Άγιος Βασίλειος Ρεθύμνης

Ο Άγιος Βασίλειος (Νέφς Άγιος Βασίλειος) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του ομώνυμου δήμου και της ομώνυμης τέως επαρχίας στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. Εκκλησιαστικά υπάγεται στην Α΄ Αρχιερατική περιφέρεια της Ιεράς Μητροπόλεως Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων.

 Γενικά στοιχεία 
Ο Άγιος Βασίλειος είναι κτισμένος σε υψόμετρο 310 μέτρων, σε απόσταση 23 χλμ. από την πρωτεύουσα του νομού, Ρέθυμνο.Δήμος Αγίου Βασιλείου. Το όνομα φαίνεται να προήλθε από την ομώνυμη εκκλησία του χωριού.

Αναφορά στον οικισμό, γίνεται ήδη από βενετική απογραφή του 1583, η οποία κατέγραψε 136 κατοίκους.Μαρίνος Σαρηγιάννης, Ο ναχιγές Αγίου Βασιλείου μετά την οθωμανική κατάκτηση στο συλλογικό, Πρακτικά του Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου «Η επαρχία Αγίου Βασιλείου από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα: Περιβάλλον - Αρχαιολογία - Ιστορία - Κοινωνία» (Σπήλι - Πλακιάς 19-23 Οκτωβρίου 2008), τ. Γ1: Τουρκοκρατία - Νεότεροι Χρόνοι, Ρέθυμνο 2014, σελ. 16. Επί τουρκοκρατίας το χωριό ονομαζόταν "Νέφς Άγιος Βασίλειος". Σύμφωνα με απογραφή των οθωμανικών αρχών του 1650, αποτελούσε πρωτεύουσα του ομώνυμου ναχιγιέ και είχε έκταση 19 σπιτιών, αποτελώντας παράλληλα και χάσι του µπεηλέρµπεη Κρήτης.Μαρίνος Σαρηγιάννης, Ρέθυμνο 2014, σελ. 19, 28. Το 1670 από τους 23 κατόχους γης, οι εννιά ήταν μουσουλμάνοι ενώ το χωριό βρισκόταν πια στην κυριότητα του σαντζάκµπεη του Ρεθύµνου.Μαρίνος Σαρηγιάννης, Ρέθυμνο 2014, σελ. 28. Σύμφωνα με την οθωμανική απογραφή του 1881, ο Άγιος Βασίλειος είχε πληθυσμό 84 κατοίκων, από τους οποίους οι 9 ήταν μουσουλμάνοι.Κρήτης Ανθρωπογεωγραφία, Ένθετο εφημερίδας Πατρίς, Φεβρουάριος 2008, τόμος Β', σελ 131. Το 1894, σύμφωνα με εκτίμηση του αξιωματικού του ελληνικού στρατού, Νικόστρατου Καλομενόπουλου, στο χωριό ζούσαν 20 ελληνικές οικογένειες.Κρήτης Ανθρωπογεωγραφία, τόμος Β', 148. Το 1900, σύμφωνα με την επίσημη απογραφή της Κρητικής Πολιτείας, στο χωριό ζούσαν 116 κάτοικοι.Κρήτης Ανθρωπογεωγραφία, τόμος Β', 166.

Στα όρια του οικισμού ξεκινάει το φαράγγι Κακοπέρατος. Σύμφωνα με μια εκδοχή, κοντά στον οικισμό υπήρχε παλαιότερα βυζαντινό φρούριο με το όνομα Κάτω Σύβριτος, του οποίου η θέση δεν έχει προσδιοριστεί.

Διοικητικά, ο Άγιος Βασίλειος αποτέλεσε από το 1913 μέχρι το 1997 κοινότητα της Επαρχίας Αγίου Βασιλείου ενώ από το 1997 μέχρι και το 2011 αποτέλεσε τμήμα του καποδιστριακού δήμου Φοίνικα.Σταματελάτος Μιχαήλ - Βαμβά Σταματελάτου Φωτεινή, Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας, ΤΑ ΝΕΑ, 2012, Α' τόμος, σελ 19. Με βάση την τωρινή διοικητική διαίρεση του σχεδίου «Καλλικράτης», ο οικισμός συμπεριλαμβάνεται εντός των ορίων του δήμου Αγίου Βασιλείου πάλι έδρα κοινότητος.

Από τον Νέφς Άγιο Βασίλειο κατάγονται οι αδερφοί πτέραρχοι Πετρουλάκηδες Ευάγγελος ήρωας της Κύπρου πέταξε με Noratlas στην Λευκωσία αντίθετα στις άνωθεν προδοτικές εντολές, ενισχύοντας την αμυντικά εναντίον του Αττίλα των Τούρκων στις 21/7/1974 και Στυλιανός υπασπιστής του πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου.

Δείτε: Κοινότητα Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνης

 Απογραφές πληθυσμού 
Απογραφή18811900192819401951196119711981199120012011Πληθυσμός84116115128155133107127132130Απογραφή 2001, σελ 278.130Εφημερίς της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, αρ. φύλλου 3465, τεύχος δεύτερο, 28 Δεκεμβρίου 2012, σελ. 51715.

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica" τομ.1ος, σελ.449.

Αγιος Βασίλειος
Κατηγορία:Δήμος Αγίου Βασιλείου