Εγκεφαλικός θάνατος

Ο εγκεφαλικός θάνατος είναι η μόνιμη και μη αναστρέψιμη παύση όλων των εγκεφαλικών λειτουργιών, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφαλικού στελέχους. Διαφέρει σε σχέση με την εμμένουσα φυτική κατάσταση, στην οποία το άτομο είναι ζωντανό και ορισμένες αυτόνομες λειτουργίες παραμένουν. Διαφέρει επίσης σε σχέση με το κώμα, εφόσον παραμένει κάποια εγκεφαλική και σωματική δραστηριότητα και λειτουργία, όπως επίσης σε σχέση με το σύνδρομο εγκλεισμού (ψευδοκώμα). Μια διαφορική διάγνωση μπορεί να διακρίνει ιατρικά αυτές τις διαφορετικές καταστάσεις.

Στον εγκεφαλικό θάνατο, η καρδιά μπορεί να συνεχίσει να χτυπά μόνη της επειδή έχει τον δικό της εγγενή ρυθμό. Ωστόσο, αυτό δεν αποτελεί ένδειξη ζωής, καθώς ο εγκέφαλος δεν στέλνει σήματα. Η αναπνοή διατηρείται μόνο με τη βοήθεια αναπνευστήρα, καθώς ο εγκέφαλος δεν είναι πλέον σε θέση να ελέγχει την αναπνοή. Το άτομο δεν αντιδρά σε εξωτερικά ερεθίσματα όπως ο ήχος, η αφή ή το φως. Τα αντανακλαστικά του εγκεφαλικού στελέχους, όπως ο βήχας και οι αντιδράσεις της κόρης στο φως, απουσιάζουν.

Ο εγκεφαλικός θάνατος είναι ένας παγκοσμίως αποδεκτός ιατρικός και νομικός όρος για τον προσδιορισμό του θανάτου και χρησιμοποιείται στους ασθενείς που μπορούν να χρησιμεύσουν ως δότες οργάνων. Ο εγκεφαλικός θάνατος μπορεί να προκληθεί από σοβαρούς τραυματισμούς ή ασθένειες που διαταράσσουν την παροχή αίματος και οξυγόνου στον εγκέφαλο. Συχνές αιτίες περιλαμβάνουν τις τραυματικές εγκεφαλικές βλάβες, το εγκεφαλικό επεισόδιο και την καρδιακή ανακοπή. Η διάγνωση του εγκεφαλικού θανάτου απαιτεί μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση από νευρολόγους ή άλλους επαγγελματίες υγείας, συμπεριλαμβανομένων των νευρολογικών εξετάσεων, των απεικονιστικών μελετών και της επιβεβαίωσης της άπνοιας (απουσία αναπνοής).

 Διαφορική διάγνωση 

 Ψευδοκώμα 
μικρογραφία|Στο ψευδοκώμα το άτομο διατηρεί τις αισθήσεις του, αλλά λόγω ενός υποκείμενου νευρολογικού προβλήματος δεν μπορεί να κουνηθεί. Βιώνει παράλυση των εκούσιων μυών, εκτός από εκείνους που ελέγχουν την κίνηση των ματιών. Το πρώτο σημάδι για την υποψία της πάθησης είναι στα μάτια. Το άτομο με το σύνδρομο αυτό μπορεί να κουνήσει τα μάτια πάνω και κάτω και ορισμένες φορές να τα ανοιγοκλείσει.
Το ψευδοκώμα είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για καταστάσεις όπου ένα άτομο φαίνεται να βρίσκεται σε κώμα, αλλά στην πραγματικότητα έχει τις αισθήσεις του και έχει επίγνωση, αν και δεν μπορεί να επικοινωνήσει ή να κινηθεί λόγω ενός νευρολογικού προβλήματος, συνήθως του συνδρόμου εγκλεισμού (locked-in syndrome). Είναι μια κατάσταση όπου η ικανότητα του εγκεφάλου να ελέγχει τις κινητικές λειτουργίες του σώματος είναι σοβαρά μειωμένη, οδηγώντας στην φαινομενική εμφάνιση απώλειας των αισθήσεων ενώ το μυαλό παραμένει σε εγρήγορση.

Η διάγνωση μπορεί να είναι δύσκολη, καθώς το ψευδοκώμα μπορεί να μιμηθεί άλλες νευρολογικές παθήσεις όπως η εμμένουσα φυτική κατάσταση. Απαιτείται προσεκτική αξιολόγηση, συμπεριλαμβανομένης της απεικόνισης του εγκεφάλου και άλλων εξετάσεων, για τη διαφοροποίηση του ψευδοκώματος από άλλες παθήσεις. Δεν υπάρχει θεραπεία για την πάθηση, αλλά η υποστηρικτική φροντίδα και οι θεραπείες μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ατόμων με το σύνδρομο αυτό.

