Πένταθλον

Το Πένταθλον (νέα ελληνικά: πένταθλο) ήταν ένα αγώνισμα των Ολυμπιακών Αγώνων, καθώς και άλλων Πανελλήνιων αγώνων στην Αρχαία Ελλάδα. Το όνομά του προέρχεται από τον συνδυασμό των λέξεων πέντε και άθλος (άθλημα). Πέντε αθλήματα που αρχικά διεξάγονταν σε μία ημέρα, ξεκινώντας από το άλμα εις μήκος, στη συνέχεια ο ακοντισμός και η δισκοβολία, ακολουθούσε το στάδιον (ένας αγώνας ταχύτητας) και τελείωνε με την πάλη. Οι πενταθλητές θεωρήθηκαν ότι είναι μεταξύ των πιο ειδικευμένων αθλητών, και η εκπαίδευσή τους ήταν συχνά μέρος της στρατιωτικής θητείας, διότι πίστευαν ότι κάθε ένα από τα πέντε αυτά αγωνίσματα ήταν χρήσιμο στη μάχη. Υπήρξε ο πρώτος τεκμηριωμένος τύπος του πεντάθλου (ένας διαγωνισμός που αποτελείται από πέντε διακριτά αθλήματα) και ήταν ο προάγγελος για όλες τις διοργανώσεις αυτού του τύπου, στις οποίες και δανείζει το όνομά του.

 Ιστορία 
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην 18η Αρχαία Ολυμπιάδα περίπου το 708 π.Χ., και άλλαξε μορφή αρκετές φορές. Με την 77η Αρχαία Ολυμπιάδα, το πένταθλο ταξινομήθηκε γενικά σε τρία τμήματα: ο τριαγμός με άλμα, ακοντισμό και δισκοβολία, το στάδιον με αγώνα δρόμου, και η πάλη ως η τελική εκδήλωση. Τα τρία πρώτα αθλήματα ήταν μέρος μόνο του διαγωνισμού του πεντάθλου και γενικά δεν τα θεωρούσαν ως μεμονωμένα αθλήματα.

Είναι ασαφές κατά πόσον ο νικητής του πεντάθλου που επέλεγαν, ήταν ο νικητής και των πέντε αθλημάτων, ή ίσως αυτός που ανακηρύχθηκε νικητής τριών εξ αυτών. Ομοίως, οι ιστορικοί είναι αβέβαιοι ως προς το πώς διαγωνίζονταν στην πάλη και πως επέλεγαν τον νικητή της.

μικρογραφία|upright=1.25|Μουσειακό αντίγραφο από χάλκινο δίσκο με επιγραφή: ως ανάθημα στον Δία από τον ολυμπιονίκη Ασκληπιάδη, νικητή του πεντάθλου στην 255η Ολυμπιάδα (Γλυπτοθήκη του Μονάχου, το πρωτότυπο είναι στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Ολυμπίας)
Η μεγάλη ποικιλία των δεξιοτήτων που απαιτούνται για να ανταγωνιστεί κάποιος στο άθλημα αυτό σήμαινε ότι το σώμα των πενταθλητών ήταν ένα δείγμα φυσικού σώματος σε μεγάλη εκτίμηση. Στην Ρητορική του, ο Αριστοτέλης παρατήρησε:

 Αθλήματα 
Στους Ολυμπιακούς Αγώνες, η πάλη πραγματοποιούταν σε ένα σκάμμα με άμμο έξω από τον Ναό του Δία, ενώ όλα τα άλλα αθλήματα πραγματοποιούνταν στο στάδιο της Ολυμπίας, από την οποία πήραν και το όνομά τους οι αγώνες. Η πάλη και η δισκοβολία ουσιαστικά εξακολουθούν να έχουν την ίδια βασική μορφή και στις σύγχρονες εκδόσεις τους (αν και η τρέχουσα τεχνική και οι κανόνες τους μπορεί να διαφέρουν). Ωστόσο, η δισκοβολία διεξαγόταν πάνω σε ένα υπερυψωμένο βάθρο, και όχι όπως αργότερα στο πεδίο του εδάφους.

Στον ακοντισμό χρησιμοποιούσαν ένα δερμάτινο λουρί (ιμάντας), που ονομαζόταν αγκύλη, αντί του να κρατά ο αθλητής τον άξονα του ακοντίου. Το στάδιον ήταν ένα σπριντ περίπου 200 γιάρδων (ή περίπου 180 μέτρων), δηλαδή ήταν περισσότερο από το σύγχρονο σπριντ των 100 μέτρων, αλλά το μικρότερο από όλα τα άλλα αρχαία αγωνίσματα δρόμου.

