Εντελέχεια

Εντελέχεια (αρχ. ελλ. ἐντελέχεια) είναι φιλοσοφικός όρος που εισήγαγε ο Αριστοτέλης για να περιγράψει την πλήρη πραγμάτωση του έμφυτου σκοπού ενός όντος. Ο όρος προέρχεται από τις λέξεις ἐν (μέσα), τέλος (σκοπός) και ἔχειν (έχω), δηλώνοντας ότι κάθε ον φέρει εντός του τον τελικό του σκοπό.

 Ορισμός και φιλοσοφικό πλαίσιο 
Στην αριστοτελική φιλοσοφία, η εντελέχεια αναφέρεται στην κατάσταση κατά την οποία ένα ον έχει φτάσει στην πλήρη εκπλήρωση της φύσης του. Είναι η μετάβαση από την δυνατότητα (ἐν δυνάμει) στην πραγματικότητα (ἐν ἐνεργείᾳ), δηλαδή η υλοποίηση των έμφυτων δυνατοτήτων ενός όντος. Για παράδειγμα, ένας σπόρος έχει ως εντελέχεια να γίνει δέντρο· όταν αυτό συμβεί, έχει επιτύχει τον σκοπό του.

 Παραδείγματα 
 Ένα κομμάτι μαρμάρου που μετατρέπεται σε άγαλμα μέσω της τέχνης του γλύπτη.
 Ένας σπόρος που εξελίσσεται σε πλήρως ανεπτυγμένο φυτό.
 Η ψυχή, κατά τον Αριστοτέλη, θεωρείται η εντελέχεια του φυσικού σώματος, δηλαδή η ουσία που του δίνει ζωή και σκοπό.

 Σχέση με την αυτοπραγμάτωση 
Η έννοια της εντελέχειας έχει επηρεάσει σύγχρονες ψυχολογικές θεωρίες, όπως αυτή της αυτοπραγμάτωσης του Αβραάμ Μάσλοου. Όπως η εντελέχεια περιγράφει την πλήρη πραγμάτωση του σκοπού ενός όντος, έτσι και η αυτοπραγμάτωση αναφέρεται στην επίτευξη του πλήρους δυναμικού ενός ατόμου.

Το τέλος, η ολοκλήρωση, η τελειοποίηση κάθε όντος είναι η θεμελιακή αρχή της αριστοτελικής φιλοσοφίας.

Τέλειο είναι αυτό που δεν του λείπει τίποτα, το ολοκληρωμένο, που κάνει περιττή την παραπέρα αναζήτηση ενός άλλου σκοπού ή μιας άλλης κατάστασης. Σύμφωνα λοιπόν με τη φιλοσοφική σκέψη του Αριστοτέλη, όλες οι ενέργειες των ανθρώπων αποτελούν ένα σύνολο τελών, που έχουν ως στόχο ένα υψηλότερο τέλος που είναι το « άριστον» και ταυτίζεται με την ευδαιμονία. Η ευδαιμονία συνδέεται με την ευτυχία. Η αρχή αυτή, κατά την οποία η πράξη έχει εκπληρωθεί ονομάζεται από το φιλόσοφο Εντελέχεια. Κάθε ον, κατά τον Αριστοτέλη φτάνει στην τελειότητα που απαιτεί η φύση του και τότε από  « εν δυνάμει ον» γίνεται  « εν ενεργεία ον».

 Δείτε επίσης 
 Αριστοτέλης
 Αυτοπραγμάτωση
 Τελεολογία
 Φιλοσοφία

 Πηγές 

 Αριστοτέλης, Μετά τα Φυσικά
 Αριστοτέλης, Περί Ψυχής
 Εντελέχεια: Μια λέξη που «γέννησε» ο Αριστοτέλης – Εφημερίδα των Συντακτών
 Οι τέσσερις αιτίες και η εντελέχεια – Eidetisch

Κατηγορία:Αριστοτέλης
Κατηγορία:Φιλοσοφία