Βούρμπιανη Ιωαννίνων

Η Βούρμπιανη είναι χωριό της Ηπείρου που βρίσκεται στον δήμο Κόνιτσας του νομό Ιωαννίνων. Ανήκει στα ΜαστοροχώριαΗπειρωτικά Χρονικά, Εν Ιωαννίνοις, 1930, σελ. 162. και έφτασε στην ακμή του τον 18ο και το 19ο αιώνα.

Γενικά στοιχεία

Η Βούρμπιανη απέχει 26 χιλιόμετρα από την Κόνιτσα. Διοικητικά, υπαγόταν μέχρι το 1997 στην επαρχία Κονίτσης. Έπειτα αποτέλεσε τμήμα του δήμου ΜαστοροχωρίωνΜιχαήλ Σταματελάτος, Φωτεινή Βαμβά-Σταματελάτου, Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας, ΤΑ ΝΕΑ, 2012, Α΄ τόμος, σελ. 145., ενώ από το 2011 υπάγεται στο δήμο Κόνιτσας. Εκκλησιαστικά υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης, ενώ διαθέτει τον ιερό ναό της Παναγίας που χρονολογείται κατά τον 16ο αιώνα.Δήμος Κόνιτσας: Βούρμπιανη. Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2011, ο πληθυσμός της ανέρχεται σε 68 κατοίκους.

Ιστορικά στοιχεία

Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, η Βούρμπιανη ήταν γνωστή για τους ντόπιους κτίστες της καθώς και για τους τεχνίτες ξυλογλυπτικής.Ρέα Κακαμπούρα, Ανάμεσα στο αστικό κέντρο και τις τοπικές κοινωνίες - Οι σύλλογοι της επαρχίας Κόνιτσας στην Αθήνα,  Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 1998, σελ. 85. Υποστηρίζεται πως μετά το ξέσπασμα της επανάστασης του 1821, υπό τον φόβο των ληστών και των λεηλασιών, πολλοί κάτοικοι των χωριών του Σαραντάπορου βρήκαν καταφύγιο στη Βούρμπιανη.Ρέα Κακαμπούρα, 1998, σελ. 77. Κατά το β΄ μισό του 19ου η Βούρμπιανη ήταν πληθυσμιακά το δεύτερο μεγαλύτερο χωριό της ευρύτερης περιοχής, μετά την Κόνιτσα, με 384 οικογένειες κατά το 1854 και αντίστοιχα πάνω από 350 οικογένειεςΑναστασίου Ευθυμίου, Η Βούρμπιανη της Ηπείρου. Η ιστορία και λαογραφία της , Ιωάννινα 1987, τόμος Α΄, τεύχος Β΄, σελ. 85. γύρω στο 1870. Τη δεκαετία του 1870 εντάθηκε το μεταναστευτικό ρεύμα προς αναζήτηση εργασίας, με επακόλουθο αρκετοί κάτοικοι να εγκατασταθούν σε περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, της Ελλάδας και της Ρουμανίας.Μιχαήλ Α. Γιόσης (επιμ.), Το ιστορικό της λειτουργίας και δράσεως του συνδέσμου της κοινότητας Βούρμπιανης από το 1883 έως το 1983 , Σύνδεσμος της Κοινότητας Βούρμπιανης, Αθήναι, Ιανουάριος 1983, σελ. 5.

Το 1878, σύμφωνα με αναφορά του γενικού πρόξενου Ιωαννίνων προς τον τότε υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας, Θεόδωρο Δηλιγιάννη, η Βούρμπιανη παρουσιάζεται ως μια από τις βορειότερες περιοχές της Ηπείρου όπου γλωσσικά κυριαρχούσαν τα ελληνικά.Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τόμος ΙΓ΄, Αθήναι 1977, σελ. 388. Το 1883 ιδρύθηκε η Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα που μερίμνησε για την ίδρυση του πρώτου σχολαρχείου της περιοχήςΜιχαήλ Α. Γιόσης (επιμ.), 1983, σελ. 5-7., το οποίο στεγαζόταν σε διώροφο πέτρινο κτίριο και λειτούργησε μέχρι το 1986 ως δημοτικό Σχολείο, γυμνάσιο και οικοτροφείο, ενώ κατά τα τελευταία χρόνια του 19ου αιώνα ιδρύθηκε Παρθεναγωγείο.

