Προαστιακός ΟΣΕ

Ο Προαστιακός ή Προαστιακός ΟΣΕ, είναι το όνομα των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών που υπάρχουν στην Ελλάδα, και λειτουργούν στο δίκτυο του ΟΣΕ, ενώ τη λειτουργία τους έχει αναλάβει η Hellenic Train.

Σήμερα, υπάρχουν τρία δίκτυα προαστιακού, στις τέσσερις μεγαλύτερες πόλεις της Ελλάδας, στην Αθήνα , την Θεσσαλονίκη, τον Πειραιά (εξυπηρετείται από τον Προαστιακό Αθήνας) και την Πάτρα, στα οποία υπάρχουν σύγχρονοι προαστιακοί σιδηρόδρομοι, προς τα προάστια τους ακόμα και άλλες πόλεις που βρίσκονται σε μικρή ακτίνα γύρω τους. Παλαιότερα λειτούργησε και ο προαστιακός Θράκης.

 Στην Αθήνα, υπάρχουν δύο προαστιακές γραμμές: 
 *  Πειραιάς – Αθήνα – Αεροδρόμιο και
 *  Άνω Λιόσια – Κάντζα – Αεροδρόμιο
Επίσης υπάρχουν δύο περιφερειακές γραμμές:
 *  Αθήνα – Χαλκίδα και
 *  Πειραιάς – Αθήνα – Κόρινθος – Κιάτο
 Στη Θεσσαλονίκη, υπάρχουν δύο περιφερειακές γραμμές: η μία συνδέει την πόλη με την Λάρισα και η άλλη την πόλη με την Έδεσσα. 
 Στην Πάτρα, υπάρχουν δύο προαστιακές γραμμές: η μία συνδέει τον σιδηροδρομικό σταθμό της Πάτρας, με το Ρίο, έχοντας λεωφορειακές ανταπροκρίσεις για το Πανεπιστήμιο Πατρών, το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο & τον Άγιο Βασίλειο, ενώ η δεύτερη γραμμή συνδέει τον  σιδηροδρομικό σταθμό Πάτρας με τα νότια προάστια της πόλης, τον  Αλισσό και την κωμόπολη της Κάτω Αχαΐας.

 Ιστορία 

Η ιδέα νέων δικτύων προαστιακού σιδηροδρόμου στην Ελλάδα ήρθε την δεκαετία του '90 αν και υπήρχε ήδη η γραμμή που συνέδεε την Αθήνα με τη Χαλκίδα, αλλά δεν ήταν σε μορφή προαστιακού σιδηροδρόμου. Η ιδέα πραγματοποιήθηκε διότι υπήρξε ανάγκη για μεγαλύτερη χωρητικότητα στις γραμμές που υπήρχαν ή στις γραμμές που επρόκειτο να κατασκευαστούν. Στο παρελθόν, οι προαστιακοί σιδηρόδρομοι ήταν σπάνιοι και όχι δημοφιλείς.

 Αθήνα 

Η απόφαση για μια καινούργια γραμμή στην Αθήνα που θα πήγαινε από τον Κεντρικό Σιδηροδρομικό Σταθμό Αθηνών στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών από τα ανατολικά προάστια της Αθήνας αποφασίστηκε το 1992. Κατά τη διάρκεια της κατασκευής της Αττικής Οδού στα τέλη της δεκαετίας του '90, υπήρξαν κενά ανάμεσα στις λωρίδες κυκλοφορίας για την σιδηροδρομική γραμμή και στις 30 Ιουλίου 2004, εγκαινιάστηκε η προαστιακή γραμμή από τον σταθμό Λαρίσης στο Αεροδρόμιο, όποτε και η γραμμή που συνέδεε την Αθήνα με τη Χαλκίδα, πήρε μορφή προαστιακού σιδηροδρόμου. Στις 27 Σεπτεμβρίου 2005, η νέα προαστιακή γραμμή έφτασε στην Κόρινθο και τερμάτιζε σε νέο σταθμό, κοντά στα Εξαμίλια, καθώς υπήρχαν ενδιάμεσες στάσεις στη Νέα Πέραμο, στα Μέγαρα, στην Κινέττα και στους Αγίους Θεοδώρους. Στις 18 Ιουλίου 2006, εγκαινιάστηκαν τρεις νέοι σταθμοί: τα Άνω Λιόσια, ο Ασπρόπυργος και η Μαγούλα. Στις 4 Ιουνίου 2007, ο προαστιακός επεκτάθηκε από τον σταθμό Λαρίσης στο λιμάνι του Πειραιά. Στις 9 Ιουλίου 2007, ο προαστιακός έφτασε στο Κιάτο και μέχρι τον Δεκέμβριο του 2010, η γραμμή από το Αεροδρόμιο στο Κιάτο είχε γίνει ηλεκτροκίνητη.

