Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου

Ο Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας (αγγλικά: Prime Minister of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, PM) είναι ο επικεφαλής της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου. Ο πρωθυπουργός και το Υπουργικό Συμβούλιο είναι συλλογικά υπεύθυνοι για τις πολιτικές και τις δράσεις τους ενώπιον του μονάρχη, του Κοινοβουλίου, του πολιτικού κόμματός τους και τελικώς του εκλογικού τους σώματος. 

Σήμερα, πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, είναι ο ηγέτης του Εργατικού Κόμματος, Κιρ Στάρμερ. Ανέλαβε καθήκοντα στις 5 Ιουλίου 2024.

Ιστορία
Το πόστο του πρωθυπουργού δεν δημιουργήθηκε κάποια συγκεκριμένη ημερομηνία αλλά εξελίχθηκε σταδιακά σε μια περίοδο που υπερβαίνει τα τριακόσια χρόνια, μέσα από πολυάριθμες Πράξεις του Κοινοβουλίου, πολιτικές εξελίξεις και ιστορικά «ατυχήματα». Η προέλευση της θέσης εντοπίζεται στις συνταγματικές αλλαγές που συνέβησαν κατά τη διάρκεια του Επαναστατικού Διακανονισμού (1688-1720) και στην επακόλουθη μεταβίβαση της πολιτικής εξουσίας από τον Ηγεμόνα στο Κοινοβούλιο. Αν και ο Ηγεμόνας δεν απογυμνώθηκε από τις αρχαίες προνομιούχες εξουσίες και παρέμεινε νομικά ως ο επικεφαλής της κυβέρνησης, βαθμιαία έγινε απαραίτητο για αυτόν να κυβερνά μέσω ενός πρωθυπουργού, που θα μπορούσε να εξασφαλίσει μια πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο.https://www.britannica.com/topic/prime-ministerhttps://history.blog.gov.uk/2012/01/01/the-institution-of-prime-minister/http://www.royal.gov.uk/HistoryoftheMonarchy/KingsandQueensoftheUnitedKingdom/TheHanoverians/GeorgeI.aspx

Τη δεκαετία του 1830 εμφανίστηκε το σύστημα διακυβέρνησης του Ουέστμινστερ (ή κυβέρνηση υπουργών). Ο πρωθυπουργός είχε γίνει πρώτος μεταξύ ίσων (primus inter pares) στο υπουργικό συμβούλιο και ο επικεφαλής της κυβέρνησης στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η πολιτική θέση του πρωθυπουργού ενισχύθηκε από την ανάπτυξη των σύγχρονων πολιτικών κομμάτων, την εισαγωγή μέσων μαζικής επικοινωνίας και την φωτογραφία. Στις αρχές του 20ου αιώνα, είχαν καθοριστεί σε σημαντικό βαθμό οι αρμοδιότητες του πρωθυπουργού. Το αξίωμα κατέστη μία από τις σημαντικότερες θέσεις στη συνταγματική ιεραρχία, δίπλα στον Ηγεμόνα, το Κοινοβούλιο και την Κυβέρνηση.http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/struggle_democracy/getting_vote.htmhttps://www.cambridge.org/core/books/victorian-palace-of-science/radical-building-the-science-of-politics-and-the-new-palace-of-westminster/C39AEFD0BA65952E7EBEF47ED90410AC/core-reader

Πριν από το 1902, ο πρωθυπουργός προερχόταν κάποιες φορές από τη Βουλή των Λόρδων, υπό την προϋπόθεση ότι η κυβέρνησή του θα μπορούσε να εξασφαλίσει την πλειοψηφία στη Βουλή των Κοινοτήτων.https://about-britain.com/institutions/parliament.htm Ωστόσο, με τη σταδιακή εξασθένιση της δύναμης της αριστοκρατίας, κατά τον 19ο αιώνα, καθιερώθηκε ότι ο πρωθυπουργός πρέπει πάντα να είναι βουλευτής στην Βουλή των Κοινοτήτων, στην οποία είναι και υπόλογος. Η εξουσία του πρωθυπουργού ενισχύθηκε περαιτέρω με την Πράξη του Κοινοβουλίου του 1911, σύμφωνα με την οποία η επιρροή της Βουλής των Λόρδων στη νομοθετική διαδικασία ελαχιστοποιούνταν.https://publications.parliament.uk/pa/ld200506/ldselect/ldconst/141/14104.htmhttps://www.britannica.com/event/Parliament-Act-of-1911https://www.open.edu/openlearn/society-politics-law/the-law-making-process-england-and-wales/content-section-3.2https://ir.canterbury.ac.nz/bitstream/handle/10092/3315/12620482_Gravells_The%20United%20Kingdom%20Parliament%20Acts.pdf;sequence=1https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/827899/Section-2-of-the-Parliament-Act-1911-July-2019.pdfhttps://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/266067/chap4.pdf

