Μίνως Βολανάκης

Ο Μίνως Βολανάκης (22 Ιουλίου 1926 - 15 Νοεμβρίου 1999) ήταν Έλληνας σκηνοθέτης,μεταφραστής και οραματιστής.

Βιογραφία
Γεννήθηκε στην Αθήνα. Ο πατέρας του Ηλίας καταγόταν από την Κρήτη και ήταν έμπορος στον Πειραιά, ενώ η μητέρα του Ιφιγένεια Μακρίδη, προερχόταν από λόγια οικογένεια της Κωνσταντινούπολης: ο πατέρας της, Νικόλαος Γ. Μακρίδης, ήταν γιατρός του σουλτάνου, έλαβε το τιμητικό αξίωμα του «εθνικού συμβούλου» από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και δημοσίευσε ιατρικές και ιστορικές μελέτες.

 1940-1954: Πρώτη ενασχόληση με το θέατρο 
Σπούδασε θέατρο αρχικά στη σχολή του Γιαννούλη Σαραντίδη και αργότερα παρακολούθησε κάποια μαθήματα στη σχολή του Θεάτρου Τέχνης. Στον εμφύλιο, μετά την εκτέλεση του πατέρα του από τον ΕΛΑΣ, για βιοποριστικούς λόγους ασχολήθηκε με τη μετάφραση θεατρικών έργων: «Άρχισα να δουλεύω από πολύ νέος σαν μεταφραστής στο γυμνάσιο, γιατί είχε σκοτωθεί ο πατέρας μου και έπρεπε να δουλέψω» είχε πει ο ίδιος σε μια συνέντευξη του.(Απόσπασμα τηλεοπτικής συνέντευξης του Βολανάκη στη Σούλα Αλεξανδροπούλου [1976], αναμετάδοση στην εκπομπή Παρασκήνιο «Μίνως Βολανάκης», ΕΡΤ, 2005).. Πριν ακόμα κλείσει τα είκοσι του χρόνια, εννέα μεταφράσεις του είχαν ήδη παιχτεί στα θέατρα Κατερίνας, Τέχνης, Κεντρικό, Rex κ.ά. έργα συγγραφέων όπως Ζιροντού, Σάρτρ, Πιραντέλλο, Κοκτώ, Θόρτον Γουάιλντερ, Χάξλεϋ, Ράτιγκαν κ.ά.  Οι θίασοι της Κατερίνας Ανδρεάδη και του Καρόλου Κουν. από το 1946 έως το 1955 παρουσίασαν δεκαπέντε θεατρικά έργα σε δικές του μεταφράσεις. Πέρασε – όπως οι περισσότεροι συνομίληκοί του – τριάμισι χρόνια στο στρατό από τον Αύγουστο του '48 ώς το Φεβρουάριο του '52. Αυτό όμως δεν τον εμπόδισε να είναι δραστήριος στο θέατρο.  

Το 1952 δίδαξε Ιστορία Θεάτρου και Δραματολογία (αρχαίο δράμα) στη δραματική σχολή του Θεάτρου Τέχνης, αλλά και στην κινηματογραφική σχολή του Λυκούργου Σταυράκου. Την επόμενη σαιζόν, το 1953-54, σκηνοθέτησε τις πρώτες δύο παραστάσεις του, στο θίασο Ελένης Χατζηαργύρη – Νίκου Τζόγια, με συμπρωταγωνιστή τον Τίτο Βανδή και την Αλέκα Παΐζη σε ένα μικρό ρόλο.

 1954 – 1967: Λονδίνο-Αθήνα 
Το 1954, με υποτροφία του Βρεταννικού Συμβουλίου, πήγε στο Λονδίνο όπου παρακολούθησε για ένα χρόνο μαθήματα σκηνοθεσίας στο The Royal Central School of Speech and Drama. 
Το 1955 ήταν βοηθός του σκηνοθέτη Tyrone Guthrie στο φεστιβάλ του Εδιμβούργου και τη διετία 1955-1956 διετέλεσε διευθυντής παραγωγής και σκηνοθέτης στο θεατρικό σχήμα Theatre in the Round του Stephen Joseph. 
Το 1956  Frank Hauser, διευθυντής του ημικρατικού θεάτρου Oxford Playhouse της Οξφόρδης, του πρότεινε να σκηνοθετήσει εκεί: μια συνεργασία που συνεχίστηκε ώς το 1973. Το 1957 ανέβασε εκεί τη Λυσιστράτη  με την Constance Cummings. Τόση ήταν η επιτυχία που την ξαναανέβασε στο Λονδίνο στο Royal Court για την English Stage Company με τις Joan Greenwood, Natasha Parry, ενώ τον επόμενο χρόνο η παράσταση μεταφέρθηκε στο Duke of York’s, πραγματοποιώντας τον μεγαλύτερο αριθμό παραστάσεων αρχαίου δράματος σε εμπορικό θέατρο έως σήμερα.

Το 1959–60 παρουσίασε τις Βάκχες στο περίφημο Old Vic με τους Sean Connery (δική του ανακάλυψη) στο ρόλο του Πενθέα και την Yvonne Mitchell, πρώτο επαγγελματικό ανέβασμα του έργου στα αγγλικά, σε μετάφραση δική του, που όταν εκδόθηκε, η εφημερίδα Observer τη χαρακτήρισε Book of the Year. Μέσα σε δύο χρόνια ανέβηκε 11 φορές, τις δύο σε δική του σκηνοθεσία. Το 1961 ακολούθησε το ανέβασμα της Ορέστειας στο Old Vic, πάλι σε δική του μετάφραση. Μετέφρασε συνολικά 9 τραγωδίες στα αγγλικά, και αυτήν ο ίδιος έχει δηλώσει ότι θεωρεί την καλύτερη δουλειά του.. 
Στη συνέχεια πήγε στις ΗΠΑ, όπου και εκεί σκηνοθέτησε πλείστα έργα που παρουσιάστηκαν σε θεατρικές σκηνές πανεπιστημίων και σε ιδιωτικά θέατρα. Στο επόμενο διάστημα, μοίραζε το χρόνο του ανάμεσα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. 

Στην Ελλάδα το 1963 ανέβασε με το θίασο Ελσας Βεργή, στο ομώνυμο θέατρο, το Μπαλκόνι του «καταραμένου» και άγνωστου τότε στο ελληνικό κοινό Ζαν Ζενέ. παράσταση που παίχτηκε δύο χειμώνες, ενώ ταυτόχρονα ανέβασε τη Λυσιστράτη στο Εθνικό Θέατρο του Ισραήλ, Habimah.  Ακολούθησε το επίσης επιτυχημένο ανέβασμα της Βεντάλιας της λαίδης Γουίντερμιρ του Οσκαρ Ουάιλντ, με την Μαίρη Αρώνη.

Το 1964 και 1965 συνεργάστηκε για πρώτη φορά με το  Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, με το Παιχνίδι της τρέλας και της φρονιμάδας του Γιώργου Θεοτοκά, που ακολούθησε Ο καλός άνθρωπο του Σε Τσουάν του Μπ. Μπρεχτ καθώς και η Λυσιστράτη του Αριστοφάνη στο Φεστιβάλ Αθηνών. . 
Ξανά στο Λονδίνο για τις Βάκχες και τον Ιούλιο Καίσαρα, ενώ ανεβαίνουν οι μεταφράσεις του Ζενέ, Πιραντέλο, Ίψεν, Μυσσέ κ.α. Έγινε συν-διευθυντής στο Oxford Playhouse,  όπου ανέβασε τα έργα του Ζαν Ζενέ Δούλες (1963-4) και Μπαλκόνι  (1967), καθώς και την Τρελλή του Σαγιώ του Ζαν Ζιροντού. 

Το 1966 ήταν έτος Beckett. Παρουσίασε για πρώτη φορά τον συγγραφέα στην Ελλάδα ανεβάζοντας το Περιμένοντας τον Γκοντό στο ΚΘΒΕ, μνημειώδη παράσταση που περιόδευσε σε όλη την Ελλάδα.

 1967 - 1974 - Λονδίνο 
Σε όλη την περίοδο της στρατιωτικής δικτατορίας, ο Μίνως Βολανάκης παρέμεινε στο Λονδίνο όπου συνέχισε την καλλιτεχνική του πορεία μέσα από τη σκηνοθεσία και τη διδασκαλία, κυρίως στην Αγγλία και τις Η.Π.Α.  
Έκανε την αγγλική μετάφραση της Ιφιγένειας εν Αυλίδι για μια παράσταση που δόθηκε το 1967 στο Circle in the Square Theatre στη Νέα Υόρκη, σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη, σκηνοθέτησε τις Βάκχες στο   Lyceum Theater της Νέας Υόρκης το 1968, τη Μήδεια στο Circle in the Square Theatre το 1973.
Παράλληλα με τους Έλληνες κλασικούς, ανέβασε την Εντα Γκάμπλερ στο West End, τον Ιούλιο Καίσαρα στο Old Vic, και πολλούς Γάλλους συγγραφείς όπως Μυσσέ, Ζιροντού, Ρομέν, καθώς και Πιραντέλλο, Πίντερ, Μπρεχτ και όλα τα έργα του Ζενέ, σε δικές του μεταφράσεις.

Το 1970 ανέβασε την πρώτη του όπερα στο Royal Opera House του Covent Garden, το Οι Τρώες του Μπερλιόζ διάρκειας 6 ½ ωρών και με διευθυντή ορχήστρας τον Colin Davies. Προσάρμοσε πέντε θεατρικά έργα σε λιμπρέτα για όπερες και έγραψε το λιμπρέτο Ο Νοστράδαμος για τον Γιάννη Χρήστου. 
Το 1971 ανέβασε την Ηλέκτρα και τη Μήδεια με την Ειρήνη Παππά στο Broadway.

Στις 27 Απριλίου 1970 η Ελληνική Επιτροπή κατά της Δικτατορίας (The Greek Committee against Dictatorship) διοργάνωσε μουσικοθεατρική παραγωγή διαμαρτυρίας κατά της χούντας, με τίτλο: "Eleftheria: an evening of free Greek music and drama" ("Ελευθερία: μια βραδιά ελεύθερης ελληνικής μουσικής και ελληνικού δράματος"), στο Royal Albert Hall στο Λονδίνο. Σκοπός ήταν η οικονομική ενίσχυση των οικογενειών των κρατουμένων στην Ελλάδα.Η δραματουργική σύλληψη και η σκηνοθεσία της βραδιάς ήταν του Μίνου Βολανάκη.  Η βραδιά ήταν αφιερωμένη στον Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος τη χαιρέτισε από το Παρίσι, με μήνυμα από το νοσοκομείο του Παρισιού όπου νοσηλευόταν, και το οποίο διάβασε επί σκηνής η Μελίνα Μερκούρη.  Το Α' μέρος περιλάμβανε έργα του Μίκη Θεοδωράκη (Σουΐτα αρ. 2 για ορχήστρα, τέσσερα τραγούδια και το Πνευματικό εμβατήριο, σε παγκόσμια πρώτη εκτέλεση) και το ποίημα του Κ. Π. Καβάφη, «Εν μεγάλη ελληνική αποικία, 200 π.Χ.».  Στο Β' μέρος δόθηκαν αποσπάσματα αρχαίων δραμάτων, απαγορευμένων από τη χουντική λογοκρισία (Λυσιστράτη, Εκκλησιάζουσαι, Αντιγόνη, Τρωάδες, Φιλοκτήτης) και το ποίημα του Γιώργου Σεφέρη, «Μνήμη α΄», ενώ διαβάστηκαν, επίσης, αποσπάσματα από τα πρακτικά της δίκης των νέων της οργάνωσης «Ρήγας Φεραίος», καθώς και το δικτατορικό «διάταγμα περί λογοκρισίας».  Μεταξύ των καλλιτεχνών που έλαβαν μέρος, ήταν οι: Μαρία Φαραντούρη, Φραγκίσκος Βουτσίνος, Μελίνα Μερκούρη, και η αφρόκρεμα των Άγγλων ηθοποιών: Ιan McKellen, Patrick Wymark,John Neville, Mai Zetterling, Alan Bates, Glenda Jackson... 

