Διοικητική ιστορία νομού Βοιωτίας

Ιστορία 
 1833-1909
250px|thumb|Ο Νομός Αττικής και Βοιωτίας με πορτοκαλί στο χάρτη κατά τη Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας 1833.
Ο Νομός Βοιωτίας ιδρύθηκε αρχικά ως Νομός Αττικής και Βοιωτίας στις 3/15 Απριλίου του 1833 ύστερα από την εφαρμογή της Διοικητικής διαίρεσης του 1833 που καθορίστηκε από την Κυβέρνηση Μαυροκορδάτου. Ο Νομός για το διάστημα 1833 έως 1836 αποτελούνταν από πέντε επαρχίες και ; δήμους και πρωτεύουσα είχε οριστεί η Αθήνα. Οι επαρχίες ήταν: η Επαρχία Αττικής με έδρα την Αθήνα, η Επαρχία Αίγινας με έδρα την πόλη της Αίγινας, η Επαρχία Μεγαρίδας με έδρα τα Μέγαρα, η Επαρχία Λιβαδειάς με έδρα τη Λιβαδειά και η Επαρχία Θηβών με έδρα τη Θήβα.

Με τη Διοικητική διαίρεση του 1836 που όρισε η Κυβέρνηση Άρμανσπεργκ του 1835 στις 21 Ιουνίου 1836, ο Νομός χωρίστηκε σε τρεις διοικήσεις και ; (μία μάλλον) υποδιοίκηση για την περίοδο 1936 έως 1945. Οι επαρχίες αντικαταστάθηκαν από τις διοικήσεις με αποτέλεσμα η Επαρχία Αττικής, η Επαρχία Αίγινας και η Επαρχία Μεγαρίδας να δημιουργήσουν τη Διοίκηση Αττικής με έδρα την Αθήνα, η Επαρχία Λιβαδειάς τη Διοίκηση Βοιωτίας με έδρα τη Λιβαδειά και η Επαρχία Θηβών τη Διοίκηση Θηβών με έδρα τη Θήβα. Πρωτεύουσα είχε οριστεί η ;.

Η Κυβέρνηση Κωλέττη του 1844 με τη Διοικητική διαίρεση του 1845 που εφαρμόστηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1845ΦΕΚ A 32/1845, 8 Δεκεμβρίου 1845Λήμμα «Επαρχία», Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ελευθερουδάκη, 1929 και διήρκεσε από το 1845 έως το 1899, επανέφερε τον προγενέστερο Νομό Αττικής και Βοιωτίας που είχε δημιουργηθεί με τη Διοικητική διαίρεση του 1833 και αποτελούνταν από πέντε επαρχίες (Αττικής, Αίγινας, Μεγαρίδας, Λιβαδειάς και Θηβών) και ; δήμους με πρωτεύουσα την Αθήνα .

Το διάστημα 1899 έως 1909 ύστερα από τη Διοικητική διαίρεση του 1899 που τέθηκε σε εφαρμογή στις 6 Ιουλίου 1899, ο νομός διασπάστηκε και έτσι για πρώτη φορά ιδρύθηκαν δύο ξεχωριστοί νομοί, ο Νομός Βοιωτίας με πρωτεύουσα τη Λιβαδειά αποτελούμενος από τις επαρχίες Λιβαδειά και Θηβών και ο Νομός Αττικής με πρωτεύουσα την Αθήνα αποτελούμενος από τις επαρχίες Αττικής, Αιγίνης και Μεγαρίδας.

 1909-1997 
Με τη Διοικητική διαίρεση του 1909 που ορίστηκε στις 4 Δεκεμβρίου 1909 και διήρκεσε από το 1909 έως το 1912, καταργήθηκαν οι προηγούμενοι νομοί Βοιωτίας και Αττικής και ανασυστάθηκε ο Νομός Αττικής και Βοιωτίας με πρωτεύουσα την Αθήνα και επαρχίες την Αττική, την Αίγινα,    την Μεγαρίδα, τη Λιβαδειά και τη Θήβα.

Η Κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου του 1910 που έθεσε σε εφαρμογή τη Διοικητική διαίρεση του 1912 για την περίοδο 1912 έως 1971 έφερε σημαντικές αλλαγές στους δήμους και τις κοινότητες. Ο Νομός Αττικής και Βοιωτίας αποτελούνταν από ; δήμους και ; κοινότητες και πρωτεύουσα είχε οριστεί η ;. Το 1943 ο νομός διασπάστηκε ξανά σε Νομό Βοιωτίας με πρωτεύουσα τη Λιβαδειά και επαρχίες τη Λιβαδειά και τη Θήβα και Νομό Αττικής με πρωτεύουσα την Αθήνα και επαρχίες την Αττική, την Αιγίνη και την Μεγαρίδα.

