Αρχαιολογικό Μουσείο Ρόδου

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ρόδου στεγάζεται στο μεσαιωνικό γοτθικού ρυθμού με αναγεννησιακά στοιχεία κτήριο του Νοσοκομείου των Ιπποτών, οικοδόμημα που  ξεκίνησε να κτίζει πάνω στα ερείπια ρωμαϊκού κτηρίου το 1440 ο μεγάλος μάγιστρος Ντε Λαστίκ (De Lastic) και ολοκλήρωσε  πενήντα χρόνια αργότερα ο μεγάλος μάγιστρος Πιερ ντ’ Ομπισόν (D'Aubusson) (1489).

Μετά την αποχώρηση των Ιπποτών και τις αλλαγές κυριαρχίας στο νησί, το κτίριο, όπως πολλά άλλα της Μεσαιωνικής Πόλης, πέρασε σε διαφορετικές χρήσεις. Ωστόσο, η μεγαλύτερη τομή στην ιστορία του ήρθε το 1914, όταν κατά την περίοδο της ιταλικής διοίκησης των Δωδεκανήσων αποφασίστηκε η επίσημη μετατροπή του σε αρχαιολογικό μουσείο. Η απόφαση αυτή όχι μόνο διέσωσε το μνημείο, αλλά του έδωσε και έναν εντελώς νέο ρόλο: από χώρος περίθαλψης και φιλοξενίας, μετατράπηκε σε χώρο φύλαξης και ανάδειξης της ιστορικής και αρχαιολογικής κληρονομιάς της Ρόδου και των άλλων νησιών του συμπλέγματος.

Σταδιακά, το μουσείο εμπλουτίστηκε με νέες συλλογές και εκθεσιακές ενότητες. Σήμερα φιλοξενεί ευρήματα από την Ιαλυσό, την Κάμειρο και τη Λίνδο, γλυπτά κλασικής και ελληνιστικής εποχής, επιτύμβιες στήλες, νομίσματα, καθώς και σημαντικά ψηφιδωτά δάπεδα που εκτίθενται στον αναμορφωμένο ιστορικό κήπο του. Επιπλέον, δημιουργήθηκαν ειδικές αίθουσες για επιγραφές και προϊστορικά ευρήματα, κάνοντας το μουσείο έναν ολοκληρωμένο χώρο παρουσίασης της ιστορίας των Δωδεκανήσων από τη Γεωμετρική περίοδο έως τα ελληνιστικά χρόνια .

Το ίδιο το κτίριο λειτουργεί σήμερα ως «ζωντανό μνημείο» που αφηγείται δύο παράλληλες ιστορίες: τη μεσαιωνική, μέσα από την πέτρινη γοτθική του αρχιτεκτονική, και την αρχαία, μέσα από τα εκθέματα που στεγάζει. Έτσι, ο επισκέπτης δεν βλέπει απλώς έργα τέχνης και ευρήματα· βιώνει ένα πολυεπίπεδο ταξίδι στον χρόνο, όπου η αρχαιολογία και η μεσαιωνική ιστορία συνυπάρχουν δημιουργικά. Η μετατροπή του νοσοκομείου σε μουσείο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί να εξελιχθεί, να προστατευτεί και να αποκτήσει νέο νόημα στην πορεία των αιώνων .

Η Αυλή και οι Κήποι του Μουσείου

Η ευρύχωρη εσωτερική αυλή, με τους αρχαιολογικούς λίθους και τα αγάλματα που την πλαισιώνουν, αποτελεί έναν από τους πιο φωτογενείς χώρους του μουσείου. Οι κήποι συμπληρώνουν την αναγεννησιακή ατμόσφαιρα και προσφέρουν έναν ήρεμο περίπατο ανάμεσα σε αρχαία θραύσματα και μεσαιωνικές κατασκευές.