Το 2017, με εκτεταμένη πλέον ηλεκτροκίνηση στο δίκτυο, ο αριθμός των γραμμών αυξήθηκε από 2 σε 4 εξυπηρετώντας συνολικά την Αττική, μέρος της Κορινθίας, της Βοιωτίας και της Εύβοιας.

Το δίκτυο του Προαστιακού στην Αττική προέβλεπε την δημιουργία δικτύου προς Ξυλόκαστρο, Λουτράκι, Αεροδρόμιο, Χαλκίδα και Θήβα. Έπειτα, εξαγγελίες για επεκτάσεις προς Ραφήνα (μέσω Καλλιτεχνούπολης αρχικά και μετά μέσω Αεροδρομίου) και προς Λαύριο μέσω Κορωπίου αλλά η γραμμή προς Θήβα (έπειτα και Λειβαδιά και Τιθορέα) υποκαταστάθηκε με ένα δρομολόγιο τη μέρα, και η γραμμή προς Λουτράκι ξεκινά να κατασκευάζεται. Η γραμμή από το Κιάτο έως το Αίγιο παραδόθηκε το 2020 ενώ παραδίδεται σύντομα και η ηλεκτροκίνιση στο τμήμα αυτό. Υπό κατασκευή είναι και το τμήμα Αίγιο – Ρίο. Οι προεκτάσεις σε Λαύριο και Ραφήνα δεν φαίνεται κάποια πρόθεση να υλοποιηθούν πριν το 2035. Μάλιστα η ταχεία ανοικοδόμηση της Ανατολικής Αττικής σε συνδυαμό με την έλλειψη απαλλωτριομένου διαδρόμου για την διέλευση μονής ή πολλαπλής γραμμής αναμένεται να αυξήσουν σημαντικά την δυσκολία και το κόστος του έργου.  

 Θεσσαλονίκη 

Η απόφαση για μια καινούργια γραμμή στην Θεσσαλονίκη πραγματοποιήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 2007. Μία καινούργια και ηλεκτροκίνητη γραμμή συνέδεε τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης με το Λιτόχωρο. Το 2008, άνοιξε η προαστιακή γραμμή που συνέδεε την Θεσσαλονίκη με την Έδεσσα και η πρώτη γραμμή επεκτάθηκε από το Λιτόχωρο στη Λάρισα. Υπήρχαν σχέδια και για άλλες γραμμές, αλλά λόγω της οικονομικής κρίσης που ακολούθησε, δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ. Υπάρχουν σχέδια για μελλοντική κατασκευή του προαστιακού Θεσσαλονίκης (δυτικός προαστιακός), αξιοποιώντας κυρίως την υπάρχουσα υποδομή.

 Πάτρα 

Στις 9 Ιουλίου 2010, άνοιξε μια ολοκαίνουργια γραμμή στην Πάτρα που συνέδεε το κέντρο της πόλης με το Ρίο. Σύντομα η γραμμή θα επεκταθεί νότια.

