Καλλίνικον

Το Καλλίνικον ή Νικηφόριον ήταν αρχαία πόλη της Μεσοποταμίας. Βρισκόταν μεταξύ της Αμφιπόλεως και της Δούρας Ευρωπού, επί της συμβολής του ποταμού Ευφράτη με τον Βιλήχα ποταμό.  

Οι αρχαίοι συγγραφείς Ισίδωρος Χαρακηνός"Νικηφόριον, πόλις Ελληνίς, κτίσμα Αλεξάνδρου βασιλέως." και ο ΠλίνιοςIn vicinia Euphratis... quod Alexander jussit condi propter loci opportunitatem. ισχυρίζονταν πως την έχτισε ο Μέγας Αλέξανδρος, ίσως κατά το 331 π.Χ. όταν βάδιζε για την αποφασιστική μάχη των Γαυγαμήλων, αντιλαμβανόμενος τα πλεονεκτήματα της τοποθεσίας του ποταμού. Πολύ πιθανόν ο Μέγας Αλέξανδρος να έκτισε τον ναό του Διός Νικηφόρου, σε ανάμνηση κάποιας νίκης του. Αργότερα ο Σέλευκος Β' Καλλίνικος επανίδρυσε την πόλη ως Καλλίνικον. Η σελευκιδική ονομασία εκτόπισε την προγενέστερη αλεξανδρινή. Αυτό θα έλαβε χώρα είτε κατά το τέλος του 3ου συριακού πολέμου (246 -241 π.Χ.), οπότε επανέκτησε την βόρεια Συρία και Μεσοποταμία από τον Πτολεμαίο Γ', είτε κατά την εκστρατεία του κατά των Πάρθων (~235 π.Χ.). 

Το γεγονός της σελευκιδικής επανίδρυσης της πόλης είχε αμφισβητηθεί από κάποιους ιστορικούς μελετητές (όπως ο Γιόχαν Γκούσταφ Ντρόιζεν) που υποστήριξαν ότι το Καλλίνικον κτίστηκε κοντά στο Νικηφόριον. Αντίθετα ο Αντιοχεύς ρήτωρ-σοφιστής Λιβάνιος απέδωσε την ίδρυση του Καλλινίκου σε κάποιον σοφιστή Καλλίνικο που φονεύθηκε εκεί στους χρόνους του αυτοκράτορα Γαλλιηνού (253 -268 μ.Χ.).

Πιθανώς κατά τα τέλη του 2ου αιώνα π.Χ. η πόλη καταλήφθηκε από το βασίλειο των Πάρθων, για να περάσει λίγο αργότερα στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Κατέστη σημαντική εμπορική πόλη. Κατά τον Σπαρτιανό από το ναό του Διός Νικηφόρου, ο Αδριανός -με χρησμό- έμαθε ότι θα γινόταν αυτοκράτορας. Την εποχή του Γορδιανού Πίου και του Γαλλιηνού η πόλη εξέδωσε και νομίσματα με την επιγραφή COLONIA NICEPH. CONS ή COND. και σε άλλο παριστάνεται η κεφαλή της προσωποποιημένης πόλης. 

Κατά τη βυζαντινή περίοδο, το Καλλίνικον μετονομάστηκε από τον αυτοκράτορα Λέοντα Ά΄ (457–474 μ.Χ.) σε Λεοντόπολη, αλλά η ελληνιστική επισκίασε την βυζαντινή ονομασία. Στις 19 Απριλίου του 531 μ.Χ. η βυζαντινή στρατιά του Βελισαρίου συγκρούστηκε με τους Σασσανίδες Πέρσες σε μια αιματηρότατη ισοπαλία. Αργότερα ο Πέρσης βασιλιάς Χοσρόης σε μια εισβολή στην βυζαντινή Συρία, κατέστρεψε το Καλλίνικον, για να ξανακτιστεί από τον Ιουστινιανό. Τον 6ο αιώνα, η πόλη έγινε το κέντρο του συριακού χριστιανικού μοναχισμού. Κατά το 509 μ.Χ. ιδρύθηκε στα βόρεια της ελληνιστικής πόλης, η μονή του αγίου Ζακχαίου (Deir Mār Zakkā) στην περιοχή Tall al-Bi'a, αποκτώντας μεγάλη φήμη. Από ένα ψηφιδωτό των αρχών του 6ου αιώνα, υπολογίζεται η χρονολογία ίδρυσης της μονής, η οποία αναφέρεται σε διάφορες πηγές ως και τον 10ο αιώνα. Ένα άλλο μοναστήρι της περιοχής ήταν η Bīzūnā ή Dairā d-Esţunā που σημαίνει το μοναστήρι της στήλης. Αργότερα κατά τον 9ο αιώνα -όταν η Συρία ήταν στο χαλιφάτο των Αββασιδών- το μοναστήρι ήταν η έδρα του Πατριαρχείου της Αντιόχειας. Το 639 μ.Χ. η πόλη έπεσε στα χέρια των Αράβων του 'Iyāḍ ibn Ghanm μετά από συνθηκολόγηση. 

Στη θέση της αρχαίας πόλης βρίσκεται η σημερινή Αρ Ρακά (Ar-Raqqah) της βορειοκεντρικής Συρίας.
Αναφορές

Πηγές
  Νικηφόριον
 Γιόχαν Γκούσταφ Ντρόιζεν, Ιστορία των Επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου, εκδ. ελεύθερη σκέψις.

Κατηγορία:Αρχαίες πόλεις της Μεσοποταμίας