Χαράλαμπος (όνομα)

Το Χαράλαμπος είναι ελληνικό ανδρικό κύριο όνομα (όνομα βαφτιστικό).

 Ετυμολογία του ονόματος 
Το όνομα Χαράλαμπος (του Χαράλαμπου ή του Χαραλάμπου), από το μεταγενέστερο όνομα Χαραλάμπης (του Χαραλάμπους), από το χαρά και -λάμπης/-λάμπος (από το ρήμα λάμπω «λάμπω προς έξω φως, ακτινοβολώ»), «αυτός που λάμπει από χαρά».Γεώργιος Μπαμπινιώτης, Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας, Κέντρο Λεξικολογίας, Αθήνα 2005

 Διάδοση του ονόματος 
Το όνομα διαδόθηκε εκτεταμένως εξαιτίας της λατρείας που γνώρισε ο άγιος από τα μέσα του 17ου αι., όταν θεωρήθηκε προστάτης των πιστών από την πανούκλα, που εκείνα τα χρόνια ήταν έξαρση σε όλο τον ελλαδικό χώρο, ιδιαίτερα σε λιμάνια με έντονη κίνηση. Στα βενετοκρατούμενα μέρη η λατρεία του φαίνεται ότι συνυπήρξε στην αρχή με εκείνη του αγίου Ρόκκου, την οποία αντικατέστησε τελείως ύστερα από το τέλος της βενετικής κυριαρχίας. (Ως προστάτες από την πανούκλα λατρεύονταν και οι άγιοι Σπυρίδων, Αθανάσιος, Γεώργιος κ.ά., ενδεικτικό του μεγέθους του προβλήματος.) Σήμερα, σε μια προσπάθεια στατιστικής αποτίμησης της συχνότητας των ελληνικών ονομάτων, το όνομα Χαράλαμπος παρουσιάζεται ως το 56ο πιο συχνό όνομα (21ο ανάμεσα στα αντρικά), το Χαραλαμπία ως το 187ο πιο συχνό όνομα (123ο ανάμεσα στα γυναικεία).Χάρης Φουνταλής, «Ελληνικά ονόματα (και ολίγη από στατιστική)» 

 Ονομαστική εορτή 
Στις 10 Φεβρουαρίου, ημέρα κατά την οποία η Ορθόδοξη και η Καθολική Εκκλησία τιμούν τη μνήμη αγίου Χαραλάμπους.«Συναξαριστής» Ιερομάρτυρος Χαραλάμπους του θαυματουργού (†202).«Santi Caralampo, Porfirio e Bapto Martiri» στο Santi e Beati. Στα συναξάρια ο άγιος εμφανίζεται ως Χαραλάμπης (†202) από τη Μαγνησία του ΜαιάνδρουΓια την ταύτιση με τη Μαγνησία την προς Μαιάνδρω, βλ. Βίκτωρ Ματθαίου, Ὁ Μέγας Συναξαριστὴς τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, Β΄, μήν Φεβρουάριος, Αθήνα 1964, σσ. 262–263, σημ. 2 και σσ. 267–268, σημ. 1, στο οποίο, ανάμεσα στις πιθανές Μαγνησίες, επιλέγεται η Μαγνησία του Μαιάνδρου, όπου κοντά της και η Αντιόχεια που αναφέρεται στο βίο. της Μικράς Ασίας.

 Τύποι του ονόματος της κοινής 
Χαράλαμπος, παράλληλος τύπος: Χαραλάμπης.
 Λάμπης, καθημερινός τύπος, κοινός σε όλη την Ελλάδα, από αφαίρεση (στην Πελοπόννησο το Λάμπης μπορεί να συγχέεται με το Ευλάμπιος).
 Μπάμπης, καθημερινός τύπος, κοινός σε όλη την Ελλάδα
 Χάρης, καθημερινός τύπος, κοινός σε όλη την Ελλάδα (το Χάρης μπορεί να προέρχεται και από άλλα ονόματα, Χαρίσιος, Θεοχάρης, Χαρίλαος, π.χ. Χάρης = Χαρίλαος Γραμμός, ο παλαίμαχος ποδοσφαιριστής κτλ.)
 Χαραμπέ, συνηθισμένος τύπος στην ακαδημία.

