Επικονίαση

Ορισμός επικονίασης 
Η επικονίαση είναι η διαδικασία μέσω της οποίας πραγματοποιείται η γονιμοποίηση στα φυτά. Απαραίτητη προϋπόθεση για τη γονιμοποίηση είναι η μεταφορά των γυρεόκοκκων από τους ανθήρες στο στίγμα του υπέρου. Η μεταφορά αυτή μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους, κυρίως με τη βοήθεια εντόμων, του αέρα, αλλά και του νερού ή ορισμένων ζώων. Πρόκειται για έναν κρίσιμο μηχανισμό αναπαραγωγής που επιτρέπει στα φυτά να αναπαράγονται και να διατηρούν το είδος τους.

 Αυτοεπικονίαση 
Η αυτοεπικονίαση (ή αυτεπικονίαση) συμβαίνει όταν η γύρη ενός άνθους πέφτει στο στίγμα του ίδιου άνθους ή ενός άλλου άνθους του ίδιου φυτού. Είναι συχνό φαινόμενο σε ερμαφρόδιτα άνθη ή σε φυτά που φέρουν άνθη και των δύο φύλων, όπως για παράδειγμα το σιτάρι. Αν και η αυτοεπικονίαση διασφαλίζει τη συνέχιση του είδους ακόμη και όταν δεν υπάρχουν κοντινά φυτά ή επικονιαστές, θεωρείται από τη Φύση ως ανεπιθύμητη πρακτική, επειδή δεν ενισχύει τη γενετική ποικιλότητα.

 Μηχανισμοί αποφυγής αυτοεπικονίασης 
Για να αποτρέψει την αυτοεπικονίαση, η Φύση έχει αναπτύξει διάφορους μηχανισμούς. Ένας από αυτούς είναι ο διχοχρονισμός, δηλαδή η ωρίμανση των αρσενικών και θηλυκών οργάνων σε διαφορετικούς χρόνους. Επιπλέον, σε πολλά φυτά λειτουργεί η γενετική αυτοασυμβατότητα, ένας βιολογικός μηχανισμός μέσω του οποίου το φυτό αναγνωρίζει και απορρίπτει τη δική του γύρη.

 Σταυροεπικονίαση (ή ετεροεπικονίαση) 
Αντίθετα, η σταυροεπικονίαση (ή ετεροεπικονίαση) είναι η μεταφορά γύρης από το άνθος ενός φυτού σε ένα άλλο γενετικά διαφορετικό φυτό του ίδιου είδους. Αυτή η μορφή επικονίασης είναι ιδιαίτερα σημαντική γιατί ενισχύει τη γενετική ποικιλότητα, αυξάνει την ανθεκτικότητα των φυτών σε ασθένειες και περιβαλλοντικές αλλαγές και συμβάλλει στην εξέλιξη των ειδών.

 Τρόποι επικονίασης 
Η επικονίαση γίνεται με τη βοήθεια του ανέμου (ανεμογαμία), του νερού (υδρογαμία) ή και ορισμένων ζώων (ζωογαμία). Ο κυριότερος όμως τρόπος επικονίασης είναι η εντομογαμία.Livepedia επικονίαση

 Επικονίαση και οι μέλισσες 
Οι μέλισσες έχουν ενεργό ρόλο στην γονιμοποίηση των φυτών, καθώς δρουν ως μηχανικοί μεταφορείς της γύρης. Την σημαντική λοιπόν εποχή της ανθοφορίας , οι μέλισσες προκειμένου να τραφούν, πλάθουν την γύρη και την μεταφέρουν με τα πίσω πόδια τους στην κυψέλη .Μελισσοκομία Επικονίαση
Μία μέτρια αποικία μελισσών υπολογίζεται ότι έχει 20 έως 40 φορές περισσότερη αξία για την επικονίαση των φυτών, παρά για την παραγωγή μελιού.
Αν αναλογιστεί κανείς ότι οι μέλισσες αποτελούν το 80% περίπου των επικονιαστικών εντόμων, τότε εύκολα καταλαβαίνουμε την σημαντική προσφορά τους στο φυτικό και ζωικό περιβάλλον καθώς και τα φυτά που αναπτύσονται κατ' επέκταση, αποτελούν τροφή για τα ζώα και τον άνθρωπο, παράγουν οξυγόνο και εμποδίζουν την διάβρωση του εδάφους. Χαρακτηριστικό είναι το ότι ο Άλμπερτ Αϊνστάιν είχε πει ότι αν κάποτε οι μέλισσες εκλείψουν, το ανθρώπινο είδος δεν θα αργήσει να τις ακολουθήσει.

