Κυπαρίσσι Γρεβενών

Το Κυπαρίσσι είναι ορεινός οικισμός του νομού Γρεβενών και υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Γρεβενών (πρόγραμμα Καλλικράτης). Παλαιά ονομασία "Μπίσοβο". Βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα του νομού, στα όρια με τον Νομό Κοζάνης, στις ανατολικές απολήξεις της Βόρειας Πίνδου, ΒΔ της πόλης των Γρεβενών.

 Γεωγραφία 
Είναι ορεινό χωριό χτισμένο σε υψόμετρο 940 μ. Βρίσκεται σε απόσταση 24 χλμ βορειοδυτικά της πόλης των Γρεβενών και πάνω στο δρόμο Γρεβενών – Πενταλόφου. Συνορεύει με τα χωριά Άγιος Κοσμάς, Μέγαρο, Πρόσβορο, Καλλονή (4χλμ), Τρίκορφο και Χρυσαυγή με τα οποία επικοινωνεί με ασφάλτινες διαδρομές. Έχει γρήγορη πρόσβαση στο χιονοδρομικό κέντρο της Βασιλίτσας μέσω Μεγάρου – Αναβρυτών ή μέσω Καλλονής – Δοτσικού – Φιλιππαίων. Η έκταση που καταλαμβάνει είναι 8.372 στρέμματα.

 Ιστορία 
Στο λόφο Παλιόκαστρο, που υψώνεται σε μικρή απόσταση (1,5 χλμ.) βόρεια από το σημερινό χωριό, έχουν διαπιστωθεί ίχνη αρχαίου οικισμού που είχε ακμάσει από τα προϊστορικά ως τα ρωμαϊκά χρόνια.  Δημ. Κ. Σαμσάρης,  Ιστορική γεωγραφία της ρωμαϊκής επαρχίας Μακεδονίας (Το τμήμα της σημερινής Δυτικής Μακεδονίας), Θεσσαλονίκη 1989 (έκδοση Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών), σ. 99-100. ISBN 960-7265-01-7.

 Ονομασία 
Σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες ο οικισμός υπάρχει πριν το 1700, ενώ οι προφορικές το τοποθετούν πολύ παλιότερα. Το παλιό του όνομα ήταν Μπίσοβο, (ή Μπίσιοβο - Бисово) και υπάρχουν δύο εκδοχές για το όνομα αυτό. Η σλαβικής προέλευσης που θέλει να σημαίνει χώρο γεμάτο αγριόχοιρους και η τούρκικη που σημαίνει πέντε σπίτια – πέντε φαμίλιες. Η δεύτερη ονομασία Δύσβατο, δόθηκε το 1927 με τη μετονομασία όλων των σλαβικών ονομάτων χωριών. Το όνομα αυτό δεν ικανοποίησε τους κατοίκους οι οποίοι αντέδρασαν και πριν ακόμη το όνομα πάρει το δρόμο για τη νομιμοποίηση μετατράπηκε σε Κυπαρίσσι.

 Διοικητικά 
Από το 1999 έως το 2010 σύμφωνα με την τότε διοικητική διαίρεση της Ελλάδας ανήκε στον δήμο Κοσμά του Αιτωλού του νομού Γρεβενών. Από την 1/1/2011 με τη συνένωση των δήμων και κοινοτήτων, ανήκει στον νέο διευρυμένο δήμο Γρεβενών του νομού Γρεβενών.

 Απογραφές 
 Έτος  Άνδρες  Γυναίκες  Σύνολο  Εγγεγραμένοι  Μαθητές φοιτούντες στο δημοτικό σχολείο 1902     303 Η παιδεία στην Περιφέρεια Γρεβενών κατά την ύστερη τουρκοκρατία (1830-1912) Μεταπτυχιακή Μελέτη (σελ.192,236-237)   Εκτίμηση 40  1910     310 Η Μακεδονία : Εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου / Υπό Αθ. Χαλκιοπούλου - 1910 (σελ.111)  1913     370   45   1920  152  206  358  358 Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 19ης Δεκεμβρίου 1920 - Εθνικό Τυπογραφείο  1940  173  241  414  464   1951    125    1971    83     1981  30  50  80  303    1991  66  61  127  303    2001  37  38  75  111   2011      

 Αξιοθέατα 
Αν και η μορφή του χωριού επηρεάστηκε από τις καταστροφές του πολέμου και από τις νέες κατασκευές ειδικά μετά το σεισμό του 1995 το Κυπαρίσσι εξακολουθεί να παραμένει ένα γνήσιο μαστοροχώρι με αρκετά ακόμη δείγματα τεχνοτροπίας και αρχιτεκτονικής κληροδοτήματα παλαιών γηγενών τεχνιτών.

Σημαντικότατα κτίσματα η βυζαντινή λιθόκτιστη και λιθόσκεπη εκκλησία του Αγ. Γεωργίου (1867) με το χειροποίητο ξυλόγλυπτο τέμπλο, το πέτρινο δημοτικό σχολείο (1915), το τριώροφο με πελεκητές κολόνες καμπαναριό και το ανάγλυφο μονοκόμματο εικονοστάσι με μορφή λιονταριού και αγιογραφίες σκαλισμένες στην πέτρα. Όλα τους έχουν τη σφραγίδα της τεχνοτροπίας του γνωστού λιθοξόου Βράγκα  που καταγόταν από το γειτονικό χωριό Αγ. Κοσμά.

Αξίζει να επισκεφτείτε το πέτρινο γεφύρι του Παπατάκη, χτισμένο στα 1920 στον δρόμο προς Άγιο Κοσμά όπου σώζεται η μία καμάρα μόνο, και το Παλιόκαστρο, έναν λόφος στην είσοδο του χωριού, σημείο αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Αν και ποτέ δεν έγιναν εδώ επίσημες ανασκαφές, υπάρχουν ευρήματα οικισμού ενώ βρέθηκαν κατά καιρούς κεραμικά και πολεμικά σκεύη βυζαντινής και ρωμαϊκής εποχής. Αν έχετε χρόνο ζητήστε να δείτε λίγα από τα δέκα πηγάδια που βρίσκονται σε αυλές ή σοκάκια του χωριού. Κατασκευάστηκαν εδώ και πολλά χρόνια και εξακολουθούν να λειτουργούν αναδεικνύοντας την τέχνη και το μεράκι των κτιστάδων του χωριού.

Ακόμη, μπορείτε να επισκεφτείτε το εξωκλήσι του Προφήτη Ηλία στο λόφο Μπούτσκα που δεσπόζει απέναντι από το χωριό και απ’ όπου μπορείτε να θαυμάσετε τη θέα που προσφέρει, και τον Άγ. Δημήτριο όπου βρέθηκαν παλαιοί τάφοι. Εντυπωσιακό είναι και το άγαλμα του στρατηγού του Δημοκρατικού Στρατού Νικόλαου Θεοχαρόπουλου (καπετάν Σκοτίδα). Οι τέσσερις βρύσες του χωριού Σιόποτο, Τρανό Πηγάδι, Γούλης και Κισμές θα σας δροσίσουν όλο το χρόνο, ενώ σύμφωνα με την παράδοση, ο Γούλης θα σας “ποτίσει” και με την παντοτινή αγάπη για αυτό το χωριό.

Αξίζει να πιείτε το τσίπουρο στην κεντρική πλακόστρωτη όμορφη πλατεία και να περπατήσετε στη φανταστική διαδρομή χωριό – Νιντρούζι συναντώντας τις τρεις βρύσες Μπορίμι, Ανδρώνης και Νταλέτσος. Η δέση του Αγγελάκη με το μικρό καταρράκτη προσφέρεται για τους λάτρεις του υγρού στοιχείου.

