Παραπόταμος Θεσπρωτίας

Ο Παραπόταμος (πρώην Βάρφανη) είναι πεδινό χωριό του δήμου Ηγουμενίτσας, στον νομό Θεσπρωτίας. Βρίσκεται 10 χλμ. ΒΑ της Ηγουμενίτσας σε υψόμετρο 100 μέτρων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2011, ο πληθυσμός του ανέρχεται στους 754 κατοίκους.

 Γενικά στοιχεία 
Σύμφωνα με την τελευταία διοικητική διαίρεση (Σχέδιο Καλλικράτης) καταργήθηκε από ομώνυμος δήμος που είχε αναδειχθεί (Παραποτάμου τέως Δήμος), αποτελώντας πλέον έδρα τοπικής κοινότητας της ομώνυμης δημοτικής ενότητας, του δήμου Ηγουμενίτσας. Εκκλησιαστικά υπάγεται στη Μητρόπολη Παραμυθίας, Φιλιατών, Γηρομερίου και Πάργας και η κεντρική εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Άγιο Μηνά.

 Ιστορικά στοιχεία 
Κατά την ύστερη περίοδο της Τουρκοκρατίας, ο Παραπόταμος επρόκειτο για ένα κατεξοχήν μουσουλμανικό χωριό, το οποίο διοικητικά υπαγόταν στον καζά Μαργαριτίου. Σύμφωνα με οθωμανική στατιστική, το 1895 είχε 726 κατοίκους (381 άνδρες και 345 γυναίκες), κατανεμημένους σε 141 φορολογικούς χανέδες.

Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, προσαρτήθηκε, όπως και η υπόλοιπη Θεσπρωτία, στο ελληνικό κράτος. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, εγκαταστάθηκαν προσωρινά στον Παραπόταμο περίπου 100 Έλληνες πρόσφυγεςΛάμπρος Μπαλτσιώτης, Οι μουσουλμάνοι Τσάμηδες από την είσοδό τους στο ελληνικό κράτος μέχρι την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου (1913-1940). Η ιστορία μιας κοινότητας από το millet στο έθνος, Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών-Διδακτορική Διατριβή, Αθήνα 2009, σελ. 252-253.. Το 1925, ο μουσουλμάνος πρόεδρος της κοινότητας, Χουσεΐν Ρουστάν, δολοφονήθηκε από κύκλους προσκείμενους στην αλβανική κυβέρνηση, καθώς είχε ταχθεί ανοικτά υπέρ της μετανάστευσης των Τσάμηδων της Θεσπρωτίας στην Τουρκία, στο πλαίσιο της ελληνοτουρκικής συμφωνίας περί ανταλλαγής πληθυσμώνΛένα Διβάνη, Ελλάδα και μειονότητες. Το σύστημα διεθνούς προστασίας της Κοινωνίας των Εθνών, εκδόσεις Νεφέλη, β΄ έκδοση, Αθήνα 1995, σελ. 231.. Εν τέλει, κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, ορισμένοι κάτοικοι του Παραποτάμου μετανάστευσαν - μόνιμα ή προσωρινά - τόσο στην Τουρκία όσο και την ΑλβανίαΜπαλτσιώτης, 2009, σελ. 366..

Τρία χρόνια αργότερα, στον οικισμό λειτουργούσε ανεπίσημο μουσουλμανικό σχολείο, όπου διδάσκονταν θρησκευτικά, αραβικά και λίγα αλβανικάΕλευθερία Μαντά, Οι Μουσουλμάνοι Τσάμηδες της Ηπείρου (1923 - 2000), Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου, Θεσσαλονίκη 2004, σελ. 54-55.. Αργότερα, μετά από διακρατικές συμφωνίες μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας, ο Παραπόταμος συμπεριλήφθηκε στις περιοχές της Θεσπρωτίας όπου διδασκόταν επίσημα η αλβανική γλώσσα, καθώς και τα θρησκευτικά σε μουσουλμανική κατεύθυνσηΜπαλτσιώτης, 2009, σελ. 354, 357.. Σύμφωνα με την απογραφή του 1940, στον Παραπόταμο κατοικούσαν 802 άτομα, εκ των οποίων τα 762 ήταν ΤσάμηδεςΑθανάσιος Γκότοβος, Τσαμουριά. Ταυτότητες στην κατοχική Θεσπρωτία και ο ρόλος της μουσουλμανικής μειονότητας, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα 2016, σελ. 92.. Επίσης, στο χωριό ζούσαν και Αρβανιτόβλαχοι κτηνοτρόφοι. Εκείνη την περίοδο, ο Παραπόταμος διέθετε σημαντική κτηνοτροφίαΜπαλτσιώτης, 2009, σελ. 26., δενδροκαλλιέργειες και μικρή παραγωγή εσπεριδοειδώνΜπαλτσιώτης, 2009, σελ. 23-24..

Στη διάρκεια της Κατοχής, κάτοικοι του οικισμού προερχόμενοι από τη κοινότητα των Τσάμηδων συμμετείχαν σε δοσιλογικές οργανώσειςΜαντά, 2004, σελ. 148-149.. Την ίδια περίοδο, υπολογίζεται πως άλλοι τέσσερις κάτοικοι του Παραποτάμου σκοτώθηκαν εξαιτίας της δράσης των κατοχικών στρατευμάτων και των συνεργατών τουςΓκότοβος, 2016, σελ. 111.. Μεταπολεμικά, έπειτα από την αποχώρηση των Τσάμηδων, εγκαταστάθηκαν στον οικισμό οικογένειες προερχόμενες από την ευρύτερη περιοχή του Σουλίου, καθώς και οικογένειες πρώην νομαδοκτηνοτρόφων (έτεροι ΑρβανιτόβλαχοιΑστέριος Ι. Κουκούδης, Μελέτες για τους Βλάχους, τόμος Β΄. Οι Μητροπόλεις και η Διασπορά των Βλάχων, εκδόσεις Ζήτρος, Θεσσαλονίκη 2000, σελ. 294. αλλά και Σαρακατσάνοι). Ο πληθυσμός του Παραπόταμου κατά το 1971 ήταν 663 κάτοικοι, ενώ το 2001 αριθμούσε 1004 κατοίκους.

 Απογραφές πληθυσμού 
Ο ακόλουθος πίνακας περιλαμβάνει τη δημογραφική εξέλιξη του οικισμού:
Απογραφή192819401951196119711981199120012011Πληθυσμός841Μιχαήλ Σταματελάτος, Φωτεινή Βάμβα-Σταματελάτου, Επίτομο Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδος, Ερμής, Αθήνα 2001, σελ. 592.8026578326836637391004754

Παραπομπές

 Πηγές 
 "Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Laousse Britannica" τομ. 48ος, σελ. 167.

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Θεσπρωτίας