Εκλογές στη Λιθουανία

Στη Λιθουανία διεξάγονται εκλογές για πρόεδρο  κάθε 5 χρόνια και για κοινοβούλιο κάθε 4 χρόνια. Το κοινοβούλιο (Lietuvos Respublikos Seimas) έχει 141 μέλη, τα οποία εκλέγονται από το λαό για τετραετή θητεία. Εξ αυτών, τα 71 εκλέγονται σε μονοεδρικές περιφέρειες και 70 εκλέγονται με αναλογική. Στη χώρα λειτουργεί το πολυκομματικό σύστημα και συχνότερες είναι οι κυβερνήσεις συνασπισμού.
 Προεδρικές εκλογές 
 Πρόσφατες (2024) 

Ο Γκιτάνας Ναουσέντα επανεξελέγη στις προεδρικές εκλογές του 2024.

 Προηγούμενες προεδρικές εκλογές 
 1993 
Οι πρώτες προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στη Λιθουανία στις 14 Φεβρουαρίου 1993.Ντίτερ Νόλεν & Philip Stöver (2010) Elections in Europe: A data handbook, p1201  Ήταν οι πρώτες προεδρικές εκλογές σύμφωνα με το νέο Σύνταγμα του Οκτωβρίου 1992 και οι πρώτες άμεσες προεδρικές εκλογές στην ιστορία της χώρας.

Ο υπηρεσιακός πρόεδρος Αλγκίρντας Μπραζάουσκας, πρώην πρώτος γραμματέας του Κομουνιστικού Κόμματος Λιθουανίας και ηγέτης του LDDP, κέρδισε πάνω από 60% των ψήφων, αρκετό για να νικήσει χωρίς δεύτερο γύρο. Ο δεύτερος σε ψήφους ήταν ο Στάσις Λοζοράιτις, τζούνιορ, ανεξάρτητος υποψήφιος υποστηριζόμενος από το κίνημα Sąjūdis και άλλα πολιτικά κόμματα. Αυτές οι προεδρικές εκλογές είχαν τον μικρότερο αριθμό υποψηφίων μέχρι σήμερα.

 1997-98 
Οι προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν τον Δεκέμβριο του 1997 και τον Ιανουάριο του 1998. Ο Αρτούρας Παουλάουσκας τερμάτισε πρώτος στον πρώτο γύρο στις 21 Δεκεμβρίου 1997 με σημαντική διαφορά, ενώ ο Βάλντας Αντάμκους τερμάτισε δεύτερος, αλλά κανένας από τους δύο δεν έλαβε την πλειοψηφία των ψήφων. Ο Αντάμκους νίκησε τον Παουλάουσκας στον δεύτερο γύρο, που πραγματοποιήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 1998. Με διαφορά ψήφων 0,74%, αποτελεί το πιο οριακό αποτέλεσμα στην ιστορία των προεδρικών εκλογών στη Λιθουανία από το 1993.

 2002-03 
Προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στις 22 Δεκεμβρίου 2002, με δεύτερο γύρο στις 5 Ιανουαρίου 2003. Ο πρόεδρος Βάλντας Αντάμκους διεκδίκησε την επανεκλογή του μαζί με δεκαέξι άλλους υποψηφίους, το μεγαλύτερο πεδίο υποψηφίων προέδρων στην ιστορία της χώρας. Παρά το γεγονός ότι ο Αντάμκους είχε μεγάλη διαφορά από τον πιο κοντινό του αντίπαλο, Ρολάντας Πάκσας του Κόμματος Φιλελεύθερων Δημοκρατών (LDP), στον πρώτο γύρο των εκλογών,[https://www.electionguide.org/elections/id/1881/
 Republic of Lithuania: Election for President] IFES Election Guide ο Πάκσας νίκησε τον Αντάμκους στον δεύτερο γύρο με 54,71% των ψήφων.[https://www.electionguide.org/elections/id/1884/
 Republic of Lithuania: Election for President] IFES Election Guide

Οι εκλογές θεωρούνται μία από τις σημαντικότερες προεδρικές εκλογές στην ιστορία της Λιθουανίας από το 1990. Η νίκη του Πάκσας και η επακόλουθη καθαίρεση το 2004 οδήγησαν στην άνοδο του κόμματος Τάξη και Δικαιοσύνη.

 2004 
Οι προεδρικές εκλογές του 2004 διενεργήθηκαν παράλληλα με τις ευρωπαϊκές εκλογές.

Ο πρόεδρος Πάκσας καθαιρέθηκε για φερόμενη διαρροή απόρρητου υλικού και για τη χορήγηση ιθαγένειας στον Ρώσο επιχειρηματία Jurij Borisov σε αντάλλαγμα για οικονομική στήριξη. Το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφάσισε ότι ο Πάκσας δεν μπορούσε να διεκδικήσει εκ νέου την προεδρία. Σύμφωνα με το σύνταγμα, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, Αρτούρας Παουλάουσκας, έγινε υπηρεσιακός πρόεδρος μέχρι τη διεξαγωγή νέων εκλογών.

