Μοσχόφυτο Τρικάλων

Το Μοσχόφυτο (Κορνέσι έως το 1927) είναι οικισμός στη Θεσσαλία και την Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων.

Γενικά στοιχεία
Το Μοσχόφυτο βρίσκεται στην Νότια Πίνδο και ανήκει στον Δήμο Πύλης με 7 μόνιμους κατοίκους (απογραφή του 2011), σε υψόμετρο 854 μέτρων. Ο οικισμός του Μοσχόφυτου με τη Λεπτοκαρυά (8 κ.), την Ορεινή (5 κ.) και τα Πλατανάκια (7 κ.) αποτελούν την τοπική κοινότητα του Μοσχόφυτου (27 κ.), η οποία υπάγεται στην πόλη της Πύλης και εξυπηρετείται από αυτήν. Αναφέρεται για πρώτη φορά σε έγγραφο του 1336, υπέρ της Επισκοπής Σταγών. Στην Οθωμανική απογραφή του 1454/55 αναφέρεται ως kornisi και προέρχεται από τη Βλάχικη λέξη cornu, που σημαίνει κρανιά.

Γύρω από το Μοσχόφυτο υψώνονται οι κορυφές της Λαιούσας και του Ξηροβουνίου. Το χωριό πήρε το όνομά του από το φυτό μόσχος. Το χωριό έχει πανηγύρι στις 20 Ιουλίου και στις 26 Ιουλίου με διήμερο γλέντι ενώ στο μεσοδιάστημα πραγματοποιούνται πολιτιστικές εκδηλώσεις όπως θεατρικές παραστάσεις. Τα σπίτια στο Μοσχόφυτο είναι πέτρινα. Στην είσοδο του χωριού υπάρχει μια παιδική χαρά, με μία βρύση και ένα κιόσκι για να ξεκουράζονται οι επισκέπτες του.

 Λαογραφικά στοιχεία 
Στο χωριό υπάρχει Λαογραφικό Μουσείο το οποίο ιδρύθηκε το έτος 2002 και λειτουργεί στο υπόγειο εκεί που κατά το παρελθόν στεγάζονταν το σχολείο του χωριού δίπλα ακριβώς από τον Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδας.
 Κατά το παρελθόν στα Πλατανάκια λειτουργούσαν δύο σχολεία. Ένα δίπλα από την εκκλησία του Προφήτη Ηλία και ένα στον κεντρικό οικισμό του χωριού πλησίον στην Αγία Τριάδα.

 Φυσικό περιβάλλον 
Η χλωρίδα του χωριού είναι αρκετά πλούσια με πολλά έλατα και κέδρα αλλά και χιλιάδες καρποφόρα δέντρα όπως καρυδιές, κερασιές, κρανιές, φουντουκιές (λεπτοκαρυές) κα. Κάτω ακριβώς από το Μοσχόφυτο υπάρχει το φαράγγι - ρέμα  του Αρέντα το οποίο είναι παραπόταμος του Αχελώου και ξεχωρίζει για την απαράμιλλη ομορφιά του. Το πέτρινο γεφύρι στο Κορακονήσι, θεωρείται το πιο απομακρυσμένο γεφύρι του νομού Τρικάλων. Συνδέει τα χωριά Μυρόφυλλο, Πολυνέρι με τα Ελληνικά γεφυρώνοντας το ρέμα Αρέντας, λίγο πριν τη συμβολή του με τον Αχελώο. Το ρέμα Αρέντας πηγάζει από τις νότιες ανατολικές πλαγιές του βουνού Χατζή.

 Εκκλησίες και ξωκλήσια 
μικρογραφία|Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου (1810).|αριστερά
μικρογραφία|Το ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής.|αριστερά

Ο Ιερός Ναός της Αγίας Τριάδας ο οποίος χρονολογείται από το 1849
Στον συνοικισμό Πλατανάκια βρίσκεται μια παλαιά εκκλησία του Προφήτη Ηλία η οποία είναι απέναντι από την πλατεία του χωριού. Το χωριό γιορτάζει τη μνήμη του Προφήτη Ηλία στις 20 Ιουλίου.
Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου η οποία είναι μια από τις παλαιότερες του Μοσχοφύτου αφού χρονολογείται από το 1810 και εκεί υπάρχει το νεκροταφείο του χωριού.
Το ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής που βρίσκεται στον οικισμό Κεχρί. Γιορτάζει στις 26 Ιουλίου.

