Οπλίτης δρόμος

Ο Οπλίτης δρόμος ή Οπλιτόδρομος ήταν αγώνας ταχύτητας με αθλητές που φορούσαν αμυντική πανοπλία και αποτελούσε μέρος των Ολυμπιακών Αγώνων. Ήταν ο τελευταίος αγώνας δρόμου που προστέθηκε στους Ολυμπιακούς Αγώνες,  με την πρώτη του εμφάνιση στην 65η διοργάνωση το 520 π.Χ., και ήταν παραδοσιακά το τελευταίο αγώνισμα δρόμου του προγράμματος.Sweet, Waldo Earle (1987), Sport and Recreation in Ancient Greece: A Sourcebook with Translations, Oxford University Press, p. 149.Ιωάννης Μουρατίδης, Ιστορία φυσικής αγωγής και αθλητισμού του αρχαίου κόσμου, σελ. 218-219.

Περιγραφή
Σύμφωνα με τον Παυσανία στον ναό του Δία στην Ολυμπία υπήρχαν 25 ασπίδες τις οποίες χρησιμοποιούσαν οι οπλιτοδρόμοι. Το αγώνισμα ήταν πολύ αγαπητό γιατί θύμιζε σε όλους πως κάποτε οι αθλητές και οι πολεμιστές ήταν το ίδιο ακριβώς. Επίσης η οπλιτοδρομία ήταν πάντα το τελευταίο αγώνισμα των αγώνων, ίσως για να υπενθυμίζει ότι η Ολυμπιακή Εκεχειρία είχε τελειώσει. Σε αντίθεση με άλλα αγωνίσματα, στα οποία οι αθλητές έτρεχαν γυμνοί, στην Οπλιτοδρομία, οι ανταγωνιστές έπρεπε να φορούν το κράνος του και τις περικνημίδες του οπλίτη στρατιώτη, από τον οποίο πήρε και το όνομά του το αγώνισμα. Οι δρομείς έφεραν επιπλέον την ασπίδα του, η οποία ήταν μία χάλκινη ασπίδα καλυμμένη με ξύλο, η οποία ανέβαζε το συνολικό βάρος τουλάχιστον 50 κιλά. Καθώς οι οπλιτοδρόμοι ήταν από τους μικρότερους αγώνες δρόμου, η βαριά πανοπλία και η ασπίδα ήταν περισσότερο ένας διαγωνισμός μυικής δύναμης παρά αντοχήςSekunda, Nick (2002). Marathon 490 BC: The First Persian Invasion of Greece. Osprey Publishing, p. 65..

Στην Ολυμπία το μήκος που διένυαν οι αθλητές του Οπλίτη δρόμου ήταν περίπου 400 μέτρα (δύο φορές το μήκος του σταδίου) αλλά αυτό δεν ήταν πάντα σταθερό, για παράδειγμα στα Ελευθέρια, αγώνες που τελούνταν στις Πλαταιές εις μνήμην της νίκης των Ελλήνων επί των Περσών, ήταν περισσότερο. Μάλιστα στα Ελευθέρια σύμφωνα με τον Φιλόστρατο υπήρχε ο κανονισμός πως αν ένας αθλητής νικούσε σε αυτό το αγώνισμα και ξαναλάμβανε μέρος χωρίς να νικήσει, τιμωρούταν με θάνατο. Στα Νέμεα η απόσταση ήταν 4 στάδια. Αυτός ο οποίος κατόρθωνε να νικήσει σε τρία αγωνίσματα εντός της ίδιας ημέρας λεγόταν τριαστής. Ο πρώτος που το κατάφερε αυτό ήταν ο Φάνας ο Πελληνεύς τον 6ο αιώνα π.Χ., και αργότερα ο πολυολυμπιονίκης Λεωνίδας ο Ρόδιος τον 2ο αιώνα π.Χ. κατάφερε να γίνει τριαστής σε τέσσερις διαδοχικές διοργανώσεις . Η επικρατέστερη άποψη για την στάση εκκίνησης, σύμφωνα και με τα αρχαιολογικά ευρήματα, αναφέρει πως οι αθλητές ξεκινούσαν από όρθια θέση με ελαφρώς γερμένο μπροστά το σώμα και το ένα πόδι λίγο πιο μπροστά από το άλλο.