 Διαλεκτικοί τύποι 
 Χαράλαμπους, Χαραλαμπάκ’ς, στη Σκιάθο.Γεώργιος Α. Ρήγας, Σκιάθου λαϊκός πολιτισμός, τχ. 3, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 1968, σ. 219.
 Λάμπος, Λαμπής, στις Σαράντα Εκκλησιές της Θράκης.Σταμάτιος Β. Ψάλτης, Θρακικά, ή Μελέτη περί του γλωσσικού ιδιώματος της πόλεως Σαράντα Εκκλησιών, Αθήνα 1905, σ. 143.
 Λιάμπος, στη Θεσπρωτία·Αθανάσιος Χ. Μπούτουρας, Τὰ νεοελληνικὰ κύρια ὀνόματα ἱστορικῶς καὶ γλωσσικῶς ἑρμηνευόμενα, Αθήνα 1912, σ. 84.
 Λαμπέτης, στην Κυνουρία.Αθανάσιος Χ. Μπούτουρας, ό.π.
 Χάμπος, Χαμπούστης, υποκοριστικό, στα Βρέσθενα Λακωνίας.
 Χαραλαμπέτιν, Λαμπής, Χαμπής, Χάμπος, Πάμπος, στην Κύπρο.
 Χαρελέμης, στη Σινασό Καππαδοκίας.Ι. Σαραντίδης Αρχέλαος, Η Σινασός, Αθήνα 1899, σ. 201.
 Χαραλαμπούσης, Χαραλαμπούσιος και Μπούσιος, συντομευμένος τύπος από αφαίρεση.
 Χαραμπέ, συντομευμένος τύπος από αφαίρεση.

 Γυναικείος τύπος του ονόματος 
 Χαραλαμπία, τύπος κοινός σε όλη την Ελλάδα.

 Το όνομα Χαράλαμπος σε άλλες γλώσσες 
 αγγλικά: Charalambos
 ρουμανικά: Haralambie, Haralamb
 σλαβομακεδονικά: Харалампиј (Χαραλάμπι), Харалампие
 αλβανικά: Harallamb
 ρωσικά: Харала́мпий (Χαραλάμπι)«харлампий» στο gramota
 βουλγαρικά: Хараламби (Χαραλάμπι)
 σερβικά: Харалампије (Χαραλάμπι)
 γαλλικά: Charalampe,«Charalampe» στο Αντώνιος Ηπίτης, Λεξικόν Ελληνογαλλικόν και Γαλλοελληνικόν, τμ. γ΄ Charalampias«Charalampos» στο nominis.cef.fr
 πολωνικά: Haralampiusz, θηλ. Haralampia
 ιταλικά: Charalampos, Caralampo«Santi Caralampo, Porfirio e Bapto Martiri», ό.π.
 τσεχικά: Charalambos

 Άγιοι 
Χαραλάμπης, ιερομάρτυς, η Ορθόδοξη και η Καθολική Εκκλησία  τιμούν τη μνήμη του στις 10 Φεβρουαρίου.Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού, Εκδόσεις Δόμος, Αθήνα 2005.«Santi Caralampo, Porfirio e Bapto», ό.π.
 Χαραλάμπης, μάρτυς, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 31 Μαΐου.Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π.
 Χαραλάμπης, μάρτυς, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 17 Σεπτεμβρίου.Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Σημειώσεις

Κατηγορία:Ανδρικά ελληνικά ονόματα
Κατηγορία:Αγιωνύμια
Κατηγορία:Μεταγενέστερα ονόματα