 Κώμα 
Το κώμα είναι μια κατάσταση παρατεταμένης απώλειας συνείδησης. Μπορεί να έχει ποικίλες αιτίες, όπως τραυματική κρανιοεγκεφαλική κάκωση, εγκεφαλικό επεισόδιο, όγκο στον εγκέφαλο ή δηλητηρίαση από ναρκωτικά ή αλκοόλ. Ένα κώμα μπορεί ακόμη και να προκληθεί από μια υποκείμενη ασθένεια, όπως ο διαβήτης ή μια λοίμωξη. Το εγκεφαλικό στέλεχος, το οποίο ελέγχει ακούσιες λειτουργίες όπως η αναπνοή και ο καρδιακός ρυθμός, παραμένει λειτουργικό σε κώμα, επιτρέποντας την αυτόματη αναπνοή. Ενώ ορισμένα άτομα μπορούν να αναπνεύσουν μόνα τους, άλλα μπορεί να χρειάζονται μηχανική υποστήριξη (αναπνευστήρα).

Η διάρκεια του κώματος μπορεί να ποικίλλει σημαντικά, από λίγες ημέρες έως αρκετές εβδομάδες, και σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και μήνες ή χρόνια. Ωστόσο, ένα κώμα συνήθως δεν διαρκεί περισσότερο από μερικές εβδομάδες. Μετά από ένα κώμα, τα άτομα μπορεί είτε να ανακτήσουν τις αισθήσεις τους είτε να μεταβούν σε μια εμμένουσα φυτική κατάσταση.

Είναι αδύνατο να προβλεφθεί πόσο θα διαρκέσει ένα κώμα, αν το άτομο θα αναρρώσει και ποιες μπορεί να είναι οι μακροπρόθεσμες συνέπειες.

 Εμμένουσα φυτική κατάσταση 
Μια εμμένουσα φυτική κατάσταση είναι η κατάσταση στην οποία το άτομο δεν έχει καμία επίγνωση του περιβάλλοντός του και δεν μπορεί να αλληλεπιδράσει με τους άλλους. Εμφανίζεται μετά από σοβαρή εγκεφαλική βλάβη, συνήθως μετά από κώμα, και επιμένει για τουλάχιστον ένα μήνα. Το εγκεφαλικό στέλεχος του ατόμου εξακολουθεί να επιτρέπει βασικές λειτουργίες όπως η αναπνοή και ο καρδιακός ρυθμός, αλλά οι ανώτερες εγκεφαλικές λειτουργίες, συμπεριλαμβανομένης της επίγνωσης και της γνωστικής λειτουργίας, δεν υπάρχουν.

Η ανάρρωση από την εμμένουσα φυτική κατάσταση είναι συνήθως σπάνια, αν όχι ανύπαρκτη. Σε σπάνιες περιπτώσεις, ιδιαίτερα με τραυματικές εγκεφαλικές βλάβες, μπορεί να παρατηρηθεί κάποια αργή βελτίωση με την πάροδο του χρόνου. Οι ηθικές επιπτώσεις των θεραπευτικών αποφάσεων στην εμμένουσα φυτική κατάσταση, συμπεριλαμβανομένης της συνέχισης της υποστήριξης της ζωής, είναι πολύπλοκες και ποικίλλουν ανάλογα με τις ατομικές περιστάσεις. Η διάγνωση πραγματοποιείται με κλινική εξέταση, απεικονιστικές μεθόδους του εγκεφάλου και τη χρήση της Κλίμακας Κώματος Γλασκώβης.

 Εγκεφαλικός θάνατος 
Το εγκεφαλικό στέλεχος, ένα κρίσιμο μέρος του εγκεφάλου, ελέγχει τις ζωτικές λειτουργίες όπως η αναπνοή, ο καρδιακός παλμός και η αρτηριακή πίεση. Στον εγκεφαλικό θάνατο, το εγκεφαλικό στέλεχος, και επομένως ολόκληρος ο εγκέφαλος, έχει παύσει να λειτουργεί. Μόλις διαγνωστεί ο εγκεφαλικός θάνατος, δεν υπάρχει περίπτωση ανάρρωσης, καθώς η εγκεφαλική βλάβη είναι μη αναστρέψιμη. Όταν ένα άτομο είναι εγκεφαλικά νεκρό, χρησιμοποιείται μηχανική υποστήριξη αναπνοής για να παρέχει οξυγόνο στους πνεύμονες και να διασφαλίζει την αναπνοή. Όταν ένας ασθενής διαγνωστεί με εγκεφαλικό θάνατο, οι επαγγελματίες υγείας θα συζητήσουν τα επόμενα βήματα, τα οποία συχνά περιλαμβάνουν τη διακοπή της υποστήριξης της ζωής.