Το άλμα εις μήκος είναι ίσως το πιο ασυνήθιστο, σε σχέση με τη σύγχρονη έκδοσή του στον στίβο. Ο άλτης του μήκους χρησιμοποιούσε βάρη που ονομάζονταν αλτήρες για να ωθήσει τον εαυτό του μακρύτερα από το σημείο που στεκόταν, ενώ το άλμα του, πιθανότατα αποτελείτο από πέντε ξεχωριστά άλματα, και έτσι μοιάζει περισσότερο με το σύγχρονο άλμα τριπλούν. Διαφορετικά, οι αποστάσεις των γνωστών αλμάτων (τα οποία συχνά ήταν στα 50 πόδια μήκος) φαίνεται να είναι αδύνατα.

Οι αθλητές στις ρίψεις ακοντίου και δίσκου έριχναν από πέντε φορές ο κάθε ένας και μόνο η μεγαλύτερη ρίψη τους μετρούσε. Είναι πιθανό και το άλμα εις μήκος να επιχειρούταν επίσης για πέντε φορές. Στους παραδοσιακούς αυτούς αγώνες οι αθλητές, σε όλα τα αγωνίσματα, ήταν κατά παράδοση γυμνοί.

Αρχαίοι Ολυμπιακοί Αγώνες

Οι γνωστοί νικητές του πένταθλου στους αρχαίους ολυμπιακούς αγώνες:
ΟλυμπιάδαΈτος ΟλυμπιονίκηςΠεριοδονίκης Πόλη Ολυμπιονίκη18η708 π.Χ.ΛάμπιςΣπάρτη26η676 π.Χ.ΦιλόμβροτοςΣπάρτη27η672 π.Χ.ΦιλόμβροτοςΣπάρτη28η668 π.Χ.ΦιλόμβροτοςΣπάρτη70η500 π.Χ.ΑκματίδαςΣπάρτη72η492 π.Χ.ΙερώνυμοςΆνδρος73η488 π.Χ.ΕυθυκλήςΛοκροί74η484 π.Χ.ΘεόπομποςΗραία75η480 π.Χ.ΘεόπομποςΗραία76η476 π.Χ.άγνωστοςΤάραντας77η472 π.Χ.[...]αμοςΜίλητος78η468 π.Χ.[...]τίωνΤάραντας79η464 π.Χ.ΞενοφώνΚόρινθος81η456 π.Χ.[...]νομοςάγνωστη82η452 π.Χ.ΠυθοκλήςΗλεία83η448 π.Χ.ΚήτωνΛοκροί84η444 π.Χ.ΊκκοςΤάραντας99η384 π.Χ.ΎσμωνΗλεία101η376 π.Χ.ΣτόμιοςΗλεία112η332 π.Χ.ΚάλλιπποςΑθήνα117η312 π.Χ.ΑλεξίβιοςΗραία121η296 π.Χ.ΤίμαρχοςΜαντίνεια Αρκαδίας132η252 π.Χ.Αισχίνης Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησης 6.14.13 - perseus.tufts.eduΑισχίνης (3ος αι. π.Χ.), Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό - Εκδοτική ΑθηνώνΗλεία133η248 π.Χ.Αισχίνης Ηλεία137η232 π.Χ.ΓόργοςΜεσσηνία145η200 π.Χ.ΤίμωνΗλεία177η72 π.Χ.ΑριστωνομίδαςΚως229η137 μ.Χ.Αίλιος ΓρανιανόςΣικυώνα230η141 μ.Χ.Αίλιος ΓρανιανόςΣικυώνα244η197 μ.Χ.Αυρήλιος ΜητρόδωροςΚύζικος252η229 μ.Χ.ΔημήτριοςΣαλαμίνα Κύπρου253η233 μ.Χ.ΔημήτριοςΣαλαμίνα Κύπρου255η241 μ.Χ.Πούπλιος ΑσκληπιάδηςΚόρινθος

 Περαιτέρω ανάγνωση 
 Ολυμπιακοί αγώνες στην αρχαιότητα
 Πένταθλο

 Παραπομπές 

 Πηγές 



Κατηγορία:Αρχαίοι Ολυμπιακοί Αγώνες
Κατηγορία:Αρχαία ελληνικά ειδικά αγωνίσματα