Ήφαιστος Ροδόπης

Ο Ήφαιστος  ή Καλκάντζα (τουρκικά: İfestos / Kalkanca Çok Yoksul Mahalle ve Köylerdeki Azınlık Öğrenci Nüfusuna Yönelik Destek Faaliyetleri, Εκπαίδευση παιδιών της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη) είναι συνοικισμός της πόλης της Κομοτηνής και του Δήμου Κομοτηνής, στην Περιφερειακή Ενότητα Ροδόπης. Βρίσκεται σε απόσταση 3 χλμ. βορειοδυτικά του κέντρου της πόλης και αποτελεί μέρος του αστικού πολεοδομικού συγκροτήματος της Κομοτηνής. Το προάστιο του Ήφαιστου χωρίζεται από την κύρια πόλη από τον ποταμό Βοζβόζη, ενώ βορειοδυτικά του βρίσκεται η Πανεπιστημιούπολη του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Στην Κομοτηνή υπάρχουν δύο καταυλισμοί Ρομά, ο ένας κτισμένος στον οικισμό του Ήφαιστου και άλλος στην περιοχή Αλαν Κογιού (ή Τενεκέ Μαχαλά), ή οποία βρίσκεται ανατολικά της Κομοτηνής.

Όνομα
Σύμφωνα με τον Ζεγκίνη, το όνομα του οικισμού προέρχεται από τον Γενικό Διοικητή Θράκης Καλατζή, ο οποίος το 1938 έδιωξε το καταυλισμό Ρομά από το κέντρο της Κομοτηνής και δημιούργησε τον νέο οικισμό βορειδουτικά, στα περίχωρα της πόλης (Καλατζής > Καλάτζα > Καλκάντζα). Σύμφωνα με μια άλλη θεωρία, το όνομα προέρχεται από Τουρκική λέξη Kalkunca  που σημαίνει "προσωρινό ξεσήκωμα" ή το kalktik που σημαίνει κάτι παρόμοιο. Κατά μια άλλη εκδοχή προέρχονται από τις δύο Τουρκικές λέξεις kalk + can που σημαίνει ξεσήκωμα ψυχής και αναφέρεται στο εκτοπισμό των Ρομά και μετεγκατάσταση στο νέο οικισμού. Η Καλκάντζα μετονομάστηκε αργότερα στην σημερινή επίσημη ονομασία Ήφαιστος.

Ιστορία
Μέχρι το 1935 ο καταυλισμός Ρομά υπήρχε στο κέντρο της Κομοτηνής. Το 1935 απωθήθηκε στην περιφέρεια της τότε πόλης, και συγκεκριμένα στο σημείο όπου σήμερα βρίσκεται το γήπεδο του Πανθρακικού. Λόγω της συνεχιζόμενης ανάπτυξης της πόλης, το 1938 ο Γενικός Διοικητής Θράκης, ο Καλατζής απώθησε τον καταυλισμό στην περιοχή όπου βρίσκεται σήμερα. Η περιοχή παραχωρήθηκε από το στρατό και βρίσκεται δίπλα στον χείμαρρο Βοζβόση. Στο παρελθόν η περιοχή ήταν ελώδης και υποβαθμισμένη.

