Αυξητική ορμόνη

Η αυξητική ορμόνη (GH) ή σωματοτροπίνη είναι μία πεπτιδική ορμόνη, η οποία διεγείρει την κυτταρική αναπαραγωγή και αναγέννηση, καθώς και την ανάπτυξη των ανθρώπων και άλλων ζώων. Εκλύεται από την πρόσθια υπόφυση. Η αυξητική ορμόνη προκαλεί αύξηση στις ανοικτές διαφύσεις στα οστά, καθώς επίσης διεγέρει την αύξηση των σκελετικών μυών και τη λιπόλυση στο λιπώδη ιστό. Η ανθρώπινη αυξητική ορμόνη είναι ένα πεπτίδιο 191 αμινοξέων με δύο δισουλφιδικούς δεσμούς.

Η ανασυνδυασμένη ανθρώπινη αυξητική ορμόνη είναι ένα σκεύασμα Αυξητικής Ορμόνης με ευρεία χρήση και είναι ισοδύναμη με την ενδογενή υποφυσιακή Αυξητική Ορμόνη. Χρησιμοποιείται όταν υπάρχει ανεπάρκεια Αυξητικής Ορμόνης, καθώς και σε βραχύσωμα παιδιά με βραδύ ρυθμό ανάπτυξης, χωρίς όμως ανεπάρκεια Αυξητικής Ορμόνης.

Η ανασυδυασμένη ανθρώπινη αυξητική ορμόνη έχει χρησιμοποιηθεί ακόμη, σαν αναβολικός παράγοντας στον αθλητισμό τουλάχιστον από το 1982. Η χρήση της έχει απαγορευτεί από τη Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή και τον NCAA, καθώς κατηγορείται για ντοπάρισμα αθλητών. Η ανίχνευσή της γίνεται με Εξετάσεις αίματος και όχι με τις κλασικές εξετάσεις ούρων.

 Βιολογία 
 Γονίδια και Δομή 
Στον άνθρωπο η αυξητική ορμόνη κωδικοποιείται από δύο γονίδια τα οποία εντοπίζονται στην περιοχή q22-24 επάνω στο Χρωμόσωμα 17, γνωστά ως Αυξητική ορμόνη 1 και Αυξητική ορμόνη 2. Πρόκειται για μια πρωτεΐνη που αποτελείται από 191 αμινοξέα και το μοριακό της βάρος είναι 22,124 Daltons. Η δομή της στο χώρο περιλαμβάνει 4 έλικες, προκειμένου να μπορεί να αλληλεπιδράει κατάλληλα με τον υποδοχέα της.

 Λειτουργίες 
Η βασική λειτουργία της αυξητικής ορμόνης είναι η ανάπτυξη, γι' αυτό και χαρακτηρίζεται ως ένας αναβολικός παράγοντας, ο οποίος έχει πολλές σημαντικές επιδράσεις στο ανθρώπινο σώμα:

 Διεγείρει την αύξηση του ύψους σε παιδιά και εφήβους
 Αυξάνει τη μυϊκή μάζα
 Αυξάνει την πρωτεϊνοσύνθεση
 Διεγείρει τη λιπόλυση
 Διεγείρει τη γλυκονεογένεση στο ήπαρ
 Μειώνει την πρόσληψη της γλυκόζης από το ήπαρ
 Διεγείρει την ανάπτυξη όλων των εσωτερικών οργάνων, εκτός του εγκεφάλου
 Συμβάλλει στην ομοιόσταση του οργανισμού
 Τονώνει το ανοσοποιητικό σύστημα
 Αυξάνει την απελευθέρωση ιωδίου από τις ορμόνες του θυροειδούς αδένα
 Συμβάλλει στη διατήρηση και λειτουργία των παγκρεατικών κυττάρων του Langerhans

 Ιατρικές Χρήσεις 

 Θεραπεία Υποκατάστασης σε παιδιά 
Η ανασυνδυασμένη ανθρώπινη αυξητική ορμόνη έλαβε για πρώτη φορά έγκριση για παιδιατρική χρήση το 1985 από τον FDA στις ΗΠΑ. Η άδεια αφορούσε τη χορήγησή του βιοτεχνολογικού αυτού προϊόντος σε παιδιά που παρουσίαζαν χαμηλό (μη φυσιολογικό) ύψος σώματος, λόγω έλλειψης στην αυξητική ορμόνη, που παράγεται φυσιολογικά στον οργανισμό. Η θεραπεία γίνεται με ενέσιμα διαλύματα και μακροχρόνια παρουσιάζεται αύξηση του ύψους των παιδιών, μείωση της λιπώδους και αύξηση της μυϊκής μάζας. Η δόση υπολογίζεται με βάση τη σωματική διάπλαση των παιδιών και φυσικά η χορήγηση γίνεται πάντοτε υπό την υπόδειξη και την παρακολούθηση του παιδιάτρου και του ενδοκρινολόγου.

 Άλλες κλινικές ενδείξεις 
Πλέον, έχει λάβει έγκριση για 8 κλινικές ενδείξεις σε παιδιά, μία εκ των οποίων είναι το Σύνδρομο Πράντερ-Γουΐλι. Πρόκειται για ένα σπάνιο σύνδρομο στα παιδιά, που χαρακτηρίζεται από χαμηλό ύψος σώματος, προδιάθεση για παχυσαρκία και δυσμορφίες στο πρόσωπο. Η μακροχρόνια θεραπεία με αυξητική ορμόνη βελτιώνει το λιπιδαιμικό προφίλ και τη σύσταση του σώματος των παιδιών. Ακόμη, η χρήση της βρίσκει εφαρμογή σε πολλές ενδοκρινολογικές διαταραχές, όπως είναι ο υποθυρεοειδισμός, ο υπογοναδισμός, το σύνδρομο Turner, η χρόνια νεφρική νόσος, κ.ά.

Υπό συγκεκριμένες συνθήκες, θα μπορούσε να χορηγηθεί και σε ενήλικες, καθώς ερευνάται για τα οφέλη που μπορεί να προσφέρει μετά από μακροχρόνια χρήση. Έρευνες έχουν δείξει ότι η χορήγησή της είναι πιθανό να έχει ευεργετικά αποτελέσματα στην απώλεια βάρους, στην αύξηση της μυϊκής μάζας και στην πολλαπλή σκλήρωση, ενώ μπορεί ορισμένες φορές να λειτουργήσει και σαν αντιγηραντικός παράγοντας. Ωστόσο, δεν υπάρχουν διαπιστωμένα δεδομένα για τις παραπάνω ενδείξεις, γι' αυτό και δεν έχουν εγκεκριμένη πιστοποίηση και έτσι, δε χρησιμοποιούνται για τους παραπάνω λόγους. Σε κάθε περίπτωση ελλοχεύει ο κίνδυνος προσβολής της υγείας των ενηλίκων και εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών, γι' αυτό κρίνεται απαραίτητη η συμβολή εξειδικευμένων ιατρών.

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 B. Katzung, Βασική & Κλινική Φαρμακολογία, 2009, Εκδόσεις Πασχαλίδης, pp. 774–776, isbn:978-960-399-817-4

Εξωτερικοί σύνδεσμοι


Κατηγορία:Πεπτιδικές ορμόνες
Κατηγορία:Πρωτεΐνες