Αθανάσιος (όνομα)

Αθανάσιος, ελληνικό αντρικό όνομα προσώπου (βαφτιστικό όνομα).
Ετυμολογία
Το όνομα από το μεταγενέστερο Ἀθανάσιος, από το αρχαιοελληνικό ἀθανασία (< ἀ- θάνατος).Γεώργιος Μπαμπινιώτης, Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας, Κέντρο Λεξικολογίας, Αθήνα 2005 Σημασιολογικά παρεμφερές το όνομα Αμβροσίος (Αμβρόσιος < αρχαιοελληνικό επίθετο ἀμβρόσιος «άφθαρτος, αθάνατος».Γεώργιος Μπαμπινιώτης, ό.π.Online Etymology Dictionary, Ambrose
Διάδοση του ονόματος
Ιδιαίτερα δημοφιλές όνομα στον ελληνικό χώρο. Σε μια προσπάθεια στατιστικής αποτίμησης της συχνότητας των ελληνικών ονομάτων, το όνομα Αθανάσιος παρουσιάζεται ως το 25ο πιο συχνό όνομα (9ο ανάμεσα στα αντρικά), το Αθανασία ως το 36ο πιο συχνό όνομα (26ο ανάμεσα στα γυναικεία).  Παρομοίως, στη Βουλγαρία στα τέλη του 2009 το όνομα Αθανάσιος (Атанас) ήταν το 13ο πιο συχνό όνομα, ενώ στο διάστημα 2007–2009 βαφτίστηκαν με το 0,84% των νεογέννητων (25ο όνομα σε συχνότητα).
Τύποι και υποκοριστικά του ονόματος
Αθανάσης, Θανάσης, καθημερινοί τύποι, κοινοί σε όλη την Ελλάδα
Αθανασάκης, Θανασάκης, Θανασάκι (ουδ.), υποκοριστικοί τύποι, κοινοί σε όλη την Ελλάδα, Σάκης, σύντομος τύπος (το Σάκης μπορεί να προέρχεται και από άλλα ονόματα, Αναστασάκης, Διονυσάκης κτλ.), Τάκης, σύντομος τύπος (το Τάκης μπορεί να προέρχεται και από άλλα ονόματα, Δημητράκης, Παναγιωτάκης κτλ.) και Άκης.
Αθανασούλης, Θανασούλης, Θανασούλης (ουδ.), υποκοριστικοί τύποι, κοινοί σε όλη την Ελλάδα· Σούλης, σύντομος τύπος (το Σούλης μπορεί να προέρχεται και από το Αναστασούλης, Αναστάσιος)
Θάνος, υποκοριστικός σύντομος τύπος, κοινός σε όλη την Ελλάδα· Θανούλης, Θανούλι (ουδ.)
Θανάσαρος, μεγεθυντικό και σκωπτικόΠαναγιώτης Παπαζαφειρόπουλος, Περισυναγωγή γλωσσικής ύλης και εθίμων του ελληνικού λαού ιδία δε του της Πελοποννήσου, παραβαλλομένων εν πολλοίς προς τα των αρχαίων Ελλήνων, Πάτρα 1887, σ. 173
Νάσος, υποκοριστικός σύντομος τύπος, κοινός σε όλη την Ελλάδα, Νασούλης, Νασούλι (ουδ.) υποκοριστικά
Διαλεκτικοί τύποι
Αθανάης, Αθανασιός, Αθανασούδς, Αθανασέλιας, Θαναής, Νάσους, Νασιός, ΝασέλιαςΝίκ(ος) Αθ. Κατσάνης, Το γλωσσικό ιδίωμα της Σαμοθράκης, Δήμος Σαμοθράκης, Θεσσαλονίκη 1996, σ. 125
Θανάς, Θανασός, Θανασάκ’ς, Νασός στις Σαράντα Εκκλησιές της ΘράκηςΣταμάτιος Β. Ψάλτης, Θρακικά, ή Μελέτη περί του γλωσσικού ιδιώματος της πόλεως Σαράντα Εκκλησιών, Αθήνα 1905, σ. 142
Θανάης, Θανασούλτς, Θανασούλας στο ΒελβεντόΕυθύμιος Μπουντώνας, Μελέτη περί του γλωσσικού ιδιώματος Βελβεντού και των περιχώρων αυτού, 1892, Αρχεία Κοραή #1, [1932], σ. 68 