 Κατάλογος των καλλιεργούμενων φυτών που γονιμοποιούνται από τα ιπτάμενα ζώα 

Κοινή ονομασίαΛατινικό όνομαΜετάφραση στα ελληνικάΕμπορικό προϊόν της επικονίασηςΜπάμιαHibiscus esculentusΙβίσκος ο εδώδιμοςΦρούτοΑκτινίδιοActinidia deliciosaΑκτινίδιον το νόστιμονΦρούτοΟρχιδέα της ΚούβαςCoryanthesΚορυανθήςΚρεμμύδιAllium cepa Άλλιον το κρόμμυονΣπόροςΚάσιουςAnacardium occidentaleΑνακάρδιον το δυτικόνΚαρύδιΓλυκόμηλο, Ατεμόγια, ΤσεριμόγιαAnnona squamosaΑννώνη η φολιδωτήΦρούτοΣέλινοApium graveolensΣέλινον το βαρύοσμονΣπόροςΚουμαριάArbutus unedoΦρούτοΒορειοαμερικανικός pawpawAsimina trilobaΑσιμίνα η τρίλοβοςΦρούτοΚαραμπόλαAverrhoa carambolaΑβερρόα η καραμπόλαΦρούτοΚαρύδι της ΒραζιλίαςBertholletia excelsaΜπερτολέτια η υψικάρινοςΚαρύδιΠαντζάριBeta vulgarisΒέτα η κοινήΣπόροςΜουστάρδαSinapis alba, Brassica nigraΣινάπι το λευκό, Κράμβη η μέλαιναΣπόροςΚραμβόσποροιBrassica napusΚράμβη η νάποςΣπόροςΜπρόκολοBrassica oleracea var. italicaΚράμβη η λαχανώδης ποικ. η ιταλικήΣπόροςΚουνουπίδιBrassica oleracea var. botrytis Κράμβη η λαχανώδης ποικ. η βοτρύτης  ΣπόροςΛάχανοBrassica oleracea ομάδα CapitataΚράμβη η λαχανώδης ομάδα ΚεφαλωτήΣπόροςΛαχανάκια ΒρυξελλώνBrassica oleracea ομάδα GemmiferaΚράμβη η λαχανώδης ομάδα ΚοσμημοφόροςΣπόροςΚινέζικο λάχανοBrassica rapaΚράμβη η ράπυςΣπόροςΓογγύλι, ΡέβαBrassica rapaΚράμβη η ράπυςΣπόροςΜπιζέλι της Αγκόλας, Μπιζέλι περιστεριούCajanus cajanΚαγιάνος το καγιάνΣπόροςΚαναβαλίαCanavalia spp.ΚαναβαλίαΣπόροςΠιπεριέςCapsicum annuum, Capsicum frutescensΚαψικόν το ετήσιον, Καψικόν το θαμνώδεςΦρούτοΠαπάγιαCarica papayaΚαρική η παπάγιαΦρούτοΚενταύριοCarthamus tinctoriusΚάρθαμος ο βαφικόςΣπόροςΚάρβιCarum carviΚάρον το κάρβιΣπόροςΚάστανοCastanea sativaΚαστανέα η ήμερηΚαρύδιΜήλο αστέριChrysophyllum cainitoΧρυσόφυλλον το καϊνίτον ΦρούτοΚαρπούζιCitrullus lanatusΚίτρουλλος ο εριώδηςΦρούτοΜανταρίνιCitrus reticulataΚιτρέα η δικτυωτήΦρούτοTangeloCitrus spp.ΦρούτοΚαρύδαCocos nuciferaΚόκος ο καρυοφόρος ΚαρύδιΚαφέαςCoffea spp.Καφέα ΦρούτοΚαρύδι ΚόλαCola nitida, Cola vera, Cola acuminataΚόλα η λαμπρά, Κόλα η γνησία, Κόλα η απεξεσμένη ΚαρύδιΚολίανδροCoriandrum sativumΚορίανδρον το ήμερονΣπόροςCrownvetchSecurigera variaΣεκουριγέρα η ποικίληΣπόροςΦουντούκιCorylus cornuta var. californicaΚόρυλος η κερασφόρος ποικ. η καλιφορνικήΚαρύδιΜόσφιλοCrataegus azarolusΚράταιγος ο αζαρόλοςΦρούτοΠεπόνιCucumis melo L.ΦρούτοΑγγούριCucumis sativusΚουκουµίς η ήμερηΦρούτοΚολοκύθι, Μεδούλι, ΖουκίνιCucurbita spp.ΚολοκύνθηΦρούτοΓκουαρέ, Γκουάρ φασόλιCyamopsis tetragonolobaΚυαμόψις η τετραγωνόλοβοςΣπόροςΚυδώνιCydonia oblonga Mill.Κυδωνέα η προμήκηςΦρούτοΛεμόνιΦρούτοΜοσχολέμονο (λάιμ)ΦρούτοΚαρότοDaucus carotaΔαύκος ο καρώτοςΣπόροςΦασόλι Υάκινθος Dolichos spp.ΔόλιχοςΣπόροςΛονγκάνDimocarpus longanΔιμόκαρπος το λονγκάνΔιόσπυροςDiospyros kaki, Diospyros virginianaΔιόσπυρος ο κακί, Διόσπυρος ο βιργινιανόςΦρούτοΝνουριάνDurio zibethinusΝνούριο το ζιβέθινοΦοινικέλαιοElaeis guineensisΕλαΐς της ΓουινέαςΣπόροςΚάρδαμοElettaria cardamomumΕλεττάρια το καρδάμωμονΜούσμουλοEriobotrya japonicaΕριοβοτρύα η ιαπωνικήΦρούτοΦαγόπυροFagopyrum esculentumΦαγόπυρον το εδώδιμονΣπόροςΦεϊζόα, Φεϊγιόα Acca sellowianaΆκκα η ΣελοβιανήΦρούτοΣύκοFicus spp.ΦίκοςΦρούτοΜάραθοFoeniculum vulgareΦοινίκουλον το κοινόνΣπόροςΦράουλαFragaria spp.ΦραγκάριαΦρούτοΣόγιαGlycine maxΓλυκίνη η μαξΣπόροςΣτανχοπέαStanhopeaΣτανχοπέαΒαμβάκιGossypium spp.ΓοσσύπιονΣπόρος, ίναΗλιοτρόπιοHelianthus annuusΗλίανθος ο ετήσιοςΣπόροςΚαρύδιJuglans spp.ΚαρυάΚαρύδιΛινάριLinum usitatissimumΛίνον το ωφελιμότατονΣπόροςΛυκείοLitchi chinensisΛίτσι το κινεζικόΦρούτοΛούπινοLupinus angustifolius L.Λούπινος ο στενόφυλλοςΣπόροςΜακαντάμιαMacadamia tetraphylla, Macadamia integrifoliaΜακαντάμια η τετράφυλλοσ, Μακαντάμια η ακεραιόφυλλοςΚαρύδιΜαλπιγοειδέςMalpighia emarginataΜαλπίγια η κρασπεδοειδήςΦρούτοΜήλοMalus domestica, syn. Malus sylvestrisΜηλέα η οικιακή, συνών. Μηλέα η άγριαΦρούτοΜαμμέαMammea americanaΜαμμέα η αμερικανικήΦρούτοΜάνγκοMangifera indicaΜαγγοφόρος η ινδικήΦρούτοΣαπότε, Ζαπότε, SapodillaManilkara zapotaΜανιλκάρα η ζαπόταΦρούτοΑλφάλφαMedicago sativaΜηδική η ήμερηΦρούτοΡαμπουτάνNephelium lappaceumΝεφέλιον το αρκτειοειδέςΦρούτοΦραγκοσυκιάOpuntia spp.ΟπουντίαΦρούτοΚτηνοτροφικά λάχαναOnobrychis spp.ΟνοβρυχίςΣπόροςΦρούτο του Πάθους, ΜαρακούγιαPassiflora edulisΠαθανθές το εδώδιμονΦρούτοΑβοκάντοPersea americanaΠερσέα η αμερικανικήΦρούτοΦασόλιPhaseolus spp.ΦασίολοςΦρούτο, ΣπόροςΙσπανικό φασόλι, Φασόλι δρομέωνPhaseolus coccineus L.