Στον πρώτο γύρο στις 13 Ιουνίου, ο πρώην πρόεδρος Βάλντας Αντάμκους προηγούνταν στην καταμέτρηση των ψήφων από την πρώην πρωθυπουργό Καζιμίρα Προυνσκιένε. Ο Αντάμκους νίκησε την Προυνσκιένε στον δεύτερο γύρο στις 27 Ιουνίου.

 2009 
Προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στις 17 Μαΐου του 2009. Η Ντάλια Γκριμπαουσκάιτε, ανεξάρτητη υποψήφια και επίτροπος της ΕΕ, αναδείχθηκε νικήτρια από τον πρώτο γύρο, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις έξω από τα εκλογικά τμήματα, με ποσοστό 68,18%Balsavimo rezultatai έναντι 8% για τον σοσιαλδημοκράτη Άλγκιρντας Μπουτκεβίσιους και 5% για την Καζιμίρα Προύνσκιενε, πρώην πρωθυπουργό.   H Σημερινή, 17 Μαΐου 2009. Η Γκριμπαουσκάιτε έγινε η πρώτη εκλεγμένη γυναίκα-πρόεδρος της χώρας, καθώς με καταμετρημένο το 75% των ψήφων, εξασφάλισε τα δύο τρίτα των ψήφων, με συμμετοχή 51%, αρκετή για την αποφυγή της διεξαγωγής δευτέρου γύρου.

 Πρόεδρος, 17 Μαΐου 2009
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|Υποψήφιοι - Κόμματα
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Ψήφοι
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|%
|-
|align=left valign=top|Ντάλια Γκριμπαουσκάιτε – Ανεξάρτητη
|949.357
|valign="top"|69,08%
|-
|align=left valign=top| Άλγκιρντας Μπουτκεβίτσιους – Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Λιθουανίας
|162.549
|valign="top"|11,83%
|-
|align=left valign=top| Βαλεντίνας Μαζουρόνις – Τάξη και Δικαιοσύνη
|84.629
|valign="top"|6,16%
|-
|align=left valign=top| Βάλντεμαρ Τομασέφσκι – Εκλογική Δράση των Πόλων στη Λιθουανία
|65.161
|valign="top"|4,74%
|-
|align=left valign=top| Καζιμίρα Προύνσκιενε – Αγροτική Λαϊκή Ένωση της Λιθουανίας 
|53.686
|valign="top"|3,91%
|-
|align=left valign=top| Λορέτα Γκραουζινιένε – Εργατικό Κόμμα
|49.667
|valign="top"|3,61%
|-
|align=left valign=top| Τσέσλοβας Γιεζέρσκας – Ανεξάρτητος
|9.176
|valign="top"|0,6/%
|-
|align=left style="background-color:#E9E9E9"|Έγκυρα ψηφοδέλτια
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|1.374.216
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|98,73%
|-
|align=left style="background-color:#E9E9E9"|Άκυρα
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|17.634
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|1,27%
|-
|align=left style="background-color:#E9E9E9"|Σύνολο ψήφων (συμμετοχή 51,71%)
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|1.391.850
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|—
|-
|align=left colspan=3|Πηγή: VRK
|}

 2014 

Η Ντάλια Γκριμπαουσκάιτε επανεξελέγη πρόεδρος στις εκλογές του 2014.

 2019 

Ο Γκιτάνας Ναουσέντα κέρδισε τις προεδρικές εκλογές του 2019 και ορκίστηκε πρόεδρος στις 12 Ιουλίου 2019.

 Βουλευτικές εκλογές 

 Πρόσφατες βουλευτικές εκλογές (2024) 

 Προηγούμενες βουλευτικές εκλογές 
Βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν τα έτη 1920, 1922, 1923, 1926, 1936, 1940, 1947, 1951, 1955, 1959, 1963, 1967, 1971, 1975, 1980, 1985, 1990, 1992, 1996, 2000,  2004, 2008, 2012, 2016, 2020 και 2024.

