Αμπελώνας Θεσπρωτίας

Ο Αμπελώνας (πρώην ΠόβλαΜιχαήλ Σταματελάτος, Φωτεινή Βάμβα - Σταματελάτου, Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας, ΤΑ ΝΕΑ, 2012, Α' τόμος, σελ. 68.) είναι ορεινό χωριό του δήμου Φιλιατών του νομού Θεσπρωτίας της περιφέρειας Ηπείρου. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, ο πληθυσμός του ανέρχεται στους 52 κατοίκους.

 Γενικά και ιστορικά στοιχεία 
Ο Αμπελώνας είναι κτισμένος στην περιοχή του Τσαμαντά (Μουργκάνα), κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα, σε υψόμετρο 480 μέτρωνΕλλάδα. Χάρτες-Λαογραφία-Οικονομία-Πολιτισμός, τόμος 21ος. Θεσπρωτία, εκδόσεις Δομή, σελ. 103.. Βρίσκεται στις νότιες πλαγιές του Τσαμαντά και απέχει 40 χλμ. ΒΑ από την Ηγουμενίτσα.

Οι κάτοικοί του ασχολούνταν παραδοσιακά με τη γεωργία και την κτηνοτροφία, ενώ αρκετοί ήταν οι μετανάστες προς τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με την οθωμανική στατιστική του 1895, ο πληθυσμός του Αμπελώνα ανερχόταν σε 194 κατοίκους, κατανεμημένους σε 37 φορολογικούς χανέδεςΜιχάλης Κοκολάκης, Η τουρκική στατιστική της Ηπείρου στο Σαλναμέ του 1895, στο Τετράδια Εργασίας, τεύχος 18, Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών, Αθήνα 2008, σελ. 271.. Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους εντάχθηκε στο ελληνικό κράτος ως οικισμός της επαρχίας Φιλιατών. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, σκοτώθηκαν δώδεκαΈκθεσις των γενομένων ζημιών εν γένει Ηπείρου από της κηρύξεως του Ελληνο-ιταλικού πολέμου (28-10-40) μέχρι της τελικής απελευθερώσεώς της, Οκτώβριος 1944, Βιβλιοθήκη Ηπειρωτικής Εταιρείας Αθηνών, Αθήνα 1987, σελ. 158 - 159. ή δεκατρείςΑθανάσιος Γκότοβος, Τσαμουριά. Ταυτότητες στην κατοχική Θεσπρωτία και ο ρόλος της μουσουλμανικής μειονότητας, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα 2016, σελ. 112. κάτοικοι του οικισμού.

Από το 1999 έως το 2010 σύμφωνα με την τότε διοικητική διαίρεση της Ελλάδας αποτελούσε έδρα κοινότητας του δήμο Φιλιατών. Από την 1η Ιανουαρίου 2011 αποτελεί έδρα της ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας Φιλιατών, του ομώνυμου δήμου. Μέχρι το 1961 ονομαζόταν Πόβλα. Εκκλησιαστικά υπάγεται στη Μητρόπολη Παραμυθίας, Φιλιατών, Γηρομερίου και Πάργας. Η κεντρική εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο, ενώ υπάρχουν ακόμη οι εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Παρασκευής.

Στον Αμπελώνα γεννήθηκαν ο τοπικός ευεργέτης Σπύρος Σταύρου Τσίγκος (1896/97-1982) - ο οποίος διέθεσε σημαντικά χρηματικά ποσά σε έργα υποδομής και καλλωπισμού του χωριούΒασίλη Κραψίτη, Σύγχρονοι Ηπειρώτες Ευεργέτες (1913-1986), Πνευματικός Σύλλογος ¨Οι Φίλοι του Σουλίου¨, Αθήνα 1987, σελ. 145 - 147.Γιώργου Δ. Κούνδουρου, Οι καλαντζήδες της Μουργκάνας, Ηπειρωτική Εταιρεία Αθηνών, Αθήνα 1990, σελ. 328. - και ο συγγραφέας Σωτήρης Δημητρίου (1955). Επίσης, από τον οικισμό κατάγεται η συγγραφέας Σταυρούλα Δημητρίου.

 Απογραφές πληθυσμού 
Απογραφή18951913192819401951196119711981199120012011Πληθυσμός19441426338129331217416216222252

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica, τόμος 8ος, σελ. 33.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Θεσπρωτίας
Κατηγορία:Δήμος Φιλιατών