 Ιατρικά κριτήρια 
Ο εγκεφαλικός θάνατος διαγιγνώσκεται κλινικά και απαιτεί την απουσία εγκεφαλικής λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφαλικού στελέχους. Αυτό επιβεβαιώνεται με την ύπαρξη 3 συνθηκών: επίμονο κώμα, απουσία αντανακλαστικών του εγκεφαλικού στελέχους και έλλειψη ικανότητας ανεξάρτητης αναπνοής (άπνοια). Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορούν να χρησιμοποιηθούν πρόσθετες επιβεβαιωτικές εξετάσεις, όπως το ΗΕΓ ή οι εξετάσεις εγκεφαλικής αιμάτωσης.

 Βασικά κριτήρια για τη διάγνωση του εγκεφαλικού θανάτου 

 Επίμονο κώμα 
Κατάσταση πλήρους αδράνειας σε εξωτερικά ερεθίσματα, χωρίς άνοιγμα των ματιών, λεκτική αντίδραση ή κίνηση των άκρων ως απόκριση σε επώδυνα ερεθίσματα.

 Απουσία αντανακλαστικών του εγκεφαλικού στελέχους 
Αυτό περιλαμβάνει τον έλεγχο αντανακλαστικών όπως η ανταπόκριση της κόρης, τα αντανακλαστικά του κερατοειδούς, το αντανακλαστικό του εμετού και τα οφθαλμοκεφαλικά και οφθαλμοαιθουσαία αντανακλαστικά.

 Τεστ άπνοιας 
Είναι μια εξέταση για να διαπιστωθεί εάν ο ασθενής μπορεί να αναπνεύσει ανεξάρτητα. Αυτή περιλαμβάνει την προσωρινή αφαίρεση του ασθενούς από τον μηχανικό αερισμό και την παρατήρηση για αυθόρμητες αναπνοές. Εάν δεν παρατηρηθεί αναπνοή μετά από ένα χρονικό διάστημα και το επίπεδο διοξειδίου του άνθρακα στο αίμα αυξηθεί, ο ασθενής πληροί το κριτήριο της άπνοιας.

 Πρόσθετες επιβεβαιωτικές εξετάσεις 
Οι εξετάσεις ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος ή αιμάτωσης του εγκεφάλου μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επιβεβαίωση της απουσίας εγκεφαλικής δραστηριότητας ή ροής αίματος, ιδιαίτερα όταν δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί το τεστ άπνοιας ή όταν απαιτούνται πιο πειστικά στοιχεία.

Σημαντικά ζητήματα που πρέπει να συνεκτιμηθούν είναι: (1) υποκείμενη νευρολογική πάθηση - η υποκείμενη αιτία της εγκεφαλικής βλάβης πρέπει να εντοπιστεί και να τεκμηριωθεί, (2) αποκλεισμός των συγχυτικών παράγοντων - καταστάσεις όπως η υποθερμία ή τα φάρμακα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση πρέπει να αποκλειστούν, (3) ανεξάρτητος κλινικός ιατρός - συνιστάται η διεξαγωγή ξεχωριστής εξέτασης εγκεφαλικού θανάτου από τουλάχιστον έναν ανεξάρτητο κλινικό ιατρό, ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος ψευδώς θετικής διάγνωσης, και (4) νομικές προκλήσεις για τον εγκεφαλικό θάνατο - ενώ το νομικό πλαίσιο για τον εγκεφαλικό θάνατο είναι γενικά αποδεκτό, μπορεί να υπάρξουν αμφισβητήσεις ως προς τη διάγνωση ή την αποδοχή του, ιδίως από οικογένειες που μπορεί να διαφωνούν με την ιατρική απόφαση.

 Δείτε επίσης 

 Σύνδρομο εγκλεισμού
 Κώμα
 Εμμένουσα φυτική κατάσταση
 Καρδιακή ανακοπή
 Μεταμόσχευση
 Θάνατος

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Εγκέφαλος
Κατηγορία:Ιατρικές πτυχές του θανάτου