Σουζάνα Αντωνακάκη

Η Σουζάνα Αντωνακάκη Attelier 66 The architecture of Dimitris and Suzana Antonakakis, Essay by Liane Lefaivre and Alexander Tzonis  (1935-2020) είναι αρχιτέκτονας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, μέλος του ΔΣ του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών και διετέλεσε πρόεδρος του τμήματος Αρχιτεκτόνων του Τεχνικού Επιμελητηρίου, ιδρυτικό μέλος του αρχιτεκτονικού γραφείου Α66 και Β66, αντεπιστέλλον μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Αρχιτεκτονικής και μέλος της Εθνικής Γραμματείας της UIA.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Η Σουζάνα Κολοκυθά-Αντωνακάκη γεννήθηκε τον Ιούνιο του 1935 στην Αθήνα και σπούδασε στην Αρχιτεκτονική σχολή του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου από το 1954 έως το 1959. Από τότε συνεργάστηκε με τον σύντροφό της Δημήτρη Αντωνακάκη, αναλαμβάνοντας μαζί του τα περισσότερα από τα έργα της.

Ήταν μέλος του ΔΣ του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών (ΣΑΔΑΣ), 1971-1972 και πρόεδρος του τμήματος Αρχιτεκτόνων του Τεχνικού Επιμελητηρίου (1982-84). Ιδρυτικό μέλος του αρχιτεκτονικού γραφείου Α66 (1987) και του Β66 (1991). Αντεπιστέλλον μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Αρχιτεκτονικής (Academie d' Architecture), 1995. Ήταν μέλος της Εθνικής Γραμματείας της UIA. Συμμετείχε σε συνέδρια και συναντήσεις (Κάιρο, Λευκωσία, Μπράιτον, Παρίσι, Βερολίνο, Μόντρεαλ, Σικάγο). Guest Lecturer και ήταν μέλος, μετά από πρόσκληση του καθηγητή Herman Hertzberger, της διδακτικής ομάδας του International Design Seminar 1987 στην Αρχιτεκτονική Σχολή του TU Delft και το 1988 στο Split. Μέλος της Εθνικής Γραμματείας και της Κριτικής Επιτροπής του Europan 1989.

Εργα και κείμενά της έχουν καταχωρηθεί στο International Archive of Women in Architecture (iawa) VP & SU Virginia.  ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Το ιδανικό ελληνικό σπίτι tovima.gr

 Διδακτική δραστηριότητα 
Η διδακτική δραστηριότητα της Σουζάνας (Μαρίας) Κολοκυθά-Αντωνακάκη δεν περιορίστηκε σε συμβατικές ακαδημαϊκές δομές, αλλά διαμορφώθηκε μέσα από ένα ευρύτερο, πολυεπίπεδο πλαίσιο άτυπης εκπαίδευσης, που συνέδεσε τη θεωρητική έρευνα, την αρχιτεκτονική πράξη και τη συνεργατική μάθηση. Αν και δεν υπήρξε μόνιμη καθηγήτρια σε ελληνική σχολή αρχιτεκτονικής, η επιρροή της υπήρξε καθοριστική για περισσότερες από δύο γενιές αρχιτεκτόνων. 

Κεντρικό πεδίο της διδακτικής της παρουσίας αποτέλεσε το εργαστηριακό περιβάλλον του Atelier 66, το οποίο ίδρυσε το 1965 μαζί με τον Δημήτρη Αντωνακάκη και άλλους συνεργάτες. Το γραφείο αυτό λειτούργησε όχι απλώς ως επαγγελματικό εργαστήριο αλλά ως ένα είδος σχολής, όπου οι νέοι αρχιτέκτονες μυούνταν στη σύνθεση μέσα από τη συμμετοχή σε πραγματικά έργα και τη συνεχή ανταλλαγή ιδεών. Η εκπαιδευτική αξία του Atelier 66 έγκειται στη βιωματική εμπειρία της δημιουργίας. Η μάθηση προέκυπτε μέσα από τον διάλογο, τη συνεργασία και την παρατήρηση, περισσότερο παρά μέσα από τυποποιημένες διδασκαλίες. Η Αντωνακάκη, με την εμμονή της στη σχέση τόπου, τυπολογίας και καθημερινότητας, διαμόρφωσε ένα είδος παιδαγωγικής μεθόδου που ισορροπούσε ανάμεσα στη θεωρία και στην πράξη, στην πειθαρχία και στη δημιουργική ελευθερία.