 Ιστορικά στοιχεία 
Ο αγωνιστής του 1821 Νικόλαος Στουρνάρης ο οποίος όπως αναφέρει ο Α. Χατζηγάκης φέρει το επώνυμο του από το βουνό Στουρνάρι που βρίσκεται μεταξύ Μεσοχώρας και Μοσχοφύτου. Η ακριβής θέση εντοπίζεται στο όρος Χατζή και δυτικά του οικισμού Ορεινή Μοσχοφύτου. Εκεί σύμφωνα με την παράδοση έγινε μια προεπαναστατική σύναξη των κλεφταρματολών της Πίνδου και της Αιτωλοκαρνανίας, στην οποία αποφασίστηκε να δοθεί το αρματολίκι στον Στορνάρη. Επειδή όμως αυτός δεν είχε σταθερό επώνυμο αποφάσισαν να τον φωνάζουν Στορνάρη όπως και την τοποθεσία του βουνού που συγκεντρώθηκαν. Όπως πληροφορούμαστε από τις πηγές, οι Στορναραίοι είχαν ιδιαίτερη σχέση με αυτήν την ορεινή περιοχή, όπου υπήρχαν τα θερινά βοσκοτόπια με τις στάνες τους.

Ενδιαφέρουσες είναι οι πληροφορίες του αγωνιστή Νικόλαου Κασομούλη για την ανθρωπογεωγραφία των Ασπροποταμίτικων χωριών, κατά την περίοδο της επανάστασης. «Μετά, πήγαμε στα Παλαιοχώρια, που κατοικούνταν ως επί το πλείστον από παλιούς αρματολούς, στρατιώτες των Στορναραίων και από συντρόφους γεωργούς των ιδίων. Όλα αυτά τα χωριά Παράμερο, Μεσοχώρα, Μοσχόφυτο, Βαλκάνο, Πολυνέρι και Μυρόφυλλο, βρίσκονταν προφυλαγμένα από πολλούς στενούς τόπους και ρέματα, γύρω από το ψηλό βουνό Αλαμάνος και Γκαβαλιώρα. Αυτά τα χωριά ήταν καλύτερα προστατευμένα από τα Βλαχοχώρια. Περιηγήθηκα βουνά με απότομους βράχους, φαράγγια, σπηλιές, στενά και δάση με ωραία και άπειρα νερά. Είπα, ότι αληθινά η ελευθερία υπάρχει σ' αυτά τα μέρη, γιατί τέτοια χαρίσματα δεν είχαν όσα βουνά πέρασα και είδα μέχρι τότε ή τουλάχιστον δεν τα περπάτησα με λεπτομέρεια όπως αυτά. Συμπέρανα ότι το αίσθημα της ελευθερίας και της παλιάς κλεψιάς (εννοεί των ανυπότακτων ανδρών) γεννιέται από την ηθική ανατροφή εκείνων των ανθρώπων».

