Α΄ Μιθριδατικός Πόλεμος

Ο Α´ Μιθριδατικός Πόλεμος (89 π.Χ.-84 π.Χ.) άρχισε, όταν ο βασιλιάς του Πόντου, παραβλέποντας τους προηγούμενους διακανονισμούς της Ρώμης από το 94 π.Χ. που τους είχε δεχθεί ο Μιθριδάτης-και γι΄αυτό είχε αποσύρει τα στρατεύματά του από την Καππαδοκία και την Παφλαγονία- προσάρτησε 91 π.Χ..-90 την Καππαδοκία και έμμεσα τη Βιθυνία, υποστηρίζοντας στη χώρα αυτή έναν ανταπαιτητή του θρόνου και διώχνοντας το νόμιμο βασιλιά Νικομήδη Γ΄.

Η έναρξη

H Ρώμη εισήλθε στην Μικρά Ασία όταν ο τελευταίος Βασιλεύς της Περγάμου Άτταλος Γ΄ της Περγάμου κληροδότησε το βασίλειο του στην Ρωμαϊκή Δημοκρατία (133 π.Χ.). Σε λίγα χρόνια (129 π.Χ.) δημιουργήθηκε η Ρωμαϊκή επαρχία της Ασίας η οποία βρέθηκε κοντά σε πολλά άλλα Ασιατικά κράτη.Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σσ. 80–92 Το μεγαλύτερο από αυτά ήταν το Βασίλειο του Πόντου το οποίο κυβερνούσε η Δυναστεία των Μιθριδατιδών, μια οικογένεια Περσικής καταγωγής η οποία ισχυριζόταν την καταγωγή της από τον Δαρείο τον Μέγα.McGind, "Foreign Policy", σ. 10Hind, Mithridates, σσ. 129, 130 Ο έλεγχος του Βασιλείου του Πόντου σε πολλές Ελληνικές Πόλεις-κράτη της βόρειας Μικράς Ασίας του έδινε έντονο Ελληνικό χαρακτήρα.McGind, "Foreign Policy", σ. 11 Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ Ευπάτωρ ανέβηκε στον θρόνο (120 π.Χ.) και ξεκίνησε μια επεκτατική πολιτική στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας και στα βασίλεια της Μικράς Ασίας.McGind, "Foreign Policy", σ. 43Roller, Empire of the Black Sea, σ. 97 Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ απέκτησε την Μικρή Αρμενία και την Κολχίδα (107 π.Χ.) μια περιοχή πλούσια σε ξυλεία που ήταν πολύτιμη για τα πλοία του.Roller, Empire of the Black Sea, σσ. 111, 112 Οι Ελληνικές πόλεις όπως η Σωζόπολη, η Ολβία Ποντική, η Βάρνα και η Τύρας απέκτησαν σημαντική στρατιωτική βοήθεια απέναντι στους Σκύθες μετά την συμμαχία τους με τον Μιθριδάτη ΣΤ΄. Το Βασίλειο του Βοσπόρου στην σημερινή Κριμαία προσαρτήθηκε στο Βασίλειο του Πόντου και κατόπιν στα τέλη του 2ου αιώνα π.Χ. ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ είχε υπό τον έλεγχο του όλη την ανατολική ακτή της Μαύρης Θάλασσας.Roller, Empire of the Black Sea, σσ. 113-117 Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ συμμάχησε με τον βασιλιά Νικομηδη Γ΄ της Βιθυνίας, οι δύο σύμμαχοι βασιλείς κατέλαβαν την Παφλαγονία (108 π.Χ.) και μοίρασαν μεταξύ τους τα εδάφη της.McGind, "Foreign Policy", σσ. 66-69Roller, Empire of the Black Sea, σσ. 119, 120 Την ίδια χρονιά ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ κατέλαβε την Γαλατική Μικρά Ασία η οποία βρισκόταν κοντά στην σημερινή Άγκυρα και κατοικούσαν τρεις φυλές των Κελτών.McGind, "Foreign Policy", σσ. 70-72Roller, Empire of the Black Sea, σ. 121 Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ δολοφόνησε κατόπιν τον βασιλιά της Καππαδοκίας και τοποθέτησε στον θρόνο τον γιο του.McGind, "Foreign Policy", σ. 75 Η Ρώμη αντέδρασε έντονα, ανάγκασε τον Μιθριδάτη ΣΤ΄ και τον Νικομήδη Γ΄ να απελευθερώσουν την Παφλαγονία και την Καππαδοκία, νέος βασιλιάς τοποθετήθηκε ο Αριοβαρζάνης Α΄ της Καππαδοκίας.McGind, "Foreign Policy", σ. 77Roller, Empire of the Black Sea, σσ. 122-124 Μετά από αυτή την οπισθοχώρηση ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ στράφηκε στην γειτονική Αρμενία, συμμάχησε με τον βασιλιά Τιγράνη τον Μέγα και παντρεύτηκε την κόρη του Κλεοπάτρα του Πόντου.McGind, "Foreign Policy", σ. 78Roller, Empire of the Black Sea, σσ. 125, 126 Ο Τιγράνης ο Μέγας εισέβαλε κατόπιν στην Καππαδοκία, εκθρόνισε τον Αριοβαρζάνη Α΄ και παρέδωσε την χώρα στον Μιθριδάτη. Η Ρώμη προχώρησε σε νέα επέμβαση, ο Λεύκιος Κορνήλιος Σύλλας απεστάλη στην Καππαδοκία για να αντιμετωπίσει τον στρατηγό του Μιθριδάτη ΣΤ΄ Αρχέλαο.Roller, Empire of the Black Sea, σ. 127

Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ απάντησε με εισβολή στην Βιθυνία, εκθρόνισε τον ανεψιό του γιο του πρώην συμμάχου του Νικομήδη Δ΄, κατόπιν μετά την αποχώρηση του Σύλλα εκθρόνισε για δεύτερη φορά τον Αριοβαρζάνη Α΄.McGind, "Foreign Policy", σ. 79Roller, Empire of the Black Sea, σσ. 128, 129 Την ίδια εποχή ξέσπασε ανάμεσα στην Ρώμη και τους Ιταλούς συμμάχους της ο Συμμαχικός Πόλεμος (91-87 π.Χ.), ο εμφύλιος έδωσε θάρρος στον Μιθριδάτη ΣΤ΄ να αγνοήσει τις συμφωνίες του με την Ρώμη.Roller, Empire of the Black Sea, σ. 129 Μετά τις διαμαρτυρίες των βασιλέων Αριοβαρζάνη Α΄ και Νικομήδη Δ΄ (90 π.Χ.) η Ρωμαϊκή σύγκλητος έστειλε νέα αποστολή υπό την ηγεσία του Μάνιου Ακουίλιου γιου του ομώνυμου πρώην Υπάτου (129 π.Χ.) που είχε νικήσει στον πόλεμο εναντίον του Αριστονίκου.Magie, Roman Rule, σ. 208Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σ. 112Roller, Empire of the Black Sea, σ. 132 Μετά την αποκατάσταση των δυο βασιλέων ο στρατός επιτέθηκε στο Βασίλειο του Πόντου, ο Αριοβαρζάνης Α΄ το λεηλάτησε, έφτασε μέχρι την Αμάσρα και αποκατέστησε τα πλούτη του.Hind, Mithridates, σ. 144Magie, Roman Rule, σσ. 208, 209 Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ προσπάθησε να κερδίσει χρόνο για να συγκεντρώσει στρατό, έστειλε τον πρεσβευτή του Πελοπίδα στην Πέργαμο για διαπραγματεύσεις με τον Ακουίλιο (89 π.Χ.).Luce, "Marius", σ. 186 Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ ισχυρίστηκε ότι ήταν θύμα της λεηλασίας του Αριοβαρζάνη Α΄ και ο τελευταίος ισχυρίστηκε ότι ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ παραβίαζε τις συμφωνίες και προετοιμαζόταν για πόλεμο.McGind, "Foreign Policy", σ. 80 Στην δεύτερη συνάντηση σε δύο βδομάδες ο Ακουίλιος τάχθηκε υπέρ του Νικομήδη Δ΄, δέχτηκε τις κατηγορίες του Πελοπίδα με αποτέλεσμα να διακοπούν οι διαπραγματεύσεις, οι δύο πλευρές ήταν έτοιμες για πόλεμο.Roller, Empire of the Black Sea, σσ. 132–135 Ο Ακουίλιος πιθανότατα επιθυμούσε την επιθυμία των διαπραγματεύσεων επειδή ήθελε να ξεκινήσει έναν πόλεμο στον οποίο είχε διοριστεί ο ίδιος διοικητής.Roller, Empire of the Black Sea, σ. 137 Η επιθετικότητα του Μιθριδάτη ΣΤ΄ ήταν σημαντικός παράγοντας αλλά την κύρια ευθύνη είχε ο Ακουίλιος ο οποίος ενεργούσε με προσωπικές φιλοδοξίες εξοργίζοντας ακόμα και την Ρωμαϊκή Σύγκλητο.McGind, "Foreign Policy", σσ. 81, 87 Ο Μάνιος Ακουίλιος δρούσε με εντολές του Γάιου Μάριου που επιθυμούσε να επιστρέψει στην ηγεσία της Ρώμης και να ξεκινήσει τον πόλεμο κατά του Μιθριδάτη ΣΤ΄, τον είχε επισκεφτεί και αυτοπροσώπως (98 π.Χ.).Luce, "Marius", σ. 187Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σσ. 119, 120