Θανάης, Θανασάκ’ς, Θανασός, Θάνους, Νάσους στη Σκιάθο.Γεώργιος Α. Ρήγας, Σκιάθου λαϊκός πολιτισμός, τχ. 3, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 1968, σ. 212 Θανασός, το όνομα με το οποίο ήταν γνωστός στους συγχωριανούς του στην Ανδρίτσαινα ο Αθανάσιος Κανελλόπουλος· Καπετάν Θανασός, στα διηγήματα «Ο Σημαδιακός» (1889), «Πανταρώτας» (1891) κτλ. του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη· υποκοριστικός τύπος Θανασό (ουδ.)
Θανασάς,Παναγιώτης Παπαζαφειρόπουλος, ό.π. σ. 175 στην Κύμη ΕυβοίαςΑθανάσιος Χ. Μπούτουρας, Τὰ νεοελληνικὰ κύρια ὀνόματα ἱστορικῶς καὶ γλωσσικῶς ἑρμηνευόμενα, Αθήνα 1912, σ. 54
Gανάτσιους στη Σιάτιστα,Ευθύμιος Μπουντώνας, ό.π., σ. 68
ΝάσιοςΠαναγιώτης Παπαζαφειρόπουλος, ό.π. σ. 175, στην Ήπειρο·Π(αναγιώτης) Αραβαντινός, Ηπειρωτικόν γλωσσάριον, Αθήνα 1909, σ. 100 Νασιός, στη Μακεδονία,Αθανάσιος Χ. Μπούτουρας, ό.π., σ. 54 Νασιούλης, Νασούλιας, υποκοριστικοί τύποι· Νάσιους, στη Βέροια· Νάτσιους, στη Σιάτιστα, το Καταφύγι και τις γύρω από το Βελβεντό περιοχές· Νατσιούλης, υποκοριστικό · Νάστος,Π(αναγιώτης) Αραβαντινός, ό.π., σ. 100 αν και μπορεί να προέρχεται από το Našti (Αναστάσης)
Νάκας, στην Κύμη Ευβοίας και τη Μακεδονία (αν και μπορεί να προέρχεται από το βλάχικο Nacă, υποκοριστικός τύπος του Ιωάννης)
Νανάτσος, στη Θράκη 
Σώκος, βλάχικος τύπος τού Αθανάσης, Θανασάκης,Μανόλης Τριανταφυλλίδης, Τα οικογενειακά μας ονόματα, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 1995, σ. 14 Σιώκας, υποκοριστικός τύπος του Θανάσης (Şiokă)·Κωνσταντίνος Δημ. Ντίνας, Κοζανίτικα επώνυμα: 1759–1916, Δήμος Κοζάνης, Κοζάνη 1995, σ. 227 επίσης Τσιώκας ή Τσιόκας, αν και μπορεί να προέρχεται από το Tsiocă (Θεόδωρος)Κωνσταντίνος Δημ. Ντίνας, ό.π., σ. 249
Νανάς, χαϊδευτικά· ανάμεσα στους οικείους του ο Αθανάσιος Τσαλδάρης (1921–1997)
Θηλυκός τύπος
Αθανασία, Θανασία, Νάνσυ, Νάσια.
Ονομαστική εορτή
Στις 18 Ιανουαρίου, † Αθανασίου, αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, και στις 2 Μαΐου, λειψάνου ανακομιδή
Το όνομα Αθανάσιος σε άλλες γλώσσες
 αλβανικά: Thanas, Tanush  ουκρανικά: Афанасій (Αφανάσι) βουλγαρικά: Атанас, υπκρ. Тасе. Таско, Наско, Наце, Таце, Тане, Ташо, Ташка   ρουμανικά: Atanasiu  γαλλικά: Athanase· θηλ. Athanasia, Athanasienominis.cef.fr, «Athanase»   ρωσικά: Афанасий (Αφανάσι)gramota, «Афанасий»  γερμανικά: Athanàsious· θηλ. AthanàsiaRosa και Volker Kohlheim, Lexikon der Vornamen, Duden,  τρίτη έκδοση, 1998  σερβικά: Атанасије (Ατανάσιε), Танасије, Танаско, Тане· θηλ. Атанасија (Ατανασία) ιταλικά: Atanàsio· θηλ. AtanasiaEmidio De Felice, Dizionario dei nomi italiani, Mondadori, Μιλάνο 1986, ISBN 978-88-04-42791-9 σλαβομακεδονικά: Атанас (Ατανάς), Атанасиј (Ατανάσι), υπκρ.: Тасе (Τάσε)· θηλ.: Атанасија (Ατανασία) λατινικά: Athanasius·Online Etymological Dictionary, Athanasian θηλ. Athanasia   σλαβομακεδονικά: Атанас (Ατανάς), Атанасиј (Ατανάσι), υπκρ.: Тасе (Τάσε)· θηλ.: Атанасија (Ατανασία)   

