Σιδηροδρομικός Σταθμός Σκύδρας

Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Σκύδρας αποτελεί τον σιδηροδρομικό σταθμό που εξυπηρετεί το αστικό κέντρο της Σκύδρας στο νομό Πέλλας. Οι υποδομές του σταθμού κατασκευάστηκαν τον 19ο αιώνα και εγκαινιάστηκε το 1894, ως στάση επί της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης - Μοναστηρίου.

Το κυρίως κτήριο του σταθμού κτίστηκε το 1916 έπειτα από απόφαση του Γαλλικού στρατηγείου στη Θεσσαλονίκη, ενώ παλιότερα αποτελούσε σταθμό ανταπόκρισης με την αποξηλωμένη στενού εύρους σιδηροδρομική γραμμή Σκύδρας - Αριδαίας - Προμάχων.

 Ιστορικό 

 19ος Αιώνας 
μικρογραφία|Φωτογραφία του σιδηροδρομικού σταθμού, τότε Βέτρεκοπ, κατά τη διάρκεια της κατοχής της Ελλάδας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, μεταξύ 1891-1894
Στα πλαίσια μιας υποανάπτυκτης περιφέρειας η οποία είχε υποστεί πλήγματα από συνεχείς περιφερειακές και τοπικές συγκρούσεις για αρκετές δεκαετίες, η Οθωμανική Αυτοκρατορία τον 19ο αιώνα προώθησε την δημιουργία μιας ενιαίας σιδηροδρομικής γραμμής που θα διαπερνούσε την Θράκη και την Μακεδονία και θα κατέληγε βορειότερα στα βαλκάνια, με προοπτικές επέκτασης στην Αδριατική Θάλασσα.  Στο σημείο αυτό, έπειτα από ορισμένες ενέργειες, υπογράφτηκε το 1859 η κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής από την Θεσσαλονίκη μέχρι το Μοναστήρι η οποία ξεκίνησε αρκετά χρόνια αργότερα μόλις το 1891 και ολοκληρώθηκε το 1894.

Μετά την αποπεράτωση της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης - Μοναστηρίου, η Σκύδρα αποτέλεσε σιδηροδρομική στάση έως τα πρώτα έτη του Α' Π.Π και εξυπηρετούσε την μετακίνηση επιβατών και εμπορευμάτων με τα γειτονικά αστικά κέντρα και την Θεσσαλονίκη.

 20ος Αιώνας 
Με το ξέσπασμα του Α' Π.Π, ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Σκύδρας αποτέλεσε κομβικό σημείο για τα τεκταινόμενα στην περιοχή, καθώς εκεί εγκαταστάθηκε κλιμάκιο των Συμμάχων και προωθήθηκε η ενίσχυση και επέκταση των υποδομών του Σταθμού. Στο πλαίσιο αυτό, κατασκευάστηκε το κεντρικό κτήριο του σταθμού και αυξήθηκε η χωρητικότητα των σιδηροτροχιών με σκοπό την ικανότητα υποδοχής πολλαπλών συρμών με εμπορεύματα και εφόδια για το μέτωπο.

 Κατασκευή Σιδηροδρομικής Γραμμής Σκύδρας - Αριδαίας - Προμάχων (1918-1932) 
Ταυτόχρονα, με την επέκταση και βελτίωση των υποδομών του σταθμού, το 1916 προωθήθηκε σε συνεργασία με την Γαλλική και Σερβική πλευρά, η κατασκευή στενού εύρους σιδηροδρομικής γραμμής, η οποία θα συνέδεε την Σκύδρα με την Αριδαία και ενδιάμεσους οικισμούς. Η επέκταση του δικτύου σε συνδυασμό με την γειτνίαση με το προσωρινό αεροδρόμιο των Συμμάχων στο Μαυροβούνι, αυτή απέβλεπε στην ταχύτερη και ασφαλέστερη μεταφορά εφοδίων στο μέτωπο το οποίο την εποχή εκείνη εξελισσόταν στην ευρύτερη περιοχή της Αλμωπίας. Η κατασκευή της γραμμής ολοκληρώθηκε το 1918 και επεκτάθηκε προς τα Βόρεια στους Πρόμαχους, αλλά και προς την Όρμα μέσω διακλάδωσης και είχε ιδιαίτερα ευεργετικά αποτελέσματα για τον ανεφοδιασμό των μονάδων στο μέτωπο.

Μετά το τέλος του πολέμου, η γραμμή παραχωρήθηκε στο Ελληνικό Κράτος, το οποίο αργότερα την μίσθωσε σε ιδιωτική εταιρεία. Η εταιρεία που συστάθηκε αποτέλεσε τοπικό διαχειριστή με την επωνυμία Τοπικοί Σιδηρόδρομοι Μακεδονίας και δραστηριοποιήθηκε έως το 1929 όπου και κήρυξε πτώχευση. Καταληκτικά, η σιδηροδρομική γραμμή παραχωρήθηκε στους νεοσύστατους τότε ΣΕΚ, οι οποίοι την συντήρησαν και την λειτούργησαν έως το 1932, όπου λόγω ζημιογόνων οικονομικών αποδόσεων, ο άξονας καταργήθηκε και αποξηλώθηκε.

