Εκλογές στη Μοζαμβίκη

Στη Μοζαμβίκη, που είναι Κοινοβουλευτική Προεδρική Δημοκρατία, διεξάγονται εκλογές για Πρόεδρο και για Κοινοβούλιο.  Αρχηγός Κράτους είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο οποίος εκλέγεται με καθολική ψηφοφορία από το λαό για πενταετή θητεία. Η εκτελεστική εξουσία ασκείται επίσης από τον Αρχηγό της Κυβέρνησης (Πρωθυπουργός) και το Υπουργικό Συμβούλιο. Η νομοθετική εξουσία ασκείται από τη Βουλή (Εθνοσυνέλευση), που απαρτίζεται από 250 μέλη. Αυτά εκλέγονται κάθε πενταετία με καθολική ψηφοφορία από το λαό. Η Βουλή συστάθηκε για πρώτη φορά το 1994. Επίσης υπάρχουν και τοπικές Συνελεύσεις. Οι πολίτες και των δύο φύλων αποκτούν δικαίωμα ψήφου στην ηλικία των 18 ετών.

 Τελευταίες εκλογές (2024) 

 Προηγούμενες εκλογές 
 Γενικές εκλογές 1977 
Οι πρώτες εκλογές μετά την ανεξαρτησία από την Πορτογαλία έγιναν το 1977. Το FRELIMO ήταν το μοναδικό νόμιμο κόμμα. Άμεσες εκλογές διενεργήθηκαν μόνο για τοπικά και δημοτικά συμβούλια, αρχής γενομένης από τις 25 Σεπτεμβρίου.Mozambique Inter-Parliamentary Union Τα συμβούλια εκείνα εξέλεξαν στη συνέχεια τις επαρχιακές συνελεύσεις , οι οποίες με τη σειρά τους ανέδειξαν τις περιφερειακές συνελεύσεις. Το FRELIMO παρουσίασε έναν κατάλογο με υποψηφίους για τη 210μελή Συνέλευση του Λαού, το ανώτατο νομοθετικό σώμα, το οποίο ομόφωνα εγκρίθηκε από τις συνελεύσεις των περιφερειών κατά την πρώτη τους συνεδρίαση.Mozambique: The regional vote in legislative elections Foreign & Commonwealth Office

 Γενικές εκλογές 1986 
Στις τελευταίες γενικές εκλογές προτού εισαχθεί ο πολυκομματισμός, εξελέγησαν ξανά τοπικά και δημοτικά συμβούλια, από τις 15 Οκτωβρίου 1986 και μετά. Η διαδικασία στη συνέχεια ήταν η ίδια με εκείνη των εκλογών του 1977. Για την πλήρωση των 249 εδρών της Συνέλευσης του Λαού ήταν υποψήφιοι συνολικά 299 άτομα. Εκτός από τους 249 εκλεγέντες, επιλέχθηκαν και 10 άτομα ως αναπληρωματικοί.

 Γενικές εκλογές 1994 
Ως το 1994 μοναδικό νόμιμο κόμμα ήταν το FRELIMO. Οι πρώτες πολυκομματικές εκλογές διεξήχθησαν στη χώρα στις 27 - 29 Οκτωβρίου 1994 . Πρόεδρος, με 53% των ψήφων εξελέγη ο Ζοακίμ Τσισάνο. Παράλληλα, ψηφίστηκε και η σύσταση Εθνοσυνέλευσης, απαρτιζόμενης από 250 μέλη. Υπέρ της δημιουργίας της Βουλής ψήφισαν 129 αντιπρόσωποι του Μετώπου Απελευθέρωσης της Μοζαμβίκης (FRELIMO), 112 αντιπρόσωποι από το Κίνημα Αντίστασης της Μοζαμβίκης (RENAMO) και 9 από τρία άλλα μικρότερα κόμματα, που ίδρυσαν τη Δημοκρατική Ένωση  (UD). Από την ίδρυσή της, το 1994, η Εθνοσυνέλευση κατάφερε να αποδεσμευτεί από την εκτελεστική εξουσία. Η συμμετοχή στις εκλογές ήταν 88%.Elections in Mozambique African elections database

