Αγία Παρασκευή Πετρωτού Αχαΐας

Για οικισμούς με ίδιο όνομα στην Αχαΐα, δείτε: Αγία Παρασκευή Αχαΐας

Η Αγία Παρασκευή (πρώην ονομασία: Τοπόλοβα) είναι μικρό ορεινό χωριό της Αχαΐας. Είναι χτισμένο στο νότιο τμήμα του ορεινού όγκου του Παναχαϊκού και ανήκει διοικητικά στην Τοπική Κοινότητα Πετρωτού της Δημοτικής Ενότητας Μεσσάτιδος του Δήμο Πατρέων, ευρισκόμενο σε ακριτική θέση αυτού.

Κοντά στο χωριό, νότια αυτού, διέρχεται ο δρόμος από τη Χαλανδρίτσα προς τη Ρακίτα (της πρώην Κοινότητας Λεοντίου), η δημιουργία του οποίου συντέλεσε στην άρση της απομόνωσης του λόγω του δυσπρόσιτου της τοποθεσίας του. Στο χωριό οδηγεί επίσης χωματόδρομος που το συνδέει με τα χωριά Πετρωτό (Βαλατούνα) και Κρυταλλοβρύση (Μπαρδικώστα) προς τα βορειοανατολικά.

 Ονομασία 
Το παλιό όνομα του χωριού, Τοπόλοβα, έχει πιθανόν σλαβική προέλευσηΤριανταφύλλου 1995, λήμμα Τοπόλοβα. και σημαίνει «τόπος με λευκές», ενώ σύμφωνα με άλλες προσεγγίσεις ίσως να είναι αλβανικής ή αρβανίτικης ετυμολογικής προελεύσεωςΘανασουλόπουλος 2007, σελ. 33-34.Βλ. και Λουλούδης 2010, σελ. 162-163.. Μάλιστα, ο Χρήστος Κορύλλος στο έργο του Χωρογραφία της Ελλάδος του 1903, αναφέρει ότι στις αρχές του 20ού αιώνα οι κάτοικοι του χωριού ήταν αλβανόφωνοιΚορύλλος 1903, σελ. 66..

Το παλιό όνομα παραμένει αρκετά γνωστό και σήμερα και είναι ακόμα σε ευρεία χρήση ιδιαίτερα από τους ντόπιους και τους κατοίκους της γύρω περιοχήςΛουλούδης 2010, σελ. 162.. Η μετονομασία του χωριού έγινε στις 20/09/1955 (Φ.Ε.Κ. 287/1955)Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Τοπόλοβα - Αγία Παρασκευή. pandektis.ekt.gr. Ανακτήθηκε: 21/01/2014..

 Ιστορία 
Αναφέρεται στις βενετικές καταστάσεις χωριών περιοχής Πατρών ήδη από το 1697, ενώ στη βενετική απογραφή του 1700 (καταγραφή Grimani) φαίνεται ότι έχει πληθυσμό 95 κατοίκους (22 οικογένειες). Το 1816 έχει 30 οικογένειες, το 1828 έχει 10 οικογένειες, 19 το 1851 και το 1889 έχει 182 κατοίκους.

Ονοματεπωνυμικά στοιχεία καθώς και ονομασίες τοποθεσιών του χωριού (π.χ. θέσεις Παντοκράτωρ, Μικρογιάννη, κ.α.) αναφέρονται σε δικαιοπρακτικά έγγραφα του 18ου αιώνα επί Τουρκοκρατίας.

Στα 1885 αναφέρεται ότι ο οικισμός απείχε τότε τέσσερις ώρες δρόμο από την Πάτρα, την αχαϊκή πρωτεύουσα και έδρα του Δήμου Πατρέων στον οποίο ανήκε διοικητικάΝουχάκης 1885, σελ. 60..

 Διοικητική εξέλιξη 
Από το 1835 μέχρι το 1840 ανήκε στο Δήμο Παναχαιών, ενώ με τη διάλυση του εν λόγω δήμου το 1841 (σύμφωνα με το Β.Δ. 27/11/1840 περί συγχωνεύσεων δήμων) υπήχθη στο Δήμο ΠατρέωνΕ.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Αγίας Παρασκευής Πετρωτού Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 26/07/2018.Δρακάκης-Κούνδουρος 1939-1940, σελ. 68.. Το 1912 (με το ΦΕΚ 256Α της 28/08/1912) αποσπάται από το Δήμο Πατρέων και προσαρτάται στην Κοινότητα Μοίρας, ενώ το 1919 (με το ΦΕΚ 130Α της 12/06/1919) προσαρτάται στην τότε Κοινότητα Βαλατούνας. Με τη διοικητική μεταρρύθμιση «Καποδίστριας» του 1998 (ΦΕΚ 244Α της 04/12/1997) εντάχθηκε στον τότε Δήμο Μεσσάτιδος. Τέλος, με τη διοικητική μεταρρύθμιση «Καλλικράτης» του 2011 (ΦΕΚ 87Α της 07/06/2010) υπήχθη στον διευρυμένο πλέον Δήμο Πατρέων.

