Δορκάδιον του Σκοπόλι

Το ΔορκάδιονΒικιλεξικό: δορκάς του Σκοπόλι (Dorcadion scopolii) είναι κολεόπτερο από την οικογένεια Cerambycidae και την  υποοικογένεια Lamiinae. 
Το γένος Dorcadion σύμφωνα με μερικούς ειδικούς σήμερα διαιρείται σε διάφορα γένη, και τότε το  «Δορκάδιον του Σκοπόλι» είναι συνώνυμο με το Πεδεστρεδορκάδιον του Σκοπόλι (Pedestredorcadion scopolii).  

Από το γένος Πεδεστρεδορκάδιον του Σκοπόλι αναφέρονται στην Ευρώπη πάνω από 90 διάφορα είδη, από τα οποία στην Ελλάδα συναντούμε πάνω από 60 είδη (aeginasum, (albosuturale), amphissae, arcadium, arenaroides, atritarse, atticum, borisi, bravardi, breuningi, buresi, chrysochroum, corcyricum, divisum, emgei, epirensi, equestre, (etruscum), eugeniae, ferruginipes, funestum, gallipolitanum, granigerum, heldreichii, insulare, joanninae, kozanii, krueperi, kykladicum, lamiae, lianokladii, lineatocolle, ljubetense, lugubre, margheritae, meschniggi, minutum, nemeense, obenbergeri, olympicola, ossae, parnassi, peloponnesicum, pilosellum, pilosipenne, pindicum, pseudolineatocolle, pseudolugubre, regulare, sapkaianum, scopolii, (septemlineatum), stephaniae, subjunctum, taborkyi, tassii, tauricum, taygetanum, thessalicum, tuleskovi, veluchense, veluchianum, wewalkai, xerophilum, zanteanum). Αυτός ο μεγάλος αριθμός ειδών οφείλεται στο γεγονός, πως τα έντομα αυτά δεν μπορούν να πετούν και απομονωμένα στις διάφορες γεωγραφικές περιοχές όπως στα όρη ή στα νησιά εξελίχτηκαν διαφορετικά και έγιναν ενδημικά με μικρές περιοχές εξαπλώσεως. Αυτό γίνεται ορατό και από μερικά ονόματα, όπως πίντικουμ, ταϋγκετάνουμ, τάσσιι, τεσσάλικουμ, παρνάσσι, άττικουμ κ.α. Βέβαια τα είδη μοιάζουν πολύ μεταξύ τους και πολλές φορές μπορούν να ξεχωριστούν μόνο με την εξέταση των γεννητικών οργάνων τους. 

Χαρακτηριστικά του ακμαίου  
Το  κολεόπτερο αποκτά μήκος από μόνο 10 έως 13 χιλιοστόμετρα. Το σώμα είναι μαύρο, αλλά σκεπασμένο από πολύ κοντό σκούρο και άσπρο τρίχωμα . Για αυτό το λόγο φαίνεται ως χρώμα «ζέβρα». Η μεσαία άσπρη ή  κιτρινωπή  κρεμ λωρίδα ξεκινάει στο κεφάλι και διατρέχει το πρόνωτο και τη ραφή των ελύτρων κατά μήκος. Βλέποντας από πάνω διακρίνουμε άλλες δυο λωρίδες σε κάθε έλυτρο. Η εσωτερική λωρίδα τρέχει παράλληλα στη ραφή, η έξω λωρίδα είναι λίγο κυρτή και ακολουθεί την οπτική πλευρική άκρη των ελύτρων, όπως φαίνονται από πάνω. Οι αληθινές πλευρικές άκρες των ελύτρων βρίσκονται πια στην κάτω πλευρά του σώματος. Είναι επίσης άσπρες, αλλά οι σχετικές λωρίδες φαίνονται μόνο από την πλευρά (Εικ. 1).

