Ιερά Μητρόπολις Σερβίων και Κοζάνης

Η Ιερά Μητρόπολη Σερβίων και Κοζάνης είναι μια από τις Μητροπόλεις των λεγομένων «Νέων Χωρών».

Είναι μία από τις παλαιότερες επισκοπές στη Δυτική Μακεδονία (4ος αιώνας). Στη Μητρόπολη υπάγονται 94 ενοριακοί ναοί, 8 παρεκκλήσια, 351 εξωκλήσια, 54 ναοί κοιμητηρίων και 5 μοναστηριακοί ναοί και σε αυτούς λειτουργούν σήμερα 84 εφημέριοι.

Η έδρα της σήμερα είναι στην Κοζάνη και Μητροπολίτης είναι ο Παύλος Παπαλεξίου. 

Ιστορικά στοιχεία
Επισκοπή Καισαρείας
Ως πρώ­τη Ε­πι­σκο­πή στην σημερινή περιοχή του Νομού Κοζάνης λει­τούρ­γη­σε η Επισκοπή Και­σα­ρεί­ας με έ­δρα την Και­σα­ρεί­α. Στους κα­τα­λό­γους Μη­τρο­πό­λε­ων και Ε­πι­σκο­πών που πα­ρα­θέ­τει ο Γεράσιμος ΚονιδάρηςΓε­ρά­σι­μος Κο­νι­δά­ρης, «Εκ­κλη­σι­α­στι­κή ι­στο­ρί­α της Ελ­λά­δος» (τομ.Α, σελ.513-515) α­να­φέ­ρε­ται Ε­πι­σκο­πή Και­σα­ρεί­ας υ­πα­γο­μέ­νη στη Μη­τρό­πο­λη Λα­ρί­σης κα­τά τον Ε . αι­ώ­να (431 – 551) με Ε­πί­σκο­πο Και­σα­ρεί­ας κα­τέ­χον­τας την 8η θέ­ση με­τα­ξύ των Ε­πι­σκό­πων της Μη­τρο­πό­λε­ως. Α­πο­κα­λυ­φθεί­σα στο χώ­ρο της Και­σα­ρεί­ας προ ε­τών ε­πι­τύμ­βια μαρ­μά­ρι­νη πλά­κα φέ­ρει η­μι­κα­τε­στραμ­μέ­νο ε­πί­γραμ­μα «­.­..προ­ε­δρί­αν έ­λα­χεν τη Εκ­κλη­σί­α Και­σά­ρων πό­λε­ως Μα­κε­δό­νιος έ­στιν ού­τος α­νήρ τα παντ’ εύ­φη­μος ος Ε­πι­σκο­πή­σας έ­τη εν μή­να έ­να του τή­δε βί­ου εκ­δη­μή­σας μη­νί Ι­α­νου­α­ρί­ω ΚΓ Ινδικτιώνος Ι­Α προς Θε­όν ε­νε­δή­μη­σεν.­.­.» Το ε­πί­γραμ­μα δεν φέ­ρει α­κρι­βή χρο­νο­λό­γη­ση, α­πό το εί­δος ό­μως της γρα­φής και τα λοι­πά στοι­χεί­α, οι ει­δι­κοί το το­πο­θε­τούν στην πε­ρί­ο­δο του 5ου αι­ώ­νος. Συ­νε­πώς κα­τά τον 5ο και 6ο αι­ώ­να έ­δρευ­ε στην Και­σά­ρεια Ε­πι­σκο­πή, η ο­ποί­α πι­θα­νώς να συ­στή­θη­κε και υ­πήρ­χε ί­σως α­πό του 4ου αι­ώ­να α­φ’ ό­του έ­πα­ψαν οι δι­ωγ­μοί και ε­πι­χει­ρή­θη­κε η ορ­γά­νω­ση της Εκ­κλη­σί­ας. 

Επισκοπή Σερβίων
Α­πό του 9ου αι­ώ­νος εί­ναι γνω­στή η Ε­πι­σκο­πή Σερ­βί­ων με έδρα τα Σέρβια. Η πρώ­τη μαρ­τυ­ρί­α πε­ρί αυ­τής βρίσκεται σε κείμενα του Λέοντος ΣοφούΛέων Σοφός, «Δι­α­τύ­πω­σις των θρό­νων των Εκ­κλη­σι­ών». Με τον τί­τλο «Σερ­βί­ων» και έ­δρα τα Σέρβια λει­τούρ­γη­σε ως το 1745 υ­πα­γο­μέ­νη στη Μη­τρό­πο­λη Θεσ­σα­λο­νί­κης.

