Πράξη τακτοποίησης

Η «Πράξη Τακτοποίησης» (πλήρης τίτλος: «Πράξη Τακτοποίησης και Αναλογισμού») αποτελεί απόφαση της Διοίκησης (διοικητική πράξη) με την οποία διενεργείται η τακτοποίηση των οικοπέδων που είναι ενταγμένα σε σχέδιο πόλης που έχει εγκριθεί με παλαιότερες διατάξεις. Αλλάζει το σχήμα και το εμβαδόν των οικοπέδων μέσω μεταβιβάσεων τμημάτων οικοπέδων. 

 Περιγραφή 
Η Πράξη καθορίζει ποιες μεταβιβάσεις οικοπέδων ή τμημάτων οικοπέδων πρέπει να γίνουν, ώστε να υλοποιηθεί ο πολεοδομικός σχεδιασμός (το σχέδιο πόλης). Καθορίζονται επακριβώς τα οικόπεδα ή τα τμήματα οικοπέδων που δεσμεύονται για να γίνουν δρόμοι, πάρκα, σχολεία κ.λπ. Καθορίζει ποιος πρέπει να τα αποζημιώσει (αναλογισμοί). Επίσης καθορίζονται ποια οικόπεδα ή τμήματα οικοπέδων πρέπει να ενσωματωθούν σε άλλα οικόπεδα (προσκυρώσεις) ώστε τα δεύτερα να γίνουν άρτια (να αποκτήσουν κατάλληλο εμβαδόν και σχήμα) για να μπορέσουν να οικοδομηθούν.

Αποτελεί το βασικό εργαλείο εφαρμογής του σχεδίου πόλης από το έτος 1923 έως το 1983 οπότε με το Ν.1337 αντικαταστάθηκε από την, περισσότερο δίκαιη και περισσότερο περίπλοκη, «Πράξη Εφαρμογής». Αν και η «Πράξη Εφαρμογής» αποτελεί πιο πρόσφατο και εξελιγμένο εργαλείο, σε όλες τις περιοχές που εντάχθηκαν στο σχέδιο πόλης με νομοθεσία προγενέστερες του Ν. 1337/83, απαιτείται η χρήση της «Πράξης Τακτοποίησης» ακόμα και σήμερα.

 Σκοπός 
Σκοπός της «Πράξης Τακτοποίησης» είναι αφενός η υλοποίηση του σχεδίου πόλης και η τακτοποίηση (αρτιοποίηση) των οικοπέδων. Η υλοποίηση του σχεδίου πόλης αφορά στην απόδοση σε κοινή χρήση των εδαφικών τμημάτων που προβλέπονται για κοινόχρηστες και κοινωφελείς χρήσεις. Η ιδιοκτησία προστατεύεται με το άρθρο 18 του Συντάγματος. Έτσι εκτάσεις που προβλέπονται να γίνουν κοινόχρηστες όπως οι δρόμοι, τα πάρκα και οι πλατείες δεν μπορούν να διαμορφωθούν στην τελική τους μορφή για χρήση από το κοινό, αν δεν αποζημιωθούν οι ιδιοκτήτες τους που πρέπει να τα αποστερηθούν. Το ίδιο ισχύει και για τις κοινωφελείς χρήσεις όπως οι χώροι που προβλέπονται για ανέγερση κτιρίων εκπαίδευσης, αθλητισμού, πρόνοιας, υγείας κ.λπ.

Η τακτοποίηση οποιουδήποτε οικοπέδου επηρεάζει τα γειτονικά του (όμορα). Αυτό συμβαίνει διότι μπορεί να ανταλλάσουν μεταξύ τους οικοπεδικά τμήματα ή το ένα να οφείλει αποζημίωση στο άλλο. Για το λόγο αυτό εάν απαιτείται πράξη τακτοποίησης σε ένα οικόπεδο, η ανάγκη αυτή μπορεί να παρεμποδίσει την οικοδόμηση του όμορου (γειτονικού) του, διότι δεν έχει καθοριστεί το οριστικό του σχήμα και εμβαδόν. Η απόφαση για την οικοδόμηση ή μη άρτιου οικοπέδου το οποίο γειτνιάζει με οικόπεδο που χρήζει πράξη τακτοποίησης λαμβάνεται από την υπηρεσία του κράτους που είναι επιφορτισμένη με τον πολεοδομικό σχεδιασμό. Σήμερα είναι οι Υπηρεσίες Δόμησης των Δήμων.

 Νομοθεσία & Νομολογία 
 ν.δ. 17.7.1923 (ΦΕΚ 228) 
 ν.δ. 690/1948 (ΦΕΚ 133) 
 Ν.1577/1985 (ΦΕΚ 210Α) 

 Σύνδεσμοι  
 Νομοθεσία Τακτοποίησης και Προσκύρωσης Οικοπέδων στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής 
 ΓΟΚ 1985 (βλ άρθρο 24)