Θέμα Κεφαλληνίας

Το Θέμα της Κεφαλλονιάς ή Κεφαλληνίας ήταν ένα Θέμα στην Βυζαντινή αυτοκρατορία που βρισκόταν στην δυτική Ελλάδα. Το θέμα περιείχε τα Επτάνησα και επεκτάθηκε τον 8ο αιώνα στην ηπειρωτική Ελλάδα. Οι Νορμανδοί το κατέκτησαν αργότερα και το προσάρτησαν στο Βασίλειο της Σικελίας (1185).

Ιστορία

Στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία τα Επτάνησα (Κέρκυρα, Κεφαλονιά, Ζάκυνθος, Ιθάκη, Λευκάδα και Κύθηρα) ανήκαν σποραδικά στις Ρωμαϊκές επαρχίες της Αχαΐας και της Ηπείρου.Kazhdan, Alexander, ed. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford University Press, "Ionian Sea" (T. E. Gregory), σ. 1007Soustal & Koder 1981, σσ. 44–50 Τα νησιά αυτά με εξαίρεση τα Κύθηρα δημιούργησαν αργότερα το ανεξάρτητο Θέμα της Κεφαλονιάς με έδρα την ίδια την Κεφαλονιά.Nesbitt & Oikonomides 1994, σ. 2Pertusi 1952, σ. 175Soustal & Koder 1981, σ. 176 Οι Σλάβοι δεν τα ενόχλησαν καθόλου στις επιδρομές του 7ου αιώνα με αποτέλεσμα να παραμείνουν στο Βυζάντιο, για αυτό τα χρησιμοποίησε ο αυτοκράτορας ως βάση για να ακολουθήσει ο Εξελληνισμός των Σλάβων που κατοικούσαν στα ηπειρωτικά.Soustal & Koder 1981, σσ. 51–52, 175 Δεν είναι γνωστή από τις πηγές η ακριβής ημερομηνία στην οποία στην οποία ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα το Θέμα της Κεφαλληνίας. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Ζ΄ ο Πορφυρογέννητος (913-959) στο έργο του Προς τον ίδιον υιόν Ρωμανόν έγραψε ότι αρχικά αποτελούσε μια υποδιαίρεση στο Θέμα Λογγοβαρδίας στην Νότια Ιταλία. Ο πατέρας του Λέων ΣΤ´ ο Σοφός τα έθεσε υπό την διοίκηση ενός Στρατηγού αλλά δεν αποτελούσε ακόμα μια ανεξάρτητη επαρχία.Kazhdan, Alexander, ed. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford University Press, "Kephalenia" (T. E. Gregory), σσ. 1122–1223Pertusi 1952, σ. 174 Η άποψη αυτή είναι πιθανότατα εσφαλμένη επειδή καταγράφονται μέχρι εκείνη την εποχή στην Κεφαλονιά πολλά ονόματα Στρατηγών. Το Τακτικόν Ουσπένσκυ (842/843) και τα "Φραγκικά Βασιλικά Χρονικά" (809) καταγράφουν ξεκάθαρα ονόματα Στρατηγών της Κεφαλονίας. Ένας μεγάλος αριθμός από σφραγίδες που χρονολογούνται εκείνη την εποχή παρέχουν πρόσφατες πληροφορίες για την Κεφαλονιά και την στρατηγική σημασία που είχε τον 8ο αιώνα.Pertusi 1952, σσ. 174-175Soustal & Koder 1981, σσ. 52, 175 Το μπέρδεμα του Κωνσταντίνου του Πορφυρογέννητου πιθανότατα οφείλεται στις στενές σχέσεις που είχαν τα Επτάνησα με τις αυτοκρατορικές κτήσεις της Ιταλίας, αποτελούσαν την βάση για όλες τις ναυτικές εκστρατείες στην Ιταλία. Τα Επτάνησα υπερασπίστηκαν με επιτυχία τις επιθέσεις των Αράβων πειρατών στην Αδριατική Θάλασσα και το Ιόνιο Πέλαγος.Soustal & Koder 1981, σσ. 52, 54