Η διεθνής αναγνώριση της παιδαγωγικής της αντίληψης αποτυπώνεται στις πολυάριθμες προσκλήσεις της σε σεμινάρια και εργαστήρια του εξωτερικού. Ενδεικτικά, το 1987 συμμετείχε ως διδάσκουσα στο διεθνές σεμινάριο σχεδίου INDESEM του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Delft, έπειτα από πρόσκληση του Herman Hertzberger, ενώ το 1988 συμμετείχε σε διδακτική ομάδα στο Πανεπιστήμιο του Split, όπου παρουσίασε τη μεθοδολογία της μέσα από παραδείγματα έργων και θεωρητικών αναφορών. Παράλληλα, έδωσε πλήθος διαλέξεων και εισηγήσεων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, συχνά σε διοργανώσεις που επικεντρώνονταν στη φιλοσοφία της αρχιτεκτονικής και στη σημασία της εκπαίδευσης των νέων αρχιτεκτόνων. Σε διεθνές επίπεδο, διακρίνεται και η συμμετοχή της σε ημερίδες της European Association for Architectural Education, όπου παρουσίασε την ομιλία “Thoughts on Architecture: The Defined and the Interminable”. Οι παρεμβάσεις της, μετρημένες αλλά ουσιαστικές, στόχευαν πάντοτε στη σύνδεση της διδασκαλίας με το πραγματικό πεδίο της αρχιτεκτονικής πράξης.

Η συμβολή της δεν περιορίστηκε σε επίπεδο διδακτικής πράξης, επεκτάθηκε και στη θεσμική διάσταση της αρχιτεκτονικής εκπαίδευσης. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, η Σουζάνα Αντωνακάκη υπηρέτησε ως πρόεδρος του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (1980–1984) και συμμετείχε στην Εθνική Γραμματεία της Διεθνούς Ένωσης Αρχιτεκτόνων (UIA), συμβάλλοντας στη διαμόρφωση εκπαιδευτικών πολιτικών και στην ενίσχυση της δημόσιας παρουσίας της αρχιτεκτονικής. Μέσα από αυτούς τους ρόλους προώθησε την ανάγκη για σύνδεση του επαγγελματικού και του ακαδημαϊκού χώρου, επιχειρώντας να θεσμοθετήσει μια διαρκή παιδαγωγική συνομιλία μεταξύ θεωρίας και πράξης.

Η διδακτική επιρροή της Αντωνακάκη, επομένως, δεν περιορίστηκε σε έναν στενό ακαδημαϊκό κύκλο, αλλά εκφράστηκε μέσω της πράξης, της συνεργασίας και της συμμετοχής. Η προσέγγισή της ανέδειξε το αρχιτεκτονικό εργαστήριο ως τόπο μάθησης και καλλιέργειας συλλογικής σκέψης, ενώ το έργο της εξακολουθεί να λειτουργεί ως παράδειγμα μιας εκπαίδευσης που βασίζεται στην εμπειρία, τη μεθοδολογία και τον σεβασμό προς τον τόπο.

 Αρχιτεκτονικό ύφος 
Η Σουζάνα Αντωνακάκη προέρχεται από μια γενιά αρχιτεκτόνων που ήταν μάρτυρες των σημαντικών έργων του Άρη Κωνσταντινίδη και παρακολούθησε μαθήματα από τον μαθητή και φίλο του Ludwig Mies van der Rohe James Speyer. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως στα έργα της, ιδίως τα πρώτα, φαίνεται αρκετά καθαρά η επιρροή των δύο αυτών μεγάλων αρχιτεκτόνων.

