Σταμάτης (όνομα)

Το Σταμάτης (στην καθαρεύουσα: Σταμάτιος),  είναι ελληνικό αντρικό όνομα.

Ονομαστική εορτή
Στις 8 Νοεμβρίου, Σύναξις των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ και των λοιπών Ασωμάτων και Ουράνιων Αγγελικών Ταγμάτων ή στις 16 Αυγούστου του Αγίου Σταματίου του Νεομάρτυρος εκ Πηλίου ή στις 3 Φεβρουαρίου του Αγίου Σταματίου του Νεομάρτυρος εκ Σπετσών.

Προέλευση του ονόματος
"Ο Θεός κατ’ αρχάς όταν εποίησε τους Αγγέλους τους άφησε με δική τους εξουσία. Ένας εξ αυτών ο λεγόμενος Εωσφόρος, πρώτος στους Αγγέλους, διορισμένος από τον Θεό σε αγγελικό τάγμα, υπερηφανεύθη και εσυλλογίσθη να βάλει τον θρόνο του υπεράνω του Θεού. Μόλις το διενοήθη, έπεσε κάτω στην άβυσσο της γης και από Άγγελος που ήταν έγινε Διάβολος, και μαζί του έσυρε όλο το τάγμα του, άλλοι μεν έφθασαν εώς τον Άδη, άλλοι έμειναν στην γη, άλλοι στο νερό, άλλοι στον αέρα, αυτοί που λέγονται εναέρια τελώνια των ψυχών. Τότε εσχίσθη ο Ουρανός και έπιπτον οι Δαίμονες, σηνήχθησαν τα Τάγματα όλα του Ουρανού και ο αρχιστράτηγος Μιχαήλ εστάθη τότε εν μέσω αυτών και είπε: «Στώμεν μετά φόβου» και παρευθύς όπως ευρέθη έκαστος έτσι και έμεινε, στάθηκε, σταμάτησε εκεί που βρισκόταν."Κωνσταντίνου Χ. Δουκάκη, Μέγας συναξαριστής, T. 11 (Νοεμβρίου), Τυπογραφείο Α. Καλαράκη και Ν. Τριανταφύλλου, Εν Αθήναις 1895, σελ. 173-175

Αυτή την ημέρα γιορτάζουν οι χριστιανοί, διότι έγινε η συνάθροιση των αγγέλων και μαζί εορτάζουν οι φέροντες ονόματα αγγελικά: Μιχαήλ, Γαβριήλ, Σεραφείμ, Άγγελος, Σταμάτης, Σταματία-Σταματίνα (από το «Στώμεν μετά φόβου»).

Άλλη ερμηνεία είναι ότι αποτελεί ευχετικό όνομα για να σταματήσει η θνησιγονία (ή η θηλυγονία για το Σταμάτα/Σταματία αντίστοιχα)Εφημερίδα Σάμου-Ικαρίας-Φούρνων Χαραυγή, Γρηγοριάδης Κώστας, Κακαβάνης Ηρακλής, Αριθμός Φύλλου 731 - 06 Μαρτίου 2010, στήλη Πολιτιστικών, άρθρο Η προέλευση των ονομάτων.

 Σημασία στην καθημερινότητα 
Παλιότερα, το όνομα Σταμάτης σηματοδοτούσε το κόκκινο φανάρι στις διαβάσεις πεζών. 
μικρογραφία|Σταμάτιος Βάλβης
μικρογραφία|Σταμάτιος Κλεάνθης
μικρογραφία|Σταμάτης Κραουνάκης
μικρογραφία|Σταμάτης Φασουλής

