ΑΦΚ Τσάμπιονς Λιγκ Ελίτ

Το ΑΦΚ Τσάμπιονς Λιγκ Ελίτ (αγγλικά: AFC Champions League Elite, η επίσημη ονομασία από το 2024 / εν συντομία: ACL Elite) διοργανώνεται ετησίως από την Ασιατική Συνομοσπονδία Ποδοσφαίρου (AFC) και συμμετέχουν σε αυτό οι πρωταθλήτριες ομάδες από τα πρωταθλήματα των χωρών-μελών της AFC και οι ομάδες που τερματίζουν σε υψηλές θέσεις από τα καλύτερα βαθμολογημένα πρωταθλήματα της Ασίας.

Ξεκίνησε το 1967 ως Τουρνουά Πρωταθλητών Συλλόγων Ασίας (Asian Champion Club Tournament) για να διακοπεί το 1972. Ξανάρχισε με νέα μορφή το 1985 ως Ασιατικό Πρωτάθλημα Συλλόγων (Asian Club Championship). Tο 2003 συγχωνεύτηκε με το Κύπελλο Κυπελλούχων Ασίας (Asian Cup Winners' Cup) και το Σούπερ Καπ Ασίας και μετονομάστηκε σε AFC Champions League. Μετονομάστηκε ξανά το 2024 στο τρέχον όνομά του. Διεξάγεται με με δύο φάσεις πρωταθλήματος και φάσεις νοκ-άουτ κατά τα πρότυπα του Τσάμπιονς Λιγκ της UEFA.

Ο νικητής της διοργάνωσης μετείχε παλιότερα στο Αφρο-Ασιατικό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου Συλλόγων (από 1986 ως 1998) και από το 2005 προκρίνεται στο Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων της FIFA, ενώ από το 2023 προκρίνεται και στο Διηπειρωτικό Κύπελλο της FIFA.

 Ιστορία 
 Τουρνουά των Πρωταθλητών 
Η πρώτη απόπειρα δημιουργίας μιας ασιατικής διοργάνωσης πρωταθλητριών συλλόγων έγινε το 1967 με τη συμμετοχή συλλόγων μόνο από έξι χώρες: Μαλαισία, Χονγκ Κονγκ, Νότιο Βιετνάμ, Ισραήλ, Νότια Κορέα και Ταϊλάνδη. Η διοργάνωση ονομαζόταν Τουρνουά των Πρωταθλητών Συλλόγων Ασίας (Asian Champion Club Tournament) και έγινε τέσσερις μόνο φορές: 1967, 1969, 1970 και 1971. Την πρώτη σεζόν έγινε με σύστημα διπλών αγώνων νοκ-άουτ, ενώ ο τελικός ήταν μονός σε ουδέτερη έδρα. Το 1968 δεν έγινε ενώ στις επόμενες τρεις διοργανώσεις η προκριματική φάση έγινε σε δυο ομίλους από τους οποίους οι δύο πρώτες ομάδες στη βαθμολογία προκρίνονταν στην τελική φάση. Η τελική φάση διεξαγόταν στην έδρα μιας εκ των τεσσάρων ομάδων σε μορφή φάιναλ-φορ, δηλαδή νοκ-άουτ ημιτελικοί, μικρός και μεγάλος τελικός.

Η διοργάνωση δεν κατάφερε να αποκτήσει δημοτικότητα και χρόνο με το χρόνο μετείχαν όλο και λιγότεροι σύλλογοι: δέκα το 1969, επτά το 1971 και οκτώ το 1971. Το 1972 εκδήλωσαν ενδιαφέρον μόνο πέντε σύλλογοι από τους οποίους οι τρεις αποσύρθηκαν, με αποτέλεσμα η διοργάνωση να ματαιωθεί και να μην ξαναγίνει. Ένα από τα αίτια της μειωμένης συμμετοχής ήταν η αποχή των αραβικών χωρών λόγω της παρουσίας του Ισραήλ.

 Ασιατικό Πρωτάθλημα Συλλόγων 
Τη σεζόν 1985-86 ξεκίνησε μια νέα προσπάθεια με τη νέα ονομασία Ασιατικό Πρωτάθλημα Συλλόγων (Asian Club Championship). Η μετακίνηση του Ισραήλ στη δύναμη της UEFA «διευθέτησε» το θέμα της συμμετοχής των αραβικών χωρών και έτσι στη διοργάνωση υπήρξε συμμετοχή από συλλόγους 29 χωρών. Στην προκριματική φάση οι ομάδες χωρίστηκαν σε έξι ομίλους που έγιναν με γεωγραφικά κριτήρια και δεν είχαν απαραίτητα ίσο αριθμό συλλόγων. Στη δεύτερη φάση έγιναν δύο όμιλοι των τριών ομάδων που έπαιξαν σε μία πόλη σε μορφή τουρνουά και οι δύο πρώτες κάθε ομίλου πέρασαν στην τελική φάση. Η τελική φάση διεξαγόταν στην έδρα μιας εκ των τεσσάρων ομάδων σε μορφή φάιναλ-φορ, δηλαδή νοκ-άουτ ημιτελικοί, μικρός και μεγάλος τελικός.

Με παρόμοια συστήματα διεξαγωγής συνεχίστηκε η διοργάνωση τις επόμενες χρονιές, με τον αριθμό των ομίλων να μεταβάλλεται ανάλογα με το πλήθος των σωματείων που μετείχαν. Το 1987 η τελική φάση διεξήχθη ως τουρνουά με βαθμολογία και όχι με μορφή νοκ-άουτ, οπότε δεν υπήρξε τελικός. Από το 1988 ως το 1990 έγιναν δύο προημιτελικοί όμιλοι, οι νικητές των οποίων αγωνίστηκαν σε διπλό τελικό εντός-εκτός έδρας. Από το 1991 επανήλθε το σύστημα της τελικής φάσης σε σε μορφή φάιναλ-φορ, το οποίο παρέμεινε ως το 2002 που η διοργάνωση άλλαξε μορφή.

 Τσάμπιονς Λιγκ Ασίας 
Το 2002 αποφασίστηκε να αλλάξει μορφή η διοργάνωση και να συγχωνευτεί με το Κύπελλο Κυπελλούχων Ασίας. Δεν μετέχουν πλέον μόνο οι πρωταθλητές αλλά και οι δευτεραθλητές από τα πιο δυνατά πρωταθλήματα, με βάση ένα σύστημα πόντων της AFC. Μετά την προκριματική φάση, στην οποία οι ομάδες κληρώνονται με γεωγραφικά κριτήρια, μένουν 16 σύλλογοι για τη φάση των τεσσάρων ομίλων και στους οποίους οι «δυνατές» ομάδες προκρίνονται απευθείας κατά τα πρότυπα του Τσάμπιονς Λιγκ της UEFA. Οι τέσσερις νικητές των ομίλων αγωνίζονται στα ημιτελικά σε διπλούς αγώνες νοκ-άουτ.

Από το 2004 ως το 2008 οι όμιλοι έγιναν επτά και η νοκ-άουτ φάση ξεκινούσε από τα προημιτελικά, στην οποία μετείχε απευθείας η κάτοχος του κυπέλλου. Από το 2009 και εξής οι όμιλοι έγιναν οκτώ και σε αυτούς μετέχει απευθείας η προηγούμενη νικήτρια, ενώ στη νοκ-άουτ φάση προκρίνονται 16 σύλλογοι. Από το 2007 στη διοργάνωση μετέχουν και οι ομάδες της Αυστραλίας.

Ως το 2008 ο τελικός ήταν διπλός, ενώ από το 2009 γίνεται σε ουδέτερη έδρα.

 Οι τελικοί 

ΈτοςΠερίοδος Τουρνουά των ΠρωταθλητώνΤόπος τελικούΠρωταθλήτριαΑποτελέσματαΦιναλίστ<center>1967<center> Μπανγκόκ Χάποελ Τελ Αβίβ <center>2–1   Σελάνγκορ<center>1968<center> ()<center>1969<center> Μπανγκόκ Μακάμπι Τελ Αβίβ <center>1–0  Γιάνγκτζι<center>1970<center> Τεχεράνη Ταζ <center>2–1  Χάποελ Τελ Αβίβ<center>1971<center> Μπανγκόκ Μακάμπι Τελ Αβίβ <center>2–0 ()1   Αλ Σορτά<center>1972<center>ματαιώθηκεΈτοςΠερίοδος Πρωταθλήματος ΣυλλόγωνΤόπος τελικούΠρωταθλήτριαΑποτελέσματαΦιναλίστ<center>1985-86<center> Τζέντα Νταεβού Ρόγιαλς <center>3–1   Αλ Αχλί<center>1986-87<center> Ριάντ Φουρουκάβα Ελέκτρικ <center>βαθμολογία 2   Αλ Χιλάλ<center>1987-88<center> διπλός τελικός Γιομιούρι <center>άνευ αγώνων 3   Αλ Χιλάλ<center>1988-89<center> διπλός τελικός Αλ Σαντ <center>2–3 / 1–0 (ε.)  Αλ Ρασίντ<center>1989-90<center> διπλός τελικός Λιαονίνγκ <center>2–1 / 1–1   Γιοκοχάμα Νισάν<center>1990-91<center> Ντάκα Εστεγλάλ <center>2–1   Λιαονίνγκ<center>1991-92<center> Ντόχα Αλ Χιλάλ <center>1–1 (4–3 π.)  Εστεγλάλ<center>1992-93<center> Μπαχρέιν Πας <center>1–0   Αλ Σαμπάμπ<center>1993-94<center> Μπανγκόκ Τάι Φάρμερς Μπανκ <center>2–1   Ομάν<center>1994-95<center> Μπανγκόκ Τάι Φάρμερς Μπανκ <center>1–0   Αλ Αραμπί<center>1995-96<center> Ριάντ Ίλχουα Τσόνμα <center>1–0   Αλ Νασρ<center>1996-97<center> Κουάλα Λουμπούρ Πόχανγκ Στίλερς <center>2–1   Ίλχουα Τσόνμα<center>1997-98<center> Χονγκ Κονγκ Πόχανγκ Στίλερς <center>0–0 (6–5 π.)  Νταλιάν Γουάντα<center>1998-99<center> Τεχεράνη Τζούμπιλο Ιβάτα <center>2–1  Εστεγκλάλ ΦΚ<center>1999-00<center> Ριάντ Αλ Χιλάλ <center>3–2  Τζούμπιλο Ιβάτα<center>2000-01<center> Σουγουόν Σούουον Σάμσουνγκ <center>1–0  Τζούμπιλο Ιβάτα<center>2001-02<center> Τεχεράνη Σούουον Σάμσουνγκ <center>0–0 (4–2 π.)  Ανιάνγκ ΤσίταςΈτοςΠερίοδος ΑΦΚ Τσάμπιονς ΛιγκΤόπος τελικούΠρωταθλήτριαΑποτελέσματαΦιναλίστ<center>2002-03<center> διπλός τελικός Αλ Αΐν <center>2–0 / 0–1   ΜΠΕΚ Τέρο Σάσανα<center>2004<center> διπλός τελικός Αλ Ιτιχάντ <center>1–3 / 5–0  Σόνγκναμ Ίλχουα Τσόνμα <center>2005<center> διπλός τελικός Αλ Ιττιχάντ <center>1–1 / 4–2   Αλ Αΐν<center>2006<center> διπλός τελικός Τζεονμπούκ Χιουντάι <center>2–0 / 1–2   Αλ Καράμα<center>2007<center> διπλός τελικός Ουράβα Ρεντ Ντάιαμοντς <center>1–1 / 2–0  Σεπαχάν Ισφαχάν<center>2008<center> διπλός τελικός Γκάμπα Οσάκα <center>3–0 / 2–0  Αντελάιντ Γιουνάιτεντ<center>2009<center> Τόκιο Πόχανγκ Στίλερς <center>2–1  Αλ Ιττιχάντ<center>2010<center> Τόκιο Σόνγκναμ Ίλχουα Τσόνμα  <center>3–1  Zoμπ Αχάν<center>2011<center> Ζεονζού Αλ Σαντ <center>2–2 (4–2 π.)  Τσόνμπουκ Χιουντάι<center>2012<center> Ουλσάν Ούλσαν Χιουντάι <center> 3–0  Αλ Αχλί<center>2013<center> διπλός τελικός Κουανγκτσόου <center>2–2 / 1–1  Σεούλ<center>2014<center> διπλός τελικός Γ. Σίδνεϊ Γουόντερερς <center>1–0 / 0–0  Αλ Χιλάλ<center>2015<center> διπλός τελικός Κουανγκτσόου <center>0–0 / 1–0  Αλ Αχλί<center>2016<center> διπλός τελικός Τζεονμπούκ Χιουντάι <center>2–1 / 1–1 Αλ Αΐν <center>2017<center> διπλός τελικός Ουράβα Ρεντ Ντάιαμοντς <center>1–1 / 1–0 Αλ Χιλάλ <center>2018<center> διπλός τελικός Κασίμα Άντλερς <center>2–0 / 0–0 Περσέπολις <center>2019<center> διπλός τελικός Αλ Χιλάλ ΦΚ <center>1–0 / 2–0 Ουράβα Ρεντ Ντάιαμοντς <center>2020<center> Αλ Ουάκρα Ούλσαν Χιουντάι <center> 2–1 Περσέπολις 

Σημειώσεις
1 Η ομάδα του Ιράκ, όπως όλες οι ομάδες από τις αραβικές χώρες, δεν αγωνίζονταν με τις ομάδες από το Ισραήλ και δεν προσήλθε να αγωνιστεί στον τελικό.
2 Η τελική φάση διεξήχθη σε όμιλο τεσσάρων ομάδων σε μορφή τουρνουά στο Ριάντ. Η Φουρουκάβα πρώτευσε με 6β. και η Αλ Χιλάλ ήταν 2η με 4β.
3 Είχε προγραμματιστεί διπλός τελικός στις δύο έδρες αλλά η Αλ Χιλάλ παραιτήθηκε πριν από την τέλεση του πρώτου ματς.

 Τίτλοι 
ΟμάδαΤίτλοι Αλ Χιλάλ3 Πόχανγκ Στίλερς3 Εστεγλάλ2 Σόνγκναμ Ιλχούα Τσόνμα2 Αλ Ιτιχάντ2 Τζεονμπούκ Χιουντάι2  Ουράβα Ρεντ Ντάιαμοντς2  Μακάμπι Τελ Αβίβ2 Αλ Σαντ2  Τάι Φάρμερς Μπανκ2 Σουουόν Σάμσουνγκ2  Ούλσαν Χιουντάι2  Κουανγκτσόου Έβεργκραντ 2  Τζούμπιλο Ιβάτα1  Αλ Αΐν1  Χάποελ Τελ Αβίβ1  Λιαονίνγκ1  Μπούσαν ΙΠαρκ1  ΤΖΕΦ Γιουνάιτεντ Τσίμπα1  Τόκιο Βέρντι1  Πας1  Γκάμπα Οσάκα1  Γουέστερν Σίδνεϊ Γουόντερερς 1  Κασίμα Άντλερς1

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημη ιστοσελίδα
 Αρχείο RSSSF.

Κατηγορία:Διεθνείς διασυλλογικές διοργανώσεις ποδοσφαίρου