Τζέιμς Κάγκνεϊ

μικρογραφία|260x260εσ|Με την Τζόαν Μπλοντέλ στην ταινία Η παρέλασις του γυμνού (1933)
μικρογραφία|327x327εσ|Με τον Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ στην ταινία Ο τρομοκράτης (1939)
μικρογραφία|260x260εσ|Με τον Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ στην ταινία Η πόλη του αίματος (1939)
μικρογραφία|260x260εσ|Με τη Βιρτζίνια Μέγιο στην ταινία Ο μεγάλος αμαρτωλός (1949)
Ο Τζέιμς Φράνσις Κάγκνεϊ ο νεότερος (James Francis Cagney, jr., 17 Ιουλίου 1899 - 30 Μαρτίου 1986) ήταν Αμερικανός ηθοποιός αρχικά του θεάτρου κι έπειτα του κινηματογράφου όπου και διέπρεψεObituary Variety Obituaries, April 2, 1986.. Παρά το γεγονός ότι έλαβε βραβεία και αναγνώριση για ερμηνείες πολλών διαφορετικών χαρακτήρων, φημίζεται περισσότερο για τους ρόλους στους οποίους υποδυόταν σκληροτράχηλους άνδρεςMcGilligan, page 11. Το 1999 το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου τον κατέταξε στην 8η θέση στη λίστα με τους 25 μεγαλύτερους σταρ όλων των εποχών.

 Πρώιμος βίος 
Ο Τζέιμς Κάγκνεϊ γεννήθηκε στην Νέα Υόρκη και σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια.

 Καριέρα 

Στην πρώτη του επαγγελματική συμμετοχή σε θεατρική παράσταση, ο Κάγκνεϊ εμφανίστηκε ντυμένος γυναικεία, αποτελώντας μέλος της χορωδίας της επιθεώρησης του 1919 Every Sailor. Ήταν μόλις 20 χρονών. Συνέχισε μια επιτυχημένη πορεία στο χώρο της επιθεώρησης ως χορευτής και κωμικός και το 1925 έλαβε τον πρώτο του πρωταγωνιστικό ρόλο. Ακολούθησαν επιτυχημένοι ρόλοι στο θέατρο και οι διθυραμβικές κριτικές που έλαβε το 1929 για την ερμηνεία του στο θεατρικό έργο Penny Arcade τον οδήγησαν σε συμβόλαιο 3 εβδομάδων με την εταιρία Warner, έναντι 500 δολαρίων την εβδομάδα προκειμένου να επαναλάβει το ρόλο που ερμήνευσε στο θέατρο. Στη συνέχεια η διάρκεια του συμβολαίου του αυξήθηκε στα 7 χρόνια.

Η έβδομη ταινία του Κάγκνεϊ, το γκανγκστερικό δράμα Ο εχθρός της κοινωνίας (Public Enemy, 1931), όπου υποδύθηκε τον γκάνγκστερ Τομ Πάουερς (ένα ρόλο που είχε αρχικά ανατεθεί στον συμπρωταγωνιστή του Έντουαρντ Γουντς, τον έκανε μεγάλο αστέρα κι η ταινία έγινε μια από τις σημαντικότερες ταινίες της εποχής. Αξιομνημόνευτη ήταν η σκηνή στην οποία ο ηθοποιός έτριψε ένα κομμάτι γκρέιπφρουτ στο πρόσωπο της Αν Ντβόρακ που υποδυόταν τη φιλενάδα του. Το 1935 όντας απογοητευμένος από τους ρόλους που του έδιναν στη Warner, μήνυσε την εταιρία για αθέτηση συμβολαίου και κέρδισε την υπόθεση. Αυτή η διαμάχη αποτέλεσε την αρχή μιας σειράς συγκρούσεων μεταξύ του ηθοποιού και του Τζακ Γουόρνερ, ο οποίος τον αποκαλούσε επαγγελματία αποστάτη. Η νίκη του Κάγκνεϊ στα δικαστήρια αποτέλεσε και την πρώτη ηθοποιού που ερχόταν αντιμέτωπος με το σύστημα των στούντιο. Το 1938 έλαβε την πρώτη του υποψηφιότητα για Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου για την ταινία Κολασμένες ψυχές (Angels With Dirty Faces, 1938), στην οποία υποδυόταν πάλι τον γκάνγκστερ στο πλευρό των Πατ Ο'Μπράιαν, Αν Σέρινταν και Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ. Το 1941 συνεργάστηκε για δεύτερη φορά με τη Μπέτι Ντέιβις στην κωμωδία Η μνηστή εφορτώθη (The Bride Came C.O.D.) κι έπειτα με την Ολίβια Ντε Χάβιλαντ σε μιαν άλλη κωμωδία την ταινία Ο πειρασμός (Strawberry Blondes). Η συμμετοχή του στις δυο αυτές ταινίες τον βοήθησε να απομακρυνθεί για λίγο από το στερεότυπο του γκάνγκστερ. Την επόμενη χρονιά η ερμηνεία του στο βιογραφικό δράμα του Μάικλ Κερτίζ Ο ουρανός της δόξας (Yankee Doodle Dandy, 1942) του χάρισε το Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου. 

Στα χρόνια που ακολούθησαν ίδρυσε δική του εταιρία παραγωγής και η πιο αξιόλογη ταινία στην οποία συμμετείχε ήταν η γκανγκστερική περιπέτεια Ο μεγάλος αμαρτωλός (White Heat, 1949). Μετά την τεράστια εμπορική επιτυχία που είχε η ταινία (της οποίας την παραγωγή είχε κάνει η εταιρία Warner) η εταιρία του ηθοποιού χρηματοδότησε την γκαγκστερική ταινία Διά πυρός και σιδήρου (Kiss Tomorrow Goodbye, 1950) που απέτυχε στο Box-Office και που οι κριτικοί συνέκριναν με το Ο μεγάλος αμαρτωλός. Η εταιρία του Κάγκνεϊ έκλεισε το 1952. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '50 ο Κάγκνεϊ συμμετείχε στις ταινίες: Αγάπα με ή άφησέ με (Love me or Leave me, 1955) (που του χάρισε την τρίτη υποψηφιότητα για Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου) και Μίστερ Ρόμπερτς (Mister Roberts, 1955) και το 1961 μετά την επιτυχημένη του συμμετοχή στην ταινία του Μπίλι Γουάιλντερ Ένα... Δυο... Τρία... (One, Two, Three) αποσύρθηκε από τα κινηματογραφικά δρώμενα για 21 περίπου χρόνια. 

Ύστερα χρόνια, θάνατος, βραβεύσεις και υστεροφημία 

Επέστρεψε στον κινηματογράφο το 1981, κυρίως για να βοηθήσει την αποκατάσταση από εγκεφαλικό επεισόδιο το οποίο υπέστη, κρατώντας τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην ταινία του Μίλος Φόρμαν Ragtime. Ο ηθοποιός πέθανε το 1986 από καρδιακή προσβολή. Υπήρξε παντρεμένος με τη χορεύτρια Φράνσις Βέρνον για 64 χρόνια, από το 1922 μέχρι και το θάνατό του.

Ο Κάγκνεϊ πέρα από το Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου που έλαβε το 1942, βραβεύτηκε και με βραβείο προσφοράς στην 7η τέχνη από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου το 1974 και ήταν ο πρώτος ηθοποιός στην ιστορία του θεσμού που έλαβε αυτή την τιμή. Ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ δήλωσε κάποτε ότι ο Τζέιμς Κάγκνεϊ ήταν ένας από τους αγαπημένους του ηθοποιούς ενώ ο Όρσον Γουέλς τον αποκάλεσε τον μεγαλύτερο ηθοποιό που βρέθηκε ποτέ μπροστά από την κάμερα.

