Δασική οικολογία

Η Δασική Οικολογία αποτελεί ιδιαίτερο κλάδο της oικολογίας, που έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια της επιστήμης της Δασολογίας, για την οποία είναι εκ των βασικών πεδίων ενασχόλησής της. Κύριο αντικείμενο έρευνας και μελέτης του κλάδου αυτού, είναι οι γενικότερες συνθήκες υπό τις οποίες αναπτύσσονται τα δάση, η συγκρότηση της χλωρίδας και πανίδας τους, καθώς και η αλληλεπίδραση αυτών με το ιδιαίτερο περιβάλλον (οικολογικό σταθμό) όπου βρίσκονται.

Ως οικολογικός σταθμός νοείται η κάθε γεωγραφική θέση ή περιοχή, με το σύνολο των χαρακτηριστικών συνθηκών που επικρατούν σε αυτή (όπως π.χ. υψόμετρο, κλιματική ζώνη κ.λπ.), στο οποίο αναπτύσσεται το (δασικό) οικοσύστημα και καθορίζεται η χαρακτηριστική του σύνθεση και φυσιογνωμία.

 Δασική Οικολογία ως Ακαδημαϊκό Μάθημα 
Το μάθημα της Δασικής Οικολογίας διδάσκεται στο Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στα περιεχόμενα του μαθήματος στο συγκεκριμένο τμήμα είναι οι ενότητες:

 ορισμός του δάσους και ανάλυση του δασικού οικοσυστήματος
 τύποι δασών και εξάπλωσή τους, 
 αυτοοικολογία (σχέσεις δασοπονικών ειδών με τους παράγοντες του περιβάλλοντος), 
 δάσος και φως, 
 δάσος και θερμοκρασία, 
 δάσος και νερό, 
 δάσος και ατμοσφαιρικός αέρας, 
 δάσος και έδαφος, 
 δασικός χούμος, 
 μυκόρριζα, 
 εδαφικό νερό, 
 δάσος και φυσιογραφικοί παράγοντες, 
 δάσος και βιοτικοί παράγοντες, 
 δάσος και φωτιά, 
 συνοικολογία (ορισμός οικοσυστήματος, δομή και λειτουργία δασικών οικοσυστημάτων), 
 οικολογία της αύξησης (επίδραση παραγόντων του περιβάλλοντος στην αύξηση των δασικών δένδρων), 
 άνθηση, καρποφορία και φύτρωση σπόρων
 διαμόρφωση ριζικού συστήματος
 αγενής πολλαπλασιασμός
 σπορογνωσία (αναγνώριση δασοπονικών ειδών από σπόρους)
 απαιτήσεις δασοπονικών ειδών σε φως, θερμοκρασία, υγρασία εδάφους και θρεπτικά συστατικά
 κατάταξη δασοπονικών ειδών στις βιοκλιματικές ζώνες βλάστησης. 

στόχοι του μαθήματος στο συγκεκριμένο τμήμα είναι:

 κατανόηση βασικών λειτουργιών του δασικού οικοσυστήματος και αλληλεπίδρασης μεταξύ οικολογικών παραγόντων και δάσους
 κατοχή βασικών γνώσεων για την οικολογική συμπεριφορά (οικολογικές απαιτήσεις) των δασοπονικών ειδών, που αποτελεί προϋπόθεση για τους δασοκομικούς χειρισμούς (Δασοκομική) και την ενάσκηση της οικολογικής διαχείρισης των δασικών οικοσυστημάτων και κατανόηση της οριζόντιας (γεωγραφική) και κατακόρυφης εξάπλωση των ζωνών της δασικής βλάστησης της Ελλάδας, που είναι αποτέλεσμα τόσο της συνεπίδρασης οικολογικών παραγόντων (οικολογική συμπεριφορά των ειδών) όσο και της επίδρασης του ανθρώπου (χρήσεις γης).
 συνεργασία με τους συμφοιτητές/τριές για να δημιουργία και να παρουσίαση ενός σχεδίου – πλαισίου του μέρους μιας αυτοοικολογικής, συνοικολογικής μελέτης ή της οικολογίας της αύξησης, η οποία μελλοντικά στην πορεία της εργασίας ως Δασολόγος θα αποτελέσει μέρος μελέτης-σχεδίου μιας αντίστοιχης μελέτης. 
Το μάθημα της Δασικής Οικολογίας διδάσκεται επίσης στο Τμήμα Δασολογίας και Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης.

