Κόμμα Ελευθερίας της Αυστρίας

Το Κόμμα Ελευθερίας της Αυστρίας (γερμ. Freiheitliche Partei Österreichs) είναι εθνοσυντηρητικό κόμμα στην Αυστρία, το οποίο κινείται στην ριζοσπαστική δεξιά του πολιτικού φάσματος. Ιδρύθηκε στις 7 Απριλίου του 1956, και σημερινός ηγέτης του είναι ο Χέρμπερτ Κικλ. Αποτελεί την αξιωματική αντιπολίτευση και το μεγαλύτερο κόμμα στο Εθνικό Συμβούλιο της Αυστρίας.

Αν και ιστορικά το FPÖ έχει συνεργστεί ακόμη και με τους Σοσιαλδημοκράτες, σήμερα τα περισσότερα κόμματα αποκλείουν τους συνασπισμούς μαζί του, με το Λαϊκό Κόμμα να αντιτίθεται κυρίως στον ηγέτη του Έρμπερτ Κικλ. Ιστορικά οι ρίζες του συναντώνται στον εθνικό φιλελευθερισμό, αλλά σήμερα έχει κάνει μία πιο ριζοσπαστική στροφή.

 Ιστορικό 
Ιδεολογικά, το κόμμα προέρχεται από την εθνικοφιλελεύθερη παράταξη κατά τις επαναστάσεις του 1848 στην Αυστριακή Αυτοκρατορία. Το κόμμα ιδρύθηκε το 1956 ως εξέλιξη της βραχύβιας Ομοσπονδίας Ανεξαρτήτων (Verband der Unabhängigen, VdU), η οποία ιδρύθηκε επτά χρόνια νωρίτερα. Το κόμμα σημείωνε μετριοπαθή αποτελέσματα στις εκλογές μέχρι το 1983, οπότε και συμμετείχε σε κυβέρνηση συνεργασίας μαζί με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα.

Όταν ο Γεργκ Χάιντερ εξελέγη αρχηγός του κόμματος το 1986, το κόμμα στράφηκε προς μία νέα πολιτική και ιδεολογική πορεία η οποία χαρακτηρίστηκε ως δεξιός λαϊκισμός. Το κόμμα σημείωσε έκτοτε ορισμένες εκλογικές επιτυχίες, αν και καταστράφηκαν οι δεσμοί με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα. Το 1993, ύστερα από μία αμφιλεγόμενη ψήφιση νόμου σχετικά με την μετανάστευση, τα μέλη του κόμματος που ήταν ιδεολογικά πιο κοντά προς τον κλασικό φιλελευθερισμό αποχώρησαν από το κόμμα, δημιουργώντας το Φιλελεύθερο Φόρουμ (Liberales Forum, LiF). Το τελευταίο έγινε μέλος της Φιλελεύθερης Διεθνούς, αντικαθιστώντας το Κόμμα Ελευθερίας, στο οποίο υπήρχαν σχέδια για αποχώρηση από αυτήν.

Στις εκλογές του 1999, το κόμμα σημείωσε το καλύτερο αποτέλεσμά του, αφού συγκέντρωσε το 26,9% των ψήφων, ξεπερνώντας έτσι το Αυστριακό Λαϊκό Κόμμα. Αυτό οδήγησε το τελευταίο στην δημιουργία κυβέρνησης με το Κόμμα Ελευθερίας, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα την επιβολή κυρώσεων στην Αυστρία από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία θεωρούσε ότι η κυβέρνηση συνεργασίας «νομιμοποιούσε την ακροδεξιά στην Ευρώπη». Το Κόμμα Ελευθερίας προκάλεσε τριγμούς στην κυβέρνηση συνεργασίας με αποτέλεσμα την κατακόρυφη μείωση του ποσοστού του στο 10%. Τα δύο κόμματα συνέχισαν την κυβέρνηση συνεργασίας και μετά τις εκλογές, το οποίο όμως οδήγησε σε ρήξεις στο εσωτερικό του κόμματος, πράγμα που οδήγησε στην αποχώρηση του Χάιντερ και άλλων από το κόμμα και την δημιουργία της Συμμαχίας για το Μέλλον της Αυστρίας (Bündnis Zukunft Österreich, BZÖ), που αντικατέστησε το Κόμμα Ελευθερίας στην κυβέρνηση συνεργασίας με το Λαϊκό Κόμμα. Από τότε έως τον Μάιο του 2019, αρχηγός του κόμματος ήταν ο Χάιντς-Κρίστιαν Στράχε και η εκλογική του δύναμη αυξήθηκε, ενώ το BZÖ σχεδόν εξαφανίστηκε.

