Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός Θεσσαλονίκης

Ο Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός Θεσσαλονίκης (Ν.Σ.Σ.Θ.) ή Επιβατικός Σταθμός Θεσσαλονίκης (Ε.Σ.Θ.), αποτελεί τον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό της Θεσσαλονίκης για όλες τις επιβατικές και εμπορικές αμαξοστοιχίες. Ο σταθμός εξυπηρετείται από ταχείες υπεραστικές αμαξοστοιχίες προς την Κεντρική Ελλάδα και την Αθήνα, καθώς και από πλήθος περιφερειακών και προαστιακών δρομολογίων προς την Έδεσσα, την Λάρισα, τις Σέρρες και ενδιάμεσους σταθμούς. Ο Ν.Σ.Σ.Θ βρίσκεται στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και εξυπηρετείται από ανταποκρίσεις υπεραστικών και αστικών λεωφορειακών γραμμών (ΟΣΕΘ), καθώς και από το Μετρό Θεσσαλονίκης με τον Σταθμό Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός. Οι υποδομές του εγκαινιάστηκαν τον Σεπτέμβριο του 1961, αλλά ήδη εξυπηρετούσε το κοινό από τα τέλη της δεκαετίας του 1940, καθώς αντικατέστησε τον υφιστάμενο Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης.

Ο Ν.Σ.Σ.Θ. αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους σιδηροδρομικούς σταθμούς στα Βαλκάνια, καθώς η συνολική του έκταση καταλαμβάνει 80 στρέμματα, ενώ το κεντρικό κτίριο καλύπτει επιφάνεια 55.000 τετραγωνικών μέτρων. Διαθέτει μία μεγάλη κεντρική αίθουσα όπου βρίσκονται τα εκδοτήρια, και όλες οι σχετικές με την εξυπηρέτηση επιβατών υποδομές, όπως χώρος αποσκευών, καφέ, εστιατόρια, ταχυδρομείο και εμπορικά καταστήματα, ενώ ο επάνω όροφος στεγάζει τις υπηρεσίες των Σιδηροδρόμων Ελλάδος (πρώην ΟΣΕ). Επίσης, εντός του Σταθμού βρίσκεται το παρεκκλήσιο του Αγίου Φιλίππου του διακόνου, προστάτη των σιδηροδρομικών και των ταξιδιωτών με σιδηρόδρομο.

Για την απρόσκοπτη μετακίνηση των επιβατών ο σταθμός διαθέτει 4 κρηπιδώματα, η πρόσβαση στα οποία γίνεται με υπόγειο διάδρομο, κυλιόμενες σκάλες και ανελκυστήρες. Η κυκλοφορία των αμαξοστοιχιών εξασφαλίζεται από 8 γραμμές - αποβάθρες, οι μεγαλύτερες των οποίων (3η και 4η) έχουν ωφέλιμο μήκος 440 μέτρα. Το σύνολο των σιδηροδρομικών γραμμών του σταθμού είναι ηλεκτροδοτούμενο.

 Ιστορικό 

 Πρόδρομες Εργασίες 
Η ιστορία του Νέου Σιδηροδρομικού Σταθμού Θεσσαλονίκης ξεκινάει με την διακήρυξη του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού το 1935 και την έναρξη των εργασιών ανέγερσης το 1937. Την εποχή εκείνη δαπανήθηκαν 13.805.543 δραχμές για τις απαλλοτριώσεις της απαιτούμενης έκτασης που καλύπτει έως και σήμερα η υποδομή, και επιλέχθηκε μια πιο μοντέρνα εκδοχή ενός σιδηροδρομικού σταθμού καθώς είχε κριθεί από το τότε υπουργείο Συγκοινωνίας πως ο κλασικός αρχιτεκτονικός ρυθμός θα ήταν αρκετά ακριβότερος και η κατασκευή του κτηρίου περισσότερο χρονοβόρα.

 Β' Παγκόσμιος Πόλεμος 
Τα επόμενα χρόνια ενώ είχαν ξεκινήσει οι εργασίες υπό την ομάδα του μηχανικού Α. Καρρά έπειτα από προσφυγές το έργο πέρασε στα χέρια γερμανικής εταιρίας που είχε εκ των προτέρων κερδίσει την πρώτη θέση στον διαγωνισμό. Αμέσως μετά ξεκίνησε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος και η κατοχή όπου και καθυστέρησαν για αρκετά χρόνια τα έργα αποπεράτωσης, ενώ κατά την διάρκεια των συγκρούσεων ο περιβάλλον χώρος χρησιμοποιήθηκε από τους κατακτητές ως αποθήκη ξυλείας και βαρελιών καυσίμων καθιστώντας τον χώρο άμεσα εκτεθειμένο σε βομβαρδισμούς.
 Μεταπολεμικά Χρόνια 
Έπειτα από τα δύσκολα χρόνια του Εμφυλίου Πολέμου και εφόσον εγκαταστάθηκε πολιτική σταθερότητα, το 1948 ο νέος υπουργός Μεταφορών της Κυβέρνησης Θεμιστοκλή Σοφούλη, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, έχοντας αντίληψη της σημασίας του έργου σε μικρό χρονικό διάστημα υπέγραψε αρκετές συμβάσεις για την ανασυγκρότηση των σιδηροδρόμων με χρηματοδότηση από το σχέδιο Μάρσαλ.

 Εγκαίνια και μετέπειτα εποχή 

Στις 22 Ιανουαρίου του 1951 πραγματοποιήθηκαν άτυπα εγκαίνια με την παρουσία του πρωθυπουργού και του βασιλικού ζεύγους όπου και τέθηκε ο σταθμός σε χρήση του κοινού, ενώ επεκτάθηκαν νέες λεωφορειακές γραμμές με αφετηρία τον χώρο έμπροσθεν του σταθμού προς όλες τις περιοχές της πόλης.

Τον Φεβρουάριο του 1962Ξηροκρήνη – μια ιστορική γειτονιά του Δήμου Θεσσαλονίκης πραγματοποιήθηκαν επίσημα εγκαίνια από τον υπουργό Δημοσίων Έργων Δημήτριο Βρανόπουλο σε συνδυασμό με τον εκσυγχρονισμό της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης - Φλώρινας με την αντίστοιχη σιδηροδρομική διακλάδωση Αμυνταίου - Πτολεμαΐδας - Κοζάνης για τη μεταφορά του λιγνίτη.

 Ανταπόκριση με Μετρό Θεσσαλονίκης 
Τον Απρίλιο του 2006 ξεκίνησαν οι εργασίες κατασκευής του Μετρό Θεσσαλονίκης με σταθμό αφετηρίας τον Σταθμό Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός. Η στάση του κατασκευάστηκε έμπροσθεν του κεντρικού κτιρίου του Σταθμού με εισόδους από όλες τις πλευρές της οδού Μοναστηρίου. Το 2024 ολοκληρώθηκαν οι κατασκευές και δόθηκε ο χώρος στο κοινό.Αττικό Μετρό Α.Ε. - Ιστορικό Μετρό Θεσσαλονίκης

 Yπηρεσίες 

 Σιδηροδρομικές Υπηρεσίες 

Σε ό,τι αφορά τις υποδομές του σταθμού, κύριος διαχειριστής αποτελεί ο ΟΣΕ, ο οποίος ρυθμίζει την κυκλοφορία επί του δικτύου και κατ' επέκταση τα δρομολόγια υπεραστικών συνδέσεων προς όλες τις περιοχές της χώρας. Σήμερα, αρκετά δρομολόγια πραγματοποιούνται με λεωφορεία σε ορισμένα τμήματα, ενώ το σύνολο των τοπικών και διεθνών δρομολογίων έχουν καταργηθεί. Τα διαθέσιμα δρομολόγια που εξυπηρετούν τον Ν.Σ.Σ.Θ αποτελούν τα παρακάτω:

Ο Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός Θεσσαλονίκης αποτελεί και αφετηρία του Προαστιακού Σιδηρόδρομου Θεσσαλονίκης, του οποίου το δίκτυο αποτελείται από τρεις παρακάτω γραμμές:

 Ανταποκρίσεις 

 Μητροπολιτικός Σιδηρόδρομος 

Η πρόσβαση στον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό είναι εφικτή με το Μετρό Θεσσαλονίκης, μέσω του σταθμού μετρό Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός των γραμμών 1 και 2.

 Αστικές και Υπεραστικές Συγκοινωνίες 
Ο Ν.Σ.Σ.Θ φιλοξενεί στον εξωτερικό του χώρο τερματικό σταθμό του μετρό ανταπόκρισης με αστικά λεωφορεία, εκ των οποίων ο δεύτερος αποτελεί αφετηρία/τέρμα για 17 λεωφορειακές γραμμές του ΟΣΕΘ που εκτελεί ο ΟΑΣΘ (σύνδεσμος=Γραμμή Π2 (Προαστιακός Θεσσαλονίκης)|15x15εσ). Παράλληλα στους χώρους του Ν.Σ.Σ.Θ. υφίστανται παραρτήματα ΚΤΕΛ με προορισμό την Αθήνα, τον Πειραιά και τις Σέρρες. Οι αστικές γραμμές αποτελούν τις:
+#ΠαρακλάδιαΑφετηρία ΓραμμήςΤερματισμός ΓραμμήςΠαρατηρήσεις03ΚΔεν υπάρχειΝέος Σιδηροδρομικός ΣταθμόςΑ.Σ. ΙκέαΔεν υπάρχειΜ1Δεν υπάρχειΝέα ΕλβετίαΝέος Σιδηροδρομικός ΣταθμόςΔεν υπάρχει0909Α, 09Β, 09ΕΝέος Σιδηροδρομικός ΣταθμόςΚεντρική Αγορά09Α: Εντός αγοράς, 09Β: Έως ΚΤΕΟ, 09Ε: ΚΤΕΟ εντός αγοράς
Κυκλική διαδρομή10Δεν υπάρχειΝέα ΕλβετίαΝέος Σιδηροδρομικός ΣταθμόςΔεν υπάρχει1414ΑΆνω ΤούμπαΝέος Σιδηροδρομικός Σταθμός14Α: μέσω Γένεσις1919ΑΚορδελιόΝέος Σιδηροδρομικός Σταθμός19Α: Έως τερματικού σταθμού23 Δεν υπάρχειΝέος Σιδηροδρομικός ΣταθμόςΣυκιέςΚυκλική διαδρομή35ΜετέωραΝέος Σιδηροδρομικός Σταθμός Δεν υπάρχει37Νέος Σιδηροδρομικός ΣταθμόςΚρυονέρι4040Α, 40ΚΝέος Σιδηροδρομικός ΣταθμόςΚαλοχώρι40Α: Μέσω Σ.Δ.Ο.Ε. 40Κ: Μέσω Ρομποπούλου 5151ΒΝέος Σιδηροδρομικός ΣταθμόςΣίνδος51Β: Μέσω Γ' Φάσης ΒΙ.ΠΕ.Θ.5252ΑΝέος Σιδηροδρομικός ΣταθμόςΔΙ.ΠΑ.Ε. Σίνδου52Α: Έως ΔΙ.ΠΑ.Ε.5454ΑΝέος Σιδηροδρομικός ΣταθμόςΙωνία54Α: Μέσω Αγίου Αθανασίου55Υ55ΧΣταυρούποληΝέος Σιδηροδρομικός Σταθμός - Κ.Τ.Ε.Λ.55Χ: Μέσω Ιωνίας5656ΑΝέος Σιδηροδρομικός ΣταθμόςΩραιόκαστρο56Α: Μέσω σχολείου (γυμνάσιο)6464Α, 64Β, 64Ε, 64ΚΦίλυροΝέος Σιδηροδρομικός Σταθμός64Α: Μέσω Παιδικού Χωριού, 64Β: Μέσω Χριστιανικής Ελπίδας, 64Ε: Μέσω λυκείου, 64Κ: Μέσω Παιδικού Χωριού και λυκείου7070ΑΝέος Σιδηροδρομικός ΣταθμόςΕπανομή70Α: Μέσω παραλίας
Express θερινές διαδρομές7171ΑΝέος Σιδηροδρομικός ΣταθμόςΝέα Μηχανιώνα71Α: Μέσω Αγίας Τριάδας
Express θερινές διαδρομές8484Α, 84ΒΝέος Σιδηροδρομικός ΣταθμόςΔρυμός84Α: Μέσω Λητής (μετάβαση), 84Β: Μέσω Λητής (επιστροφή)
Επιπλέον, υπάρχουν και αστικές γραμμές οι οποίες εξυπηρετούν τον σταθμό του μετρό από την εξωτερική στάση. Αυτές αποτελούν:
+#ΠαρακλάδιαΑφετηρία ΓραμμήςΤερματισμός ΓραμμήςΠαρατηρήσεις01ΧΔεν υπάρχειΚ.Τ.Ε.Λ.Αεροδρόμιο «Μακεδονία»Express διαδρομή01Ν1ΝΚ.Τ.Ε.Λ.Αεροδρόμιο «Μακεδονία»1Ν: Μέσω Α.Σ. Ικέα
Νυχτερινή διαδρομή02ΚΔεν υπάρχειΚ.Τ.Ε.Λ.Α.Σ. ΙκέαΔεν υπάρχει4545A, 45BΚ.Τ.Ε.Λ.Mediterranean Cosmos45Α: Έως Κ.Τ.Ε.Λ. Χαλκιδικής, 45Β: Έως Mediterranean Cosmos
Express διαδρομή

