Ιταλικές γενικές εκλογές 2022

Στις 25 Σεπτεμβρίου 2022, διεξήχθησαν πρόωρες γενικές εκλογές, στην Ιταλία. Από τις εκλογές εκλέχτηκαν τα μέλη της άνω και κάτω βουλής, δηλαδή της Γερουσίας της Δημοκρατίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων, αντίστοιχα.  

Νικητής αναδείχθηκε η δεξιά συμμαχία, που κατέκτησε την αυτοδυναμία και στα δύο σώματα του κοινοβουλίου. Συγκεκριμένα το ακροδεξιό και με φασιστικές ρίζες κόμμα «Αδέλφια της Ιταλίας», βγήκε πρώτο συγκεντρώνοντας το 25% των ψήφων. Η ηγέτιδα του κόμματος, Τζόρτζια Μελόνι αναμένεται να γίνει η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της Ιταλίας.

Οι εκλογές προκηρύχθηκαν μετά την διάλυση του Ιταλικού κοινοβουλίου από τον Ιταλό πρόεδρο, Σέρτζιο Ματαρέλα, στις 21 Ιουλίου 2022, οκτώ μήνες πριν την φυσιολογική λήξη της θητείας, ως συνέπεια της κυβερνητικής κρίσης στην χώρα και της παραίτησης του πρωθυπουργού Μάριο Ντράγκι. 

Η προεκλογική εκστρατεία ήταν έντονη. Διάφορα πολιτικά κόμματα σχημάτισαν συμμαχίες. Οι δύο σημαντικότερες ήταν η δεξιά συμμαχία και η κεντροαριστερή συμμαχία. Η πρώτη αποτελείτο από 3 μεγάλα κόμματα (Λέγκα, Φόρτσα Ιτάλια, και Αδέλφια της Ιταλίας) και είχε ντε φάκτο ηγέτη της την ακροδεξιά Τζόρτζα Μελόνι. Στην κεντροαριστερή συμμαχία κυριαρχούσε το Δημοκρατικό Κόμμα με ηγέτη τον Ενρίκο Λέτα. Ανεξάρτητα κατέβηκαν επίσης το Κίνημα Πέντε Αστέρων με ηγέτη τον Τζουζέπε Κόντε, και ο αυτοαποκαλούμενος «τρίτος πόλος», δηλαδή η συμμαχία των κομμάτων Δράση και Ιτάλια Βίβα υπό τον Ματέο Ρέντσι και τον Κάρλο Καλέντα. 

 Υπόβαθρο 
Στις ιταλικές εκλογές του 2018, κανένα πολιτικό κόμμα δεν κέρδισε την απόλυτη πλειοψηφία, με αποτέλεσμα να πρέπει να σχηματιστεί μία κυβέρνηση συνασπισμού. Πρώτο κόμμα είχε αναδειχθεί τότε το Κίνημα των Πέντε Αστέρων (Κ5Α) με ποσοστό 31%, ωστόσο ο κεντροδεξιός συνασπισμός συνολικά κέρδισε περισσότερες ψήφους από το Κ5Α (περίπου 36%).  Μεγαλύτερο κόμμα της κεντροδεξιάς συμμαχίας είχε έρθει η εθνικο-συντηρητική Λέγκα του Ματέο Σαλβίνι, με αποτέλεσμα ο τελευταίος να γίνεται ο ντε φάκτο ηγέτης της συμμαχίας. Τέλος, η κεντροαριστερή συμμαχία, την οποία ηγείτο ο Ματέο Ρέντσι του Δημοκρατικού Κόμματος, κατέγραψε απογοητευτικά ποσοστά, περίπου 23%. Λόγω αυτού, ο Ρέντσι παραιτήθηκε από την ηγεσία του Δημοκρατικού Κόμματος, θέση που αργότερα αναπλήρωσε ο πρώην πρωθυπουργός, Ενρίκο Λέτα. Μετά από 11 εβδομάδες πολιτικής αβεβαιότητας, το Κίνημα των Πέντε Αστέρων και η Λέγκα συμφώνησαν να σχηματίσουν κυβέρνηση, επιλέγοντας ως πρωθυπουργό τον Τζουζέπε Κόντε (1η κυβέρνηση Κόντε). 

