Ιερά Μητρόπολις Λαρίσης και Τυρνάβου

Η Ιερά Μητρόπολις Λαρίσης και Τυρνάβου έχει έδρα την πόλη της Λάρισας και περιλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα του ομώνυμου Νομού.

Ιστορικά στοιχεία
Ο Κωνσταντίνος Α΄ στις 4 Νοεμβρίου του 324 μ.Χ. ίδρυσε στη Λάρισα επισκοπή και αναγνώρισε ως πρώτο επίσκοπο, τον Άγιο Αχίλλιο τον Καππαδόκη, ο οποίος λαμβάνοντας μέρος στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο διέπρεψε με τους λόγους και τα θαύματά του εναντίον του Αρείου και της αίρεσης του. Την ίδια περίοδο και από τον ίδιο τον ιδρυτή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας η επισκοπή της Λάρισας ανυψώνεται σε αρχιεπισκοπή με όλα τα δικαιώματα της αυτονομίας, ανάμεσα στο πλήθος των επισκοπών της Θεσσαλίας. Ενώ περίπου διακόσια χρόνια αργότερα, το 531 μ.Χ., μετά από τοπική σύνοδο των θεσσαλικών επισκοπών η Λάρισα ανυψώνεται σε Μητρόπολη.

Μέχρι τα χρόνια των Οθωμανικών επιδρομών η Λάρισα ήταν η πρωτεύουσα της Θεσσαλίας οπότε και η πρωτεύουσα Μητρόπολη όλων των Επισκοπών της. Στα χρόνια όμως του Βαγιαζήτ Α΄ και από το 1391, η Λάρισα λόγω των επιδρομών και των διώξεων κατέστη πόλη δίχως Χριστιανούς, οπότε και η έδρα της Μητροπόλεως μεταφέρεται στα Τρίκαλα. Μετά από τέσσερις αιώνες επέστρεψε η έδρα της Μητροπόλεως ξανά στη Λάρισα, όταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης Νεόφυτος Γ΄ το 1739, με συνοδικό πατριαρχικό γράμμα του, επανασύστησε την Επισκοπή Τρίκκης. Έτσι ο Μητροπολίτης Λαρίσης Ιάκωβος Β΄ επανήλθε στην πόλη της Λάρισας. Από τότε η Λάρισα είναι η καθέδρα της Ιεράς Μητροπόλεως Λαρίσης και Τυρνάβου όπως οριστικά ονομάζεται από το 1734 έως και σήμερα.

Ανάμεσα στον κατάλογο των Αρχιεπισκόπων και Μητροπολιτών περιλαμβάνονται ονόματα αγίων και μαρτύρων, όπως οι Θωμάς ο Χωριάτης, Κυπριανός ο θαυματουργός, Αντώνιος ο Νέος Θεολόγος, Βησσαρίων ο πρώην, Διονύσιος ο Ελεήμων Μάρκος ο Ησυχαστής και Βησσαρίων του Σωτήρος. Επίσης ο Διονύσιος ο Φιλόσοφος που μαρτύρησε στα Ιωάννινα το 1601, ο από Λαρίσης μητροπολίτης Εφέσου Διονύσιος Καλλιάρχης ο οποίος απαγχονίστηκε το 1821, όπως ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄.

20ός-21ος αιώνας
μικρογραφία|Ο Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Αχιλλίου Λαρίσης.
Την περίοδο 1922-1924 εγκαθίστανται στην περιοχή της Λάρισας - όπως και στην υπόλοιπη Ελλάδα - οικογένειες Ελλήνων Μικρασιατών προσφύγων που έφεραν μαζί τους παραδόσεις και κειμήλια εμπλουτίζοντας την τοπική Εκκλησία πνευματικά και πολιτισμικά.

Από το 1935 έως το 1956 Μητροπολίτης Λαρίσης και Πλαταμώνος διετέλεσε ο λόγιος Δωρόθεος Κοταράς, ο οποίος εξελέγη το 1956 Αρχιεπίσκοπος Αθηνών.

