Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως

Η Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως είναι μια από τις Μητροπόλεις των λεγομένων «Νέων Χωρών». Έδρα της είναι η Νεάπολη Θεσσαλονίκης.

Η Ιερά Μητρόπολη περιλαμβάνει τους δήμους Νεάπολης-Συκεώνεξαιρουμένων των συνοικιών Ευαγγελίστριας και Αγίου Παύλου, Αμπελοκήπων-Μενεμένης, Κορδελιού-Ευόσμου, Παύλου Μελά και τη συνοικία Ξηροκρήνη του Δήμου Θεσσαλονίκης. Επίσης, από τον δήμο Πυλαίας-Χορτιάτη περιλαμβάνει τη δημοτική ενότητα Χορτιάτη (Ασβεστοχώρι, Εξοχή, Φίλυρο, Χορτιάτης), από τον δήμο Ωραιοκάστρου περιλαμβάνει τον Πεντάλοφο, τη Νεοχωρούδα και το Ωραιόκαστρο, ενώ από τον Δήμο Δέλτα περιλαμβάνει τη δημοτική ενότητα Εχεδώρου (Καλοχώρι, Διαβατά, Μαγνησία, Σίνδος). Μητροπολίτης είναι από το 2004 ο κ. Βαρνάβας (Τύρης).

 Ιστορικά στοιχεία 
Η Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως ιδρύθηκε το 1974 με πρωτοβουλία του τότε Αρχιεπισκόπου Σεραφείμ και την έγκριση του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Μητροπολίτης από το 1974 έως το 2004 ήταν ο Διονύσιος Λαδόπουλος, στο διάστημα της αρχιερατείας του οποίου κτίσθηκαν και ανακαινίσθηκαν εκ βάθρων τριάντα ναοί. Το 2024 συμπληρώθηκαν 50 χρόνια από την ίδρυση της Μητροπόλεως και με αφορμή το γεγονός αυτό τελέστηκε πληθώρα εορταστικών εκδηλώσεων, με αποκορύφωμα την Συνοδική Θεία Λειτουργία την Κυριακή 22 Σεπτεμβρίου που τελέστηκε από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμο Β' συνιερουργούντων πολλών αρχιερέων.

 Επισκοπικός κατάλογος 
+  Όνομα  Έτη  Σημειώσεις Διονύσιος (Λαδόπουλος)  26 Μαΐου 1974 – 25 Αυγούστου 2004  παραιτήθηκε για λόγους υγείας Βαρνάβας (Τύρης)  10 Οκτωβρίου 2004 – σήμερα 

 Κοινωνική διακονία 
μικρογραφία|Ξηροκρήνη Θεσσαλονίκης: Το Πνευματικό Κέντρο του Ιερού Ναού Αγίων Πάντων που εγκαινιάστηκε τον Οκτώβριο του 2013 από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο.Βαρθολομαίος από τη Θεσσαλονίκη: «Ο ελληνικός λαός πρέπει να οπλιστεί με υπομονή και ελπίδα», TA NEA, 19 Οκτωβρίου 2013
 Φοιτητική Στέγη Ι.Ν.Αγίων Πάντων Ξηροκρήνης
 Βιβλιοθήκες (Ιεράς Μητρόπολης, Ζωοδόχου Πηγής Επταλόφου, Αγ.Αθανασίου Ευόσμου, Αγ.Ελευθερίου Σταυρούπολης και Αγίων Αποστόλων Πεύκων)
 Σχολή Βυζαντινής Μουσικής Ιωσήφ ο Υμνογράφος στη Νεάπολη
 Εκκλησιαστικό Γυμνάσιο και Λύκειο στην Ξηροκρήνη
 Θερινές Κατασκηνώσεις
 Ενοριακά συσσίτια και τράπεζες τροφίμων
 Κοινωνικό φαρμακείο και ιατρείο
 Βιβλιοπωλείο Κιβωτός στη Νεάπολη
 Παιδικός Σταθμός Αγίου Αθανασίου Ευόσμου Αναπνοή
 Παιδικός Σταθμός Αγίου Παντελεήμονος Αμπελοκήπων
 Χορωδία Αγία Κασσιανή η Υμνογράφος
 Ξενώνας Αγάπης (φιλοξενίας συγγενών ασθενών) στον Εύοσμο
 Ξενώνας Αγάπης (φιλοξενίας συγγενών ασθενών) έναντι Νοσοκομείου Παπανικολάου στην Εξοχή
 Στέγη φροντίδας ατόμων τρίτης ηλικίας στον Εύοσμο
 Κέντρο Προστασίας Ανηλίκων Αγίου Νεκταρίου
 Μουσείο Προσφυγικού Ελληνισμού Νεάπολης
 Τράπεζες Αγάπης
 Γραφείο Αιμοδοσίας με ενοριακές τράπεζες αίματος