Ένα Μουσείο που Συνδέει το Παρελθόν με το Παρόν

Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Ρόδου δεν είναι απλώς ένας χώρος φύλαξης αρχαιοτήτων. Είναι ένα ζωντανό σύμβολο της ιστορικής συνέχειας και της πολιτιστικής ποικιλίας που χαρακτηρίζει το νησί. Καθώς οι επισκέπτες περπατούν ανάμεσα σε αιώνες ιστορίας, αντιλαμβάνονται τη μοναδική σύμπλευση πολιτισμών που διαμόρφωσαν την ταυτότητα της Ρόδου.

 Συλλογές 
αριστερά|μικρογραφία|388x388εσ
Στις συλλογές του μουσείου φιλοξενούνται ευρήματα ανασκαφών από την ιταλοκρατία και νεότερων ανασκαφών, στη Ρόδο και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα από τη Μυκηναϊκή, τη Γεωμετρική, την Κλασική και την ελληνιστική περίοδο, ακόμα και μνημειακή γλυπτική της ρωμαϊκής περιόδου, που στοχεύουν στην ανάδειξη και την κατανόηση της αρχαίας ιστορίας της Ρόδου.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ρόδου εποπτεύεται από την ΚΒ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο φιλοξενεί ευρήματα από διάφορες περιοχές της Ρόδου και των γύρω νησιών. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν:

 Γλυπτά και Επιτύμβιες Στήλες 
Οι επιτύμβιες στήλες της κλασικής και ελληνιστικής περιόδου, συχνά διακοσμημένες με ανάγλυφες παραστάσεις, μαρτυρούν τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις των κατοίκων της Ρόδου. Ιδιαίτερα γνωστή είναι η Επιτύμβια Στήλη της Κριθέας, ένα από τα πιο εκλεπτυσμένα έργα του μουσείου.

Η επιτύμβια στήλη της Κριτούς και Τιμαρίστας, ένα από τα πιο συγκινητικά εκθέματα του Αρχαιολογικού Μουσείου Ρόδου, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της κλασικής ταφικής γλυπτικής του 5ου αιώνα π.Χ. Πρόκειται για μαρμάρινη στήλη που βρέθηκε στη νεκρόπολη της αρχαίας Κάμιρου και χρονολογείται περίπου στο 420–410 π.Χ.. Η στήλη παριστάνει δύο γυναικείες μορφές: την Τιμαρίστα, τη μητέρα, και την Κριτώ, την κόρη της, σε μια στιγμή τρυφερού, ήρεμου αποχαιρετισμού. Οι μορφές στέκονται κοντά η μία στην άλλη, με χαμηλωμένα βλέμματα και απλή, σεμνή κίνηση των χεριών, που υποδηλώνει την οριστική απομάκρυνση του θανάτου αλλά και τη βαθιά συναισθηματική τους σχέση.

Το ανάγλυφο ακολουθεί την αισθητική της αττικής κλασικής τέχνης, με προσεγμένα πτυχωτά ενδύματα και αναλογίες, αλλά ταυτόχρονα φέρει χαρακτηριστικά της τοπικής ροδιακής παράδοσης, όπως η λιτότητα της σύνθεσης και η ήρεμη, «εσωτερική» έκφραση των προσώπων. Δεν προβάλλει ηρωισμό ούτε μυθολογία· αντίθετα, εστιάζει στον ανθρώπινο πόνο της απώλειας, στο δεσμό μάνας–κόρης και στη δύναμη της μνήμης. Η στήλη ήταν αρχικά τοποθετημένη πάνω από τάφο και χρησίμευε ως διαρκής υπενθύμιση της παρουσίας και της αγάπης των δύο γυναικών.

 Αγάλματα της Ελληνιστικής Περιόδου 
Η Ρόδος, ένα από τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά κέντρα της ελληνιστικής εποχής, έδωσε έργα μεγάλης πλαστικότητας και εκφραστικότητας. Στο μουσείο εκτίθεται το περίφημο άγαλμα της Αφροδίτης της Ρόδου, το οποίο συνδυάζει χάρη και δυναμισμό.

Η λεγόμενη «Αφροδίτη της Ρόδου», γνωστή και ως «Λουομένη Αφροδίτη» ή «Crouching Venus», αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και αναγνωρίσιμα εκθέματα του Αρχαιολογικού Μουσείου Ρόδου. Πρόκειται για ένα μικρό σε μέγεθος αλλά εξαιρετικά κομψό μαρμάρινο άγαλμα, ύψους περίπου εξήντα εκατοστών, το οποίο αναπαριστά τη θεά Αφροδίτη σε μία από τις πιο αγαπημένες της ελληνιστικές στάσεις: γονατιστή, γυμνή, την ώρα του λουτρού της, τη στιγμή που στρέφει το κεφάλι της απότομα σαν να έχει ξαφνιαστεί από την παρουσία κάποιου. Η στάση αυτή, η οποία αποπνέει συνδυασμό σεμνότητας και αισθησιασμού, υπήρξε ιδιαίτερα δημοφιλής στην ελληνιστική και ρωμαϊκή τέχνη, και η παραλλαγή της Ρόδου θεωρείται μία από τις πιο εκφραστικές.

Το άγαλμα χρονολογείται συνήθως στον 2ο–1ο αιώνα π.Χ., αν και βασίζεται σε πρωιμότερους ελληνιστικούς τύπους του 3ου αιώνα. Η τεχνοτροπία του συνδέεται με τη μακρά γλυπτική παράδοση της Ρόδου, η οποία κατά την ελληνιστική περίοδο ήταν σπουδαίο καλλιτεχνικό κέντρο με επιρροή σε όλη τη Μεσόγειο. Η Αφροδίτη της Ρόδου δεν αποτυπώνει τη θεά σε μεγαλοπρεπή ή θεολογική διάσταση, αλλά σε μια ιδιωτική, ανθρώπινη στιγμή· είναι αυτή η οικειότητα που την καθιστά τόσο ελκυστική και μοναδική.

Το άγαλμα αποκαλύφθηκε το 1923, σε μια περίοδο που τα Δωδεκάνησα βρίσκονταν υπό ιταλική διοίκηση. Βρέθηκε στον κήπο της τότε κατοικίας του Ιταλού διοικητή της Ρόδου και μεταφέρθηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ρόδου, όπου παραμένει μέχρι σήμερα. Από τότε θεωρείται ένα από τα «σήματα κατατεθέντα» του μουσείου και ένα από τα έργα που σπάνια θα σκεφτόταν κανείς να απομακρυνθούν από το νησί, λόγω του δεσμού του με την τοπική ταυτότητα και την ιστορία της Ρόδου.

 Αγγεία και Κεραμικά Δωδεκανήσου 
Τα εκθέματα περιλαμβάνουν πήλινα αγγεία από διάφορες περιόδους που αποκαλύπτουν τις εμπορικές επαφές και την καθημερινή ζωή των νησιωτών. Ξεχωρίζουν τα γεωμετρικά και ανατολίζοντα αγγεία, καθώς και τα περίτεχνα αμφορεία της ελληνιστικής Ρόδου.

 Ψηφιδωτά 
Σημαντικά είναι και τα ρωμαϊκά ψηφιδωτά που παρουσιάζουν μυθολογικές παραστάσεις και σκηνές από την καθημερινή ζωή, καταδεικνύοντας τη διαχρονική εξαιρετική αισθητική του νησιού.

 Φωτοθήκη 

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Φιλήμονος-Τσοποτού Μελίνα, Σταματία Μαρκέτου, Βασιλική Πατσιαδά, Αναστασία Δρελιώση - Ηρακλείδου, Εριφύλη Κανίνια, Άννα-Μαρία Κάσδαγλη, Παύλος Τριανταφυλλίδης 2006, Το Αρχαιολογικό Μουσείο ΡόδουΥΠΠΟ-ΤΑΠΑ, ISBN 9789602144862

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι