Γλαγολιτικό αλφάβητο

Το  γλαγολιτικό αλφάβητο (ⰳⰾⰰⰳⱁⰾⰹⱌⰰ, γκλαγκόλιτσα· στα ρωσικά: глаголица) είναι το παλαιότερο γνωστό σλαβικό αλφάβητο.  
Γενικά συμφωνείται ότι δημιουργήθηκε τον 9ο αιώνα από τον Άγιο Κύριλλο, βυζαντινό μοναχό από τη Θεσσαλονίκη. Αυτός και ο αδελφός του, ο Άγιος Μεθόδιος, στάλθηκαν από τον Βυζαντινό Αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ' το 863 στη Μεγάλη Μοραβία για να εξαπλώσουν τον Χριστιανισμό ανάμεσα στους Δυτικούς Σλάβους στην περιοχή. Οι αδελφοί αποφάσισαν να μεταφράσουν τα λειτουργικά βιβλία στην παλαιά σλαβονική γλώσσα που ήταν κατανοητή από τον γενικό πληθυσμό, αλλά καθώς τα λόγια αυτής της γλώσσας δεν μπορούσαν εύκολα να γραφούν χρησιμοποιώντας είτε το ελληνικό είτε το λατινικό αλφάβητο, ο Κύριλλος αποφάσισε να εισάγει ένα νέο αλφάβητο, το γλαγολιτικό, το οποίο βασίστηκε στην τοπική διάλεκτο των σλαβικών φυλών από το βυζαντινό θέμα της Θεσσαλονίκης.

Μετά το θάνατο του Κυρίλλου και του Μεθόδιου, το γλαγολιτικό αλφάβητο έπαψε να χρησιμοποιείται στη Μοραβία, αλλά οι μαθητές του συνέχισαν να το διαδίδουν στην Πρώτη Βουλγαρική Αυτοκρατορία, όπου όμως στη συνέχεια εκτοπίστηκε από το κυριλλικό αλφάβητο. Το Γλαγολιτικό αλφάβητο διατηρήθηκε μόνο από τους κληρικούς στην Κροατία που συνέχισαν να γράφουν στη εκκλησιαστική σλαβονική γλώσσα μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα.

Ονομασία
Το όνομά του αυτό του αποδόθηκε αρκετούς αιώνες μετά τη δημιουργία του, και προέρχεται από το  πρωτοσλαβικό glagolъ "λόγος". Επίσης το τέταρτο γράμμα του γλαγολιτικού αλφαβήτου είναι το Γκλάγκολι (Γ). Το ρήμα  глаголить σημαίνει  "μιλώ, συνομιλώ". Υπάρχουν τεκμήρια  ότι το όνομα γκλαγκόλιτσα αναπτύχθηκε στα Βαλκάνια γύρω στον 14ο αιώνα και προήλθε  από τη λέξη  глаголить, που χρησιμοποιούσαν οι θιασώτες της λειτουργίας στα ΣλαβονικάBernard Comrie and Greville G. Corbett, The Slavonic Languages, Taylor & Francis, 2002, p. 29..

Η ονομασία Γλαγολιτικό στα  λευκορωσικά είναι глаголіца (hłaholica), στα βουλγαρικά, ρωσικά και  (glagolica), στα κροατικά "glagoljica", στα Σερβικά глагољица, στα Τσέχικα hlaholice, στα Πολωνικά głagolica, στα Σλοβένικα glagolica, στα Σλοβακικά hlaholika, και στην  Ουκρανική глаголиця (hlaholyća).

Το γλαγολιτικό αλφάβητο
 Γράμμα Ονομασία(κυριλλικά) Ονομασία(μεταγραφή) Προφορά (Ελλ. / ΔΦΑ) Ελληνικόαντίστοιχο Κυριλλικόαντίστοιχο Προέλευση Ⰰ  30px|Az  Азъ  Αζ  /a/  Α  А Ⰱ  30px|Buki  Буки  Μπούκι  /b/   Б Ⰲ  30px|Vedi  Веди  Βέντι  /v/  Β  В  Ⰳ  30px|Glagol  Глаголи  Γκλάγκολι  /g/  Γ  Г  Ⰴ  30px|Dobro  Добро  Ντόμπρο  /d/  Δ  Д  Ⰵ  30px|Jest  Есть  Εστ  /ɛ/, /jɛ/  Ε  Е  Ⰶ  30px|Zhivete  Живете  Ζίβετε  /ʓ/   Ж  Από το κοπτικό Ϫϫ (Τζάντζα) Ⰷ  30px|Dzelo  Зело  Ζέλο  /d͡ʑ/    Ѕ  Από το ελληνικό Ϛ ϛ (Στίγμα) Ⰸ  30px|Zemlja  Земля  Ζέμλια  /z/  Ζ  З  Ⰹ  30px|Izhe  Иже  Ίζε  /i/  Η  Й  Ⰻ  30px|I  И, Ижеи  Ι, Ιζέϊ  /i/  Ι  І  Ⰼ  30px|Dzherv  Гѥрв  Τζιέρβ  /ɟ/   Ћ, Ђ  Ⰽ  30px|Kako  Како  Κάκο  /k/  Κ  К  Ⰾ  30px|Ljudi  Люди  Λιούντι  /l/, /ʎ/  Λ  Л  Ⰿ  30px|Mislete  Мыслете  Μίσλετε  /m/  Μ  М  Ⱀ  30px|Nash  Наш Νας  /n/, /ɲ/  Ν  Н  Ⱁ  30px|On  Он  Ον  /ɔ/  Ο  О  Ⱂ  30px|Pokoj  Покой  Πόκοϊ  /p/  Π  П  Ⱃ  30px|Rtsi  Рцы  Ρτσι  /r/, /rʲ/  Ρ  Р  Ⱄ  30px|Slovo  Слово Σλόβο  /s/  Σ  С  Ⱅ  30px|Tverdo  Твердо  Τβέρντο  /t/  Τ  Т  Ⱆ  30px|Uk  Ук  Ουκ  /u/    У  Ⱇ  30px|Fert  Ферт  Φερτ  /f/  Φ  Ф  Ⱈ  30px|Kher  Хер  Χερ  /x/  Χ  Х  Ⱉ  30px|Oht  От  Οτ  /o/  Ω  Ѡ, Ѿ  Ⱌ  30px|Tsi  Цы  Τσι  /t͡ɕ/    Ц  Ⱍ  30px|Cherv  Червь  Τσερβ  /t͡ʆ/   Ч  Ⱎ  30px|Sha  Ша  Σα  /ʆ/   Ш  Από το κοπτικό Ϣ (Σέι) Ⱋ  30px|Shta  Шта  Στα  /ʆtʲ/   Щ  Ⱏ  30px|Jer  Ер  Ερ  /ɘ̯/   Ъ  Ⱏ Ⰹ  30px|Jery  Еры  Ερι  /ɨ/   Ы  Ⱐ  30px|Jerj  Ерь  Ερ'   /ɪ̯/   Ь  Ⱑ  30px|Jat  Ять  Γιάτ  /jæ/, /æ/   Ѣ  Ⱖ  30px  Ё  Γιό  /jɔ/     Ⱓ  30px|Ju  Ю  Γιού  /ju/   Ю  Ⱔ  30px|Jus Malij  Юс малый  Γιούς μικρό  /ɛ̃/   Ѧ  Ⱗ  30px|Jus Malij Jotirovannij  Юс малый йотированный  Γιούς μικρό γιωτοποιημένο  /jɛ̃/   Ѩ  Ⱘ  30px|Jus Bolshoj  Юс большой  Γιούς μεγάλο  /ɔ̃/   Ѫ  Ⱙ  30px|Jus Bolshoj Jotirovannij  Юс большой йотированный  Γιούς μεγάλο γιωτοποιημένο  /jɔ̃/   Ѭ  Ⱚ  30px|Thita  Фита  Φίτα  /f/, /θ/  Θ  Ѳ  Ⱛ  30px|Izhitsa  Ик  Ικ  /v/, /i/, /y/  Υ  Ѵ 

Παραπομπές

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Αλφάβητο
Κατηγορία:Σλαβικός πολιτισμός
Κατηγορία:Ιστορία της Μακεδονίας (περιοχή)