Προαστιακός σιδηρόδρομος Αθήνας

Ο Προαστιακός Σιδηρόδρομος Αθηνών αποτελεί μια υπηρεσία δημόσιας σιδηροδρομικής συγκοινωνίας που εξυπηρετεί την πόλη των Αθηνών, συνδέοντάς την με σημαντικά αστικά κέντρα και προάστια της Περιφέρειας Αττικής, καθώς και με περιοχές των όμορων περιφερειακών ενοτήτων Κορινθίας, Βοιωτίας, Αχαΐας και Ευβοίας. Υπεύθυνη για την λειτουργία του είναι η Hellenic Train.

Ξεκίνησε την λειτουργία του το 2004, λίγο πριν την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων. Η πρώτη γραμμή συνέδεε τον τότε Σταθμό Λαρίσης με το Αεροδρόμιο, ενώ οι 4 πλέον γραμμές του Προαστιακού συνδέουν το Κιάτο, την Κόρινθο και την Χαλκίδα με την Αθήνα, τον Πειραιά και το Αεροδρόμιο.

 Ιστορικό 
Η πρώτη γραμμή του Προαστιακού τέθηκε σε λειτουργία στις 30 Ιουλίου 2004, δύο εβδομάδες πριν την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων, εκτελώντας τότε το δρομολόγιο από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό της Αθήνας ως το Αεροδρόμιο, με πετρελαιοκίνητους συρμούς και συχνότητα ανά μισή ώρα. Παράλληλα, τον Ιανουάριο του 2005 άρχισαν τα δοκιμαστικά δρομολόγια προς την Κόρινθο και η γραμμή παραδόθηκε στο κοινό στις 27 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους.

Δύο χρόνια αργότερα και με την ολοκλήρωση των έργων της γραμμής Αεροδρομίου – Πάτρας μέχρι το Κιάτο, ο Προαστιακός επεκτάθηκε ως εκεί, ενώ το 2009 επεκτάθηκε ως την Χαλκίδα.

Από το 2010 άρχισαν να ολοκληρώνονται τα έργα ηλεκτροκίνησης των γραμμών με εναλλασσόμενο ρεύμα 25kV, δίνοντας την ευκαιρία να χρησιμοποιηθούν οι συρμοί Siemens Desiro 460. Τα έργα ηλεκτροκίνησης ολοκληρώθηκαν στο τμήμα Σ.Κ.Α. – Κιάτο το 2010, στην γραμμή Οινόη –Χαλκίδα το 2013, στα τμήματα Σ.Κ.Α. – Οινόη και Τρεις Γέφυρες –Σ .Κ.Α. το 2015, και τέλος στο τμήμα Τρεις Γέφυρες – Πειραιάς το 2018. Η έλευση της ηλεκτροκίνησης στον Προαστιακό στις 30 Ιουλίου 2017 οδήγησε στην τροποποίηση των γραμμών του Προαστιακού ώστε να έχουν ως αφετηρία τον κεντρικό σταθμό της πρωτεύουσας. Την 1η Φεβρουαρίου 2018 ολοκληρώθηκε η εγκατάσταση ηλεκτροκίνησης στο τμήμα Πειραιάς – Αθήνα, και οι γραμμές τροποποιήθηκαν ξανά με αφετηρία τον Πειραιά. Πλέον όλο το δίκτυο είναι ηλεκτροδοτούμενο.

