Νέα Αντικειμενικότητα

Ο όρος Νέα Αντικειμενικότητα (, κατά λέξη Νέος Πραγματισμός) χαρακτηρίζει ένα καλλιτεχνικό-ιδεολογικό κίνημα που επεδίωξε να επαναφέρει στις εικαστικές τέχνες το ενδιαφέρον για το αντικειμενικά ορατό. Το κίνημα εμφανίστηκε στη Γερμανία γύρω στα 1920, αμέσως μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, την ωμή πραγματικότητά του οποίου θέλησε να αποδώσει πέρα από οποιαδήποτε κλασικιστική, ρομαντική, εξπρεσιονιστική ή άλλα αισθητική εξιδανίκευση. Εντάσσεται στο γενικότερο ρεύμα της Επιστροφής στην Τάξη (Retour à l'Ordre) μετά τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο, όταν οι καλλιτέχνες άρχισαν να απορρίπτουν τις ακρότητες της πρωτοπορίας υπέρ του αισθήματος ασφάλειας πιο παραδοσιακών μορφών.

Η ακμή της Νέας Αντικειμενικότητας τοποθετείται χρονικά από το 1918 έως το 1933, μια εποχή επαναστατικού αναβρασμού στην πολιτική και την τέχνη, όταν οι ελπίδες για πρόοδο θάφτηκαν στα συντρίμμια του πολέμου και ένα γενικευμένο συναίσθημα παραίτησης και κυνισμού επικράτησε στη Γερμανία. Βασικοί εκπρόσωποι της Νέας Αντικειμενικότητας ήταν ο Ότο Ντιξ, ο Μαξ Μπέκμαν, ο Τζορτζ Γκρος, ο Κρίστιαν Σαντ, ο Ρούντολφ Σλίχτερ και η Ζαν Μάμμεν. Το όνομα του κινήματος οφείλεται στον ιστορικό τέχνης και κριτικό Γκούσταβ Φρίντριχ Χάρτλαουμπ, διευθυντή της Δημοτικής Πινακοθήκης του Μάνχαϊμ, ο οποίος οργάνωσε με αυτό τον τίτλο την εμβληματική έκθεση έκθεση του κινήματος το 1925. Η Νέα Αντικειμενικότητα τελείωσε ουσιαστικά το 1933 με το τέλος της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και την άνοδο του Ναζισμού.

Περιγραφή
Είναι μια καλλιτεχνική τάση η οποία ξεπηδάει από τον εξπρεσιονισμό, αλλά σε αντίθεση με αυτόν εκφράζει μια νέα ρεαλιστική, σκεπτικιστική αντίληψη των προβλημάτων της ζωής. Απαλλαγμένη πλήρως από συναισθηματισμούς, αποδίδει πιστά, παραστατικά, με έμφαση και καθαρές γραμμές, χωρίς προκαταλήψεις, θέματα που αντλούνται με ριζοσπαστικό τρόπο από την κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα της εποχής. Ο καλλιτέχνης χαρακτηρίζεται από την επιθυμία μιας ψυχρής απεικόνισης της ασταθούς δημοκρατίας και της διεφθαρμένης μεταπολεμικής κοινωνίας και στρέφει το βλέμμα του προς κάθε τι το καθημερινό, το πεζό, μη έχοντας κανέναν ενδοιασμό να παρουσιάσει το σκληρό, το κυνικό, ”το άσχημο”. Για παράδειγμα, έργα του Ότο Ντιξ και του Τζορτζ Γκρος ασκούσαν έντονη κριτική στη Γερμανική κοινωνία της εποχής με συχνές αναφορές στη φονοφιλία ή το σεξουαλικό έγκλημα που ήταν σε άνοδο στη μετά τον πόλεμο Γερμανία. Έστρεφαν την προσοχή στη σκοτεινή όψη της ζωής και απεικόνισαν χωρίς έλεος την πορνεία, τη βία, τα γηρατειά και τον θάνατο.

Το κίνημα έληξε το 1933 με την πτώση της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης (καθώς πολλοί καλλιτέχνες της Νέας αντικειμενικότητας είχαν συσχετιστεί με αυτή) και την άνοδο των Ναζί. Δεν ήταν λίγοι οι καλλιτέχνες που προτίμησαν την έξοδο από τη χώρα και τη φυγή από το Χιτλερικό καθεστώς.

