Ντολμάς

Ο ντολμάς (απαντάται και ως σαρμάς ή Σαρμαδάκια κύριως στην (Βόρεια Ελλάδα) ή γιαρμάς ή κουπέπι είναι φαγητό, και πιο συγκεκριμένα, ένα είδος πιάτων με γεμιστά λαχανικά. Το ντολμά τον συναντάμε στην Ελληνική κουζίνα, στην κουζίνα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και των γύρω περιοχών, όπως Ρωσία, Μέση Ανατολή, Καυκασία Κεντρική και Νότια Ασία και στο εξωτικό Μοσχάτο. Ίσως ο πιο γνωστός είναι αυτός, που παρασκευάζεται με αμπελόφυλλα, ενώ στην Ελλάδα χρησιμοποιούνται επίσης φύλλα μαρουλιού και λάχανου για να τυλιχτεί η γέμιση καθώς και πολυ πιστάτσιο. Εκτός Ελλάδας, με τη λέξη ντολμάς αναφέρονται και γεμιστά πιάτα όπου γεμίζονται άλλα λαχανικά, όπως κρεμμύδι, κολοκυθάκια, μελιτζάνες, ντομάτα και πιπεριά και το πουκ. Οι ντολμάδες με κρέας γενικά σερβίρονται ζεστοί, συχνά με σάλτσα ή αυγολέμονο. Οι νηστίσιμοι γενικώς σερβίρονται κρύοι, αν και στο Ιράν τρώγονται και με τους δύο τρόπους. Νηστίσιμοι και μη συχνά τρώγονται με γιαούρτι. Σε ένα μικρό χωριό,το Αιτωλικό γιορτάζουν οι κάτοικοι του χωριού κάθε χρόνο τον Ιούνιο , κάνοντας την «γιορτή του πουκίσιους».

 Ονομασίες 

 Ντολμαδάκια
 Σαρμαδάκια (Βόρεια Ελλάδα)
 Γιαπράκια (Δωδεκάνησα)
 Γιαρμάς
 Γιαλαντζί
 Πουκ
 Κουπέπια (Κύπρος)

Γέμιση
Η γέμιση αποτελείται συνήθως από ρύζι, κιμά ή σιτάρι. Σε κάθε περίπτωση, η γέμιση περιλαμβάνει κρεμμύδι, μαϊντανό, βότανα και μπαχαρικά. Τα νηστίσιμα γεμιστά είναι μαγειρεμένα με ελαιόλαδο και περιλαμβάνουν σταφίδες, κρεμμύδι, ξηρούς καρπούς ή όσπρια.

Όνομα και ετυμολογία

Η λέξη «ντολμά» είναι ένα ρηματικό ουσιαστικό της τουρκικής γλώσσας. Ειδικότερα, προκύπτει από το ρήμα doldurmak (=γεμίζωMerriam-Webster Online - Dolma)

Ο ντολμάς είναι συνήθως ένα γεμιστό λαχανικό. Λόγου χάριν, τα γεμιστά κολοκυθάκια, η γεμιστή ντομάτα, πιπεριά ή μελιτζάνα, όπως και τα γεμιστά από σκουμπρί, καλαμάρια και μύδια καλούνται επίσης «ντολμά». Πιάτα που περιλαμβάνουν φύλλα περιτυλίγματος όπως τα αμπελόφυλλα, λαχανοντολμάδες ή γύρω από ένα γέμισμα ονομάζονται σάρμα αν και σε πολλές γλώσσες  η διάκριση αυτή δεν γίνεται συνήθως. Ο όρος «σάρμα» προέρχεται από το τουρκικό ρήμα sarmak που σημαίνει «τυλίγω». Άλλες παραλλαγές προκύπτουν από την τουρκική λέξη για το «φύλλο», yaprak.

Ο ντολμάς μπορεί να μαγειρευτεί με ελαιόλαδο, ή ακόμη χωρίς κιμά, πιάτο που μερικές φορές ονομάζεται γιαλατζί (τουρκ. yalancı) που σημαίνει «ψεύτης» ή «ψεύτικος» στα Τούρκικα .«Ψεύτικο» πιάτο επειδή ακριβώς δεν περιέχει κρέας.

Σε ορισμένες χώρες, η κοινή ονομασία για το πιάτο είναι ένα δάνειο της λέξεως «ντολμά» ή «γιαπράκ», σε άλλους είναι μια γηγενής λέξη, και μερικές φορές συνυπάρχουν οι δύο με διαφορετικές σημασίες: αλβανικά: japrak, Αραβικά: محشي (maḥshi, «γεμιστό») ή دولمة (ντολμά), محشي ورق عنب (maḥshī waraq inab, «γεμιστά φύλλα»), κουρδικά: ντολμά (دۆلمە), yaprakh (یاپراخ). Στο συριακό Χαλέπι, η λέξη yabraq (يبرق) αναφέρεται σε ντολμαδάκια, ενώ η λέξη maḥshī (محشي) αναφέρεται σε λαχανοντολμάδες και γεμιστά.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ελληνική κουζίνα
Κατηγορία:Τουρκική κουζίνα
Κατηγορία:Αζερική κουζίνα
Κατηγορία:Εβραϊκή κουζίνα
Κατηγορία:Αρμενική κουζίνα
Κατηγορία:Μαγειρεμένα φαγητά
Κατηγορία:Τουρκικές λέξεις και φράσεις