Λι Μάρβιν

Ο Λι Μάρβιν (), (19 Φεβρουαρίου 1924 - 29 Αυγούστου 1987) ήταν Αμερικανός ηθοποιός του κινηματογράφου και της τηλεόρασηςObituary Variety, September 2, 1987. βραβευμένος με Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου για την ταινία του 1965 Η λησταρχίνα (Cat Ballou), όπου εμφανίστηκε στο πλευρό της Τζέιν Φόντα υποδυόμενος έναν ξεπεσμένο και μεθύστακα πιστολά. Ο ρόλος αυτός του χάρισε επίσης τη Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Ανδρικής Ερμηνείας σε Κωμωδία και το Βραβείο BAFTA. Ο Μάρβιν ήταν γνωστός για τη βαριά του φωνή, τα λευκά του μαλλιά και το υψηλό του ανάστημα. Οι σημαντικότερες ταινίες στις οποίες εμφανίστηκε είναι οι εξής: Η μεγάλη κάψα (The Big Heat, 1953), Η ανταρσία του Κέιν (The Caine Mutiny, 1954), Άσχημη μέρα στο μαύρο βράχο (Bad Day at Black Rock, 1955), Ο Άνθρωπος που Σκότωσε τον Λίμπερτι Βάλανς (The Man Who Shot Liberty Vallance, 1962), Το πλοίο των τρελών (Ship of Fools, 1965), Οι Επαγγελματίες (The Professionals, 1966), Και οι 12 ήταν καθάρματα (The Dirty Dozen, 1967) και Έγκλημα στο Γκόρκι Παρκ (Gorky Park, 1983).

 Πρώτα χρόνια 
Γεννήθηκε ως Λάμοντ Γουάλτμαν Μάρβιν Τζούνιορ, στη Νέα Υόρκη στις 19 Φεβρουαρίου 1924, από τον Λάμοντ Γουάλτμαν Μάρβιν, βετεράνο του Α' Παγκοσμίου Πολέμου του Σώματος Μηχανικών Στρατού και στέλεχος διαφήμισης, και την Κόρτνεϊ Ουάσινγκτον, συντάκτρια μόδας. Όπως και με τον μεγαλύτερο αδερφό του, Ρόμπερτ, υοθέτησε το όνομα Λι προς τιμήν του Συνομοσπονδιακού Στρατηγού του Εμφυλίου Πολέμου Ρόμπερτ Ε. Λι, ο οποίος ήταν ο πρώτος ξάδερφός του.

Σε μικρή ηλικία έμαθε να παίζει βιολί ενώ έπασχε και από δυσλεξία. Υπήρξε κακός μαθητής καθώς δεν του άρεσε το σχολείο και ως έφηβος «περνούσε τα Σαββατοκύριακα και τον ελεύθερο χρόνο του κυνηγώντας ελάφια, πούμα, άγριες γαλοπούλες στην άγρια φύση των αχαρτογράφητων τότε Έβεργκεϊντς». Τελικά κατάφερε να ολοκληρώσει τις σπουδές του στη Φλόριντα, αφού αποβλήθηκε από πολλά άλλα σχολεία για κακή συμπεριφορά (κάπνισμα τσιγάρων, αποφυγή μαθημάτων και καυγάδες).Zec 1980, pp. 20–25.

 Στρατιωτική καριέρα 
Στο ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ο Μάρβιν κατατάχθηκε εθελοντικά στο Σώμα Πεζοναυτών των Ηνωμένων Πολιτειών στις 12 Αυγούστου 1942. Υπηρετώντας στην 4η Μεραρχία Πεζοναυτών ως ελεύθερος σκοπευτήςWise and Rehill 1999, p. 43., συμμετείχε σε διάφορες μάχες κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Ειρηνικού εναντίον του Αυτοκρατορικού Ιαπωνικού Στρατού. Πήρε μέρος στην αιματηρή μάχη του Σαϊπάν στις 18 Ιουνίου 1944, όπου το μεγαλύτερο μέρος της μονάδας του σκοτώθηκε.Zec 1980, p. 38. Εκεί τραυματίστηκε από πυρά πολυβόλου που έκοψε το ισχιακό νεύρο του , και στη συνέχεια χτυπήθηκε ξανά στο πόδι από έναν ελεύθερο σκοπευτή. Μετά από πάνω από ένα χρόνο ιατρικής περίθαλψης σε ναυτικά νοσοκομεία, ο Μάρβιν έλαβε ιατρικό εξιτήριο με τον βαθμό τον Λοχία. Προηγουμένως κατείχε τον βαθμό του δεκανέα, αλλά είχε υποβιβαστεί για ταραχές.

