Ο Γλάρος

Ο γλάρος (ρωσικά: Чайка) είναι θεατρικό έργο —«κωμωδία σε τέσσερις πράξεις» κατά δήλωση του συγγραφέα του— του Ρώσου Άντον Τσέχοφ.

Η συγγραφή του έργου ολοκληρώθηκε το 1895. Στη σκηνή ανέβηκε για πρώτη φορά αμέσως μετά τη συγγραφή του, στις 17 Οκτωβρίου του 1895, στο θέατρο Αλεξαντρίνσκι της Αγίας Πετρούπολης, και ήταν μια καλλιτεχνική και εμπορική αποτυχία.Αντίθετα, το δεύτερο ανέβασμα του έργου το 1898, από το Θέατρο Τέχνης της Μόσχας, σε σκηνοθεσία Κονσταντίν Στανισλάφσκι, υπήρξε ένας θρίαμβος. Από τότε «Ο γλάρος» έχει παιχτεί αμέτρητες φορές σε όλο τον κόσμο. Στην Ελλάδα πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Ηλύσια το 1940 (ο Ιωάννης χειρινος είχε κέφια δηλαδή) έτος Α΄, τ. Α΄, 1906, σελ. 83-151) και πρωτοπαρουσιάστηκε από τον θίασο της Μαρίκας Κοτοπούλη, το 1932.

Θεωρείται το έργο που καθιέρωσε τον Τσέχοφ ως θεατρικό συγγραφέα στη συνείδηση κοινού και κριτικής. 

Με τον «Γλάρο» εγκαινιάστηκε η ιδιότυπη σύνθεση της τσεχοφικής δραματουργίας, όπου τη θέση τού έως τότε καθιερωμένου "κεντρικού ήρωα-ηρωίδας" παίρνει ένας όμιλος προσώπων, μια μικρή κοινωνία, με μοιρασμένη ανάμεσά τους τη δράση. Το ύφος του έργου είναι μικτό, μοιράζεται ανάμεσα στο δράμα και στην κωμωδία. Ο ίδιος ο Τσέχοφ χαρακτήρισε το έργο του ως «κωμωδία σε τέσσερις πράξεις». 

Ο Τσέχοφ στον «Γλάρο»» θίγει τις σχέσεις, τα κίνητρα, την ψυχολογία και τις διεκδικήσεις ανθρώπων που αγαπούν, υπηρετούν ή θέλουν να υπηρετήσουν την τέχνη μέσω της συγγραφής και του θεάτρου. Γύρω τους περιστρέφονται οι άνθρωποι της καθημερινότητας που προσπαθούν να ξεπεράσουν τα αδιέξοδα της ζωούλας τους.

 Πρόσωπα 
 Αρκάντινα (κυρία Τρέπλιεφ) - ηθοποιός
 Τρέπλιεφ - γιος της Αρκάντινα, νέος συγγραφέας
 Σόριν - αδερφός της Αρκάντινα
 Νίνα - κόρη πλούσιου κτηματία
 Σαμράγιεφ - απόστρατος αξιωματικός, επιστάτης του Σόριν
 Πωλίνα - γυναίκα του Σαμράγιεφ
 Μάσα - κόρη του Σαμράγιεφ
 Τριγκόριν - συγγραφέας
 Ντορν - γιατρός
 Μεντβεντένγκο - δάσκαλος
 Γιάκοβ - εργάτης

 Πράξεις 
Το έργο διαδραματίζεται στο εξοχικό κτήμα του Σόριν.

 Πράξη πρώτη - Αυγουστιάτικο βράδυ, στο πάρκο του κτήματος 
 Πράξη δεύτερη - Μεσημέρι, λίγες μέρες αργότερα, στο γήπεδο κροκέ που βρίσκεται στο κτήμα
 Πράξη Τρίτη - Μεσημέρι, έπειτα από μια εβδομάδα, στην τραπεζαρία του εξοχικού
 Πράξη Τέταρτη - Χειμωνιάτικο βράδυ, δύο χρόνια αργότερα, στο σαλόνι εξοχικού

 Πλοκή 
Η Αρκάντινα, μια καταξιωμένη και δημοφιλής ηθοποιός του κατεστημένου θεάτρου, συνδέεται με τον Τριγκόριν, έναν επιτυχημένο συγγραφέα. Ο Τρέπλιεφ, ο γιος της Αρκάντινα, αναζητά, υπό τη "σκιά” της μητέρας του, νέους τρόπους έκφρασης στην ποίηση και στο θέατρο. Παρουσιάζει το πρώτο του θεατρικό έργο στους ανθρώπους που βρίσκονται ως επισκέπτες στο κτήμα του Σόριν, αδερφού της Αρκάντινα, με πρωταγωνίστρια την αγαπημένη του, τη Νίνα. Η παράσταση όμως θα τελειώσει άδοξα.

Η Νίνα θέλει να γίνει ηθοποιός και αποφασίζει να εγκαταλείψει το σπίτι και να ακολουθήσει τον Τριγκόριν. 

