Νίκος Διένης

Ο Νίκος Διένης ή Παπούας (1917-1949) ήταν Έλληνας αντιστασιακός, καπετάνιος του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ. Εκτελέστηκε τον Ιούλιο του 1949 στη Λάρισα κατά την περίοδο του εμφυλίου πολέμου.

Βιογραφικό
Νεανικά χρόνια
Γεννήθηκε στα Καστέλλια Φωκίδας το 1917 από αγροτική οικογένεια. Φοίτησε στο Γυμνάσιο της Αμφίκλειας και εκεί γνωρίστηκε με τον Γιάννη Αλεξάνδρου, τον μετέπειτα Καπετάν Διαμαντή. Το 1935 μετέβη στην Αθήνα και σπουδάζει στη Γυμναστική Ακαδημία όπου ήλθε σε επαφή με το ΚΚΕ και έγινε μέλος του. Τον Μάρτιο του 1938 συνελήφθη από τη δικτατορία του Μεταξά, αλλά υπέγραψε δήλωση μετανοίας και αφέθηκε ελεύθερος.

Στον ελληνοϊταλικό Πόλεμο του 1940 πολέμησε στο Αλβανικό Μέτωπο με το 65ο Σύνταγμα Πεζικού και διακρίθηκε. Μετά την κατάρρευση του μετώπου επέστρεψε στο χωριό του και προσπάθησε να δημιουργήσει αντιστασιακές ομάδες. Στις αρχές του 1942 οργανώθηκε στο ΕΑΜ και δημιούργησε μικρές αντιστασιακές ομάδες στην ορεινή Φθιώτιδα και Φωκίδα.

Στην Εθνική Αντίσταση
Το καλοκαίρι του 1942 εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ με το ψευδώνυμο Παπούας, καθώς αναφερόταν στις ομιλίες του συχνά σε αυτήν την φυλή της Νέας Γουινέας. Σύντομα έγινε καπετάνιος του ΕΛΑΣ στη Στερεά Ελλάδα.Ιστορία της Αντίστασης (1979), σελ. 655-656

Τον Ιούνιο του 1943 μαζί με τους καπετάνιους Πελοπίδα, Ωρίωνα και άλλους πέρασε στην Πελοπόννησο για να οργανώσουν τον ΕΛΑΣ που δρούσε εκεί.Χαριτόπουλος (2003), σελ. 554-560 Έγινε καπετάνιος της ΙΙΙης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ Πελοποννήσου και έδωσε με επιτυχία μάχες κατά των κατακτητών που τον επικήρυξαν. Παρέμεινε στην Πελοπόννησο μέχρι τις αρχές του 1945 και λίγο πριν την απελευθέρωση ανέλαβε Διοικητής της Επιμελητείας του Αντάρτη (ΕΤΑ) στον Μοριά.

Μετά τη Βάρκιζα
Μετά την Συμφωνία της Βάρκιζας άρχισαν οι διώξεις για τη συμμετοχή του στην Εθνική Αντίσταση. Καταδικάστηκε ερήμην από Έκτακτο Στρατοδικείο και άρχισε η καταδίωξή του από κυβερνητικές και παρακρατικές δυνάμεις, οπότε αναγκάστηκε να επιστρέψει στη Ρούμελη όπου κρύφτηκε στη Γκιώνα και στα Βαρδούσια.

Την άνοιξη του 1946 ήλθε σε επαφή με τον επίσης καταδιωκόμενο Διαμαντή. Το καλοκαίρι του 1946 οι πρώτες ομάδες  του ΔΣΕ οργανώθηκαν στα βουνά της Ρούμελης από καταδιωκόμενους πρώην Ελασίτες. Στον Παπούα ανατέθηκε η οργάνωση του αντάρτικου στη Δυτική Στερεά Ελλάδα. Τον Ιανουάριο του 1947 ιδρύθηκε το Αρχηγείο Δυτικής Στερεάς του ΔΣΕ με διοικητή τον Παπούα και έδρα τον Προυσό Ευρυτανίας.Η τρίχρονη εποποιϊα του ΔΣΕ 1946-49 (1996)