Ο προαστιακός σιδηρόδρομος Πατρών αποτελείται από δύο γραμμές, τη Γραμμή 1 (Πάτρα - Ρίο) που ξεκίνησε τη λειτουργία της στις 4 Ιουλίου 2010 και τη Γραμμή 2 (Πάτρα - Κάτω Αχαΐα) που λειτουργεί από τις 29 Φεβρουαρίου 2020.

 Κατάλογος δικτύων Προαστιακού 

Προαστιακός Αθήνας
Προαστιακός Θεσσαλονίκης 
Προαστιακός Πάτρας
Προαστιακός Θράκης (εκτός υπηρεσίας)

 Τροχαίο υλικό 

Η Hellenic Train χρησιμοποιεί για τα προαστιακά και περιφερειακά της δρομολόγια τους παρακάτω τύπους ηλεκτροκίνητων και δηζελοκίνητων αυτοκινητάμαξων. Πλέον, λόγω μη επάρκειας στόλου, χρησιμοποιούνται και ελκόμενες συνθέσεις σε περιφερειακές γραμμές.

Τον Δεκέμβριο του 2025, η Hellenic Train, ο κύριος πάροχος σιδηροδρομικής επιβατικής μεταφοράς, προχώρησε στην σύναψη σύμβασης με την Alstom για την προμήθεια 23 ηλεκτροκίνητων μονάδων Coradia Stream τόσο υπεραστικού, όσο και προαστιακού είδους με σκοπό την αναβάθμιση και ενίσχυση του διαθέσιμου τροχαίου υλικού. Η συμφωνία προβλέπει ταυτόχρονη μακροπρόθεσμη συντήρηση των μονάδων από την Alstom με ορίζοντα 10 ετών, ενώ οι πρώτες παραλαβές συρμών αναμένονται το β' τρίμηνο του 2027.

 Σειρά συρμού Προαστιακός  Εικόνα 460 ΑθήναςΘεσσαλονίκης200px 621 Θεσσαλονίκης200px 4501 Πάτρας200px Μελλοντικός ΑθήναςΘεσσαλονίκης200px

 Τιμές εισιτηρίων 

Τα ενιαία εισιτήρια του ΟΑΣΑ (€1,20), διαθέσιμα σε αστικά λεωφορεία, τρόλεϊ, μετρό και τραμ, είναι διαθέσιμα και στον προαστιακό της Αθήνας μεταξύ των σταθμών: Πειραιάς–ΣΚΑ και Μαγούλα–Κορωπί. Ωστόσο, απαιτούνται υψηλότερων τιμών εισιτήρια για τα τμήματα  ΣΚΑ–Χαλκίδα, Μαγούλα–Κιάτο και Κορωπί–Αεροδρόμιο. Τα υπόλοιπα δίκτυα προαστιακού (Θεσσαλονίκης και Πάτρας) έχουν επίσης διαφορετική τιμολογιακή πολιτική.

Τα εισιτήρια πρέπει να επικυρώνονται πριν την είσοδο των επιβατών στον συρμό. Τα εισιτήρια με επιστροφή πρέπει να επικυρώνονται ξανά πριν την είσοδο σε συρμό επιστροφής. Δεν υπάρχουν μηχανήματα για επικύρωση εισιτηρίων επάνω στους συρμούς. Ωστόσο, το ενιαίο αυτόματο σύστημα συλλογής κομίστρου ΑΣΣΚ, γνωστό και ως ηλεκτρονικό εισιτήριο, στην περιοχή αρμοδιότητας του ΟΑΣΑ έχει εκσυγχρονίσει τις μεταφορές. Κάτι αντίστοιχο αναμένεται και από τον ΟΣΕΘ για την πόλη της Θεσσαλονίκης.  

 Δείτε επίσης 
Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος
Σιδηρόδρομοι Ελλάδος
Σύστημα Μέσων Μαζικής Μεταφοράς Αθηνών
Σύστημα Μέσων Μαζικής Μεταφοράς Θεσσαλονίκης
Hellenic Train

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Προαστιακός
Κατηγορία:ΟΣΕ