 Άτομα με το όνομα Σταμάτης 
Σταμάτιος Βάλβης (1850-1916), Έλληνας φιλόλογοςκαι λογοτέχνης 
Σταμάτης Βαφιαδάκης (1868-1945), Έλληνας πολιτικός 
Σταμάτης Βελλίδης (1928-2021), Έλληνας αξιωματικός, αρχηγός ΓΕΣ και ΓΕΕΘΑ 
Σταμάτης Βούλγαρης (1774-1842), Έλληνας ζωγράφος και πολεοδόμος 
Σταμάτης Βουρδαμής (1946-), Έλληνας ποδοσφαιριστής "ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΒΟΥΡΔΑΜΗΣ Το βαρύ πυροβολικό της Προοδευτικής", Αθλητική Ηχώ, 2 Σεπτεμβρίου 1970
Σταμάτης Γαρδέλης (1960-), Έλληνας ηθοποιός 
Σταμάτης Γεωργιάδης (1775-1861), Έλληνας αγωνιστής της επανάστασης του 1821 
Σταμάτης Γονίδης (1957-), Έλληνας τραγουδιστής 
Σταμάτιος Εμπειρίκος (1868-1934), Έλληνας εφοπλιστής 
Σταμάτης Κάρμαντζης (1954-), Έλληνας πολιτικός 
Σταμάτιος Κάψας (18ος αι.-1821), Έλληνας αγωνιστής της επανάστασης του 1821 
Σταμάτιος Κλεάνθης (1802-1862), Έλληνας αρχιτέκτονας Μπίρης, Κώστας (1976). «Σταμάτης Κλεάνθης, ο μεγαλοϊδεάτης αρχιτέκτων των Αθηνών». Στο: Κυριαζής, Παύλος, επιμ. Πρώτοι Έλληνες τεχνικοί επιστήμονες περιόδου απελευθέρωσης. Αθήνα: Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος. σελ. 59-84.
Σταμάτης Κόκοτας (1937-2022), Έλληνας τραγουδιστής 
Σταμάτιος Κορυζής (1816-1898), Έλληνας έμπορος και πολιτικός Μητρώο εκλεγμένων βουλευτών, σελ. 75, 124 - 125, από την Βουλή των Ελλήνων
Σταμάτης Κούρκουλος-Αρδίτης (1998-), Έλληνας σκακιστής 
Σταμάτης Κραουνάκης (1955-), Έλληνας συνθέτης 
Σταμάτης Κρεστενίτης (19ος αι.), πρόκριτος Βύρων Δάβος, Ιστορία του Πύργου Ηλείας και 17 περιχώρων, Αθήνα 1995, σελ.16.
Σταμάτης Κριμιζής (1938-), Έλληνας διαστημικός επιστήμων 
Σταμάτιος Λεβίδης (1790-1867), Έλληνας αγωνιστής της επανάστασης του 1821 
Σταμάτης Λένης (1978-), Έλληνας τριπλουνίστας 
Σταμάτης Μαλέλης, Έλληνας δημοσιογράφος 
Σταμάτης Μανούσης (1905-1981), Έλληνας οφθαλμίατρος και πολιτικός 
Σταμάτης Μασούρης (19ος αι.), Έλληνας δρομέας μεγάλων αποστάσεων 
Σταμάτιος Μερκούρης (1895/7-1967), Έλληνας αξιωματικός και πολιτικός 
Σταμάτης Μήτσας (19ος αι.), Έλληνας αγωνιστής της επανάστασης του 1821 Φώτιος Χρυσανθόπουλος, επιμ. (1888). Βίοι Πελοποννησίων ανδρών και των εξώθεν εις την Πελοπόννησον ελθόντων κληρικών, στρατιωτικών και πολιτικών των αγωνισαμένων τον αγώνα της επαναστάσεως. Αθήνα: Σταύρος Ανδρόπουλος, Τυπογραφείο Π. Δ. Σακελλαρίου.
Σταμάτης Μπασιάς (1728-1770), Έλληνας επαναστάτης 
Σταμάτης Μωραΐτης (1914/1910-2013), Έλληνας αιωνόβιος 
Σταμάτης Νικολόπουλος (19ος αι.), Έλληνας ποδηλάτης 
Σταμάτιος Παπάζης (1892-1953), Έλληνας πολιτικός 
Σταμάτης Πολενάκης (1908-1997), Έλληνας γελοιογράφος 
Σταμάτης Σέρμπος (1806-1883), Έλληνας έμπορος που κατέγραψε την εμπειρία του από τη σφαγή της Χίου Δημήτριος Φερούσης, Σταμάτης Σέρμπος, εκδόσεις Ακρίτας, 2005.
Σταμάτης Σμυρνιώτης (1927-2015), Έλληνας εμποδιστής και προπονητής 
Σταμάτης Σπανουδάκης (1948-), Έλληνας συνθέτης 
Σταμάτης Σταματίου (1881-1946), Έλληνας δημοσιογράφος, πολιτικός και συγγραφέας γνωστός με τα αρχικά «Σταμ. Σταμ.» 
Σταμάτης Συρίγος (1974-), Έλληνας ποδοσφαιριστής 
Σταμάτης Τσαρουχάς, Έλληνας σκηνοθέτης και σεναριογράφος 
Σταμάτης Φασουλής (1947-), Έλληνας σκηνοθέτης, ηθοποιός και συγγραφέας 
Σταμάτης Φιλιππούλης (1930-2014), Έλληνας δημοσιογράφος, σεναριογράφος και συγγραφέας 
Σταμάτιος Χατζήμπεης (1895-1963), Έλληνας στρατιωτικός και πολιτικός 

