Ρόμπερτ Γουάιζ

Ο Ρόμπερτ Γουάιζ (Robert Earl Wise, 10 Σεπτεμβρίου 1914 - 14 Σεπτεμβρίου 2005) ήταν Αμερικανός σκηνοθέτης, μοντέρ και κινηματογραφικός παραγωγός, βραβευμένος με δυο Όσκαρ Σκηνοθεσίας για τις ταινίες Γουέστ Σάιντ Στόρι (West Side Story, 1961) και Η Μελωδία της Ευτυχίας (The Sound of Music, 1965). Ο Γουάιζ ήταν επίσης υπεύθυνος για το μοντάζ των ταινιών του Όρσον Γουέλς Πολίτης Κέιν (Citizen Kane, 1941) και Οι Υπέροχοι Άμπερσον (The Magnificent Ambersons, 1942). Σημαντική θέση στη φιλμογραφία του ως σκηνοθέτη κατέχουν οι ταινίες Σκλάβος του Εγκλήματος (Born to Kill, 1947), Βασανισμένα Κορμιά (The Set-Up, 1949), Όταν η Γη Σταματήσει (The Day the Earth Stood Still, 1951), Εμείς οι ζωντανοί (Somebody Up There Likes Me, 1956), Ένοχες Γυναίκες (Until They Sail, 1957), Τα Γεράκια των Θαλασσών (Run Silent Run Deep, 1958), Θέλω να Ζήσω! (I Want to Live!, 1958), Ο Στοιχειωμένος Πύργος (The Haunting, 1963), Τα βότσαλα της άμμου (The Sand Pebbles, 1966), Η Σταρ (Star!, 1968) και Το Χίντενμπουργκ φλέγεται (The Hindenburg, 1975). Ο Γουάιζ υπήρξε πρόεδρος του Σωματείου Σκηνοθετών Αμερικής από το 1971 εώς και το 1975, καθώς και πρόεδρος της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογραφικών Τεχνών από το 1984 εώς και το 1987.

Ο Γουάιζ σκηνοθέτησε με επιτυχία πολλά διαφορετικά κινηματογραφικά είδη (φιλμ νουάρ, γουέστερν, μιούζικαλ, τρόμου, επιστημονικής φαντασίας και μελόδραμα) και το 1998  τιμήθηκε με βραβείο καριέρας από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου.

 Καριέρα 
Ο Γουάιζ ξεκίνησε να εργάζεται ως μοντέρ στο χώρο του κινηματογράφου κατά τα μέσα της δεκαετίας του '30, δείχνοντας από νωρίς τις ικανότητες του και το 1941 βρέθηκε υποψήφιος για Όσκαρ καλύτερου μοντάζ για την ταινία του Όρσον Γουέλς Πολίτης Κέιν (Citizen Kane). Στα 30 του, το 1944, έκανε το ντεμπούτο ως σκηνοθέτης της ταινίας τρόμου Οι Άνθρωποι Γάτες Εκδικούνται (The Curse of the Cat People), αντικαθιστώντας τον σκηνοθέτη που είχε αναλάβει αρχικά την ταινία, ο οποίος δεν ήταν πλέον διαθέσιμοςGehring, p. 65–66.. Την επόμενη χρονιά έκανε την πρώτη του επιτυχία σκηνοθετώντας τους Μπέλα Λουγκόζι και Μπόρις Καρλόφ στην ταινία Η Εκδίκηση του Νεκρού (The Body Snatcher, 1945)Gerhing, p. 77–78. και μετά από μια σειρά ταινιών Β' διαλογής καθιερώθηκε με τη σκηνοθεσία της ταινίας Βασανισμένα Κορμιά (The Set-Up, 1949)Gehring, p. 128., με πρωταγωνιστή τον Ρόμπερτ Ράιαν. Το 1951 γύρισε την ταινία επιστημονικής φαντασίας Όταν η Γη Σταματήσει (The Day the Earth Stood Still, 1951) με τους Πατρίσια Νιλ και Σαμ Τζάφι, ενώ το 1956 τον Πολ Νιούμαν και τον Στηβ ΜακΚουήν στην ταινία Εμείς οι ζωντανοί (Somebody Up There Likes Me, 1956)Gehring, p. 193–194.. Μετά τη συνεργασία του το 1958 με τον Κλαρκ Γκέιμπλ στην ταινία Τα Γεράκια των Θαλασσών (Run Silent Run Deep), ανέλαβε τη σκηνοθεσία (σε συνεργασία με τον Τζερόμ Ρόμπινς) της ταινίας-μιούζικαλ Γουέστ Σάιντ Στόρι (West Side Story, 1961) που βραβεύτηκε με 10 βραβεία Όσκαρ, του χάρισε το πρώτο του Όσκαρ ΣκηνοθεσίαςGehring, p. 221. και καθιέρωσε την Νάταλι Γουντ ως αστέρα πρώτου μεγέθους. Τέσσερα χρόνια αργότερα σκηνοθέτησε τους Τζούλι Άντριους και Κρίστοφερ Πλάμερ στο μιούζικαλ Η Μελωδία της Ευτυχίας (The Sound of Music, 1965) που βραβεύτηκε με 5 βραβεία Όσκαρ και του χάρισε το δεύτερο Όσκαρ ΣκηνοθεσίαςGehring, p. 240.. Όντας στο μεταίχμιο της δόξας ο Γουάιζ άρχισε να σκηνοθετεί λιγότερες ταινίες και το 1966 σκηνοθέτησε τον Στηβ ΜακΚουήν στην επική ταινία Τα βότσαλα της άμμου (The Sand Pebbles, 1966)Gehring, p. 246.. Κατά τη δεκαετία του '70 σκηνοθέτησε τους Τζορτζ Σι Σκοτ και Αν Μπάνκροφτ στην ταινία Το Χίντενμπεργκ Καίγεται (The Hindenburg, 1975), τους Άντονι Χόπκινς και Μάρσα Μέισον στο θρίλερ Μετεμψύχωση (Audrey Rose, 1977) καθώς και την πρώτη ταινία της σειράς Σταρ Τρεκ.