Το έργο της, σε συνεργασία πάντα με τον σύντροφό της Δημήτρη Αντωνακάκη, αποτελεί ένα συγκερασμό ελληνικού και ξένου μοντερνισμού, παράδοσης και νεωτερικότητας. Μεγάλη σημασία στα έργα της έχουν οι έννοιες και τα εργαλεία του κάναβου και της πορείας-μονοπατιού όπως σημειώθηκε από τους Αλέξανδρο Τζώνη και Liane Lefaivre το 1981, όταν συνέδεσαν την αρχιτεκτονική της με το ρεύμα του κριτικού τοπικισμού.Στέλιος Γιαμαρέλος (2022). Resisting Postmodern Architecture: Critical Regionalism before Globalisation, London: UCL Press. DOI: https://doi.org/10.14324/111.9781800081338 Τον κάναβο χρησιμοποιεί τόσο στα κατασκευαστικά στοιχεία ενός κτιρίου, υποστυλώματα, δοκάρια, όσο και στην οργάνωση λειτουργικών ζωνών, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως υποτάσσει όλο το κτίσμα σε αυτόν. Το μονοπάτι από την άλλη χρησιμοποιείται και αυτό ως μέσο οργάνωσης των λειτουργιών, όχι όμως με την στενή έννοια του διαδρόμου που συνδέει δύο γειτονικούς χώρους, αλλά ως στοιχείο πολιτισμικό που μεταφέρεται από τις συνδέσεις των πόλεων σε μικρογραφία μέσα στον μικρόκοσμο του εκάστοτε συγκροτήματος, σπιτιού ή διαμερίσματος. Τα δύο αυτά βασικά στοιχεία συνδυάζονται αρμονικά, διαμορφώνοντας μια σαφή αρχιτεκτονική γλώσσα με στοιχεία παράδοσης και μνήμης.Σουζάνα Αντωνακάκη (2023). Αρχιτεκτονική ποιητική: Κείμενα 1959-2019, επιμ. Στέλιος Γιαμαρέλος, Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης και Σουζάνα Αντωνακάκη (2010). Κατώφλια: 100 + 7 χωρογραφήματα, Αθήνα: futura

 Οι πνευματικές επιρροές της Σουζάνας Αντωνακάκη 
Η Σουζάνα Αντωνακάκη χαρακτηρίστηκε από τους συναδέλφους και μελετητές της ως ένα ανήσυχο πνεύμα  και μια πολυδιάστατη προσωπικότητα που κατέφευγε διαρκώς στην εξερεύνηση πολλών πεδίων πέραν της αρχιτεκτονικής, κυρίως μέσω της ανάγνωσης. Πάντοτε όμως υπό το πρίσμα της αρχιτεκτονικής της ματιάς, επιδίωκε να ανακαλύψει τη συσχέτιση του κλάδου της με άλλους τομείς και να αντλήσει από αυτούς έμπνευση. Ανάμεσά τους συγκαταλέγονται η λογοτεχνία, οι καλές τέχνες, η φιλοσοφία, η φιλολογία, ο κινηματογράφος, το θέατρο, η μουσική και, φυσικά, η ποίηση. Για παράδειγμα, στο κείμενο της για την Διεθνή Συνάντηση Αρχιτεκτονικής στους Δελφούς τον Σεπτέμβριο του 1988, χρησιμοποιεί στίχο του Beaudelaire για την ζωγραφική, για να θέσει ένα στοχαστικό ερώτημα στο αρχιτεκτονικό ακροατήριο της, για την σχέση των οικοδομημάτων με τον χρόνο και την “μεταμόρφωση του ‘τοπικού’ σε ‘παγκόσμιο’” μέσω αυτού.