 Φανταστικοί χαρακτήρες 

 Σταμάτης (Θανάσης Τζενεράλης), φίλος του Τηλέμαχου (Βασίλης Λογοθετίδης) που τον βοηθά να βάλει αγγελία για να παντρέψει την αδελφή του (Σμάρω Στεφανίδου), στη δραματική κομεντί Δεσποινίς ετών 39 (1954) σε σκηνοθεσία του Αλέκου Σακελλάριου και σενάριο του ίδιου και του Χρήστου Γιαννακόπουλου, βασισμένο στο ομότιτλο θεατρικό τους έργο 
 Σταμάτης (Πέτρος Λοχαΐτης), δημοσιογράφος που βοηθά την Εύα (Κατερίνα Χέλμη) να καταστρέψει την αντίζηλό της (Αλίκη Βουγιουκλάκη), στην αισθηματική κομεντί Η αγάπη μας (1968), σε σενάριο Γιώργου Λαζαρίδη και σκηνοθεσία Κώστα Καραγιάννη 
 Σταμάτης (Κώστας Μεντής), γείτονας που μεσολαβεί στον κουρέα (Θανάσης Βέγγος) της γειτονιάς για να τον πείσει πουλήσει το μαγαζί του, στην κωμωδία Ένα ασύλληπτο κορόιδο (1969) του Θανάση Βέγγου σε σενάριο Γιώργου Λαζαρίδη 
 Σταμάτης (Λαυρέντης Διανέλλος), κουνιάδος ενός μετανάστη (Λάμπρος Κωνσταντάρας) από την Αφρική που είναι πιο κοντά στα ανίψια του από ό,τι είναι ο πατέρας τους, στην κωμωδία Ο άνθρωπος που γύρισε από τη ζέστη (1972) σε σενάριο Αλέκου Σακελλάριου, και Χρήστου Γιαννακόπουλου και σκηνοθεσία Κώστα Καραγιάννη 
 Σταμάτης (Σταμάτης Γαρδέλης), Αθηναίος που μετακομίζει σε ένα νησί για χάρη μιας κοπέλας (Έφη Πίκουλα) που γνώρισε στο πλαίο, στην ταινία Έλα να γυμνωθούμε ντάρλινγκ (1984) του Γιάννη Δαλιανίδη 
 Σταμάτης (Δημήτρης Καλλιβωκάς), κολλητός του Ανδροκλή (Κώστας Βουτσάς) και λάτρης των γυναικών, στην κωμική σειρά Ο Ανδροκλής και τα λιοντάρια του (1985, ΕΡΤ1) σε σενάριο Κώστα Παπαπέτρου και σκηνοθεσία Νίκου Κουτελιδάκη 
 Σταμάτης (Νίκος Πουρσανίδης), άβουλο άτομο που δεν εργάζεται και ακολουθεί τις εντολές της συζύγου του (Έλενα Ασημακοπούλου), στην κωμική σειρά Για πάντα παιδιά (2018-2019, Open) σε σκηνοθεσία Βασίλη Κεχαγιά και Βασίλη Καρφή που βασίστηκε στην αμερικανική σειρά Traffic Light 
