Θεισόα Ηλείας

Για άλλες χρήσεις, δείτε: Θεισόα (αποσαφήνιση)

Η Θεισόα είναι χωριό της Ηλείας στα νότια του νομού κοντά στην αρχαία πόλη Θεισόα όπου οφείλει και το όνομα του. Βρίσκεται χτισμένο στους πρόποδες του Λύκαιου όρους στα σύνορα των νομών Ηλείας και Αρκαδίας και συνδέεται οδικά με την Μεγαλόπολη και την Ανδρίτσαινα.

 Ιστορικά στοιχεία 
Πρώτος οικιστής του χωριού αναφέρεται ο Λάβδας, βυζαντινός άρχοντας που του δόθηκε η περιοχή τιμάριοΟλυμπιακά Χρονικά, τόμος Γ΄, συλλογικό έργο, Έκδοσις συλλόγου Ολυμπίων, Αθήναι 1972, σελίδες 242 έως 247, κεφάλαιο υπό τον Αντώνιο Θ. Παπαγεωργίου . Από αυτόν απέκτησε και το πρώτο της όνομα «Λάβδα». Αργότερα οι βυζαντινοί οχύρωσαν την ακρόπολη της αρχαίας πόλης σε κάστρο, το 1200 αναφέρεται γύρω από το κάστρο πλούσια κωμόπολη. Το 1209 την κατέλαβε ο βαρώνος της Καρύταινας Ούγος ντε Μπρυγέρ ο οποίος έχτισε στο κάστρο τον ναό της Αγίας Ελένης όπου πήρε και το όνομα του, Κάστρο της Αγίας Ελένης. Το 1302 οι κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής επαναστάτησαν και με την βοήθεια τους κατέλαβε το κάστρο ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος.

Επί ενετοκρατίας αναφέρεται σε απογραφές και κατά την Β΄ τουρκοκρατία στην περιοχή δρούσαν κλεφταρματωλοί, αναφέρεται η οικογένεια Τσιλίκα και ο Αγγελής Λαβδιώτης. Στα τέλη του 18ου αιώνα ο κλεφταρματωλός Τσιλίκας σκότωσε στου Λάβδα έφιππο οθωμανικό απόσπασμα με αποτέλεσμα οι κάτοικοι του να φύγουν για το χωριό Σκάλα Οιχαλίας. Πολλοί από αυτούς αργότερα επέστρεψαν στο χωριό.

Στην επανάσταση του 1821 οι Λαβδαίοι πήραν μέρος στις Μάχες του Λάλα, στην Μάχη του Αλφειού και αλλού. Τον Μάρτιο του 1821 στην περιοχή έγινε η Μάχη του Αγίου Αθανασίου που έληξε με νίκη των Ελλήνων.

 Διοικητική ιστορία 
Το 1833 η Λάβδα γίνεται έδρα του νεοσύστατου Δήμου Θείσης του Νομού Μεσσηνίας έως το 1840 που ο δήμος καταργήθηκε και η Λάβδα αποτέλεσε χωριό του Δήμου Ανδρίτσαινας. Το 1912 γίνεται έδρα της κοινότητας Λάβδα που το 1915 μετονομάζεται ο οικισμός και η κοινότητα σε Θεισόα πάντα του νομού Μεσσηνίας.

Το 1939 το χωριό και η κοινότητα Θεισόας αποσπάται από τον νομό Μεσσηνίας στον νομό Ηλείας.Διοικητικές μεταβολές των ΟΤΑ Κ. Λάβδας Ν. Μεσσηνίας Το 1997 καταργείται η κοινότητα και το χωριό γίνεται διαμέρισμα του δήμου Ανδρίτσαινας του νομού Ηλείας, και το 2010 προσαρτάται στον δήμο Ανδρίτσαινας Κρεστένων.

 Απογραφές 
 έτος Πληθυσμός 1689 101 1887 750 1939 468 1961 285 1971 189 1991 194 2001 129 2011 89«ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011», σελ. 10727 (σελ. 253 του pdf) 2021 50

 Προσωπικότητες 
 Άγιος Δημήτριος ο νεομάρτυς
 Αναστάσιος Παναγιωτόπουλος, βουλευτής και υπουργός.
 Ιωάννης Π. Παρασκευόπουλος, πρωθυπουργός της Ελλάδος

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Ηλείας
Κατηγορία:Δήμος Ανδρίτσαινας - Κρεστένων