Στις πλούσιες βιβλιογραφικές της πηγές ξεχωρίζουν ακόμη, για την αρχιτεκτονική και τη θεωρία, ο Le Corbusier, του οποίου το βιβλίο «Συζήτηση με τους φοιτητές της αρχιτεκτονικής» μετέφρασε η ίδια στα ελληνικά, ο Martin Heidegger με το έργο «Ποιητικά κατοικεί ο άνθρωπος...» και ο Gaston Bachelard με το βιβλίο «Η ποιητική του χώρου», από τα οποία άντλησε σκέψεις για την έννοια του «κατοικείν» και την ονειρική διάσταση της αρχιτεκτονικής. Ιδιαίτερη θέση στις αναζητήσεις της κατείχε και ο Bertolt Brecht με το έργο «Μικρό όργανο για το θέατρο», όπου πραγματεύεται την έννοια της «ανοικείωσης», καθώς και οι Paul Valéry και Italo Calvino από τον χώρο της λογοτεχνίας και της ποίησης, με τα έργα «Ευπαλινός ή ο αρχιτέκτων» και «Έξι προτάσεις για την επόμενη χιλιετία» αντίστοιχα, να τη συνοδεύουν στις δικές της θεωρίες για την “ποιητική ματιά” και “διττή χρονικότητα” των αρχιτεκτονικών έργων.

Όπως εξήγησε και η ίδια σε συνέντευξή της το 2013, λέγοντας «Διαβάζω για να πάρω φόρα», και όπως σημείωσε ο Δημήτρης Φατούρος, το διάβασμα για εκείνη δεν ήταν ένα παθητικό χόμπι, αλλά μια πνευματική ώθηση προς τη δημιουργία και μια πηγή άντλησης λέξεων-κλειδιών για την ακριβή τεκμηρίωση των αρχιτεκτονικών της θεωριών.

Επιπλέον, σημαντικές ακαδημαικές επιρροές αποτέλεσαν οι καθηγητές της, ο Δημήτρης Πικιώνης, ο Παναγιώτης Μιχελής, ο Νικόλαος Χατζηκυριάκος-Γκίκας και ο James Speyer που τέλεσαι ως επισκέπτης καθηγητής στο ΕΜΠ μεταξύ 1958 – 1961 και επέβλεψε την διπλωματική της εργασία, όπως ακόμη ο υπερρεαλιστής ζωγράφος-ποιητής Νίκος Εγγονόπουλος και ο αρχιτέκτονας Δημήτρης Φατούρος.  Τέλος, βιωματικές επιρροές της εποχής της ήταν το έργο του Άρη Κωνσταντινίδη που πρέσβευε την παράδοση της ελληνικής ανώνυμης αρχιτεκτονικής και το τοπικό πνεύμα, ο σύζυγος της Δημήτρης Αντωνακάκης μέσα από το μακροχρόνιο κοινό τους αρχιτεκτονικό έργο και οι στενοί τους συνεργάτες στο αρχιτεκτονικό τους γραφείο Ατελιέ 66. 

