Κοκκινολιθάρι Θεσπρωτίας

Το Κοκκινολιθάρι (και Κόκκινο Λιθάρι) είναι ορεινό χωριό του δήμου Φιλιατών της περιφέρειας Ηπείρου (Σχέδιο Καλλικράτης). Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2021, ο πληθυσμός του ανέρχεται στους 34 κατοίκους. 

 Γενικά και ιστορικά στοιχεία 
Το Κοκκινολιθάρι βρίσκεται σε απόσταση περίπου 30 χλμ. από την Ηγουμενίτσα και 16 χλμ. ΒΑ των ΦιλιατώνΕγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάνικα, Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος, Αθήνα 1988, τόμος 34ος, σελ. 285., σε υψόμετρο 420 μέτρων. Κατά τον Παναγιώτη Αραβαντινό αποτελούσε τα όρια των βενετικών κτήσεωνΦωτίου Γ. Οικονόμου, Η Θεσπρωτία από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι των ημερών ημών, Αθήναι 1979, σελ. 47. από τα παράλια της Ηπείρου μέχρι τον 15ο αιώνα όταν οι Οθωμανοί επέκτειναν τις κατακτήσεις τους. Ως οικισμός αναφέρεται στα οθωμανικά κατάστιχα που χρονολογούνται το 1431, έχοντας 30 φορολογητέα νοικοκυριάΓιώργος Κ. Γκίκας, Η πατρίδα μου η Ήπειρος. Περιπλάνηση στα ιστορικά μονοπάτια της Ηπείρου, εκδόσεις Αρμός, 2013, σελ. 335.. Κατά την ύστερη περίοδο της Τουρκοκρατίας, υπαγόταν στον καζά Φιλιατών και σύμφωνα με οθωμανική στατιστική του 1895 είχε 195 κατοίκουςΜιχάλης Κοκολάκης, Η τουρκική στατιστική της Ηπείρου στο Σαλναμέ του 1895, Τετράδια Εργασίας, τεύχος 18, Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών, Αθήνα 2008, σελ. 270.. Παράλληλα αποτελούσε τσιφλίκι των μουσουλμάνων αγάδων των Φιλιατών. Σύμφωνα με στατιστικό πίνακα των ελληνικών σχολείων της περιφέρειας Φιλιατών, γύρω στο 1910 είχε περίπου 500 κατοίκους, ενώ εντός του χωριού λειτουργούσε ελληνικό γραμματοδιδασκαλείο με 30 μαθητέςΧαράλαμπος Φούκης, Η βασική εκπαίδευση στη Θεσπρωτία (ύστερη τουρκοκρατία, 1854 - 1913), Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων-Διδακτορική Διατριβή, Ιωάννινα 2008, σελ. 603-604..

Κατά τα μέσα του 1912, Έλληνες αντάρτες με επικεφαλής τους οπλαρχηγούς Κρομμύδα και Παπακώστα, εκτέλεσαν στο Κοκκινολιθάρι τους μουσουλμάνους αγάδες Φέζο Γιάννιαρη και Μέτσιο ΚαράκαΧρήστος Δ. Λάζος, Έλληνες στα λαϊκά απελευθερωτικά κινήματα, Αιόλος, Αθήνα 2001, σελ. 162 - 163.. Το επόμενο έτος, μετά την προσάρτηση της Θεσπρωτίας στην Ελλάδα ως αποτέλεσμα των Βαλκανικών Πολέμων, το Κοκκινολιθάρι καταγράφηκε ως οικισμός 232 κατοίκων (112 άνδρες και 120 γυναίκες)Βασίλειον της Ελλάδος, Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Διεύθυνσις Στατιστικής, Απαρίθμησις των κατοίκων των νέων επαρχιών της Ελλάδος του έτους 1913, Εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1915, σελ. 69.. Ο πληθυσμός του, ασχολούμενος κυρίως με την κτηνοτροφία και τη γεωργία, το 1928 αριθμούσε 141 κατοίκους διαθέτοντας δημοτικό σχολείοΣύγχρονος Εγκυκλοπαιδεία Ελευθερουδάκη, Εγκυκλοπαιδικαί Εκδόσεις Ν. Νίκας και ΣΙΑ Ε.Ε., έκδοσις πέμπτη εκσυγχρονισμένη δια συμπληρώματος κατά τόμον, Αθήναι 1964, τόμος 14ος, σελ. 804. και το 1940 είχε 294 κατοίκους (άπαντες Έλληνες). Το 2001 στο Κοκκινολιθάρι ζούσαν 76 άτομα.

Διοικητικά, μετά την υπαγωγή του στο ελληνικό κράτος, το Κοκκινολιθάρι ανήκε στην επαρχία Φιλιατών πρώτα του νομού Ιωαννίνων και εν συνεχεία του νομού Θεσπρωτίας. Από το 1999 έως το 2010 σύμφωνα με την τότε διοικητική διαίρεση της Ελλάδας αποτελούσε έδρα κοινότητας του δήμου Φιλιατών. Από την 1η Ιανουαρίου 2011 αποτελεί έδρα της ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας Φιλιατών, του ομώνυμου δήμου.

Εκκλησιαστικά υπάγεται στη Μητρόπολη Παραμυθίας, Φιλιατών, Γηρομερίου και Πάργας. Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στους Αγίους Αποστόλους. Στην κορυφή υψώματος κοντά στον οικισμό βρίσκεται η μονή του Αγίου Μηνά, η οποία χρονολογείται κατά τον 18ο αιώναΝίτσα Σινίκη-Παπακώστα, Ήπειρος. Εκκλησίες και μοναστήρια, Δωδώνη, β΄ έκδοση, Αθήνα-Ιωάννινα 1996, σελ. 372..

Απογραφές πληθυσμού

Απογραφή1895192819401951196119711981199120012011Πληθυσμός195141294Αθανάσιος Γκότοβος, Τσαμουριά. Ταυτότητες στην κατοχική Θεσπρωτία και ο ρόλος της μουσουλμανικής μειονότητας, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα 2016, σελ. 90.204Βασίλειον της Ελλάδος, Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951, Εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις, 1955, σελ. 80.165Γενική Παγκόσμιος Εγκυκλοπαιδεία Πάπυρος-Λαρούς, Επιστημονική Εταιρεία των Ελληνικών Γραμμάτων Πάπυρος, Αθήναι 1964, τόμος 8ος, σελ. 676.94Ελληνική Δημοκρατία, Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος,Αποτέλεσμα απογραφής πληθυσμού - κατοικιών της 14ης Μαρτίου 1971, Αθήναι 1980, τόμος I, σελ. 119.76827654

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Θεσπρωτίας
Κατηγορία:Δήμος Φιλιατών