 Εκτεταμένο Σιδηροδρομικό Συγκρότημα Ν.Σ.Σ.Θ 

 Μηχανοστάσιο της Hellenic Train 
Ο Ν.Σ.Σ.Θ. διατηρεί εκ θεμελιώσεως μεγάλο και πολυεπίπεδο μηχανοστάσιο για την συντήρηση τόσο των αυτοκινηταμαξών, όσο και των ελκτικών μηχανών και βαγονιών. Στο μηχανοστάσιο σταθμεύουν και συντηρούνται αμαξοστοιχίες που εκτελούν καθημερινά δρομολόγια ενώ αποτελεί τις μοναδικές εγκαταστάσεις που μπορούν να συντηρηθούν και οι αυτοκινητάμαξες ETR470.

 Σταθμός Διαλογής Εμπορευμάτων 
Γεωγραφικές συντεταγμένες: 

Ο Σταθμός Διαλογής βρίσκεται στο Δήμο Κορδελιού-Ευόσμου Θεσσαλονίκης. Από τον Σταθμό Διαλογής γίνεται η διακλάδωση των γραμμών προς τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό και της μονής γραμμής προς τον Παλαιό Σιδηροδρομικό Σταθμό. Υπάρχει συνδετήρια γραμμή μεταξύ ΝΕ.ΣΙ.Σ. και ΠΑ.ΣΙ.Σ. στην περιοχή της Μενεμένης.thumb|right|Το ανακαινισμένο κτίριο της Στρατιωτικής Στάσης στο Κορδελιό που φιλοξενεί τις συλλογές του Σιδηροδρομικού Μουσείου Θεσσαλονίκης.

Σιδηροδρομικό Μουσείο Θεσσαλονίκης 
Γεωγραφικές συντεταγμένες: 

Η παλιά Στρατιωτική Στάση επί της σημερινής οδού Νέα Μοναστηρίου 7Β στο Κορδελιό, πριν από μερικά χρόνια αποκαταστάθηκε και λειτουργεί πλέον ως το Σιδηροδρομικό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Το κτίριο κατασκευάστηκε την περίοδο 1891-1894 και ακολουθεί πανομοιότυπη αρχιτεκτονική με αυτή των σταθμών της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης - Φλώρινας και Θεσσαλονίκης - Αλεξανδρούπολης.   έτερος σταθμός Στρατιωτικής Στάσης, που βρίσκεται στην Αλεξανδρούπολη.

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ - Φύλλο 2/9/1961.

Κατηγορία:Σταθμοί προαστιακού σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης
Νεος
Κατηγορία:Σιδηροδρομικοί σταθμοί που εγκαινιάστηκαν το 1961
Θεσσαλονίκη (Τερματικός)
Θεσσαλονικη
Θεσσαλονικη
Θεσσαλονικη
Κατηγορία:Μεταφορές στη Θεσσαλονίκη
Κατηγορία:Μετρό Θεσσαλονίκης
Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές στη Θεσσαλονίκη