Σκηνοθέτησε την αμερικανική πρώτη παρουσίαση του έργου του Ζαν Ζενέ Les Paravents (Το παραβάν) το 1971.
Η παράσταση Οι νέγροι του Πίντερ με διεθνή διανομή από μαύρους κέρδισε το βραβείο Premio di Roma. Εκείνα τα χρόνια συνεργάστηκε με ηθοποιούς όπως η Βανέσα Ρεντγκρέηβ, η Γκλέντα Τζάκσον και ο Σον Κόνερι.  Στο Λονδίνο Οι δούλες του Ζενέ, με τις Glenda Jackson, Sussanah York και Vivian Merchand κινηματογραφήθηκαν από την American Film Theatre.

Ταυτόχρονα, άρχισε να διδάσκει υποκριτική και σκηνοθεσία αρχαίου δράματος στο Carnegie I.T., στο Juilliard, στο Pace University και στην London Academy of Music and Dramatic Arts, καθώς και πολλά σεμινάρια σε κολλέγια και δραματικές σχολές. Ακόμα έδωσε μια σειρά διαλέξεων με θέμα: ‘Ευριπίδης, ο ποιητής των αφύσικων καταστάσεων’, που καθρεπτίζει το έντονο ενδιαφέρον του για την κοινωνική ψυχολογία και την αξία των αιώνιων μύθων ως ενεργό στοιχείο στο δράμα. 

 1974 – 1979:  Στην Ελλάδα και το Κ.Θ.Β.Ε. 
Με την πτώση της Χούντας επέστρεψε πάλι στην Ελλάδα, ανεβάζοντας τη Δίκη των φακέλλων με τον θίασο Αλέκου Αλεξανδράκη - Νόνικας Γαληνέα. 

Από το 1975 έως το 1979 ανέλαβε τη Γενική Διεύθυνση του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος .  Εκεί συγκέντρωσε γύρω του μια πλειάδα από σπουδαίους πρωταγωνιστές καθώς και ταλαντούχους νέους ηθοποιούς και σκηνοθέτες στους οποίους πρόσφερε όλες τις ευκαιρίες και προϋποθέσεις να δημιουργήσουν ελεύθερα.

Τα καλοκαίρια ήταν αφιερωμένα κυρίως στο αρχαίο δράμα μεταφράζοντας και σκηνοθετώντας την Ηλέκτρα του Σοφοκλή με την Άννα Συνοδινού, Αριστοφάνη και τη Μήδεια του Ευριπίδη με τη Μελίνα Μερκούρη και τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ.

Τις χειμερινές περιόδους μετέφρασε και ανέβασε το έργο του Νομπελίστα Ελία Κανέτι Οι αριθμημένοι, με τους Γιάννη Βόγλη, Αλέκο Πέτσο, Γιάννη Κάσδαγλη κ.α., το Πούντιλα και ο δούλος του Μάττι του Μπ. Μπρεχτ με τους Δημήτρη Παπαμιχαήλ, Χρήστο Τσάγκα κ.α., και δύο έργα του Χ. Πίντερ με τον κοινό τίτλο Δύο απιστίες με τους Βασίλη Διαμαντόπουλο, Δέσπω Διαμαντίδου, Αλέκο Πέτσο, Γιάννη Βόγλη, Μαίρη Χρονοπούλου, Φαίδωνα Γεωργίτση.

Εκείνη την περίοδο συνεργάστηκε και με την Εθνική Λυρική Σκηνή  όπου σκηνοθέτησε τις παραγωγές Η άνοδος και η πτώση της πόλης Μαχαγκόνι του Κουρτ Βάιλ (1977) και Η στέψη της Ποππαίας (1977 και 78). . Ακόμα ασχολήθηκε και με το ελεύθερο θέατρο όπου και συνεργάστηκε με αθηναϊκούς θιάσους,  σκηνοθετώντας έργα των Ζενέ, Μπρεχτ, Πίντερ και Τσέχωφ. 

Δυστυχώς ο απροσχημάτιστος κρατικός παρεμβατισμός στις καλλιτεχνικές του επιλογές οδήγησε τον Μίνωα Βολανάκη και σύσσωμο το τότε λαμπρό Δ.Σ. του Κ.Θ.Β.Ε. σε παραίτηση. 

 1979 – 1986 – Οι Γιορτές των Βράχων 
Εγκαταστάθηκε ξανά στην Αθήνα, και κατά την περίοδο 1978 – 1986 αφιερώθηκε σε ένα φιλόδοξο σχέδιο αναμόρφωσης των πολιτιστικών συνθηκών.  

Ξεκίνησε οργανώνοντας μια πειραματική παράσταση–βοήθημα για τη διδασκαλία Αρχαίου Δράματος, η οποία παίχτηκε σε εκατοντάδες σχολεία και υιοθετήθηκε από την JACT (Joint Association of Classical Teachers, Ένωση Φιλολόγων Μεγ. Βρετανίας).

Με τη διαπίστωση ότι μόνο το Ηρώδειο και ο Λυκαβηττός (που ο ίδιος, μαζί με την Άννα Συνοδινού, είχε εγκαινιάσει τη νέα του εποχή λειτουργίας το 1965),Μίνως Βολανάκης: 22 χρόνια από το θάνατο του σπουδαίου θεατρικού σκηνοθέτη – Αφιέρωμα από το Αρχείο της ΕΡΤ κάλυπταν τη θερινή πολιτιστική δραστηριότητα της Αθήνας των τεσσάρων εκατομμυρίων κατοίκων, εμπνεύστηκε και υλοποίησε τις Γιορτές των Βράχων. Μια τολμηρή πρωτοποριακή όσο και φιλόδοξη προσπάθεια να αποκεντρωθεί ο πολιτισμός, μετατρέποντας αδρανή λατομεία και άλλους χώρους σε θέατρα μεγάλης χωρητικότητας . 

"Με κατείχε η αίσθηση του πόσες χιλιάδες Έλληνες είναι στερημένοι από το υψηλό θέαμα. Από την τραγωδία δε... είναι δεκατέσσερα χιλιόμετρα από το Ηρώδειο. Μα δεν πρόκειται ποτέ να πάει ο άνθρωπος αυτός. Δεν τον βοηθάμε σε τίποτα. Και σκέφτηκα επίσης πως είναι υγιέστερο για το θέατρο και για τη μουσική, για το χορό, να απλώσουνε ρίζες σε μια γλάστρα λιγάκι πιό μεγάλη από το Κολωνάκι. Μια γλάστρα μεγάλη τουλάχιστον όσο το λεκανοπέδιο. Μήπως και το δεντράκι που φυτρώσει είναι πιό ψηλό και βγάλει καλύτερα φρούτα. Αυτή είναι η ιδέα των Βράχων". 

Το 1980 ίδρυσε τον Καλλιτεχνικό Οργανισμό «Γιορτές των Βράχων» και ξεκίνησε την αναζήτηση κατάλληλων για πολιτιστικές εκδηλώσεις χώρων, σε παλιά λατομεία της Αττικής. Ο Γιάννης Βόγλης, στενός συνεργάτης του στην προσπάθεια αυτή, μαρτυρεί ότι «η τελική επιλογή έγινε σε τρεις υποβαθμισμένες περιοχές της Αθήνας, χωροταξικά επιλεγμένες με σοφία. Η Πετρούπολη για τη δυτική Αθήνα, ο Βύρωνας για την ανατολική και η Νίκαια για τον Πειραιά»Απόσπασμα από ομιλία του Γιάννη Βόγλη, σε εκδήλωση αφιερωμένη στη μνήμη του Βολανάκη, στο θέατρο Πέτρας 7/7/2006. Τα λατομεία που αξιοποιήθηκαν κατά τα επόμενα χρόνια από τις «Γιορτές των Βράχων» ήταν της Εργάνης ή Μεταμορφώσεως στο Βύρωνα (σήμερα θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη»), του Τσελεπιτσάρη ή Κοκκινόβραχου στη Νίκαια (σήμερα Κατράκειο θέατρο) και του Αίμου ή Μαρασλή στην Πετρούπολη (σήμερα θέατρο Πέτρας).  

Με μηδενική βοήθεια από το κράτος, και χάρη στις προσπάθειες (και σε μια περίπτωση την οικονομική στήριξη) μιας αφοσιωμένης ομάδας εθελοντών (νέοι ηθοποιοί οι περισσότεροι, αλλά και γνωστότεροι όπως ο Γιάννης Βόγλης), που εργάστηκαν με πάθος για να υπηρετήσουν το όραμα του Μίνου που έγινε και δικό τους: έγιναν κουβαλητές καρεκλών, μπογιατζήδες, ταξιθέτες, ταμίες, νυχτερινοί φύλακες, έκαναν το γύρο του δήμου με ντουντούκες κλπ.   

Το καλοκαίρι του 1980 άνοιξαν τα νταμάρια του Βύρωνα και της Νίκαιας και το καλοκαίρι του 1983 το θέατρο Πέτρας στην Πετρούπολη. Ακολούθησαν άλλα έντεκα θέατρα σε όλη την Ελλάδα αλλάζοντας τον πολιτιστικό μας χάρτη.  Οι κάτοικοι των περιοχών αυτών όσο και του κέντρου γρήγορα αγκάλιασαν τις Γιορτές των Βράχων όπου οργανώθηκαν σημαντικές εκδηλώσεις: 

 Μουσική: Μάνος Χατζιδάκης με Σπύρο Σακκά, Γιώργος Νταλάρας, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Τραγούδια της Λιλλιπούπολης, Διονύσης Σαββόπουλος, Ορχήστρα Τζαζ νέων της Washington D.C., κ.α.
 Χορός: Αέναο Χοροθέατρο του Daniel Lommel, Μπαλέτα Μπολσόϊ, κ.α.)
 Θέατρο: Περιμένοντας τον Γκοντό με Α. Πέτσο – Χ. Τσάγκα, Οιδίπους με Ν. Κούρκουλο – Κ. Χέλμη, Μήδεια με Τ. Καρέζη – Κ. Καζάκο, καθώς και την Μήδεια στην αγγλική του μετάφραση με Γ. Γαβαλά – Floy, Ο κύκλος με την κιμωλία με Β. Διαμαντόπουλο – Ν. Τριανταφυλλίδη και μουσική Dessau, κ.ά.

Ο ίδιος, σε συνέντευξη που ακούγεται στο ντοκιμαντέρ από τη σειρά "Πρόσωπα θεάτρου"ντοκιμαντέρ από τη σειρά "Πρόσωπα θεάτρου", παραγωγής 1983https://www.ert.gr/ert-arxeio/minos-volanakis-15-noemvrioy-1999-2/, δήλωνε: "Ο χώρος έχει κάποια επιβολή και κάποιο μεγαλείο από τη φύση του.  Έχει την καταπληκτική ακουστική που είναι η ακουστική της ελληνικής πέτρας. Με τα κενά της, με την ιδιότυπη σύστασή της, που είναι και η ακουστική για την οποία είναι διάσημα τα αρχαία ελληνικά θέατρα. Αλλού έχει ηχώ, αλλού δεν έχει, διαλέγεις το χώρο, κάνεις ηχομέτρηση και διαλέγεις τα κατάλληλα σημεία. Κι έχει και μεγαλείο, έχει κάποια αδρότητα, που ταιριάζει σε τραγωδία, σε υψηλή μουσική, σε τέτοιες εμπειρίες. Και το νοιώθει και ο υπερ-πολιτισμένος που έχει βαρεθεί, και ο κοινός θεατής που δεν έχει παρακολουθήσει ίσως αρκετά".

Αργότερα, όταν το ΠΑΣΟΚ έγινε κυβέρνηση το φθινόπωρο του 1981, η νέα υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη πρόσφερε κι εκείνη την υποστήριξή της.  

Η επιβεβαίωση της επιτυχίας των Βράχων ήρθε το 1985 όταν στις εκδηλώσεις για την Αθήνα Πολιτιστική Πρωτεύουσα Ευρώπης ο Peter Brook, σκηνοθέτης της Μαχαμπάρατα και ο Peter Stein σκηνοθέτης της Ορέστειας, επέλεξαν το θέατρο της Πετρούπολης για τις παραστάσεις τους προτιμώντας το από το Ηρώδειο ακόμα και από την Επίδαυρο. 

