Δήμος Παναχαιών

Ο Δήμος Παναχαιών ή ΠαναχαΐαςΛουλούδης 2010, σελ. 23, 41, 42. υπήρξε δήμος παλαιότερης διοικητικής διαίρεσης στην Ελλάδα, αυτής του 1836.

Ονομασία
Όπως λέει και το όνομά του, ήταν δήμος της περιοχής της πρώην Επαρχίας Πατρών (τότε ονομαζόταν Επαρχία Παλαιών Πατρών)Κλάδου 1837, σελ. (δ), 213. της τότε Διοίκησης της ΑχαΐαςΔρακάκης-Κούνδουρος 1939-1940, σελ. 67.Με σημερινά γεωγραφικά κριτήρια θα λέγαμε Νομός Αχαΐας., ευρισκόμενος στον ορεινό όγκο του Παναχαΐκού, από το 1836 έως το 1840Δρακάκης-Κούνδουρος 1939-1940, σελ. 22.. Η ονομασία «Παναχαιών» προήλθε από το όνομα που χρησιμοποιούσε ο Όμηρος για να περιγράψει το σύνολο των ΑχαιώνΛουλούδης 2010, σελ. 41., ενώ η ονομασία «Παναχαΐας» προήλθε από το Παναχαϊκό όροςΤριανταφύλλου 1995, λήμμα Παναχαΐας.. Ο δημότης ονομάστηκε, κατ' αντιστοιχία, Παναχαιεύς.

Ιστορία
Υπήρξε δήμος τάξης Β' και συστάθηκε με το Β.Δ. 8/4/1835, σχετικό με τη Διοικητική Διαίρεση του 1836Η Διοικητική Διαίρεση του 1836 αντικατέστησε αυτή του 1833 η οποία δημιούργησε τον τότε Νομό Αχαιοήλιδος ο οποίος είχε πέντε επαρχίες. Η Διοικητική Διαίρεση του 1836 αντικαταστάθηκε από αυτή του 1845.Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Παναχαιών (1835-1841). eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 28/10/2017.. Λειτούργησε μέχρι το 1840, που, με το Β.Δ. 27/11/1840 Περί συγχωνεύσεων δήμων (Φ.Ε.Κ. 5/8-3-1841), καταργήθηκε ως δήμος και τα εδάφη του μοιράστηκαν εξίσου στους τότε δήμους Πατρέων και ΦαρρώνΠαπαδημητρίου 2000, σελ. 36-37.. 

Είχε πληθυσμό 2.388 κάτοικους.

Έδρα του δήμου ήταν η Γουζουμίστα (ή Γουρζούμισσα) και δήμαρχός του υπήρξε ο Πολύδωρος ΝτζεβελέκοςΚλάδου 1837, σελ. 213.Παπαδημητρίου 2000, σελ. 34-36..

Ήταν ο δήμος των Ζουμπατοχωρίων και περιλάμβανε τα εξής χωριάΠαπαδημητρίου 2000, σελ. 36.: ΒαλατούναΣτο Δρακάκης-Κούνδουρος 1939-1940 (στη σελ. 67) αναφέρεται ως χωριό του δήμου με το όνομα Βαλατσίνα, όμως αναφέρεται ως χωριό στη διάλυση του δήμου το 1840 (στη σελ. 68) κανονικά με το όνομα Βαλατούνα., Επάνω ΜοίραΚαταγράφεται ως «Επάνω Μύρα»., Ζουμπάτα, Κασνέσι (ή Κάζνεσι), Κάτω ΜοίραΣτο Δρακάκης-Κούνδουρος 1939-1940 (στη σελ. 67) δεν αναφέρεται ως χωριό του δήμου, όμως αναφέρεται ως χωριό στη διάλυση του δήμου το 1840 (στη σελ. 68).Βλ. το λήμμα Μοίρα.Δεν εννούνται τα Μοιραίικα Αχαΐας, αφού αυτά δημιουργήθηκαν στις αρχές του 20ού αι. Βλ. χάρτη του Νομού Αχαΐας που δείχνει τους οικισμούς «Επάνω Μοίρα» και «Κάτω Μοίρα» στο Κορύλλος, Χωρογραφία της Ελλάδος, 1903. (εμβόλιμα των σελίδων 4 και 5).Καταγράφεται ως «Κάτω Μύρα»., Λαλικώστα, παλιό Μαζαράκι, Σούλι και Τοπόλοβα.

Με τη διάλυση του δήμου το 1840 τα χωριά Βαλατούνα, Επάνω Μοίρα, Κάτω Μοίρα, Σούλι και Τοπόλοβα και υπήχθησαν στον τότε Δήμο Πατρέων, τα χωριά Γουρζούμισσα, Ζουμπάτα, Κασνέσι (ή Κάζνεσι) και Παλιό Μαζαράκι υπήχθησαν στον τότε Δήμο Φαρρών, ενώ του Λαλικώστα υπήχθη στον τότε Δήμο ΕρινεούΔρακάκης-Κούνδουρος 1939-1940, σελ. 68.Παπαδημητρίου 2000, σελ. 37..

Δείτε επίσης
 Δήμος Ερινεού
 Δήμος Μεσσάτιδος
 Δήμος Πατρέων
 Δήμος Φαρρών
 Κοινότητα Λεοντίου

Παραπομπές και υποσημειώσεις

Πηγές
 Αλέξ. Θ. Δρακάκης - Στυλ. Ι. Κούνδουρος, Αρχεία περί της συστάσεως και εξελίξεως των δήμων και κοινοτήτων 1836-1939 και της διοικητικής διαιρέσεως του κράτους. (Τέως δήμοι, κοινότητες, σύνδεσμοι κοινοτήτων, ανοργάνωτοι κοινότητες, συνοικισμοί, μοναί, θέσεις – Αναγνωρίσεις, προσαρτήσεις, αποστάσεις, μετονομασίες, συγχωνεύσεις), τόμοι Α΄-Β΄, Τύποις «Γραφικαί Τέχναι», Αθήνα 1939-1940.
 Α.Ι. Κλάδου, Εφετηρίς (Almanach) του Βασιλείου της Ελλάδος δια το Έτος 1837, Εκ της Βασιλικής Τυπογραφίας και Λιθογραφίας, Εν Αθήναις 1837.
 Χρήστου Π. Κορύλλου, Χωρογραφία της Ελλάδος. Α'. Νομός Αχαΐας, Εκ του Τυπογραφείου των Καταστημάτων «Ανέστη Κωνσταντινίδου», Εν Αθήναις 1903.
 Ιωάννης Δ. Παπαδημητρίου, Το Μαζαράκι των Πειρών και της Παναχαΐας και το Μαζαράκι των Πατρών και της Ωλενίας. Από 1600 π.Χ. μέχρι σήμερον, Πάτρα 2000, Δεύτερη Έκδοση.

Βιβλιογραφία

 Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμος Β΄, Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση, λήμμα Παναχαΐας.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Παναχαιών (1835-1841). eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 28/10/2017.

Π
Δ
Δ
Δ
Δ