Η κατάκτηση όλης της Ασίας από τον Μιθριδάτη

Ο πόλεμος ξέσπασε τον Αύγουστο του 89 π.Χ., η Ρώμη κράτησε αμυντική στάση προσπαθώντας να εμποδίσει τον Μιθριδάτη ΣΤ΄ να φύγει από τον Πόντο.Roller, Empire of the Black Sea, σ. 140 Ο Ακουίλιος βρέθηκε στην Παφλαγονία στον κεντρικό δρόμο προς τον Πόντο, ο Ανθύπατος της Ασίας Γάιος Κάσσιος στα βόρεια της Γαλατίας (σημερινή Άγκυρα) και ο Πραίτορας Κουίντος Όππιος την Λυκαονία στον δρόμο προς τον ποταμό Ευφράτη. Το Ρωμαϊκό ναυτικό με την σειρά του φρουρούσε τα στενά του Βοσπόρου.Magie, Roman Rule, σ. 212Hind, Mithridates, σ. 145Roller, Empire of the Black Sea, σ. 141 Δεν υπήρχε Ρωμαϊκή Λεγεώνα στην Ασία παρά μονάχα όσες προέρχονταν από τις τοπικές εισφορές των κατοίκων.Sherwin-White, "Roman Involvement in Anatolia", σ. 74 Ο Αππιανός έγραψε ότι ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ στηρίχτηκε σε έναν τεράστιο στρατό 200.000 ανδρών και 40.000 ιππέων.Hind, "Mithridates", σ. 145 Οι Ρωμαίοι κατείχαν το λιγότερο από το μισό του στρατού αυτού, ο Νικομήδης Δ΄ παρείχε 30.000 άνδρες και 6.000 ιππείς.Magie, Roman Rule, σ. 211 Οι αριθμοί αυτοί είναι εξαιρετικά ύποπτοι επειδή οι αρχαίοι συγγραφείς είχαν την τάση να υπερβάλουν ειδικά όταν πρόκειται για εχθρούς των Ρωμαίων. Ο αριθμός των πλοίων είναι ωστόσο αξιόπιστος, διέθετε 300 πλοία με κατάστρωμα και 100 πλοία με δύο σειρές κουπιών, γεγονός που τους έδωσε μια "αναμφισβήτητη ναυτική υπεροχή".Sherwin-White, "Roman Involvement in Anatolia", σ. 73 Τα στρατεύματα του Νικομήδη Δ΄ υπερείχαν από τα γηγενή Ποντιακά που διοικούσαν ο Αρχέλαος και ο αδελφός του Νεοπτόλεμος.Callataÿ, L'histoire des guerres mithridatiques, σ. 284 Στην πρώτη Μάχη του ποταμού Αμνία ο Νικομήδης Δ΄ είχε στην αρχή το πάνω χέρι αλλά σε μια αιφνίδια αντεπίθεση από τους Σκύθες γνώρισε φοβερή συντριβή, ο στρατός τράπηκε σε φυγή όταν έμαθε την προέλαση του Ποντιακού στρατού.Magie, Roman Rule, σσ. 211, 212Roller, Empire of the Black Sea, σσ. 141, 142 Ο Ντέιβιντ Μάγκι σημειώνει ότι το σχέδιο των Ρωμαίων να αφήσει τον Νικομήδη Δ΄ να κάνει την επίθεση ήταν "ανοησία", χώρισε απερίσκεπτα τον στρατό του σε τρία αποξενωμένα τμήματα με αποτέλεσμα "ολική αποτυχία".

Στην επόμενη σύγκρουση του ιππικού στην Μάχη στο όρος Σκορόβας μόλις 100 Σαρμάτες νίκησαν 800 Βιθυνούς και ο Ακουίλιος αναγκάστηκε να οπισθοχωρήσει δυτικά.Hind, "Mithridates", σ. 146 Την εποχή της οπισθοχώρησης δέχθηκε επίθεση από τον Πόντιο στρατηγό Νεοπτόλεμο και έχασε 10.000 στρατιώτες. Ο Ακουίλιος επέστρεψε κατόπιν στην Πέργαμο η οποία ήταν η πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής επαρχίας της Ασίας.Magie, Roman Rule, σ. 1101Callataÿ, L'histoire des guerres mithridatiques, σ. 285 Ο Γάιος Κάσσιος και ο Νικομήδης Δ΄ δεν μπόρεσαν να στρατολογήσουν περισσότερους άνδρες και οπισθοχώρησαν, ο Νικομήδης στην Απάμεια και ο Όππιους στην Λαοδίκεια.Roller, Empire of the Black Sea, σ. 142 Ο Νικομήδης Δ΄ δραπέτευσε κατόπιν για δεύτερη φορά στην Ρώμη αφήνοντας την Φρυγία χωρίς προστασία μέχρι το τέλος του πολέμου.Magie, Roman Rule, σ. 213 Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ εκμεταλλεύεται το μεγάλο κενό και κατέκτησε την Βιθυνία χωρίς αντίσταση, οι Ποντιακές δυνάμεις έφτασαν μέχρι τον Καύκασο, το Ποντιακό ναυτικό ανοίχτηκε ταυτόχρονα στο Αιγαίο Πέλαγος. Ο Κάσσιος δεν μπόρεσε να κρατήσει περισσότερο την Απάμεια, οι δυνάμεις του είχαν αποδυναμωθεί περισσότερο από σεισμό και ο ίδιος δραπέτευσε στην Ρόδο. Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ υποσχέθηκε στους κατοίκους της Λαοδίκειας ότι δεν θα έβλαπτε κανέναν αν του παρέδιδαν τον Όππιο, με τον τρόπο αυτό συνελήφθη και μέχρι τις αρχές του 88 π.Χ. κατέκτησε όλη την Ασία μέσω της Φρυγίας.Magie, Roman Rule, σσ. 213, 214Roller, Empire of the Black Sea, σ. 143Badian, "Rome, Athens and Mithridates", σ. 110
Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ ήταν γενναιόδωρος απέναντι στις πόλεις που κατέλαβε, τους πρόσφερε αποζημιώσεις και απελευθέρωσε τους αιχμαλώτους, ακόμα και στον Όππιο έδειξε καλή συμπεριφορά αφού έμεινε στην αυλή του μέχρι το τέλος του πολέμου.Magie, Roman Rule, σ. 214 Οι Έλληνες της Ασίας απαρνήθηκαν σύντομα την Ρωμαϊκή κυριαρχία αφού ήταν εξοργισμένοι με τις φορολογικές επιδρομές και την απληστία των Ρωμαίων.Lovano, The Age of Cinna, σ. 96 Οι σαρωτικές κατακτήσεις του Μιθριδάτη ΣΤ΄ δεν επεκτάθηκαν ωστόσο στην νοτιοδυτική Μικρά Ασία αφού πολλές πόλεις αντιστάθηκαν έντονα, ο στρατηγός του Αρχέλαος τραυματίστηκε την εποχή που κατέλαβε την Μαγνησία του Μαιάνδρου.Hind, "Mithridates", σ. 147 Οι Τάβοι στην Καρία, η Τελμησσός και η Πάταρα της Λυκίας αντιστάθηκαν μέχρι το τέλος του πολέμου. Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ κατέλαβε επίσης και την Κώ στο Αιγαίο Πέλαγος στην οποία είχε το θησαυροφυλάκιο της η Κλεοπάτρα Γ΄ της Αιγύπτου. Την ίδια εποχή κατέλαβε το θησαυροφυλάκιο της Βιθυνίας με το οποίο έκανε το πρόγραμμα για την ελάφρυνση του χρέους του.Roller, Empire of the Black Sea, σσ. 143, 144