 Δημογραφική εξέλιξη 
Η δημογραφική εξέλιξη του χωριού σύμφωνα με τις επίσημες εθνικές απογραφέςΒλ. στην ψηφιακή βιβλιοθήκη της Ε.Σ.Υ.Ε. για τις επίσημες εθνικές απογραφές του 20ού αιώνα του 20ού αιώνα, -κατά τις οποίες εμφανίζεται μια σταδιακή πληθυσμιακή συρρίκνωση της περιοχής, ιδιαίτερα από το δεύτερο μισό του αιώνα και μετέπειτα- έχει ως εξής:
 Έτος Πληθυσμός1928151194015319511341961107Επειδή η απογραφή εκτυπώνεται τόσο στα ελληνικά όσο και στα γαλλικά, όλοι οι οικισμοί έχουν δίπλα τους και το όνομά τους στο λατινικό αλφάβητο. Η Αγία Παρασκευή εδώ αναφέρεται ως Aghia Paraskévi (Topolova).197126198147Αναφέρεται ξανά ως Aghia Paraskévi.199130200110201113

 Λοιπά στοιχεία 
Στην περιφέρεια του χωριού βρίσκεται το ιστορικό ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής, το οποίο υπάγεται εκκλησιαστικά στην ενορία του Ρωμανού.Η Πρωινή Γνώμη, φ. 4897 (Πέμπτη, 26 Ιουλίου 2018), σελ. 8. Υπάρχει και το ξωκλήσι του Προφήτου Ηλία στην κορυφή του βουνού δίπλα στον οικισμό και το οποίο χτίστηκε εκ νέου στην περίοπτη αυτή θέση παλιότερου ερειπωμένου ναού, το 1989.

Οι κάτοικοι της περιοχής απασχολούνται με τον πρωτογενή τομέα και η κύρια δραστηριότητα τους είναι η κτηνοτροφίαΒλ. λ.χ. στο Μαρινέλλης 2006 την χαρακτηριστική περιγραφή του ποιμενικού βίου στο χωριό τη δεκαετία 1960., ενώ σε δεύτερο βαθμό έρχεται και η γεωργία.

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού−Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας, Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, τχ. 2ο, φ. 3465 (28 Δεκεμβρίου 2012).
 Αλέξ. Θ. Δρακάκης - Στυλ. Ι. Κούνδουρος, Αρχεία περί της συστάσεως και εξελίξεως των δήμων και κοινοτήτων 1836-1939 και της διοικητικής διαιρέσεως του κράτους. (Τέως δήμοι, κοινότητες, σύνδεσμοι κοινοτήτων, ανοργάνωτοι κοινότητες, συνοικισμοί, μοναί, θέσεις – Αναγνωρίσεις, προσαρτήσεις, αποστάσεις, μετονομασίες, συγχωνεύσεις), τόμοι Α΄-Β΄, Τύποις «Γραφικαί Τέχναι», Αθήνα 1939-1940.
 Χρήστου Π. Κορύλλου, Χωρογραφία της Ελλάδος. Α'. Νομός Αχαΐας, Εκ του Τυπογραφείου των Καταστημάτων «Ανέστη Κωνσταντινίδου», Εν Αθήναις 1903.
 Νέος χωρογραφικός πίναξ. Συνταχθείς και εκδοθείς εγκρίσει του Υπουργείου των Στρατιωτικών υπό Ιωάννου Εμ. Νουχάκη ανθυπασπιστού του Πεζικού, Εκ του Τυπογραφείου του Υπουργείου των Στρατιωτικών, Εν Αθήναις 1885.

 Βιβλιογραφία 
 Κώστας Θανασουλόπουλος, Τα τοπωνύμια της Αχαΐας ως ιστορικές μνήμες του μεσαιωνικού εποικισμού της, Εκδόσεις Περί Τεχνών, Πάτρα 2007.

 Λευτέρης Μαρινέλλης, «Δάσκαλος στην Τοπόλοβα», Αχαϊκά. Γράμματα-Τέχνες-Πολιτισμός (έκδοση Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Αχαΐας), τχ. 8 (Φθινόπωρο 2006), σελ. 31-40.
 Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμος Β΄, Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση, λήμμα Τοπόλοβα.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Αγίας Παρασκευής Πετρωτού Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 26/07/2018.

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Αχαΐας
Κατηγορία:Δήμος Μεσσάτιδος
Κατηγορία:Δήμος Πατρέων