 Μνημεία 
 Παλαιοχριστιανική Βασιλική Ξηροκρήνης, του 6ου αιώνα, τμήματα της οποίας σώζονται στο πάρκο της οδού Ρεγκούκου. Αποτελεί μια βασιλική κοιμητηριακού χαρακτήρα η οποία πιθανώς συνδέεται με το μαρτύριο και τη μνήμη του αγίου Νέστορα ή των τριών αδελφών μαρτύρων Αγάπης, Ειρήνης και Χιονίας που μαρτύρησαν στην περιοχή.Γιώργος Καζάνας, Ξηροκρήνη – μια ιστορική γειτονιά του Δήμου Θεσσαλονίκης, Ένωση Μικρασιατών Φοιτητών.
 Βυζαντινός Ναός Μεταμορφώσεως Σωτήρος Χορτιάτη (12ος αιώνας) και υπολείμματα τοιχοδομιών, πιθανόν του περιβόλου της μονής του Χορταΐτου και κτιριακά υπολείμματα, πιθανόν της ίδιας της μονής, διασκορπισμένα εντός της αυλής του δημοτικού σχολείου Χορτιάτη και στον περιβάλλοντα χώρο (Υδρόμυλος, υδρομάστιγγες κ.ά.), καθώς η Mονή του Χορταΐτου καταστράφηκε ολοσχερώς το 1424. Η Μονή Παναγίας του Χορταΐτου, ή αλλιώς του Δικαιοκρίτου Χριστού, αποτελούσε μετόχιο της Μονής Παντοκράτορος Κωνσταντινουπόλεως και μνημονεύεται από τον Άγιο Συμεών Αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης μαζί με το θαύμα της Θεοτόκου. Η μονή υδροδοτούσε με το νερό του Χορτιάτη μέσω υδραγωγείου την πόλη της Θεσσαλονίκης.Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως - Ημερολόγιο 2018, εκδόσεις Μέλισσα
 Μεταβυζαντινοί Ναοί του 19ου αιώνα: 1) Αγίου Δημητρίου Διαβατών, 2) Αγίου Αθανασίου Ευόσμου, 3) Αγίου Γεωργίου Χορτιάτη, 4) Αγίου Αθανασίου Παλαιοκάστρου και 5) Αγίου Γεωργίου Ασβεστοχωρίου.

 Τοπικοί άγιοι και εορτές 

μικρογραφία|Οι αγίες Αγάπη, Χιονία και Ειρήνη από τη Θεσσαλονίκη, μαθήτριες της αγίας Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας που μαρτύρησαν στην περιοχή της Ξηροκρήνης. Μικρογραφία από το Μηνολόγιο του Βασιλείου B'.
 Αγίου Γεωργίου Τροπαιοφόρου (23 Απριλίου) πολιούχου Νεαπόλεως.
μικρογραφία|160px|Ο Άγιος Θεοχάρης ο Νεαπολίτης (εκ Νεαπόλεως Καππαδοκίας).
 Αγίου Ελευθερίου (15 Δεκεμβρίου) πολιούχου Σταυρούπολης.
 Αγίων Αγαθόποδος και Θεοδούλου των Θεσσαλονικέων (4 Απριλίου). Διασώζονται πηγές που αναφέρουν την εποχή Καίσαρος Μαξιμιανού το μαρτύριο των αγίων Αγαθόποδος και Θεοδούλου των Θεσσαλονικέων, που μαρτύρησαν δια πνιγμού στη θάλασσα δυτικά του ρωμαϊκού λιμένα, οι οποίοι και ετάφησαν στη δυτική ακτή, δηλαδή τη σημερινή περιοχή Μπεχτσινάρι, και εκεί πιθανώς να βρισκόταν και ο γνωστός από τις πηγές ναός των αγίων.
 Αγίων αδελφών μαρτύρων Αγάπης, Χιονίας και Ειρήνης από τη Θεσσαλονίκη, μαθητριών της αγίας Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας που μαρτύρησαν στην περιοχή της Ξηροκρήνης.
 Αγίου νεομάρτυρος Αθανασίου Κουλακιώτου, του εν Ξηροκρήνη Θεσσαλονίκης μαρτυρήσαντος το έτος 1774 (7 Σεπτεμβρίου στον Ι.Ναό Αγίας Παρασκευής Ξηροκρήνης).
 Αγίου ιερομάρτυρος Γεωργίου του Νεαπολίτου, εν Νεαπόλει (Νέφ Σεχίρ) της Μικράς Ασίας, μαρτυρήσαντος το έτος 1797 (3 Νοεμβρίου στον Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Γεωργίου Νεαπόλεως).
 Αγίου νεομάρτυρος Θεοχάρους του Νεαπολίτου, εν Νεαπόλει (Νέφ Σεχίρ) της Μικράς Ασίας, μαρτυρήσαντος το έτος 1740 (20 Αυγούστου στη Νεάπολη).
 Οσίας Φωτεινής της Νεαπολίτιδος, εν Νεαπόλει (Νέφ Σεχίρ) της Μικράς Ασίας ασκησάσης.