Επισκοπή Σερβίων και Κοζάνης
Με έ­δρα την Κο­ζά­νη λει­τουρ­γεί η Ε­πι­σκο­πή υ­πό τον τί­τλο Σερ­βί­ων και Κο­ζά­νης α­πό το 1745 ως το 1882. Το 1882 ε­πί Ε­πι­σκό­που Ευ­γε­νί­ου με πρά­ξη του Οι­κου­με­νι­κού Πα­τρι­αρ­χεί­ου υ­πό τον Οι­κου­με­νι­κό Πα­τριά­ρχη Ιωακείμ Γ΄ προ­ήχθη η Ε­πι­σκο­πή σε Μη­τρό­πο­λη Σερ­βί­ων και Κο­ζά­νης και ο Ε­πί­σκο­πος Ευγέ­νιος σε Μη­τρο­πο­λί­τη και υ­πή­χθη πλέ­ον α­πευ­θεί­ας στο Οι­κου­με­νι­κό Πατριαρ­χεί­ο.

Επισκοπικός κατάλογος
+  Όνομα  Έτη  Σημειώσεις Μακεδόνιος  5ος-6ος αιώνας  Μιχαήλ  1200  Ιλλυριός  1219 – 1235  Λέων  1235  Δαμασκηνός    Ιάκωβος  1347 – 1355  Γεδεών  1376  Ιάκωβος  1380  Συμεών  ~ 1360  Θεοφάνης    Κύριλλος    Νεόφυτος    Μελέτιος    Πατρίκιος  ~ 1580  Λεόντιος  1560 – 1566  Μακάριος  1566 – 1567  Ιωάσαφ  1572 – 1584  Ιωακείμ  1584 – 1587  Ιωάσαφ  1588 – 1594  β΄ θητεία Γερόντιος  1600  Μελέτιος  1646 – 1649  Θεοφάνης  1649  Συμεών  ; – 1668/9 †  Ιωαννίκιος  25 Ιανουαρίου 1669 – ;  Ιωάσαφ  1671  Διονύσιος  ; – 1673  Θεόκλητος  1677  Γρηγόριος Κονταρής  1685 – 1690  Γερμανός  1690  Ραφαήλ   1699  Διονύσιος  1700 – 1715  Δαμιανός  1720  Ιωαννίκιος  1727 – 1729  Ιάκωβος  1728 – 1730  Ζαχαρίας  1730 – 1734  Μελέτιος  1734 – 1745  Ιερεμίας  1745  Ιγνάτιος  1752 – 1785  Θεόφιλος  4 Μαΐου 1785 – 1811 †  Διονύσιος  1811 – 1 Μαρτίου 1815 †  Βενιαμίν (Καρίπογλου)  1815 – 1849  παραιτήθηκε Ευγένιος (Πατέρας)  1849 – Ιούνιος 1889  ως το 1882 επίσκοπος, κατόπιν Μητροπολίτης. Παραιτήθηκε Κωνστάντιος (Ματουλόπουλος)  29 Ιουλίου 1889 – 30 Απριλίου 1892  από Αρδαμερίου, κατόπιν Δρυϊνουπόλεως Γεράσιμος (Τανταλίδης)  3 Μαΐου 1892 – 23 Οκτωβρίου 1893  κατόπιν Πισιδίας Γρηγόριος (Γιάνναρης ή Προδρόμου)  23 Οκτωβρίου 1893 – 31 Μαΐου 1894  από πρώην Κορυτσάς, παραιτήθηκε, αργότερα Δρυϊνουπόλεως Κωνστάντιος (Ματουλόπουλος)  31 Μαΐου 1894 – 14 Ιουνίου 1910  β΄ θητεία Φώτιος (Μανιάτης)  5 Αυγούστου 1910 – 14/27 Μαρτίου 1923  παραιτήθηκε Ιωακείμ (Αποστολίδης)  14/27 Μαρτίου 1923 – 17 Απριλίου 1926  από Μετρών και Αθύρων, κατόπιν Αυστραλίας Ευγένιος (Χριστοδούλου)  20 Μαΐου 1926 – 15 Μαρτίου 1927  από Σηλυβρίας, επέστρεψε εκεί Ιωακείμ (Αποστολίδης)  15 Μαρτίου 1927 – 12 Απριλίου 1945  β΄ θητεία, παύθηκε λόγω συμμετοχής στο ΕΑΜ Κωνσταντίνος (Πλατής)  14 Απριλίου 1945 – 7 Νοεμβρίου 1957  κατόπιν Πατρών Διονύσιος (Ψαριανός)  19 Νοεμβρίου 1957 – 7 Δεκεμβρίου 1997  Αμβρόσιος (Γιακαλής)  11 Οκτωβρίου 1998 – 4 Φεβρουαρίου 2004  παραιτήθηκε, κατόπιν (2013-2016) Τιτουλάριος Μητροπολίτης Φωτικής Παύλος (Παπαλεξίου)  26 Απριλίου 2004 – σήμερα 

Μονές
230px|thumb|Η εκκλησία της Αγίας Κυριακής στα Σέρβια.

