Συμφραστικός πίνακας

Συμφραστικός πίνακας λέξεων είναι ένας αλφαβητικά οργανωμένος κατάλογος των σημαντικότερων λεξικών μονάδων (λέξεων ή φράσεων) ενός βιβλίου ή ολόκληρου του σώματος ενός γραπτού έργου. Τα λήμματα, τα οποία συνήθως  περιλαμβάνουν όλους τους παραδειγματικούς τους τύπους (λημματοποίηση) συνοδεύονται από τα άμεσα συμφραζόμενά τους, έκτασης συνήθως ενός στίχου ή και ολόκληρης πρότασης, καθώς και τις αντίστοιχες παραπομπές. Πριν από την ψηφιακή εποχή μόνο για έργα πολύ μεγάλης σπουδαιότητας δημιουργήθηκαν συμφραστικοί πίνακες λόγω του απαιτούμενου χρόνου, του κόστους και της δυσκολίας που απαιτεί η δημιουργία τους. Ο πρώτος στην ιστορία συμφραστικός πίνακας δημιουργήθηκε για τη Βουλγάτα, τη λατινική μετάφραση της Αγίας Γραφής από τον Hugh of St Cher (1200 – 1263), ο οποίος επιστράτευσε 500 μοναχούς για να τον βοηθήσουν στο έργο του. Σήμερα οι συμφραστικοί πίνακες δημιουργούνται ηλεκτρονικά και υπηρετούν μια ολόκληρη σειρά από διαφορετικούς σκοπούς των επιστημών, κυρίως της γλωσσολογίας και της φιλολογίας.

Γλωσσολογικές Χρήσεις
Οι ΣΠ συνήθως χρησιμοποιούνται στη γλωσσολογία, για τη μελέτη ενός κειμένου. Παραδείγματα:    
 σύγκριση διαφορετικών χρήσεων της ίδιας λέξης
 ανάλυση συχνότητας εμφάνισης μιας λέξης
 εύρεση και ανάλυση φράσεων
 εύρεση μετάφρασης 
 δημιουργία πινάκων

Αποκατάσταση Κειμένων
Οι ΣΠ αποτελούν αναντικατάστατο εργαλείο των φιλολόγων για την αποκατάσταση, την ανάλυση και τη μελέτη της μικροδομής και της μακροδομής των κειμένων. Χειροποίητοι ΣΠ δημιουργήθηκαν για  τη συστηματική μελέ­τη των Γραφών και για τα έργα όλων των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων.

Συμφραστικοί Πίνακες Λέξεων για τη νεοελληνική γραμματεία
Ελάχιστοι είναι ακόμη οι Συμφραστικοί Πίνακες Λέξεων για τη νεοελληνική γραμματεία. Το πρώτο ηλεκτρονικό με ελληνική τεχνογνωσία σχετικό έργο στη χώρα μας, υπήρξε το Λεξιλόγιο του Μακρυγιάννη των Ι. Ν. Καζάζη, Ν. Κυριαζίδη και J. Brehier. Επρόκειτο για έναν πίνακα λέ­ξεων (index verborum) με τις παραπομπές τους. Η ίδια ομάδα εκπόνησε και Τα ελληνικά του Μακρυγιάννη. Εκδόθηκαν επίσης Η θυσία του Αβραάμ στον Υπολογιστή: Λεξιλογικοί πίνακες και υφολογικά σχόλια  και Του κύκλου τα γυρίσματα: Ο Ερωτόκριτος σε ηλεκτρονική ανάλυση. Ας αναφερθεί ακόμη το επίσης ηλεκτρονικό έργο των Ρόντρικ Μπίτον, Τζέιμς Κέλι και Τίνας Λεντάρη, Πίνακες Συμφραζομένων του “Διγενή Ακρίτα”.
Το Κέντρο Ελληνικής γλώσσας παρουσίασε σε ηλεκτρονική μορφή το ΣΠ του έργου του Γιώργου Σεφέρη  ενώ ακολούθησαν και ΣΠ για τον Μανόλη Αναγνωστάκη, τον Κώστα Βάρναλη, τον Κωνσταντίνο Καβάφη, τον Ανδρέα Κάλβο, τον Κώστα Καρυωτάκη και τον Μίλτο Σαχτούρη.

 Βιβλιογραφικές αναφορές 

Κατηγορία:Βιβλιοθηκονομία