Πρόεδρος 1994
ΥποψήφιοςΚόμμαΨήφοι%Ζοακίμ ΤσισάνοFRELIMO2.633.74053,30Αφόνσο ΝτλακάμαRENAMO1.666.96533,73Γουέχια ΡιπούαΔημοκρατικό Κόμμα της Μοζαμβίκης141.9052,87Κάρλος ΡέιςΕθνική Ένωση Μοζαμβίκης120.7082,44Μάσιμο ΝτίαςMONAMO-PMSD115.4422,34Καμπίρα ΜομπόγιαΚόμμα Δημοκρατικού Κογκρέσου58.8481,19Γιακούμπ ΣιμπίντιΑνεξάρτητο Κόμμα της Μοζαμβίκης51.0701,03Ντομίνγκος ΑρούκαΕνωτικό Μέτωπο Μοζαμβίκης-Κόμμα Δημοκρατικής Συσπείρωσης37.7670,76Κάρλος ΖέκεΑνεξάρτητος34.5880,70Καζίμιρο ΝιαμιτάμποΣοσιαλιστικό Κόμμα Φιλελευθέρων32.0360,65Μάριο ΜατσέλΑνεξάρτητος24.2380,49Παντίμπε ΚαμάτιΚόμμα της Προόδου του Λαού της Μοζαμβίκης24.2080,49Άκυρα/λευκά461.425 -Σύνολο5.402.940 100Πηγή: African Elections Database

Βουλή, 1994
ΚόμμαΨήφοι%ΈδρεςFRELIMO2.115.79344,33129RENAMO1.803.50637,78112Δημοκρατική Ένωση245.7935,159Πατριωτική Συμμαχία93.0311,950Σοσιαλιστικό Κόμμα Φιλελευθέρων79.6221,670Ενωτικό Μέτωπο Μοζαμβίκης-Κόμμα Δημοκρατικής Συσπείρωσης66.5271,390Κόμμα Εθνικής Συμφωνίας60.6351,270Ανεξάρτητο Κόμμα της Μοζαμβίκης58.5901,230Κόμμα Δημοκρατικού Κογκρέσου52.4461,100Κόμμα της Προόδου του Λαού της Μοζαμβίκης50.7931,060Κόμμα Δημοκρατικής Ανανέωσης48.0301,010Δημοκρατικό Κόμμα Μοζαμβίκης36.6890,770Εθνική Ένωση Μοζαμβίκης34.8090,730Εργατικό Κόμμα26.9610,560Άκυρα/λευκά630.974 - -Σύνολο5.404.199100250

Γενικές εκλογές 1999  
Οι εκλογές του 1999 έγιναν μετά τον επανασχεδιασμό του εκλογικού Νόμου, ο οποίος ψηφίστηκε με ομοφωνία, το Δεκέμβριο του 1998. Στις 3-5 Δεκεμβρίου του 1999 οι Μοζαμβικανοί προσήλθαν στις κάλπες, με υψηλό ποσοστό συμμετοχής (γύρω στο 68-70%). Οι διεθνείς παρατηρητές συμφώνησαν ότι η διαδικασία των εκλογών είχε κυλήσει ομαλά και ήταν καλά οργανωμένη. Με μικρή διαφορά της τάξης του 4% ο πρόεδρος Τσισάνο επανεξελέγη, έναντι του Αλφόνσο Ντλακάμα από το RENAMO - Εκλογική Ένωση. Η Αντιπολίτευση δεν αναγνώρισε το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών και προσέφυγε στο Ανώτατο Δικαστήριο, χωρίς αποτέλεσμα. Τον Ιανουάριο του 2000 ο Τσισάνο ανέλαβε πρόεδρος για μία ακόμη πενταετή θητεία. Το FRELIMO αύξησε την πλειοψηφία του στην Εθνοσυνέλευση, με 133 επί συνόλου 250 εδρών έναντι 116 για τον συνασπισμό RENAMO-UE και μία έδρα για έναν ανεξάρτητο υποψήφιο.