Ο Ασιατικός Εσπερινός

Την εποχή που βρισκόταν στην Έφεσο ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ σχεδίασε την σφαγή των Ρωμαίων που βρίσκονταν στην Ασία, ανάμεσα τους γυναίκες παιδιά και δούλοι.Roller, Empire of the Black Sea, σ. 148 Τον Αύγουστο του 88 π.Χ. έδωσε εντολή στους αξιωματούχους του να ξεκινήσουν επίθεση σε μια μέρα που είχε ορίσει από πριν.Badian, "Rome, Athens and Mithridates", σ. 111Roller, Empire of the Black Sea, σ. 149 Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ έδωσε στους σφαγείς μεγάλα κίνητρα, οι δούλοι που θα σκότωναν τους αφέντες τους θα ελευθερώνονταν, οι δολοφόνοι που θα σκότωναν τον Ρωμαίο πιστωτή τους θα απαλλάσσονταν από το μισό χρέος και οι δολοφόνοι θα μοίραζαν τον πλούτο τον θυμάτων τους με τον βασιλιά.Hind, "Mithridates", σ. 148 Οι εντολές αυτές εκτελέστηκαν με πάθος σε πολλές πόλεις, μετά την Πέργαμο προσωρινή κατοικία του Μιθριδάτη ΣΤ΄ ακολούθησαν το Αδεαμύττιον, το Αϊδίνιο ή Καύνος και γενικά όλη η ευρύτερη περιοχή από την Τροία μέχρι την Καρία. Η σφαγή έγινε ακόμα και στους ναούς που είχαν καταφύγει οι Ρωμαίοι για άσυλο με εξαίρεση τον ναό του Ασκληπιού στην Κω.Magie, Roman Rule, σ. 217 Ο αριθμός των θυμάτων σύμφωνα με κάποιους συγγραφείς τις εποχής όπως φαίνεται στα "Απομνημονεύματα του Σύλλα" έφτασε τις 80.000. Ο Πλούταρχος ανεβάζει τον αριθμό των θυμάτων στις 160.000 αλλά σε κάθε περίπτωση και οι δύο αριθμοί θεωρούνται υπερβολικοί.Callataÿ, L'histoire des guerres mithridatiques, σ. 288 Η σφαγή ήταν ένας εύκολος τρόπος για τον Μιθριδάτη ΣΤ΄ να δέσει μαζί του όλες τις Ασιατικές επαρχίες επειδή γνώριζε ότι δεν θα του το συγχωρούσαν ποτέ οι Ρωμαίοι. Ο πλούτος που πήρε επίσης από τα θύματα του ενίσχυσε περισσότερο την εξουσία του αφού μπόρεσε να χρηματοδοτήσει την πολιτική του.

Η Ρόδος ήταν η τελευταία σημαντική δύναμη της Ελλάδας που αντιστάθηκε στον Μιθριδάτη ΣΤ΄, ήταν σημαντική σύμμαχος της Ρώμης στην οποία είχε δραπετεύσει ο Κάσσιος με τον στρατό του.Magie, Roman Rule, σ. 218 Το φθινόπωρο του 88 π.Χ. ο Ποντιακός στόλος προσάραξε στις ακτές του νησιού, οι Ρόδιοι αντιστάθηκαν σκληρά και απέκρουσαν όλες τις επιδρομές στην ξηρά και στην θάλασσα. Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ κατασκεύασε μια πολιορκητική Σαμβύκη αλλά η γέφυρα ήταν τόσο βαριά που κατέρρευσε και αναγκάστηκε να λύσει την πολιορκία. Μετά την απόδραση του απέτυχε επίσης να κατακτήσει την Πατάρα της Λυκίας, προσπάθησε κατόπιν να βρει προφάσεις για να δικαιολογήσει τις τελευταίες του αποτυχίες.Hind, "Mithridates", σσ. 149, 150 Από τότε ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ δεν έμπαινε επικεφαλής του στρατού του για να μην εκτεθεί το προσωπικό του κύρος, ο στρατηγός του Αρχέλαος ήταν επικεφαλής στις επόμενες εκστρατείες.Mackay, Breakdown of the Roman Republic, σ. 166 Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ επέστρεψε στην έδρα του στην Πέργαμο, πέρασε από την Μυτιλήνη στην οποία είχε καταφύγει ο Ακουίλιος και τον συνέλαβε. Ο Αππιανός γράφει ότι αφού τον ταπείνωσε τον εκτέλεσε, έριξε λιωμένο χρυσό στον στόμα του προκειμένου να διαφημίσει ότι η Ρωμαϊκή απληστία για το χρήμα ήταν η αιτία του πολέμου.Roller, Empire of the Black Sea, σσ. 144, 145 Άλλες πηγές αναφέρουν ότι δεν θανατώθηκε αλλά παρέμεινε αιχμάλωτος και ελευθερώθηκε μαζί με τον Όππιο στα τέλη του πολέμου.Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σ. 115

