Πάνος Αραβαντινός

Ο Πάνος Αραβαντινός (Κέρκυρα, 7 Σεπτεμβρίου 1884 – Παρίσι, 1 Δεκεμβρίου 1930) ήταν Έλληνας ζωγράφος και σκηνογράφος όπερας και θεάτρου, ο οποίος είχε και τη γερμανική υπηκοότητα.

Βιογραφία 
Γεννήθηκε στην Κέρκυρα, αλλά μεγάλωσε στην Αθήνα. Ξεκίνησε τις σπουδές του παρακολουθώντας απογευματινά μαθήματα ζωγραφικής στο Πολυτεχνείο. Συνέχισε τις σπουδές του στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών του Βερολίνου, από όπου αποφοίτησε με άριστα στις 23 Ιουλίου 1907.Βλ. Φωφώς Ν. Μαυρικίου, Πάνος Αραβαντινός, Αθήνα, 2011. (Έκδοση Μουσείου Μπενάκη) Συνέχισε τις σπουδές του στο Παρίσι, όπου συναντήθηκε με τον Δημήτρη Γαλάνη, με την βοήθεια του οποίου  άρχισε να δημοσιεύει σκίτσα του σε γαλλικά περιοδικά. 

Το 1908 επέστρεψε στην Αθήνα για να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία. Στη διάρκεια της θητείας του σχεδίασε έγχρωμα σκίτσα με τις στολές του Ελληνικού Στρατού διαχρονικά, από την εποχή του Όθωνα μέχρι εκείνη την εποχή.Βλ. Νίκου Δ. Καράμπελα, «Τα σκίτσα του Πάνου Αραβαντινού με στολές του Ελληνικού Στρατού. Οι "λιθογραφικές πλάκες" των 18 τρίχρωμων καρτποστάλ Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές, Αθήνα, τεύχος 480 (Ιούλιος 2025), σελ. 552-554. Στην Ελλάδα συνάντησε τον συνθέτη Σπύρο Σαμάρα. Ο Αραβαντινός δημιούργησε σκηνικά και κοστούμια για έναν αριθμό παραστάσεων. Ανάμεσά τους και για τη γνωστή, τότε, επιθεώρηση «Ξιφίρ Φαλέρ». Ο Αραβαντινός σχεδίασε σκηνικά και κοστούμια για τρεις οπερέτες του Σαμάρα (τα σκηνικά για την οπερέτα «Ο πόλεμος στον πόλεμο» είχαν κατασκευαστεί στη Γερμανία, προκαλώντας τον θαυμασμό και το ενδιαφέρον για το έργο του Αραβαντινού).

Το 1910, ο Αραβαντινός κέρδισε το βραβείο για το έργο «Το προσκύνημα των Μάγων» από τις Ακαδημίες του Βερολίνου και Μονάχου. Τον Οκτώβριο του 1912 ο Αραβαντινός επέστρεψε στην Ελλάδα, λόγω της γενικής επιστράτευσης, και πήρε μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους, κυρίως στο μέτωπο της Ηπείρου. Βλ. Νίκου Δ. Καράμπελα, «Σκίτσα του Πάνου Αραβαντινού σε έγχρωμα καρτ ποστάλ Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές, τ. 168 (Ιούνιος 1998), σελ. 483-486. Ως έφεδρος λοχίας του Ελληνικού Στρατού συνόδευσε τον Φρεντ Μπουασονά στο ταξίδι του στην Ήπειρο και Βόρειο Ήπειρο το 1913.Βλ. Νίκου Δ. Καράμπελα, «Τα σκίτσα του Πάνου Αραβαντινού με στολές του Ελληνικού Στρατού. Οι "λιθογραφικές πλάκες" των 18 τρίχρωμων καρτ ποστάλ Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές, τ. 480 (Ιούλιος 2025), σελ. 549-554.