 Σταμάτης (Θανάσης Ζερίτης), απλοϊκός ξυλοκόπος με τάση να λέει ψέματα, στη δραματική βιογραφική σειρά Άγιος Παΐσιος, από τα Φάρασα στον ορανό (2022-2025, Mega) του Στάμου Τσάμη 
 Σταμάτης Μαντάς (Κωνσταντίνος Ελματζίογλου), λοχαγός του ελληνικού στρατού σε μεταφορά στρατευμάτων στη Μικρά Ασία, στη δραματική σειρά εποχής Το κόκκινο ποτάμι (2019-2023) σε σκηνοθεσία Μανούσου Μανουσάκη και σενάριο Χάρη Τσιρκινίδη από το ομότιτλο ιστορικό μυθιστόρημά του 
 Σταμάτης Μαυρουδής (Νίκος Ψαρράς), άπιστος σύζυγος ο οποίος εγκατέλεψε τη σύζυγό του (Θεοφανία Παπαθωμά) για να επιστρέψει στη συνέχεια διεκδικώντας πίσω τη θέση του, στην καθημερινή δραματική σειρά Άγριες μέλισσες (2019-2022, ANT1) σε σκηνοθεσία των Λευτέρη Χαρίτου, Σπύρου Μιχαλόπουλου και Σταμάτης Πατρώνη 
 Σταμάτης Σταμάτης (Νίκος Μπακογιάννης), συνάδελφος ενός λογιστή (Χρόνης Εξαρχάκος) σε εργοστάσιο, του οποίου το διαμέρισμα υπενοικιάζει ως ερωτική φωλιά, στη σεξοκωμωδία Γκαρσονιέρα για δέκα (1981) σε σκηνοθεσία Ντίμη Δαδήρα και σενάριο Λάκη Μιχαηλίδη 
 Σταμάτης Μπάστακας (Μίμης Φωτόπουλος), συνέταιρος του εκ διαμέτρου αντίθετου σε ιδιοσυγκρασία Γρηγόρη (Νίκος Σταυρίδης) σε δικηγορικό γραφείο, στην κωμωδία Ο Σταμάτης και ο Γρηγόρης (1962) σε σκηνοθεσία Γιώργου Παπακώστα και σε σενάριο των Δημήτρη Βασιλειάδη και Κώστα Νικολαΐδη 
 Σταμάτης Τσίμπας (Αθηνόδωρος Προύσαλης), συνάδελφος του Φίλιππα (Γιώργος Κωνσταντίνου) στο λογιστήριο μιας εταιρείας, στην κωμωδία Καλώς ήλθε το δολάριο (1967) σε σκηνοθεσία Αλέκου Σακελλάριου και σενάριο του ίδιου και του Χρήστου Γιαννακόπουλου με βάση το θεατρικό τους έργο «Ο 6ος Αμερικανικός στόλος» 
 Σταμάτης Χρονίδης (Σταμάτης Γαρδέλης), ιδιωτικό ντετέκτιβ σε πλοίο που προσπαθεί να εξιχνιάσει μια κλοπή κοσμημάτων, στην κωμική ταινία Περάστε φιλήστε τελειώσατε (1986) του Γιάννη Δαλιανίδη σε σενάριο δικό του και του Νίκου Μαστοράκη 

 Παραπομπές 

Πηγές
Άγιος Σταμάτιος εκ Πηλίου

Κατηγορία:Ανδρικά ελληνικά ονόματα