Η κατάκτηση της ηπειρωτικής Ελλάδας από τον Μιθριδάτη

Στην Αθήνα εκείνη την εποχή κυβερνούσε μια ελίτ υποτελής στην Ρώμη, ο Μήδειος εξελέγη τρεις διαδοχικές φορές Επώνυμος άρχοντας (91 π.Χ.-89 π.Χ.), έχασε κατόπιν την θέση του (88 π.Χ.).Habicht, Athens, σσ. 301, 302Roller, Empire of the Black Sea, σ. 152 Τα νέα για τις νίκες του Ποντιακού στρατού έγιναν δεκτά με ενθουσιασμό από τον λαό της Αθήνας.Habicht, Athens, σ. 300 Η Εκκλησία του Δήμου ψήφισε κατόπιν την αποστολή αντιπροσωπείας απέναντι στον Μιθριδάτη ΣΤ΄ με επικεφαλής τον Περιπατητικό φιλόσοφο Αθηνίωνα. Με την άφιξη του στην Ασία ξεκίνησε τους ύμνους στον Μιθριδάτη ΣΤ΄ ότι αποκατέστησε την πολιτική τάξη, την δημοκρατία και έφερε την ελάφρυνση των φόρων. Με την επιστροφή του στην Αθήνα ο Αθηνίων εξελέγη Στρατηγός με ενισχυμένη εξουσία να επιλέγει τους υπόλοιπους Άρχοντες.Hind, Mithridates, σ. 150Habicht, Athens, σσ. 300, 301 Ο Κρίστιαν Χάμπιχτ αναφέρει ότι ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ εξελέγη Επώνυμος άρχοντας, με τον τρόπο αυτό ορίστηκε συμβολικός ηγέτης του Ελληνικού κόσμου.Habicht, Athens, σ. 303McGind, Foreign Policy, σ. 119Badian, Rome, Athens and Mithridates, σσ. 125, 126 Η εκλογή του Αθηνίων ήταν ρήξη με την Ρώμη, μια μερίδα πολιτών διαμαρτυρήθηκε έντονα και έφυγε για την Ρώμη, επικεφαλής της ήταν ο Φίλων ο Λαρισαίος από την Ακαδημία Πλάτωνος.Habicht, Athens, σ. 302 Ο Αθηνίων τοποθέτησε φρουρούς στα τείχη της πόλης για να εμποδίσει την φυγή των κατοίκων, με τον τρόπο αυτό το καθεστώς του μετετράπη σε καταπιεστικό.Roller, Empire of the Black Sea, σσ. 152, 153
Το σοβαρότερο πρόβλημα για την Αθήνα ήταν η αποστασία της Δήλου, ένα μικρό νησί στο κέντρο του Αιγαίου που ήταν παλιά έδρα της Αθηναϊκής Συμμαχίας, ήταν σημαντικός κόμβος στους Ιταλούς για το εμπόριο και την αγοροπωλησία δούλων. Οι Δήλιοι υπό την ηγεσία των εποίκων Ρωμαίων και Ιταλών αποστάτησαν από την Αθήνα.Badian, Rome, Athens and Mithridates, σ. 111Habicht, Athens, σσ. 303, 304 Η Αθήνα περίμενε βοήθεια από τον Μιθριδάτη ΣΤ΄, δεν έφτασε και ο Αθηνίων έστειλε τον Απελλικών να υποτάξει την αποστασία.McGind, Foreign Policy, σ. 121 Οι Αθηναίοι ηττήθηκαν από τον Ρωμαίο έπαρχο Όμβριο και αποχώρησαν.Hind, Mithridates, σσ. 150, 151Habicht, Athens, σ. 304 Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ έστειλε έναν τεράστιο στόλο στην Δήλο υπό την ηγεσία του Αρχέλαου, ο Πόντιος στρατηγός Μενοφάνης εκτέλεσε τους 20.000 Ιταλούς της Δήλου. Ο Μενοφάνης άρπαξε επίσης τον θησαυρό της Δήλου και τον παρέδωσε στον Επικούρειο φιλόσοφο Αριστίων, ο Αριστίων σύμφωνα με κάποιους συγγραφείς ταυτίζεται με τον Αθηνίων ο οποίος είχε εξαφανιστεί από τις πηγές αλλά οι περισσότεροι έχουν αντίθετη άποψη.Hind, "Mithridates", σ. 150Badian, "Rome, Athens and Mithridates", σσ. 114, 115Habicht, Athens, σσ. 304, 305Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σ. 136McGind, "Foreign Policy", σ. 120Bugh, "Athenion and Aristion of Athens", σσ. 108-123 Με τους 2.000 άνδρες που του έστειλε ο Μενοφάνης και με τον θησαυρό της Δήλου ο Αριστίων έγινε Τύραννος. Ο Αριστίων ξεκίνησε κατόπιν την εκκαθάριση της Αθήνας από τους Ρωμαίους, άλλους εκτέλεσε και άλλους έστειλε εξορία στην Αμισό που βρισκόταν στις νότιες ακτές της Μαύρης Θάλασσας.Habicht, Athens, σ. 305 Οι νέες νίκες του Μιθριδάτη ΣΤ΄ στην ηπειρωτική Ελλάδα έφερε νέο μεγάλο κύμα αποστασιών των Ασιατικών πόλεων από τους Ρωμαίους. Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ προχώρησε σε εκστρατεία στην Πελοπόννησο, κατέλαβε σε μια μάχη την Αχαΐα και την Αρχαία Σπάρτη.Cartledge & Spawforth, Hellenistic and Roman Sparta, σσ. 86, 87 Στην κεντρική Ελλάδα κατέλαβε εύκολα την Βοιωτία εκτός από τις Θεσπιές που αναγκάστηκε να τις πολιορκήσει.McGind, "Foreign Policy", σ. 123

Άλλος ένας στρατός των Ποντίων μετακινήθηκε στην βόρεια Ελλάδα χερσαία, η πορεία του δεν ήταν σαφής, την διοίκηση του κατείχε ο γιος του Μιθριδάτη ΣΤ΄ Αρκαθίας.McGind, "Foreign Policy", σσ. 123, 124 Ο στρατός αυτός επιτέθηκε στην Θράκη και την Μακεδονία με Θράκες μισθοφόρους, κατέλαβε την Αρχαία Άβδηρα, πολιόρκησε την Αμφίπολη που αντιστάθηκε και έπεσε όταν ο Ταξίλης αντικατέστησε τον Αρκαθία που πέθανε (87 π.Χ.).McGind, "Foreign Policy", σ. 124Hind, Mithridates, σ. 154 Ο βόρειος Ποντιακός στρατός νίκησε άλλες δύο Λεγεώνες του πρόξενου της Μακεδονίας ο οποίος εξαφανίζεται από τότε από τις πηγές.Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σσ. 134, 135 Ένα απόσπασμα του βορείου στρατού χρειάστηκε να χρησιμοποιήσει βία για να κατακτήσει την Εύβοια και την Μαγνησία με επίκεντρο το κάστρο της Δημητριάδας.Hind, Mithridates, σ. 151 Πολλά άλλα νησιά κατακτήθηκε και μόνο η Θάσος αντιστάθηκε μέχρι το τέλος στον Μιθριδάτη. Την Ρωμαϊκή αντίσταση ανέλαβε ο Κόιντος Βρούτιος Σούρα, παρά τις μικρές του δυνάμεις εμπόδισε τον στρατό των Ποντίων να προχωρήσει.Broughton, Magistrates, Τομ. 3, σ. 35 Ο Σούρα υποστήριξε τους Αθαμάνες μια μικρή Θεσσαλική φυλή, νίκησε επίσης των Μητροφάνη και μπλόκαρε επίσης τον Αρχέλαο και τον Αριστίωνα για τρεις μέρες στην Χαιρώνεια.McGind, "Foreign Policy", σσ. 124, 125
Δεν είναι σαφής ο λόγος για τον οποίο ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ προχώρησε σε κατάκτηση του Ελληνικού χώρου, θα ήταν εύκολο για αυτόν να παγιώσει την εξουσία του στην Ασία χωρίς να έχει καμιά ανάγκη να επεκταθεί πέρα από το Αιγαίο Πέλαγος. Οι ιστορικοί έχουν διαφωνίες, άλλοι ισχυρίζονται ότι ήθελε να μεταφέρει τον πόλεμο με τους Ρωμαίους από την Ασία, άλλοι ότι παρουσιαζόταν σαν ο νέος ηγέτης του Ελληνισμού όπως ο Αλέξανδρος ο Μέγας.McGind, "Foreign Policy", σσ. 121-122 Οι ακραίες απόψεις ότι ήθελε να κατακτήσει ακόμα και την Ρώμη έχουν απορριφθεί.McGind, "Foreign Policy", σσ. 122, 123 Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ αποφάσισε να κατακτήσει την Ελλάδα όταν του το ζήτησε ο Αθηνίων που το είδε σαν μοναδική ευκαιρία. Η Ελλάδα θα είχε επίσης στα χέρια της ένα χαρτί διαπραγμάτευσης με την Ρώμη.