Με τη Διοικητική διαίρεση του 1971 που τέθηκε σε εφαρμογή στις 26 Αυγούστου 1971 από τη Χούντα των Συνταγματαρχών, ο Νομός Βοιωτίας παρέμεινε αμετάβλητος. Το 1974 ο Νομός απέκτησε τη σημερινή του μορφή σε θέματα συνόρων όταν ένα τμήμα της που γειτνίαζε με την Εύβοια δόθηκε στην Επαρχία Χαλκίδας.

 1997-Σήμερα 
Η Διοικητική διαίρεση του 1997 που προέκυψε με την εφαρμογή του σχεδίου Καποδίστριας, και ορίστηκε την 1 Ιανουαρίου 1999ΦΕΚ 244/τ.Α'/1997, Νόμος 2539/1997, «Συγκρότηση της Πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης», Εθνικό Τυπογραφείο, σελ. 8834, Μέρος δεύτερο, Διοίκηση και Λειτουργία των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Κεφάλαιο Α', Άρθρο 2, Εκλογές αρχών και λειτουργία Ο.Τ.Α. Διοικητική Περιφέρεια, παράγραφος 4: «Οι νέοι δήμοι και οι κοινότητες που συνιστώνται με το άρθρο 1, αρχίζουν να λειτουργούν από την εγκατάσταση των αρχών τους που θα προκύψουν από τις γενικές και δημοτικές εκλογές του Οκτωβρίου 1998. Η εγκατάσταση γίνεται την 1.1.1999...», διήρκησε από το 1997 έως το 2011. Ο νομός διαιρούνταν σε δεκαοχτώ δήμους και δύο κοινότητες και σε εβδομήντα δύο (72) δημοτικά και δύο κοινοτικά διαμερίσματα. Οι δύο επαρχίες καταργήθηκαν.

Στις 1 Ιανουαρίου 2011 με την Διοικητική διαίρεση του 2011 που διαμορφώθηκε από το Πρόγραμμα Καλλικράτης ο Νομός ή η Περιφερειακή Ενότητα Βοιωτίας διαιρείται σε έξι δήμους, σε ; δημοτικές ενότητες και ; δημοτικές και ; τοπικές κοινότητες.

 Διοικητικές διαιρέσεις 
 Διοικητική διαίρεση 1833 
Κύρια λήμματα: Διοικητική διαίρεση επαρχίας Αττικής (1833), Διοικητική διαίρεση επαρχίας Αίγινας (1833), Διοικητική διαίρεση επαρχίας Μεγαρίδας (1833), Διοικητική διαίρεση επαρχίας Λιβαδειάς (1833) και Διοικητική διαίρεση επαρχίας Θηβών (1833)

Ο Νομός Αττικής και Βοιωτίας από το 1833 έως το 1836 διαιρούνταν σε πέντε επαρχίες και ; δήμους ύστερα από την εφαρμογή της Διοικητικής διαίρεσης του 1833. Οι Επαρχίες Αττικής και Λιβαδειάς με το Βασιλικό Διάταγμα της 1/13 Οκτωβρίου 1835 αποτελούνταν από 7 δήμους,ΦΕΚ 17/1835 11 Νοεμβρίου 1835, Διάταγμα περί σχηματισμού των Δήμων της Επαρχίας Αττικής, Ανακτήθηκε 10-07-12 και 12 δήμους αντίστοιχα.Γεώργιος Δ. Τσεβάς, Ιστορία της Θήβας και της Βοιωτίας από τα αρχαιότατα χρόνια μέχρι σήμερα, σελ. 553-555, Ανακτήθηκε 10-07-12

450px|right
 Επαρχία Δήμος Έδρα Πληθυσμός(Απογραφή 1834) Έκταση (χλμ²) Πυκνότητα(/χλμ²)Επαρχία ΑττικήςΔήμος ΑχαρνώνΑχαρναί (Μενίδι)2.542  Δήμος ΑμαρουσίουΑμαρύσιον722 Δήμος ΜαραθώνοςΜαραθών1.026Δήμος ΠεραίαςΠεραία (Κάλαμος)1.011Δήμος ΜυρρινούντοςΜυρρινούς (Λιόπεσι)431Δήμος ΑραφήνοςΑραφήν (Μαρκόπουλον)1.344Δήμος ΛαυρίουΛαύριον (Κερατέα)1.238Επαρχία Αίγινας  Επαρχία Μεγαρίδας  Επαρχία ΛιβαδειάςΔήμος ΛεβαδείαςΛεβάδεια3.821  Δήμος ΚορωνείαςΚορώνεια, Άγιος Γεώργιος1.906  Δήμος ΑλιάρτουΑλίαρτος (Μάζι)1.044  Δήμος ΆσκρηςΆσκρη (Παλαιοπαναγιά)708  Δήμος ΘίσβηςΘίσβη (Χώστια)1.500  Δήμος ΑραχώβηςΔεν αναφέρει  Αράχωβα (μάλλον)1.904  Δήμος ΔιστόμουΔίστομον1.248 Δήμος ΔαυλίδοςΔαυλίς774  Δήμος ΧαιρωνείαςΧαιρώνεια (Κάπραινα)828  Δήμος ΟρχομενούΟρχομενός (Σκριπού)1.348  Δήμος ΤιθωραίαςΤιθωραία (Βελίτσα)1.268  Δήμος ΔριμύαςΔριμύα (Δαδί)1.670  Επαρχία Θηβών  