 Αγίου Χρυσοστόμου Μητροπολίτου Σμύρνης, αγίου Γρηγορίου διακόνου εν Κορδελιώ Σμύρνης (μαρτυρήσαντος το έτος 1922) και πάντων των Μικρασιατών Νεομαρτύρων. (Σεπτέμβριος - Κυριακή μετά την Ύψωσιν του Τιμιου Σταυρού, στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Ελευθερίου-Κορδελιού).
 Οσίου Ακακίου του Ασβεστοχωρίτου (Νεοχωρίτου) μαρτυρήσαντος το έτος 1816 (1 Μαΐου στο Ασβεστοχώρι).
 Οσίου Παχωμίου του Αγιορείτου, του εκ της πόλεως Ουσάκ της Μικράς Ασίας (7 Μαΐου στη Νέα Ευκαρπία).
 Αγίου νεομάρτυρος Νικολάου του εν Μαγνησία της Μικράς Ασίας (24 Απριλίου στη Νέα Μαγνησία).
 Οσίου Παϊσίου του Αγιορείτου και Καππαδόκου, ο οποίος νοσηλεύθηκε κατά το έτος 1966 στο Νοσοκομείο Παπανικολάου (η μνήμη του τιμάται στις 12 Ιουλίου).
 Εορτή της Παναγίας του Χορταΐτου (Κυριακή του Θωμά, στην Ι.Μονή Μεταμορφώσεως Σωτήρος Χορτιάτη όπου φυλάσσεται η παλαιολόγεια λιτανευτική ιερά Εικόνα της Παναγίας Χορταΐτου (Παναγίας Χορταϊτίσσης) του 14ου αιώνα).
 Εθνο-ιερομαρτύρων 1940-44: α) Ανδρέας Κυριακίδης, ιερέας Νέας Μαγνησίας Θεσσαλονίκης. Καταδικάστηκε σε φυλάκιση, διότι έκρυβε Βρετανούς. Πέθανε στις φυλακές στις 23 Σεπτεμβρίου 1942. β) Χρήστος Παπαδόπουλος, ιερέας στη Σταυρούπολη Θεσσαλονίκης, 72 ετών. Στις 10 Σεπτεμβρίου 1944 τη νύχτα, Γερμανοί εισέβαλαν στην οικία του και τον εκτέλεσαν εν ψυχρώ. γ) Δημήτριος Τομαράς, εφημέριος στον Χορτιάτη, ετών 70. Εκτελέστηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 1944 από τους Ναζί στην πλατεία του χωριού, όταν άρχισε να διαμαρτύρεται γιατί οι κατακτητές είχαν συγκεντρώσει τους κατοίκους με σκοπό να τους εκτελέσουν. Μαζί του εκτελέστηκαν και 250 άνδρες και γυναίκες, μεταξύ των οποίων και οι δύο κόρες του Αγγελική και Ειρήνη.Συναξάρι Εθνομαρτύρων Κληρικών - Αποστολική Διακονία
 Σύναξις πάντων των εν τη Ιερά Μητροπόλει Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως τοπικών Αγίων (1η Κυριακή Νοεμβρίου, στον Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Γεωργίου Νεαπόλεως).