Αρχή, εξουσίες και περιορισμοί
Ο πρωθυπουργός είναι ο επικεφαλής της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου. Ως εκ τούτου, ο σύγχρονος πρωθυπουργός ηγείται του υπουργικού συμβουλίου (εκτελεστικής εξουσίας). Επιπροσθέτως, ο πρωθυπουργός ηγείται του μεγαλύτερου πολιτικού κόμματος και διαθέτει μια πλειοψηφία στη Βουλή των Κοινοτήτων. Κατέχει ακόμη σημαντικές νομοθετικές και εκτελεστικές εξουσίες. Σύμφωνα με το βρετανικό σύστημα διάκρισης των εξουσιών, υπάρχει μια ενότητα των εξουσιών και όχι διαχωρισμός αυτών.Le May, 98–99. Ο συνταγματολόγος του 19ου αιώνα, Γουόλτερ Μπάγκεχοτ, ανέφερε ότι αυτή η ενότητα είναι το «αποτελεσματικό μυστικό» του συντάγματος: «Το αποτελεσματικό μυστικό του αγγλικού συντάγματος μπορεί να περιγραφεί ως η στενή ένωση, η σχεδόν πλήρης σύντηξη, της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας. Αναμφίβολα, σύμφωνα με την παραδοσιακή θεωρία, όπως υπάρχει σε όλα τα βιβλία, η καλοσύνη του συντάγματός μας συνίσταται σε καθολικό διαχωρισμό των νομοθετικών και εκτελεστικών αρχών, αλλά στην πραγματικότητα η αξία του έγκειται στην μοναδική προσέγγισή τους. Ο συνδετικός κρίκος είναι το υπουργικό συμβούλιο...» Στη Βουλή των Κοινοτήτων, ο πρωθυπουργός καθοδηγεί τη διαδικασία με στόχο τη θέσπιση της νομοθετικής ατζέντας του πολιτικού του κόμματος. Ανάμεσα στις εκτελεστικές του λειτουργίες, ο πρωθυπουργός μπορεί να διορίζει (και να απολύει) όλα τα άλλα μέλη του υπουργικού συμβουλίου και να συντονίζει τις πολιτικές και τις δραστηριότητες όλων των κυβερνητικών υπηρεσιών και του προσωπικού της Πολιτικής Υπηρεσίας. Ο πρωθυπουργός ενεργεί επίσης ως δημόσιο «πρόσωπο» και «φωνή» της Κυβέρνησης της Αυτής Μεγαλειότητας, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Μόνο έπειτα από συμβουλή του πρωθυπουργού, ο μονάρχης ασκεί πολλές νομοθετημένες και προνομιακές αρμοδιότητες, συμπεριλαμβανομένων των διορισμών ανώτατων δικαστικών, πολιτικών, επισήμων και εκκλησιαστικών προσώπων. Η απονομή ορισμένων παρασήμων και τίτλων διακρίσεων ή άλλων σημαντικών τιμών, απαιτεί κάποιες φορές την σύμφωνη γνώμη του πρωθυπουργού.Barnett, σελ. 245–246

 Κατοικία 
Η Κατοικία του πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου είναι στην οδό 10 Downing Street και εκτός από την κατοικία του εκεί βρίσκεται και το επίσημο γραφείο του. Η οδός είναι γνωστή ως αριθμός 10 στο Ηνωμένο Βασίλειο και ιδρύθηκε ως κατοικία του Πρώτου Κυρίου του Υπουργείου Οικονομικών, μία θέση που κατέχει σήμερα ο πρωθυπουργός. Η 10 Downing Street είναι επίσης έδρα της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου.

Η 10 Downing Street βρίσκεται στην Downing Street πόλη του Westminster στο Λονδίνο. Ο αριθμός 10 αντιπροσωπεύει ένα κτίριο  διαμερισμάτων που έχει ηλικία άνω των 300 ετών και διαθέτει 100 δωμάτια. Το κτίριο φιλοξενεί γραφεία, συνέδρια, τραπεζαρίες και καθιστικά. Τo κτίριο φιλοξενεί επίσης ξένους αξιωματούχους, εθνικούς ηγέτες και κυβερνητικούς υπουργούς. Στο πίσω μέρος του κτιρίου βρίσκεται μια εσωτερική αυλή και ένα μισό στρέμμα κήπου. Η 10 Downing Street βρίσκεται σε κοντινή απόσταση με τα πόδια από το παλάτι του Μπάκιγχαμ και το παλάτι του Westminster.

 Δείτε επίσης 
 Κατάλογος πρωθυπουργών του Ηνωμένου Βασιλείου

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου