Επιχείρηση Έψιλον

Με την κωδική ονομασία Επιχείρηση Έψιλον (αγγλ.: Operation Epsilon), που δόθηκε εκ του προφερόμενου πέμπτου  γράμματος του ελληνικού αλφαβήτου, αναφέρεται η περί τη λήξη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου επιχείρηση επιτήρησης δέκα Γερμανών πυρηνικών επιστημόνων που είχαν προηγουμένως συλληφθεί από τις δυτικές συμμαχικές δυνάμεις. Η επιτήρηση αυτών έγινε στα πλαίσια της Επιχείρησης Άλσους, σε ειδικά παγιδευμένο με μικρόφωνα οίκημα με στόχο να ηχογραφηθούν οι μεταξύ τους συνομιλίες προκειμένου να αποκαλυφθούν στοιχεία περί του γερμανικού πυρηνικού προγράμματος και πόσο κοντά ήταν στην παραγωγή της ατομικής βόμβας.

Οι Γερμανοί επιστήμονες είχαν συλληφθεί τον μήνα Μάιο του 1945 και μεταφέρθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου και κρατήθηκαν έξι μήνες, κατά το διάστημα από 3 Ιουλίου 1945 μέχρι 3 Ιανουαρίου 1946 στο οίκημα «Farm Hall» στην περιοχή Γκοντμάντσεστερ κοντά στο Καίμπριτζ.

Οι δέκα Γερμανοί επιστήμονες που κρατήθηκαν στον παραπάνω χώρο ήταν κατ' ελληνική αλφαβητική σειρά οι εξής: Καρλ Βιρτς, Βάλτερ Γκέρλαχ, Χορστ Κόρσινγκ, Μαξ φον Λάουε, Έριχ Μπάγκε, Κουρτ Ντήμπνερ, Καρλ Φρήντριχ φον Βάιτσέκερ, Βέρνερ Χάιζενμπεργκ (βραβείο Νόμπελ Φυσικής 1932), Όττο Χαν (βραβείο Νόμπελ Χημείας 1944) και Πάουλ Χάρτεκ.

Από τη κράτηση των παραπάνω κανένα σημαντικό στοιχείο δεν αποκαλύφθηκε. Κατά την κράτησή τους ενημερώθηκαν για τη ρίψη της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι.

Μερικοί από τους παραπάνω επιστήμονες δεν είχαν σχεδόν καμία σχέση με το πυρηνικό πρόγραμμα. Για παράδειγμα, ο Όττο Χαν (με τον βοηθό του Φριτς Στράσμαν) είχε ανακαλύψει την πυρηνική σχάση, τον Δεκέμβριο του 1938, αλλά κατά τα άλλα δεν είχε καμία συμμετοχή. Ο Μαξ φον Λάουε ήταν, όπως και ο Χαν, ένθερμος αντι-Ναζιστής και δεν είχε εμπλακεί σε καμία σχετική εργασία στη Φυσική κατά τη διάρκεια του πολέμου. Στις κρυφές μαγνητοφωνημένες καταγραφές, ο Όττο Χαν σκέφτηκε ακόμα και την αυτοκτονία όταν έμαθε για τον αμερικανικό βομβαρδισμό της Χιροσίμα, πιστεύοντας ότι ο ίδιος προσωπικά ήταν υπεύθυνος για το θάνατο και τη δυστυχία των δεκάδων χιλιάδων αθώων αμάχων του ιαπωνικού λαού, ενώ λιγότερο από δύο εβδομάδες μετά την ανακοίνωση του Χάιζενμπεργκ μπόρεσε να καταλάβει τη διαδικασία με την οποία η βόμβα είχε κατασκευαστεί και πυροδοτηθεί.

Οι συγκεκριμένες μαγνητοταινίες αρχικά στάλθηκαν ως αναφορές σε Βρετανούς αξιωματικούς, και στη συνέχεια διαβιβάστηκαν στο Τμήμα Πολέμου των ΗΠΑ, για να καταλήξουν στον αρχηγό - διοικητή του Προγράμματος Μανχάταν στρατηγό Λέσλι Γκρόουβς, ως τμήμα της Επιχείρησης «Άλσος». Τον Φεβρουάριο του 1992 οι ταινίες είχαν αποχαρακτηριστεί και μπορούσαν πλέον να δημοσιευθούν.

Τα γεγονότα στο Hall Farm αναφέρθηκαν δραματοποιημένα στο BBC Radio 4 στις 15 Ιουνίου 2010 στην παρουσίαση «Πυρηνικές Αντιδράσεις», που γράφτηκε από τον Adam Ganz.

 Πηγές 
 Ιστορία του 20ού αιώνα, τόμ. 5ος, «Η Βόμβα», σελ. 2028, Έκδοση Χρυσός Τύπος, Αθήνα 1974
 Ν. Ράπτης: Ο Εφιάλτης των Πυρηνικών, Εκδ. Καρρέ, Αθήνα 1986

 Βιβλιογραφία 
 Epsilon Λειτουργία: Οι μεταγραφές Hall Farm. Ο Sir Frank Charles (εισαγωγή). Μπρίστολ, Φιλαδέλφεια, και το Λος Άντζελες: Ινστιτούτο Φυσικής Εκδόσεις University of California Press . Νοεμβρίου 1993. p. 313. ISBN  978-0-520-08499-5 .
 Bernstein, Jeremy (1995): Λέσχη Ουράνιο Χίτλερ: Οι μυστικές ηχογραφήσεις στο Hall Farm , Springer-Verlag, Ν. Υόρκη 1995, σελ. 457. ISBN 978-1-56396-258-5.
 Bernstein, Jeremy (2001). Λέσχη Ουράνιο Χίτλερ: Οι Μυστικές ηχογραφήσεις στο Hall Farm (2η έκδ.). New York: Springer-Verlag . ISBN  978-0-387-95089-1.


 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Αποσπάσματα από τις μεταγραφές Hall Farm για 6 Αύγ, 1945 
Σχολιασμένη βιβλιογραφία για Hall Farm από τη βιβλιοθήκη Alsos Digital για τα πυρηνικά θέματα
Αρχειακές εισόδου για τα αρχικά αντίγραφα, περιλαμβάνει σημειώσεις σχετικά με την προέλευσή τους
Πρόγραμμα για σταδιακή ανάγνωση των μεταγραφές Hall Farm, Royal Society of Edinburgh, 24 Απριλίου 2009

Επιχειρηση Εψιλον