Όταν ο θεσμός των Βράχων καθιερώθηκε πια, ο Μίνως Βολανάκης τον παρέδωσε στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, που συνεχίζει τη διαχείριση μέχρι σήμερα. Το θέατρο του Βύρωνα ας πούμε διαχειρίζεται το Διαδημοτικό Δίκτυο Πολιτισμού Βύρωνα & Δάφνης-Υμηττού που οργανώνει κάθε καλοκαίρι το φεστιβάλ "Στη σκιά των βράχων", ενώ το Κατράκειο Θέατρο Νίκαιας, χωρητικότητας 5.356 θέσεων, είναι το μεγαλύτερο και αρτιότερο ανοιχτό θέατρο ολόκληρου του λεκανοπεδίου Αττικής ενώ στην Πετρούπολη κάθε καλοκαίρι το θέατρο φιλοξενεί το Διεθνές Φεστιβάλ Πέτρας.

Το 1997, με αφορμή τη συμμετοχή του στις εκδηλώσεις «Θεσσαλονίκη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης», ο Βολανάκης οραματίστηκε τη μετατροπή σε θέατρο ενός ακόμη λατομείου: το παλιό νταμάρι στη Νεοχωρούδα της Θεσσαλονίκης είναι σήμερα το θέατρο Γένεσις-Μίνως Βολανάκης. 

Σε όλη αυτή τη περίοδο ο Μίνως Βολανάκης εξακολουθούσε να μεταφράζει και να σκηνοθετεί ακατάπαυστα στο ελεύθερο θέατρο Γ. Σαίξπηρ, Χ. Πίντερ, Ίψεν, Θ. Γουάιλντερ, Ανούιγ, Μαριβώ, Σουρή, Φεντώ σε συνεργασία με τους πιο διάσημους ηθοποιούς: Ε. Λαμπέτη, Δ. Παπαμιχαήλ, Ν. Κούρκουλο, Κ. Δανδουλάκη, Θ. Καρακατσάνη, Μ. Νέζερ, Β. Διαμαντόπουλο, Γ. Μιχαλακόπουλο, Ξ. Καλογεροπούλου, Μ. Αρβανίτη, Σ. Παράβα, Χ. Διαβάτη, Μ. Λυμπεροπούλου, και πολλούς άλλους.

Το 1982 σκηνοθέτησε για το Εθνικό Θέατρο τον Οιδίποδα τύραννο του Σοφοκλή, παράσταση που περιόδευσε σε όλη την Ελλάδα και την εκπροσώπησε στα Ευρωπάλια στις Βρυξέλλες καθώς και στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λος Άντζελες (1984) οπότε και περιόδευσε στις κυριότερες πόλεις των Η.Π.Α. και του Καναδά. 

 1986 – 1988 – Δεύτερη θητεία στο Κ.Θ.Β.Ε.   
Τον Μάρτιο του 1986 το Δ.Σ. και η Καλλιτεχνική Επιτροπή του Κ.Θ.Β.Ε., ύστερα από πρόταση του Σ.Ε.Η., τον εξέλεξε Γενικό Διευθυντή για δεύτερη φορά, μολονότι η Υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη είχε αναγγείλει άλλον. Θεωρώντας ότι δεν θα είχε την υποστήριξη του ΥΠΠΟ, δεν αποδέχτηκε το διορισμό και συνέχισε την δραστηριότητά του στο ελεύθερο θέατρο. Τέλος το φθινόπωρο του 1986 και ύστερα από διαβεβαίωση της Υπουργού, ανέλαβε την Διεύθυνση του Κ.Θ.Β.Ε. που έμενε κενή. 

Αυτή τη φορά εφάρμοσε μια εντελώς αντίθετη πολιτική απ’ότι στην προηγούμενη θητεία του. Καθόλου διάσημοι ηθοποιοί. Ο στόχος ήταν να δημιουργήσει ένα θίασο νέων και άγνωστων ταλαντούχων ηθοποιών. Παρά το εύρος της καλλιτεχνικής προσφοράς, αποδείχτηκε λιγότερο επιτυχής εισπρακτικά από την προηγούμενη περίοδο, όμως άφησε κληρονομιά μια νέα γενιά ταλαντούχων πρωταγωνιστών.  Ο Μίνως Βολανάκης μετέφρασε και σκηνοθέτησε το Ο Ρόζενκραντζ και ο Γκίλντενστερν είναι νεκροί, άρχοντά μου του Στόπαρντ που παιζόταν σε εναλλασσόμενο ρεπερτόριο με τον Αμλετ, και παρουσίασε το σπάνιο σκηνικό μυστήριο του Λόρδου Βύρωνα Κάιν - μια παράσταση που χαρακτηρίστηκε μεγάλη θεατρική έκπληξη. Με τον εορτασμό για τη μνήμη του Πιραντέλλο, ανέβασε ένα ρεπερτόριο με τρία έργα του. Σκηνοθέτησε επίσης σύγχρονα ελληνικά έργα του Θεοτοκά και του Γιάννη Ρίτσου. 

Και αυτή η θητεία είχε άδοξο τέλος: Το Σεπτέμβριο του 1988 ο Βολανάκης παραπέμφθηκε σε ειδικό πειθαρχικό συμβούλιο, καθώς η έκθεση του επιθεωρητή του Υπουργείου Πολιτισμού επέρριψε ευθύνες και σε εκείνον για το «μεγάλο αδιέξοδο» στο οποίο είχε περιέλθει η κρατική σκηνή της Θεσσαλονίκης. Ο Βολανάκης απάντησε με αίτηση άδειας άνευ αποδοχών, που του χορηγήθηκε από το Δ.Σ. για την περίοδο 16/9-15/12/1988• δεν επέστρεψε στη θέση του, μετατρέποντας την άδειά του σε αναρρωτική, και από το Μάρτιο του 1989 μέχρι τις εκλογές του Ιουνίου του ίδιου έτους το Κ.Θ.Β.Ε. διοικήθηκε από τα μέλη του Δ.Σ..Λεπτομερής καταγραφή των γεγονότων στο: Χρήστος Σουγιουλτζής, 35 χρόνια Κρατικόν Θέατρον Βορείου Ελλάδος 1961-1996, σ. 45-48. Όπως αναφέρεται στο βιβλίο "Το προνόμιο της απουσίας", σελ.213. 

 1988 – 1999 – Η τελευταία δεκαετία 
Με το τέλος κι αυτής της θητείας στο Κ.Θ.Β.Ε., άρχισε να μοιράζει και πάλι τη ζωή του ανάμεσα στην έρευνα των μύθων, όχι μόνο ως έμπνευση των μεγάλων έργων, αλλά ως έκφραση της αποφασιστικής ανάγκης του ανθρώπου για δράση. Επίσης έδωσε μία σειρά από σεμινάρια με θέμα "Οι κακές γυναίκες στο θέατρο".  

Ασχολήθηκε με τη μετάφραση επιγραμμάτων από τη λεγόμενη «Παλατινή Ανθολογία». Αποσπάσματα διάβασε ο ίδιος το Μάρτιο του 1988 στο πλαίσιο μιας ποιητικής βραδιάς που διοργανώθηκε στο Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας.   

Παράλληλα συνέχισε να εργάζεται ως μεταφραστής και σκηνοθέτης στο ελεύθερο θέατρο. Η τελευταία αυτή δεκαετία της ζωής και της σταδιοδρομίας του Βολανάκη υπήρξε ιδιαίτερα παραγωγική, με εικοσιπέντε σκηνοθεσίες. Σάλο έκανε η επιλογή του Λάκη Λαζόπουλου για το Ημερολόγιο ενός τρελλού του Ν. Γκόγκολ, που σκηνοθέτησε ο Βολανάκης το 1988. Ακόμα οργάνωσε Φεστιβάλ Μικρού Θεάτρου, έναν κύκλο με εφτά έργα του Γιάννη Ρίτσου με γενικό τίτλο Τέταρτη Διάσταση, και ένα Φεστιβάλ Χάρολντ Πίντερ με τα έργα Η Συλλογή, Οι Νάνοι, Ελαφρύς Πόνος. Το καλοκαίρι του 1989 ο Βολανάκης έκανε μια νέα δραματουργική σύνθεση κειμένων του Γεωργίου Σουρή, με τον τίτλο Ρωμηός για πάντα, που παρουσιάστηκε στο Αίθριο του δημαρχείου Κηφισιάς σε σκηνοθεσία Γιώργου Βούρου. Το ίδιο καλοκαίρι σκηνοθέτησε για πρώτη φορά έργο του Νηλ Σάϊμον, την Καινούργια σελίδα, για το θίασο Φέρτη-Λάσκαρη. Το χειμώνα ήταν η σειρά της Αλίκης Βουγιουκλάκη, την οποία σκηνοθέτησε στην Σίρλεϋ Βαλεντάιν του Willy Russell. Μια συνεργασία που θα συνεχίζοταν το καλοκαίρι του 1990 με την πολυσυζητημένη Αντιγόνη της Αλίκης στην Επίδαυρο, η οποία κατηγορήθηκε από σχεδόν το σύνολο της κριτικής. Θαυμάσιες κριτικές πήρε αντίθετα Η μικρή μας πόλη του Θ. Γουάιλντερ που παιζόταν για δυο συνεχόμενες χρονιές, όπως και οι Ψύλλοι στ’ αυτιά του Φεντώ και η Κυρία από τη θάλασσα του Ίψεν, η αρχή της επιτυχημένης συνεργασίας με την Εταιρεία Θεάτρου «Πράξη» της Μπέττυς Αρβανίτη και του Βασίλη Πουλαντζά. 

Το 1995 επανέλαβε την Αντιγόνη στην Επίδαυρο, αυτή τη φορά με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, προσάρμοσε και σκηνοθέτησε το Ο χρόνος και το δωμάτιο του Μπότο Στράους, το Χορό του θανάτου του Στρίντμπεργκ και τον Βολπόνε  του Μπεν Τζόνσον στο Εθνικό Θέατρο.

Το καλοκαίρι του 1997 καταπιάστηκε για τρίτη φορά με το Περιμένοντας τον Γκοντό αρχικά σε περιοδεία στη βόρεια Ελλάδα, με πρώτο σταθμό τη Φλώρινα. Τον Ιούλιο η παραγωγή εγκαινίασε το θέατρο Γένεσις, στο παλιό λατομείο της Νεοχωρούδας, ενώ τον Αύγουστο παίχτηκε στο Θέατρο Βράχων του Βύρωνα, στο πλαίσιο του δέκατου φεστιβάλ "Στη σκιά των βράχων", ως βραδιά τιμής στον Βολανάκη.  Το ίδιο καλοκαίρι σκηνοθέτησε τη Νόνικα Γαληνέα στη Σονάτα του σεληνόφωτος του Γιάννη Ρίτσου. στο μικρό θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου.

 Θάνατος 
Στις 15 Νοεμβρίου του 1999. ενώ βρισκόταν στο θέατρο Ακροπόλ για τις πρόβες της παράστασης Εγώ η Λασκαρίνα, με πρωταγωνίστρια τη Μιμή Ντενίση, έπαθε έμφραγμα του μυοκαρδίου.   

Άφησε ένα τεράστιο κενό στο θέατρο και τον πολιτισμό του τόπου μας, αλλά και μια σπουδαία πνευματική κληρονομιά μέσα από την έρευνα, τη δημιουργία και την απλόχερη προσφορά της γνώσης του σε όσους είχαν την τύχη να βρεθούν δίπλα του.  

 Το Σωματείο Φίλων του Μίνου Βολανάκη 
Το «Σωματείο Φίλοι Μίνου Βολανάκη» ιδρύθηκε το 2000, μετά τον θάνατο του Μίνου Βολανάκη, με πρωτοβουλία του μοναδικού κληρονόμου του, Νίκου Μακρίδη (πρέσβη επί τιμή), και τη συνεργασία φίλων και συνεργατών του. Είναι σωματείο αμιγώς κοινωφελές, πνευματικό, καλλιτεχνικό και πολιτιστικό, χωρίς κερδοσκοπικό χαρακτήρα. Έχει αναγνωριστεί με απόφαση του Πρωτοδικείου Αθηνών και είναι καταχωρημένο στο βιβλίο σωματείων (Α.Μ. 23116).  Ιδρυτικά μέλη αλλά και υποστηρικτές του Σωματείου όλα αυτά τα χρόνια υπήρξαν επιφανή ονόματα των γραμμάτων και των τεχνών, με πρωτοστάτη το Γιάννη Βόγλη. 