Στη Γερμανία 
Η πολιτική αναταραχή που συνδεόταν με τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και ο Εθνικός Διχασμός τον οδήγησε στην απόφαση να φύγει από την Ελλάδα. Ως αποτέλεσμα πήγε στην Ελβετία, όπου δούλεψε  ως ζωγράφος πορτρέτων. Το 1917 εγκαταστάθηκε στη Γερμανία. Η Όπερα του Μονάχου ανακοίνωσε διαγωνισμό για τα σκηνικά της όπερα του Ρίχαρντ Στράους Μια γυναίκα χωρίς σκιά. Ο Αραβαντινός αποφάσισε να λάβει μέρος στο διαγωνισμό, παρά το γεγονός ότι συμμετείχαν εξέχοντες Γερμανοί σκηνογράφοι, και κέρδισε το πρώτο βραβείο. Μετά από αυτό, δημιούργησε τα σκηνικά για άλλες παραστάσεις της Όπερας του Μονάχου. 

Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο, όπου πέραν των άλλων παραστάσεων όπερας έχει δημιουργήσει σκηνικά για τον Ιπτάμενο Ολλανδό και Τριστάνο και Ιζόλδη. Το 1921, το γερμανικό Γραφείο Ευρεσιτεχνιών του απένειμε βραβείο για τα αρχιτεκτονικά του σχέδια για τα δημόσια θέατρα και αίθουσες συναυλιών, και η Κρατική Όπερα του Βερολίνου τον διόρισε ως καλλιτεχνικό της διευθυντή. Χάρη στον Αραβαντινό, ο Δημήτρης Μητρόπουλος έγινε ο μαέστρος της Όπερας του Βερολίνου. Το 1926, Αραβαντινός έλαβε τον τίτλο του «Καλλιτεχνικού Συμβούλου» των γερμανικών θεάτρων.

Θάνατος και κληρονομιά
Λίγο πριν τον θάνατό του ο Αραβαντινός κλήθηκε να εργαστεί στο Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας. Ο Αραβαντινός αποδέχθηκε την πρόσκληση, αλλά πέθανε στο Παρίσι εξαιτίας γρίπης, την 1η Δεκεμβρίου 1930.Βλ. Φωφώς Ν. Μαυρικίου, Πάνος Αραβαντινός, Αθήνα, 2011, (έκδοση Μουσείου Μπενάκη)

Ο Αραβαντινός κληροδότησε 1.300 από τα έργα του –πίνακες, τρισδιάστατες μακέτες, σκηνικά και μικρογραφίες, κοστούμια, σκίτσα, αφίσες, πορτρέτα– στον δήμο του Πειραιά. Η έκθεση βρίσκεται στο Δημοτικό Θέατρο του Πειραιά και αποτελεί το Μουσείο Ζωγραφικής και Σκηνογραφίας Πάνου Αραβαντινού.

Παραπομπές

Πηγές 
 Φωφώ Ν. Μαυρικίου, Πάνος Αραβαντινός, Αθήνα, 2011, έκδ. Μουσείο Μπενάκη, ISBN 976-960-476-080-0
 Κωνσταντίνος Χέλμης, «Ο σκηνογράφος Πάνος Αραβαντινός και η δραστηριότητά του στην Κρατική Όπερα του Βερολίνου (1919-1930)», εκδ. Ροδακιό, ISBN 978-960-8372-30-6
 Νίκος Δ. Καράμπελας, «Σκίτσα του Πάνου Αραβαντινού σε έγχρωμα καρτ ποστάλ Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές, Αθήνα, τεύχος 168, Ιούνιος 1998, σελ. 483-486.
 Νίκος Δ. Καράμπελας, «Τα σκίτσα του Πάνου Αραβαντινού με στολές του Ελληνικού Στρατού. Οι "λιθογραφικές πλάκες" των 18 τρίχρωμων καρτποστάλ Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές, Αθήνα, τεύχος 480, Ιούλιος 2025, σελ. 549-554.

Κατηγορία:Έλληνες σκηνογράφοι
Κατηγορία:Έλληνες ενδυματολόγοι
Κατηγορία:Έλληνες ζωγράφοι του 19ου αιώνα
Κατηγορία:Έλληνες ζωγράφοι του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Ενταφιασμοί στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών