Εβδομήκοντα Απόστολοι

Εβδομήκοντα Απόστολοι κατά την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία, ή Εβδομήκοντα Μαθητές κατά την Δυτική Εκκλησία φέρονται στην Χριστιανική Θρησκεία και παράδοση οι επιπλέον των Δώδεκα Αποστόλων, εβδομήντα μαθητές - Απόστολοι που επέλεξε ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός, όπως αναφέρει ο Ευαγγελιστής Λουκάς (Κεφ.ι' 1-16).

 Γενικά 

Οι Εβδομήκοντα αυτοί μαθητές, σύμφωνα με τη σχετική ευαγγελική περικοπή, μετά την εκλογή τους, που χρονολογικά αναφέρεται να συνέβη μετά την ευλογία των πέντε άρτων, λαμβάνοντας σχετικές οδηγίες από τον Ιησού Χριστό ανέλαβαν αποστολικό έργο μεταβαίνοντας σε διάφορους τόπους προετοιμάζοντας τους λαούς στο νέο κήρυγμα της αγάπης, της σωτηρίας των ανθρώπων και της Βασιλείας των Ουρανών, καλούμενοι εξ αυτού και «Θεοκήρυκες». 
Σ΄ αυτούς με την πάροδο του χρόνου προστέθηκαν και άλλοι που επιλέχθηκαν από τους πρώτους Δώδεκα Αποστόλους όπου και αυτοί κήρυτταν το ιερό Ευαγγέλιο, ή ακολουθώντας τους πρώτους Αποστόλους, βοηθούσαν αυτούς στο έργο τους. Έτσι γρήγορα ο αριθμός αυξήθηκε πέραν των εβδομήκοντα, πλην όμως χάρη σεβασμού του αριθμού των επιλεγέντων από τον Ιησού Χριστό, όπως σημειώνει ο ιερός Θεοφύλακτος, παρέμεινε η ονομασία τους εβδομήκοντα. 
Στους Εβδομήκοντα Αποστόλους περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων ο Ιάκωβος ο αδελφόθεος, οι Ευαγγελιστές Λουκάς και Μάρκος, οι επτά διάκονοι και άλλοι όπως ο Απόστολος Ματθίας που συναριθμήθηκε στους Δώδεκα Αποστόλους, μετά την αυτοχειρία του Ιούδα.

Ο Άγιος Κύριλλος Α΄ Αλεξανδρείας (περ. 378 - περ. 444) επίσκοπος Αλεξανδρείας μεταξύ των ετών 412 και 444, επιχείρησε μια γλαφυρή αλληγορία των Εβδομήκοντα Αποστόλων με τα εβδομήντα στελέχη που έφεραν οι φοίνικες στην περιοχή Αιλείμ δηλώνοντας την ανάπτυξη - αύξησή τους: 
«Αναβαίνοντες εις τελειοτέραν σύνεσιν και εις αύξησιν ανατρέχοντες την πνευματικήν .., τα εβδομήκοντα των φοινίκων στελέχη ευρήσομεν τους αναδειχθέντας δηλονότι παρά Χριστου Μαθητάς, και ευ γε δη σφόδρα, φοίνιξι γαρ παρεικάζονται οι μετά τους Δώδεκα όντες τον αριθμόν Εβδομήκοντα. Θαυμάζομεν δε τους Εβδομήκοντα και οιονεί φοίνικας αυτούς  είναι φαμεν, ευκάρδιον δε το φυτόν, εύριζον τε και εύκαρπον, και αεί τοις ύδασιν εντεθηλός, τοιούτους δε και τους Αγίους είναι φαμεν. Καθαρός μεν γαρ ο νους αυτοίς, βεβηκώς τε και εύκαρπος, και τοις νοητοίς ύδασιν εντρυφάν ειωθώς».

 Οι Εβδομήκοντα 
Τα ονόματα των Εβδομήκοντα Αποστόλων είναι: 

 ΌνομαΠαρατηρήσειςΕορτασμός1Άγαβος Προφήτης, προφήτεψε τη σύλληψη του Παύλου και το μεγάλο λιμό στην Ιερουσαλήμ8 Απριλίου 2 Ακύλας  Μαθητής του Αποστόλου Παύλου13 Φεβρουαρίου14 Ιουλίου 3 Αμπλίας Επίσκοπος Διοσπόλεως, τοποθετημένος από τον Απόστολο Αντρέα31 Οκτωβρίου 4 Ανανίας Μαθητής του Ιησού, Επίσκοπος Δαμασκού1 Οκτωβρίου 5 Ανδρόνικος Επίσκοπος Παννονίας17 Μαΐου30 Ιουλίου22 Φεβρουαρίου (ανακομιδή λειψάνων) 6 Απελλής Επίσκοπος Σμύρνης10 Σεπτεμβρίου  7 Απελλής Επίσκοπος Ηράκλειας31 Οκτωβρίου 8 Απολλώ(ς) Επίσκοπος Καισαρείας8 Δεκεμβρίου 9 Απφία(ς) (ή Απφίων) Προφανώς γυναίκα, φέρεται ως σύζυγος του Φιλήμονα19 Φεβρουαρίου22 Νοεμβρίου 10 Αρίσταρχος Επίσκοπος Απάμειας14 Απριλίου27 Σεπτεμβρίου 11 Αριστόβουλος Επίσκοπος Βρετανίας,αδελφός του Αποστόλου Βαρνάβα15 Μαρτίου31 Οκτωβρίου 12 Αρτεμάς Επίσκοπος Λύστρων Μικράς Ασίας30 Οκτωβρίου 13Άρχιππος Μαθητής του Απόστολου Παύλου19 Φεβρουαρίου22 Νοεμβρίου 14 Ασύγκριτος Επίσκοπος Υρκανίας8 Απριλίου30 Οκτωβρίου 15 Αχαϊκός Μαθητής του Απόστολου Παύλου15 Ιουνίου 16 Βαρνάβας (ή Ιωσής) Ιδρυτής της Εκκλησίας της Κύπρου11 Ιουνίου 17 Γάιος Επίσκοπος Εφέσου5 Νοεμβρίου 18 Επαινετός Επίσκοπος Καρθαγένης30 Ιουλίου 19 Επαφρόδιτος (ή Επαφράς) Επίσκοπος Κολοφώνος ή Κολώνης ή Αδράκης8 Δεκεμβρίου 20Έραστος Επίσκοπος Πανεάδος10 Νοεμβρίου 21 Ερμάς (Ερμής)  Επίσκοπος Φιλίππων ή Φιλιππουπόλεως8 Μαρτίου5 Νοεμβρίου  Ερμής (Ερμάς) Επίσκοπος Δαλματίας8 Απριλίου 22 Εύβουλος Μαθητής του Απόστολου Παύλου28 Φεβρουαρίου 23 Εύοδος Επίσκοπος Αντιόχειας,διάδοχος του Αποστόλου Πέτρου7 Σεπτεμβρίου 24 Ζακχαίος Μαθητής του Ιησού (κληθείς)20 Απριλίου 25 Ζηνάς (ή Ζήνων) Επίσκοπος Διοσπόλεως27 Σεπτεμβρίου 26 Ηρωδίων και Ροδίων (ή Ρόδιος) Επίσκοπος Νέων Πατρών ή Επίσκοπος Ταρσού28 Μαρτίου8 Απριλίου10 Νοεμβρίου 27 Ιάκωβος ο αδελφόθεος Αδελφός του Ιησού και γιος του Ιωσήφ23 ΟκτωβρίουΚυριακή μετά του Χριστού γεννήσεως 28 Ιάσων Επίσκοπος Ταρσού29 Απριλίου 29 [Ιούδας (ο Ιακώβου) ή Θαδδαίος ή Λεββαίος] [Αδελφός του Ιησού][19 Ιουνίου][21 Αυγούστου] 30Ιουνία Πρόκειται μάλον για άντρα απόστολο, ο οποίος αναφέρεται στη Προς Ρωμαίους επιστολή 16:7, και ο οποίος στο Συναξάριο αναφέρεται ως γυναίκα, ενώ σε κώδικες αναγράφεται σωστάΟι Εβδομήκοντα Απόστολοι και ο Ευαγγελιστής ΛουκάςΟρθόδοξος Συναξαριστής17 Μαΐου22 Φεβρουαρίου (ανακομιδή λειψάνων) 31 Ιούστος (ή Ιωσήφ ή Βαρσάββας ή Ιησούς ή Ιωσής) Επίσκοπος Ελευθερουπόλεως, αδελφόθεος30 Οκτωβρίου 32 Καίσαρ Επίσκοπος Κορώνης8 Δεκεμβρίου 33 Κάρπος Επίσκοπος Βερόης ή Βεροίας26 Μαΐου 34 Κηφάς Θεωρείται ότι είναι αυτός που αναφέρεται στην Προς Κορινθίους Α΄ 15:58 