Μαύρος κύκνος (ταινία, 2010)

Ο Μαύρος κύκνος (αγγλ.: Black Swan) είναι αμερικανικό ψυχολογικό θρίλερ παραγωγής 2010 σε σκηνοθεσία Ντάρεν Αρονόφσκι και σε σενάριο των Μαρκ Χέιμαν, Αντρές Χέινζ και Τζον ΜακΛάφλιν. Πρωταγωνιστούν οι Νάταλι Πόρτμαν, Μίλα Κούνις και Βενσάν Κασέλ. Η πλοκή αφορά την παραγωγή της Λίμνης των Κύκνων. Το μπαλέτο απαιτεί μια μπαλαρίνα να παίξει και τον Λευκό Κύκνο και τον Μαύρο. Μία χορεύτρια, η Νίνα είναι τέλεια για το ρόλο του Λευκού Κύκνου ενώ η Λίλι ταιριάζει απόλυτα στον Μαύρο Κύκνο. Όταν οι δυο θα παλέψουν για το ρόλο, η Νίνα θα ανακαλύψει τη σκοτεινή πλευρά του εαυτού της. 

Το πρότζεκτ πρωτοξεκίνησε το 2000 όταν ο Αρονόφσκι το συζήτησε με την Πόρτμαν και μετά από σύντομη παραμονή στην Universal η παραγωγή ξεκίνησε το 2009 στη Νέα Υόρκη από τη Fox Searchlight. Ο Αρονόφσκι θεωρεί το Μαύρο Κύκνο σαν άτυπη συνέχεια της προηγούμενης ταινίας του Ο Παλαιστής (The Wrestler, 2008) καθώς και τα δύο φιλμ αποτελούνται από απαιτητικές ερμηνείες σε διαφορετικά είδη τέχνης. 

Στην Αμερική η ταινία έκανε πρεμιέρα σε περιορισμένο αριθμό αιθουσών στις 3 Δεκεμβρίου 2010 ενώ στην Ελλάδα κυκλοφόρησε στις 27 Ιανουαρίου 2011. Απέσπασε εξαιρετικά σχόλια από τους κριτικούς και έγινε μεγάλη εισπρακτική επιτυχία αποφέροντας 329,3 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως. Έλαβε πέντε υποψηφιότητες για Όσκαρ μεταξύ των οποίων Καλύτερης Ταινίας και Σκηνοθεσίας, κερδίζοντας εκείνο στην κατηγορία Α' Γυναικείου Ρόλου για την ερμηνεία της Νάταλι Πόρτμαν. Η Πόρτμαν βραβεύτηκε επίσης με Χρυσή Σφαίρα, BAFTA και Screen Actors Guild Award Α' Γυναικείου Ρόλου.

 Πλοκή 
Ένας θίασος μπαλέτου στη Νέα Υόρκη ετοιμάζει την παραγωγή της Λίμνης των Κύκνων και πρόκειται να επιλέξει μια πρωτοεμφανιζόμενη χορεύτρια για το ρόλο του Λευκού και Μαύρου Κύκνου. Η Νίνα Σάιερς διεκδικεί το ρόλο ανάμεσα σε πολλές άλλες χορεύτριες συμπεριλαμβανομένης και της νεοφερμένης Λίλι. Η Νίνα ζει μαζί με την καταπιεστική μητέρα της Έρικα, μια χορεύτρια που απέτυχε στην καριέρα της, η οποία ελέγχει τη ζωή της κόρης της.

Ο σκηνοθέτης, Τομά Λιρόι, διστάζει να δώσει το ρόλο στη Νίνα. Ισχυρίζεται ότι είναι ο τέλειος Λευκός Κύκνος αλλά δεν έχει το πάθος του σκοτεινού και αισθησιακού Μαύρου Κύκνου. Πάνω σε μια διαμάχη τους για το ρόλο ο Λιρόι τη φιλάει και αυτή του δαγκώνει τα χείλη, προκαλώντας του έκπληξη. Την επόμενη μέρα της δίνει το ρόλο. Την καλεί στο γραφείο του την ίδια μέρα να συζητήσουν τις απόψεις της για τη σεξουαλικότητα. Την παροτρύνει να "πάει σπίτι και να αγγίξει τον εαυτό της".