 Πρώιμη καριέρα υποκριτικής 
200px|thumb|Ο Μάρβιν στο "The Grave ", ένα επεισόδιο της τηλεοπτικής σειράς "The Twilight Zone" του 1961.
Μετά τον πόλεμο, ενώ εργαζόταν ως βοηθός υδραυλικού σε ένα τοπικό κοινοτικό θέατρο στα βόρεια της Νέας Υόρκης, ο Μάρβιν κλήθηκε να αντικαταστήσει έναν ηθοποιό που είχε αρρωστήσει κατά τη διάρκεια των προβών. Εκεί αποφάσισε να ασχοληθεί σοβαρά με την υποκριτική και έπιασε δουλειά στο θέατρο με μισθό 7 δολάρια την εβδομάδα. Μετακόμισε στο Γκρίνουιτς Βίλατζ και άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα στην American Theatre Wing.Epstein 2013, p. 67. Εμφανίστηκε στο θέατρο σε μια παραγωγή του "Uniform of Flesh", την αρχική έκδοση του Μπίλι Μπαντ (1949).  Λίγους μήνες αργότερα, ο Μάρβιν εμφανίστηκε επίσης στο "The Nineteenth Hole of Europe" (1949).

Ο Μάρβιν άρχισε να εμφανίζεται σε τηλεοπτικές σειρές με μικρούς ρόλους όπως στα "Escape", "The Big Story" και "Treasury Men in Action".

 Χόλιγουντ 
Το κινηματογραφικό ντεμπούτο του Μάρβιν ήταν στην ταινία "You're in the Navy Now" (1951), σε σκηνοθεσία Χένρι Χάθαγουεϊ, που σηματοδότησε επίσης το ντεμπούτο του Τσαρλς Μπρόνσον και του Τζακ Γουόρντεν. Αυτό απαιτούσε κάποια γυρίσματα στο Χόλιγουντ και ο Μάρβιν αποφάσισε να μείνει στην Καλιφόρνια. Είχε ένα παρόμοιο μικρό ρόλο στην "Τερέζα" (1951), σε σκηνοθεσία Φρεντ Τσίνεμαν. Ως βετεράνος του πολέμου, ο Μάρβιν παίρνοντας ρόλους σε πολεμικές ταινίες συχνά βοηθούσε τον σκηνοθέτη και άλλους ηθοποιούς στη ρεαλιστική απεικόνιση της κίνησης του πεζικού, την τακτοποίηση κοστουμιών και τη χρήση πυροβόλων όπλων.
 Δεκαετία του 1950 
Ο Μάρβιν έλαβε ευρεία αναγνώριση για την ερμηνεία του ως κακοποιός σε δύο ταινίες το 1953: Στη Μεγάλη Κάψα (The Big Heat) όπου έπαιξε τον μοχθηρό φίλο της Γκλόρια Γκράχαμ, σε σκηνοθεσία Φριτς Λανγκ και στον Ατίθασο (The Wild One) μαζί με τον Μάρλον Μπράντο, υποδυώμενος τον αρχηγό αντίπαλης συμμορίας μοτοσυκλετιστών, μια παραγωγή του Στάνλεϊ Κρέιμερ.
 Δεκαετία του 1960 
Ο Μάρβιν επέστρεψε στις ταινίες μεγάλου μήκους με έναν εξέχοντα ρόλο στους Κομαντσέρος (The Comancheros) το 1961 με πρωταγωνιστές τους Τζον Γουέιν και Στιούαρτ Γουίτμαν. Έπαιξε σε δύο ακόμη ταινίες με τον Γουέιν, και τις δύο σε σκηνοθεσία του Τζον Φορντ: Ο άνθρωπος που σκότωσε τον Λίμπερτι Βάλανς (The Man Who Shot Liberty Valance) το 1962 και το Ύφαλος Ντόνοβαν (Donovan's Reef) το 1963. Ως μοχθηρός Λίμπερτι Βάλανς, ο Μάρβιν έπαιξε τον πρώτο του πρωταγωνιστικό ρόλο μαζί με δύο από τα μεγαλύτερα αστέρια του κινηματογράφου της εποχής (Τζον Γουέιν και Τζέιμς Στιούαρτ).Epstein 2013, p. 124.

Ο Μάρβιν είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στους δολοφόνους (The Killers) το 1964, υποδυόμενος τον αποτελεσματικό επαγγελματία δολοφόνο Τσάρλι Στρομπ, παλεύοντας με τον κακό Ρόναλντ Ρέιγκαν (στον τελευταίο του κινηματογραφικό ρόλο) και την Άντζι Ντίκινσον. Οι δολοφόνοι ήταν η πρώτη ταινία στην οποία ο Μάρβιν έλαβε υψηλή αμοιβή.Epstein 2013, p. 135.  Αρχικά προβλήθηκε ως τηλεοπτική ταινία, ωστόσο θεωρήθηκε τόσο διασκεδαστική που προβλήθηκε και στους κινηματογράφους.

Ο Μάρβιν έγινε τελικά αστέρας για τον διπλό του ρόλο στο απίθανο κωμικό γουέστερν Η λησταρχίνα (Cat Ballou) το 1965 με πρωταγωνίστρια την Τζέιν Φόντα. Αυτό αποτέλεσε έκπληξη και ο Μάρβιν κέρδισε το Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου. Κέρδισε επίσης την Αργυρή Άρκτο Α' Ανδρικού Ρόλου στο 15ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου το 1965."Berlinale 1965: Prize Winners".  Internationale Filmfestspiele Berlin. Retrieved: October 11, 2013.

