Αρκουδίλας

Ο Αρκουδίλας είναι δασική περιοχή της νότιας Κέρκυρας. 

 Τοποθεσία 
Στο νότιο άκρο του νησιού Κέρκυρας, πάνω από το ακρωτήρι Ασπρόκαβος και αφήνοντας πίσω τον οικισμό του Κάβου, μέσα από πυκνή βλάστηση και απόσταση δύο χιλιομέτρων περίπου βρίσκεται ο λόφος της Παναγιάς του Αρκουδίλα. 

Η βλάστηση γίνεται πιο πυκνή και τη θέση των ελαιώνων, που δεν λείπουν, παίρνουν ψηλά άγρια δέντρα και αρκετοί ψηλοί θάμνοι. Από τον λόφο φαίνεται όλη η περιοχή γύρω από τον Κάβο και ακόμα μακρύτερα, έως το νησί των Παξών.

 Ονομασία 
Το όνομα Αρκουδίλας, καθώς υποστηρίζουν νεότεροι ιστορικοί, το πήρε η περιοχή από το αρκουδόβατο, κοινή ονομασία του φυτού σμίλαξ η τραχεία, είδους βελανιδιάς, ή του φυτού αρκουδοπούρναρο, κοινή ονομασία του φυτού ελαιόπρινου του οξύφυλλου, είδους πουρναριού. Και τα δύο φυτά φύονται στην ευρύτερη περιοχή της Λευκίμμης. 

Δεν προέρχεται από αρκούδες, που είναι απίθανο να υπήρχαν στην περιοχή. 

Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, η ονομασία είναι σύνθεση των λέξεων άκρον + δήλον, που σημαίνει φανερό, με αναγραμματισμό των κ και ρ του πρώτου συνθετικού. 

Λαμβάνοντας υπόψιν και την γραφή του τοπωνυμίου ως Αρκοδίλλας ή Αρκοδήλας σε ιστορικές πηγές, μπορεί να είναι σύνθετο των λέξεων άρκος, που σημαίνει τόπο άμυνας, και δήλον, χώρος δηλαδή κατάλληλος για άμυνα.

Υπάρχει και μια θεωρία ότι το όνομα προήρθε από τους Γάλλους, καθώς Arc del Isle στα γαλλικά σημαίνει Αψίδα του Νησιού.

 Ιστορία 
Το δάσος του Αρκουδίλα καταλαμβάνει έκταση 250 στρεμμάτων περίπου με πολύ πλούσια βλάστηση (κυπαρίσσια, σκινάρια, κουμαριές κ.λ.π. ).

Μέσα στο δάσος και στην κορυφή του λόφου είναι κτισμένη η Παναγία του Αρκουδίλα ή Παναγιά η Αψηλή, η οποία προϋπάρχει του 1511. 

Το δάσος του Αρκουδίλα δόθηκε στην οικογένεια Κ(ου)αρτάνου από τη Γερουσία των Ενετών σαν τιμάριο. 

Ήταν αστική οικογένεια της εποχής, με τίτλο ευγενείας από τον 15ο αιώνα, γραμμένη στο Λίμπρο ντ' Όρο. Το οικόσημο της οικογένειας αποτελείται από θυρεό, ο οποίος φέρει ανάγλυφο σκαλισμένο σε πέτρα, κεφαλή λέοντος (εν βρυχηθμώ), δείγμα της ισχύος της οικογένειας. Πάνω από το κεφάλι του λιονταριού υπάρχουν ανάγλυφα και ένα ρόδο, σήμα της Άνοιξης, ένα στάχυ, σήμα του Καλοκαιριού, και ένα σταφύλι, σήμα του Φθινοπώρου. Είναι χαρακτηριστικό πως στο οικόσημο δεν απεικονίζεται η τέταρτη εποχή, δηλαδή ο Χειμώνας, ο οποίος χαρακτηρίζεται από δριμείς καιρικές συνθήκες, φτώχειας κ.λ.π, από εκεί πήρε το όνομά της και η οικογένεια.

