Το βλέμμα του Οδυσσέα

Το βλέμμα του Οδυσσέα (αγγλ.: Ulysses' Gaze) είναι ελληνική ταινία του 1995, σε σκηνοθεσία Θόδωρου Αγγελόπουλου. Ο ηθοποιός Τζιάν Μαρία Βολοντέ πέθανε κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων και αντικαταστάθηκε από τον Έρλαντ Γιόσεφσον.

 Πλοκή 
Ένας Έλληνας σκηνοθέτης γυρίζει από την εξορία και αρχίζει ένα ταξίδι στα Βαλκάνια, αναζητώντας τρεις χαμένες μπομπίνες φιλμ των αδελφών Μανάκη, των πρωτοπόρων κινηματογραφιστών που έφεραν τον κινηματογράφο στα Βαλκάνια στις αρχές του 20-ού αιώνα. Η αναζήτηση των φιλμ μεταφορικά απεικονίζει την αναζήτηση μιας κοινής ιστορίας των Βαλκανικών χωρών. Στο δρόμο της αναζήτησης, ο σκηνοθέτης περνάει από τη Φλώρινα, την αγαπημένη πόλη του Αγγελόπουλου, όπου πραγματοποιούνται διαδηλώσεις και αντι-διαδηλώσεις με αίτια την προβολή μιας ταινίας του.

Μετά τη Φλώρινα, ο σκηνοθέτης μπαίνει σε ένα ταξί, για να πάει στα Βαλκάνια, σε αναζήτηση των ανέκδοτων έργων των αδελφών Μανάκη. Όταν το χιόνι αρχίζει να πέφτει βαρύ, ο ταξιτζής σταματάει και λέει:

«Ξέρεις κάτι; Η Ελλάδα πεθαίνει. Πεθαίνουμε σα λαός. Κάναμε τον κύκλο μας, δεν ξέρω πόσες χιλιάδες χρόνια, ανάμεσα σε σπασμένες πέτρες και αγάλματα.Και πεθαίνουμε.... Αλλά αν είναι να πεθάνει η Ελλάδα, να πεθάνει γρήγορα. Γιατί η αγωνία κρατάει πολύ και κάνει πολύ θόρυβο...»

Η διαδρομή του πρωταγωνιστή είναι μεγάλη. Από την Αλβανία στα Σκόπια, μετά στη Φιλιππούπολη, μετά στο Βουκουρέστι και στο Βελιγράδι για να καταλήξει στο Σαράγιεβο. Στη διαδρομή αυτή έχουμε κάποιες μνημειώδεις σεκάνς, με εκείνη του αγάλματος του Λένιν επάνω στη φορτηγίδα να είναι επικυρίαρχη. Οι τρεις μπομπίνες είναι τελικά στο Σαράγιεβο, στα χέρια του επιμελητή της ταινιοθήκης, που είχε προσπαθήσει αρκετές φορές να τις εμφανίσει, έχει κάνει πρόοδο, αλλά δεν έχει ολοκληρώσει την εμφάνιση.

 Το περιστατικό του βραβείου 
Στην τελετή απονομής των βραβείων του φεστιβάλ των Καννών συνέβη ένα απροσδόκητο και αναπάντεχο γεγονός, το οποίο συζητήθηκε μετά τη λήξη της απονομής. Μετά την ανακοίνωση της επιτροπής ότι η ταινία κέρδισε το Μεγάλο βραβείο, δηλαδή την δεύτερη θέση, ο σκηνοθέτης της, Θεόδωρος Αγγελόπουλος, εμφανίστηκε φανερά ενοχλημένος από αυτή την εξέλιξη, καθώς πίστευε ότι στην ταινία άξιζε το ανώτατο βραβείο. Όταν λοιπόν ανέβηκε στη σκηνή για να παραλάβει το βραβείο, είπε «Αν αυτό έχετε να μου δώσετε, τότε δεν έχω να πω τίποτα», αφήνοντας άφωνο και αμήχανο τον παρουσιαστή.

 Διανομή 
Χάρβεϊ Καϊτέλ  : Ο Α., σκηνοθέτης
Μάγια Μόργκενστερν : Πολλοί ρόλοι. 
Έρλαντ Γιόσεφσον : Ο επιμελητής της ταινιοθήκης στο Σαράγιεβο.
Θανάσης Βέγγος : Ο ταξιτζής που πηγαίνει τον σκηνοθέτη στην Αλβανία. 
Γιώργος Μιχαλακόπουλος : Νίκος, ο κολλητός φίλος του σκηνοθέτη, δημοσιογράφος που βρίσκεται στο Βελιγράδι.
Ντόρα Βολανάκη: ηλικιωμένη
Μάνια Παπαδημητρίου: μητέρα
Γιώργος Κώνστας: πατέρας
Θάνος Γραμμένος: βοηθός
Αλέκος Ουδινότης: επιμελητής ταινιοθήκης στην Αθήνα
Λιούμπα Τάντιτς: επιμελητής ταινιοθήκης στο Βελιγράδι
Δημήτρης Καμπερίδης: θείος
Γιάννης Φύριος: υπηρέτης
Μιχάλης Γιαννάτος: επιμελητής ταινιοθήκης στα Τίρανα
Σοφία Βαμβακίδου: γυναίκα στο καφέ

 Βραβεία 
 Μεγάλο Βραβείο Κριτικής Επιτροπής - Φεστιβάλ των Καννών 1995
 Βραβείο Κριτικών 1995 - European Film Academy
 The Top 100 Films of All Time - Περιοδικό TIME

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Το βλέμμα του Οδυσσέα στο Veggos.gr

 Ulysses' Gaze (1995)  TIME Magazine All-Time 100 best films 
 http://www.greek-movies.com/movies.php?m=170

Βλεμμα του Οδυσσεα
Βλεμμα του Οδυσσεα
Κατηγορία:Ελληνόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Ελληνικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Πολιτικές ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες δρόμου
Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Θόδωρου Αγγελόπουλου
Κατηγορία:Ταινίες σε σενάριο Θεόδωρου Αγγελόπουλου
Κατηγορία:Ταινίες σε σενάριο Τονίνο Γκουέρα
Κατηγορία:Ταινίες με μουσική σύνθεση Ελένης Καραΐνδρου
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου
Κατηγορία:Ταινίες σε παραγωγή Θεόδωρου Αγγελόπουλου
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στην Ελλάδα
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Σερβία
Κατηγορία:Ελληνικές ψυχολογικές ταινίες
Κατηγορία:Νικητές Μέγα Βραβείου Φεστιβάλ Καννών