Δύο χρόνια αργότερα, ο Τρέπλιεφ εξακολουθεί να ζει στο κτήμα του Σόριν και να παρακολουθεί από μακριά την προσωπική ζωή και την καριέρα της Νίνας. Η επιδείνωση της υγείας του Σόριν θα φέρει πάλι στο κτήμα την Αρκάντινα και τον Τριγκόριν. Στο ίδιο μέρος, θα επιστρέψει “τσακισμένη”, σαν τον νεκρό γλάρο που κάποτε είχε αποθέσει στα πόδια της ο Τρέπλιεφ, και η Νίνα. Η συνάντησή της με τον Τρέπλιεφ θα συμβάλει στο να δώσει τέρμα στη ζωή του.
μικρογραφία|280x280εσ|Ο Αντόν Τσέχοφ διαβάζει τον "Γλάρο" στον θίασο του Θεάτρου Τέχνης της Μόσχας, 1898

 Ενδεικτική Παραστασιολογία 
 1932 - Θίασος Κοτοπούλη
 1940 - Θίασος Κοτοπούλη, σκηνοθεσία Κάρολος Κουν
 1957 - Εθνικό Θέατρο, σκηνοθεσία Αλέξης Σολομός
 1965 - ΚΘΒΕ, σκηνοθεσία Πέλος Κατσέλης
 1966 - Θίασος Φέρτη - Καλογεροπούλου, σκηνοθεσία Τ. Φαρμάκης
 1976 - Εθνικό Θέατρο, σκηνοθεσία Γιώργος Θεοδοσιάδης
 1976 - Θίασος Α. Αλεξανδράκη, Ν. Κούρκουλου, Ν. Γαληνέα, σκηνοθεσία Φρ. Χώζερ 
 1985 - ΚΘΒΕ, σκηνοθεσία Διαγόρας Χρονόπουλος
 1986 - Δημοτικό Θέατρο Κρήτης, σκηνοθεσία Λυκούργος Καλλέργης
 1986 - Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας, σκηνοθεσία I. Yenei και Γιώργος Κιμούλης
 1986 - Εθνικό Θέατρο, σκηνοθεσία Ζυλ Ντασέν
 1993 - Θίασος Δανδουλάκη, σκηνοθεσία Γ. Λιουμπίμωφ
 2002 - Πειραματική Σκηνή της Τέχνης, Σκηνοθεσία Νίκος Χατζηπαπάς 
 2002 - Εταιρεία Θεάτρου Πράξη, σκηνοθεσία Νίκος Μαστοράκης
 2002 - Νέα Σκηνή Τέχνης, σκηνοθεσία Β. Θεοδωρακόπουλος
 2007 - ΚΘΒΕ, σκηνοθεσία Π. Ζηβανός
 2010 - Διάχρονο Θέατρο, σκηνοθεσία Γ. Μόρτζος
 2011 - Εταιρεία Θεάτρου Pequod, σκηνοθεσία Δ. Ξανθόπουλος
 2011 - Ομάδα 7, σκηνοθεσία Β. Παπαδάκη
 2015 - Θησείον, Ένα Θέατρο Για Τις Τέχνες, Σκηνοθ.: Κ. Φιλίππογλου
 2019 - ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων & ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας, Σκηνοθεσία: Γιάννης Παρασκευόπουλος

 Ενδεικτικές Μεταφράσεις 
 Θεοφάνους Κώστας - Εκδόσεις Δαμιανός 
 Καλλέργης Λυκούργος - Εκδόσεις Γκόνη, 1960 και Εκδόσεις Δωδώνη, 1986
 Καλογεροπούλου Ξένια - Εκδόσεις Κέδρος, 2002
 Κωνσταντινίδης Αγαθοκλής - περιοδικό Ηλύσια, 1906
 Μπελιές Ερρίκος - Εκδόσεις Ύψιλον, 2003 και Εκδόσεις Ηριδανός, 2009
 Ντινόπουλος Βασίλης - Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 1995
 Πλωρίτης Μάριος - Εκδόσεις Καστανιώτη, 1993
 Σαραντίδη Αθηνά - 1976
 Φιλιπποπούλου Αντιγόνη - Νέα Σκηνή Τέχνης, 2002

 Διασκευές 

 Κινηματογράφος 

 Ο γλάρος (1968) σε αγγλική μετάφραση της Μαρίας Μπούντμπεργκ με σκηνοθέτη τον Σίντνεϊ Λουμέτ με τους Τζέιμς Μέισον, Βανέσα Ρέντγκρεϊβ και Σιμόν Σινιορέ.
 Days and Nights (2014) σε σκηνοθεσία του Κρίστιαν Καμάργκο με τους Γουίλιαμ Χερτ, Άλισον Τζάνεϊ και Κέιτι Χολμς.Τ

 Τηλεόραση 

 Ο γλάρος (1998) τηλεοπτικό θέατρο από παράσταση του θεάτρου "Διονύσια" το 1993 σε σκηνοθεσία Γιούρι Λιούμπιμοφ με τους Κάτια Δανδουλάκη, Γιάννη Φέρτη και Πέτρο Φυσσούν.

 Βιβλιογραφία 
 Άντον Τσέχοφ, “Ο γλάρος”, Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη, 1993 
 Άγγελος Τερζάκης, “Γύρω από τον γλάρο ”, Αθήνα: Εθνικό Θέατρο, 1976 (θεατρικό πρόγραμμα) 
 Συλλογικό, “Ο γλάρος ”, Αθήνα: Εθνικό Θέατρο, 1987 (θεατρικό πρόγραμμα)
 Αλέξης Σολομός, "Θεατρικό Λεξικό: Πρόσωπα και πράγματα στο Παγκόσμιο θέατρο", Αθήνα: Κέδρος, 1989
Παραπομπές

 Άλλες Πηγές 
 BiblioNet
 Ψηφιοθήκη ΑΠΘ: Θεατρικές Κριτικές

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Αρχείο της ΕΡΤ - Θέατρο της Δευτέρας: Ο γλάρος Μέρος Ι και Μέρος ΙΙ

Κατηγορία:Θεατρικά έργα του Αντόν Τσέχωφ