Ο Μάρβιν έπαιξε στη συνέχεια στο πολύ αναγνωρισμένο γουέστερν Οι επαγγελματίες (The Professionals) το 1966, στο οποίο υποδύθηκε τον αρχηγό μιας μικρής ομάδας ικανών μισθοφόρων (Μπαρτ Λάνκαστερ, Ρόμπερτ Ράιαν και Γούντι Στροντ) που σώζουν ένα θύμα απαγωγής (Κλάουντια Καρντινάλε) λίγο μετά την Μεξικανική Επανάσταση.

Ακολούθησε το εξαιρετικά επιτυχημένο έπος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, Και οι 12 ήταν καθάρματα (The Dirty Dozen) το 1967 στο οποίο ο Μάρβιν υποδύθηκε ξανά έναν ατρόμητο διοικητή μιας πολύχρωμης ομάδας (Τζον Κασαβέτης, Τσαρλς Μπρόνσον, Τέλι Σαβάλας και Ντόναλντ Σάδερλαντ) εκτελώντας μια σχεδόν αδύνατη αποστολή. Σε μια συνέντευξη του, ο Μάρβιν δήλωσε ότι ο χρόνος μου στο Σώμα Πεζοναυτών με βοήθησε στη διαμόρφωση του ρόλου ενός αξιωματικού, καθώς ένιωθα ότι έπρεπε να είχε φανεί, από την άποψη ενός στρατευμένου άνδρα."Famous Marines", profile of Lee Marvin

Στον απόηχο αυτών των ταινιών και αφού έλαβε το Όσκαρ του, ο Μάρβιν είχε γίνει πλέον ένας τεράστιος αστέρας, έχοντας μεγάλο έλεγχο στην επόμενη ταινία του Ο Επαναστάτης του Αλκατράζ (Point Blank) το 1967. Σε αυτή την ταινία, ο Μάρβιν απεικόνισε έναν σκληροτράχηλο εγκληματία που είχε την τάση να εκδικηθεί. Ο Μάρβιν, ο οποίος είχε επιλέξει τον Τζον Μπούρμαν για τη θέση του σκηνοθέτη, είχε κεντρικό ρόλο στην εξέλιξη, την πλοκή και τη σκηνοθεσία της ταινίας.

Το 1968, ο Μάρβιν εμφανίστηκε επίσης σε μια άλλη ταινία του Μπούρμαν, την αναγνωρισμένη από τους κριτικούς αλλά εμπορικά αποτυχημένη στο box office, Δυο λιοντάρια στον Ειρηνικό (Hell in the Pacific), με συμπρωταγωνιστή επίσης τον διάσημο Ιάπωνα ηθοποιό Τοσίρο Μιφούνε. Ο Μπούρμαν εξιστόρησε τη δουλειά του με τον Λι Μάρβιν σε αυτές τις δύο ταινίες και την επιρροή του Μάρβιν στην καριέρα του στο ντοκιμαντέρ του "Λι Μάρβιν: Ένα προσωπικό πορτρέτο του Τζον Μπούρμαν" (Lee Marvin: A Personal Portrait του John Boorman) που προβλήθηκε το 1998.

 Ενδεικτική Φιλμογραφία 
+ ΈτοςΤίτλοςΡόλοςΣημειώσειςΕλληνικόςΠρωτότυπος 1953  Η μεγάλη κάψα   The Big Heat  Βινς Στόουν 1953  Ο Ατίθασος   The Wild One  Τζίνο 1954  Η ανταρσία του Κέιν  The Mutiny Cain  Μιτμπολ 1955  Άσχημη μέρα στο μαύρο βράχο  Bad Day at Black Roc  Έκτορ 1964  Οι δολοφόνοι   The Killers  Τσάρλι Στρομ 1965  Το πλοίο των τρελών   Ship of Fool  Μπιλ 1965  Η λησταρχίνα   Cat Ballou  ΚιντΝίκη - Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου  1966  Οι Επαγγελματίες   The Professionals  Χένρι Φάρνταν 1967  Ο Επαναστάτης του Αλκατράζ   Point Blank   Γουόλκερ 1967  Και οι 12 ήταν καθάρματα   The Dirty Dozen  Τζον Ράισμαν 1968  Δυο λιοντάρια στον Ειρηνικό   Hell in the Pacific  Αμερικανός 1972  Παράνομο φορτίο   Prime Cut   Νικ Ντέβλιν 1973  Ο Αυτοκράτορας του Βορρά   Emperor of the North Pole  Α1

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Λι Μάρβιν,  στο Cine.gr 
 Λι Μάρβιν, στο Internet Broadway Database 

Κατηγορία:Βραβευμένοι με Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Χρυσή Σφαίρα Α΄ Ανδρικού Ρόλου (Κωμωδία ή Μιούζικαλ)
Κατηγορία:Βραβευμένοι με BAFTA Α' Ανδρικού Ρόλου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί τηλεόρασης