 Εικόνες και κειμήλια 

 Παναγίας Χορταΐτισσας (14ου αιώνα, στην Ι.Μονή Μεταμορφώσεως Σωτήρος Χορτιάτη)
 Παναγίας Οδηγήτριας (15ου αιώνα, στον Ι.Ναό Ζωοδόχου Πηγής Επταλόφου)
 Αγίας Παρασκευής (στον Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής Μενεμένης)
 Παναγίας της εκ Καππαδοκίας (στον Ι.Ναό Αγίου Νεκταρίου Μενεμένης)Παναγίες της Μικράς Ασίας και της Θράκης - άρθρο Ένωσης Μικρασιατών Φοιτητών
 Παναγίας Γοργοεπηκόου (1913, στην Ι.Μονή Παναγίας Γοργοεπηκόου Ιωνίας - Ν.Μαγνησίας)
 Παναγίας Κυρίας της Ξηροκρήνης (2016, έργο Λουκά Ξενοφωντινού, στον Ι.Ναό Αγίων Πάντων Θεσσαλονίκης)
 Αγίων Πάντων (1813, στον Ι.Ναό Αγίων Πάντων Θεσσαλονίκης)
 Ζωγραφικό προσκυνητάρι Αγίων Τόπων (19ου αι., στον Ι.Ναό Αγίων Πάντων Θεσσαλονίκης)
 πλήθος σημαντικών ιστορικών ιερών εικόνων στους μεταβυζαντινούς ναούς του 19ου αιώνα
 επιμάνικο του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης (στο επισκοπείο)
 τεμάχιο του Τιμίου Σταυρού (στο επισκοπείο)
 λείψανο του αγίου Γεωργίου Νεαπολίτου (στον Μητροπολιτικό Ναό)

 Ιερές Μονές 
Ανδρώα μονή:
 Ιερά Μονή Παναγίας Γοργοεπηκόου, Ιωνία - Νέα Μαγνησία.Ιερά Μονή Παναγίας Γοργοεπηκόου Ιωνίας Θεσσαλονίκης
Γυναικείες μονές:
 Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, Χορτιάτης.
 Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος, Νέα Ευκαρπία.

 Ιεροί Ναοί 

Νεάπολη-Συκεές
 Άγιος Γεώργιος Νεαπόλεως (Μητροπολιτικός)
 Τίμιος Πρόδρομος Νεαπόλεως (Καθεδρικός)
 Αγία Βαρβάρα Νεαπόλεως
 Άγιος Δημήτριος Ροδοχωρίου Συκεών
 Άγ. Χαράλαμπος & Χριστόφορος Συκεών
 Άγιοι Θεόδωροι Νέας Βάρνας Συκεών
 Άγιος Βασίλειος Συκεών
 Κοίμησις Θεοτόκου Πεύκων
 Άγιοι Απόστολοι Πεύκων
Ξηροκρήνη-Επτάλοφος-Αμπελόκηποι
 Άγιοι Πάντες Ξηροκρήνης
 Άγιος Νικόλαος Ξηροκρήνης
 Αγία Παρασκευή Ξηροκρήνης
 Ζωοδόχος Πηγή Επταλόφου
 Άγιος Παντελεήμων Αμπελοκήπων
 Ανάστασις Κυρίου Αμπελοκήπων
Κορδελιό-Μενεμένη-Εύοσμος
 Άγιος Γεώργιος Κορδελιού
 Μεταμόρφωσις Σωτήρος Κορδελιού
 Άγιος Αθανάσιος Ευόσμου
 Ευαγγελισμός Θεοτόκου Ευόσμου
 Άγιος Ιωσήφ και Αγία Φωτεινή Ευόσμου
 Άγιοι Κύριλλος & Μεθόδιος Ευόσμου
 Άγιοι Τρεις Ιεράρχες Ευόσμου
 Άγιος Κοσμάς Αιτωλός Ευόσμου
 Αγία Παρασκευή Μενεμένης
 Άγιος Πολύκαρπος Σμύρνης Μενεμένης
 Άγιος Νεκτάριος ΜενεμένηςΠαύλος Μελάς
 Άγιος Ελευθέριος Σταυρουπόλεως
 Άγιος Λουκάς Σταυρουπόλεως
 Άγιος Σπυρίδων Σταυρουπόλεως
 Άγιοι Κωνσταντίνος & Ελένη Ηλιουπόλεως
 Προφήτης Ηλίας Ηλιουπόλεως
 Άγιος Ραφαήλ Μετεώρων
 Άγιος Ιωάννης Θεολόγος Μετεώρων
 Άγιος Παντελεήμων Πολίχνης
 Ανάληψις Κυρίου Πολίχνης
 Άγιος Γεώργιος Νέας Ευκαρπίας
 Άγιοι Θεοπάτορες Ιωακείμ & Άννα Ν.Ευκαρπίας
 Άγιος Σεραφείμ Νέας Ευκαρπίας
 Αγία Ειρήνη Χρυσοβαλάντου Νέας Ευκαρπίας
Εχέδωρος και Ιωνία
 Κοίμησις Θεοτόκου Σίνδου
 Άγιος Γεώργιος Καλοχωρίου
 Άγ.Δημήτριος & Άγ.Ανάργυροι Διαβατών
 Ύψωσις Τ.Σταυρού Διαλογής
 Άγιος Παντελεήμων Νέας Μαγνησίας
 Άγιος Αθανάσιος Νέας Μαγνησίας
Χορτιάτης και Παλαιόκαστρο
 Άγιος Γεώργιος Ασβεστοχωρίου
 Άγιος Στέφανος Εξοχής
 Άγιος Γεώργιος Φιλύρου
 Άγιος Γεώργιος Χορτιάτη
 Άγιος Νικόλαος Νεοχωρούδας
 Κοίμησις Θεοτόκου Ωραιοκάστρου
 Ύψωσις Τ.Σταυρού Γαλήνης
 Άγιος Αθανάσιος Παλαιοκάστρου
 Κοίμησις Θεοτόκου Πενταλόφου