Η Νίνα αρχίζει να βγάζει ένα παράξενο εξάνθημα στον ώμο της και να υποφέρει από παράξενες παραισθήσεις. Αρχίζει να αισθάνεται ότι η Λίλι, η αντικαταστάτριά της, είναι αποφασισμένη να της πάρει το ρόλο. Ο Λιρόι, εν τω μεταξύ, μπερδεύεται όλο και περισσότερο με τις αναστολές της Νίνα πάνω στη σκηνή και την άρνησή της να ενδώσει στις σεξουαλικές του ορμές. Μια νύχτα, η Λίλι εμφανίζεται στο σπίτι της Νίνα και προσφέρεται να τη βγάλει έξω για φαγητό. Η Νίνα δέχεται και η Λίλι της προσφέρει χάπι έκσταση, το οποίο η Νίνα διστακτικά παίρνει. Αργότερα, επιστρέφουν στο διαμέρισμα της Νίνα και κάνουν έρωτα.

Η Νίνα ξυπνά αργά το επόμενο πρωί και τρέχει για την πρόβα όπου βρίσκει τη Λίλι να χορεύει στη θέση της. Εξοργισμένη, η Νίνα ρωτά τη Λίλι γιατί δεν την ξύπνησε αλλά η Λίλι της λέει ότι πέρασε τη νύχτα με έναν άνδρα που γνώρισε στο κλαμπ και κοροϊδεύει τη Νίνα που είχε ερωτικό όνειρο για αυτήν. Τη νύχτα πριν την πρεμιέρα η Νίνα κάνει πρόβες και συνεχίζει να υποφέρει από παραισθήσεις.

Την επόμενη μέρα, η Νίνα φτάνει στο θέατρο και αρχίζει να προετοιμάζεται. Ενώ χορεύει πέφτει. Η Νίνα τελειώνει το πρώτο μέρος της παράστασης ως Λευκός Κύκνος και επιστρέφει στο καμαρίνι της όπου βρίσκει τη Λίλι ντυμένη ως Μαύρος Κύκνος. Η Νίνα τη σπρώχνει σε έναν καθρέφτη και τη μαχαιρώνει με ένα κομμάτι γυαλί σκοτώνοντάς την. Η Νίνα χορεύει το μέρος του Μαύρου Κύκνου με πάθος και πολύ αισθησιακά και στο τέλος λαμβάνει ένα θερμό χειροκρότημα. Στο καμαρίνι της λίγο αργότερα θα δεχθεί την επίσκεψη της Λίλι για να της δώσει συγχαρητήρια. Το γεγονός ότι τη σκότωσε ήταν παραίσθηση αλλά ο καθρέφτης παρέμεινε σπασμένος και η Νίνα συνειδητοποιεί ότι μαχαίρωσε τον εαυτό της και όχι τη Λίλι. Παρά τον τραυματισμό της, χορεύει άψογα και στο τρίτο μέρος, πετυχαίνοντας το στόχο της να είναι τέλεια.

 Ηθοποιοί και Χαρακτήρες 
 Νάταλι Πόρτμαν στο ρόλο της Νίνα Σάιερς
 Βενσάν Κασέλ στο ρόλο του Τομά Λιρόι
 Μίλα Κούνις στο ρόλο της Λίλι
 Μπάρμπαρα Χέρσεϊ στο ρόλο της Έρικα Σάιερς
 Γουϊνόνα Ράιντερ στο ρόλο της Μπεθ ΜακΙντάιρ
 Μπέντζαμιν Μιλιπάιντ στο ρόλο του Ντέιβιντ
 Ξένια Σόλο στο ρόλο της Βερόνικα
 Τζάνετ Μοντγκόμερι στο ρόλο της Μάντελιν
 Σεμπάστιαν Σταν στο ρόλο του Άντριου

 Παραγωγή 
 Πρώτα στάδια 
Ο Ντάρεν Αρονόφσκι έδειξε ενδιαφέρον για το μπαλέτο όταν η αδερφή του σπούδασε χορό. Η βασική ιδέα για την ταινία του ήρθε όταν προσέλαβε σεναριογράφους να δουλέψουν πάνω σε ένα σενάριό του με τίτλο The Understudy, το οποίο αφορούσε ηθοποιούς του οφ-Μπρόντγουεϊ που διώκονται από τους αντικαταστάτες τους. Ο Αρονόφσκι δήλωσε ότι το σενάριο είχε στοιχεία από τις ταινίες Όλα για την Εύα, Ο Ένοικος του Πολάνσκι και τη νουβέλα του Ντοστογιέφσκι Ο Σωσίας. Ο σκηνοθέτης επίσης παρακολούθησε πολλές παραστάσεις της Λίμνης των Κύκνων και συνέδεσε το Λευκό με το Μαύρο Κύκνο στο σενάριο του. Ο Αρονόφσκι χαρακτήρισε το Μαύρο Κύκνο σαν άτυπη συνέχεια της προηγούμενης ταινίας του Ο Παλαιστής και θυμήθηκε ένα από τα πρώτα του πρότζεκτ που αφορούσε μια ερωτική σχέση μεταξύ ενός παλαιστή και μιας μπαλαρίνας. Αλλά τελικά χώρισε την πάλη από τον μπαλέτο καθώς και τα δύο μαζί ήταν πολλά για μία ταινία.

 Κάστινγκ 
Η Μέριλ Στριπ προτάθηκε για το ρόλο της Έρικα. Η Μπλέικ Λάιβλι έκανε δοκιμαστικό για το ρόλο της Λίλι ενώ φήμες ήθελαν τις Ρέιτσελ Βάις και Τζένιφερ Κόνελι για τους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Ο Αρονόφκσι πρώτα συζήτησε με την Νάταλι Πόρτμαν την πιθανότητα μιας ταινίας με θέμα το μπαλέτο το 2000 και η ίδια έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον να υποδυθεί μια χορεύτρια μπαλέτου. Για το ρόλο της Λίλι, η Πόρτμαν πρότεινε τη Μίλα Κούνις. Η Κούνις πήρε το ρόλο χωρίς να περάσει από οντισιόν. Οι Πόρτμαν και Κούνις έκαναν 6 μήνες προπόνηση πριν αρχίσουν τα γυρίσματα ώστε να αποκτήσουν τον κατάλληλο σωματότυπο παρόμοιο με αυτόν που έχουν οι επαγγελματίες χορευτές. 

 Box office 
Με προϋπολογισμό 13.000.000 δολάρια, η ταινία Μαύρος Κύκνος έκανε άνοιγμα τριημέρου στην 7η θέση με 8,3 εκατομμύρια δολάρια. Οι συνολικές εισπράξεις στο αμερικανικό box office έφτασαν τα 106,9 εκατομμύρια δολάρια ενώ στον υπόλοιπο κόσμο συγκέντρωσε 222,4 εκατομμύρια δολάρια. Παγκοσμίως απέφερε 329,3 εκατομμύρια δολάρια. Στην Ελλάδα η ταινία έκοψε 210.983 εισιτήρια.

 Βραβεία & Υποψηφιότητες 
ΟργάνωσηΚατηγορίαΥποψήφιοςΑποτέλεσμαΌσκαρΚαλύτερη Ταινία   Σκηνοθεσία  Ντάρεν Αρονόφσκι    Α' Γυναικείου Ρόλου  Νάταλι Πόρτμαν   Φωτογραφία  Μάθιου Λιμπατίκ   Μοντάζ  Άντριου Γουέισμπλαμ  Χρυσές Σφαίρες Καλύτερη Ταινία - Δράμα     Σκηνοθεσία  Ντάρεν Αρονόφσκι    Α' Γυναικείου Ρόλου - Δράμα  Νάταλι Πόρτμαν   Β' Γυναικείου Ρόλου Μίλα Κούνις Screen Actors Guild Awards  Καλύτερη Γυναικεία Ερμηνεία σε Πρωταγωνιστικό Ρόλο  Νάταλι Πόρτμαν   Καλύτερη Γυναικεία Ερμηνεία σε Δευτεραγωνιστικό Ρόλο  Μίλα Κούνις   Καλύτερη Ερμηνεία από Καστ   BAFTA  Καλύτερη Ταινία    Σκηνοθεσία  Ντάρεν Αρονόφσκι   Πρωτότυπο Σενάριο  Μαρκ Χέιμαν, Αντρές Χέινζ & Τζον ΜακΛάφλιν   Α' Γυναικείου Ρόλου   Νάταλι Πόρτμαν   Β' Γυναικείου Ρόλου Μπάρμπαρα Χέρσεϊ   Φωτογραφία  Μάθιου Λιμπατίκ    Σχεδιασμός Κοστουμιών  Έιμι Γουέστκοτ   Μοντάζ  Άντριου Γουέισμπλαμ   Μακιγιάζ & Κομμώσεις  Τζούντι Τσιν & Τζόρντι Σέφερ   Σχεδιασμός Παραγωγής  Τερίζ ΝτεΠρεζ & Τόρα Πίτερσον    Ήχος  Κέν Ίσι, Κρεγκ Χένιγκαν & Ντόμινικ Ταβέλα   Οπτικά Εφέ  Νταν Σρέκερ  Βραβεία Critics' Choice  Καλύτερη Ταινία    Σκηνοθεσία  Ντάρεν Αρονόφσκι   Πρωτότυπο Σενάριο  Μαρκ Χέιμαν, Αντρές Χέινζ & Τζον ΜακΛάφλιν   Α' Γυναικείου Ρόλου   Νάταλι Πόρτμαν   Β' Γυναικείου Ρόλου Μίλα Κούνις   Φωτογραφία  Μάθιου Λιμπατίκ    Σχεδιασμός Κοστουμιών  Έιμι Γουέστκοτ   Μοντάζ  Άντριου Γουέισμπλαμ   Μακιγιάζ & Κομμώσεις  Τζούντι Τσιν & Τζόρντι Σέφερ   Σχεδιασμός Παραγωγής  Τερίζ ΝτεΠρεζ & Τόρα Πίτερσον    Ήχος  Κέν Ίσι, Κρεγκ Χένιγκαν & Ντόμινικ Ταβέλα   Μουσικής  Κλιντ Μάσελ  

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Επίσημη ιστοσελίδα 
 Μαύρος Κύκνος στο IMDb

Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες της δεκαετίας 2010
Κατηγορία:Ταινίες του 2010
Κατηγορία:Αμερικανικές ψυχολογικές θρίλερ ταινίες
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες ψυχολογικού τρόμου
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Dune Entertainment
Κατηγορία:Αμερικανικές θρίλερ ταινίες τρόμου
Κατηγορία:Δραματικές ταινίες τρόμου
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στη Νέα Υόρκη
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στη Νέα Υόρκη
Κατηγορία:Ταινίες σχετικά με σχέσεις μητέρας–κόρης
Κατηγορία:Ταινίες με ηθοποιό που κέρδισε Όσκαρ Α΄ Γυναικείου Ρόλου
Κατηγορία:Ταινίες με ηθοποιό που κέρδισε BAFTA Α' Γυναικείου Ρόλου
Κατηγορία:Ταινίες με ηθοποιό που κέρδισε Χρυσή Σφαίρα Α΄ Γυναικείου Ρόλου (Δράμα)