 Διοικητικές μεταβολές 

 Το 1883, ο οικισμός, με την τότε ονομασία Κορνέσι και πληθυσμό 421 κατοίκους, προσαρτάται στον νεοϊδρυθέντα δήμο Κοθωνίων με έδρα την Βιτσίστα (σημερινή Μεσοχώρα).«ΦΕΚ 126Α - 02/04/1883» σελ. 661 (σελ. 19 του pdf), από ΕΕΤΑΑ. Αρχειοθετήθηκε 15/10/2018. Ανακτήθηκε 15/10/2018.
 Το 1912, αποφασίζεται οι οικισμοί που έχουν πάνω από 300 κατοίκους και σχολείο στοιχειώδους εκπαίδευσης, να αποτελέσουν αυτοτελείς κοινότητες. Ο οικισμός Κορνέσι αποσπάται από το δήμο Κοθωνίων, ο οποίος καταργείται και ορίζεται έδρα της νεοϊδρυθείσας κοινότητας Κορνεσίου. Στην κοινότητα προσαρτάται και ο οικισμός Βαλκάνο.«ΦΕΚ 261Α 31/8/1912» σελ. 1517, παραγρ 19 και σελ. 1519 (σελ. 5 και 7 του pdf), από ΕΕΤΑΑ. Αρχειοθετήθηκε 16/06/2012. Ανακτήθηκε 27/02/2018.
 Το 1927, ο οικισμός μετονομάζεται σε Μοσχόφυτον και αντίστοιχα η κοινότητα.«ΦΕΚ 306Α - 22/12/1927» σελ. 2384, παραγρ 206 (σελ. 5 του pdf), από ΕΕΤΑΑ. Αρχειοθετήθηκε 18/10/2018. Ανακτήθηκε 18/10//2018.
 Το 1961, στην απογραφή, αναγνωρίζονται οι οικισμοί Λεπτοκαρυά (59 κ.), Πλατανάκια (31 κ.), Καψιοχαίικα (61 κ., η σημερινή Ορεινή) και προσαρτώνται στην κοινότητα Μοσχοφύτου.«ΦΕΚ 16Β - 19/1/1962» σελ. 250 (σελ.142 του pdf) από ΕΕΤΑΑ. Αρχειοθετήθηκε 18/01/2018. Ανακτήθηκε 18/10/2018.
Το 1997, με την εφαρμογή του προγράμματος Καποδίστριας (νόμος 2539/97),  η κοινότητα Μοσχοφύτου καταργείται και ο ο οικισμός προσαρτάται στον νεοϊδρυθέντα δήμο Πυνδαίων με έδρα τον οικισμό Στουρναραίικα.«ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997» σελ. 8829, γραμμή 45.17 (σελ. 41 του pdf ), από ΕΕΤΑΑ. Αρχειοθετήθηκε 30/03/2017. Ανακτήθηκε 27/02/2018.
Το 2010, με την εφαρμογή του προγραμμάτος Καλλικράτης (νόμος 3852/2010), ο δήμος Πυνδαίων καταργείται και ο οικισμός προσαρτάται στο δήμο Πύλης με έδρα την Πύλη.«ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010» σελ. 1793, παραγρ. 45.1 (σελ. 9 του pdf ), από ΕΕΤΑΑ. Αρχειοθετήθηκε 27/02/2018. Ανακτήθηκε 27/02/2018.

Σήμερα, μετά τη τελευταία μεταβολή του 2010 (πρόγραμμα Καλλικράτης), ο οικισμός του Μοσχόφυτου με τη Λεπτοκαρυά (8 κ.), την Ορεινή (5 κ.) και τα Πλατανάκια (7 κ.) αποτελούν την τοπική κοινότητα του Μοσχόφυλου (27 κ.), η οποία υπάγεται στη δημοτική ενότητα Πινδέων του δήμου Πύλης της περιφερειακής ενότητας Τρικάλων.

 Απογραφές 
 Πληθυσμιακή εξέλιξη 
Η μεταβολή του μόνιμου πληθυσμού έχει ως εξής:
Έτος18831889189619071920192819401951196119711981199120012011Πληθυσμός421346482604332530708297108825945187ΠηγέςΑναφέρεται ως Κορνέσιο και απογράφησαν 173 άρρενες και 173 θήλεις. «Πληθυσμός: απογραφή της 15-16 Απριλίου 1889», σελ. 152 (σελ. 175 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 07/11/2017. Ανακτήθηκε 08/01/2018.Αναφέρεται ως Κορνέσι και απογράφησαν 256 άρρενες και 226 θήλεις. «Στατιστικά αποτελέσματα της απογραφής του πληθυσμού κατά την 5-6 Οκτωβρίου 1896», σελ. 161 (σελ. 300 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 07/11/2017. Ανακτήθηκε 08/01/2018.Αναφέρεται ως Κορνέσι και απογράφησαν 312 άρρενες και 292 θήλεις. «Στατιστικά αποτελέσματα της γενικής απογραφής του πληθυσμού κατά την 27 Οκτωβρίου 1907», σελ. 423 (σελ. 426 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 07/11/2017. Ανακτήθηκε 08/01/2018.Αναφέρεται ως Κορνέσιο και απογράφησαν 100 άρρενες και 232 θήλεις. «Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος κατά την απογραφή της 19 Δεκεμβρίου 1920», σελ. 292 (σελ. 313 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 07/06/2015. Ανακτήθηκε 08/01/2018.Απογράφησαν 235 άρρενες και 295 θήλεις. «Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 15-16 Μαϊου 1928», σελ. 337 (σελ. 357 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 4/3/2016. Ανακτήθηκε 8/1/2018.Απογράφησαν 348 άρρενες και 360 θήλεις. «Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940», σελ. 371 (σελ. 395 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 25/4/2017. Ανακτήθηκε 8/1/2018.«Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογαφήν της 7ης Απριλίου 1951», σελ. 172 (σελ. 172 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 4/3/2017. Ανακτήθηκε 8/1/2018.«Αποτελέσματα της απογραφής πληθυσμού - κατοικιών της 19ης Μαρτίου 1961», Πίνακας 1, σελ. 195 (σελ. 265 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 6/3/2017. Ανακτήθηκε 8/1/2018.«Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971», σελ. 163 (σελ. 163 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 24/10/2014. Ανακτήθηκε 8/1/2018.«Αποτελέσματα απογραφής πληθυσμού - κατοικιών της 5ης Απριλίου 1981», σελ. 352 (σελ. 352 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 8/1/2018. Ανακτήθηκε 8/1/2018.«Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991 κατά νομούς, επαρχίες, δήμους, κοινότητες και οικισμούς», σελ. 214 (σελ. 216 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 20/08/2017. Ανακτήθηκε 08/01/2018.«Απογραφή πληθυσμού - κατοικιών της 18ης Μαρτίου 2001», σελ. 205, άλλα στοιχεία σελ. 391 (σελ. 207 και 393 του pdf), από ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 29/07/2017. Ανακτήθηκε 08/01/2018.«ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10628 (σελ. 154 του pdf), και σε μορφή Excel «Πίνακας αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ Πληθυσμού-Απογραφής 2011 » στην ιστοσελίδα της ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 24/11/2017. Ανακτήθηκε 09/01/2018.

 Άλλα στοιχεία 

 Απογραφή 2011. Απογράφησαν 7 μόνιμοι κάτοικοι και 15 παρόντες«Απογραφή Πληθυσμού-Kατοικιών 2011, ΦΕΚ αποτελεσμάτων DE FACTO πληθυσμού», σελ. 11065 (σελ. 159 του pdf), και σε μορφή Excel «Πίνακας αποτελεσμάτων DE FACTO Πληθυσμού – Απογραφής 2011» στην ιστοσελίδα της ΕΛΣΤΑΤ. Αρχειοθετήθηκε 08/04/2018. Ανακτήθηκε 21/10/2018. (πραγματικός ή de facto πληθυσμός). Η τοπική κοινότητα εκτείνεται σε 22,289 τ.χλμ.«Πίνακας αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ Πληθυσμού κατά αστικότητα, ορεινότητα, έκταση», αρχείο Excel από ΕΣΤΑΤ.
 Απογραφή 2001. Απογράφησαν 18 μόνιμοι κάτοικοι, από τους οποίους οι 13 ήταν ομοδημότες, οι 3 ετεροδημότες και οι 2 αλλοδαποί. Το δημοτικό διαμέρισμα εκτεινόταν σε 22,329 τ.χλμ.
Πρόσωπα
Βασίλης Παλαιοκώστας (1966 - )
Νίκος Παλαιοκώστας (1960-2025)

 Φωτογραφίες 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Τρικάλων
Κατηγορία:Δήμος Πύλης