Προεδρικές εκλογές 1999
ΥποψήφιοςΚόμμαΨήφοι%Ζοακίμ ΤσισάνοFRELIMO2.338.33352,29Αφόνσο ΝτλακάμαRENAMO2.133.65547,71Άκυρα/λευκά462.364 -Σύνολο 4.934.352100Πηγή: African Elections Database

Εκλογές για Συνέλευση 1999

ΚόμμαΨήφοι%ΈδρεςFRELIMO2.005.71348,54133RENAMO-Εκλογική Ένωση1.603.81138,81117Εργατικό Κόμμα111.1392,960Φιλελεύθερο και Δημοκρατικό Κόμμα της Μοζαμβίκης101.9702,470Σοσιαλιστικό Κόμμα Φιλελευθέρων83.4402,020Μοζαμβικανή Ένωση Αντιπολίτευσης64.1171,550Δημοκρατική Ένωση61.1221,480Δημοκρατικό Κόμμα Φιλελευθέρων Μοζαμβίκης33.2470,800Ανεξάρτητο Κόμμα της Μοζαμβίκης29.4560,710Κόμμα της Ελευθερίας και της Αλληλεγγύης20.6860,880Κόμμα Εθνικών Εργατών και Χωρικών24.5270,590Προοδευτικό Φιλελεύθερο Κόμμα της Μοζαμβίκης11.6280,280Κόμμα Κοινωνικού Ανοίγματος της Μοζαμβίκης2.1530,050Άκυρα/λευκά701.438 - -Σύνολο4.833.761100250