Το Σωματείο λειτουργεί με εθελοντική προσφορά. Διαθέτει πλήρως εξοπλισμένα γραφεία και χρηματοδοτείται από συνδρομές μελών και από έσοδα μεταφράσεων, των οποίων τα πνευματικά δικαιώματα έχουν κληροδοτηθεί στο Σωματείο από τον Νίκο Μακρίδη. 

Κύριος σκοπός του είναι η διάσωση, ταξινόμηση, προστασία και διάδοση του έργου και του πολιτιστικού οράματος του Μίνου Βολανάκη, καθώς και η ηθική και υλική υποστήριξη κάθε προσπάθειας που συμβάλλει στη συνέχιση του έργου του και στη διεύρυνση της πρόσβασης σε αυτό. Τα τελευταία χρόνια δόθηκε έμφαση στην οργάνωση και ανάδειξη του αρχείου (μεταφράσεις, χειρόγραφα, ηχητικό και φωτογραφικό υλικό) Έχουν ήδη εκδοθεί σε βιβλία οι μεταφράσεις των αρχαίων τραγωδιών και προετοιμάζεται το επόμενο καθοριστικό βήμα: ψηφιοποίηση και δημιουργία επίσημης διαδικτυακής παρουσίας.  Τελικός σκοπός του σωματείου είναι το έργο του Μίνου Βολανάκη να καταστεί κτήμα των φυσικών κληρονόμων του: των νέων γενιών.  Για το λόγο αυτό, μετά την ολοκλήρωση της ταξινόμησης και ψηφιοποίησης, επιδιώκεται το Αρχείο να παραχωρηθεί σε έναν αξιόπιστο φορέα ή ίδρυμα που θα εγγυάται τη μακροχρόνια προστασία του και θα διασφαλίζει ουσιαστική πρόσβαση για κάθε ενδιαφερόμενο. 

Επίσης, για το 2026, επέτειο 100 χρόνων από τη γέννηση του Μ.Β., το Σωματείο ετοιμάζει ένα φωτογραφικό λεύκωμα αφιερωμένο σ' αυτόν και επιδιώκει την οργάνωση τιμητικών εκδηλώσεων.  

 Παραστασιολογία 

 1946-1954: Τα πρώτα χρόνια στην Ελλάδα 
Θεατρική περίοδοςΤίτλοςΣυγγραφέαςΜετάφρασηΘίασοςΣκηνοθεσίαΘέατροΠαρατηρήσεις 8/4-17/5/1946Η φωνή της τρυγόνας 
(The voice of the turtle)John van DrutenΜ.Β.Κατερίνας ΑνδρεάδηΚατερίνα ΑνδρεάδηΚεντρικόν25/7-25/8/1947Έξυπνοι και κουτοί 
(Born yesterday)Garson KaninΜ.Β.Κατερίνας Ανδρεάδη-Βασίλη ΛογοθετίδηΚατερίνα Ανδρεάδηθερινό θέατρο Κατερίνας25/2-6/4/1948Υπόθεση Ουΐνσλο (The Winslow boy)Terence RattiganΜ.Β.Θέατρο Τέχνης Κάρολου ΚουνΚάρολος ΚουνΑλίκης9/6-7/7/1948Ο Απόλλων του Μπελλάκ 
(L’Apollon de Bellac)Jean GiraudouxΜ.Β.Κατερίνας ΑνδρεάδηΚάρολος Κουνθερινό θέατρο ΚατερίναςΟ Μ.Β. συμμετείχε και ως ηθοποιός, στο ρόλο του κ. Λεπεντιρά9/6-7/7/1948Το ευλαβικό γύναιο 
(La putain respectueuse)Jean-Paul SartreΜ.Β.Κατερίνας ΑνδρεάδηΚάρολος Κουνθερινό θέατρο Κατερίνας23/7-1/10/1948Χρυσή μου Ρουθ (Dear Ruth)Norman KrasnaΜ.Β.Κατερίνας Ανδρεάδη?θερινό θέατρο ΚατερίναςΑπό τις 10/1/1955, η Απογευματινή Σκηνή του θιάσου  παρουσίασε το έργο στο θέατρο Ιντεάλ12/3-8/5/1949Λεωφορείον ο Πόθος 
(A streetcar named Desire)Tennessee WilliamsΜ.Β.Θέατρο Τέχνης Κάρολου ΚουνΚάρολος Κουνθέατρο ΑλίκηςΠεριοδεία στην Κύπρο και την Αίγυπτο1-22/11/1949Το χαμόγελο της Τζοκόντας 
(The Gioconda smile)Aldous HuxleyΜ.Β.Θέατρο Τέχνης Κάρολου ΚουνΚάρολος ΚουνΚοτοπούλη-Rexέκτακτη συνεργασία Γιώργου Παππά21/7-3/9/1950Το σπίτι της μαντάμ Βοραί 
(No room at the inn)Joan TempleΜ.Β.Κατερίνας Ανδρεάδη (σύμπραξη Αιμίλιου Βεάκη)Κάρολος Κουνθερινό θέατρο Κατερίνας5/8-14/9/1950Υπόθεσις διαζυγίου 
(A bill of divorcement)Clemence DaneΜ.Β.Βάσως Μανωλίδου-Γιώργου ΠαππάΑλέξης ΣολομόςΓκλόρια9/5-8/6/1954Η μικρή μας πόλη (Our town)Thornton WilderΜ.Β.Δραματική Σχολή Θεάτρου ΤέχνηςΚάρολος Κουν«Κυκλικό Θέατρο» στο υπόγειο του κινηματογράφου «Ορφεύς»Επαναλήψεις-περιοδείες
24/5-10/6/1955.22/7-15/8/1954Ήξεραν τι ήθελαν (They knew what they wanted)Sydney HowardΜάριος ΠλωρίτηςΕλένης Χατζηαργύρη-Νίκου ΤζόγιαΜ.Β.Ντο-Ρε18/8-17/9/1954Το πρώτο καρδιοχτύπι (Les jours heureux)Claude-André Puget?Ελένης Χατζηαργύρη-Νίκου ΤζόγιαΜ.Β.Ολύμπια (Πει-

ραιάς)έκτακτη εμφάνιση Σμαρούλας Γιούλη
Επαναλήψεις:

Νέα Φιλαδέλφεια (19/8), θέατρο Ντο-Ρε (20/8-17/9), θέατρο Κυβέλης (18/9-10/10):9/11-2/12/1954Με τα δόντια (The skin of our teeth)Thornton WilderΜ.Β.Θέατρο Τέχνης Κάρολου ΚουνΚάρολος Κουν«Κυκλικό Θέατρο» στο υπόγειο του κινηματογράφου «Ορφεύς»3/12/1954-22/1/1955Ένας ηλίθιος / Νεράντζια από το νησί μας / Μπελλαβίτα
(L’imbecille / Lumie di Sicilia / Bellavita)Luigi PirandelloΜ.Β.Θέατρο Τέχνης Κάρολου ΚουνΚάρολος Κουν«Κυκλικό Θέατρο» στο υπόγειο του κινηματογράφου «Ορφεύς»2/4-22/5/1955ΕπέτειοςΆντον ΤσέχωφΜ.Β.Θέατρο Τέχνης Κάρολου ΚουνΚάρολος Κουν«Κυκλικό Θέατρο» στο υπόγειο του κινηματογράφου «Ορφεύς»

 1955 - 1967: Αγγλία 
Θεατρική περίοδοςΤίτλοςΣυγγραφέαςΜετάφρασηΘίασοςΣκηνοθεσίαΘέατροΠαρατηρήσεις 22/8-5/9/1955A life in the sun
(Μια ζωή στον ήλιο)Thornton WilderThe Edinburgh Festival SocietyTyrone Guthrie

Βοηθός σκηνοθέτη 

Μ.Β.Assambly Hall (Εδιμβούργο).Η πρεμιέρα δόθηκε στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ του Εδιμβούργου21/1/1956L’imbecille / Bellavita / L’uomo dal fiore in bocca
(Ο ηλίθιος/ Μπελαβίτα/ Ο άνθρωπος με το λουλούδι στο στόμα)Luigi Pirandello?Theatre in the RoundΜ.Β.
(και παραγωγή)Mahatma Gandhi Assembly Hall (Λονδίνο).5/11/1956Die Befristeten
(Οι αριθμημένοι)Elias CanettiCarol StewartOxford Playhouse Company (Meadow Players Limited),Μ.Β.Oxford Playhouse (Οξφόρδη)8-23/1/1957L’imbecile, Bellavita
(Ο ηλίθιος/ Μπελαβίτα) και
ΕπέτειοςLuigi Pirandello
και 
Άντον ΤσέχωφΜ.Β.Θέατρο Τέχνης Κάρολου ΚουνΚάρολος Κουν«Κυκλικό Θέατρο» στο υπόγειο του κινηματογράφου «Ορφεύς» (12/3/1957ΛυσιστράτηΑριστοφάνηςDudley Fitts.Oxford Playhouse Company (Meadow Players Limited)Μ.Β.
και επιλογή μουσικήςOxford Playhouse (Οξφόρδη)Επαναλήψεις-περιοδείες: 
Theatre Royal, Brighton (1-8/4/1957). 
Από τις 26/12/1957: English Stage Company, The Royal Court Theatre (Λονδίνο)
Από τις 18/2/1958: Duke of York’s Theatre (Λονδίνο12/11/1957Mademoiselle JaïreMichel de GhelderodeDerek ProuseOxford Playhouse CompanyΜ.Β.Oxford Playhouse (Οξφόρδη)18/6/1958La guerre de Troie n’aura pas lieu
(Ο πόλεμος της Τροίας δεν θα γίνει)Jean Giraudouxδιασκευή Christopher FryΣπουδαστές της London Academy of Dramatic ArtΜ.Β.Academy Theatre in Logan PlaceΠαρουσιάστηκε η Α' πράξη του έργου, μαζί με αποσπάσματα των έργων The Brontës του Alfred Sangster και The voice of the turtle του John van Druten.17/12/1958ΛυσιστράτηΑριστοφάνηςΜ.Β. (από την αγγλική του Dudley Fitts)Habimah National TheatreΜ.Β.Habimah National Theatre (Τελ Αβίβ).5-9, 11-16/5/1959ΒάκχαιΕυριπίδηςΜ.Β.Oxford Playhouse CompanyΜ.Β.
(+σκηνογραφία)Oxford Playhouse (ΟξφόρδηΕπαναλήψεις-περιοδείες: Arts Theatre, Cambridge (5-23/5/1959).2/1960Hedda Gabler
(Έντα Γκάμπλερ)Henrik IbsenMax FaberOxford Playhouse CompanyΜ.Β.Oxford Playhouse (Οξφόρδη5/4/1960The golden touch
(Το χρυσό άγγιγμα)Julian More, James Gilbert (κείμενο) / James Gilbert (μουσική) --------Michael Codron και Neil Crawford (Fro Strand Productions)Μ.Β.Royal Lyceum Theatre (ΕδιμβούργοΕπαναλήψεις-περιοδείες:
King’s Theatre, Glasgow (18-30/4/1960).
Piccadilly Theatre, Λονδίνο, Piccadilly Circus (από 5/5/1960).1/11/1960Naked
(Να ντύσουμε τους γυμνούς)Luigi PirandelloSimon NediaOxford Playhouse CompanyΜ.Β.Oxford Playhouse (Οξφόρδη7/2/1961Queen after death
(Η νεκρή βασίλισσα)Henry de MontherlantWaldemar Hansen, Richard AstorOxford Playhouse CompanyΜ.Β.Oxford Playhouse (ΟξφόρδηΣκηνικά, κοστούμια: Νίκος Γεωργιάδης.
Επαναλήψεις-περιοδείες: 
Stretton Hill Theatre, Λονδίνο (27/2/1961).Golder’s Green Hippodrome Theatre, Λονδίνο (6/3/1961).24/10/1961ΟρέστειαΑισχύλοςΜ.Β.Oxford Playhouse CompanyΜ.Β.Oxford Playhouse (ΟξφόρδηΕπαναλήψεις-περιοδείες: Old Vic, Λονδίνο 
(7-18/11/1961).2/3-11/4/1962Η μικρή μας πόλη (Our town)Thornton WilderΜ.Β.Έλλης Λαμπέτη,Μάριος ΠλωρίτηςΔιονύσια12/4-20/5/1962Ανοιξιάτικο τραγούδι (The voice of the turtle)John van DrutenΜ.Β.Έλλης Λαμπέτη,Μάριος ΠλωρίτηςΔιονύσια17/4/1962Julius Caesar
(Ιούλιος Καίσαρ)William Shakespeare ----Old Vic Μ.Β.Old Vic (Λονδίνο)Σκηνογραφία: Νίκος Γεωργιάδη19/10-6/12/1962Το μπαλκόνι
(Le balcon)Jean GenetΜ.Β.Έλσας ΒεργήΜ.Β.Βεργή8/12/1962-22/3/1963Η βεντάλια της λαίδης Γουΐντερμηρ (Lady Windermere’s fan)Oscar WildeΜ.Β.Έλσας ΒεργήΜ.Β.ΒεργήΕπαναλήψεις-περιοδείες: Θέατρο Παλλάς, Θεσσαλονίκη (18-27/6/1965).21/1/1963The maids 
(Οι δούλες)Jean Genet6-10 και 19-25/4/1963ΒάκχαιΕυριπίδηςΜ.Β.Department of Drama, Carnegie Mellon University, Carnegie Institute of TechnologyΜ.Β.College of Fine Arts