  2008 
Οι βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στις 12 Οκτωβρίου 2008. Εξελέγησαν συνολικά 70 βουλευτές από λίστα κομμάτων με το αναλογικό σύστημα και 71 σε μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες (με απλή πλειοψηφία). Σε αυτές διεξήχθη και δεύτερος γύρος στις  26 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις εξόδου κανένα κόμμα δεν κατάφερε να εξασφαλίσει αυτοδυναμία, ενώ νικητές είναι οι Συντηρητικοί  (Ένωση της Πατρίδας), που έλαβαν ποσοστό 21% έναντι 14% του κόμματος Τάξης και Δικαιοσύνης του πρώην προέδρου της χώρας, Ρολάντας Πάκσας.Την ίδια ημέρα διεξήχθη δημοψήφισμα για το θέμα να παραταθεί ή όχι η λειτουργία του πυρηνικού σταθμού της Ιγκανλίνα, που κατασκευάστηκε τον καιρό που η Λιθουανία ήταν τμήμα της Σοβιετικής Ένωσης. Η ΕΕ ζητά το οριστικό κλείσιμο του σταθμού μέχρι το τέλος του 2009 και περιλήφθηκε σε σχετική συνθήκη ένταξης της χώρας στην Ένωση. Εξαιτίας χαμηλής συμμετοχής, το εν λόγω δημοψήφισμα κηρύχθηκε άκυρο in.gr ,Νίκη των Συντηρητικών χωρίς αυτοδυναμία δείχνουν τα exit poll στη Λιθουανία, 12 Οκτωβρίου  2008.  Η Κεντροδεξιά αναδείχθηκε νικήτρια των εκλογών έπειτα από τη διεξαγωγή και του δεύτερου γύρου.  Ο Άντριους Κουμπίλιους έγινε ο κύριος υποψήφιος για να διαδεχθεί τον έως τότε πρωθυπουργό, Γκεντίμινας Κιρκίλας. Στις 27 Νοεμβρίου του 2008 διορίστηκε πρωθυπουργός από το Κοινοβούλιο (Seimas). Έλαβε 89 ψήφους υπέρ, 27 κατά και υπήρχαν 16 αποχές.L.rytas A.Kubilius į premjerus - užtikrinta persvara  Retrieved στις 27 Νοεμβρίου 2008

 Αποτελέσματα 
 Βουλή (Seimas), 12 Οκτωβρίου και 26 Οκτωβρίου 2008.
|- align=center
!style="background-color:#E9E9E9" rowspan="2" |Κόμμα
!style="background-color:#E9E9E9" rowspan="2" |Ψήφοι(αναλογικά)
!style="background-color:#E9E9E9" rowspan="2" |%
!style="background-color:#E9E9E9" colspan="3" |έδρες
|-
!style="background-color:#E9E9E9" |αναλογικά
!style="background-color:#E9E9E9" |εκλογική περιφέρεια
!style="background-color:#E9E9E9" |σύνολο
|-
|align=left | Ένωση της Πατρίδας - Λιθουανοί Χριστιανοδημοκράτες (Tėvynės sąjunga - Lietuvos krikscionys demokratai)
|align="right" | 242.939
|align="right" | 19,69
|align="right" | 18
|align="right" | 26
|align="right" | 44
|-
|align=left | Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Λιθουανίας (Lietuvos socialdemokratų partija)
|align="right" | 144.675
|align="right" | 11,73
|align="right" | 10
|align="right" | 16
|align="right" | 26
|-
|align=left | Εθνικό Κόμμα Αναγέννησης (Tautos prisikėlimo partija)
|align="right" | 186.150
|align="right" | 15,09
|align="right" | 13
|align="right" | 3
|align="right" | 16
|-
|align=left | Τάξη και Δίκαιο (Tvarka ir teisingumas)
|align="right" | 156.559
|align="right" | 12,69
|align="right" | 11
|align="right" | 4
|align="right" | 15
|-
|align=left | Κίνημα των Φιλελευθέρων της Λιθουανικής Δημοκρατίας (Lietuvos Respublikos liberalų sąjūdis)
|align="right" | 70.549
|align="right" | 5,72
|align="right" | 5
|align="right" | 6
|align="right" | 11
|-
|align=left | Συνασπισμός Εργατικό Κόμμα + Νιάτα (Koalicija Darbo partija + jaunimas)
|align="right" | 111.017
|align="right" | 9,00
|align="right" | 8
|align="right" | 2
|align="right" | 10
|-
|align=left | Ένωση Φιλελευθέρων και του Κέντρου (Liberalų ir centro sąjunga)
|align="right" | 65.869
|align="right" | 5,34
|align="right" | 5
|align="right" | 3
|align="right" | 8
|-
|align=left | Εκλογική Δράση των Πόλων της Λιθουανίας (Lietuvos lenkų rinkimų akcija)
|align="right" | 59.222
|align="right" | 4,80
|align="right" | —
|align="right" | 3
|align="right" | 3
|-
|align=left | Λιθουανική Αγροτική Λαϊκή Ένωση (Lietuvos valstiečių liaudininkų sąjunga)
|align="right" | 46.109
|align="right" | 3,74
|align="right" | —
|align="right" | 3
|align="right" | 3
|-
|align=left | Νέα Ένωση (Σοσιαλφιλελεύθεροι) (Naujoji sąjunga (socialliberalai))
|align="right" | 44.935
|align="right" | 3,64
|align="right" | —
|align="right" | 1
|align="right" | 1
|-
|align=left | Fronto 
|align="right" | 39.966
|align="right" | 3,24
|align="right" | —
|align="right" | -
|align="right" | -
|-
|align=left | Νεαρή Λιθουανία (Jaunoji Lietuva)
|align="right" | 21.545
|align="right" | 1,75
|align="right" | —
|align="right" | -
|align="right" | -
|-
|align=left |Δημοκρατικό Κόμμα Πολιτών (Pilietinės demokratijos partija)
|align="right" | 13.758
|align="right" | 1,12
|align="right" | —
|align="right" | -
|align="right" | -
|-
|align=left | Ένωση των Ρώσων της Λιθουανίας (Lietuvos rusų sąjunga)
|align="right" | 11.323
|align="right" | 0,92
|align="right" | —
|align="right" | -
|align="right" | -
|-
|align=left | Λιθουανική Σοσιαλδημοκρατική Ένωση (Lietuvos socialdemokratų sąjunga)
|align="right" | 10.614
|align="right" | 0,86
|align="right" | —
|align="right" | -
|align="right" | -
|-
|align=left | Λιθουανικό Κόμμα Κεντρώων (Lietuvos centro partija'')
|align="right" | 8.645
|align="right" | 0,70
|align="right" | —
|align="right" | -
|align="right" | -
|-
|align=left | Ανεξάρτητοι
|align="right" | —
|align="right" | —
|align="right" | —
|align="right" | 4
|align="right" | 4
|- style="background-color:#E9E9E9"
|align=left |σύνολο (ποσοστό συμμετοχής 48,54%)
|width="75" |1.233.875
|100.00
|width="30" align="right" |70
|width="30" align="right" |71
|width="30" align="right" |141
|-
| colspan="6" | Πηγή: Εκλογική Επιτροπή της Λιθουανίας(πρώτος γύρος, δεύτερος γύρος)
|}