 Βομβαρδισμός 1918 
Στα τέλη Μαΐου του 1918, ο σταθμός δέχθηκε δύο βομβαρδισμούς από τη Γερμανική αεροπορία, καθώς οι Γερμανοί γνώριζαν ότι εκεί υπήρχαν οργανωμένες υπηρεσίες με αποθήκες υλικών και εφοδίων, γεγονός το οποίο οδήγησε στην ολοκληρωτική καταστροφή των υποδομών.

Οι βομβαρδισμοί αυτοί προκάλεσαν σημαντικές ζημιές στις υποδομές του σταθμού και απώλειες σε ανθρώπινες ζωές, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική σημασία της Σκύδρας ως κόμβου ανεφοδιασμού και μεταφορών κατά τη διάρκεια του πολέμου.

 21ος Αιώνας 

 Εκσυγχρονισμός του 2003 
Κατά την περίοδο 2003-2006, στα πλαίσια της βελτίωσης της γραμμής από την Θεσσαλονίκη έως τη Φλώρινα, οι υποδομές του σταθμού αναβαθμίστηκαν και συντηρήθηκαν, ενώ καταργήθηκαν ορισμένες ιδιωτικές σιδηροτροχιές που οδηγούσαν σε τοπικές βιομηχανίες.

 Ένταξη στο δίκτυο Προαστιακού Σιδηροδρόμου 
Αργότερα το 2010, το σύνολο της γραμμής από την Θεσσαλονίκη έως την Έδεσσα, όπου στο οποίο εντάσσεται και ο σταθμός Σκύδρας, εντάχθηκε στο δίκτυο του Προαστιακού σιδηρόδρομου Θεσσαλονίκης ως Γραμμή 2 (σύνδεσμος=Γραμμή Π2 (Προαστιακός Θεσσαλονίκης)|20x20εσ).

 Αναστολή Λειτουργίας Σταθμού (2021) 
Υπό τους περιορισμούς που επέφερε η πανδημία του COVID-19 και οι περικοπές στα επιβατικά δρομολόγια, η επιβατική κίνηση ήταν ιδιαιτέρως μειωμένη, με αποτέλεσμα την απόφαση του διαχεριστή υποδομής (ΟΣΕ) να προχωρήσει στην αναστολή λειτουργίας του σταθμού, ο οποίος για αρκετά χρόνια αντιμετώπιζε το πρόβλημα της έλλειψης προσωπικού.

 Αναστολή Λειτουργίας Γραμμής (Μάρτιος 2023) 
Το 2023 το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών ανέστειλε την λειτουργία της γραμμής στο σύνολό της καθώς θεωρήθηκε πως χρήζει συντήρησης και ελέγχου σε ορισμένα σημεία που παρουσιάζουν φθορές και αποτελούν αιτία ατυχήματος.

 Επαναλειτουργία Γραμμής και Σταθμού (2023) 
Έπειτα από αρκετούς μήνες υπολειτουργίας και ακύρωσης των σιδηροδρομικών δρομολογίων, η Hellenic Train ανακοίνωσε την επανέναρξη των δρομολογίων των συρμών τον Δεκέμβριο του 2023 έως τον σταθμό της Έδεσσας με ορισμένα ζεύγη δρομολογίων με απ'ευθείας σύνδεση με την Θεσσαλονίκη. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε στην επάνδρωση και επαναλειτουργία του σταθμού με σκοπό την ρύθμιση κυκλοφορίας, ενώ έως σήμερα η σύνδεση προς Φλώρινα πραγματοποιείται μέσω λεωφορειακών δρομολογίων της Hellenic Train.

Δομή Συγκροτήματος Σταθμού
Το συγκρότημα του Σιδηροδρομικού Σταθμού Σκύδρας αποτελείται από μια πληθώρα βοηθητικών κτηρίων και αποθηκών, καθιστώντας τον έναν από τους μεγαλύτερους χωροταξικά της Βορείου Ελλάδας. Στο πλαίσιο αυτό, τον σταθμό διατρέχει μια εναέρια πεζογέφυρα, μια σειρά μεγάλων και μικρών κτηρίων εναπόθεσης εμπορευμάτων και σιδηροδρομικού υλικού, ένας υδατόπυργος, αρκετά βοηθητικά κτήρια και υποδομές διοίκησης, καθώς και δύο επιβατικοί σταθμοί (ο ένας εξυπηρετούσε τα δρομολόγια της τέως σιδηροδρομικής γραμμής Σκύδρας - Αριδαίας - Προμάχων). Παρακάτω παρατίθεται τοπογραφική αποτύπωση των εγκαταστάσεων του κτηριακού συγκροτήματος του Σιδηροδρομικού Σταθμού Σκύδρας:

χωρίς-πλαίσιο|948x948εσ
Υπηρεσίες
Ο σταθμός της Σκύδρας από το 2010 εξυπηρετεί δρομολόγια του Προαστιακού Σιδηρόδρομου Θεσσαλονίκης ως τερματικός σταθμός ενώ έως το 2023 εξυπηρετούνταν δρομολόγια ταχείας μεταφοράς σε περιοχές δυτικά έως την Φλώρινα.

 Παραπομπές 

Σκυδρας
Σκυδρα
Σκυδρα
Σκύδρα
Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές στην Πέλλα