Οι οπλιτοδρόμοι, με το στρατιωτικό τους εξοπλισμό, εκπαιδεύονταν τόσο σε επίπεδο στρατιωτική άσκησης όσο και αθλητικού αγώνα. Οι μάχες με διμοιρίες έμπειρων Περσών τοξοτών, που λάμβαναν χώρα λίγο πριν την εισαγωγή της οπλιτοδρομίας το 520 π.Χ., πρέπει να υπαγόρευσαν την ανάγκη για την κατάρτιση του ελληνικού πεζικού για γρήγορους ελιγμούς κατά τη διάρκεια της μάχης. Επιπλέον, το αρχικό μήκος των 400 μέτρων της οπλιτοδρομίας συμπίπτει με  το εύρος της απόστασης που μπορούσαν να καλύψουν τα βέλη των Περσών τοξοτών, γεγονός που υποδηλώνει μια σαφή στρατιωτική χρήση για αυτό το είδος της εκπαίδευσηςSekunda, Nick - Hook, Adam (2000), Greek Hoplite, 480-330 BC, Osprey Publishing, p. 6"The Bowshot and Marathon". Journal of Hellenic Studies (90): 197–198. 1970..

Αρχαίοι ολυμπιακοί αγώνες

Οι γνωστοί νικητές του οπλίτη δρόμου στους αρχαίους ολυμπιακούς αγώνες:
ΟλυμπιάδαΈτος ΟλυμπιονίκηςΠεριοδονίκης Πόλη Ολυμπιονίκη65η520 π.Χ.Δαμάρετος (ή Δημάρετος)Ηραία66η516 π.Χ.Δαμάρετος (ή Δημάρετος)Ηραία67η512 π.Χ.Φάνας (ή Φανάς)Πελλήνη68η508 π.Χ.ΦρικίαςΘεσσαλία, Πέλιννα69η504 π.Χ.ΦρικίαςΘεσσαλία, Πέλιννα74η484 π.Χ.ΜνασέαςΚυρήνη75η480 π.Χ.Αστύλος✓Συρακούσες76η476 π.Χ.ΖώπυροςΣυρακούσες77η472 π.Χ.[...]γίαςΕπίδαμνος78η468 π.Χ.[...]λοςΑθήνα81η456 π.Χ.ΛίναςΛ[...]82η452 π.Χ.ΛύκοςΘεσσαλία83η448 π.Χ.Λυκείνοςάγνωστη109η344 π.Χ.ΚαλλικράτηςΜαγνησία του Μαιάνδρου110η340 π.Χ.ΚαλλικράτηςΜαγνησία του Μαιάνδρου120η300 π.Χ.άγνωστοςΜαγνησία του Μαιάνδρου121η296 π.Χ.άγνωστοςΜαγνησία του Μαιάνδρου122η292 π.Χ.ΕπέραστοςΗλεία128η268 π.Χ.άγνωστοςάγνωστη154η164 π.Χ.ΛεωνίδαςΡόδος155η160 π.Χ.ΛεωνίδαςΡόδος156η156 π.Χ.ΛεωνίδαςΡόδος157η152 π.Χ.ΛεωνίδαςΡόδος170η100 π.Χ.ΝικοκλήςΆκριον177η72 π.Χ.Εκάτομνος (ή Εκατόμνως)Μίλητος205η41 μ.Χ.άγνωστοςάγνωστη206η45 μ.Χ.άγνωστοςάγνωστη207η49 μ.Χ.άγνωστοςάγνωστη229η137 μ.Χ.Αίλιος ΓρανιανόςΣικυώνα235η161 μ.Χ.ΜνασίβουλοςΕλάτεια240η181 μ.Χ.Κ[...]κταβηνόςΈφεσος241η185 μ.Χ.Κ[...]κταβηνόςΈφεσος

Παραπομπές

Κατηγορία:Αρχαία ελληνικά αγωνίσματα δρόμου‎