 Μοναστήρι 
Λέγεται ότι το μοναστήρι ίδρυσε η αδερφή της αρχόντισσας που έχτισε και το μοναστήρι της Κυράς της Κοκκινάδας του 16ου αιώνα. Σύμφωνα με άλλες πηγές το μοναστήρι έκτισαν οι γιοί του Βαρλαάμ Καποδίστρια μαζί με το γειτονικό της Κυράς των Αγγέλων γύρω στο 1700.

Το μοναστήρι πρέπει να ανακαινίστηκε ή ολοκληρώθηκε το έτος 1710, σύμφωνα με το σκαλιστό οικόσημο στο καμπαναριό όπου επέχει θέση εισόδου. Το καμπαναριό είναι στυλ μπαρόκ και ακολουθεί τον τύπο της κερκυραϊκής ναοδομίας.

Από τη δεξιά μεριά του καμπαναριού υπάρχει τοίχος (Μάντρα) καθώς και στην αριστερή πλευρά υπάρχει είδος οχύρωσης (πολεμίστρες).

Στη βόρεια πλευρά του ναού υπάρχει πετρόχτιστο πηγάδι. Στο νοτιότερο άκρο υπάρχει ένα παλιό πυροβολείο από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το Μοναστήρι του Αρκουδίλα σήμερα είναι ερειπωμένο και εγκαταλελειμμένο. Παρά τις προσπάθειες των ιδιοκτητών, υφίσταται κλοπές και βανδαλισμούς. Είναι ανακηρυγμένο ιστορικό διατηρητέο μνημείο από το 1986.

 Πύργος 
Στη συνέχεια σαν προέκταση του περιτειχίσματος υπάρχει διώροφο πυργωτό κτίσμα με την ονομασία Duris, πιθανόν από το αγγλικό τορ. Είναι δε σε τέτοια θέση, που αποτελούσε την οχύρωση του Μοναστηριού και που προφύλασσε το χώρο από επιδρομές πειρατών και άλλων εισβολέων. Το άνω μέρος του ήταν, όπως φαίνεται από την κατασκευή του, χώρος κατοικίας των ιδιοκτητών ή μοναχών, διαθέτοντας τζάκι. Η άνοδος και η κάθοδος γινόταν από μια πετρόχτιστη σκάλα μέσω ενός καταπέλτη ξύλινης κατασκευής με σχοινιά και καρούλια, ο οποίος προστάτευε τους άνω μοναχούς ή ιδιοκτήτες από επιδρομές. Το κάτω μέρος, το ισόγειο, χρησίμευε για την αποθήκευση αγαθών, όπως κρασί, λάδι κ.λ.π. Από την ανατολική πλευρά του πύργου, στο ανώγειο και δίπλα από το τζάκι, για καμουφλάζ, υπήρχε μυστική κάθοδος (τούνελ) με σκαλιά που κατέληγε στην παραλία κάτω από τον λόφο προφανώς για την απομάκρυνση και σωτηρία αυτών που κατοικούσαν στο μοναστήρι.

Σήμερα, μετά την κατακρήμνιση των κτηρίων, εμφανή ίχνη δεν υπάρχουν. Από την βορειοδυτική πλευρά υπήρχε διώροφη οικοδομή με αμφίπλευρη κατασκευή σκάλας (Μπότσο), όπου αποτελούσε την κύρια είσοδο. Το κτήριο χρησίμευε για φιλοξενία των πανηγυριστών και κατοικία των ιδιοκτητών κατά την ημέρα του εορτασμού της 15ης Αυγούστου (Κοίμησης της Θεοτόκου), που πανηγύριζε η Μονή. Όταν η Μονή ήταν στην ακμή της, οι πιστοί ανέβαιναν το λόφο στη γιορτή με άλογα στολισμένα με καλαίσθητα χεράμια και κουβέρτες, υφασμένα στους τότε αργαλειούς. Τις απογευματινές ώρες ακολουθούσε μεγάλο λαϊκό πανηγύρι. 

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 ΑΥΛΙΑΝΟΣ Ν., ΧΛΩΜΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ, ΙΣΤΟΡΙΑ, 1989
Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Κέρκυρας