαργός Χολαργού, Παπάγου 45.266 7,36.201 Πεντέλης Μελίσσια Μελισσίων, Νέας Πεντέλης, Πεντέλης 35.610 36,1986 Φιλοθέης – Ψυχικού Ψυχικό Ψυχικού, Νέου Ψυχικού, Φιλοθέης 27.636 6,14.530 Χαλανδρίου Χαλάνδρι Χαλανδρίου 77.102 10,87.139 Περιστερίου Περιστέρι Περιστερίου 133.630 10,113.231 Δυτικού Τομέα Αθηνών Αγίας Βαρβάρας Αγία Βαρβάρα Αγίας Βαρβάρας 26.759 2,411.150 Αγίων Αναργύρων – Καματερού Άγιοι Ανάργυροι Αγίων Αναργύρων, Καματερού 61.462 9,26.681 Αιγάλεω Αιγάλεω Αιγάλεω 65.831 6,510.128 Ιλίου Ίλιον Ιλίου 84.004 9,39.033 Πετρουπόλεως Πετρούπολη Πετρουπόλεως 60.146 6,88.845 Χαϊδαρίου Χαϊδάρι Χαϊδαρίου 47.051 22,72.072 Καλλιθέας Καλλιθέα Καλλιθέας 97.616 4,820.337 Νοτίου Τομέα Αθηνών Αγίου Δημητρίου Άγιος Δημήτριος Αγίου Δημητρίου 71.664 514.333 Αλίμου Άλιμος Αλίμου 43.174 5,97.318 Γλυφάδας Γλυφάδα Γλυφάδας 89.597 25,43.527 Ελληνικού – Αργυρούπολης Αργυρούπολη Αργυρούπολης, Ελληνικού 50.027 15,43.249 Μοσχάτου – Ταύρου Μοσχάτο Μοσχάτου, Ταύρου 39.661 4,58.814 Νέας Σμύρνης Νέα Σμύρνη Νέας Σμύρνης 72.853 3,520.815 Παλαιού Φαλήρου Παλαιό Φάληρο Παλαιού Φαλήρου 64.863 4,614.101 Πειραιώς Πειραιάς Πειραιώς 168.151 10,915.427 Πειραιώς Κερατσινίου – Δραπετσώνας Κερατσίνι Κερατσινίου, Δραπετσώνας 89.536 9,39.628 Κορυδαλλού Κορυδαλλός Κορυδαλλού 61.248 4,314.244 Νίκαιας – Αγίου Ιωάννη Ρέντη Νίκαια Νίκαιας, Αγίου Ιωάννου Ρέντη 103.488 11,29.240 Περάματος Πέραμα Περάματος 25.628 14,71.743

 Πληθυσμιακά στοιχεία 
Το Π.Σ. Αθηνών – Πειραιώς έχει πληθυσμό 3.059.764 κατοίκων, ο οποίος αντιστοιχεί στο 80,2% του πληθυσμού της Περιφέρειας Αττικής. Περιλαμβάνει ορισμένους από τους πολυπληθέστερους Δήμους της Ελλάδας. Επιπλέον, όπως φαίνεται και στον ακόλουθο πίνακα, περιλαμβάνει τους 2 πιο πυκνοκατοικημένους δήμους της Ελλάδας (με την υψηλότερη πυκνότητα πληθυσμού), καθώς και 8 από τους 10 πιο πυκνοκατοικημένους στην επικράτεια, σύμφωνα με την απογραφή του 2021 από την Ελληνική Στατιστική Αρχή.
 Φωτογραφικό υλικό - Χάρτες 

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 
  Πρόσβαση από σελίδα του ιστοτόπου του ΠΕΠ Αττικής  με τα αρχεία της ΣΜΠΕ.

Κατηγορία:Αθήνα
Κατηγορία:Πειραιάς