 Δίκτυο Υπηρεσιών 

Ο προαστιακός σιδηρόδρομος Αθήνας αποτελείται από τις παρακάτω γραμμές:

ΓραμμήΔιαδρομήΜήκος (χλμ.)Πλήθος σταθμώνΣυχνότητα συρμών ανά ημέραΔιάρκεια διαδρομήςΕγκαίνια Πειραιάς – Αθήνα – Αεροδρόμιο48,219 ΚΑΘ: 21 ζεύγη
 ΣΚ: 20 ζεύγη1 ώρα και 6 λεπτά2004 Άνω Λιόσια – Κάντζα – Αεροδρόμιο33,1812 ΚΑΘ: 32 ζεύγη
 ΣΚ: 18 ζεύγη34 λεπτά2017 Αθήνα – Οινόη – Χαλκίδα82,819 ΚΑΘ: 14 ζεύγη
 ΣΚ: 11 ζεύγη1 ώρα και 22 λεπτά2017 Πειραιάς – Αθήνα – Κιάτο123,232018 ζεύγη1 ώρα και 44 λεπτά2005δεξιά|μικρογραφία|300px|Ηλεκτροκίνητη αυτοκινητάμαξα τύπου Desiro 460 στην νησίδα της Αττικής Οδού.
 Σταθμοί Ανταπόκρισης 
Ο προαστιακός σιδηρόδρομος συνδέεται με το υπόλοιπο (αστικό και υπεραστικό) σιδηροδρομικό δίκτυο στους εξής σταθμούς:
 Πειραιάς: Ανταπόκριση με τις γραμμές 1 και 3 του Μετρό.
 Αθήνα (πρώην Σταθμός Λαρίσης): Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών Α1 [Πειραιάς - Αεροδρόμιο], Α3 [Αθήνα - Χαλκίδα] και Α4 [Πειραιάς - Κιάτο]. Επίσης ανταπόκριση με την Γραμμή 2 του Μετρό και με υπεραστικές αμαξοστοιχίες.
 Άγιοι Ανάργυροι: Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών Α1 [Πειραιάς - Αεροδρόμιο], Α3 [Αθήνα - Χαλκίδα] και Α4 [Πειραιάς - Κιάτο].
 Πύργος Βασιλίσσης: Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών Α1 [Πειραιάς - Αεροδρόμιο] και Α4 [Πειραιάς - Κιάτο].
 Κάτω Αχαρναί: Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών Α1 [Πειραιάς - Αεροδρόμιο] και Α4 [Πειραιάς - Κιάτο].
 Άνω Λιόσια: Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών Α2 [Αεροδρόμιο - Άνω Λιόσια] και Α4 [Πειραιάς - Κιάτο].
 Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών (Σ.Κ.Α.): Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών Α2 [Άνω Λιόσια - Αεροδρόμιο] και Α3 [Αθήνα - Χαλκίδα]. Επίσης ανταπόκριση με υπεραστικές αμαξοστοιχίες.
 Νερατζιώτισσα: Ανταπόκριση με την Γραμμή 1 του Μετρό.
 Δουκίσσης Πλακεντίας: Ανταπόκριση με την Γραμμή 3 του Μετρό.
 Παλλήνη: Κοινός σταθμός με την Γραμμή 3 του Μετρό.
 Παιανία–Κάντζα: Κοινός σταθμός με την Γραμμή 3 του Μετρό.
 Κορωπί: Κοινός σταθμός με την Γραμμή 3 του Μετρό.
 Αεροδρόμιο: Κοινός σταθμός με την Γραμμή 3 του Μετρό.
δεξιά|μικρογραφία|300px|Ντιζελοκίνητη αυτοκινητάμαξα τύπου Railbus 560 στον Σταθμό Λαρίσης το 2005, πριν την εγκατάσταση ηλεκτροκίνησης το 2017.