Προεκτάσεις
Από τη νέα αντικειμενικότητα επηρεάστηκαν και άλλοι τομείς της τέχνης όπως ο κινηματογράφος, η λογοτεχνία, η μουσική, η αρχιτεκτονική, η φωτογραφία κ.λ.π.

 Στη λογοτεχνία 
μικρογραφία|321x321εσ|Μπέρτολτ Μπρεχτ (1898-1956)
Στη γερμανική λογοτεχνία, στόχος των συγγραφέων της Νέας Αντικειμενικότητας ήταν η ρεαλιστική και ακριβής απεικόνιση της κοινωνίας, σε έναν κόσμο απογοητευμένο από τον πόλεμο και ολοένα και περισσότερο κυριαρχούμενο από το πνεύμα της τεχνολογικής προόδου. Ήθελαν να δώσουν στους αναγνώστες πρότυπα που θα τους βοηθούσαν να επιβιώσουν στη νέα κατάσταση που καθοδηγούνταν από τις μάζες και τα μέσα ενημέρωσης την περίοδο πριν την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία. Απέρριψαν τη συναισθηματική ένταση και το πάθος του εξπρεσιονισμού και επιδίωξαν να αντικατοπτρίσουν στα έργα τους τις καθημερινές ανησυχίες των ανθρώπων. Η πραγματικότητα περιγραφόταν με ακρίβεια και χωρίς υπερβολές, προκειμένου να αφυπνίσει τους ανθρώπους, να τους παρακινήσει να συμμετέχουν στην πολιτική ζωή και να αλλάξουν την κατάσταση. Τα κείμενα συχνά είναι γραμμένα σε δημοσιογραφικό ύφος, σαν ρεπορτάζ, φέρνοντας τον αναγνώστη κοντά στα γεγονότα. Η κοινωνική, πολιτική και οικονομική πραγματικότητα της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, οι επιπτώσεις του Α' Παγκοσμίου πολέμου, ο πληθωρισμός και η ανεργία ήταν δημοφιλή θέματα.

Σημαντικά έργα της περιόδου ήταν Και τώρα ανθρωπάκο; (1932) του Χανς Φάλαντα, μαρτυρίες από τον πόλεμο -  Η υπόθεση του λοχία Γκρίσα (1927) του  Άρνολντ Τσβάιχ, Ουδέν νεώτερον από το Δυτικό Μέτωπο (1929) του Έριχ Μαρία Ρεμάρκ και Καταιγίδα από ατσάλι (1920) του Ερνστ Γιούνγκερ. Ιστορικά γεγονότα επίσης χρησιμοποιήθηκαν με αναφορές σε τρέχοντα γεγονότα, όπως στο έργο του Γιόζεφ Ροτ Ιώβ (1930). Στο Φάμπιαν, η ιστορία ενός ηθικολόγου ο Έριχ Κέστνερ παρατηρεί τη ζωή στο χάος της εποχής και καταγγέλλει τα κοινωνικά προβλήματα. Στο θέατρο κυριαρχούσε ο Μπέρτολτ Μπρεχτ: Η όπερα της πεντάρας (1928) και ο Έντον φον Χόρβατ: Μπελβεντέρε (1926). Η Μαριλουίζ Φλάισερ εστίασε στην ανισότητα στο ζευγάρι και την κακοποίηση των γυναικών.

Καλλιτέχνες της νέας αντικειμενικότητας
 Ότο Ντιξ
 Μαξ Μπέκμαν
 Τζορτζ Γκρος

Σχετικά Άρθρα
 Μοντέρνα τέχνη
 Εξπρεσιονισμός

Παραπομπές

Βιβλιογραφία
 Άρθρο του Παντελή Βατικιώτη "Νέα αντικειμενικότητα ή νέος πραγματισμός"
 Μάκη Μωραΐτη "Η φωτογραφική πράξη".
 Κenneth Frampton “Mοντέρνα Αρχιτεκτονική”
 "Μνήμες της Βαϊμάρης" Έρικ Χομπσμπάουμ

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 www.arthistoryarchive.com
 www.moma.org
 www.artmag.gr 

Νεα Αντικειμενικοτητα