2012 

Έπειτα από τη διεξαγωγή των εκλογών του 2012, το Λιθουανικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα έγινε το μεγαλύτερο κόμμα στη Βουλή (Seimas) και νίκησε τον κεντροδεξιό συνασπισμό του Άντριους Κουμπίλιους. Οι Σοσιαλδημοκράτες σχημάτισαν κυβέρνηση συνασπισμού με το Εργατικό Κόμμα, την Τάξη και Δικαιοσύνη και την Εκλογική Δράση των Πόλων στη Λιθουανία.

 2016 

 2020 

 Δημοψηφίσματα 
 2012 
Στις 14 Οκτωβρίου 2012 διεξήχθη ένα συμβουλευτικό δημοψήφισμα για την κατασκευή ενός νέου πυρηνικού σταθμού.Ex-President Valdas Adamkus calls scheduled nuclear plant referendum a mockery 15 min, 7 Αυγούστου 2012.Η πρόταση καταψηφίστηκε από το 65% των ψηφοφόρων.

 2014 
Οι Λιθουανοί υπερψήφισαν σε ποσοστό 72% την πρόταση να απαγορευτεί η πώληση γης σε ξένους, σε δημοψήφισμα που έγινε στις Referendum on land sale in Lithuania to take place on 29th June The Baltic Course, 10-4-2014 Το δημοψήφισμα ωστόσο κηρύχτηκε άκυρο, καθώς η συμμετοχή ήταν μόλις 14,98%.Land sale ban referendum fails in Lithuania due to record-low turnout  Lithuania Tribune, 29-6-2014
ΕπιλογήΨήφοι%Υπέρ269.04972,83Κατά100.37527,17Άκυρα/λευκά10.754–Σύνολο380.178100Εγγεγραμμένοι/συμμετοχή2.538.43014,98Πηγή: VRK

 2019 

Ένα δημοψήφισμα για την τροποποίηση του συντάγματος διεξήχθη στις 12 Μαΐου 2019, όμως απέτυχε λόγω χαμηλής συμμετοχής.
VRK , VRK 

 2024 
Ένα συνταγματικό δημοψήφισμα διεξήχθη στη Λιθουανία στις 12 Μαΐου 2024, παράλληλα με τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών. Οι ψηφοφόροι κλήθηκαν να αποφασίσουν αν εγκρίνουν μια συνταγματική τροπολογία που θα επέτρεπε στους πολίτες της Λιθουανίας να έχουν διπλή υπηκοότητα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η πλειοψηφία των ψηφοφόρων (74,4%) ήταν υπέρ της πρότασης. Ωστόσο, η πρωτοβουλία απέτυχε να εγκριθεί λόγω ανεπαρκούς (59,5%) συμμετοχής.

 Παραπομπές