Στη Μητρόπολη υπάγονται πέντε σημαντικές Μονές:

Ανδρώες:
 Αγίας Τριάδος Λαριού (μοναχ. 3)
 Αγίου Αντωνίου Καστανιάς Σερβίων (μοναχ. 2)
 Αγίου Νεκταρίου Παλαιογρατσάνου (μοναχ. 3)

Γυναικείες:
 Παναγίας Ζιδανίου
 Αγίας Τριάδος Βελβενδού (μοναχ. 3)

Τοπικοί Άγιοι Εορτές
Ο σημαντικότεροι τοπικοί Άγιοι είναι οι εξής:
 Οσία Θεοδώρα: Η μνήμη της τιμάται την 11η Μαρτίου.
 Όσιος Βαραδάτος: Η μνήμη του εορτάζεται στις 22 Φεβρουαρίου. 
Σε απόσταση δεκαπέντε χιλιομέτρων δυτικά της Προύσας ήταν η κωμόπολη Κουβούκλια όπου βρισκόταν η εκκλησία και το προσκύνημα του Άι-Βαραδά«Εικόνες έμψυχοι, κηρύγματα αγιολογικά», Διονυσίου Λ. Ψαριανού, Επισκόπου Ιεράς Μητρόπολης Σερβίων και Κοζάνης. Οι Μικρασιάτες Κουβουκλιώτες που ήρθαν στην Κοζάνη μετά τη Μικρασιατική καταστροφή και δημιούργησαν τον ομώνυμο συνοικισμό Κουβούκλια, έκτισαν με πίστη και ευσέβεια στις όχθες της λίμνης του Αλιάκμονα την εκκλησία του Οσίου Βαραδάτου.Εγκόλπιο Ημερολόγιο 2017, εκδ. Ιεράς Μητρόπολης Σερβίων και Κοζάνης. Στην αυλή της εκκλησίας υπάρχει μνημείο για αυτούς που χάθηκαν κατά τη Μικρασιατική καταστροφή Ο Αγ. Βαραδάτος τα Κουβούκλια της Μ. Ασίας

Πνευματική Διακονία
Από τη Μητρόπολη διοργανώνονται εσπερινά κηρύγματα από ιεροκήρυκες καθώς επίσης και μορφωτικές διαλέξεις. Για τη χριστιανική αγωγή της νεολαίας έχουν ιδρυθεί κατασκηνώσεις, γραφεία νεότητος και κατηχητικά σχολεία. Η Μητρόπολη έχει αναπτύξει Σταθμό Εθελοντικής Αιμοδοσίας Κληρικών καθώς επίσης και Ταμείο Αλληλοβοήθειας Κληρικών.

Φιλανθρωπική Διακονία
Το φιλανθρωπικό έργο της Μητρόπολης διαφαίνεται από την ύπαρξη πολλών ιδρυμάτων και ταμείων με φιλανθρωπικό σκοπό:

 Γενικό Φιλόπτωχον Ταμείο
 Ενοριακά Φιλόπτωχα Ταμεία
 Υποτροφίες σε απόρους φοιτητές
 Τιάλειον Εκκλησιαστικό Γηροκομείο
 Γκέρτσειον Εκκλησιαστικό Ίδρυμα

Υποσημειώσεις και παραπομπές
Υποσημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές
Ιστοσελίδα Ιεράς Μητρόπολης Σερβίων και Κοζάνης .
Εγκόλπιο Ημερολόγιο 2010, εκδ. Ιεράς Μητρόπολης Σερβίων και Κοζάνης.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Ιστοσελίδα Ιεράς Μητρόπολης Σερβίων και Κοζάνης 
Μητρόπολη Σερβίων και Κοζάνης (Εκκλησία της Ελλάδος) 


Κατηγορία:Περιφερειακή ενότητα Κοζάνης
Σερβιων
Κατηγορία:Κοζάνη
Κατηγορία:Σέρβια