 Σημαντικότερα αρχιτεκτονικά έργα 
 Συγκρότημα κατοικιών των μεταλλείων Μπάρλου στο Δίστομο Βοιωτίας, 1965
 Αρχαιολογικό μουσείο της Χίου, 1965
 Ξενοδοχειακό συγκρότημα Ερμιόνης, 1965
 Κατοικία διακοπών στο Πόρτο Χέλι, 1967
 Κατοικία στο Παλαιό Φάληρο, 1967
 Πολυκατοικία στη Εμμανουήλ Μπενάκη, 1973
 Εξοχική κατοικία στα Σπάτα, 1974
 Κατοικία στη Μοντεβάρδια Χανίων, 1975
 Κατοικία διακοπών και ατελιέ στον Οξύλινθο Ευβοίας, 1977
 Πολυκατοικία στην περιοχή της Ακρόπολης, 1978
 Lyttos Hotel στην Κρήτη, 1979
 Μονοκατοικία Καραγεωργίου στην Ύδρα, 1980
 Φοιτητική εστία στα Λαγκάδια, 1980
 Συγκρότημα 220 κατοικιών στην Κομοτηνή, 1981
 Σπίτι στην Πέρδικα της Αίγινας, 1981
 Φιλοσοφική Σχολή Κρήτης, 1981
 Πολυτεχνείο Κρήτης, 1982
 Νοσοκομείο Σητείας, 1982
 Κατοικία στη Σίφνο, 1984
 Κατοικία στην Κάτω Μυρτιά της Νέας Πεντέλης, 1987
 Πολυκατοικία στην Αμαλιάδα, 1988
 Κέντρο Λαϊκής Τέχνης Ιωαννίνων, 1989
 Κατοικία στη Νέα Κηφισιά, 1990
 Νέο Μουσείο της Ακρόπολης 1 (Συμμετοχή σε διαγωνισμό), 1990
 Στούντιο ζωγράφου στην Πέρδικα της Αίγινας, 1990
 Κατοικία στην Κηφισιά, 1993
 Θέατρο στο δάσος στη Θεσσαλονίκη, 1996
 Δύο κατοικίες στο Ηράκλειο Κρήτης, 1997
 Ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας, 1997
 Είσοδος εγκαταστάσεων πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 1997
 Σιδηροδρομικός σταθμός Καλλιθέας, 2002
 Κατοικία Γορουγιάννη στην Παύλιανη, 2003
 Ανάπλαση πλατείας Κολωνακίου, 2003
 Σιδηροδρομικός σταθμός Άνω Πατησίων, 2003
 Βιβλιοθήκη της Σχολής Καλών Τεχνών, 2005
 Κτίριο γραφείων στο Ηράκλειο Κρήτης, 2005

 Κατοικία στα Ιωάννινα 
Η Κατοικία στα Ιωάννινα είναι έργο του αρχιτεκτονικού γραφείου Atelier 66, με μελέτη των αρχιτεκτόνων Σουζάνας και Δημήτρη Αντωνακάκη. Ολοκληρώθηκε το 2012 και αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα της ώριμης φάσης του έργου τους. Το οικόπεδο έχει έκταση 1.040 m², ενώ η συνολική επιφάνεια της κατοικίας ανέρχεται περίπου στα 270 m².

Σχεδιασμός και χωρική οργάνωση

Η σύνθεση αναπτύσσεται σε πολλαπλά επίπεδα, με στόχο τη διαφοροποίηση των λειτουργικών ζωνών και την ενοποίηση των εσωτερικών χώρων με το φυσικό περιβάλλον. Η είσοδος οδηγεί σε χώρο υποδοχής που επικοινωνεί οπτικά και λειτουργικά με τον κήπο, ενώ το καθιστικό και η τραπεζαρία οργανώνονται σε άμεση σχέση με τον υπαίθριο χώρο. Οι κυκλοφορίες σχεδιάζονται ως συνεχείς διαδρομές που αποκαλύπτουν σταδιακά το εσωτερικό, ενισχύοντας την εμπειρία της κίνησης μέσα στο κτίριο. 

Η τοποθέτηση της κατοικίας στο οικόπεδο λαμβάνει υπόψη τον προσανατολισμό και τη φυσική κλίση του εδάφους. Τα ανοίγματα κατευθύνονται προς τον ορίζοντα των Ιωαννίνων, εξασφαλίζοντας φωτισμό και θέα, ενώ οι πιο «κλειστές» όψεις ενισχύουν την ιδιωτικότητα. 