 Ταυτότητα οικισμού 
Μια μεγάλη ομάδα κατοίκων της συνοικίας είναι τσιγγάνοι, τουρκόφωνοι μουσουλμάνοι. Μιλούν μία παλαιά μορφή της τουρκικής γλώσσας, αν και καλοί γνώστες οι περισσότεροι, της ελληνικής.Αναστασία Ιωαννίδου, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας & Ιστορίας, Διδακτορική διατριβή: Έμφυλες ταυτότητες στο περιθώριο, η περίπτωση της Καλκάντζας, Μυτιλήνη 2004, σσ. 4, 10, 11  Ο χαρακτήρας του οικισμού είναι Ρομά/Τουρκικός. Εξ αιτίας αυτού του γεγονότος, αλλά και της θρησκείας, η εθνική τους ταυτότητα γίνεται συχνά αντικείμενο του εθνοπολιτικού προσηλυτισμού της Τουρκίας.τριμηνιαία επιθεώρηση "Θέσεις", τεύχος 79, Απρίλιος - Ιούνιος 2002, Διαδρομές της Ταυτότητας: Από τη Δυτική Θράκη στο Γκάζι, Αναστοχασμοί και συγκρούσεις στη διαμόρφωση συλλογικών ταυτοτήτων, Η περίπτωση των τουρκόφωνων μουσουλμάνων στο Γκάζι / Η "ταυτοτική βαβέλ" - τρία συγκρουσιακά δίπολα, Ειρήνη Αβραμοπούλου, Λεωνίδας Καρακατσάνης Οι κάτοικοι συχνά αυτοπροσδιορίζονται ως "Τούρκοι" (χρησιμοποιούν τα Τουρκικά και όχι τα Ρομανί στην επικοινωνία μέσα στο σπίτι τους ) και αρνούνται τον χαρακτηρισμό του "μουσουλμάνου τσιγγάνου",Αναστασία Ιωαννίδου, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας & Ιστορίας, Διδακτορική διατριβή: Έμφυλες ταυτότητες στο περιθώριο, η περίπτωση της Καλκάντζας, Μυτιλήνη 2004, σσ. 32, 33, 34, 35 τις περισσότερες φορές λόγω της περιθωριοποίησης των τσιγγάνων,Αναστασία Ιωαννίδου, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας & Ιστορίας, Διδακτορική διατριβή: Έμφυλες ταυτότητες στο περιθώριο, η περίπτωση της Καλκάντζας, Μυτιλήνη 2004, σσ. 26, 27, 31, 32, 33< ενώ ταυτόχρονα αποκαλούν τους μειονοτικούς τουρκογενείς ως "γκατζάλ" (gadjal) (στη γλώσσα Ρομανί), δηλαδή ξένους.

Πολιτισμός
Στον Ήφαιστο λειτουργεί δημοτικό σχολείο, καθώς και ο πολιτιστικός Σύλλογος Ρομά Ηφαίστου "Η Δύναμη" που συμβάλλει στις τοπικές πολιτιστικές δράσεις.Αναστασία Ιωαννίδου, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας & Ιστορίας, Διδακτορική διατριβή: Έμφυλες ταυτότητες στο περιθώριο, η περίπτωση της Καλκάντζας, Μυτιλήνη 2004Γεώργιος Μαυρομμάτης, Τα παιδιά της Καλκάντζας, Εκπαίδευση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός σε μια κοινότητα μουσουλμάνων της Θράκης, εκδόσεις Μεταίχμιο 2005 ISBN 978-960-375-794-8ΣΥΛΛΟΓΟΙ – ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΤΣΙΓΓΑΝΩΝ – ΡΟΜΑ Κέντρο του εθνικών και κομματικών ανταγωνισμών έχουν γίνει οι πολιτιστικές δράσεις στον οικισμό. Συγκεκριμένα το 1994 ο επιχειρηματίας Πρόδρομος Εμφιετζόγλου χρηματοδότησε σύλλογο για εκμάθηση ελληνικών χορών και στην συνέχεια, σε σύντομο διάστημα (μετά από δύο μήνες), ένας νέος σύλλογος δημιουργήθηκε για την εκμάθηση των Τουρκικών χορών. Οι Ηφαιστιώτες είναι επιφυλακτικοί στις προσπάθειες πολιτιστικής διείσδυσης της Τουρκίας. 

 Εξέλιξη πληθυσμού 

 Έτος απογραφής Κάτοικοι 1961  1.203  1971  1.414  1981  1.568 1991  1.285  2001  1.519 2011  1.706 2021  1.348

 Δείτε επίσης 


Παραπομπές

Η
Η