Η καθαίρεση του Σύλλα από την Ρώμη

Την εποχή που ξέσπασε στην Ιταλία ο Συμμαχικός Πόλεμος οι Ρωμαίοι ήταν ανίκανοι να εμποδίσουν την προέλαση του Μιθριδάτη, οι Ιταλοί σύμμαχοι αναγκάστηκαν να υποταχτούν επειδή ο Σύλλας κέρδισε μια σειρά από μάχες εναντίον του Μιθριδάτη ΣΤ΄.Lovano, The Age of Cinna, σσ. 17, 18 Με αυτές τις νίκες κέρδισε την Υπατεία (88 π.Χ.), ανέλαβε την διοίκηση του πολέμου εναντίον του Μιθριδάτη ΣΤ΄ με έξι Λεγεώνες στις οποίες είχε ηγηθεί στον Συμμαχικό Πόλεμο.Gruen, Roman Politics, σσ. 222, 223 Ο μεγάλος του αντίπαλος Γάιος Μάριος φρόντισε ωστόσο να του αφαιρέσει την διοίκηση, ο οπαδός του Τριβούνος των πληβείων Πόπλιος Σουλπίκιος με μια ένοπλη συμμορία ανάγκασε την Συνέλευση να μεταφέρει την διοίκηση του στρατού από τον Σύλλα στον Μάριο.Seager, "Sulla", σσ. 168, 169Keaveney, Sulla, σσ. 47, 48Lovano, The Age of Cinna, σσ. 19, 20 Ο Σύλλας εξοργισμένος βάδισε στην Ρώμη με τον στρατό του, οι πιστοί του βετεράνοι κατέλαβαν εύκολα την πόλη, οι στρατιώτες του υποστήριξαν το πραξικόπημα επειδή φοβήθηκαν ότι θα χάσουν τα λέφυρα από τον πόλεμο εναντίον του Μιθριδάτη.Lovano, The Age of Cinna, σ. 21 Μετά την κατάληψη της Ρώμης ο Σουλπίκιος εκτελέστηκε, ο Γάιος Μάριος και οι οπαδοί του αναγκάστηκαν να δραπετεύσουν στην Αφρική.Seager, "Sulla", σσ. 170, 171 Ο Σύλλας παρέμεινε στην Ρώμη μέχρι το τέλος του έτους, ανέμενε τις Υπατικές εκλογές οι οποίες καθυστέρησαν την αναχώρηση του εναντίον του Μιθριδάτη.Keaveney, Sulla, σσ. 56-63 Μετά την αποχώρηση του Σύλλα στις αρχές του 87 π.Χ. οι δύο νέοι Ύπατοι Λεύκιος Κορνήλιος Κίννας και Γνάιος Οκτάβιος συγκρούστηκαν μεταξύ τους και ξεκίνησε εμφύλιος πόλεμος. Ο Κίννας βγήκε νικητής, ο Μάριος επέστρεψε από την Αφρική και ξεκίνησαν τις εκκαθαρίσεις με την εκτέλεση του Οκτάβιου και των οπαδών του Σύλλα.Badian, Foreign Clientelae, σσ. 236–241 Ο Σύλλας ανακηρύχτηκε εχθρός της Ρώμης, του αφαίρεσαν την διοίκηση του στρατού εναντίον του Μιθριδάτη και την παρέδωσαν στον Μάριο.Lovano, The Age of Cinna, σσ. 49, 97 Ο Σύλλας αγνόησε ωστόσο την εντολή και συνέχισε τον πόλεμο εναντίον του Μιθριδάτη ΣΤ΄.Badian, "Waiting for Sulla", σ. 47 Ο Πλούταρχος στο έργο του "Βίος του Σύλλα" κάνει παραπομπή στα Απομνημονεύματα του στρατηγού, αναφέρει ότι τον ακολούθησαν πολλοί Γερουσιαστές στην εκστρατεία με στόχο να νομιμοποιήσει την ανταρσία του.Badian, "Waiting for Sulla", σ. 49 Ο Ερνστ Μπάντιαν αναφέρει ότι πολύ λίγοι ευγενείς τον ακολούθησαν, στην πραγματικότητα δεν είχε γύρω του ανώτερους αξιωματούχους.Lovano, The Age of Cinna, σ. 55 Ο πιο εξέχων από το επιτελείο του ήταν ο Λούκουλλος ο μόνος που παρέμεινε μαζί του από την εποχή της πορείας στην Ρώμη. Οι περισσότεροι αριστοκράτες παρέμειναν στην Ρώμη, κάποιοι πήγαν στην Ρωμαϊκή επαρχία της Αφρικής ή την 
Hispania αλλά κανένας στον Σύλλα.Badian, Lucius Sulla, σ. 18; "Waiting for Sulla", σ. 54Gruen, Roman Politics, σ. 239 Η πορεία στην Ρώμη και η ανταρσία που ακολούθησε έστρεψαν την Ρωμαϊκή αριστοκρατία εναντίον του.Gruen, Roman Politics, σ. 236

Οι μεγάλοι θρίαμβοι του Σύλλα και η ανακατάληψη της ηπειρωτικής Ελλάδας

Ο Σύλλας έφτασε με τον στρατό του στην Ήπειρο, πιθανότατα το Δυρράχιο, από εκεί μέσω της Εγνατίας βάδισε προς την Θεσσαλία.Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σ. 141 Η Ελληνική του προέλαση έγινε χωρίς εμπόδια, πολλές πόλεις του έδωσαν προμήθειες, ειδικά χρυσό τον οποίο χρησιμοποίησε ο Λούκουλλος να κόψει νομίσματα για τον στρατό του.Roller, Empire of the Black Sea, σσ. 155, 156Zoumbaki, "Sulla's Relations with the Poleis of Central and Southern Greece", in Eckert & Thein, Sulla, σσ. 35-37 Ο Σαδάλας Α΄ βασιλεύς των Οδρύσων της Θράκης του έστειλε επίσης βοήθεια και ένας Θράξ τοποθετήθηκε διοικητής της φρουράς της Χαιρώνειας.McGind, "Foreign Policy", σ. 125Callataÿ, L'histoire des guerres mithridatiques, σ. 318 Η Θήβα στην Βοιωτία δήλωσε επίσης την υποταγή της χωρίς μάχη.Hind, Mithridates, σ. 153 Ο Σύλλας κέρδισε μια μάχη τον χειμώνα του 87 π.Χ. η οποία ανάγκασε τον Αριστίων και τον Αρχέλαο να δραπετεύσουν στην Αττική. Ο Σύλλας χώρισε τον στρατό του στα δύο, το ένα θα πολιορκούσε την Αθήνα που ήταν υπό τον έλεγχο του Αριστίων και το άλλο υπό την διοίκηση του ίδιου του Σύλλα τον Πειραιά όπου βρισκόταν ο Αρχέλαος.Roller, Empire of the Black Sea, σ. 156 Τα περίφημα Μακρά Τείχη ένωναν τις δύο πόλεις αλλά ο Σύλλας προσπάθησε να τις απομονώσει, με τις πολιορκητικές μηχανές που κατασκεύασε κατέστρεψε την Ακαδημία Πλάτωνος και το Λύκειο του Αριστοτέλη. Η κατάσταση ήταν απελπιστική μόνο για τον Αριστίων, αντίθετα ο Αρχέλαος μπορούσε να λάβει βοήθεια από την θάλασσα.Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σσ. 137, 138 Ο Σύλλας προσπάθησε να περιορίσει την βοήθεια που λάμβανε ο Αρχέλαος, διέταξε τον Λούκουλλο να συγκεντρώσει πλοία από ολόκληρη την Μεσόγειο μέχρι την Φοινίκη.Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σ. 140 Η Αθήνα λιμοκτόνησε επειδή δεν μπορούσε να παραλάβει προμήθειες από τον Αρχέλαο, τελικά έπεσε όταν οι Ρωμαίοι στρατιώτες εισήλθαν από το δυτικό τείχος (1 Μαρτίου 86 π.Χ.).Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σ. 138Habicht, Athens, σ. 306 Οι Ρωμαίοι ξεκίνησαν γενική σφαγή του πληθυσμού, τις συνέχισαν μέχρι που ο ίδιος ο Σύλλας διέταξε να τις σταματήσουν όταν άκουσε τις ικεσίες επιφανών φιλορωμαίων της Αθήνας ίσως και του γιου του. Πολλά κτίρια καταστράφηκαν και πολλά έργα τέχνης λεηλατήθηκαν.Habicht, Athens, σσ. 307-311Callataÿ, L'histoire des guerres mithridatiques, σ. 313 Ο Αριστίων αντιστάθηκε πολλούς μήνες στην Ακρόπολη Αθηνών, τελικά του τελείωσαν τα τρόφιμα, αναγκάστηκε να παραδοθεί και εκτελέστηκε. Ο Αρχέλαος συνέχισε την αντίσταση μέχρι την εποχή που ο βόρειος Ποντιακός στρατός του Ταξίλη έφτασε στην κεντρική Ελλάδα, δραπέτευσε στην Χαλκίδα και από κει βάδισε στις Θερμοπύλες για να τον συναντήσει.Habicht, Athens, σ. 307Mackay, Breakdown of the Roman Republic, σ. 168Callataÿ, L'histoire des guerres mithridatiques, σσ. 314, 315

Ακολούθησε η Μάχη της Χαιρώνειας (86 π.Χ.) στην οποία ο Σύλλας στηρίχτηκε στις έξι Λεγεώνες του με 6.000 άνδρες ή κάθε μία. Οι δυνάμεις του Αρχέλαου ήταν υπερβολικά μεγαλύτερες φτάνοντας σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές από 60.000 μέχρι 120.000 σύμφωνα με τον Αππιανό, υπερτερούσαν ιδιαίτερα στο ιππικό.Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σ. 139Callataÿ, L'histoire des guerres mithridatiques, σ. 316Hind, Mithridates, σ. 155 Ο στρατός του Σύλλα μετακινήθηκε στην πεδιάδα της Βοιωτίας λόγω παντελούς έλλειψης ναυτικής δύναμης.Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σσ. 140, 141 Ο Σύλλας έριξε στην Χαιρώνεια τις Ποντιακές δυνάμεις στην παγίδα, δεν τους άφησε να αναπτύξουν το ιππικό και την φάλαγγα τους.Hind, Mithridates, σσ. 155, 156 Ο τεράστιος στρατός του Αρχέλαου δραπέτευσε και σφαγιάστηκε ολοκληρωτικά από τους Ρωμαίους στην έξοδο, όταν έφτασε στην Εύβοια του είχαν απομείνει μόνο 10.000 στρατιώτες.Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σσ. 138, 139Hind, Mithridates, σ. 157 Μετά τον θρίαμβο ο Σύλλας μετακινήθηκε βόρεια, όταν έφτασε στην Μελιταία της Θεσσαλίας έμαθε ότι ο Αρχέλαος έλαβε μια νέα σημαντική ενίσχυση 80.000 ανδρών υπό την ηγεσία του Δορύλαου. Ο Αρχέλαος βάδισε στην Βοιωτία μαζί με τις ενισχυμένες δυνάμεις του Δορύλαου, έφτασε στον Ορχομενό Βοιωτίας κοντά στην Χαιρώνεια και στρατοπέδευσε. Ο Σύλλας αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Βοιωτία για να τον αντιμετωπίσει, τον συνέτριψε ξανά ολοκληρωτικά παρά τις σημαντικά λιγότερες δυνάμεις του, 35.000 Πόντιοι σκοτώθηκαν και άλλοι 25.000 αιχμαλωτίστηκαν και πουλήθηκαν δούλοι.Callataÿ, L'histoire des guerres mithridatiques, σ. 317 Ο κύριος λόγος της τεράστιας ανωτερότητας του Σύλλα ήταν σύμφωνα με τους μελετητές οι πολεμικές εμπειρίες που είχε αποκτήσει στην Ρώμη κατά την διάρκεια των Συμμαχικών Πολέμων, στους επόμενους Μιθριδατικούς Πολέμους οι Ρωμαϊκές λεγεώνες θα είναι σημαντικά υποβαθμισμένες.Sherwin-White, "Roman Involvement in Anatolia", σσ. 73, 74 Ο Σύλλας έστησε τρόπαια στην Χαιρώνεια και τον Ορχομενό τα οποία ο Πλούταρχος περιγράφει στην εποχή του, ανακαλυφθήκαν στην Χαιρώνεια (1991) και στον Ορχομενό (2004).Crawford, Roman Republican Coinage, σσ. 373, 451 Ο Σύλλας ισοπέδωσε επίσης πολλές πόλεις της περιοχής όπως η Ανθηδών, η Λάρυμνα Φθιώτιδας και οι Αλαί Βοιωτίας.

Η εκστρατεία του Φιμβρία

Ο Γάιος Μάριος πέθανε αιφνίδια στην Ρώμη αμέσως μετά την έναρξη της έβδομης θητείας του ως Ύπατος (14 Ιανουαρίου 86 π.Χ.). Ο αντικαταστάτης του Λεύκιος Βαλέριος Φλάκκος από διακεκριμένη οικογένεια Πατρικίων που είχε διατελέσει κυβερνήτης της Ασίας ανέλαβε επίσημα την εκστρατεία εναντίον του Μιθριδάτη ΣΤ΄.Magie, Roman Rule, σ. 221 Ο Φλάκκος ανέλαβε την διοίκηση μόνο στις δύο Λεγεώνες και με στόχο να αφαιρέσει την διοίκηση από τις πέντε Λεγεώνες του Σύλλα, ο Κίννας τον διέταξε να φτάσει στην Ασία πρίν τον Σύλλα και να διεκδικήσει την τεράστιες νίκες του ο ίδιος. Η πολεμική εμπειρία του Φλάκκου ήταν ελάχιστη, για αυτό τον συνόδευσε ο Quaestor Γάιος Φλάβιος Φιμβρίας, φανατικός οπαδός του Γάιου Μάριου και πρωταγωνιστής στην σφαγή (87 π.Χ.).Gruen, Roman Politics, σ. 232Lintott, "The Offices of C. Flavius Fimbria", σσ. 700, 701Witschonke & Amandry, "Another Fimbria Cistophorus", σ. 89Lovano, The Age of Cinna, σ. 98 Ο Κίννας ήθελε επιπλέον να απαλλαχθεί από τον Φιμβρία επειδή η παρουσία του στην Ρώμη είχε γίνει εξαιρετικά ενοχλητική.Magie, Roman Rule, σ. 222Badian, "Waiting for Sulla", σ. 56 Την εποχή που ο Φλάκκος έφτασε στην Ασία ο στρατός του Σύλλα βρισκόταν ακόμα στην Θεσσαλία, κανένας από τους δύο στρατούς δεν ανέλαβε την δράση εναντίον του άλλου χάρη στον φόβο για λιποταξία. Οι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι κάποιοι στρατιώτες του Φλάκκου λιποτάκτησαν στον Σύλλα αλλά με έντονη επέμβαση του Φιμβρία διακόπηκαν οι λιποταξίες.Wolff, "Les légions de Fimbria", σ. 339 Ο Σύλλας πέρασε τον χειμώνα στην Θεσσαλία επιτρέποντας στον Φλάκκο να συνεχίσει τον πόλεμο εναντίον του Μιθριδάτη ΣΤ΄. Ο Φλάκκος κατέλαβε αρχικά τους Φιλίππους στην Μακεδονία εξαναγκάζοντας τις Ποντιακές δυνάμεις να υποχωρήσουν στην Ασία, δεν τον καταδίωξε από φόβο μήπως οι στρατιώτες του αποστατήσουν στον Σύλλα.Mackay, Breakdown of the Roman Republic, σ. 169 Με την άφιξη τους στο Βυζάντιο τον χειμώνα του 86 π.Χ. ο Φλάκκος συγκρούστηκε έντονα με τον Φιμβρία. Οι περισσότερες πηγές αναφέρουν ότι ο Φλάκκος καθαίρεσε τον Φιμβρία ο οποίος αντέδρασε βίαια, καταδίωξε τον Φλάκκο μέχρι την Αρχαία Νικομήδεια και τον αποκεφάλισε. Ο Ρωμαϊκός στρατός δέχτηκε αμέσως τον Φιμβρία ως τον νέο του ηγέτη.Magie, Roman Rule, σ. 226Mulroy, "Early Career of P. Clodius", σ. 159Mackay, Breakdown of the Roman Republic, σ. 170Hind, Mithridates, σ. 160 Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή ο Φλάκκος δολοφονήθηκε από τους ίδιους τους στρατιώτες του που ήταν αγανακτισμένοι από την κακή του διοίκηση, η Γερουσία συμφώνησε να ανακηρύξει τον Φιμβρία νέο Ύπατο παρά το ότι ήταν ηθικός αυτουργός της δολοφονίας.Mulroy, "Early Career of P. Clodius", σ. 160Lovano, The Age of Cinna, σ. 99

Με την άνοδο του στην θέση του Ύπατου ο Φιμβρίας ξεκίνησε την εκστρατεία του επίσημα εναντίον του Μιθριδάτη ΣΤ΄ παρά το γεγονός ότι είχε συντριβεί από τον Σύλλα. Τα υπολείμματα του Ποντιακού στρατού συγκεντρώθηκαν να τον αντιμετωπίσουν υπό την διοίκηση του γιου του Μιθριδάτη ΣΤ΄ Μιθριδάτη της Κολχίδας.Callataÿ, L'histoire des guerres mithridatiques, σ. 321 Ο Φιμβρίας προχώρησε προς την Θάλασσα του Μαρμαρά, στην διαδρομή του λεηλατήθηκαν η Αρχαία Νικομήδεια και η Κύζικος. Το καλοκαίρι του 85 π.Χ. ο Φιμβρίας κέρδισε την πρώτη Μάχη του Ρύνδακος (1211) σκοτώνοντας 6.000 Πόντιους ο Μιθριδάτης της Κολχίδας δραπέτευσε. Ο Φιμβρίας προχώρησε σε νυχτερινή επίθεση, έπιασε στον ύπνο το Ποντιακό στρατόπεδο και το κατέστρεψε ολοσχερώς.Magie, Roman Rule, σ. 227 Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ δεν μπορούσε να αντισταθεί στην ραγδαία επέλαση του Φιμβρία ο οποίος κατέστρεφε τα πάντα στο πέρασμα του και δραπέτευσε στην Πιτάνη. Την ίδια εποχή έφτασε στην Ασία και ο στρατηγός του Σύλλα Λούκουλλος, κατέλαβε την Καρία, την Σάμο, την Χίο και την Κολοφώνα. Με την άφιξη του στην Πιτάνη απέρριψε το αίτημα του Φιμβρία να συλλάβει τον Μιθριδάτη ΣΤ΄ και τον άφησε να δραπετεύσει στην Μυτιλήνη.Mackay, Breakdown of the Roman Republic, σσ. 170, 171Callataÿ, L'histoire des guerres mithridatiques, σσ. 322, 323 Ο Φιμβρίας κινήθηκε προς την Τρωάδα, πολιόρκησε την Τροία, έσφαξε τους κατοίκους της και έκαψε την πόλη.Callataÿ, L'histoire des guerres mithridatiques, σ. 323 Ο Σύλλας αποφάσισε να ξεκινήσει ειρηνικές διαπραγματεύσεις με τον Μιθριδάτη ΣΤ΄ επειδή έβλεπε ότι ο Φιμβρίας ήταν έτοιμος να σφετεριστεί τις δικές του νίκες με την αναγνώριση της Ρώμης.Badian, Lucius Sulla, σ. 19

Συνθήκη του Δαρδάνου

Οι ειρηνικές διαπραγματεύσεις ανάμεσα στον Σύλλα και το Βασίλειο του Πόντου ξεκίνησαν όταν έληξε η Μάχη του Ορχομενού (86 π.Χ.), συνάντησε τον Αρχέλαο στο Δήλιο, στις ακτές της Βοιωτίας. Ο Αρχέλαος ήταν πρόθυμος να προσφέρει χρήματα στον Σύλλα που τα χρειαζόταν στον εμφύλιο με τον Κίννα, σε αντάλλαγμα ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ θα διατηρούσε το βασίλειο του στην Ασία.Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σ. 144Roller, Empire of the Black Sea, σ. 159 Οι διαπραγματεύσεις συνεχίστηκαν και ο Σύλλας ζήτησε από τον Μιθριδάτη να αποκαταστήσει τους βασιλείς της Βιθυνίας και της Καππαδοκίας, να του παραδώσει τις κατακτήσεις του, 2.000 Αττικά τάλαντα, 70 πολεμικά πλοία και να ελευθερώσει τον Ακουίλιο αν ήταν ζωντανός. Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ θα μπορούσε σε αντάλλαγμα να διατηρήσει τον τίτλο του βασιλέως του Πόντου ως φίλος και σύμμαχος της Ρώμης.Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σσ. 144, 145 Ο Αρχέλαος το δέχτηκε αλλά όταν μετέφερε τα αιτήματα στον Μιθριδάτη ΣΤ΄ αρνήθηκε να παραδώσει την Παφλαγονία και τα 70 πολεμικά του πλοία.McGind, "Foreign Policy", σ. 130 Ο Γάιος Φλάβιος Φιμβρίας κατέλαβε κατόπιν την Πέργαμο για λογαριασμό της Ρώμης, ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ βρέθηκε υπό πίεση και αναγκάστηκε να δεχτεί τους όρους του Σύλλα.McGind, "Foreign Policy", σ. 131 Η τελική συνάντηση έγινε στον Δάρδανο της Τροίας στην οποία πέρασε ο Σύλλας από την Χερσόνησο της Ταυρικής. Ο Λούκουλλος με τον στόλο του είχε νικήσει ταυτόχρονα έναν Ποντιακό στόλο έξω από τις ακτές της Τενέδου.Hind, Mithridates, σ. 161Callataÿ, L'histoire des guerres mithridatiques, σ. 324Roller, Empire of the Black Sea, σ. 160 Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ ζήτησε να βρίσκεται ο ίδιος στην συνάντηση για τον Σύλλα για να δείξει ότι οι διαπραγματεύσεις ήταν ισότιμες. Ο Σύλλας έφτασε στην συνάντηση με 5 Κοόρτις, ο Μιθριδάτης με την σειρά του με 26.000 άνδρες, τους επιζώντες από την "μάχη του Ρυνδάκου". Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ αποδέχθηκε όλους τους όρους του Σύλλα και συμφιλιώθηκε με τον Νικομήδη Δ΄ και τον Αριοβαρζάνη Α΄, τους βασιλείς της Βιθυνίας και της Καππαδοκίας που ήταν παρόντες.Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σ. 160 Η συμφωνία του Δαρδάνου ήταν στην ουσία η επαναφορά της κατάστασης του 89 π.Χ.Roller, Empire of the Black Sea, σ. 162 Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ θα μπορούσε να διατηρήσει το βασίλειο του, παρέμεινε αλώβητο αφού δεν είχε καταστραφεί καμιά πόλη από τους Ρωμαίους, ανακηρύχτηκε φίλος και σύμμαχος της Ρώμης είχε συνεπώς προστασία από τις επιθέσεις.Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σσ. 147, 148

Η Συμφωνία του Δαρδάνου ήταν πολύ ευνοϊκή για τον Μιθριδάτη ΣΤ΄, σε τέτοιο βαθμό που οι Ρωμαίοι στρατιώτες διαμαρτυρήθηκαν στον Σύλλα ότι στερήθηκαν τα λάφυρα που υποσχέθηκε.Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σ. 145 Ο Σύλλας δικαιολόγησε την Συνθήκη του Δαρδάνου στα Απομνημονεύματα του ως αναγκαία για την περίσταση επειδή έπρεπε να στραφεί εναντίον των εχθρών του στην Ιταλία που ήταν ο Κίννας και ο Γάιος Μάριος, επέστρεψε ωστόσο στην Ιταλία πολύ αργότερα (83 π.Χ.).Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σσ. 145-147 Η θέση του στην πραγματικότητα δεν ήταν τόσο πλεονεκτική απέναντι του Μιθριδάτη ΣΤ΄ επειδή κυριαρχούσε στην θάλασσα, επιπλέον είχε ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τον Φιμβρία που ήταν ο μεγάλος Ρωμαίος εχθρός του. Μετά την υπογραφή της Συνθήκης ο Σύλλας έστειλε επιστολή στην Ρωμαϊκή Γερουσία στην οποία δήλωσε ότι έχει κλείσει ειρήνη με τον Μιθριδάτη ΣΤ΄, η επιστολή τρομοκράτησε τον Κίννα επειδή αναγνώρισε την επιστροφή του.Lovano, The Age of Cinna, σ. 105 Με την σύναψη της Συνθήκης του Δαρδάνου ο Σύλλας προχώρησε σε επίθεση εναντίον του Φιμβρία, βάδισε νότια από την Θυάτειρα, τον συνάντησε και του ζήτησε να του παραδώσει τις Λεγεώνες. Ο Φιμβρίας αρνήθηκε δηλώνοντας ότι είναι ο ίδιος νόμιμα εκλεγμένος Ύπατος, αντίθετα ο Σύλλας ήταν παράνομος, ζήτησε από τους άντρες του να του επιτεθούν αλλά εκείνοι αρνήθηκαν επειδή ήταν αριθμητικά λιγότεροι.Wolff, "Les légions de Fimbria", σ. 341 Οι στρατιώτες άρχισαν να εγκαταλείπουν τον Φιμβρία ο οποίος μόνος και πανικόβλητος ζήτησε άσυλο στον ναό του Ασκληπιού στην Πέργαμο.Callataÿ, L'histoire des guerres mithridatiques, σ. 325 Ο Σύλλας συνέχισε να τον καταδιώκει και ο Φιμβρίας αυτοκτόνησε στον ναό με την βοήθεια ενός δούλου για να μην πέσει στα χέρια του. Μόνο δύο άντρες του Φιμβρία ο ο Λεύκιος Μάγος και ο Λεύκιος Φάννιος αρνήθηκαν να αποστατήσουν στον Σύλλα, αυτοί έγιναν αργότερα πειρατές και αξιωματούχοι του Μιθριδάτη.Wolff, "Les légions de Fimbria", σ. 343