Κατά την ύστερη Τουρκοκρατία, υπαγόταν στον καζά ΛεσκοβικίουΜιχάλης Κοκολάκης, Η τουρκική στατιστική της Ηπείρου στο Σαλναμέ του 1895, στο Τετράδια Εργασίας, τεύχος 18, Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών, Αθήνα 2008, σελ. 273., ενώ παράλληλα υπέφερε, όπως και άλλοι οικισμοί της ευρύτερης περιοχής, από εκτεταμένα κρούσματα ληστειών, δολοφονιών και απαγωγών.Νικόλαος Αναστασόπουλος, Κοινωνία και ποινική πραγματικότητα στο νομό Ιωαννίνων την δεκαετία του 1930, Διδακτορική διατριβή, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα 2007, σελ. 57-59. Μετά την προσάρτηση στο ελληνικό κράτος, ο οικισμός αποτέλεσε έδρα στρατιωτικής εποπτείας της μεθορίου.Σύγχρονος Εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη, τόμος 5ος, σελ. 494.

Κατά τις πρώτες ημέρες του Ελληνοϊταλικού πολέμου, η Βούρμπιανη κατελήφθη από τις ιταλικές δυνάμεις αλλά στις 7 Νοεμβρίου του 1940 απελευθερώθηκε από αποσπάσματα της Α΄ Μεραρχίας Πεζικού.ΓΕΣ, Ιστορία Ιππικού - Τεθωρακισμένων, Τυπογραφείο Ελληνικού Στρατού, Αθήνα, Μάρτιος 1995, σελ. 51. Την περίοδο 1941 - 1944 σκοτώθηκαν, επί αλβανικού εδάφους, από τις δυνάμεις Κατοχής τέσσερις κάτοικοι του οικισμού.Αγόρω Τσίου, Ο εμφύλιος πόλεμος στα Μαστοροχώρια και την Αετομηλίτσα της Κόνιτσας , Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Αθήνα 2009, σελ. 39. Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, η Βούρμπιανη απετέλεσε επανειλημμένως πεδίο συγκρούσεων μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών.Δημητρίου Γ. Ζαφειροπούλου, Ο αντισυμμοριακός αγών 1945 - 1949, Αθήναι 1956, σελ. 246.Εφημερίδα Εμπρός, 27 Ιανουαρίου 1948, σελ. 4.Εφημερίδα Εμπρός, 24 Ιουνίου 1948, σελ. 4.Εφημερίδα Εμπρός, 10 Αυγούστου 1948, σελ. 1.

Επιφανείς κάτοικοι

Από τη Βούρμπιανη κατάγονταν ο αξιωματούχος της αυλής του Αλή πασά, Κώστας ΓραμματικόςΜιχαήλ Α. Γιόσης, Κώστας ο Βουρμπιανίτης. Γραμματικός του Αλή Πασά , Αθήνα 2014, σελ. 7., ο ποιητής Τέλλος Άγρας,Η Δωδώνη - Δεκάτομος Μεγάλη Πανηπειρωτική Εγκυκλοπαίδεια, γ΄έκδοσις, Αθήναι 1959 - 1960, σελ. 508. ο οφθαλμίατρος και ευεργέτης Αλέξιος ΤράνταςΗ Δωδώνη, 1959 - 1960, σελ. 476.Σύγχρονος Εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη, συμπλήρωμα, τόμος 23ος, σελ. 1034. και ο στρατιωτικός και πολιτικός Σωκράτης Δημάρατος.Σύγχρονος Εγκυκλοπαιδεία Ελευθερουδάκη, τόμος 8ος, συμπλήρωμα, σελ. 767.

Απογραφές πληθυσμού
Απογραφή1895192819401951196119711981199120012011Πληθυσμός1.779890514640216194232148141Απογραφή 2001, σελ. 144.68

Παραπομπές 

Κατηγορία:Δήμος Κόνιτσας
Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Ιωαννίνων
Κατηγορία:Δήμος Μαστοροχωρίων