Δεκεμβρίου 35 Κλεόπας Επίσκοπος Ιεροσολύμων30 Οκτωβρίου 36 Κλήμης Επίσκοπος Σαρδέων ή Σαρδικής10 Σεπτεμβρίου 37 Κοδράτος Επίσκοπος Αθηνών21 Σεπτεμβρίου 38 Κουάρτος Επίσκοπος Βηρυτού10 Νοεμβρίου 39 Κρήσκης Επίσκοπος Καρχηδόνος Γαλατίας30 Ιουλίου 40 Λίνος Επίσκοπος Ρώμης5 Νοεμβρίου 41 [Λουκάς (ή Λούκιος)] Επίσκοπος Λαοδικείας 10 Σεπτεμβρίου  [Λούκιος ο Κυρρηναίος] [Επίσκοπος Λαοδικείας]18 Σεπτεμβρίου  Λουκάς Συγγραφέας του ομώνυμου Ευαγγελίου18 Οκτωβρίου 42 [Μάρκος] Επίσκοπος Απολλωνιάδος, ανιψιός του Βαρνάβα30 Οκτωβρίου  [Μάρκος (ο και Ιωάννης)] Επίσκοπος Βύβλου27 Σεπτεμβρίου  Μάρκος Συγγραφέας του ομώνυμου Ευαγγελίου25 Απριλίου 43 Ματθίας Μαθητής του Ιησού. Περιλαμβάνεται και στους Δώδεκα Αποστόλους9 Αυγούστου 44 Νάρκισσος Επίσκοπος Αθηνών31 Οκτωβρίου 45 Νικάνωρ Διάκονος από τους Επτά Διακόνους28 Ιουλίου 46 Νυμφάς Μαθητής του Απόστολου Παύλου28 Φεβρουαρίου 47 Ολυμπάς Μαθητής του Απόστολου Παύλου10 Νοεμβρίου 48 Ονήσιμος Μαθητής του Απόστολου Παύλου15 Φεβρουαρίου22 Νοεμβρίου 49 Ονησιφόρος Επίσκοπος Κολοφώνος7 Σεπτεμβρίου8 Δεκεμβρίου 50 Ουρβανός Επίσκοπος Μακεδονίας, τοποθετημένος από τον Απόστολο Αντρέα31 Οκτωβρίου 51 Παρμενάς Διάκονος από τους Επτά Διακόνους28 Ιουλίου 52 Πατροβάς Επίσκοπος Ποτιόλων5 Νοεμβρίου53 Πούδης Μαθητής του Αποστόλου Παύλου14 Απριλίου 54 Πρίσκιλλα Σύζυγος του Ακύλα13 Φεβρουαρίου 55 Πρόχορος Διάκονος από τους Επτά Διακόνους28 Ιουλίου 56 Ρούφος Επίσκοπος Θηβών8 Απριλίου 57 Σίλας Επίσκοπος Κορίνθου30 Ιουλίου 58 Σιλουανός Επίσκοπος Θεσσαλονίκης8 Απριλίου30 Ιουλίου 59 [ Συμεών ή Σίμων (ή Κλεόπας)]Συναξαριστής "Σίμων ο και Συμεών ονομαζόμενος και Kλεόπας" Επίσκοπος Θεσσαλονίκης, αδελφόθεος27 Απριλίου 60 Στάχυς Επίσκοπος ΒυζαντίουΤοποθετημένος από τον Απόστολο Αντρέα31 Οκτωβρίου 61 Στεφανάς Μαθητής του Απόστολου Παύλου15 Ιουνίου 62 Στέφανος  Πρωτομάρτυρας και Αρχιδιάκονος27 Δεκεμβρίου2 Αυγούστου (ανακομιδή λειψάνων)15 Σεπτεμβρίου (ανακομιδή λειψάνων) 63 Σωσθένης Επίσκοπος Κολοφώνος8 Δεκεμβρίου(4 Δεκεμβρίου) 64 Σωσίπατρος Επίσκοπος Ικονίου29 Απριλίου10 Νοεμβρίου 65 Τέρτιος Επίσκοπος Ικονίου30 Οκτωβρίου10 Νοεμβρίου 66 Τιμόθεος Επίσκοπος Εφέσου22 Ιανουαρίου 67 Τίμων Διάκονος από τους Επτά Διακόνους28 Ιουλίου 68 Τίτος Επίσκοπος Γορτύνης25 Αυγούστου 69 Τρόφιμος Μαθητής του Απόστολου Παύλου14 Απριλίου 70 Τυχικός Επίσκοπος Χαλκηδόνος ή Κολοφώνος 8 Δεκεμβρίου 71 Φιλήμων Επίσκοπος Γάζης  19 Φεβρουαρίου22 Νοεμβρίου 72 Φίλιππος Διάκονος από τους Επτά Διακόνους11 Οκτωβρίου 73 Φιλόλογος Επίσκοπος Σινώπης, τοποθετημένος από τον Απόστολο Ανδρέα5 Νοεμβρίου 74 Φλέγων Επίσκοπος Μαραθώνα8 Απριλίου 75 Φουρτουνάτος Μαθητής του Αποστόλου Παύλου15 Ιουνίου