Τα στοματικά μόρια δείχνουν όρθια προς τα κάτω.  Οι παχιές κεραίες είναι  νηματοειδείς και συνίστανται από ένδεκα άρθρα.  Όπως κατά κανόνα στα Cerambycidae το δεύτερο άρθρο είναι αρκετά  μικρό. Το τρίτο άρθρο της κεραίας είναι μικρότερο από το πρώτο (Εικ. 2 ). Τα ακόλουθα άρθρα των κεραιών γίνονται όλο και πιο στενά. Στα θηλυκά οι κεραίες δεν φτάνουν το μισό των ελύτρων, στα αρσενικά είναι λίγο μακρύτερες. Οι οφθαλμοί είναι νεφροειδείς και περιλαμβάνουν την βάση των κεραιών από πίσω. Στην κορυφή του κεφαλιού οι άκρες των οφθαλμών  (πράσινο βέλος στην Εικ. 4) είναι πιο κοντά η μία από την άλλη, παρά οι βάσεις των κεραιών. Η πρώτη πλάκα της κεφαλικής κάψας, ο κλυπαίος ( Εικ. 4 δεξιά κόκκινο), θολώνεται προς τα μπροστά και δεν βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με τη βάση της άνω γνάθου (Εικ. 4, δεξιά κίτρινο), αλλά πιο μπροστά. 

Το πρόνωτο έχει από ένα ισχυρό αγκάθι σε κάθε πλευρά του. Τα έλυτρα  συμφύονται  μεταξύ τους.  Τα πόδια  είναι ισχυρά. 
Οι  ταρσοί είναι  ψευδοτετραμερείς, καθώς το ένα από τα πέντε ταρσομερή είναι τόσο μικρό, που διακρίνεται δύσκολα. Το τρίτο ταρσομερές  είναι σχισμένο, και το τέταρτο ταρσομερές είναι κρυμμένο σε αυτό το σχίσιμο. 
120pxΕικ.1: Πλευρική όψη120pxΕικ.2: Από μπροστά120pxΕικ.3:  Από κάτω190pxΕικ.4: Κεφάλι, <small> δεξιά κατά μέρος χρωματισμένο κίτρινο: άνω γνάθοςμπλε: άνω χείλος κόκκινο: κλυπαίοςπράσινο βέλος: άκρη του οφθαλμού  

Βιολογία
Η προνύμφη αναπτύσσεται στο έδαφος. Τα έντομα αυτά, τρώνε τις ρίζες διάφορων αγρωστοειδών και άλλων ποωδών φυτών. Ο βιολογικός κύκλος διαρκεί ένα χρόνο. Τα ακμαία γίνονται ορατά κατά την άνοιξη. Κινούνται σε ανοικτές περιοχές στο έδαφος. 

Γεωγραφική εξάπλωση
Ο χώρος διαμονής του Δορκάδιον του Σκοπόλι είναι πολύ μεγαλύτερος απ´ότι στα περισσότερα άλλα είδη του γένους.  Περιορίζεται όμως στην Ανατολική Ευρώπη και την ανατολική Νότια Ευρώπη.  Τα βόρεια σύνορα του χώρου διαμονής διατρέχουν  την  Τσεχία,  τη Σλοβακία, και την Ουκρανία. Τα δυτικά σύνορα βρίσκονται στην Ουγγαρία, την Κροατία και τη Σλοβενία. Στη Νότια Ευρώπη συναντάμε το είδος στην Ελλάδα και τις βόρειες γειτονικές χώρες της με εξαίρεση την Αλβανία. Fauna Europaea, ταξινόμηση και γεωγραφική εξάπλωση του είδους Pedestredorcadion scopolii

Πηγές
 H. Freude, K. W. Harde, G. A. Lohse: Die Käfer Mitteleuropas, Bd. 9. Spektrum Akademischer Verlag in Elsevier, München 1966, ISBN 3-827-40683-8
 Adolf Horion: Faunistik der mitteleuropäischen Käfer, Bd. XII. Überlingen-Bodensee 1974

Κατηγορία:Κολεόπτερα