Τεχνική του χαμένου κεριού

Η τεχνική του χαμένου κεριού (cire perdue) είναι μία μέθοδος χύτευσης σε καλούπι, κατά την οποία η επιθυμητή μορφή σκαλίζεται σε κηρόμαζα, καλύπτεται με πηλό και ψήνεται σε φούρνο. Το κερί διαφεύγει από ειδικά διαμορφωμένες οπές και τη θέση του παίρνει λιωμένο μέταλλο, συνήθως ορείχαλκος. Μετά την ψύξη του μετάλου ο πηλός θραύεται και αποκαλύπτει το χυμένο μέταλλο, κάτι που σημαίνει ότι το συγκεκριμένο καλούπι στη συγκεκριμένη συμπαγή χύτευση μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο μία φοράΒλ. επίσης "lost-wax casting technique" στο The Concise Oxford Dictionary of Archaeology.. Η συγκεκριμένη τεχνική είναι γνωστή από την αρχαιότητα και αναπτύχθηκε κατά την 2η χιλιετία π.Χ. στην Άπω Ανατολή από τους τεχνίτες του ορείχαλκου της δυναστείας Σανγκ στην ΚίναΠροτείνονται διάφορες ημερομηνίες. Για παράδειγμα η Μπριτάνικα αναφέρει ότι η τεχνική απαντάται σχεδόν σε κάθε ήπειρο πλην Αυστραλίας από την 3η χιλιετία ΠΚΕ φθάνοντας ως τις μέρες μας με ελάχιστες αλλαγές. Βλ. "lost-wax process", στο Encyclopaedia Brittanica online, http://www.britannica.com/EBchecked/topic/348436/lost-wax-process ανάκτηση 17/10/2013. Η τεχνική εξαπλώθηκε στην Εγγύς Ανατολή και αναφέρεται τόσο στην αρχαιοελληνική όσο και τη ρωμαϊκή αγαλματοποιία και μικροτεχνία και ήταν επίσης γνωστή στην Κεντρική και Βόρεια Αμερική, αλλά για τον χρυσόKipfer, Barbara Ann 2000, σ. 317..

Είδη χύτευσης
Η συμπαγής χύτευση αναφέρεται ως η απλούστερη και αρχαιότερη μέθοδος, σύμφωνα με την οποία η κηρόμαζα του προπλάσματος περιβαλλόταν από πηλό και ψηνόταν σε φούρνο, ώστε να σκληρυνθεί το περίβλημα και να αδειάσει το λιωμένο κερί από το εσωτερικό του. Η συγκεκριμένη μέθοδος ήταν ασύμφορη για τη μνημειακή γλυπτική, καθώς απαιτούσε υπερβολικά μεγάλες ποσότητες μετάλλουΒλ. «συμπαγής χύτευση»  στο Νόησις, ανάκτηση 17/10/2013.
Η άμεση χύτευση απαιτούσε την κατασκευή ενός πήλινου πυρήνα του αγάλματος, τη διαμόρφωση κέρινου καλουπιού πάνω στον πυρήνα και την κατασκευή ενός δεύτερου πήλινου στρώματος. Η χύτευση του μετάλλου ανάμεσα στα δύο στρώματα εξασφάλιζε τη χρήση μικρότερης ποσότητας μετάλλου, ωστόσο συνεπαγόταν και την απώλεια του ενδιάμεσου κέρινου προπλάσματοςΒλ. «άμεση χύτευση»  στο Νόησις, ανάκτηση 17/10/2013.
Το πρόπλασμα διασωζόταν αντίθετα κατά τη διαδικασία της έμμεσης χύτευσης, η οποία ολοκληρωνόταν με μια αλληλουχία σταδίων κατασκευής των αγαλμάτων. Από την κατασκευή ενός προπλάσματος από πηλό σε πραγματικές διαστάσεις, το εργαστήριο του γλύπτη με τον τεμαχισμό του διαμόρφωνε τα κύρια καλούπια επεξεργασίας, που θα μπορούσαν να συνδέονται μεταξύ τους και τα οποία κερώνονταν στο εξωτερικό τμήμα τους. Σε αυτό το στάδιο γινόταν και η λεπτομερής επεξεργασία του προπλάσματος. Κατόπιν ακολουθούσε ο τεμαχισμός του κέρινου πλέον προπλάσματος, το οποίο επενδυόταν με ανάλογο εξωτερικό περίβλημα. Στη συνέχεια το καλούπι θερμαινόταν μέσα σε λάκκο χύτευσης, το κερί έλιωνε, ο πηλός που το περιέβαλλε σκληρυνόταν και ήταν έτοιμος για την υποδοχή του λιωμένου μετάλλου. Στο τελικό στάδιο τα τμήματα του αγάλματος συγκολλούνταν σε ένα ενιαίο σύνολο, έτοιμο για το τελικό φινίρισμαΒλ. «στάδια έμμεσης χύτευσης»  στο Νόησις, ανάκτηση 17/10/2013Βλ. επίσης Αγάλματα - Τεχνική του "χαμένου κεριού" (2)  στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, διαθέσιμο online, ανάκτηση 17/10/2013, όπου περιγράφεται η έμμεση χύτευση, χωρίς όμως τον διαμελισμό του μνημειακού αγάλματος..

Σημειώσεις-παραπομπές

Βιβλιογραφία
Kipfer, Barbara Ann 2000, Encyclopedic dictionary of archaeology, Springer Science and Business Media, New York, ISBN 978-1-4419-3322-5
Timothy Darvill 2010, The Concise Oxford Dictionary of Archaeology, Oxford University Press, Great Clarendon Street, Oxford, ISBN 978-0199534043

Διαδίκτυο
Andre Stead Sculpture - The Bronze Casting Process
Metal Art of Bastar Photos

National Museum of Wildlife Art's Virtual Foundry 

Reconstructing the Bronze Age Trundholm Sun Chariot
10/15/1904;The " Cire-perdue " Process of Bronze Casting

Κατηγορία:Γλυπτική
Κατηγορία:Μικροτεχνία
Κατηγορία:Αρχαιολογικές μέθοδοι