Εμφύλιος Πόλεμος
Σαν διοικητής του Αρχηγείου Δυτικής Στερεάς έδωσε μάχες κατά αποσπασμάτων χωροφυλακής και εθνοφυλάκων, αλλά και του κυβερνητικού στρατού (Αράχωβα και Πλάτανος Ναυπακτίας, Αρτοτίνα, Λιδωρίκι).Αποστολόπουλος (2006) & Η τρίχρονη εποποιϊα του ΔΣΕ 1946-49 (1996) Επίσης αντιμετωπίσε αποτελεσματικά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις "Τέρμινους" και "Λαίλαψ" του Εθνικού Στρατού (ΕΣ) στη Ρούμελη, την άνοιξη και το φθινόπωρο του 1947. Η αντάρτικη τακτική του Παπούα με χτυπήματα αποτελεσματικά, εφαρμογή του υποχωρητικού ελιγμού, πέρασμα στα μετόπισθεν του εχθρού κι αιφνιδιαστικά χτυπήματα στα νώτα και στα πλευρά του, με σκοπό τη φθορά και την απόσπαση εφοδίων και πυρομαχικών στέφθηκε με επιτυχία.Οι επιχειρήσεις απέτυχαν πλήρως και ούτε ο ΔΣΕ συνετρίβη ούτε ο ΕΣ κατόρθωσε να διατηρήσει τις περιοχές που προσωρινά κατέλαβε.Αποστολόπουλος (2006), σελ. 29-34

Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου παντρεύτηκε με πολιτικό γάμο τη Μαριάνθη Αντωνοπούλου, αντάρτισσα από το Μικρό Χωριό.

Στις αρχές του 1948, όταν ιδρύθηκε το Κλιμάκιο Γενικού Αρχηγείου Νότιας Ελλάδας (ΚΓΑΝΕ) του ΔΣΕ, ο Παπούας εντάχθηκε ως διοικητής ταξιαρχίας στην ΙΙη μεραρχία του ΔΣΕ με διοικητή τον Διαμαντή.

Με την ΙΙη μεραρχία του ΔΣΕ, διακρίθηκε στις μάχες στο Μέτσοβο, στο Πυργούλι, στην Καρδίτσα και στο Καρπενήσι.Αποστολόπουλος (2006), σελ. 45-51, 137-139 165-172, 180-192 Μετά την αποχώρηση του ΔΣΕ από το Καρπενήσι από τις κακουχίες αρρώστησε και αποκόπηκε από το κύριο σώμα της Μεραρχίας Διαμαντή. Βρήκε καταφύγιο στις βουνοκορφές της Γκιώνας αλλά πιάστηκε αιχμάλωτος στις 29 Μαΐου 1949, βαριά άρρωστος από μελιταίο πυρετό.

Μετά τη σύλληψή του, που διαφημίστηκε από τους κυβερνητικούς, μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο Λαμίας για να νοσηλευτεί και στη συνέχεια δικάστηκε από το Έκτακτο Στρατοδικείο Λάρισας, τον Ιούλιο του 1949. Καταδικάστηκε πέντε φορές σε θάνατο, μαζί με την γυναίκα του Μαριάνθη Αντωνοπούλου και η ποινή εκτελέστηκε άμεσα. Ο Καπετάν Παπούας εκτελέστηκε τον Ιούλιο στη Λάρισα.

Πηγές
 Η τρίχρονη εποποιϊα του ΔΣΕ 1946-49, Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 1995
 Ιστορία της Αντίστασης 1940-45, Εκδόσεις Αυλός, Αθήνα 1979
 Βασίλης Αποστολόπουλος, Το χρονικό μιας εποποιϊας, Ο ΔΣΕ στη Ρούμελη, Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2006
 Χαριτόπουλος Διονύσης, Άρης ο αρχηγός των ατάκτων, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2003.

Παραπομπές

Κατηγορία:Έλληνες κομμουνιστές
Κατηγορία:Μέλη του ΕΛΑΣ
Κατηγορία:Μαχητές του Δ.Σ.Ε
Κατηγορία:Εκτελεσθέντες για πολιτικά εγκλήματα