Τον Μάιο του 2019, διεξήχθησαν οι Ευρωεκλογές, που ανέτρεψαν τις ισορροπίες στον κυβερνητικό συνασπισμό. Αυτό συνέβη διότι στις Ιταλικές Ευρωεκλογές, η Λέγκα του Βορρά ήρθε πρώτη με 34%, ενώ το Κίνημα Πέντε Αστέρων βγήκε τρίτο, με 17%. Βλέποντας τα ποσοστά του κόμματός του σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, τον Αύγουστο του 2019 ο Ματέο Σαλβίνι απέσυρε την υποστήριξή του από την κυβέρνηση Κόντε, ώστε να γίνουν πρόωρες εκλογές και να κεφαλαιοποιήσει την δημοφιλία της Λέγκα. Η προσπάθεια αυτή του Σαλβίνι όμως απέτυχε, καθώς έπειτα από λίγο καιρό, το Κίνημα Πέντε Αστέρων συμφώνησε με το Δημοκρατικό Κόμμα στην δημιουργία κυβέρνησης συνεργασίας, διατηρώντας τον Κόντε ως πρωθυπουργό (2η Κυβέρνηση Κόντε). 

Τον Σεπτέμβριο του 2019, ο Ρέντσι και κάποιοι άλλοι βουλευτές αποσχίστηκαν από το Δημοκρατικό Κόμμα ιδρύοντας ένα νέο κόμμα, το Ιτάλια Βίβα. Το κόμμα αυτό, ωστόσο, συνέχισε να στηρίζει την νέα κυβέρνηση του Κόντε.

Υπό τον Τζουζέπε Κόντε, η χώρα αντιμετώπισε τα πρώτα κύματα της Πανδημίας του Κωρονοϊου. Η κυβέρνηση όμως δεν κράτησε για πολύ, καθώς τον Ιανουάριο του 2021, η Ιταλία βυθίστηκε σε μία νέα πολιτική κρίση: το μικρό κόμμα Ιτάλια Βίβα, απέσυρε την υποστήριξή του προς τον Κόντε, αναγκάζοντας τον τελευταίο να παραιτηθεί. Η κρίση αυτή τερματίστηκε, αφού ο πρόεδρος της Ιταλίας, Σέρτζιο Ματαρέλα, κάλεσε τον Μάριο Ντράγκι να ηγηθεί μίας κυβέρνησης εθνικής ενότητας, που θα συμμετείχαν όλα τα κόμματα του Κοινοβουλίου. Ο Μάριο Ντράγκι ήταν αμοιβαία σεβαστός από όλες τις πολιτικές παρατάξεις. Έτσι, απέσπασε την ψήφο εμπιστοσύνης από την Βουλή και την Γερουσία και ορκίστηκε πρωθυπουργός στις 13 Φεβρουαρίου 2021. Το μόνο κόμμα που δεν υποστήριξε τον Ντράγκι για την πρωθυπουργία ήταν το Αδέλφια της Ιταλίας. Η Κυβέρνηση Ντράγκι προώθησε πολλές μεταρρυθμίσεις που στόχευαν στην ανάπτυξη της Ιταλίας στην μετά-COVID εποχή, και ο ίδιος ο Ντράγκι έχαιρε πολύ υψηλής αποδοχής στην Ιταλική κοινωνία, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Ωστόσο, μία νέα κυβερνητική κρίση που ξέσπασε στην Ιταλία τον Ιούλιο του 2022, ανάγκασε τον Ντράγκι να παραιτηθεί. Η κρίση αυτή προκλήθηκε όταν το Κίνημα Πέντε Αστέρων, με ηγέτη πλέον τον ίδιο τον Τζουζέπε Κόντε, απέσυρε την υποστήριξή του. Χωρίς να υπάρχει άλλη εναλλακτική για τον σχηματισμό κυβέρνησης έως το 2023 (οπότε και προγραμματίζονταν οι εκλογές), ο Σέρτζιο Ματαρέλα διέλυσε το Κοινοβούλιο και κήρυξε πρόωρες εκλογές για τις 25 Σεπτέμβρη του 2022. 

 Εκλογικό σύστημα 
Η Ιταλία χρησιμοποιεί ένα μικτό εκλογικό σύστημα για να αναδείξει τους βουλευτές του κοινοβουλίου. Συγκεκριμένα, ένα μέρος των εδρών της Γερουσίας της Δημοκρατίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων εκλέγονται με απλό πλειοψηφικό σύστημα από μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες, ενώ οι υπόλοιπες εκλέγονται με αναλογικό σύστημα, από πολυεδρικές περιφέρειες. Σύμφωνα με τον ισχύοντα εκλογικό νόμο, σε κάθε σώμα του Κοινοβουλίου, το 37% των εδρών θα αναδεικνύονται με απλό πλειοψηφικό, ενώ τα 61% των εδρών με απλή αναλογική. Το υπόλοιπο 2% είναι ειδικές έδρες για τους Ιταλούς του εξωτερικού.

Επίσης, πρέπει να σημειωθεί ότι ως αποτέλεσμα του Ιταλικού συνταγματικού δημοψηφίσματος του 2020, ο αριθμός των βουλευτών του κοινοβουλίου μειώθηκε σημαντικά. Συγκεκριμένα, πλέον η Βουλή των αντιπροσώπων θα αποτελείται από 400 βουλευτές (αντί για 630), ενώ η Γερουσία από 200 βουλευτές μέλη (αντί για 315).

Με δεδομένα τα παραπάνω ισχύει ότι:
ΣώμαΓερουσίαΒουλήΈδρες με απλή αναλογική122244Έδρες με πλειοψηφικό74148Έδρες για την Ιταλική διασπορά48Σύνολο200400
Συνήθως στις εκλογές, τα κόμματα λαμβάνουν χαμηλά ποσοστά και, άρα, η απλή αναλογική δεν τους εγγυάται την αυτοδυναμία. Για αυτόν τον λόγο, αυξάνεται η σημασία των μονοεδρικών περιφερειών που εκλέγονται με απλό πλειοψηφικό, διότι εκεί μπορεί και ένα κόμμα με χαμηλά ποσοστά να κερδίσει την έδρα, αρκεί να έχει περισσότερες ψήφους σε σχέση με τα άλλα κόμματα στην περιφέρεια αυτή (σχετική πλειοψηφία).

Τέλος, να σημειωθεί ότι ένα κόμμα, για να λάβει έδρες από την αναλογική εκπροσώπηση, πρέπει να ξεπεράσει το εκλογικό όριο του 3%. Το εκλογικό όριο αυξάνεται σε 10% για μία συμμαχία κομμάτων.

 Δημοσκοπήσεις 

Από τις προηγούμενες εκλογές, του 2018, μέχρι τώρα, έχουν γίνει πολυάριθμες δημοσκοπήσεις για τις προθέσεις των ψηφοφόρων.

κέντρο|μικρογραφία|1000x1000εσ|

 Αποτελέσματα 
Τα αποτελέσματα των εκλογών ήταν μία ξεκάθαρη νίκη του κεντροδεξιού συνασπισμού (Αδέλφια της Ιταλίας - Φόρτσα Ιτάλια - Λέγκα). Παρόλο που συγκέντρωσε το 43% των ψήφων, μπόρεσε να αποκτήσει μία απόλυτη πλειοψηφία και στα δύο σώματα του Ιταλικού Κοινοβουλίου (238 στις 400 έδρες της Βουλής και 115 στις 200 έδρες της Γερουσίας). Αυτό κατέστη δυνατό λόγω της ευρείας επικράτησης της δεξιάς συμμαχίας στις μονοεδρικές περιφέρειες, οπού ίσχυε το πλειοψηφικό σύστημα. Επίσης, η επικράτηση του -ακροδεξιού και με φασιστικές ρίζες- κόμματος «Αδέλφια της Ιταλίας» μέσα στην δεξιά συμμαχία είναι πλέον αδιαμφισβήτητη: το κόμμα αυτό συγκέντρωσε το 26% των ψήφων, την ώρα που τα άλλα δύο κόμματα του συνασπισμού συγκέντρωσαν λίγο πάνω από το 8%. Ως εκ τούτου, η ηγέτιδα των Αδελφών της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, αναμένεται να γίνει πρωθυπουργός και να σχηματίσει μία σταθερή κυβέρνηση.

Από την άλλη μεριά, τα αποτελέσματα για τον κεντροαριστερού συνασπισμού ήταν απογοητευτικά. Το μεγαλύτερο κόμμα της παράταξης, το Δημοκρατικό Κόμμα συγκέντρωσε μόλις το 19% των ψήφων, οριακά μεγαλύτερο ποσοστό από αυτό του 2018. Ένα άλλο μικρό κόμμα της παράταξης, η Συμμαχία Πρασίνων και Αριστεράς συγκέντρωσε περίπου το 3,5% των ψήφων και μπόρεσε να μπει στην βουλή.

Το Κίνημα Πέντε Αστέρων, τα πήγε καλύτερα από ότι προέβλεπαν οι δημοσκοπήσεις. Παρόλα αυτά το κόμμα είχε μεγάλες απώλειες: το ποσοστό που κατέγραψε ήταν λιγότερο από το μισό σε σχέση με αυτό του 2018. Τέλος, ο κεντρώος «Τρίτος πόλος» συγκέντρωσε το 7,8% των ψήφων και κατάφερε να εκλέξει βουλευτές. 

 Βουλή των Αντιπροσώπων 

+Αποτελέσματα για την Βουλή των Αντιπροσώπων250εσΗ σύνθεση της Βουλής ανά κόμμα250εσΗ σύνθεση της Βουλής ανά συνασπισμόΣυνασπισμόςΚόμμαΑναλογική εκπροσώπησηΠλειοψηφικόΔιασποράΣύνολοΨήφοι%ΈδρεςΈδρεςΈδρεςΚεντροδεξιός συνασπισμόςΑδέλφια της Ιταλίας7.300.62825,9969491119Λέγκα2.464.1768,772342166Φόρτσα Ιτάλια2.279.1308,112223045Εμείς οι Μετριοπαθείς255.7140,91000-Σύνολο12.299.64843,791141212238Κεντροαριστερός συνασπισμόςΔημοκρατικό Κόμμα5.355.08619,07578469Συμμαχία Πρασίνων και Αριστεράς1.019.2083,63111012Περισσότερη Ευρώπη793.9252,830202Πολιτική Δέσμευση169.4050,600101Σύνολο7.337.62426,136812484Κίνημα Πέντε Αστέρων4.333.74815,434110152Δράση - Ιτάλια Βίβα2.186.6587,79210021Italexit534.5741,90000-Λαϊκή Ένωση402.9771,43000-Κυρίαρχη και Λαϊκή Ιταλία348.0741,24000-Ο Νότος καλεί τον Βορρά212.6850,760101Ζωή201.5370,72000-Λαϊκό Κόμμα Νότιου Τιρόλου117.0100,420101Εμείς του Κέντρου - Ευρωπαϊστές46.0790,16000-Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα24.5550,09000-Φιλόζωοι21.4420,08000-Εναλλακτική για την Ιταλία16.8820,06000-Κόμμα Δημιουργικής Τρέλας1.4170,01000-Ελεύθεροι8280,00000-Δύναμη του Λαού8150,00000-Ενωτικό Κίνημα Ιταλών του Εξωτερικού––––11Άκυρα / κενά ψηφοδέλτιαΣύνολο28.086.5531002451478400Εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι / προσέλευση46.021.95663,09Πηγή: elezioni.interno.gov.it 

 Γερουσία 

+Αποτελέσματα για την Γερουσία250εσΗ σύνθεση της Γερουσίας ανά κόμμα250εσΗ σύνθεση της Γερουσίας ανά συνασπισμόΣυμμαχίαΚόμμαΑναλογική εκπροσώπησηΠλειοψηφικόΔιασποράΣύνολοΨήφοι%ΈδρεςΈδρεςΚεντροδεξιός συνασπισμόςΑδέλφια της Ιταλίας7.165.79526,013431065Λέγκα2.439.4098,851317030Φόρτσα Ιτάλια2.279.9808,2799018Εμείς οι Μετριοπαθείς244.3630,890202Σύνολο12.129.54744,0256590115Κεντροαριστερός συνασπισμόςΔημοκρατικό Κόμμα5.225.45618,96316340Συμμαχία Πρασίνων και Αριστεράς972.4453,533104Περισσότερη Ευρώπη809.4122,94000-Πολιτική Δέσμευση154.3750,56000-Σύνολο7.161.68825,99347344Κίνημα Πέντε Αστέρων4.285.89415,55235028Δράση - Ιτάλια Βίβα2.131.3107,739009Italexit515.2941,87000-Λαϊκή Ένωση374.0511,36000-Κυρίαρχη και Λαϊκή Ιταλία309.4031,12000-Ο Νότος καλεί τον Βορρά271.5490,990101Ζωή196.6560,71000-Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα70.9610,26000-Εμείς του Κέντρου - Ευρωπαϊστές42.8600,16000-Εναλλακτική για την Ιταλία40.3710,15000-Φιλόζωοι16.9570,06000-Κομμουνιστικό Κόμμα Εργατών4.4840,02000-Ενωμένη Δεξιά2.4120,01000-Δύναμη του Λαού8730,00000-Ενωτικό Κίνημα Ιταλών του Εξωτερικού––––11Άκυρα / κενά ψηφοδέλτιαΣύνολο27.554.310100122744200Εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι / προσέλευση45.210.95063,09Πηγή: elezioni.interno.gov.it 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ιταλικές εκλογές
Ιταλ