Μαργίτης

Ο Μαργίτης αποτελεί ένα διάσημο κωμικό έπος της αρχαϊκής εποχής από το οποίο έχουν διασωθεί ελάχιστα μόνον αποσπάσματα.G. Kinkel, Epicorum Graecorum fragmenta (1877), σελ. 64. Margites,  Θεωρείται πρόδρομος της ιωνικής πεζογραφικής μυθιστορίαςA. Lesky, Ιστορία της Αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας, σελ. 146, εκδ. Κυριακίδη, 2011. ενώ ο κεντρικός του χαρακτήρας (ο Μαργίτης) ενέπνευσε συχνά και τους μεταγενέστερους κωμωδιογράφους (όπως σημείωνε ήδη ο Αριστοτέλης στο Περί Ποιητικής έργο του).Αριστοτέλης, Ποιητική, 1448b - 1449a ().

Αρχαίοι μετρικοί συγγραφείς (όπως ο Ηφαιστίων ο Αλεξανδρεύς) μας πληροφορούν ότι το ποίημα παρουσίαζε μια ιδιάζουσα πρωτότυπη μορφή, καθώς μεταξύ των (συνηθισμένων για έπος) δακτυλικών εξάμετρων στίχων παρεμβάλλονταν σε άνισα διαστήματα ιαμβικοί τρίμετροι.Ηφαιστίων, "Εγχειρίδιον περί μέτρων", στο Scriptores metrici graeci, Λειψία, 1866.-   Gilbert Murray, Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας , μτφ. Σίμος Μενάνδρος, 1922. Project Gutenberg   

Η Σούδα αναφέρει ως δημιουργό του τον ποιητή του 5ου π.Χ. αιώνα Πίγρητα από την Αλικαρνασσό, αδελφό της βασίλισσας της Καρίας Αρτεμισίας.Λεξικόν Σουίδα, λήμμα Πίγρης. Ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης όμως θεωρούσαν τον Μαργίτη έργο του Ομήρου.Αριστοτέλης, ό.π. Ως έργο του Ομήρου το μνημόνευαν επίσης ο Αρχίλοχος, ο Κρατίνος και ο Καλλίμαχος, όπως σημειώνει ο Ευστράτιος (στο έργο του Υπομνήματα εις τα Ηθικά Νικομάχεια του Αριστοτέλη),A. Lesky, ό.π. αλλά και μεταγενέστεροι συγγραφείς της ρωμαϊκής και βυζαντινής εποχής (π.χ. ο Ιωάννης Τζέτζης).Ιωάννης Τζέτζης, Χιλιάδες, IV, 867-868.
()Ωστόσο σήμερα, και παρά τις αρχαίες αναφορές, οι σύγχρονοι φιλόλογοι αμφιβάλλουν ως προς την πατρότητα του έργου. Υποθέτουν ότι το έπος γράφτηκε, ενδεχομένως στην Κολοφώνα της Ιωνίας, τον 6ο π.Χ. αιώνα ή προς το τέλος του 7ου από κάποιο άγνωστο ποιητή αρχικά σε δακτυλικό εξάμετρο. Αργότερα ίσως, ο Πίγρης ή κάποιος άλλος ανασκεύασε το ποίημα εισάγοντας τα ιαμβικά τρίμετρα με στόχο να επαυξήσει το κωμικό του αποτέλεσμα.William Smith, A dictionary of Greek and Roman biography and mythology (1867), Τόμος II. perseus  

Ο κεντρικός ήρωας του έργου, ο Μαργίτης, ήταν ένας ανόητος και ανίκανος γόνος πλούσιας οικογένειας (σύμφωνα με πληροφορία του Ευσταθίου), που «οι θεοί δεν τον είχαν διδάξει ούτε να σκάβει ούτε να οργώνει ούτε να κάνει κάτι άλλο»·Αριστοτέλης, Ἠθικὰ Νικομάχεια, VI, 1141a ().  ένας αδαής “ξερόλας”, που «ήξερε πολλά, όμως όλα τα ήξερε άσχημα», σύμφωνα με έναν άλλο στίχο του ποιήματος που διέσωσε ο Πλάτων.Πλάτων, Δεύτερος Ἀλκιβιάδης, 147b ().

Το έργο φαίνεται πως ήταν δημοφιλές ιδιαίτερα μεταξύ των λαϊκών στρωμάτων και σώζονταν ακέραιο μέχρι τον 13ο μ.Χ. αιώνα.P. Kroh, Λεξικό αρχαίων συγγραφέων, USP, 1996. Η λέξη μαργίτης πέρασε στο καθημερινό λεξιλόγιο με τη σημασία του ανόητου, του γελοίου,Λήμμα ''μαργίτης;; στα λεξικά Φωτίου, Σούδας και Αρποκρατίονος. η δε φράση «Μαργίτης εἶ» συγκαταλέγεται στη συλλογή αρχαίων παροιμιών του βυζαντινού λόγιου Μιχαήλ Αποστόλιου.Μιχαήλ Αποστόλιος, Συναγωγὴ παροιμιῶν. Bibl. Augustana

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Αρχαία ελληνικά έπη