 Εισιτήρια 
Ο προαστιακός, στον οριζόντιο άξονα στο τμήμα Κινέτα – Αεροδρόμιο και στον κατακόρυφο άξονα στο τμήμα Πειραιάς – ΣΚΑ εντάσσεται στο ενιαίο ηλεκτρονικό αυτόματο σύστημα συλλογής κομίστρου (Α.Σ.Σ.Κ.) του ΟΑΣΑ και διαθέτει πύλες επικύρωσης εισιτηρίου Συνεπώς στην παραπάνω «αστική» ζώνη (εκτός των σταθμών Αεροδρόμιο, Νέα Πέραμος, Μέγαρα, Κινέτα) ισχύει το ενιαίο κόμιστρο που χρησιμοποιείται και συνδυάζεται με όλα τα δημόσια μέσα μαζικής μεταφοράς της Αθήνας, ενώ για το αεροδρόμιο ισχύει το κοινό και προσαυξημένο κόμιστρο μετρό και προαστιακού αποκλειστικά για μετακίνηση από/προς το αεροδρόμιο. 

Για τα τμήματα Μαγούλα - Κιάτο και ΣΚΑ - Χαλκίδα ισχύει διαφορετικό εισιτήριο που τιμολογείται κλιμακωτά και εκδίδεται από την Hellenic Train.

 Τροχαίο υλικό 

Η Hellenic Train χρησιμοποιεί τροχαίο υλικό το οποίο άνηκε στη ΓΑΙΟΣΕ, ενώ από το 2025 μεταφέρθηκε στους Σιδηροδρόμους Ελλάδος. Επειδή ολόκληρο το δίκτυο είναι ηλεκτροκινούμενο, χρησιμοποιούνται εξ ολοκλήρου ηλεκτρικές αυτοκινητάμαξες (EMUs). Ο συνηθέστερος τύπος συρμού που κυκλοφορεί πρόκειται για την 460 τύπου Desiro Classic από την Siemens και τα Ελληνικά Ναυπηγεία. Ενίοτε όμως χρησιμοποιούνται και πετρελαιοκίνητες αυτοκινητάμαξες τύπου Stadler GTW κυρίως σε περίπτωση ελλείψεων τροχαίου υλικού.

Τον Δεκέμβριο του 2025, η Hellenic Train, ο κύριος πάροχος σιδηροδρομικής επιβατικής μεταφοράς, προχώρησε στην σύναψη σύμβασης με την Alstom για την προμήθεια 23 ηλεκτροκίνητων μονάδων Coradia Stream τόσο υπεραστικού, όσο και προαστιακού είδους με σκοπό την αναβάθμιση και ενίσχυση του διαθέσιμου τροχαίου υλικού και της ποιότητας δρομολογίων, καθώς και την αύξηση της συχνότητάς τους. Η συμφωνία προβλέπει ταυτόχρονη μακροπρόθεσμη συντήρηση των μονάδων από την Alstom με ορίζοντα 10 ετών, ενώ οι πρώτες παραλαβές συρμών αναμένονται το β' τρίμηνο του 2027.

 Χρονολόγιο Υπηρεσιών 
δεξιά|χωρίς-πλαίσιο
μικρογραφία|ΣΣ Δουκίσσης Πλακεντίας 06/2013
ΗμερομηνίαΔιαδρομές30 Ιουλ 200427 Σεπ 2005 4 Ιουν 20079 Ιουλ 20076 Ιουλ 200814 Φεβ 200912 Δεκ 201025 Ιουν 201210 Φεβ 201430 Ιουλ 20171 Φεβ 201824 Φεβ 20181 Αυγ 2023

 Εταιρεία λειτουργίας 

Η εταιρεία «Προαστιακός Α.Ε.» ιδρύθηκε το 2003 ως θυγατρική εταιρεία του ΟΣΕ για να εξυπηρετήσει τη λειτουργία του προαστιακού δικτύου στο πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων 2004. Τo 2007 απορροφήθηκε από την εταιρεία ΤΡΑΙΝΟΣΕ Α.Ε., η οποία ήταν πλέον υπεύθυνη για την παροχή όλων των σιδηροδρομικών επιβατικών και εμπορικών μεταφορών. Η ΤΡΑΙΝΟΣΕ λειτουργεί από το 2008, πλέον υπό το όνομα Hellenic Train, ως εταιρεία ανεξάρτητη από τον ΟΣΕ, χρησιμοποιώντας σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη το έμβλημα του Προαστιακού.