Το 1998 έλαβε βραβείο καριέρας από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου και το 2000 σκηνοθέτησε την τελευταία του ταινία A Storm in Summer. Ο Γουάιζ απεβίωσε το 2005 σε ηλικία 91 ετών από καρδιακή προσβολή.

 Φιλμογραφία 
 Έτος Ταινία Σκηνοθέτης Διευθυντής Εκτέλεσης Παραγωγής Μοντέρ Ηθοποιός Σημειώσεις1934Η Εύθυμη Ζωντοχήρα (The Gay Divorcee)Υπεύθυνος για τα ηχητικά εφέΑνθρώπινη Δουλεία (Of Human Bondage)1935Τοπ Χατ (Top Hat)Ο καταδότης (The Informer)1939Το Βαλς του Χωρισμού (The Story of Vernon and Irene Castle)Βοηθός ΜοντέρΔεσποινίς Μητέρα (Bachelor Mother)ΝαιΞανθός Κίνδυνος (5th Ave Girl)ΝαιΗ Παναγία των Παρισίων (The Hunchback of Notre Dame)Ναι1940Ποια απ' τις Δυο; (My Favorite Wife)ΝαιΓυναίκες στην Πάλη της Ζωής (Dance, Girl, Dance)Ναι1941Πολίτης Κέιν (Citizen Kane)ΝαιΥποψηφιότητα — Όσκαρ Καλύτερου ΜοντάζΈρως και Χρήμα (The Devil and Daniel Webster)Ναι1942Οι Υπέροχοι Άμπερσον (The Magnificent Ambersons)ΝαιΣκηνοθέτης σε πρόσθετες σκηνές (Απίστωτος)7 Ημέρες Ευθυμίας (Seven Days' Leave)Ναι1943Ιπτάμενοι Μαχητές (Bombardier)ΝαιΤο Δίλημμα (The Fallen Sparrow)ΝαιThe Iron MajorΝαι1944Αποστολή στη Δαμασκό (Action in Arabia)Σκηνοθέτης δεύτερης μονάδαςΟι Άνθρωποι Γάτες Εκδικούνται (The Curse of the Cat People)ΝαιΑντικαταστάτης του σκηνοθέτη Γκάνθερ φον ΦριτςΔεσποινίς Φιφί (Mademoiselle Fifi)Ναι1945Η Εκδίκηση του Νεκρού (The Body Snatcher)ΝαιΟ Μαύρος Κυνηγός (A Game of Death)Ναι1946Ποιος θα τον Δικάσει; (Criminal Court)Ναι1947Σκλάβος του Εγκλήματος (Born to Kill)Ναι1948Αίμα στο Φεγγάρι (Blood on the Moon)ΝαιMystery in MexicoΝαι1949Βασανισμένα Κορμιά (The Set-Up)Ναι1950Τα Τρία Μυστικά (Three Secrets)ΝαιΟ Όρκος του Λιποτάκτη (Two Flags West)Ναι1951Όταν η Γη Σταματήσει (The Day the Earth Stood Still)ΝαιΓια Λίγη Αγάπη (The House on Telegraph Hill)Ναι1952Something for the BirdsΝαιΗ Πόλις των Παρανόμων (The Captive City)Ναι1953Ο Άρχων του Ειρηνικού (Return to Paradise)ΝαιΜεγάλες Στιγμές (So Big)ΝαιΑιχμάλωτοι των Μογγόλων (Destination Gobi)ΝαιΑρουραίοι της Ερήμου (The Desert Rats)Ναι1954Ο Πύργος των Φιλόδοξων (Executive Suite)Ναι1956Εμείς οι ζωντανοί (Somebody Up There Likes Me)ΝαιΕλύγισα για Πρώτη Φορά (Tribute to a Bad Man)ΝαιΟ Τρωικός Πόλεμος (Helen of Troy)Ναι1957Ένοχες Γυναίκες (Until They Sail)ΝαιΑπό το Κολλέγιο στο Στριπτίζ (This Could Be the Night)Ναι1958Τα Γεράκια των Θαλασσών (Run Silent, Run Deep)ΝαιΘέλω να ζήσω! (I Want to Live!)ΝαιΥποψηφιότητα—Όσκαρ ΣκηνοθεσίαςΥποψηφιότητα—Χρυσή Σφαίρα Σκηνοθεσίας1959Οι Λύκοι Μεταξύ τους (Odds Against Tomorrow)ΝαιΝαι1961Γουέστ Σάιντ Στόρι (West Side Story)ΝαιΝαιΣκηνοθεσία σε συνεργασία με τον Τζερόμ ΡόμπινςΝίκη - Όσκαρ ΣκηνοθεσίαςΝίκη - Όσκαρ Καλύτερης ΤαινίαςΥποψηφιότητα—Χρυσή Σφαίρα Σκηνοθεσίας1962Το Παιχνίδι της Μοναξιάς (Two for the Seesaw)Ναι1963Ο Στοιχειωμένος Πύργος (The Haunting)ΝαιΝαιΥποψηφιότητα—Χρυσή Σφαίρα Σκηνοθεσίας1965Η Μελωδία της Ευτυχίας (The Sound of Music)ΝαιΝαιΝίκη - Όσκαρ ΣκηνοθεσίαςΝίκη - Όσκαρ Καλύτερης ΤαινίαςΥποψηφιότητα—Χρυσή Σφαίρα Σκηνοθεσίας1966Τα βότσαλα της άμμου (The Sand Pebbles)ΝαιΝαιΥποψηφιότητα - Όσκαρ Καλύτερης ΤαινίαςΥποψηφιότητα—Χρυσή Σφαίρα ΣκηνοθεσίαςΥποψηφιότητα—Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Δραματικής Ταινίας1968Η Σταρ (Star!)Ναι1970Πληγωμένη Πεταλούδα (The Baby Maker)Ναι1971Ανδρομέδα, Αποστολή Ακρως Απόρρητος (The Andromeda Strain)ΝαιΝαι197336 Ώρες από τη Ζωή Ενός Μανεκέν (Two People)ΝαιΝαι1975Το Χίντενμπεργκ Καίγεται (The Hindenburg)ΝαιΝαι1977Μετεμψύχωση (Audrey Rose)Ναι1979Σταρ Τρεκ: Η Ταινία (Star Trek: The Motion Picture)ΝαιΥποψηφιότητα — Βραβείο Saturn Καλύτερης Σκηνοθεσίας1986Το Ζευγάρι των Παρανόμων (Wisdom)Ναι1989Rooftops: Χορεύοντας στις Στέγες της Νέας Υόρκης (Rooftops)Ναι1996Οι Βλακέντιοι (The Stupids)ΝαιΓείτονας του Στάνλεϊ2000A Storm in SummerΝαιΤηλεταινία

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ρόμπερτ Γουάιζ, σελίδα στον ιστότοπο Cine.gr .

Κατηγορία:Αμερικανοί σκηνοθέτες
Κατηγορία:Αμερικανοί παραγωγοί ταινιών
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Όσκαρ Καλύτερης Σκηνοθεσίας