Το 2016, ο υποψήφιος του κόμματος, Νόρμπερτ Χόφερ, έφτασε πολύ κοντά στην εκλογή του ως ομοσπονδιακού προέδρου, χάνοντας τελικά με 46.2% έναντι 53.8% από τον υποψήφιο των Πρασίνων, Αλεξάντερ Φαν ντερ Μπέλεν. Στις εκλογές του Οκτωβρίου 2017, το κόμμα έλαβε την τρίτη θέση, σε μικρή απόσταση από τους Σοσιαλδημοκράτες, και συμμετείχε σε συγκυβέρνηση με το Λαϊκό Κόμμα υπό τον Σεμπάστιαν Κουρτς, με τον Στράχε αντικαγκελάριο και αρκετά σημαίνοντα χαρτοφυλάκια, ιδίως το Υπουργείο των Εσωτερικών, στα χέρια στελεχών του Κόμματος Ελευθερίας. Η συγκυβέρνηση αυτή έγινε αντικείμενο ευρείας κριτικής, ειδικά με τις συνεχείς αποκαλύψεις ακροδεξιών και νεοναζιστικών τάσεων στελεχών του Κόμματος Ελευθερίας και κατηγορίες για προσπάθειες κομματικοποίησης των μηχανισμών ασφαλείας από τον αμφιλεγόμενο Υπουργό Εσωτερικών, Χέρμπερτ Κικλ. Η  αποκάλυψη της λεγόμενης «Υπόθεσης Ίμπιθα» (Ibiza-Affäre) οδήγησε στην παραίτηση του Στράχε και την πτώση της συγκυβέρνησης τον Μάιο του 2019. Η ηγεσία του Κόμματος Ελευθερίας ανελήφθη από κοινού από τον Χόφερ και τον Κικλ. Αποκαλύψεις κατάχρησης κομματικών πόρων για ιδιωτικές ανέσεις από τον Στράχε (Spesen-Affäre) κατά το καλοκαίρι του 2019 συνέβαλλαν στην πτώση της εκλογικής απήχησης του κόμματος κατά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2019, οπότε και έλαβε 16% των ψήφων.

Στις ευρωεκλογές του 2024 το FPÖ τερμάτισε πρώτο με 25.36%, ενώ στις εθνικές εκλογές του ίδιου έτους ανανέωσε εκ νέου την πρωτιά με αυξημένα ποσοστά στο 28.8%, αποτελώντας όμως αξιωματική αντιπολίτευση καθώς η κυβέρνηση προέκυψε εν τέλει με την συνεργασία ÖVP-SPÖ-ΝΕΟΣ.

 Ιδεολογία 
Το σύνθημα του κόμματος, «Πρώτα η Αυστρία», δίνει έμφαση στην προστασία της εθνικής ταυτότητας εν μέσω μεταναστευτικών ροών, των πολιτικών της ΕΕ και οικονομικών πιέσεων. Αντιτίθεται στην πολυπολιτισμικότητα, την παγκοσμιοποίηση και τη μαζική μετανάστευση, ενώ δίνει προτεραιότητα στις δυτικές αξίες και παραδόσεις.

Η πολιτική του κόμματος για την κοινωνική πρόνοια περιορίζεται στον μετριασμό της περικοπής των κοινωνικών παροχών για το βασικό εργατικό δυναμικό ενώ προσφάτως φαίνεται να στηρίζει τον προνοιακό σωβινισμό, όμως παράλληλα το κόμμα υπήρξε πρωταγωνιστής στις μειώσεις φόρων και στην αποδυνάμωση των συνδικάτων. Επικρίνει την ανεργία και την κατάχρηση του κράτους πρόνοιας από τους μετανάστες, η οποία κατά το κόμμα απειλεί την πρόνοια για τους Αυστριακούς πολίτες. Τον Φεβρουάριο του 2025, το FPÖ ζήτησε φορολογικές ελαφρύνσεις στο πρόσθετο εισόδημα για τους συνταξιούχους ηλικίας 65 ετών και άνω, μείωση του μη μισθολογικού κόστους εργασίας και κατοχύρωση της επιλογής των πληρωμών χωρίς μετρητά στο σύνταγμα.