 Επεκτάσεις, επαναλειτουργίες και προσθήκες σταθμών 
μικρογραφία|Αυτοκινητάμαξα στον Σ.Σ. Σ.Κ.Α.
Στο μέλλον, προβλέπεται η επαναλειτουργία της γραμμής προς Ισθμό, Καζίνο/Σχολή Μηχανικού και Λουτράκι το 2026. 

Τον Φεβρουάριο του 2028 προβλέπεται από την ΕΡΓΟΣΕ, με πολύ μεγάλη καθυστέρηση, η παράδοση του τετραπλού σιδηροδρομικού διαδρόμου Αθήνα - Τρεις Γέφυρες με σημαντικό υπογειοποιημένο τμήμα στα Σεπόλια.

Προβλέπεται ακόμη η λειτουργία του προαστιακού με διπλή κανονική γραμμή από ΣΚΑ προς την Ελευσίνα, με εξυπηρέτηση και των Ελληνικών Πετρελαίων. Η γραμμή προβλέπεται να συνεχίσει προς Λουτρόπυργο και παλαιό σιδηροδρομικό σταθμό Μεγάρων με μονή κανονική γραμμή με χρονοδιάγραμμα παράδοσης το 2026.Αντίστροφη μέτρηση για τον νέο Προαστιακό Δυτικής Αττικής – Το χρονοδιάγραμμα του έργου.

Αρχές του 2026 θα προστεθεί στον προαστιακό, δοκιμαστικά σε πρώτη φάση η γραμμή από Αθήνα έως Θήβα και Λειβαδειά.Θ. Κοντογεώργης από Λιβαδειά: Δοκιμαστικά δρομολόγια προαστιακού από αρχές 2026

Μετά την σύμβαση κατασκευής στις 21 Δεκεμβρίου του 2023Νέος σταθμός Προαστιακού στο Κρυονέρι, ανάδοχος η Άβαξ, το 2027 θα προστεθεί νέα προαστιακή στάση στο Κρυονέρι μεταξύ Δεκέλειας και Αγίου Στεφάνου για τα δρομολόγια Αθήνα – Χαλκίδα.Στις 17 Ιανουαρίου μετατέθηκαν οι προσφορές για τον νέο σιδηροδρομικό σταθμό στο Κρυονέρι

Υπάρχουν ακόμη σχέδια για την επέκταση από το Αεροδρόμιο προς την Αρτέμιδα και ΡαφήναΚ. Καραμανλής: Το 2024 ξεκινά η επέκταση Προαστιακού σε Ραφήνα και Λαύριο, από την Δουκίσσης Πλακεντίας προς την Ραφήνα,Προαστιακός: Σύνδεση Ραφήνας με Παλλήνη, Αεροδρόμιο – Στάσεις Αρτέμιδα, Γλυκά Νερά, Σταυρός, Πικέρμι αλλά και την επέκταση από Κορωπί προς Λαύριο. Ωστόσο δεν υπάρχει κανένα χρονοδιάγραμμα για αυτές τις επεκτάσεις.

 Δείτε επίσης 

 Γραμμή Α1 (Προαστιακός Αθήνας)
 Γραμμή Α2 (Προαστιακός Αθήνας)
 Γραμμή Α3 (Προαστιακός Αθήνας)
 Γραμμή Α4 (Προαστιακός Αθήνας)
 Γραμμή Α5 (Προαστιακός Αθήνας)
 Προαστιακές Σιδηροδρομικές Υπηρεσίες Ελλάδος
 Σιδηροδρομικές μεταφορές στην Ελλάδα
 Συγκοινωνίες στην Αθήνα – Σύστημα Μέσων Μαζικής Μεταφοράς Αθηνών

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών (Ο.Α.Σ.Α.)
 Hellenic Train


Προαστιακος