Υποφθοριώδες οξύ

Το υποφθοριώδες οξύ είναι ανόργανη χημική ένωση, με μοριακό τύπο HOF. Είναι το μόνο γνωστό οξοξύ του φθορίου, αλλά και το μόνο γνωστό οξοξύ στο οποίο το κύριο άτομο παίρνει ηλεκτρόνια από το οξυγόνο για να δημιουργήσει αρνητική οξειδωτική βαθμίδα. Η οξειδωτική βαθμίδα του οξυγόνου στο υποφθοριώδες οξύ είναι 0. Επίσης, το υποφθοριώδες οξύ είναι το μόνο υπαλογονώδες οξύ που μπορεί να απομονωθεί στη στερεή κατάσταση. Αποτελεί ενδιάμεσο προϊόν της οξείδωσης του νερού από στοιχειακό φθόριο. Κατά τη διάρκεια αυτής της διεργασίας συμπαράγονται (ενδιάμεσα ή τελικά) υδροφθόριο (HF), διφθοριούχο οξυγόνο (OF2), υπεροξείδιο του υδρογόνου (H2O2), όζον (O3) και (δι)οξυγόνο (O2).

Παράγεται σε χημικά καθαρή μορφή με επίδραση στοιχειακού αερίου φθορίου σε πάγο, στους -40 °C. Μετά την παραγωγή του συλλέγεται στην αέρια κατάσταση και συμπυκνώνεται στην υγρή:

Η ένωση έχει χαρακτηριστεί στη στερεή φάση, με κρυσταλλογραφία ακτίνων ΧW. Poll, G. Pawelke, D. Mootz, E. H. Appelman (1988). "The Crystal Structure of Hypofluorous Acid : Chain Formation by O-Η · · · Ο Hydrogen Bonds". Angew. Chem. Int. Ed. Engl. 27 (3): 392–3. doi:10.1002/anie.198803921., εμφανίζοντας μια «γωνιακή» μοριακή δομή (με δεσμική γωνία) 101°. Τα μήκη των δεσμών O-F και O-H, που περιέχει, είναι αντιστοίχως 144,2 pm και 96,4 pm. Η δομή του στη στερεή κατάσταση αποτελείται από αλυσίδες O-H...OΤα αποσιωπητικά παριστάνουν δεσμό υδρογόνου. Η δομή του έχει αναλυθεί επίσης στην αέρια κατάσταση, όπου η δεσμική γωνία του είναι 97,2°.
 Χημική συμπεριφορά και εφαρμογές 
Το υποφθοριώδες οξύ είναι εκρηκτικό, διασπώμενο από τους 0 °C σε υδροφθόριο και οξυγόνο:

Όταν χρειάζεται η χρήση του, συνήθως παράγεται «in situ», με διαβίβαση αερίου φθορίου μέσα σε ένυδρο αιθανονιτρίλιο (CH3CN), εξυπηρετώντας ως ένα πολύ (ισχυρό) ηλεκτρονιόφιλο αντιδραστήριο, , γνωστού με την ονομασία «αντιδραστήριο Ροζέν» (Rozen's reagent), που χρησιμεύει για τη μεταφορά οξυγόνου (ή και ολόκληρου υδροξυλίου) Με την επίδραση υποφθοριώδους οξέος σε φαινανθρολίνη παράγεται διοξείδιο 1,10-φαινανθρολίνηςS. Rozen, S. Dayan (1999). "At Last, 1,10-Phenanthroline-N,N'-dioxide, A New Type of Helicene, has been Synthesized using HOF·CH3CN". Angew. Chem. Int. Ed. 38 (23): 3471–3. doi:10.1002/(SICI)1521-3773(19991203)38:23<3471::AID-ANIE3471>3.0.CO;2-O., πάνω από 50 χρόνια μετά από την πρώτη ανεπιτυχή απόπειραF. Linsker, R.L. Evans (1946). "Phenanthroline Di-N-oxides". J. Am. Chem. Soc. 68 (3): 403. doi:10.1021/ja01207a019..

Όταν αντιδρά με το νερό, σχηματίζεται υπεροξείδιο του υδρογόνου:Όταν αντιδρά με φθόριο, σχηματίζεται διφθοριούχο οξυγόνο:Τέλος, αποτελώντας τη μόνη πηγἠ «θετικού» υδροξυλίου (OHδ+), δίνει αντιδράσεις προσθήκης σε πολλαπλούς δεσμούς, αντίθετα από τα υπόλοιπα υπαλογονώδη οξέα. Για παράδειγμα:Σημειώνεται ότι για κάθε άλλο αλογόνο (X), είναι:

 Υποφθοριώδη 
Τα υποφθοριώδη είναι παράγωγα του ανιόντος OF-, που είναι η συζυγής βάση του υπoφθοριώδους οξέος. Ένα παράδειγμα υποφθοριώδους ένωσης είναι το υποφθοριώδες τριφθορομεθύλιο (CF3OF), που θεωρητικά είναι ο εστέρας του υποφθοριώδους οξέος και της ασταθούς τριφθορομεθανόλης (CF3OH). Τα άλατα του υποφθοριώδους οξέος, όμως, είναι (στην πραγματικότητα) άγνωστα. Μόνο από την πρωτονιομένη μορφή του ελεύθερου υποφθοριώδους οξέος (H2ΟF+) έχουν παρατηρηθεί λίγα άλατα, και αυτά μόνο σε μορφή συμπλόκων τους.

 Δείτε επίσης 

Το υποχλωριώδες οξύ (HOCl) είναι μια «συγγενική» ένωση, που έχει μεγαλύτερη τεχνολογική σημασία, αλλά δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ σε χημικά καθαρή μορφή, παρά μόνο στη μορφή διαλυμάτων της.

 Αναφορές και σημειώσεις 

Κατηγορία:Ανόργανες ενώσεις φθορίου
Κατηγορία:Ασταθείς ενώσεις
Κατηγορία:Οξοξέα