(Pittsburgh, Pennsylvania)16/7/1963ΒάκχαιΕυριπίδηςΜ.Β.Σπουδαστές της London Academy of Music and Dramatic ArtΜ.Β.Lamda Theatre Club (Λονδίνο)10/1963 (;)ΒάκχαιΕυριπίδηςΜ.Β.Meadow Players LimitedΜ.Β.Lamda Theatre Club12/2/1964Hedda Gabler 
(Χέντα Γκάμπλερ)Henrik IbsenMax FaberMichael CodronΜ.Β.New Arts Theatre (Λονδίνο)Επαναλήψεις-περιοδείες:
St. Martin’s Theatre (Λονδίνο, West Street, Cambridge Circus), από 2/3/1964.3/3/1964The exception and the rule (Η εξαίρεση κι ο κανόνας)
και 
The maids (Οι δούλες)Bertolt Brecht
και 
Jean GenetOxford Playhouse CompanyΜ.Β.Oxford Playhouse (Οξφόρδη)Η παράσταση είχε γενικό τίτλο; "Masters and servants" (Αφεντικά και δούλοι)
Επαναλήψεις-περιοδείες: Lamda Theatre Club (Λονδίνο)10/7-19/8/1964Ιούλιος Καίσαρ (Julius Caesar)William ShakespeareΜ.Β.Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου ΚατράκηΜ.Β.θέατρο Άλσους Πεδίου του Άρεως19/12/1964-24/1/1965Το παιχνίδι της τρέλας και της φρονιμάδαςΓιώργος Θεοτοκάς ----Κρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΜ.Β.Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών29/1-7/3/1965Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν (Der gute Mensch von Sezuan)Bertolt BrechtΜάριος ΠλωρίτηςΚρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΜ.Β.Εταιρείας Μακεδονικών ΣπουδώνΕπαναλήψεις-περιοδείες:
Καβάλα, Αλεξανδρούπολη, Ξάνθη, Δράμα, Σέρρες (2-17/4/1965)991.
Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών (22/10/1965-18/1/1966).8/3/1965The firescreen
(Le chandelier - Ο πολυέλαιος)Alfred de MussetBen SonnenbergOxford Playhouse CompanyΜ.Β.
+ σκηνικάOxford Playhouse (προπρεμιέρα), Nuffield Theatre Southampton (επίσημη πρεμιέρα στις 15/3).17-29/5/1965ΕκκλησιάζουσαιΑριστοφάνηςΜ.Β.Oxford Playhouse CompanyΜ.Β.Arts Theatre Cambridge (προπρεμιέρα), Oxford Playhouse (Οξφόρδη)Σκηνογραφία: Νίκος Στεφάνου. 
Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος
Επαναλήψεις-περιοδείες: New Theatre (Cardiff)24/6/1965ΕκκλησιάζουσαιΑριστοφάνηςΜ.Β.Ελληνική Σκηνή Άννας ΣυνοδινούΜ.Β.Λυκαβηττούπρώτη παράσταση στο ανανεωμένο θέατρο του Λυκαβηττού που είχε εγκαινιάσει ο Τάκης Μουζενίδης το 1939 και χρησιμοποιήθηκε για τελευταία φορά το 1940.
Επαναλήψεις-περιοδείες: 10-11/7, 5-12/8, 4-5/9/196510/11/1965-4/4/1966Ένας εχθρός του λαού (En folkefiende)Henrik IbsenΛέων ΚουκούλαςΚρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΜ.Β.Εταιρείας Μακεδονικών ΣπουδώνΕπαναλήψεις-περιοδείες: 
Καβάλα, Ξάνθη, Δράμα, Σέρρες, Φλώρινα, Κοζάνη (27/4-24/5/1966)993, Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών (16/12/1966-23/2/1967).7/12/1965-13/4/1966Περιμένοντας τον Γκοντό 
(En attendant Godot)Samuel BeckettΜάνθος ΚρίσπηςΚρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΜ.Β.Εταιρείας Μακεδονικών ΣπουδώνΕπαναλήψεις-περιοδείες: 
Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών (30/11/1966-23/3/1967), Καβάλα (20/5/1967), Κοζάνη (27/5/1967)30/6/1966ΛυσιστράτηΑριστοφάνηςΜ.Β.Ελληνική Σκηνή Άννας ΣυνοδινούΜ.Β.ΛυκαβηττούΟ Μ. Β. έκανε επίσης σκηνογραφία, κοστούμια, χορογραφία
Επαναλήψεις-περιοδείες: Θέατρο Δάσους, Θεσσαλονίκη (18-21/8/1966).26/9-18/10/1966The homecomingHarold Pinter ----Oxford Playhouse CompanyΜ.Β.Oxford Playhouse (Οξφόρδη)28/2/1967The balcony (Le balcon, Το μπαλκόνι)Jean GenetBernard FrechtmanOxford Playhouse CompanyΜ.Β.Oxford Playhouse (Οξφόρδη)

 1967-74: Τα χρόνια της δικτατορίας, στο Λονδίνο 
Θεατρική περίοδοςΤίτλοςΣυγγραφέαςΜετάφρασηΘίασοςΣκηνοθεσίαΘέατροΠαρατηρήσεις 1967The bacchae 
(Βάκχαι)ΕυριπίδηςΜ.Β.University of Hawaii at Manoa (Department of Theatre and Dance)?Kennedy Laboratory Theatre (Honolulu)19-25/11/1967The bacchae 
(Βάκχαι)ΕυριπίδηςΜ.Β.Ipswich Arts Theatre.?Ipswich Arts Theatre.21/11/1967The madwoman of Chaillot (La folle de Chaillot - Η τρελλή του Σαγιώ)Jean GiraudouxMauriceValencyOxford Playhouse CompanyΜ.Β.Yvonne Arnaud Theatre, Guildford (21-25/11) / Oxford Playhouse (από 27/11).21/11/1967-26/5/1968Iphigenia in Aulis (Ιφιγένεια η εν Αυλίδι)ΕυριπίδηςΜ.Β.Manhattan’s Circle in the Square TheatreΜιχάλης ΚακογιάννηςManhattan’s Circle in the Square Theatre27/11/1967Μπελλαβίτα (Bellavita)Luigi PirandelloΜ.Β.Θέατρο Τέχνης Κάρολου ΚουνΚάρολος ΚουνΑίθουσα Τερψιχόρη ξενοδοχείου Χίλτον18-30/3/1968The good woman of Setzuan (Der gute Mensch von Sezuan, Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν)Bertolt BrechtEric BentleyOxford Playhouse CompanyΜ.Β.Oxford Playhouse (Οξφόρδη)17/9/1969The Trojans (Les Troyens - Οι Τρώες)Hector Berlioz --Royal OperaΜ.Β.Royal Opera House (Λονδίνο, Covent Garden).Σκηνικά, κοστούμια: Νίκος Γεωργιάδης
Επαναλήψεις-περιοδείες: 23, 26, 30/9, 3, 7, 10/10/1969.27/11/1969-4/1/1970Iphigenia in Aulis (Ιφιγένεια η εν Αυλίδι)ΕυριπίδηςΜ.Β.Circle in the Square TheatreRandall BrooksFord’s Theatre (Washington).20/1/1970The blacks
(Les nègres - Οι νέγροι)Jean GenetBernard FrechtmanOxford Playhouse CompanyΜ.Β.Oxford Playhouse (Οξφόρδη)Επαναλήψεις-περιοδείες: 
The Round House, Λονδίνο (από 3/2/1970 και για τρεις εβδομάδες), Βέλγιο (Uccle, Αμβέρσα, Βρυξέλλες,Οστάνδη), Ολλανδία (Χάγη), Ιταλία (Ρώμη)27/4/1970Eleftheria: an evening of free Greek music and dramaΣύλληψη-σκηνοθεσία: Μ.Β.Royal Albert Hall (Λονδίνο).Μίκης Θεοδωράκης, ποίηση Καβάφη, Σικελιανού, αποσπάσματα από την "Αντιγόνη", από τις "Τρωάδες", με συμμετοχή των μεγαλύτερων ονομάτων από Ελλάδα και Αγγλία12/10/1971A diet of women (Εκκλησιάζουσαι)ΑριστοφάνηςΜ.Β.Oxford Playhouse CompanyΜ.Β.
+ σκηνογραφίαOxford Playhouse (ΟξφόρδηΕπαναλήψεις-περιοδείες: Royal Court Theatre Liverpool (4/10/1971), Arts Theatre Cambridge, Grand Theatre Leeds.30/11/1971The screens (Les paravents - Τα παραβάν)Jean GenetΜ.Β.The Chelsea Theater Center of BrooklynΜ.Β.The Brooklyn Academy of Music Opera House (Νέα Υόρκη)17/1-18/3/1973Medea (Μήδεια)ΕυριπίδηςΜ.Β.Circle in the SquareΜ.Β.Joseph E. Levine Theater (Νέα Υόρκη)16/10/1973Dr. Knock (Knock ou Le triomphe de la médecine - Δόκτωρ Νοκ)Jules RomainsFrank HouserOxford Playhouse CompanyΜ.Β.Oxford Playhouse (Οξφόρδη)14/2/1974The maids (Les bonnes - Οι δούλες)Jean GenetΜ.Β.Μ.Β.Greenwich Theatre (Λονδίνο).

 1974 - 78: Μεταπολίτευση - Αθήνα και Κ.Θ.Β.Ε. 
Θεατρική περίοδοςΤίτλοςΣυγγραφέαςΜετάφρασηΘίασοςΣκηνοθεσίαΘέατροΠαρατηρήσεις 24/10/1974-7/5/1975Η δίκη των φακέλων (The trial of the Catonsville nine)Daniel BerriganΜ.Β.Αλέκου Αλεξανδράκη-Νόνικας ΓαληνέαΜ.Β.Σινεάκ23/11-6/12/1974Ο βυσσινόκηποςΆντον ΤσέχωφΛυκούργος ΚαλλέργηςΚρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΜ.Β.Εταιρείας Μακεδονικών ΣπουδώνΕπαναλήψεις-περιοδείες: 21/12/1974-7/5/1975: θίασος Έλλης Λαμπέτη-Δημήτρη Παπαμιχαήλ, θέατρο Διονύσια24/2-27/3/1975Οι αριθμημένοι (Die Befristeten)Elias CanettiΜ.Β.Κρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΜ.Β.Εταιρείας Μακεδονικών ΣπουδώνΕπαναλήψεις-περιοδείες: Εθνικό Θέατρο, Αθήνα (21/4-7/5/1975).2-3/8/1975ΗλέκτραΣοφοκλήςΜ.Β.Κρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΜ.Β.αρχαίο θέατρο Φιλίππων (Καβάλα).Επαναλήψεις-περιοδείες: Αρχαίο θέατρο Επιδαύρου (8-9/8/1975, φεστιβάλ Επιδαύρου), αρχαίο θέατρο Δίου (16-17/8/1975, φεστιβάλ Ολύμπου), περιοδεία στη Σοβιετική Ένωση (15/10-1/11/1975, Μόσχα, Λένινγκραντ, Βίλνιους), New London Theatre (1-3/12/1975). 
Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών (8/11-7/12/1975).
Υπαίθριο αμφιθέατρο Λευκωσίας (24/6/1976), αρχαίο θέατρο Κούριου Λεμεσού (26/6/1976), Ωδείο Ηρώδου του Αττικού (28/7/1976, στο πλαίσιο του φεστιβάλ Αθηνών).9/1-21/3/1976Ο κύριος Πούντιλα και ο άνθρωπός του ο Μάττη (Herr Puntila und sein Knecht Matti)Bertolt BrechtΓιάννης ΟικονομίδηςΚρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΜ.Β.Εταιρείας Μακεδονικών ΣπουδώνΕπαναλήψεις-περιοδείες: Εθνικό Θέατρο, Αθήνα (26/4-2/5/1976), Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών (18/12/1976-22/1/1977).14/2-31/3/1976Δύο απιστίες
Δύο έργα: 
Ασήμαντος πόνος (A slight ache)
και

Επίδειξη μόδας (The collection)Harold PinterΤάκης ΚαλφόπουλοςΚρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΜ.Β.Εταιρείας Μακεδονικών ΣπουδώνΕπαναλήψεις-περιοδείες: Θέατρο Ολύμπια, Αθήνα (6-9/5/1976,  θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών (24/3-30/4/1977).14-15/8/1976ΜήδειαΕυριπίδηςΜ.Β.Κρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΜ.Β.αρχαίο θέατρο Φιλίππων (Καβάλα).Επαναλήψεις-περιοδείες: Αρχαίο στάδιο Διδυμοτείχου (20-21/8/1976), εθνικό στάδιο Κομοτηνής (25/8/1976), θέατρο Δάσους, Θεσσαλονίκη (29, 31/8 18-19/9/1976), θέατρο Λυκαβηττού (5, 7, 8, 11, 12/9/1976), θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών (13/11/1976-20/3/1977), Σόφια, Βουλγαρία (15-17/2/1977), Royal Lyceum Theatre, Εδιμβούργο (8-10/9/1977, Edinburgh International Festival).25/12/1976-4/5/1977Τα ίδια και τα ίδιαΓεώργιος ΣουρήςΕπιλογή κειμένων: Μ.Β., Νίκος ΠαπαδάκηςΚρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΣκηνοθετική επιμέλεια: 
Μ.Β.Εταιρείας Μακεδονικών ΣπουδώνΕπαναλήψεις-περιοδείες: Εθνικό Θέατρο, Αθήνα (10, 15, 17/4/1977), Ξάνθη, Αλεξανδρούπολη, Φερρές, Ορεστιάδα, Διδυμότειχο, Κομοτηνή, Χρυσούπολη, Καβάλα, Ελευθερούπολη, Δράμα, Σέρρες, Σιδηρόκαστρο, Κιλκίς, Γιαννιτσά, Νάουσα, Φλώρινα, Αμύνταιο, Καστοριά, Άργος Ορεστικό, Γρεβενά, Κοζάνη, Πτολεμαΐδα (περιοδεία, 9/5/1977-8/6/1977)11/2-2/4/1977Η πρόσκλησηΜπάμπης Τσικληρόπουλος --Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος,Μ.Β.Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών

 1979 - 1986: Αθήνα, Γιορτές των Βράχων 
Θεατρική περίοδοςΤίτλοςΣυγγραφέαςΜετάφρασηΘίασοςΣκηνοθεσίαΘέατροΠαρατηρήσεις 8/10/1977-4/4/1978Η επιστροφή (The homecoming)Harold PinterΜ.Β.Αλέκου Αλεξανδράκη-Νόνικας ΓαληνέαΜ.Β.Κάππα22/10-29/12/1977Πέντε στρέμματα παράδεισοςΓεράσιμος Σταύρου, Αντρέας Φραγκιάς --Καλλιτεχνική διεύθυνση: Μ.Β.Μιχάλης Μπού-

χληςΔημοτικό Θέατρο Πειραιά27/10-16/12/1977Τα ίδια και τα ίδιαΓεώργιος ΣουρήςΔιασκευή: Μ.Β.Μ.Β.Θέατρο Βέμπο22/11/1977Ακμή και παρακμή της πόλης Μαχάγκονυ (Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny)κείμ. Bertolt Brecht
μουσική: Kurt WeillΜαρία ΧωραφάΕθνική Λυρική ΣκηνήΜ.Β.ΟλύμπιαΕπαναλήψεις: 26-27/11/1977, 13, 17 και 20/12/1977.31/3/1978Η στέψη της Ποππαίας (L’incoronazione di Poppea)λιμπρέττο: Giovanni Francesco Busenello
μουσική: Claudio MonteverdiΕθνική Λυρική ΣκηνήΜ.Β.ΟλύμπιαΕπαναλήψεις: 7, 9, 11-12/4/1978, 16, 18, 20, 22/3/1979.12-13/8/1978Οιδίπους τύραννοςΣοφοκλήςΜ.Β.Θέατρο Τέχνης Κάρολου ΚουνΚάρολος Κουναρχαίο θέατρο ΕπιδαύρουΕπαναλήψεις-περιοδείες: Αρχαιολογικός χώρος Ελευσίνας, μεγάλα προπύλαια (2/9/1978), Φλωρεντία (12a Rassegna Internazionale Dei Teatri Stabili, Firenze 24 Avrile-13 Maggio 1979, «Greci: nostri contemporanei?»), Theater der Nationen, Αμβούργο (16/5/1979), Ωδείο Ηρώδου του Αττικού (27-29/7/1979, φεστιβάλ Αθηνών).20/10/1978-15/4/1979Πρόσκληση στον πύργο (L’invitation au château)Jean AnouilhΜ.Β.Νίκου ΚούρκουλουΜ.Β.Κάππα20/10/1978-31/1/1979Η πόρνη που σέβεται (La putain respectueuse)Jean-Paul SartreΜ.Β.Παραγωγή: Νίκος ΣοφιανόςΚώστας ΜπάκαςΌρβο29/10-29/11/1978ΕπέτειοςΆντον ΤσέχωφΜ.Β.Θεσσαλικό ΘέατροΔιαγόρας Χρονόπουλος.Θεσσαλική Πνευματική Πορεία (Λάρισα)Τμήμα της σύνθετης παραγωγής "Καλά ξεμπερδέματα" με επιμέλεια και συνδετικά κείμενα του Λευτέρη Παπαδόπουλου.28/6/1979ΛυσιστράτηΑριστοφάνηςΜ.Β.Θίασος Ρεπερτορίου Νίκου Χατζίσκου-Τιτίκας ΝικηφοράκηΝίκος ΧατζίσκοςΗ πρεμιέρα δόθηκε στο Αγρίνιο, στο πλαίσιο του φεστιβάλ «Παπαστράτεια». Ακολούθησαν παραστάσεις σε περιοδεία.4/8/1979Εκκλησιάζουσες-Ελευθεριάζουσες (Εκκλησιάζουσαι)ΑριστοφάνηςΜ.Β.Θίασος Μίνου ΒολανάκηΜ.Β.
επίσης σκηνικά, κοστούμια, χορογραφίαΛυκαβηττούΕπαναλήψεις-περιοδείες: Θέατρο Λυκαβηττού (5, 7, 8 και 9/8/1979), αρχαιολογικός χώρος Ελευσίνας, μεγάλα προπύλαια (26/8/1979, στο πλαίσιο του φεστιβάλ Αισχύλεια), θέατρο Αθήναιον (18/8-1/9/1979).1/1-2/4/1980Ντόλλυ (The merchant of Yonkers)Thornton WilderΆρης ΔαβαράκηςΈλλης Λαμπέτη-Δημήτρη ΠαπαμιχαήλΜ.Β.Σούπερ Σταρ2-4/1981The bacchae (Βάκχαι)ΕυριπίδηςChiaki Matsudaira, Μ.Β. The Japan Society (Waseda Shogekijo) / School of Fine Arts, University of WisconsinΔιασκευή, σκηνοθεσία:
Tadashi SuzukiUniversity of Wisconsin

Theater (Milwaukkee)Επαναλήψεις-περιοδείες: Toga, Ιαπωνία (27, 29, 30/8/1981), Sogetsu Hall, Τόκιο (10-18/9/1981), La Mamma Annex Theatre, Νέα Υόρκη (28/5-6/6/1982).8-14/9/1981Περιμένοντας τον Γκοντό 
(En attendant Godot)Samuel BeckettΜ.Β. Μ.Β. Θέατρο Μεταμόρφωση (πρώην λατομείο Εργάνη, Βύρωνας)
Σημ.: Αργότερα το θέατρο μετονομάστηκε σε "Μελίνα Μερκούρη"Παραστάσεις στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Γιορτές των Βράχων». 
Περιοδείες: Καλλιτεχνική εταιρεία «Παλκοσένικο», Ημικρατικό Θέατρο Στερεάς Ελλάδας (περιοδεία από τις 29/12/1982).3-4/7/1982Οιδίπους τύραννοςΣοφοκλήςΜ.Β. Εθνικό ΘέατροΜ.Β. αρχαίο θέατρο ΕπιδαύρουΠεριοδείες: 
Bozar Palais des Beaux-Arts, Βρυξέλλες (18-19/10/1982) και Koninklijke Nederlandse Schouwburg, Αμβέρσα
(20-21/10/1982), στο πλαίσιο του φεστιβάλ Europalia ’82, αφιερωμένου στην Ελλάδα.Καλοκαίρι 1983Οιδίπους τύραννοςΣοφοκλήςΜ.Β. Παραγωγή Μ.Β. Μ.Β. Θεσσαλονίκη, θέατρο Δάσους (2-4/7/1983), Κομοτηνή, Εθνικό Στάδιο (6/7/1983), αρχαίο θέατρο Φιλίππων (9-10/7, 6/8/1983), Κατερίνη (φεστιβάλ Ολύμπου, 13/7/1983), Πετρούπολη, θέατρο Πέτρας (29-30/8, 24/9/1983), Ωδείο Ηρώδου του Αττικού (2-4/9/1983), Πάτρα, Κοκκινιά, Σαλαμίνα. Καλοκαίρι, φθινόπωρο 1984Οιδίπους τύραννοςΣοφοκλήςΜ.Β. The American Hellenic Alliance / Mel Howard, World Festivals Incorporation.Μ.Β. Περιοδεία στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά: Los Angeles (Olympic Arts Festival), Νέα Υόρκη (Vivian Beaumont Theatre), Detroit, Boston, Montreal, Washington, Chicago, Toronto, Ottawa, Montreal. 17-22/7/1984: Vivian Beaumont Theatre (Νέα Υόρκη, Lincoln Center, 150 West 65th Street). 22/10/1983-15/4/1984Η ανταπόκριση (L’aiuola bruciata)Ugo BettiΜ.Β. Νίκου ΚούρκουλουΜ.Β. Κάππα14/6/1984ΜήδειαΕυριπίδηςΜ.Β. Θεατρικός Οργανισμός ΚύπρουΔιαγόρας ΧρονόπουλοςΑμφιθέατρο Μακαρίου Γ΄ (Λευκωσία).Περιοδείες: Αρχαίο θέατρο Επιδαύρου (23-24/6/1984, στο πλαίσιο του φεστιβάλ Επιδαύρου).30/6/1984ΗλέκτραΣοφοκλήςΜ.Β. Θέατρο της ΆνοιξηςΓιάννης Μαργαρίτηςθέατρο της Ρεματιάς (Χαλάνδρι).12/7/1984Εκκλησιάζουσες (Εκκλησιάζουσαι)ΑριστοφάνηςΜ.Β. Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης»Νίκος Χουρμουζιάδηςθέατρο Κήπου (Θεσσαλονίκη).Επαναλήψεις-περιοδείες: Θέατρο Αβέρωφ, Αθήνα (15/9/1984, στο πλαίσιο της Διεθνούς Θεατρικής Συνάντησης ’84), Omnibus Theatre, Λονδίνο (4-11/7/1985)23-24/10, 8-9/11/1984Medeaλιμπρέτο: Gavin Bryars, Robert Wilson μουσική:Gavin BryarsΣυμμετοχή στο λιμπρέτο (αποσπάσματα μεταφράσεων από τη Μήδεια του Ευριπίδη) Μ.Β. Opéra de Lyon, Opéra de Paris, Festival d’AutomneRobert
WilsonOpéra de LyonΕίχε προηγηθεί, στις 3/1/1981, «ανοιχτή» δοκιμή του έργου, με τον τίτλο Medea-Workshop (Kennedy Center, Washington).
Επαναλήψεις: Théâtre des Champs-Elysées, Παρίσι.27/10/1984-17/3/1985Έντα Γκάμπλερ (Hedda Gabler)Henrik IbsenΜ.Β. Τζένης Καρέζη-Κώστα ΚαζάκουΜ.Β. Αθήναιον17/11/1984-28/4/1985Ψύλλοι στ’ αυτιά (La puce à l’oreille)Georges FeydeauΜ.Β. Μ.Β. ΠόρταΕπαναλήψεις-περιοδείες: Θέατρο Πόρτα (από 5/10/1985), Κινηματοθέατρο Ράδιο Σίτυ, Θεσσαλονίκη (4/1986).8/6/1985ΛυσιστράτηΑριστοφάνηςΜ.Β. Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο ΚαλαμάταςΝίκος Χαραλάμπουςαρχαίο στάδιο ΔελφώνΗ πρεμιέρα δόθηκε στο πλαίσιο της Πρώτης Διεθνούς Συνάντησης Αρχαίου Ελληνικού Δράματος. Επαναλήψεις-περιοδείες: Αμφιθέατρο Κάστρου, Καλαμάτα (6-8/1985), αρχαιολογικός χώρος Ρωμαϊκής Αγοράς, Αθήνα (3-4/8/1985, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Αθήνα Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης), Θέατρο Ρεματιάς, Χαλάνδρι (10-11/8/1985).25/6/1985ΜήδειαΕυριπίδηςΜ.Β. Τζένης Καρέζη-Κώστα ΚαζάκουΜ.Β. αρχαίο θέατρο ΔελφώνΗ πρεμιέρα δόθηκε στο πλαίσιο της Πρώτης Διεθνούς Συνάντησης Αρχαίου Ελληνικού Δράματος.
Επαναλήψεις-περιοδείες: Ωδείο Ηρώδου του Αττικού (2-3/8/1985, φεστιβάλ Αθηνών), αρχαίο θέατρο Επιδαύρου (11-12/7/1986, φεστιβάλ Επιδαύρου), Βεάκειο (7/1986). 1-3, 23-24/8/1986Ο κύκλος με την κιμωλία (Der kaukasische Kreidekreis)Bertolt BrechtΟδυσσέας ΕλύτηςΜ.Β. Θέατρο Πέτρας (Πετρούπολη).Επαναλήψεις: Κατράκειο, Νίκαια (6-7/8/1986), Θέατρο Βράχων Βύρωνα (9-10/8/1986).19/8/1986Medea (Μήδεια)ΕυριπίδηςΜ.Β. Μ.Β. Θέατρο Πέτρας (ΠετρούποληΕπαναλήψεις: Κατράκειο, Νίκαια (26, 28/8/1986), θέατρο Πέτρας, Πετρούπολη (2, 9, 16, 23/9).22/11/1986-12/4/1987Ο έμπορος της Βενετίας (The merchant of Venice)William ShakespeareΜ.Β. Ξένιας ΚαλογεροπούλουΜ.Β. Πόρτα

 1986 - 1988: Δεύτερη θητεία στο Κ.Θ.Β.Ε. 
Θεατρική περίοδοςΤίτλοςΣυγγραφέαςΜετάφρασηΘίασοςΣκηνοθεσίαΘέατροΠαρατηρήσεις 4/1-29/3/1987Κίρκη και Μπράβος (Circe and Bravo)Donald FreedΠόπηΚόντουΑνθρώπινο Θέατρο Γιούλας ΓαβαλάΜ.Β. Ελληνικό11/2-10/5/1987Το παιχνίδι της τρέλας και της φρονιμάδαςΓιώργος Θεοτοκάς --Κρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΜ.Β. Βασιλικό Θέατρο (Θεσσαλονίκη).Επαναλήψεις: Ωδείο Ηρώδου του Αττικού (18-19/8/1988)18/7/1987Εκκλησιάζουσες (Εκκλησιάζουσαι)ΑριστοφάνηςΜ.Β. Δημοτικό Θέατρο ΡόδουΠάνος Παπαϊωάννουθέατρο Τάφρου (Ρόδος).Επαναλήψεις-περιοδείες: Γήπεδο Γλυφάδας (21/8/1987), Κατράκειο, Νίκαια (23/8/1987), Βεάκειο, Πειραιάς (29/8/1987)19/11/1987-13/3/1988Κάιν (Cain: a mystery)Lord Byron (George Gordon Byron)Μ.Β. Κρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΜ.Β. Εταιρείας Μακεδονικών ΣπουδώνΗ πρεμιέρα δόθηκε στο πλαίσιο του φεστιβάλ Δημήτρια27/2-10/4/1988Το ημερολόγιο ενός τρελού (Le journal d’un fou)Νικολάι Γκόγκολ (διασκευή: Roger Coggio, Sylvie Luneau)Κώστας ΣταματίουΠαραγωγή: Γιώργος Λεμπέσης, Νινέττα Λεμπέση.Μ.Β. Πορεία6-15/5/1988Και ο Ρόζενκραντς και ο Γκίλντενστερν νεκροί, άρχοντά μου 

(Rosencrantz and Guildenstern are dead)Tom StoppardΜ.Β. Κρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΜ.Β. Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών13-15/5/1988Η μοναξιά των Ατρειδών (Τέταρτη διάσταση): Ορέστης / Η επιστροφή της ΙφιγένειαςΓιάννης Ρίτσος --Κρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΜ.Β. Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών

 1988-1999: Η τελευταία περίοδος 
Θεατρική περίοδοςΤίτλοςΣυγγραφέαςΜετάφρασηΘίασοςΣκηνοθεσίαΘέατροΠαρατηρήσεις 25-30/12/1989, 14-18/2/1990Η μοναξιά των Ατρειδών (Τέταρτη διάσταση): Ορέστης / Η επιστροφή της ΙφιγένειαςΓιάννης Ρίτσος --Μ.Β. Κάβαστο πλαίσιο αφιερώματος στον Γιάννη Ρίτσο, που διοργανώθηκε με πρωτοβουλία του Μ.Β. Το αφιέρωμα συμπεριέλαβε επίσης την "Ελένη", με σκηνοθετική επιμέλεια και κοστούμια του Γιάννη Τσαρούχη, μουσική του Γιάννη Χρήστου.7/10/1988-22/4/1989Πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας (Beyond reasonable doubt)Jeffrey ArcherΜ.Β. Αλέκου Αλεξανδράκη-Νόρας ΒαλσάμηLeon RubinΑλίκη11/7-5/9/1989Ρωμηός για πάνταΓεώργιος ΣουρήςΕπιλογή, διασκευή και σκηνική σύνθεση:Μ.Β. Δημοτικό Θέατρο ΚηφισιάςΓιώργος Βούροςαίθριο δημαρχείου Κηφισιάς14/10/1989-31/3/1990Καινούργια σελίδα (Chapter two)Neil SimonΝόνικα

ΓαληνέαΓιάννη Φέρτη-Ζωής ΛάσκαρηΜ.Β. Πόρτα9/11/1989-10/3/1990Σίρλεϋ Βαλεντάιν (Shirley Valentine)Willy RussellΠαύλος ΜάτεσιςΑλίκης Βουγιουκλάκη,Μ.Β. Αλίκη16/11/1989-4/3/1990Βολπόνε (Volpone or The fox)Ben JonsonΜ.Β. Διεύθυνση παραγωγής: Σταύρος Δελής, Παναγιώτης ΜπαταγιάννηςΜ.Β. Λουζιτάνια6-7/7/1990ΑντιγόνηΣοφοκλήςΜ.Β. «Θέατρο Λαμπέτη»Μ.Β. 
+ ιδέα σκηνικούαρχαίο θέατρο ΕπιδαύρουΕπαναλήψεις-περιοδείες: Αρχαίο θέατρο Φιλίππων (13-15/7), θέατρο Δάσους (18-19/7), Λάρισα (22-23/7), αρχαίο θέατρο Δωδώνης (28/7), αρχαίο ωδείο Πατρών (2-4/8), αρχαίο θέατρο Μεγαλόπολης (6/8), θέατρο Λυκαβηττού (9-12/8), Βεάκειο (16-19/8), Κατράκειο (23/8).12/1-2/3/1991Κάντιντα (Candida)George Bernard ShawΜ.Β. Νέα Εταιρεία ΘεάτρουΑντώνης ΒογιάζοςΕλυζέΕπαναλήψεις: Άλσος Ηλιούπολης (21/8/1991, στο πλαίσιο του φεστιβάλ Τέχνη και Πολιτισμός 1991).7/3-10/4/1991Φεστιβάλ Πίντερ: Δύο αινίγματα 
Οι νάνοι (The dwarfs) / Επίδειξη μόδας (The collection)Harold PinterΜ.Β. Νέα Εταιρεία ΘεάτρουΜ.Β. 
+ μουσική επιμέλειαΕλυζέΜια ιδέα του Μ. Βολανάκη. Εναλλασσόμενο ρεπερτόριο19/10/1991-19/4/1992Η μικρή μας πόλη (Our town)Thornton WilderΜ.Β. Μ.Β. ΛαμπέτηΕπαναλήψεις: 
8/10/1992-11/4/1993.16/11/1991-19/4/1992Διπλή απιστία (La double inconstance)Marivaux (Pierre Carlet de Chamblain de Marivaux)Μ.Β. Θεατρική εταιρεία «Πράξη»Μ.Β. +
μουσική επιμέλεια, φωτισμοίΘέατρο της οδού Κεφαλληνίας12/12/1991-19/4/1992Τρελοί για έρωτα (Fool for love)Sam ShepardΜαρλένα ΓεωργιάδουΜ.Β. Αμιράλ2/4-24/5/1992Φεστιβάλ Πίντερ