 Γενικές εκλογές 2004 
 Προεδρικές εκλογές 2004 
Γενικές εκλογές διεξήχθησαν το Δεκέμβριο του 2004 με το νέο εκλογικό Νόμο που εγκρίθηκε από την κυβέρνηση το Μάιο του 2004. Επίσης, οι εκλογές διεξήχθησαν στον απόηχο της παραίτησης του επί 18 χρόνια προέδρου, Ζοακίμ Τσισάνο. Πρόεδρος εξελέγη ο υποψήφιος του FRELIMO , Αρμάντο Γκεμπούζα, με 64% των ψήφων. Ο αντίπαλός του, υποψήφιος του RENAMO, Αλφόνσο Ντλακάμα έλαβε το 32% των ψήφων. Στις ταυτόχρονες βουλευτικές εκλογές, το FRELIMO εξασφάλισε 160 έδρες στο Κοινοβούλιο έναντι 90 για το RENAMO και αρκετά άλλα μικρότερα κόμματα. Στις 2 Φεβρουαρίου του 2005 ορκίστηκε Πρόεδρος ο Γκεμπούζα. Το RENAMO και άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης έκαναν λόγο για νοθεία και αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν τα αποτελέσματα των εκλογών. Οι διεθνείς παρατηρητές επέκριναν με τη σειρά τους τη διαδικασία διεξαγωγής των εκλογών.
Πρόεδρος, 1η και  2 Δεκεμβρίου 2004
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|Υποψήφιοι - Κόμματα
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Ψήφοι
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|%
|-
|align=left valign=top|Αρμάντο Γκεμπούζα - Απελευθερωτικό Μέτωπο Μοζαμβίκης
|valign="top"|2.004.226
|valign="top"|63,74
|-
|align=left valign=top|Αλφόνσο Ντλακάμα - Εθνική Αντίσταση Μοζαμβίκης
|valign="top"|998.059
|valign="top"|31,74
|-
|align=left valign=top|Ραούλ Ντομίνγκος - Κόμμα για την Ειρήνη, τη Δημοκρατία και την Ανάπτυξη
|valign="top"|85.815
|valign="top"|2,73
|-
|align=left valign=top|Γιακούμπ Σιμπίντι - Ανεξάρτητο Κόμμα Μοζαμβίκης 
|valign="top"|28.656
|valign="top"|0,91
|-
|align=left valign=top|Κάρλος Ρέις - Ενωμένο Μέτωπο για την Αλλαγή και τη Σωστή Διοίκηση
|valign="top"|27.412
|valign="top"|0,87
|-
|align=left style="background-color:#E9E9E9"|Σύνολο (συμμετοχή  36,4%)
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|3.144.168
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"| 
|-
|align=left colspan=4|Πηγή: Elections in Mozambique African elections database
|}
Κοινοβούλιο 2004
Συνέλευση της Δημοκρατίας, 1η και 2 Δεκεμβρίου 2004
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|Κόμματα
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Ψήφοι
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|%
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Έδρες
|-
|align=left valign=top|Μέτωπο Απελευθέρωσης Μοζαμβίκης (Frente de Libertação de Moçambique, Frelimo) 
|valign="top"|
|valign="top"|62,0
|valign="top"|160
|-
|align=left valign=top|Renamo-UE
 Εθνική Αντίσταση Μοζαμβίκης (Resistência Nacional Moçambicana, Renamo)
 Ανεξάρτητος Συνασπισμός της Μοζαμβίκης (Aliança Independente de Moçambique)
 Μοζαμβικανό Εθνικιστικό Κίνημα (Movimento Nacionalista Moçambicano)
 Κόμμα Εθνικής Συγκέντρωσης  (Partido de Convenção Nacional)
 Κόμμα Εθνικής Ενότητας (Partido de Unidade Nacional)
 Μέτωπο Πατριωτικής Δράσης  (Frente de Ação Patriotica)
 Λαϊκό Κόμμα Μοζαμβίκης (Partido Popular de Moçambique)
 Ενωμένο Μέτωπο της Μοζαμβίκης (Frente Unida de Moçambique)
|valign="top"|
|valign="top"|29,7
|valign="top"|90
|-
|align=left valign=top| Κόμμα για την Ειρήνη, τη Δημοκρατία και την Ανάπτυξη(Partido para a Paz Democracia e Desenvolvimento)
|valign="top"|
|valign="top"|2,0
|valign="top"|-
|-
|align=left valign=top|Κόμμα για την Ελευθερία και την Αλληλεγγύη (Partido para a Liberdade e Solidariedade)
|valign="top"|
|valign="top"|0,9
|valign="top"|-
|-
|align=left valign=top|Κόμμα για την Εθνική Συμφιλίωση (Partido de Reconciliação Nacional)
|valign="top"|
|valign="top"|0,6
|valign="top"|-
|-
|align=left valign=top|Ανεξάρτητο Κόμμα Μοζαμβίκης (Partido Independente de Moçambique)
|valign="top"|
|valign="top"|0,6
|valign="top"|-
|-
|align=left valign=top|Σοσιαλιστικό Κόμμα της Μοζαμβίκης (Partido Socialisa de Moçambique)
|valign="top"|
|valign="top"|0,5
|valign="top"|-
|-
|align=left style="background-color:#E9E9E9"|Σύνολο (συμμετοχή 36,4%)
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"| 
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|250 
|-
|align=left colspan=4|Πηγή: Elections in Mozambique African elections database
|}

2009
Προεδρικές και βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στις 28 Οκτωβρίου του 2009. Βέβαιη θεωρείτο η επανεκλογή του υποψηφίου του FRELIMO, Αρμάντο Γκεμπούζα, ενώ ο υποψήφιος του RENAMO, Αλφόνσο Ντλακάμα, δήλωσε ότι δεν θα ξαναέβαζε υποψηφιότητα για πρόεδρος αν έχανε αυτές τις εκλογές. IOL, Dhlakama casts his vote, 28-10-2009. Ο Γκεμπούζα επανεξελέγη με 75% έναντι 16,4% για τον Ντλακάμα.