Το 1965 ο Μητροπολίτης Λαρίσης και Πλαταμώνος Ιάκωβος Σχίζας τέλεσε τα εγκαίνια του νέου Ιερού Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Αχιλλίου Λαρίσης. Το 1968 ο Μητροπολίτης Ιάκωβος Σχίζας διώχθηκε από το Δικτατορικό Καθεστώς και εξαναγκάστηκε σε παραίτηση λόγω του χουντικού νόμου της «απώλειας της έξωθεν καλής μαρτυρίας» αν και επρόκειτο περί ενός αγνώστου στους Ιερούς Κανόνες και την εκκλησιαστική παράδοση ιδιωνύμου αδικήματος καθώς, όπως εξηγείται σχετικώς, η αναφερομένη εις την Προς Τιμόθεον Επιστολή του Αποστόλου Παύλου «έξωθεν καλή μαρτυρία» αφορά όχι στους Επισκόπους, αλλά στους λαϊκούς οι οποίοι επιθυμούν να εισέλθουν στον κλήρο. Ακολούθως με εντολή του πραξικοπηματία Ζωιτάκη τοποθετήθηκε Μητροπολίτης Λαρίσης ο Θεολόγος Πασχαλίδης, από την αντικανονική (αριστίνδην) Σύνοδο που ελεγχόταν από τη Δικτατορία. Για τον λόγο αυτό μετά την πτώση της Δικτατορίας ο Θεολόγος Πασχαλίδης κηρύχθηκε έκπτωτος ως αντικανονικός και λόγω διαταράξεως της ειρήνης και της ενότητας της ΕκκλησίαςΟι Μητροπολίτες Λαρίσης τα τελευταία 150 χρόνια, larissanet, 1 Ιουλίου 2018.

Από το 1974 έως το 1989 Μητροπολίτης ήταν ο Σεραφείμ Ορφανός ο οποίος πραγματοποίησε την επανακομιδή λειψάνων του Αγίου Αχιλλίου στη Λάρισα μετά από 1000 χρόνια.

μικρογραφία|left|Χειροτονία Μητροπολίτου Λαρίσης και Τυρνάβου Ιερωνύμου.
Το 1989 νέος Μητροπολίτης εξελέγη από την κανονική Ιερά Σύνοδο ο Δημήτριος Μπεκιάρης. Όμως ενέργειες παραθρησκευτικών οργανώσεων δημιουργούσαν στην πόλη της Λάρισας επεισόδια και έκτροπα, καθώς υποστήριζαν τον πρώην Μητροπολίτη Λαρίσης Θεολόγο που είχε εκλεγεί επί δικτατορίας. Το 1991 το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε την εκλογή του Μητροπολίτη Δημητρίου και κατέστησε Μητροπολίτη τον Θεολόγο, χωρίς όμως αναγνώριση από την Εκκλησία της Ελλάδος.. Το 1994 εξελέγη από την κανονική Ιερά Σύνοδο Μητροπολίτης Λαρίσης ο Ιγνάτιος Λάππας (1994-2018).

Σημερινός μητροπολίτης Λαρίσης είναι ο Ιερώνυμος Νικολόπουλος, ο οποίος επανέφερε στη Λάρισα τα οστά του Μητροπολίτη Λαρίσης Ιακώβου Σχίζα και τα τοποθέτησε μόνιμα στο παλαιό Κοιμητήριο της πόλεως, ώστε μετά θάνατον ο Ιάκωβος να επιστρέψει στην πόλη που διακόνησε ως επίσκοπος, παρά την τότε αντικανονική απομάκρυνσή του.Στη Λάρισα «αναπαύεται» πλέον ο Μακαριστός Ιάκωβος Σχίζας, Εφημερίδα Ελευθερία, 21/01/2020