Με την ανακατάληψη του Μπάρι (876) το Θέμα Λογγοβαρδίας έγινε πιθανότατα επαρχία του Θέματος της Κεφαλλονιάς.Oikonomides 1972, σσ. 351–352 Τα Θέματα της Λογγοβαρδίας, της Κεφαλλονιάς όπως εναλλακτικά και το Θέμα Νικοπόλεως στην Ήπειρο κυβερνήθηκαν συχνά από τον ίδιο Στρατηγό.Soustal & Koder 1981, σ. 52 Ο Στρατηγός του Θέματος είχε ως έδρα την Κεφαλονιά αλλά κάποιες φορές αναφέρεται και ως βάση του η Κέρκυρα. Στο έργο του Κωνσταντίνου του Πορφυρογέννητου το Θέμα της Κεφαλλονιάς καταγράφεται ως έβδομο ανάμεσα στα Ευρωπαϊκά Θέματα αλλά ήταν το σημαντικότερο στον ναυτικό τομέα. Οι πανίσχυροι στην θάλασσα Μαρδαΐτες ήταν η κύρια βάση στον στόλο του Θέματος, περιείχε Πεζοναύτες και κωπηλάτες υπό την διοίκηση ενός στρατιωτικού αρχηγού. Ο στρατός ξηράς του θέματος είχε επίσης τον δικό του στρατιωτικό αρχηγό, ο ιστορικός Ουώρεν Τρέντγκολντ εκτιμά τον στρατό του Θέματος τον 9ο αιώνα στους 2.000 άνδρες.Treadgold 1995, σ. 66 Το Θέμα της Κεφαλλονιάς αποτελούσε επίσης εκείνη την εποχή τόπο εξορίας πολιτικών κρατούμενων. Το Θέμα της Κεφαλονιάς καταγράφεται σε πολλές πολεμικές εκστρατείες τον 9ο-11ο αιώνα μ.Χ., ο στρατηγός Παύλος νίκησε στις αρχές της Δαλματίας αρχικά έναν στόλο από την Βενετίας (880). Ο ναύαρχος Νάσαρ συνέτριψε στην Ναυμαχία της Κεφαλονιάς (880) ένα Αραβικό πειρατικό πλοίο που λεηλατούσε τα νησιά, στην συνέχεια προχώρησε σε εκστρατεία στην Ιταλία, νίκησε ξανά τους Άραβες και κατέκτησε τον Τάραντα.Soustal & Koder 1981, σσ. 52–53, 175–176 Οι Μαρδαΐτες εξέπλευσαν κατόπιν νότια με στόχο να καταλύσουν το Εμιράτο της Κρήτης αλλά απέτυχαν.Soustal & Koder 1981, σσ. 54, 176 Η τελευταία καταγραφή ενός Στρατηγού του Θέματος της Κεφαλονιάς εμφανίζεται όταν ο Κοντολέων Τορνίκης απεστάλη στην Ιταλία με στόχο να καταπνίξει μια εξέγερση Λομβαρδών.Soustal & Koder 1981, σσ. 55, 176 Με την Νορμανδική κατάκτηση της νότιας Ιταλίας τον 11ο αιώνα το Θέμα έχασε την ναυτική του σημασία για τον αυτοκράτορα, ο διοικητής του εξέπεσε από Στρατηγό σε Κριτή. Την εποχή εκείνη ξέσπασαν ταυτόχρονα και οι Βυζαντινο-Νορμανδικοί Πόλεμοι, οι Νορμανδοί κατέκτησαν την Κέρκυρα (1081-1085, 1147-1149) ενώ η Δημοκρατία της Βενετίας την πολιόρκησε χωρίς επιτυχία (1122-1123). Το νησί της Κεφαλονιάς πολιορκήθηκε επίσης χωρίς επιτυχία (1085), την λεηλάτησαν αργότερα ωστόσο τόσο η Πίζα (1099) όσο και η Βενετία (1126).Soustal & Koder 1981, σσ. 56–57, 176 Ο Γουλιέλμος Β΄ της Σικελίας κατέκτησε τελικά την Κέρκυρα και τα υπόλοιπα από τα Επτάνησα εκτός από την Λευκάδα (1185). Η Κέρκυρα ανακτήθηκε από τους Βυζαντινούς (1191) αλλά τα υπόλοιπα νησιά χάθηκαν από αυτούς οριστικά, εισήλθαν στην Παλατινή Κομητεία της Κεφαλονιάς και της Ζακύνθου υπό την διοίκηση του Μαργαριτόνε, Έλληνα ναύαρχου υποτελή στον Γουλιέλμο Β΄.Soustal & Koder 1981, σσ. 58, 176

Παραπομπές

Πηγές

Kazhdan, Alexander, ed. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford University Press. 
Nesbitt, John; Oikonomides, Nicolas, eds. (1994). Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art, Volume 2: South of the Balkans, the Islands, South of Asia Minor. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection.
Oikonomides, Nicolas (1972). Les listes de préséance byzantines des IXe et Xe siècles (in French). Paris: Editions du Centre National de la Recherche Scientifique.
Pertusi, A. (1952). Constantino Porfirogenito: De Thematibus (in Italian). Rome, Italy: Biblioteca Apostolica Vaticana.
Soustal, Peter; Koder, Johannes (1981). Tabula Imperii Byzantini, Band 3: Nikopolis und Kephallēnia (in German). Vienna: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. *Treadgold, Warren T. (1995). Byzantium and Its Army, 284–1081. Stanford, California: Stanford University Press. 
Oikonomidès, N. A. (1965). "Constantin VII Porphyrogénète et les thèmes de Céphalonie et de Longobardie". Revue des études byzantines (in French). 23 (23): 118–123. 
Zakythinos, Dionysios (1941). "Μελέται περὶ τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως καὶ τῆς ἐπαρχιακῆς διοικήσεως ἐν τῷ Βυζαντινῷ κράτει" [Studies on the administrative division and provincial administration in the Byzantine state]. Ἐπετηρίς Ἐταιρείας Βυζαντινῶν Σπουδῶν (in Greek). 17: 243–248. 
Zakythinos, D. A. (1954). "Le thème de Céphalonie et la défense de l'Occident". L'Hellénisme Contemporain (in French). 4–5. Athens: 303–312.

Κατηγορία:Θέματα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας
Θεμα
Κατηγορία:Ιστορία των Επτανήσων