Άγιοι
 Αθανάσιος, μάρτυς ο Κομενταρήσιος, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 4 Ιανουαρίου  Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού, Εκδόσεις Δόμος, Αθήνα 2005  Αθανάσιος, επίσκοπος Χριστιανουπόλεως, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 17 ΜαΐουΣωφρόνιος Ευστρατιάδης, Αγιολόγιον της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Αποστολική Διακονία της Ελλάδος, Αθήνα 1995 (ανατύπωση), σ. 15 Αθανάσιος, νεομάρτυς εξ Ατταλίας, μαρτυρήσας εν Σμύρνη τω †1770, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 7 Ιανουαρίου Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π. Αθανάσιος, όσιος ο θαυματουργός, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 3 ΙουνίουΑγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π. Αθανάσιος, μάρτυς, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 13 Ιανουαρίου Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π.  Αθανάσιος, ο αναγνώστης, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 23 ΙουνίουΑγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π. Αθανάσιος, αρχιεπίσκοπος Αλεξανδρείας (περ. 298–373), η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 18 Ιανουαρίου,  Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π. η Καθολική στις 2 Μαΐου και η Κοπτική Ορθόδοξη 15 Μαΐου  Αθανάσιος, όσιος ο εν τω Άθω (και ἕξ αυτού μαθηταί), η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 5 ΙουλίουΑγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π. Αθανάσιος, όσιος ο ομολογητής, ο εν τω Παυλοπετρίω, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 22 ΦεβρουαρίουΑγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π.  Αθανάσιος, νεομάρτυς ο εκ  Κίου εν Κωνσταντινουπόλει μαρτυρήσας τω †1670, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 24 ΙουλίουΑγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π. Αθανάσιος, μάρτυς (Τεσσαράκοντα μάρτυρες), η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 9 ΜαρτίουΑγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π.  Αθανάσιος, επίσκοπος, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 22 ΑυγούστουΑγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π. Αθανάσιος, όσιος ο κτίτωρ της μονήν των Μετεώρων, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 20 ΑπριλίουΑγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π.  Αθανάσιος, νεομάρτυς μαρτυρήσας εν Θεσσαλονίκη τω †1774, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 8 ΣεπτεμβρίουΑγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π. Αθανάσιος, μάρτυς ο από Μάγων, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 23 ΑπριλίουΑγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π.  Αθανάσιος, ο νέος, πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 28 ΟκτωβρίουΑγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π. Αθανασίου, αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, λειψάνου ανακομιδή, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά την επέτειο στις  2 ΜαΐουΑγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π.  Αθανάσιος, ο νέος ιερομάρτυς εκ Σπάρτης της Ατταλίας, μαρτυρήσας εν έτει †1653 εν Μουδανίοις, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 29 ΟκτωβρίουΑγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π. Αθανάσιος, όσιος επίσκοπος Κορίνθου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 4 ΜαΐουΑγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, ό.π.  Αθανάσιος, μάρτυς, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 7 ΝοεμβρίουΣωφρόνιος Ευστρατιάδης, ό.π., σ. 12