 Παρεκκλήσια 
 Ιερός Ναός Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου Ξηροκρήνης: είναι ο πρώτος, ιστορικός και παλαιός ναός του Αγίου Νικολάου που κτίσθηκε το 1958. Το 1970, μετά την ανέγερση παραπλεύρως του νέου ναού του Αγίου Νικολάου Ξηροκρήνης, ο παλαιός αφιερώθηκε στους δύο Θεσσαλονικείς αδελφούς Αγίους Κύριλλο και Μεθόδιο (ο πρώτος ναός στην Ελλάδα που αφιερώθηκε στη μνήμη τους).

 Ιερό Παρεκκλήσιο Νεομάρτυρος Αθανασίου του εν Ξηροκρήνη μαρτυρήσαντος: βρίσκεται εντός του άλσους της Αγίας Παρασκευής Ξηροκρήνης κοντά στον ομώνυμο ναό και αφιερώθηκε στον νεομάρτυρα Αθανάσιο που μαρτύρησε σε εκείνο το σημείο το έτος 1774.

 Ιερό Παρεκκλήσιο Αγίου Φιλίππου του διακόνου: βρίσκεται εντός του Νέου Σιδηροδρομικού Σταθμού Θεσσαλονίκης και αποτελεί προστάτη άγιο των σιδηροδρομικών και των ταξιδιωτών με σιδηρόδρομο.

 Ιερό Παρεκκλήσιο Αγίας Κυριακής Βοσπόρου Μενεμένης.

 Νοσοκομειακά Παρεκκλήσια: α) Γενέσιον της Θεοτόκου στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης "Γ. Παπανικολάου", β) Αγίου Γεωργίου και Αγίων 20 Αναργύρων ιατρών στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης "Παπαγεωργίου", γ) Αγίων Αντωνίου και Υπομονής στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, δ) Αγίου Λουκά του Ιατρού στο 424 Στρατιωτικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης.

 Ιερό Παρεκκλήσιο Αγίων Τριών Ιεραρχών στο Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος στη Σίνδο.

 Πηγές 
 Δίπτυχα της Εκκλησίας της Ελλάδος 2011
 Ιστοσελίδα Οικουμενικού Πατριαρχείου 
 Ιστοσελίδα της Εκκλησίας της Ελλάδος
 http://www.saint.gr/

 Υποσημειώσεις και παραπομπές 
 Υποσημειώσεις 

 Παραπομπές 


Νεαπολεως