 Διοικητική διαίρεση 1836 

 Επαρχία Δήμος Έδρα Πληθυσμός(Απογραφή 1837-1840) Έκταση (χλμ²) Πυκνότητα(/χλμ²)Διοίκηση Αττικής  Διοίκηση Βοιωτίας  Διοίκηση Θηβών  

 Διοικητική διαίρεση 1845 

 Διοικητική διαίρεση 1899 

 Διοικητική διαίρεση 1909 

 Διοικητική διαίρεση 1912 
 1912-1943 
 1943-1971 

 Διοικητική διαίρεση 1971 
Κύριο λήμμα: Διοικητική διαίρεση νομού Βοιωτίας 1971
 1971-1974 
 1974-1997 

 Διοικητική διαίρεση 1997 
Κύριο λήμμα: Διοικητική διαίρεση νομού Βοιωτίας (πρόγραμμα Καποδίστριας)

 Αρ. Όνομα Έδρα Πληθυσμός(Απογραφή 2001) Έκταση (χλμ²) Πυκνότητα(/χλμ²)1Δήμος ΛεβαδέωνΛιβαδειά21.4922Δήμος ΑκραιφνίαςΑκραίφνιο3.2303Δήμος ΑλιάρτουΑλίαρτος6.3514Δήμος ΑράχοβαςΑράχωβα4.1805Δήμος ΒαγίωνΒάγια4.5096Δήμος ΔαύλειαςΔαύλεια2.3977Δήμος ΔερβενοχωρίωνΠύλη2.1918Δήμος ΔιστόμουΔίστομο4.3689Δήμος ΘεσπιέωνΘεσπιές5.94910Δήμος ΘηβαίωνΘήβα23.82011Δήμος ΘίσβηςΔομβραίνα4.48012Δήμος ΚορώνειαςΆγιος Γεώργιος4.62513Δήμος ΟινοφύτωνΟινόφυτα8.19514Δήμος ΟρχομενούΟρχομενός10.73215Δήμος ΠλαταιώνΚαπαρέλλι4.71516Δήμος ΣχηματαρίουΣχηματάρι8.09517Δήμος ΤανάγραςΤανάγρα4.13418Δήμος ΧαιρώνειαςΧαιρώνεια2.21819Κοινότητα ΑντικύραςΑντίκυρα2.98420Κοινότητα ΚυριακίουΚυριάκι2.420Σύνολο131.085'||'

 Διοικητική διαίρεση 2011 
Κύριο λήμμα: Διοικητική διαίρεση νομού Βοιωτίας

Η Βοιωτία από την 1η Ιανουαρίου 2011 που τέθηκε σε ισχύ το Πρόγραμμα Καλλικράτης διαιρείται σε έξι δήμους (ΟΤΑ):Απόφαση 45892 του Υπουργού Εσωτερικών - ΦΕΚ Β΄1292, Ανακτήθηκε 08-07-2012

450px|right
 Αρ. Όνομα Έδρα Πληθυσμός(Απογραφή 2011) Έκταση (χλμ²) Πυκνότητα(/χλμ²)1Δήμος ΛεβαδέωνΛιβαδειά31.230698,7945,002Δήμος ΑλιάρτουΑλίαρτος10.850256,8942,303Δήμος Διστόμου - Αράχοβας - ΑντίκυραςΔίστομο8.200292,727,894Δήμος ΘηβαίωνΘήβα36.540822,9244,025Δήμος ΟρχομενούΟρχομενός11.570436,4127,826Δήμος ΤανάγραςΣχηματάρι19.340554,0141,95Σύνολο117.7302.95239,89

 Παραπομπές 

 Πηγές 
Εφετηρίς του Βασιλείου της Ελλάδας δια το έτος 1837. 1837. σελ. 178-180.
ΦΕΚ 28/1836, 21 Ιουνίου 1836, Διάταγμα περί διοικητικού οργανισμού (Εθνικό Τυπογραφείο)
ΦΕΚ A 32/1845, 8 Δεκεμβρίου 1845
ΦΕΚ A 136/1899 Νόμος ΒΔΧ' περί διοικητικής διαιρέσεως
ΦΕΚ A 282/1909" Εθνικό Τυπογραφείο
ΦΕΚ 244/τ.Α'/1997, Νόμος 2539/1997, «Συγκρότηση της Πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης», Εθνικό Τυπογραφείο, σελ. 8834
Ν.3852/10