Τα επόμενα γεγονότα

O θάνατος του Φιμβρία άφησε τον Σύλλα κυρίαρχο της Ελλάδας και της δυτικής Ασίας, παραχώρησε γενναιόδωρα πολλά προνόμια στους συμμάχους του.Hind, Mithridates, σ. 162 Η Θάσος, η Ρόδος, η Σκιάθος και η Σκόπελος που αντιστάθηκαν στον Μιθριδάτη ΣΤ΄ ανέκτησαν πολλά εδάφη στην ηπειρωτική χώρα, τους τα στέρησε η Ρώμη όταν ξέσπασε ο Τρίτος Μακεδονικός Πόλεμος (168 π.Χ.).Magie, Roman Rule, σ. 233Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σ. 146Zoumbaki, "Sulla's Relations with the Poleis of Central and Southern Greece", in Eckert & Thein, Sulla, σ. 40 Οι πόλεις που συμμάχησαν με τον Μιθριδάτη ΣΤ΄ τιμωρήθηκαν αντίθετα σκληρά, στην Εύβοια που ήταν οι βασική σύμμαχος του Μιθριδάτη ΣΤ΄ και την είχε δώσει δώρο στον αρχιστράτηγο του Αρχέλαο κατασχέθηκαν 10.000 Πλέθρα.Zoumbaki, "Sulla's Relations with the Poleis of Central and Southern Greece", in Eckert & Thein, Sulla, σσ. 39, 40 Η μισή επικράτεια της Θήβας κατασχέθηκε και αφιερώθηκε στους θεούς Απόλλωνα και Δία. Οι  Δελφοί, η Επίδαυρος και η Ολυμπία που τα εδάφη τους είχαν κατασχεθεί στην αρχή της εκστρατείας του Μιθριδάτη ΣΤ΄ παρέλαβαν τα αντίστοιχα της Θήβας.Zoumbaki, "Sulla's Relations with the Poleis of Central and Southern Greece", in Eckert & Thein, Sulla, σ. 39 Η χειρότερη τιμωρία επιβλήθηκε στην πόλη της Εφέσου, τον χειμώνα του 85 π.Χ. συγκέντρωσε τους κατοίκους και τους ανακοίνωσε τεράστια πολεμική αποζημίωση 20.000 Τάλαντο. Ο Σύλλας έβαλε επιπλέον στην Έφεσο ένα πρόστιμο 8.000 Ταλάντων για την διακοπή απόδοσης των φόρων την τετραετία 89 π.Χ.-85 π.Χ., τέσσερις φορές μεγαλύτερο από αυτό που επέβαλε στον Μιθριδάτη ΣΤ΄.Magie, Roman Rule, σ. 238 Οι Ασιατικές πόλεις θα έπρεπε επίσης να πληρώσουν τα κόστη της στέγασης των Λεγεωνάριων του Σύλλα τον χειμώνα του 85 π.Χ.-84 π.Χ..Santangelo, Sulla, the Elites and the Empire, σσ. 107-114 Οι περισσότερες από τις Ασιατικές πόλεις έχασαν την ελευθερία τους, τοποθετήθηκε σε αυτές Ρωμαίος διοικητής.Santangelo, Sulla, the Elites and the Empire, σ. 121 Οι τελώνες είσπραξης των φόρων είχαν σφαγεί από τον Μιθριδάτη ΣΤ΄ στην διάρκεια του "Ασιατικού Εσπερινού", ο Σύλλας δημιούργησε ένα νέο σύστημα με 44 δημοσιονομικές περιφέρειες, διατηρήθηκε μέχρι την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.Santangelo, Sulla, the Elites and the Empire, σσ. 109-115 Τα μέτρα του Σύλλα παρέλυσαν για δεκαετίες τις Ασιατικές επαρχίες, δεν μπορούσε να πληρώσουν τους υπέρογκους φόρους με αποτέλεσμα να φτάσει το χρέος τους τα 120.000 Τάλαντα (70 π.Χ.).Santangelo, Sulla, the Elites and the Empire, σ. 124

Ο Σύλλας επέστρεψε στην Ελλάδα (84 π.Χ.), έγινε δεκτός στην Αθήνα ως απελευθερωτής, οι Αθηναίοι ίδρυσαν προς τιμή του εορτή "τα Σύλλεια".Habicht, Athens, σ. 311 Η Αθήνα δεν υπέστη καμιά κύρωση όπως οι Ασιατικές πόλεις, της επέτρεψε να διατηρήσει την Δήλο αν και η οικονομία του νησιού είχε καταστραφεί λόγω της επίθεσης του Μιθριδάτη.Habicht, Athens, σσ. 311-313 Ο Σύλλας επισκέφτηκε κατόπιν την Εύβοια, πήγε στην Αιδηψό όπου θεραπεύτηκε από την ουρική αρθρίτιδα που τον ταλαιπωρούσε. Μετά την αποκατάσταση της τάξης στην Ανατολή ο Σύλλας στράφηκε απέναντι στους εχθρούς του στην Ρώμη όπως ήταν η μεγάλη του επιθυμία. Η Συνθήκη του Δαρδάνου δεν επικυρώθηκε ποτέ από την Γερουσία, για αυτό η κατάσταση στην Ασία παρέμεινε έκρυθμη, σύντομα όταν επέστρεψε στην Ρώμη θα ξεσπάσει ο Β´ Μιθριδατικός πόλεμος.Glew, "Between the Wars", σ. 109 Τις δύο Λεγεώνες του Φιμβρία ο Σύλλας τις ανέθεσε στον Λεύκιο Λικίνιο Μουρένα ο οποίος θα υποκινήσει τον νέο πόλεμο εναντίον του Μιθριδάτη ΣΤ΄ παρά την θέληση του Σύλλα.Magie, Roman Rule, σ. 240Wolff, "Les légions de Fimbria", σσ. 344, 345 Με την αποχώρηση του Σύλλα ο πολεμοχαρής Μουρένα ήταν ελεύθερος να ασκήσει την δική του πολιτική, ανεξάρτητα από την Ρώμη με αποτέλεσμα την έκρηξη του νέου πολέμου.Magie, Roman Rule, σ. 243Sherwin-White, Roman Foreign Policy, σσ. 149, 150Callataÿ, L'histoire des guerres mithridatiques, σσ. 331, 332

Παραπομπές

Πηγές

Βίοι Παράλληλοι/Σύλλας 11-15 και 20-24
Σύγκρισις Κίμωνος και Λευκόλλου 3.6-8
Αππιανός«Ιστορία της Ρώμης (History of Rome)»:Αππιανός πόλεμοι εναντίον του Μιθριδάτη § 17-63 

Κατηγορία:Μιθριδατικοί πόλεμοι
Κατηγορία:Βασίλειο του Πόντου