Μεθυλοκυκλοβουταδιένιο

Το μεθυλοκυκλοβουταδιένιοΤυπικά ονομάζεται (1-)μεθυλο-1,3-κυκλοβουταδιένιο, αλλά οι αριθμοί θέσης (1,3-) αποτελούν ουσιαστικά πλεονασμό, γιατί το 1,2-κυκλοβουταδιένιο δεν έχει παραχθεί. (αγγλικά methylcyclobutadiene) είναι οργανική χημική ένωση, που περιέχει άνθρακα και υδρογόνο, με χημικό τύπο C5H6. Το μόριό του αποτελείται από τέσσερα (4) άτομα άνθρακα, που σχηματίζουν έναν τετραγωνικό δακτύλιο, και ένα πέμπτο που βρίσκεται εκτός δακτυλίου και ενώνεται με αυτόν. Τα τρία (3) από τα τέσσερα άτομα άνθρακα του δακτυλίου ενώνονται με ένα (1) άτομο υδρογόνου το καθένα, ενώ το τέταρτο ενώνεται με μεθύλιο.
Εφόσον το μόριό του περιέχει μόνο άτομα υδρογόνου και άνθρακα, το μεθυλοκυκλοβουταδιένιο ταξινομείται στους υδρογονάνθρακες. Το μεθυλοκυκλοβουταδιένιο είναι ένας εξαιρετικά ασταθής υδρογονάνθρακας, όπως και η μητρική του ένωση, δηλαδή το κυκλοβουταδιένιο.

 Σύνθεση 

 Με αφυδάτωση μεθυλο-2-κυκλοβουτενόλης 

Με ενδομοριακή αφυδάτωση μιας από τις μεθυλο-2-κυκλοβουτενόλεςΥπάρχουν 4 διαθέσιμες. Μόνο η 1-μεθυλο-2-μεθυλοκυκλοβουτενόλη είναι ακατάλληλη, γιατί παράγει κυρίως μεθυλενοκυκλοβουτένιο. παράγεται μεθυλοκυκλοβουταδιένιο. Η αντίδραση ευνοείται σε σχετικά υψηλές θερμοκρασίες, >150 °CΑσκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.153, §6.3.3.:
μεθυλο-2-κυκλοβουτενόλη μεθυλοκυκλοβουταδιένιο

 Με απόσπαση υδραλογόνου από μεθυλο-3-αλοκυκλοβουτένιο 

Με απόσπαση υδραλογόνου (HX) από 3-αλομεθυλοκυκλοβουτένιοΥπάρχουν 4 διαθέσιμα. Μόνο τα 3-αλο-3-μεθυλοκυκλοβουτένια είναι ακατάλληλα, γιατί παράγουν κυρίως μεθυλενοκυκλοβουτένιο. παράγεται μεθυλοκυκλοβουταδιένιοΑσκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.153, §6.3.1α.:
3-αλομεθυλοκυκλοβουτένιο
 μεθυλοκυκλοβουταδιένιο

 Με απόσπαση αλογόνου από 3,4-διαλο-1-μεθυλοκυκλοβουτένιο 

Με απόσπαση αλογόνου (X2) από 3,4-διαλο-1-μεθυλοκυκλοβουτένιο παράγεται κυκλοβουταδιένιοΑσκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.153, §6.3.1β.:
3,4-διαλο-1-μεθυλοκυκλοβουτένιο
 μεθυλοκυκλοβουταδιένιο

 Με αποικοδόμηση μεθυλο-2-πυρόνης 

Με θερμική αποικοδόμηση 4-μεθυλο-2-πυρόνης ή 5-μεθυλο-2-πυρόνης μπορεί να ληφθεί μεθυλοκυκλοβουταδιένιο, μετά από έκλυση διοξειδίου του άνθρακα.
4-μεθυλο-2-πυρόνη  μεθυλοκυκλοβουταδιένιο
ή
5-μεθυλο-2-πυρόνη  μεθυλοκυκλοβουταδιένιο

 Χημικές ιδιότητες 

 Διμερισμός 

Είναι εξαιρετικά ασταθές και γι' αυτό, απουσία άλλων αντιδραστηρίων, διμερίζεται με αντίδραση τύπου αντίδραση τύπου Diels-Alder.

 Πηγές 

 Γ. Βάρβογλη, Ν. Αλεξάνδρου, Οργανική Χημεία, Αθήνα 1972
 Α. Βάρβογλη, «Χημεία Οργανικών Ενώσεων», παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1991
 SCHAUM'S OUTLINE SERIES, ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ, Μτφ. Α. Βάρβογλη, 1999
 Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982

 Σημειώσεις και αναφορές 

Κατηγορία:Αντιαρωματικοί υδρογονάνθρακες
Κατηγορία:C5