 Πολιτισμός 
Από πλευράς κουλτούρας, εθίμων και ηθών, το Κυπαρίσσι αν και ανήκει στον νομό Γρεβενών είναι πιο κοντά στην περιοχή Βοΐου ακολουθώντας την ίδια με την περιοχή αυτή πορεία. Πολυταξιδεμένοι από χρόνια οι Κυπαρισσιώτες λόγω της κύριας ασχολίας τους (κτιστάδες, πετράδες τεχνίτες) άνοιξαν ορίζοντες, δημιούργησαν επιχειρήσεις, σπούδασαν και είναι σήμερα όλοι τους όπου και αν κατοικούν πετυχημένοι επαγγελματίες και επιστήμονες. Στα θετικά στοιχεία η μετάδοση της αγάπης των παλιών στις νεότερες γενιές με αποτέλεσμα νέα παιδιά να επισκέπτονται αλλά και να συμμετέχουν στα δρώμενα του χωριού.

Απ’ το 1912 ξεκινά ο πρώτος σύλλογος στην Αμερική με το όνομα Αδελφότης Άγιος Αθανάσιος και μεγάλη προσφορά στο χτίσιμο της εκκλησίας, του σχολείου και της γέφυρας. Σήμερα στο χωριό δραστηριοποιείται ένας από τους παλαιότερους συλλόγους του νομού (1976) με έντονη δράση σε επίπεδο εκδηλώσεων και έργων: πλατεία, παιδική χαρά, πανηγύρι, θεατρικές παραστάσεις, χορευτικά, συναυλίες, ιστοσελίδα κ.λπ.

 Λαογραφικό Μουσείο 
Με πρωτοβουλία του συλλόγου από το 2009, το παλιό δημοτικό σχολείο έχει ανακαινιστεί και στο χώρο λειτουργεί λαογραφικό μουσείο, ένα από τα πιο πλούσια και οργανωμένα της περιοχής, με πάνω από 500 εκθέματα.

 Πανηγύρια 
Οι πιο σημαντικές γιορτές του χωριού, στις οποίες αξίζει να παρευρεθείτε το καλοκαίρι, είναι το πανηγύρι του χωριού, την παραμονή του Δεκαπενταύγουστου και το αντάμωμα των Κυπαρισσιωτών στην πλατεία στα τέλη Ιουλίου. Θα χαρείτε το ίδιο όμως και στη χειμερινή γιορτή, τη Γουρνοχαρά, τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων, όπου μπορείτε να απολαύσετε τσιγαρίδες και υπέροχο χοιρινό κρέας. Κύριο χαρακτηριστικό όλων των γιορτών είναι το καλό φαγητό, το άφθονο ποτό και φυσικά ο χορός με τη συνοδεία παραδοσιακής μουσικής. Όλες είναι εκδηλώσεις που ξεφεύγουν από τα συνηθισμένα και εκπέμπουν αγάπη, φιλοξενία και μεράκι.

 Πρόσωπα 
 Βασίλειος Μιχαλόπουλος, μακεδονομάχοςΑφανείς Γηγενείς Μακεδονομάχοι (1903-1913), Ι.Σ.Κολιόπουλος (επιστ. εποπτεία), Ι.Δ.Μιχαηλίδης – Κ. Σ.Παπανικολάου (επιμ.), Θεσσαλονίκη, Ε.Μ.Σ. – University Studio Press, 2008 (σελ.21)
 Νίκος Θεοχαρόπουλος (Σκοτίδας), αντιστασιακός και αξιωματικός του ΔΣΕΑχιλλέας Ι. Παπαϊωάννου, Ο Κρόνος τρώει τα παιδιά του, εκδόσεις Μπίμπης, σελ. 69.
 Θεόκλητος Πασσαλής, μητροπολίτης Φλωρίνης, Πρεσπών και Εορδαίας
 Λάζαρος Χριστοδουλόπουλος, ποδοσφαιριστής

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Γρεβενών
 Δήμος Γρεβενών

Κατηγορία:Δήμος Γρεβενών
Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Γρεβενών