 Εορτολόγιο 
Τη Σύναξη των Αγίων Ενδόξων Εβδομήκοντα Αποστόλων εορτάζει τόσο η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία όσο και η Δυτική την αυτή ημέρα στις 4 Ιανουαρίου. Η δε μνήμη εκάστου εξ αυτών εορτάζεται σε κατ΄ ιδίαν ημερομηνία.

 Ορθόδοξη υμνογραφία Σύναξης 
Απολυτίκιο (ήχος γ΄)
Θείας πίστεως, τω αμφιβλήστρω, εζωγρήσατε,εθνών αγέλας Εβδομήκοντα Κυρίου Απόστολοι,
προς ευσεβείας την θείαν επίγνωσιν,ως δεδεγμένοι την χάριν του Πνεύματος, 
Μύσται ένθεοι, Χριστώ τω Θεώ πρεσβεύσατε,δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.

Κοντάκιον (ήχος δ΄)Τους Εβδομήκοντα σοφούς Αποστόλους,
ως ευσεβείας γεωργούς θεηγόρους,χαρμονικώς αινέσωμεν ασμάτων ωδαίς
Ούτοι γαρ της πίστεως, τον σωτήριον λόγον,κόσμω εγκατέσπειραν ως Χριστού οικονόμοι,
και νυν απαύστως νέμουσιν ημίν,των επταισμένων θεόθεν την άφεσιν.

Μεγαλυνάριο
Εβδομηκοντάριθμος και σεπτός, δήμος Αποστόλων,τον της πίστεως θησαυρόν, τοις εν απιστία διέδωκαν πλουσίως,
''υμνήσωμεν την τούτων θείαν συνέλευσιν.

Σημειώσεις-Παραπομπές
Σημειώσεις

Παραπομπές

 Πηγές 
 Ευαγγέλιο κατά Λουκά Κεφ.ι΄ 1-16
 «Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθ. Εκκλησίας» τομ.12 Αθήναι 1997, τομ.Α΄ σελ.81-91.
 Λειτουργικά Μηνιαία
 Ὁ Συναξαριστὴς τῶν δώδεκα μηνῶν τοῦ ἑνιαυτοῦ


Κατηγορία:Πρόσωπα της Καινής Διαθήκης
Κατηγορία:Ιστορία του Χριστιανισμού
Κατηγορία:Καινή Διαθήκη
Κατηγορία:Ευαγγελικές εκφράσεις
Κατηγορία:Χριστιανικές ιεραποστολές