Κίνημα των Αδεσμεύτων

Το Κίνημα των Αδεσμεύτων ή Κίνηση των Αδεσμεύτων, γνωστό και με το αρκτικόλεξο ΝΑΜ (), είναι μία διεθνής οργάνωση αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ μεταξύ των Αδεσμεύτων χωρών, των οποίων η πολιτική δεν ευθυγραμμίζεται με την πολιτική των μεγάλων δυνάμεων (ΗΠΑ-Ρωσίας). Αποτελείται από 120 κράτη ενώ συμμετέχουν και 17 κράτη παρατηρητές, είτε με ομαδική εκδήλωση συγκεκριμένης ιδεολογίας, είτε ως σύνολο συμμετεχόντων σε συγκεκριμένες δραστηριότητες. 

Ιδρύθηκε το 1961 στο Βελιγράδι και βασικοί συντελεστές για τη δημιουργία του ήταν ο Γιόσιπ Μπροζ Τίτο, ο Γιαβαχαρλάλ Νεχρού, ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος Γ' και ο Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ. Τα μόνιμα μέλη του κινήματος είναι η πρώην Γιουγκοσλαβία, τωρινή Σερβία, η Ινδία, και η Αίγυπτος. Σκοπός του κινήματος, σύμφωνα με τη διακήρυξη της Αβάνας (1978) είναι να διασφαλίσει «την εθνική ανεξαρτησία, την εδαφική ακεραιότητα και την ασφάλεια των αδέσμευτων χωρών στον αγώνα τους ενάντια στον ιμπεριαλισμό, την αποικιοκρατία, τον ρατσισμό και όλες τις μορφές ξένης επιθετικότητας, κατοχής, κυριαρχίας, ανάμειξης ή ηγεμονίας, καθώς και εναντίον των μεγάλων δυνάμεων και των συνασπισμών ισχύος»Fidel Castro speech to the UN in his position as chairman of the non-aligned countries movement .

 Πολιτική και ιδεολογία 
Αποτελούμενο από πολλές κυβερνήσεις διαφορετικών πολιτικών ιδεολογιών αυτό που ενώνει τα μέλη του είναι η δέσμευσή τους στην παγκόσμια ειρήνη, ασφάλεια και στον αφοπλισμό. Από τα πρώτα χρόνια της ύπαρξής του το κίνημα συμμετέχει σε ιδεολογικές συγκρούσεις, ασκώντας κριτική σε ρατσιστικά καθεστώτα και υποστηρίζοντας απελευθερωτικά κινήματα. Σύμφωνα με το κίνημα κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να ασκεί πολιτικές, που καθορίζονται βάσει των εθνικών του συμφερόντων και όχι λόγω των σχέσεών του με συγκροτήματα ισχύος.

 Σύγχρονες δραστηριότητες και θέσεις 
 Κριτική στην πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών 
Τα πρόσφατα χρόνια οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν γίνει στόχος του κινήματος. Η εισβολή στο Ιράκ και ο πόλεμος ενάντια στην τρομοκρατία, οι προσπάθειες της Ουάσιγκτον να σταματήσουν τα πυρηνικά προγράμματα του Ιράν και της Βόρειας Κορέας έχουν χαρακτηριστεί παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων."Non-aligned nations slam U.S. CBC News Οι ηγέτες του κινήματος, επίσης, έχουν ασκήσει κριτική στις Ηνωμένες Πολιτείες για τον έλεγχο που ασκούν στον Ο.Η.Ε. και σε άλλους διεθνείς οργανισμούς.

 Αειφόρος ανάπτυξη 
Το κίνημα έχει δεσμευθεί δημοσίως στο δόγμα της αειφόρου ανάπτυξης και στην επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας, αλλά θεωρεί ότι η διεθνής κοινότητα δεν έχει δημιουργήσει τις συνθήκες που θα ευνοούσαν την ανάπτυξη. Παράγοντες που εμποδίζουν την ανάπτυξη είναι η παγκοσμιοποίηση, το χρέος των αναπτυσσόμενων χωρών, οι αθέμιτες πρακτικές εμπορίου, η μείωση της ξένης βοήθειας και το έλλειμμα δημοκρατίας στα οικονομικά κέντρα αποφάσεων.

 Μεταρρυθμίσεις του ΟΗΕ 
Το κίνημα έχει ασκήσει κριτική στον ΟΗΕ σχετικά με τις παρούσες δομές του οργανισμού και τον συσχετισμό δυνάμεων στο εσωτερικό του και επικεντρώνεται στη χρησιμοποίηση του ΟΗΕ από ισχυρά κράτη, με τέτοιο τρόπο που παραβιάζονται βασικές αρχές του κινήματος. Έχει προχωρήσει σε μία σειρά συστάσεων που θα ισχυροποιούσαν την εκπροσώπηση κρατών μελών του κινήματος στον ΟΗΕ. Οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις στόχευαν στη βελτίωση της διαφάνειας και της δημοκρατίας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων του οργανισμού. Σύμφωνα με το κίνημα, το Συμβούλιο Ασφαλείας είναι το πιο αντιδημοκρατικό στοιχείο του οργανισμού και χρειάζεται επανασχεδιασμό.

 Πολυπολιτισμικότητα και ανθρώπινα δικαιώματα 
Το κίνημα αποδέχεται την καθολικότητα των ανθρώπινων δικαιωμάτων και της κοινωνικής δικαιοσύνης αλλά αντιστέκεται σθεναρά στην πολιτισμική ομογενοποίηση και κάνει έκκληση για την προστασία της πολυπολιτισμικότητας και την ανεκτικότητα των θρησκευτικών, κοινονικοπολιτιστικών και ιστορικών ιδιαιτεροτήτων που ορίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα μιας συγκεκριμένης περιοχής.

 Σύνοδοι κορυφής 
Οι σύνοδοι κορυφής είναι η κορυφαία πολιτική συγκέντρωση του Κινήματος των Αδεσμεύτων. Συμμετέχουν οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των κρατών - μελών του.

 20px|border|link=Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας Βελιγράδι, 1 – 6 Σεπτεμβρίου 1961
 20px|border|link=Αίγυπτος Κάιρο, 5 - 10 Οκτωβρίου 1964
 20px|border|link=Ζάμπια Λουσάκα, 8 – 10 Σεπτεμβρίου 1970
 20px|border|link=Αλγερία Αλγέρι, 5 - 9 Σεπτεμβρίου 1973
 20px|border|link=Σρι Λάνκα Κολόμπο, 16 – 19 Αυγούστου 1976
 20px|border|link=Κούβα Αβάνα, 3 - 9 Σεπτεμβρίου 1979
 20px|border|link=Ινδία Νέο Δελχί 7 – 12 Μαρτίου 1983
 20px|border|link=Ζιμπάμπουε Χαράρε, 1 – 6 Σεπτεμβρίου 1986
 20px|border|link=Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας Βελιγράδι, 4 – 7 Σεπτεμβρίου 1989
 20px|border|link=Ινδονησία Τζακάρτα, 1 - 6 Σεπτεμβρίου 1992
 20px|border|link=Κολομβία Καρθαγένη, 18 - 20 Οκτωβρίου 1995
 20px|border|link=Νότια Αφρική Ντέρμπαν, 2 - 3 Σεπτεμβρίου 1998
 20px|border|link=Μαλαισία Κουάλα Λουμπούρ, 20 - 25 Φεβρουαρίου 2003
 20px|border|link=Κούβα Αβάνα, 15 - 16 Σεπτεμβρίου 2006
 20px|border|link=Αίγυπτος Σαρμ ελ Σέιχ, 11 - 16 Ιουλίου 2009
 20px|border|link=Σερβία Βελιγράδι, 5 - 6 Σεπτεμβρίου 2011 (επετειακή σύνοδος 50 ετών) 
 20px|border|link=Ιράν Τεχεράνη, 26 - 31 Αυγούστου 2012
 20px|border|link=Βενεζουέλα Πορλαμάρ, 13 - 18 Σεπτεμβρίου 2016
 20px|border|link=Αζερμπαϊτζάν Μπακού, 25 - 26 Οκτωβρίου 2019 

Στην πρώτη σύνοδο κορυφής, που άρχισε τις εργασίες της στο Βελιγράδι την 1η Σεπτεμβρίου του 1961, το Κίνημα των Αδεσμεύτων αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα συνοχής. Στο κίνημα είχαν διαμορφωθεί τρεις πτέρυγες: η δεξιά, με επιφανέστερους εκπροσώπους τον Τζαβαχαρλάλ Νεχρού και τον Μακάριο, η κεντρώα, με τους Γιόσιπ Μπροζ Τίτο, Γκαμάλ Άμπντελ Νάσερ και Σουκάρνο της Ινδονησίας, και η αριστερή, με ηγέτη τον Φιντέλ Κάστρο. Η τεταμένη διεθνής κατάσταση όξυνε τις αντιθέσεις αυτών των τάσεων σε βαθμό που προς στιγμήν απειλήθηκε διάσπαση κατά τη διαδικασία σύνταξης του κοινού ανακοινωθέντος. Η μεσολάβηση του στρατάρχη Τίτο κατέστησε τελικά εφικτό τον συμβιβασμό. Κομιστές έκκλησης της διάσκεψης για την ειρήνη έφτασαν στη Μόσχα και συναντήθηκαν με τον Νικίτα Χρουστσόφ οι Νεχρού και Κβάμε Νκρούμαχ της Γκάνα, ενώ στην Ουάσινγκτον συναντήθηκαν με τον Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι οι Σουκάρνο και Μοντίμπο Κεϊτά, πρόεδρος του ΜάλιΚρίσιμη σύνοδος των Αδεσμεύτων, Ιστορικό Λεύκωμα 1961, σελ. 119, Καθημερινή, Αθήνα (1997).

 Γενικοί Γραμματείς 
Ο Γενικός Γραμματέας του Κινήματος των Αδεσμεύτων εκλέγεται στο τέλος της κάθε συνόδου. 

 Γενικός Γραμματέας (η χώρα του ασκεί την προεδρία) του Κινήματος των Αδεσμεύτων Όνομα Χώρα Κόμμα Από Έως Γιόσιπ Μπροζ Τίτο 20px Γιουγκοσλαβία Σύνδεσμος κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας 1961 1964 Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ 20px Ηνωμένη Αραβική Δημοκρατία Αραβική Σοσιαλιστική Ένωση 1964 1970 Κένεθ Καούντα  Ενωμένο Κόμμα Εθνικής Ανεξαρτησίας 1970 1973 Ουαρί Μπουμεντιέν  Επαναστατικό Συμβούλιο 1973 1976 Γουίλιαμ Γκοπαλάουα  Ανεξάρτητος 1976 1978 Τζούνιους Ρίτσαρντ Τζαγιεγουάρντενε Ενωτικό Εθνικό Κόμμα 1978 1979 Φιντέλ Κάστρο  κομμουνιστικό Κόμμα της Κούβας 1979 1983 Νίλαμ Σαντζίβα Ρέντι  Κόμμα Τζανάτα 1983 Ζαΐλ Σινγκχ Κόμμα του Κογκρέσου 1983 1986 Ρόμπερτ Μουγκάμπε  ZANU-PF 1986 1989 Γιάνεζ Ντρνόφσεκ 20px Γιουγκοσλαβία Σύνδεσμος κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας 1989 1990 Μπόρισλαβ Γιόβιτς Σοσιαλιστικό Κόμμα της Σερβίας 1990 1991 Στίπε Μέσιτς Κροατική Δημοκρατική Ένωση 1991 Μπράνκο Κόστιτς Δημοκρατικό Κόμμα των Σοσιαλιστών του Μαυροβουνίου 1991 1992 Ντόμπριτσα Τσόσιτς 20px ΓιουγκοσλαβίαΑνεξάρτητος 1992 Σουχάρτο  Γκολκάρ 1992 1995 Ερνέστο Σαμπέρ  Κολομβιανό Κόμμα Φιλελευθέρων 1995 1998 Αντρές Παστράνα Κολομβιανό Συντηρητικό Κόμμα 1998 Νέλσον Μαντέλα  Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο 1998 1999 Θάμπο Μπέκι 1999 2003 Μαχαθίρ Μοχάμαντ  Εθνική Οργάνωση Ενωμένων Μαλαίων 2003 Αμπντουλάχ Αχμάντ Μπαντάουι 2003 2006 Φιντέλ ΚάστροΟ Φιντέλ Κάστρο, επειδή είχε υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση στην κοιλιακή χώρα, δεν μπόρεσε να παραστεί στη σύνοδο κορυφής και εκπροσωπήθηκε από τον νεότερο αδερφό του, τον Ραούλ Κάστρο, υπηρεσιακό πρόεδρο. Δείτε και "Castro elected President of Non-Aligned Movement Nations". People's Daily. 16 Σεπτεμβρίου 2006.  κομμουνιστικό Κόμμα της Κούβας 2006 2008 Ραούλ Κάστρο 2008 2009 Χόσνι Μουμπάρακ  Εθνικό Δημοκρατικό Κόμμα 2009 2011 Μοχάμεντ Χουσεΐν Ταντάουι Ανεξάρτητος 2011 2012 Μοχάμεντ Μόρσι Κόμμα Ελευθερίας και Δικαιοσύνης2012 Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ  Συμμαχία των Οικοδόμων του Ισλαμικού Ιράν 2012 2013 Χασάν Ρουχανί Κόμμα Μετριοπάθειας και Ανάπτυξης 2013 2016 Νικολάς Μαδούρο Ενωμένο Σοσιαλιστικό Κόμμα 2016 2019 Ιλχάμ ΑλίγιεφΝέο Κόμμα Αζερμπαϊτζάν 2019 2022

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Διεθνείς οργανισμοί