Δεν καταγράφονται οι ημερομηνίες μνήμης 3 αγίων:
Αθανάσιος, επίσκοπος Χύτρων (Κύπρου) ο θαυματουργόςΣωφρόνιος Ευστρατιάδης, ό.π., σ. 15
Αθανάσιος, ο Πεντασχινίτης
Αθανάσιος, άγιος ο ΔαιμονοκαταλύτηςΣωφρόνιος Ευστρατιάδης, ό.π., σ. 16
Άτομα με το όνομα Αθανάσιος
Πατριάρχες
Πατριάρχες Κωνσταντινούπολης
Αθανάσιος Α΄, 13ος/14ος αι.
Αθανάσιος Β΄, 15ος αι.
Αθανάσιος Γ΄, 17ος αι.
Αθανάσιος Δ΄, 17ος αι.
Αθανάσιος Ε΄, 18ος αι.
Πατριάρχες Αλεξανδρείας
Αθανάσιος Αλεξανδρείας, ο Μέγας Αθανάσιος
Αθανάσιος Β΄, 5ος αι.
Πατριάρχες Αντιοχείας
Αθανάσιος Α΄, 17ος/18ος αι.
Αθανάσιος Β΄
ΑΘανάσιος Γ΄, 18ος αι.
Πατριάρχες Τραπεζούντος
Αθανάσιος Β΄, 17ος/18ος αι.
Με το όνομα Αθανάσιος
 Αθανάσιος Διάκος (1778–1821), ήρωας της Επανάστασης του 1821  Αθανάσιος Τσακάλωφ (1788–1851), φιλικός Αθανάσιος Ευταξίας (1849–1931), πολιτικός  Αθανάσιος Χριστόπουλος (1772–1847), ποιητής Αθανάσιος Κανελλόπουλος (1923–1994), πολιτικός και συγγραφέας  Αθανάσιος Ψαλλίδας (1767–1829), λόγιος, μορφή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού Αθανάσιος Μαντέκος (1903–2006), γιατρός  Άκης Πάνου (1933–2000), πραγματικό όνομα Αθανάσιος - Δημήτριος Πάνου, λαϊκός συνθέτης Αθανάσιος Μιαούλης (1815–1865), πρωθυπουργός  Άκης Τσοχατζόπουλος (1939), πραγματικό όνομα Απόστολος - Αθανάσιος Τσοχατζόπουλος, πολιτικός Αθανάσιος Πάριος (1722–1813), ιερομόναχος  Άρης Βελουχιώτης (1905–1945), πραγματικό όνομα Αθανάσιος Κλάρας, καπετάνιος του ΕΛΑΣ
Με το όνομα Θανάσης
 Θανάσης Βαλτινός (1932), λογοτέχνης, ακαδημαϊκός  Θανάσης Νάκας (1949), καθηγητής Γλωσσολογίας Θανάσης Βέγγος (1926–2011), ηθοποιός  Θανάσης Θ. Νιάρχος, ποιητής, εκδότης του περιοδικού Η λέξη Θανάσης Παπακωνσταντίνου (1959), μουσικός  Θανάσης Πετσάλης - Διομήδης (1904–1995), συγγραφέας Θανάσης Γκαϊφύλλιας (1947), μουσικός  Θανάσης Πολυκανδριώτης (1948), μουσικός Θανάσης Μπέμπης (1930), ποδοσφαιριστής  Θανάσης Χατζής (1905–1982), ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ
Με το όνομα Νάσος
 Νάσος Αθανασίου, δημοσιογράφος, πολιτικός  Νάσος Δετζώρτζης (1911–2003), λογοτέχνης Νάσος Βαγενάς (1945), ποιητής, δοκιμιογράφος, πανεπιστημιακός   Νάσος Γουμενίδης (1973), δημοσιογράφος, εκδότης   Νάσος Γαλακτερός (1969), καλαθοσφαιριστής  
Νάσος Μαλιτας (2002), μαθητής

Με το όνομα Θάνος

 Θάνος Αστρίτης (1917–2000), συγγραφέας, εκδότης του Μικρού ήρωα  Θάνος Μικρούτσικος (1947), συνθέτης μουσικής Θάνος Βερέμης (1942), πανεπιστημιακός, ιστορικός  Θάνος Τζήμερος (1961), διαφημιστής, πολιτικός Θάνος Λειβαδίτης (1943–2005), ηθοποιός  

Με το όνομα Σάκης
 Σάκης Μπουλάς (1954–2014), ηθοποιός, τραγουδιστής, στιχουργός Σάκης Τσιώλης (1959–), παλαίμαχος ποδοσφαιριστής και προπονητής Σάκης Ιωαννίδης (1971–), παρουσιαστής δελτίου καιρού, πολιτικός Σάκης Τανιμανίδης (1981–), παραγωγός, επιχειρηματίας, παρουσιαστής Σάκης Ιωαννίδης (1983–), πολιτικός Σάκης Θεοδωρόπουλος (1999–), δημοσιογράφος

Παραπομπές

Κατηγορία:Ανδρικά ελληνικά ονόματα
Κατηγορία:Αγιωνύμια
Κατηγορία:Μεταγενέστερα ονόματα