Το κόμμα είναι ηπίως αλλά βαθιά ευρωσκεπτικιστικό, καθώς ενώ δεν στηρίζει της έξοδο χώρας από την Ένωση, στηρίζει μια Ευρώπη αυτοπροσδιοριζόμενων λαών βασισμένη στην επικουρικότητα και τον ομοσπονδιακό χαρακτήρα. Αντιτίθεται στη διεύρυνση των Βαλκανίων ή της Ουκρανίας, ισχυριζόμενο ότι αποσταθεροποιεί οικονομικά την ΕΕ - τα νέα μέλη θα εξαντλούσαν τους προϋπολογισμούς χωρίς να συνεισφέρουν. Η στάση του FPÖ απέναντι στην ΕΕ εξελίχθηκε από την αρχική υποστήριξη για μια ομοσπονδιακή Ευρώπη το 1968, σε αντίθεση κατά τη διάρκεια των συζητήσεων ένταξης της δεκαετίας του 1990, φοβούμενο γραφειοκρατικές απειλές για την αυστριακή εθνική ταυτότητα. Φλέρταρε μέχρι και με πιθανό «Austexit», αλλά υποχώρησε σε φιλοευρωπαϊκούς εταίρους σε κυβερνήσεις. Απορρίπτει τις μεταρρυθμίσεις των συνθηκών και θεωρεί τις πολιτικές της ΕΕ ως διαβρώσεις στην κυριαρχία των εθνών.

Η εξωτερική πολιτική του κόμματος βασίζεται στο «Πρώτα η Αυστρία», ενισχύοντας την δυσπιστία απέναντι στις εξωτερικές εμπλοκές, τη διεθνή αλληλεγγύη και την αναπτυξιακή βοήθεια. Συνολικά, ευνοεί τον απομονωτισμό και τον σκεπτικισμό απέναντι στις παγκόσμιες δεσμεύσεις. Υποθάλπει αντιαμερικανισμό από τις εθνικιστικές του ρίζες, αλλά επιδιώκει δεσμούς με τους Ρεπουμπλικάνους της Αμερικής ενάντια στις φιλελεύθερες αξίες. Σήμερα το FPÖ υπερασπίζεται σθεναρά το ΝΑΤΟ ενάντια στις αμυντικές πρωτοβουλίες της ΕΕ, επικρίνοντας την εμπλοκή της κυβέρνησης. Το κόμμα δίνει προτεραιότητα στην αυστριακή ουδετερότητα ως προπύργιο ενάντια στις κυρώσεις της ΕΕ και την αμυντική ολοκλήρωση, θεωρώντας τες ως απειλές. Ιστορικά έχει δεσμούς με την Ρωσία και αντιμετώπισε θετικά την προσάρτηση της Κριμαίας στην Ρωσική Ομοσπονδία, υπογράφοντας μάλιστα σύμφωνο με το κυρίαρχο κόμμα στην χώρα -την Ενωμένη Ρωσία- που πλέον όμως έχει λήξει. Σήμερα, το κόμμα τηρεί στάση ουδετερότητας και καλεί να ακουστούν και οι δύο πλευρές στην διαμάχη, ενώ αντιτίθεται στην αποστολή στρατιωτικού υλικού στην Ουκρανία και στις κυρώσεις προς την Ρωσία. Στο ισραηλινο-παλαιστινιακό, το κόμμα τηρεί φιλο-Ισραηλινή στάση, συμπεριλαμβανομένης και της κατάστασης από τον Πόλεμο της Γάζας και ύστερα.

Από την εποχή του Χάιντερ, η πολιτική περιορισμού της μετανάστευσης αποτελεί βασική πλατφόρμα και κριτήριο για εκλογική δύναμη. Το κόμμα στηρίζει την διατήρηση της γερμανικής (αυστριακής) γλώσσας, της πολιτιστικής και ιστορικής ταυτότητας, ενώ βλέπει με σκεπτικισμό τους μετανάστες με ισλαμικό υπόβαθρο. Το FPÖ απαιτεί εθνική άμυνα των συνόρων σε περίπτωση αποτυχίας της ΕΕ να διαχειριστεί τις μεταναστευτικές ροές, συμπεριλαμβανομένων ανώτατων ορίων ασύλου, απωθήσεων, τεχνικών εμποδίων, ποινικοποίησης των διελεύσεων, πίεσης σε τρίτες χώρες για επιστροφές κ.α.. Απορρίπτει τις μεταρρυθμίσεις της ΕΕ για το άσυλο και την κατανομή των βαρών.

Το FPÖ αναγνωρίζει την κλιματική αλλαγή και υποστηρίζει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά καταδικάζει την Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ και τις αυστριακές πολιτικές ως υπερβολικά φιλόδοξες και επιζήμιες αναφορικά με το κόστος για τους απλούς ανθρώπους και τις ελευθερίες (π.χ., τους ιδιοκτήτες αυτοκινήτων).

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Αυστριακά πολιτικά κόμματα
Κατηγορία:Συντηρητικά κόμματα
Κατηγορία:Εθνικιστικά κόμματα
Κατηγορία:Ευρωσκεπτικιστικά κόμματα