Επισκοπικός κατάλογος
 Όνομα  Έτη  Σημειώσεις Άγιος Αχίλλιος ο Καππαδόκης  ~ 324  Άγιος Αλέξανδρος   Βασίλειος Α΄  ~ 431  Βιγιλάντιος  ~ 451  συμμετείχε στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο Αχίλλιος Β΄  ~ 500;  Πρόκλος  ~ 531  Στέφανος Α΄  ~ 531  Ιωάννης Α΄  ~ 597  Κωνσταντίνος   Ευθύμιος   Βασίλειος Β΄  ~ 879/880  Ιωάννης Β΄   Φίλιππος  895 – 906  Στυλιανός  ~ 997  Στέφανος  αρχές 11ου αιώνα  Λέων  ~ 1032  Βασίλειος Γ΄  πριν το 1084 – μετά το 1092  Γεώργιος Α΄  ~ 1107  Γεώργιος Β΄  ~ 1147  Ιωάννης Γ΄  ~ 1160 ~ 1166  Βασίλειος Δ΄  β΄ μισό 12ου αιώνα  Λατίνος αρχιεπίσκοπος  ~ 1204  Θωμάς (Χωριάτης ή Γοριανίτης)  1264 – 1273  Νίκανδρος  1273 ~ 1285  Κυπριανός  1318 – 1332  Αντώνιος  1333 – 1348  εξορίστηκε στην Θεσσαλονίκη το 1348 λόγω κατάληψης της Θεσσαλίας από τους Σέρβους Νείλος  ~ 1348 – 1355/56;  Αντώνιος  1355/56 – 1363/64  β΄ θητεία Ιωάσαφ Α΄  ~ 1387  Συμεών  ~ 1393  Διονύσιος  ~ 1425 – 1426  Κυπριανός  ~ 1467  Νεόφυτος Α΄  ~ 1486  Διονύσιος Α΄  1487 – 1490 – 1499  Άγιος Διονύσιος ο Ελεήμων Θεοδόσιος Α΄  ~ 1490;  Μάρκος  1499 – 1520 (ή 1538 – 1550)  Βησσαρίων Α΄ (Βησσαρίων ο πρώην)  1499 – 1525  Άγιος Βησσαρίων Β΄ (Βησσαρίων του Σωτήρος)  1525; – 1541  Άγιος Νεόφυτος Β΄  1541 – 1568/69  ανιψιός του Βησσαρίωνα Β΄ Θεοφάνης  ~ 1569  Θωμάς   Νίκανδρος   Γαλακτίων   Ιερεμίας  1568(;) – 1572  κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Μητροφάνης  ~ 1572 – 1573  «εις ζωαρκείαν», την πούλησε για χίλια φλουριά. Μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Δανιήλ  1573 – 1574;  Δημήτριος  1574 – 1578  Ιωάσαφ Β΄  ~ 1581  Δανιήλ Β΄  1581 – μετά τον Ιούνιο 1583  Ιωάσαφ Γ΄  ~ 1590  Παχώμιος  ~ 1590  από Δημητριάδος Ιωάσαφ Γ΄  ~ 1593  β΄ θητεία Διονύσιος Β΄  1594 – 1601  συμμετείχε στην εξέγερση του 1600 Θεωνάς  15 Μαΐου 1601 – 1604 †  Λεόντιος  Ιανουάριος 1604 – ;  Παρθένιος Α΄  ~ 1605  Τιμόθεος  πριν το 1611 – μετά το 1614  Διονύσιος Γ΄  ~ 1618  Γρηγόριος  Μάιος 1620 – πριν τις 12 Απριλίου 1645Κτιτορικόν ή προσκυνητήριον της ιεράς και βασιλικής μονής του Μεγάλου Σπηλαίου, σελ. 93 †  από Βοδενών Παΐσιος  12 Απριλίου 1645 – Ιούλιος 1652  από Εφέσου, κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Διονύσιος Δ΄  Ιούλιος 1652 – 1662  μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Διονύσιος Ε΄  9 Αυγούστου 1662 – 1671  μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωάννης  ~ 1676  Ιάκωβος  1676; – 1679  μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Άνθιμος  1679  Μακάριος Α΄  ~ 1680 – 1687  Παρθένιος Β΄  ~ 1688 – 1714  Διονύσιος ΣΤ΄  17;  Μελέτιος Α΄  1721  Γαβριήλ Α΄  ~ 1722 – 1732  Ιάκωβος Β΄  ~ 1734 – πριν τις 13 Ιουνίου 1750 †  από Δημητριάδος Μελέτιος