 Φιλμογραφία 
+ΈτοςΤίτλοςΕλληνική μετάφρασηΡόλος1930Sinners' HolidayΧάρι ΝτελάνοThe Doorway to HellΣτιβ Μαϊλαγουέι1931Other Men's WomenΕντThe Public EnemyΟ εχθρός της κοινωνίαςΤομ ΠάουερςThe MillionaireΣόφελντSmart MoneyΤζακBlonde CrazyΜπερτ ΧάριςTaxi!Ένας μοντέρνος ιππότηςΜατ Νόλαν1932The Crowd RoarsΤζο ΓκριρWinner Take AllΠάντα νικητήςΤζιμ Κέιν (Τζίμι)1933Hard to HandleΟ ταραξίαςΛέφτι ΜέριλPicture SnatcherΝύχτα αιφνιδιασμούΝτάνι ΚινThe Mayor of HellΟι απόκληροιΠάτσιFootlight ParadeΗ παρέλασις του γυμνούΤσέστερ ΚεντLady KillerΟ κύριος με το χαμόγελοΝταν Κουίνγκλεϊ1934Jimmy the GentΤζίμι ΚόριγκανHe Was Her ManΦλίκερ Χέιζ / Τζέρι ΆλενHere Comes the NavyΟι γίγαντες της θαλάσσηςΤσέστερ Οκόνορ (Τσέστι)The St. Louis KidΈνας άντρας με καρδιάΈντι Κένεντι1935Devil Dogs of the AirΟ δρόμος προς τη δόξαΤόμπι Οτούλ'G' MenΝύχτες αγωνίαςΜπρικ ΝτέιβιςThe Irish in UsΘερμόαιμοιΝτάνι ΟχάραA Midsummer Night's DreamΌνειρο θερινής νυκτόςΜπότομMutiny on the BountyΝαυτική ανταρσίαFrisco KidΜατωμένες όχθεςΜπατ Μόργκαν1936Ceiling ZeroΟρατότης μηδένΝτίζι ΝτέιβιςGreat GuyΠαραβάτες του νόμουΤζόνι Κέιβ1937Something to Sing AboutΜονάχα ένα βράδυΤαντέους Μαγκιλακάντι / Τέρι Ρούνεϊ1938Boy Meets GirlΟ τυχερόςΡόμπερτ ΛοAngels with Dirty FacesΚολασμένες ψυχέςΡόκι Σάλιβαν1939The Oklahoma KidΟ τρομοκράτηςΤζιμ ΚινκέιντEach Dawn I DieΠεθαίνω κάθε αυγήΦρανκ ΡοςThe Roaring TwentiesΗ πόλη του αίματοςΈντι Μπάρτλετ1940The Fighting 69thΤο 69ο σύνταγμαΤζέρι ΠλάνκετTorrid ZoneΠέραν του ΙσημερινούΝικ ΜπάτλερCity for ConquestΙππότες του υποκόσμουΝτάνι Κένι1941The Strawberry BlondeΟ πειρασμόςΜπιφ ΓκριμςThe Bride Came C.O.D.Η μνηστή εφορτώθηΣτιβ Κόλινς1942Captains of the CloudsΟ άρχων των ουρανώνΜπράιαν ΜακλίνYankee Doodle DandyΟ ουρανός της δόξαςΤζορτζ Μ. Κόχαν1943Johnny Come LatelyΤο παιδί του δρόμουΤομ Ρίτσαρντς1945Blood on the SunΑίμα στον ήλιοΝικ Κόντον194613 Rue MadeleineΟδός Μαντλέν, αριθμός 13Ρόμπερτ Έμετ Σάρκεϊ (Μπομπ)1948The Time of Your LifeΗ ώρα της μεγάλης απόφασηςΤζόζεφ Τ.1949White HeatΟ μεγάλος αμαρτωλόςΚόντι Τζάρετ1950Kiss Tomorrow GoodbyeΔιά πυρός και σιδήρουΡαλφ ΚότερThe West Point StoryΗ σχολή διασκεδάζειΈλγουιν Μπίξμπι (Μπιξ)1951Come Fill the CupΈτσι τιμωρώ εγώΛιου ΜαρςStarliftΕύθυμα κορίτσια, πονηρά αγόριαΤζέιμς Κάγκνεϊ1952What Price GloryΔοξασμένοι πεζοναύτεςλοχαγός Φλαγκ1953A Lion Is in the StreetsΟ λέων της ασφάλτουΧανκ Μάρτιν1955Run for CoverΟ στιγματισμένοςΜατ ΝτάουLove Me or Leave MeΑγάπα με ή άφησέ μεΜάρτιν ΣνάιντερThe Seven Little FoysΕπτά μικροί διάβολοιΤζόρτζ Μ. ΚόχανMister RobertsΜίστερ Ρόμπερτςκυβερνήτης1956Tribute to a Bad ManΛύγισα για πρώτη φοράΤζέρεμι ΡόντοκThese Wilder YearsΣτιβ Μπράντφορντ1957Man of a Thousand FacesΟ άνθρωπος με τα 1.000 πρόσωπαΛον Τσάνεϊ1959Never Steal Anything SmallΤζέικ ΜακίλανιShake Hands with the DevilΧειραψία με τον διάβολοΣον Λένιχαν1960The Gallant HoursΗ αεροναυμαχία του ΓουαλδακανάρΟυίλιαμ Φ. Χάλσεϊ Τζούνιορ1961One, Two, ThreeΈνα..δύο..τρίαΣι Αρ Μακναμάρα1968Arizona BushwhackersΜε γροθιά και τσεκούριαφηγητής (φωνή)1981RagtimeΡάγκταϊμΡαϊνελάντερ Ουόλντο

 Παραπομπές 

 Περαιτέρω Ανάγνωση 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Ο Τζέιμς Κάγκνεϊ στο cine.gr

Κατηγορία:Αμερικανοί χορευτές
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου
Κατηγορία:Ερμηνευτές βοντβίλ
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί κινηματογράφου