Πρόεδρος, 28 Οκτωβρίου 2009
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|Υποψήφιοι - Κόμματα
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Ψήφοι
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|%
|-
|align=left valign=top|Αρμάντο Γκεμπούζα - Απελευθερωτικό Μέτωπο της Μοζαμβίκης (FRELIMO)
|valign="top"|2.974.627
|valign="top"|75,00
|-
|align=left valign=top|Αφόνσο Ντλακάμα - Μοζαμβικανή Εθνική Αντίσταση (RENAMO)
|valign="top"|650.679	
|valign="top"|16,41
|-
|align=left valign=top|Νταβίζ Σιμάνγκο - Δημοκρατικό Κίνημα της Μοζαμβίκης (MDM)
|valign="top"|340.579	
|valign="top"|8,59
|-
|align=left style="background-color:#E9E9E9"|Σύνολο (συμμετοχή  44,52%)
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|3.965.785
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|100,00
|-
|align=left colspan=4|Πηγή: AIM - Mozambique News Agency 
|}

 Βουλευτικές εκλογές 2009 
Βουλή, 28 Οκτωβρίου 2009
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|Κόμματα
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Ψήφοι
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|%
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Έδρες
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|+/–
|-
|align=left valign=top|Μέτωπο Απελευθέρωσης της Μοζαμβίκης (Frente de Libertação de Moçambique, FRELIMO) 
|valign="top"|2.907.335
|valign="top"|74,66
|valign="top"|191
|valign="top"|+31
|-
|align=left valign=top|Μοζαμβικανή Εθνική Αντίσταση (Resistência Nacional Moçambicana, RENAMO)
|valign="top"|688.782
|valign="top"|17,68
|valign="top"|51
|valign="top"|–39
|-
|align=left valign=top|Δημοκρατικό Κίνημα της Μοζαμβίκης (Movimento Democrático de Moçambique, MDM)
|valign="top"|152.836
|valign="top"|3,93
|valign="top"|8
|valign="top"|+8
|-
|align=left valign=top|Λοιπά
|valign="top"|
|valign="top"|3,73
|valign="top"|0
|valign="top"|±0
|-
|align=left style="background-color:#E9E9E9"|Σύνολο (συμμετοχή 44,4%)
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|100,00
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|250
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|±0
|-
|align=left colspan=5|Πηγή: AIM - Mozambique News Agency 
|}

2014 

Γενικές εκλογές διεξήχθησαν στις 15 Οκτωβρίου 2014. Πρόεδρος εξελέγη με ποσοστό 57% ο Φιλίπε Νιούσι από το FRELIMO. 

 Τοπικές εκλογές 
Έπειτα από καθυστερήσεις, το 1998 διεξήχθησαν οι πρώτες τοπικές εκλογές, με το κυριότερο κόμμα της Αντιπολίτευσης, RENAMO, να μη μετέχει στις εκλογές, επικαλούμενο προβλήματα και λάθη στη διαδικασία εγγραφής των ψηφοφόρων. Η συμμετοχή ήταν πολύ χαμηλή και τις έδρες κατέλαβαν ανεξάρτητοι.
Το Νοέμβριο του 2003 διεξήχθησαν και οι δεύτερες τοπικές εκλογές, αυτή τη φορά με συμμετοχή των FRELIMO, RENAMO-UE και ανεξαρτήτων κομμάτων. Η συμμετοχή στις εκλογές ήταν 24% έναντι 15% για τις πρώτες δημοτικές εκλογές. Το FRELIMO κέρδισε 28 δήμους και την πλειοψηφία σε 29 δημοτικά συμβούλια, ενώ το RENAMO κέρδισε 5 δήμους και την πλειοψηφία σε 4 δημοτικά συμβούλια. Οι επόμενες εκλογές έγιναν το 2008.

 Γενικές εκλογές 2019 

 Παραπομπές