Β΄  13 Ιουνίου 1750 – 5 Νοεμβρίου 1768  κατόπιν Οικουμενικός Πατριάρχης Μελέτιος Γ΄ Καλλιάρχης  Νοέμβριος 1768 – 25 Ιουλίου 1792  από πρώην Δυρραχίου, παραιτήθηκε Διονύσιος Ζ΄ (Καλλιάρχης)  Ιούλιος 1792 – 7 Σεπτεμβρίου 1803  ανηψιός του προκατόχου του, κατόπιν Εφέσου Ραφαήλ  Σεπτέμβριος 1803 – Σεπτέμβριος 1806  από Ικονίου. Δημιούργησε προβλήματα και καθαιρέθηκε. Γαβριήλ Β΄ (Γκάγκας)  Σεπτέμβριος 1806 – Σεπτέμβριος 1810  από Γρεβενών, κατόπιν Ιωαννίνων Πολύκαρπος ο Δαρδαίος  Σεπτέμβριος 1810 – Μάρτιος 1818  παραιτήθηκε Θεοδόσιος Β΄  21 Μαρτίου 1818 – Ιούλιος 1819  από Βελλάς Κύριλλος Α΄ (Βογάσαρης)  Ιούλιος 1819 – Ιούνιος 1820  παραιτήθηκε, αργότερα Αργολίδος Πολύκαρπος ο Δαρδαίος  Ιούνιος 1820 – Ιούνιος 1821  β΄ θητεία Κύριλλος Τρικκαίος  Ιούνιος 1821 – 29 Σεπτεμβρίου 1821 †  Δαμασκηνός  Νοέμβριος 1821 – Ιανουάριος 1822 †  από Φαναρίου και Φαρσάλων Μελέτιος Δ΄  Μάρτιος 1822 – Σεπτέμβριος 1835  μετέπειτα Σόφιας Άνθιμος Δ΄ (Ταμβάκης ή Βαμβάκης)  Σεπτέμβριος 1835 – Αύγουστος 1837  από Ικονίου, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Ανανίας  25 Αυγούστου 1837 – Νοέμβριος 1853  από Ρασκοπρεσραίνης (Raška-Prizren), παραιτήθηκε Στέφανος Β΄  εξελέγη 14 Νοεμβρίου 1853, χειροτονήθηκε 16 Νοεμβρίου 1853 – 20 Μαρτίου 1870 †  από μέγας αρχιδιάκονος Δωρόθεος (Σχολάριος)  2 Απριλίου 1870 – 25 Νοεμβρίου 1870  από Δημητριάδος, παραιτήθηκε Ιωακείμ (Κρουσουλούδης)  26 Νοεμβρίου 1870 – 7 Αυγούστου 1875  από Δέρκων, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Νεόφυτος Β΄ (Πετρίδης)  7 Αυγούστου 1875 – 19 Σεπτεμβρίου 1896 †  από Σερρών Αμβρόσιος (Κασσαράς)  Ιανουάριος 1899 – 1910  από Πλαταμώνος Αρσένιος (Αφεντούλης)  1914 – 26 Δεκεμβρίου 1934 †  από Στρωμνίτσης Δωρόθεος (Κοτταράς)  15 Ιανουαρίου 1935 – 1 Απριλίου 1956  από Κυθήρων, μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Δημήτριος (Θεοδόσης)  18 Απριλίου 1956 – 25 Μαρτίου 1959 †  από Γυθείου και Οιτίλου Ιάκωβος (Σχίζας)  1960 – 1968  διώχθηκε το 1968 από το Δικτατορικό Καθεστώς και εξωθήθηκε σε παραίτηση λόγω χουντικού νόμου Θεολόγος (Πασχαλίδης)  1968 – 1974  τοποθετήθηκε με εντολή του πραξικοπηματία Ζωιτάκη απο την αριστίνδην (αντικανονική) Σύνοδο επί Δικτατορίας Σεραφείμ (Ορφανός)  1974 – 13 Σεπτεμβρίου 1989 †  Δημήτριος (Μπεκιάρης)  1989 – 1991  μετέπειτα Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου Ιγνάτιος (Λάππας)  1994 – 26 Ιουνίου 2018 †  Ιερώνυμος (Νικολόπουλος)  7 Οκτωβρίου 2018 – σήμερα 

Υποσημειώσεις και παραπομπές
Υποσημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές

Κατηγορία:Μητροπόλεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ελλάδος
Κατηγορία:Ιερά Μητρόπολις Λαρίσης και Τυρνάβου
Κατηγορία:Λάρισα