Υλικά και φωτισμός

Η δομική οργάνωση εκφράζεται μέσα από την καθαρότητα των φερόντων στοιχείων και την προβολή της υλικότητας. Οι εμφανείς επιφάνειες, οι επενδύσεις και οι τοίχοι από φυσικά ή επιχρισμένα υλικά συνθέτουν μια χειροποίητη αισθητική, σύμφωνη με την παράδοση του γραφείου. Ο φυσικός φωτισμός αξιοποιείται μέσα από μεγάλα ανοίγματα και ενδιάμεσες ζώνες σκίασης, ενώ ο τεχνητός φωτισμός οργανώνεται σε στρώσεις ώστε να αναδεικνύει τη δομή του χώρου. 

Εσωτερικό–εξωτερικό και σχέση με το τοπίο 

Η κατοικία χαρακτηρίζεται από την παρουσία ενδιάμεσων χώρων – όπως στοές, βεράντες και ημιυπαίθριες αυλές – που λειτουργούν ως μεταβατικές περιοχές μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού. Η σχέση με το τοπίο ενισχύεται μέσα από τη διαβάθμιση αυτών των χώρων και την οπτική συνέχεια του εσωτερικού με το φυσικό περιβάλλον. Ο κλιματικός σχεδιασμός βασίζεται στον προσανατολισμό, τον φυσικό αερισμό και τη χρήση σκιαστικών επιφανειών, ώστε να εξασφαλίζεται θερμική άνεση όλο τον χρόνο.

 Κατοικία και Εργαστήριο στον Οξύλιθο ΙΙ 
Η Κατοικία και Εργαστήριο στον Οξύλιθο ΙΙ είναι έργο του αρχιτεκτονικού γραφείου Atelier 66, με μελέτη των αρχιτεκτόνων Σουζάνας και Δημήτρη Αντωνακάκη. Ολοκληρώθηκε το 1977 και εντάσσεται στην πρώιμη φάση του έργου τους, όπου η αρχιτεκτονική τους προσέγγιση συνδυάζει τη σύγχρονη γραφή με την τοπική παράδοση. Το οικόπεδο βρίσκεται στην περιοχή Οξύλιθος της Εύβοιας, σε υψόμετρο με πανοραμική θέα προς τη γύρω πεδιάδα και τη θάλασσα, εκτεθειμένο στους ισχυρούς ανέμους της περιοχής. 

Σχεδιασμός και χωρική οργάνωση 

Η σύνθεση του κτιρίου βασίζεται σε απλούς γεωμετρικούς όγκους και έντονη γραμμικότητα. Οι χώροι οργανώνονται γύρω από έναν κεντρικό άξονα, ο οποίος συνδέει τις λειτουργίες της κατοικίας με αυτές του εργαστηρίου. Τα υπαίθρια στοιχεία, όπως αυλές και στεγασμένα αίθρια, δημιουργούν μεταβατικές ζώνες που προστατεύουν από τον ήλιο και τον άνεμο, ενώ παράλληλα ενισχύουν τη σχέση του κτιρίου με το φυσικό τοπίο. Η χωροθέτηση των ανοιγμάτων έχει ως στόχο την αξιοποίηση της θέας και του φυσικού φωτισμού, διατηρώντας ταυτόχρονα την ιδιωτικότητα των εσωτερικών χώρων. 

Υλικά και φωτισμός 

Η κατασκευή αξιοποιεί τοπικά υλικά, όπως πέτρα και σοβά, τα οποία ενισχύουν την ενσωμάτωση του κτιρίου στο περιβάλλον. Η υλικότητα των επιφανειών συνδυάζει χειροποίητη αισθητική με λειτουργική αυστηρότητα, αναδεικνύοντας τη δομή του κτιρίου. Ο φυσικός φωτισμός αξιοποιείται μέσω μεγάλων ανοιγμάτων και στοών, ενώ η σκίαση διαμορφώνεται με ενδιάμεσες ζώνες που εξασφαλίζουν άνεση καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. 