Στόχοι του μαθήματος είναι:

 η γνώση των εννοιών του δάσους και του δασικού οικοσυστήματος
 η γνώση των ζωνών βλάστησης και των σημαντικότερων φοιτοκοινωνικών διαπλάσεων της Ελλάδας καθώς και των βασικών χαρακτηριστικών των δασικών οικοσυστημάτων του κόσμου
 η γνώση της επίδρασης των βιοτικών και αβιοτικών παραγόντων στην οικολογία των δασικών οικοσυστημάτων
 η εκτίμηση της οικολογικής κατάστασης και της δυναμικής των δασικών οικοσυστημάτων, 
 η αναγνώριση των αιτιών στρεσογόνων καταστάσεων που οφείλονται σε βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες
 η πραγματοποίηση μελετών και αναλύσεων σχετικά με την επίδραση των παραγόντων στην οικολογική λειτουργία του δάσους
 η κατοχή του γνωστικού και επιστημονικού υποβάθρου που απαιτείται για την διαχείριση του δάσους με δασοκομικούς χειρισμούς 

Ο σκοπός του μαθήματος είναι:

 Η εισαγωγή και εκπαίδευση των φοιτητών στη δασική οικολογία (Αυτοοικολογία και Συνοικολογία), στη βιοκοινοτική αντίληψη του δάσους και στην αντίληψη του δασικού οικοσυστήματος,
 Η εκπαίδευση – εξοικείωση των φοιτητών σε σχέση με τις οικολογικές σχέσεις που αναπτύσσονται στο δάσος, την αύξηση των δασοπονικών ειδών, την επίδραση των αβιοτικών και βιοτικών παραγόντων στα δασοπονικά είδη και στο δάσος, τη δέσμευση ενέργειας και την παραγωγή και συσσώρευση βιομάζας, τους μηχανισμούς αυτορρύθμισης και τη δυναμική των δασικών οικοσυστημάτων.

Στο τέλος του μαθήματος οι φοιτητές είναι σε θέση να:

 αναγνωρίζουν τις αλληλεπιδράσεις και αλληλοεξαρτήσεις ανάμεσα στο έδαφος, το κλίμα και τα δασοπονικά είδη
 αναγνωρίζουν τις διαφορετικού τύπου σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα στα διάφορα είδη και τους πληθυσμούς στο δάσος
 αντιλαμβάνονται και ως ένα βαθμό να προβλέπουν τη δυναμική των δασικών οικοσυστημάτων
 αντιλαμβάνονται τις διαδικασίες δέσμευσης της ενέργειας και της παραγωγής και συσσώρευσης της βιομάζας
 αναγνωρίζουν τους μηχανισμούς αυτορρύθμισης των δασικών οικοσυστημάτων και των πληθυσμών που υπάρχουν σε αυτά
 αναλύουν τα δασικά οικοσυστήματα ώστε αργότερα να επεμβαίνουν ενεργά σε αυτά 

 Χρήσιμοι Εξωτερικοί σύνδεσμοι για μελέτη 

 Ντάφης Σ., 1986. Δασική οικολογία. Εκδόσεις Γιαχούδη, Θεσσαλονίκη, 443 σελ..
 Επιστημονικό Περιοδικό Forest 
 Επιστημονικό Περιοδικό Forest Ecology and management 
 Υλικό θεωρίας μαθήματος ΔΠΘ 
 Υλικό Πρακτικής μαθήματος ΔΠΘ 
Ενότητα Δασική Οικολογία στον Ιστότοπο dasarxeio.com 
Ύλη μαθήματος ΓΠΑ 
Συλλογή Δασική Οικολογία Ινστιτούτο Μεσογειακών & Δασικών Οικοσυστημάτων, Αποθετήριο Θεόφραστος 

 Παραπομπές