Οι νάνοι (The dwarfs) / Εραστής (The lover) /

Επίδειξη μόδας (The collection) / Ένας ασήμαντος πόνος (A slight ache)Harold PinterΜ.Β. Μη κερδοσκοπική εταιρεία «Θέατρο Πανελλήνιο»Μ.Β. 
+ καλλιτεχνική διεύθυνσηθέατρο ΠανελλήνιοΜια ιδέα του Μ. Βολανάκη. Εναλλασσόμενο ρεπερτόριο
Επαναλήψεις: 21/11/1992-14/2/1993: Φεστιβάλ Πίντερ: Ένας ασήμαντος πόνος / Εραστής. Διανομή: Ένας ασήμαντος πόνος.6/11/1992-11/4/1993Ο Φερνάντο Κραπ μου έγραψε ένα γράμμα
(Fernando Krapp hat mir diesen Brief geschrieben: ein Versuch über die Wahrheit)Tankred Dorst - Ursula Ehler)Μ.Β. Θεατρική εταιρεία «Πράξη»Μ.Β. Θέατρο της οδού ΚεφαλληνίαςΕπαναλήψεις: 
20/10/1993-2/2/1994.18/12/1992-11/4/1993Χειροκροτήματα (Applause)Mary OrrΑπόδοση: Έλενα ΑκρίταΜ.Β. Αλίκη10/5/1993Κάιν (Cain: a mystery)Lord Byron (George Gordon Byron)Μ.Β. Κέντρο Δράματος και Θεάματος του τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Παντείου ΠανεπιστημίουΜ.Β. Εθνικό Θέατρο, σκηνή Κοτοπούλη-RexΣε μορφή αναλογίου25/12/1993-19/4/1994Ο γυάλινος κόσμος (The glass menagerie)Tennessee WilliamsΜίτση ΚουγιουμτζόγλουΜ.Β. Αναλυτή3/8/1994ΕκκλησιάζουσαιΑριστοφάνηςΜ.Β. Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο ΣερρώνΣωτήρης Χατζάκης.Ακρόπολη ΣερρώνΕπαναλήψεις-περιοδείες: Ακρόπολη Σερρών (9-18/9), θέατρο Ρεματιάς Χαλανδρίου (5/8), θέατρο Λυκαβηττού (7/8), Φλάμπουρο Σερρών (17/8), Σιδηρόκαστρο (19/8), Νέα Ζίχνη Σερρών (21/8), Νέος Σκοπός Σερρών (24/8), Καρδίτσα (26/8), Γρεβενά (28/8), Γιαννιτσά (30/8), Βέροια (4/9).4/11/1994-15/4/1995Η κυρία από τη θάλασσα (Fruen fra havet)Henrik IbsenΜ.Β. Θεατρική εταιρεία «Πράξη»Μ.Β. Θέατρο της οδού Κεφαλληνίας11/2-16/4/1995Η μικρή μας πόλη (Our town)Thornton WilderΜ.Β. Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο ΚαλαμάταςΓιάννης Διαμαντόπουλος.Κεντρική Σκηνή.5/8/1995ΑντιγόνηΣοφοκλήςΜ.Β. Εθνικό ΘέατροΜ.Β. αρχαίο θέατρο Δωδώνης.Επαναλήψεις-περιοδείες: Αρχαίο θέατρο Επιδαύρου (12-13/8), θέατρο Δάσους, Θεσσαλονίκη (18-19/8), ρωμαϊκό Θέατρο Φιλιππούπολης, Βουλγαρία (27/8), αρχαίο θέατρο Δίου, Κατερίνη (2/9), αρχαίο θέατρο Φιλίππων, Καβάλα (8/9), θερινό δημοτικό θέατρο «Μελίνα Μερκούρη», Βόλος (11-12/9), Κατράκειο, Νίκαια (20/9).1/11/1995-7/4/1996Ψύλλοι στ’ αυτιά (La puce à l’oreille)Georges FeydeauΜ.Β. Μ.Β. Γκλόρια3/11/1995Medeaλιμπρέτο: Gavin Bryars, Robert Wilson
μουσική: Gavin Bryars Συμμετοχή στο λιμπρέτο (αποσπάσματα μεταφράσεων από τη Μήδεια του Ευριπίδη): Μ.Β. BBC Scottish Symphony Orchestra (Γλασκώβη, Tramway).6/1-7/4/1996Ο χρόνος και το δωμάτιο (Die Zeit und das Zimmer)Botho StraussΜ.Β. Θεατρική εταιρεία «Πράξη»Μ.Β. Θέατρο της οδού Κεφαλληνίας8/3/1996ΕπέτειοςΆντον ΤσέχωφΜ.Β. Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο ΚομοτηνήςΚωνσταντίνος Ε. ΜάριοςΤμήμα σύνθετης παραγωγής με γενικό τίτλο, Γαμπροί για σκότωμα. Δόθηκαν, επίσης, τα μονόπρακτα έργα Πρόταση γάμου και Αρκούδα. 
Περιοδείες: Καβάλα, Ξάνθη.17/10/1996-20/4/1997Ο χορός του θανάτου (Dödsdansen)August StrindbergΜ.Β. Μ.Β. ΙλίσιαΠεριοδείες: 
Θέατρο Αθήναιον,  Θεσσαλονίκη (3-18/5/1997).20/11/1996-20/4/1997Βολπόνε (Volpone or The fox)Ben JonsonΜ.Β. Εθνικό ΘέατροΜ.Β. σκηνή Κοτοπούλη-Rex27/2-20/4/1997Ο εραστής (The lover)Harold PinterΜ.Β. Καλλιτεχνική μη κερδοσκοπική εταιρεία «Γκραγκάντα»Νίκη Τριανταφυλλίδηθέατρο Νίκης ΤριανταφυλλίδηΔόθηκε, επίσης, το έργο του Harold Pinter, Ένα για το δρόμο (One for the road), σε μετάφραση της ΜαρλέναςΓεωργιάδου.23-27/6/1997Κάιν (Cain: a mystery)Lord Byron (George Gordon Byron)Μ.Β. Θέατρο Γένεσις (πρώην νταμάρι Νεοχωρούδας, Θεσσαλονίκη).Επαναλήψεις: Αμφιθέατρο Σίβηρης (28/6/1997, στο πλαίσιο του φεστιβάλ Κασσάνδρας Χαλκιδικής, Καλοκαιρινές Εκδηλώσεις 1997 – Θεσσαλονίκη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης).29/6/1997Περιμένοντας τον Γκοντό (En attendant Godot)Samuel BeckettΜ.Β. Μ.Β. ΦλώριναΕπαναλήψεις-περιοδείες: Καστοριά (1/7), Γιαννιτσά (3/7), Ξάνθη (8/7), Κομοτηνή (9/7), θέατρο Γένεσις, Νεοχωρούδα (12-31/7, Καλοκαιρινές Εκδηλώσεις 1997, Θεσσαλονίκη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης), Θέατρο Βράχων, Βύρωνας (27/8, στο πλαίσιο του δέκατου φεστιβάλ «Στη σκιά των βράχων», «Βραδιά τιμής στο Μίνω Βολανάκη»).18/7/1997Η σονάτα του σεληνόφωτοςΓιάννης Ρίτσος --Συμπαραγωγή Υπουργείου Πολιτισμού, Υπουργείου Ανάπτυξης, ΕΟΤ, Δήμου Αρχαίας Επιδαύρου και Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής»Μ.Β. Μικρό θέατρο Αρχαίας ΕπιδαύρουΣύνθετη παραγωγή, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Μουσικός Ιούλιος»
Παρουσιάστηκαν, επίσης, αποσπάσματα από τη Γυναίκα της Ζάκυθος του Διονυσίου Σολωμού.22/10/1997-30/4/1998Κάτω από τη σκάλα (Staircase)Charles DyerΕρρίκος Μπελιές
Διασκευή: Μ.Β. Θεατρική εταιρεία «Μύθος»Μ.Β. Μουσούρη7-8/8/1998ΗλέκτραΣοφοκλήςΜ.Β. Εταιρεία Θεάτρου «Διπλούς Έρως»Μιχαήλ Μαρμαρινός.αρχαίο θέατρο ΕπιδαύρουΗ πρεμιέρα δόθηκε στο πλαίσιο του φεστιβάλ Επιδαύρου.Επαναλήψεις-περιοδείες: Θέατρο Δάσους, Θεσσαλονίκη (20-21/8), αρχαίο θέατρο Φιλίππων (26/8), αρχαίο θέατρου Δίου (29/8, στο πλαίσιο του φεστιβάλ Ολύμπου).22/10/1998-4/4/1999Το παιχνίδι των ρόλων (Il gioco delle parti)Luigi PirandelloΘεατρική εταιρεία «Πράξη»Θέατρο της οδού Κεφαλληνίας6/11/1998-8/4/1999Η μεγάλη μαγεία (La grande magia)Eduardo de FilippoΆννα Βαρβαρέσου-Τζόγια. Διασκευή: Μ.Β. Μ.Β. Αλίκη16/10/1999-22/4/2000Πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας (Beyond reasonable doubt)Jeffrey ArcherΜ.Β. Γρηγόρη Βαλτινού-Κοραλίας ΚαράντηΓρηγόρης ΒαλτινόςΛαμπέτη20/11/1999-23/4/2000Εγώ, η ΛασκαρίναΜιμή ΝτενίσηΘεατρικές επιχειρήσεις Ακροπόλ,Μ.Β. 
Κοραής Δαμάτης*ΑκροπόλΉταν η τελευταία σκηνοθεσία του Μ. Β. 
Ο Κοραής Δαμάτης ήταν βοηθός του Μ. Β. και μετά τον αιφνίδιο θάνατό του ανέλαβε την παράσταση τις 5 μέρες που έμεναν ώς την πρεμιέρα της.21-22/7/2000Εκκλησιάζουσες (Εκκλησιάζουσαι)ΑριστοφάνηςΜ.Β. Σωτήρης Χατζάκης
+ δραματουργική επεξεργασίαΘέατρο Πολιτεία / Θέατρο Μεταξουργείο, αρχαίο Θέατρο ΕπιδαύρουΗ πρεμιέρα δόθηκε στο πλαίσιο του Ελληνικού Φεστιβάλ.Επαναλήψεις:
Λάρισα (30/8), αρχαίο Ωδείο Πατρών (4/9).16/2-26/5/2002Επιστροφή (The homecoming)Ηarold PinterΜ.Β. Θεατρική εταιρεία «Πράξη»Νίκος ΜαστοράκηςΘέατρο της οδού Κεφαλληνίας5/7/2002Ο έμπορος της Βενετίας (The merchant of Venice)William ShakespeareΜ.Β. Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο ΚέρκυραςΘανάσης Θεολόγηςθέατρο του Mon Repos «Ρένα Βλαχοπούλου».Παραγωγή αφιερωμένη στη μνήμη του Μίνου Βολανάκη.
Περιοδείες σε όλη την Ελλάδα, Ωδείο Ηρώδου του Αττικού (19/8), Θέατρο Δάσους, Θεσσαλονίκη (21-22/8)  αρχαίο θέατρο Φιλίππων (25/8),  Νταμάρι Βριλησσίων (2, 12/9), θέατρο βράχων Μελίνα Μερκούρη (4/9), Ρωμαϊκό Ωδείο Πατρών (5-6/9), θέατρο Πέτρας, Πετρούπολη (9/9), Βεάκειο (11/9), θέατρο Φοίνικα Περιστερίου (13/9) κ.ά. Οι θίασοι δεν έχουν σταματήσει από τότε να χρησιμοποιούν τις μεταφράσεις του Μίνου Βολανάκη, οπότε δεν έχει νόημα να τις απαρριθμίσουμε όλες. 

Κινηματογράφος
ΧρονολογίαΤίτλοςΣενάριοΣκηνοθεσίαΠαραγωγήΔιανομήΠαρατηρήσεις1974The maids
(Οι δούλες)Robert Enders, Christopher Miles, 

βασισμένο στη μετάφραση του έργου του Jean Genet  από τον Μ.Β. Christopher MilesRobert Enders Films, Cine-Films, Inc.Glenda Jackson (Solange), 
Susannah York (Claire), 
Vivien Merchant (Madame).1978A dream of passion
(Κραυγή γυναικών)Jules DassinJules DassinJules Dassin, Bren Film, Melina FilmΜελίνα Μερκούρη, Ellen Burstyn, 
Ανδρέας Βουτσινάς,  Δέσπω Διαμαντίδου,
Δημήτρης Παπαμιχαήλ, Γιάννης Βόγλης,
Φαίδων Γεωργίτσης, Μπέττυ Βαλάση,
Μάνος ΚατράκηςΤα αποσπάσματα από τη Μήδεια του Ευριπίδη,
στη νέα ελληνική και την αγγλική γλώσσα, στη μετάφραση του Μ.Β.

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 "Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica" τομ.15ος, σελ.21.
 Κωνσταντίνα Σταματογιαννάκη: Μίνως Βολανάκης. Το προνόμιο της παρουσίας Εκδόσεις "Αιγηΐς" ISBN: 978-960-8376-48-9
 Ροζίτα Σώκου: Ο αιώνας της Ροζίτας Βιβλίο Πρώτο (1900-1950) Εκδ. Οδός Πανός, ISBN 978-960-477-298-8. 
 Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος - Εικονικό μουσείο (παραστάσεις του Μίνου Βολανάκη)
 Εθνικό Θέατρο - αρχείο παραστάσεων που σκηνοθέτησε ο Μίνως Βολανάκης
 Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν - αρχείο παραστάσεων
 Εθνική Λυρική Σκηνή - αρχείο παραστάσεων που σκηνοθέτησε ο Μ. Βολανάκης
 "Ο Μίνως Βολανάκης επιλέγει και αποδίδει αποσπάσματα από την Παλατινή Ανθολογία" Εκδ. Οξύ, 2011 ISBN 9789604363414
 Βιογραφικό στο "Σαν σήμερα". 
 Μίνως Βολανάκης — ο ιδιοφυής δάσκαλος της σκηνής -  άρθρο στο Ημεροδρόμιο (περιέχει ανακρίβειες σχετικά με τις Γιορτές των Βράχων)
 Σοφία Τσίρλη - ΚΘΒΕ, 1961-2016, 55 χρόνια. Οι άνθρωποι πίσω από την ιστορία. Διπλωματική εργασία 
 Ελένη Βαροπούλου: Αποχαιρετώντας τον Μίνωα Βολανάκη -  Άρθρο στην εφημερίδα «Το βήμα» 24.11.2008
 Μίνως Βολανάκης: Σελίδα στο Facebook του Σωματείου Φίλων του Μίνου Βολανάκη

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Μίνως Βολανάκης στον Πανδέκτη, του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

Κατηγορία:Έλληνες σκηνοθέτες
Κατηγορία:Έλληνες θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Έλληνες μεταφραστές