Εσωτερικό–εξωτερικό και σχέση με το τοπίο 

Η κατοικία και το εργαστήριο διαρθρώνονται σε σχέση με το τοπίο μέσω ημιυπαίθριων χώρων, στοών και βεραντών που λειτουργούν ως ενδιάμεσες ζώνες μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού. Η «κριτική περιφερειακότητα», χαρακτηριστικό στοιχείο της προσέγγισης των Αντωνακάκη, εκφράζεται μέσα από την ευαισθησία στην κλίμακα, τον προσανατολισμό και τις καιρικές συνθήκες, δημιουργώντας έναν χώρο που συνδυάζει λειτουργικότητα και αισθητική ένταξη στο περιβάλλον. 

Πολιτισμική και αρχιτεκτονική σημασία 

Το έργο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της αρχιτεκτονικής των Αντωνακάκη στη δεκαετία του 1970, αναδεικνύοντας τη σύνθεση σύγχρονης αρχιτεκτονικής με στοιχεία τοπικής παράδοσης και φυσικού περιβάλλοντος. Η κατοικία και το εργαστήριο στον Οξύλιθο ΙΙ συνιστούν μια μελέτη του τρόπου με τον οποίο η σύγχρονη αρχιτεκτονική μπορεί να ενσωματωθεί στο τοπίο, προσαρμοζόμενη στις κλιματικές και τοπογραφικές ιδιαιτερότητες. 

 Η κληρονομιά και το αρχιτεκτονικό της αποτύπωμα 
Η Σουζάνα Αντωνακάκη υπήρξε σημαντική μορφή της σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής. Το έργο και η σκέψη της άφησαν έντονο αποτύπωμα, καθώς συνδύαζε τη μοντέρνα αρχιτεκτονική με τα στοιχεία και το πνεύμα του ελληνικού τόπου. Δεν ενδιαφερόταν απλώς να αναπαράγει την παράδοση, αλλά να τη μελετήσει και να αντλήσει από αυτήν αρχές για σύγχρονο σχεδιασμό.

Η Αντωνακάκη έδινε μεγάλη σημασία στον τόπο, τα υλικά, το φως και το κλίμα. Η χρήση φυσικών υλικών, όπως πέτρα και ξύλο, είχε στόχο να κάνει τα κτίρια να εντάσσονται αρμονικά στο περιβάλλον τους και να δημιουργούν αίσθηση συνέχειας με την τοπική παράδοση.

Η συμβολή της δεν περιορίζεται στα κτίρια, αλλά επεκτείνεται και στη διδασκαλία και τη συμμετοχή σε θεσμούς της αρχιτεκτονικής. Επηρέασε νέους αρχιτέκτονες με τη θεωρητική της σκέψη και τη στάση της απέναντι στο σχεδιασμό. Επιπλέον, η παρουσία της ως γυναίκας με ενεργή συμμετοχή στο επάγγελμα αποτέλεσε πρότυπο για τις επόμενες γενιές.

Συνολικά, η κληρονομιά της Αντωνακάκη έγκειται στην έννοια ότι η αρχιτεκτονική πρέπει να συνδέεται με τον τόπο αλλά και να παραμένει δημιουργική και σύγχρονη. Τα έργα της δείχνουν ότι σεβασμός στην παράδοση και καινοτομία μπορούν να συνυπάρχουν, παράγοντας κτίρια με ταυτότητα, λειτουργικότητα και διάρκεια.

 Βραβεία, Διακρίσεις και Τιμητικές Αναφορές 
Το ατομικό και συλλογικό αρχιτεκτονικό έργο της Σουζάνας Αντωνακάκη, στο πλαίσιο του Ατελιέ 66, απέσπασε πολυάριθμα βραβεία σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς στην Ελλάδα, καθώς και διεθνή αναγνώριση μέσω συμμετοχών σε εκθέσεις και τιμητικών αναφορών σε ξένες βιβλιογραφίες. 