Φασίολος ο κόκκινοςΣπόροςΑρωματοπιπέριPimenta dioicaΠιμέντα η δίοικηΒερίκοκοPrunus armeniacaΠρούμνη η αρμενικήΦρούτοΚεράσιPrunus avium spp.Προύμνη των πτηνώνΦρούτοΒύσσινοPrunus cerasusΠρούμνη η κέρασοςΦρούτοΔαμάσκηνοPrunus domestica, Prunus spinosaΠρούμνη η οικιακή, Προύμνη η ακανθώδης ΦρούτοΑμύγδαλοPrunus dulcis, syn. Prunus amygdalus, Amygdalus communis Προύμνη η γλυκεία, συνών. Προύμνη η αμύγδαλος, Αμύγδαλος η κοινή ΚαρύδιΡοδάκινο, ΝεκταρίνιPrunus persicaΠρούμνη η περσικήΦρούτοΓκουάβαPsidium guajavaΨίδιον η γκουαγιάβαΦρούτοΡόδιPunica granatumΠουνική η ροιάΦρούτοΑχλάδιPyrus communisΦρούτοΜαύρη σταφίδα, Κόκκινη σταφίδαRibes nigrum, Ribes rubrumΦρούτοΑγριοτριανταφυλλιά, Rosa spp.ΡοδήΒάτοςRubus spp.ΒάτοςΦρούτοΚόκκινο βατόμουροRubus idaeusΒάτος ο ιδαίος ΦρούτοΜαύρο βατόμουροRubus fruticosusΒάτος ο θαμνώδηςΦρούτοΑφροξυλίαSambucus nigraΣαμπούκος ο μαύροςΦρούτοΣουσάμιSesamum indicumΣήσαμον το ινδικόν ΣπόροςΜελιτζάναSolanum melongenaΣτρύχνον η μελιτζάναΦρούτοΛούλο, NaranjilloSolanum quitoenseΣτρύχνον του ΚίτοΦρούτοΑγριοσορβιάSorbus aucupariaΣόρβος των πτηνοθήρωνΦρούτοΑυγαριάSorbus domesticaΣόρβος η οικιακήΦρούτοΔαμάσκηνο χογκSpondias spp.ΣπονδίαςΦρούτοΟξυφοίνιξTamarindus indicaΤαμάρινδος η ινδικήΦρούτοΚακάοTheobroma cacaoΘεοβρώμα το κακάοΤριφύλλι (όχι όλα τα είδη)Trifolium spp.ΤριφύλλιονΣπόροςΛευκό τριφύλλιTrifolium repensΤριφύλλιον το έρπονΣπόροςΤριφύλλιον το νόθονTrifolium hybridum L.Τριφύλλιον το υβριδικόΣπόροςΤριφύλλι κρίμσονTrifolium incarnatumΤριφύλλιον το σαρκόχρουνΣπόροςΚόκκινο τριφύλλιTrifolium pratenseΤριφύλλιον το λειμώνιονΣπόροςΤριφύλλι βελόφυλλοTrifolium vesiculosum SaviΤριφύλλιον το κυστώδεςΣπόροςΜυρτιλόςVaccinium spp.ΒακκίνιονΦρούτοΦίγγιVaccinium oxycoccus, Vaccinium macrocarponΒακκίνιον το οξύκκοκον, Βακκίνιον το μακρόκαρπονΦρούτοβανίλιαVanilla planifolia, Vanilla pomponaΒανίλια η πλατύφυλλοςΦρούτοδέντρο τανγκ Vernicia fordiiΒερνίκια του Φορντ ΦρούτοΚουκιάVicia fabaΒίκια φάβαΦρούτοΒίκοςVicia spp.ΒίκοςΣπόροςΜαυρομάτικα φασόλιαVigna unguiculataΒίγνα η ονυχοφόρος ΣπόροςΚαριτέVitellaria paradoxaΒιτελλάρια η παράδοξηΚαρύδιΤομάταSolanum lycopersicumΣτρύχνον το λυκοπερσικόνΦρούτοΣταφύλιVitis spp.ΆμπελοςΦρούτοΚαραμέλαZizyphus zizyphusΖίζυφος ο ζίζυφοςΦρούτο

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Φυσιολογία φυτών
Κατηγορία:Φυτοκομία και κηπουρική