Για παράδειγμα, το 1980 αναφέρεται ως αρχιτέκτων στο βιβλίο Contemporary Architects (Macmillan Publishers), ενώ το 1987 το όνομά της περιλαμβάνεται και στη δεύτερη έκδοση του ίδιου έργου.  Επιπλέον, το έργο του Ατελιέ 66 εντάχθηκε στη διεθνή συζήτηση για τον κριτικό τοπικισμό μέσα από τα κείμενα των Tzonis & Lefaivre και Kenneth Frampton, γεγονός που οδήγησε σε διεθνείς παρουσιάσεις και προσκλήσεις. 

Αναφορές σε έργα τους περιλαμβάνονται επίσης σε διεθνή βιβλία, όπως το Key Urban Housing of the Twentieth Century: Plans, Sections and Elevations της Hilary French, το 1000 x Landscape Architecture της Sibylle Kramer και το L’Architecture au futur depuis 1889 του Jean-Louis Cohen. Παράλληλα, έργα του γραφείου έχουν παρουσιαστεί στον διεθνή αρχιτεκτονικό τύπο, σε περιοδικά όπως Möbel Interior Design, Architektur und Wohnen, Wohnen TABK, 9H, Contemporary Architecture, Carré Bleu, Faces, Bauform, Architektur & Bauform, Werk, Bauen + Wohnen, OASE 103 και άλλα. 

Η λίστα των εκθέσεων είναι εξίσου εκτενής: παρουσιάσεις πραγματοποιήθηκαν σε πανεπιστήμια όπως το Technische Hogeschool Delft (1982), το AA School of Architecture στο Λονδίνο (1982), το Université de Genève (1989) και το MIT στη Βοστώνη (1997), ενώ η τελευταία έκθεση πραγματοποιήθηκε το 2014 στο Hôtel des Arts στην Τουλόν της Γαλλίας, όπου τα έργα τους εκτέθηκαν δίπλα σε εκείνα των Le Corbusier και Pierre Jeanneret. 

Συνολικά, το Ατελιέ 66 απέσπασε 47 διακρίσεις σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, εκ των οποίων 19 πρώτες και 13 δεύτερες θέσεις. Στα επαγγελματικά επιτεύγματα της Σουζάνας Αντωνακάκη περιλαμβάνονται επίσης:

 η διάκρισή της στη Διεθνή Έκθεση Αρχιτεκτονικής της Σόφιας (1985), 

 το Βραβείο «Άρης Κωνσταντινίδης» για το έργο «Δύο κατοικίες στο Ηράκλειο Κρήτης» από τον ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ (2012), 

 το Βραβείο Καλύτερης Νέας Αρχιτεκτονικής σε Υφιστάμενο Κτήριο από τη Διεθνή Κριτική 

Επιτροπή των Βραβείων Ελληνικής Αρχιτεκτονικής (2020) για το έργο στο Ωδείο Αθηνών. 

Επιπλέον, το 2000 το Ατελιέ 66 έλαβε έπαινο στον Διεθνή Διαγωνισμό για το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης, κατατασσόμενο στους φιναλίστ. Το 1991, η Σουζάνα Αντωνακάκη, μαζί με τους Δ. Αντωνακάκη, Ν. Βαλσαμάκη και Α. Τομπάζη, εκπροσώπησαν την Ελληνική Αρχιτεκτονική Δημοσίων Κτιρίων στην 5η Biennale Αρχιτεκτονικής της Βενετίας.

Ιδιαίτερα σημαντικές είναι και οι επιστημονικές διακρίσεις της, που αναδεικνύουν τη βαθιά της σύνδεση με τον αρχιτεκτονικό χώρο. Το 1995 εκλέχθηκε αντεπιστέλλον μέλος της Académie d’Architecture (Γαλλία), το 2007 ανακηρύχθηκε Επίτιμη Διδάκτωρ τουΑριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, και το 2016 έλαβε τον τίτλο της Επίτιμης Διδάκτορος του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Έλληνες αρχιτέκτονες