Ανέζα Άρτας

Η Ανέζα είναι ένα χωριό του Δήμου Αρταίων, στην πεδιάδα της Άρτας, με έκταση 28,242 τ.χλμ. και απέχει από την πόλη της Άρτας περίπου 12 χιλιόμετρα. Σύμφωνα με το Σχέδιο Καποδίστρια, η Ανέζα αποτέλεσε δημοτικό διαμέρισμα και έδρα του Δήμου Αμβρακικού. Ο νόμος, ίσχυσε μέχρι το τέλος του 2010, οπότε και αντικαταστάθηκε από τη νέα διοικητική διαίρεση που προβλέπει το Σχέδιο Καλλικράτης, με αποτέλεσμα η Ανέζα να ενταχθεί στο Δήμο Αρταίων. Διοικητικά υπάγονται στην Ανέζα και δύο συνοικισμοί, το Απόμερο και ο Μύτικας.

 Ιστορία 
Η σημερινή Ανέζα προέρχεται από τη συνένωση δύο χωριών, της Γενίτσαρης (Ψαράδες) και της Ανέζας. Δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για την ίδρυσή της, αφού οι πρώτες γραπτές μαρτυρίες αρχίζουν το 1696 από τις οποίες  προκύπτει ότι η Ανέζα υπήρξε μεγάλο χωριό, με ηγετική δράση στην περιοχή. Η πρώτη πηγή που μας γνωστοποιεί την ύπαρξη του χωριού, είναι τα αρχεία της Βενετίας, στα οποία μας γίνεται γνωστό ότι το έτος 1696, η Ανέζα μαζί με το Μύτικα, τη Γενίτσαρη και το Μαρατιού πλήρωναν 43 ρεάλια το χρόνο (ρεάλι=ισπανικό χρυσό νόμισμα) με αντάλλαγμα, την προστασία από τις ληστρικές επιδρομές των πειρατών.Η Άρτα στ' αρχεία της Βενετίας, περιοδικό “Σκουφάς” της Άρτας, τεύχη του 1955-56.

Με βάση την εργασία του Κων.Διαμαντή με τίτλο «Η Άρτα και τα περίχωρα αυτής κατά τους χρόνους της επανάστασης», η Ανέζα ήταν ένας  οικισμός με 45 οικογένειες την περίοδο που ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση του 1821 ενώ στην Γενίτσαρη κατοικούσαν περίπου 20 οικογένειες.Η Αρτα και τα περίχωρα αυτής κατά τους χρόνους της Επανάστασης, Περιοδικό Σκουφάς/ Ετος 5ον/ 1960 – Τοµος Β΄ σελ.266

Μια άλλη σημαντική πληροφορία που έχουμε προέρχεται από το «Δοκίμιον Ιστορικόν περί Άρτης & Πρεβέζης»”(εκδ.1884), του Σεραφείμ Ξενόπουλου, Μητροπολίτη Άρτας. Σύμφωνα με αυτήν την πηγή, η Ανέζα, η Γαβριά , το Καλογερικό, το Απόμερο, ο Μύτικας και η Γενίτσαρη αριθμούσαν συνολικά 180 περίπου οικογένειες. Επίσης, οι κάτοικοι του χωριού εκκλησιάζονταν στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου Ανέζας. Μπροστά από τον ναό λειτουργούσε αλληλοδιδακτικό σχολείο, στο οποίο δίδασκε ένας δάσκαλος και φοιτούσαν περίπου 180 μαθητές από την Ανέζα, τη Γαβριά και τα γειτονικά χωριά.Δοκίμιον Ιστορικόν περί Άρτης και Πρεβέζης(εκδ.1884).

Εξίσου αξιόλογη πηγή είναι η Οθωμανική απογραφή του 1895.Η τουρκική στατιστική της Ηπείρου στο σαλναμέ του 1895,Μ.Κοκολάκης Σύμφωνα με τον σχετικό οθωμανικό νόμο, η πρωτογενής διαίρεση της αυτοκρατορίας ήταν το Βιλαέτι. Κάθε βιλαέτι χωριζόταν σε Σαντζάκια και αυτά σε Καζάδες. Σύμφωνα με αυτήν την απογραφή, το χωριό ανήκε στον Καζά Λούρου, ο οποίος βρισκόταν στο σαντζάκι Πρεβέζης, το οποίο με τη σειρά του ανήκε στο βιλαέτι Ιωαννίνων. Με βάση λοιπόν αυτά τα στοιχεία, στην Ανέζα κατοικούσαν 26 οικογένειες (χανέδες) με συνολικό πληθυσμό 152 άτομα (66 άνδρες, 86 γυναίκες) ενώ στη Γενίτσαρη κατοικούσαν 32 οικογένειες με συνολικό πληθυσμό 200 άτομα (95 άνδρες, 105 γυναίκες).

 Τουρκοκρατία και Απελευθέρωση 
Μεγάλη ήταν η βοήθεια που πρόσφεραν οι Ανεζιώτες τόσο στον Αγώνα του 1821 όσο και πολύ αργότερα, στην Κατοχή, σε ανθρώπινο δυναμικό και υλική βοήθεια. Σύμφωνα με πληροφορίες, δύο κάτοικοι της Ανέζας, ο Χρίστος Νικολάου και ο Γεώργιος Νικολάου, οι οποίοι γεννήθηκαν στην Ανέζα, ο ένας το 1808 και ο άλλος το 1809, πολέμησαν κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821.Η Άρτα εις την επανάστασιν του 1821 : θυσίαι και αγωνισταί / Δημητρίου Φωτ. Καρατζένη,Αθήνα 1978. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας η Ανέζα ήταν τσιφλίκι ενός μπέη και πριν ακόμη απελευθερωθεί το χωριό, πουλήθηκε από τον μπέη στον Αρτινό Κωνσταντίνο Καραπάνο. Κατά τη διάρκεια του Ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897, η Ανέζα απελευθερώθηκε προσωρινά μαζί με τα γειτονικά χωριά, δίχως καμία αντίσταση από πλευράς των Τούρκων.ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, ΤΟΜΟΣ ΙΔ, ΝΕΩΤΕΡΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΑΠΟ 1861 ΕΩΣ 1913, ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ, ISBN 960-213-110-1. Τελικά, με τη μεσολάβηση των ευρωπαϊκών δυνάμεων και της Ρωσίας, στις 20 Σεπτεμβρίου υπογράφηκε ειρήνη. Η Ελλάδα αναγκάστηκε να πληρώσει ένα μεγάλο ποσό ως πολεμικές αποζημιώσεις, καθώς και να δώσει ένα μικρό κομμάτι της Θεσσαλίας στην Τουρκία. Η Ανέζα τελικά  απελευθερώθηκε το 1912 μαζί με τον υπόλοιπο κάμπο, που βρισκόταν υπό Τουρκική κατοχή. Η Ανέζα υπήρξε έδρα κοινότητας από το 1919 και περιελάμβανε τους συνοικισμούς Απόμερο, Μύτικα αλλά και τη Γαβριά, η οποία αποσπάστηκε το 1920 και ενώθηκε με τους Κωστακιούς. Την ίδια εποχή ενώθηκε με την Ανέζα και το Ψαθοτόπι, που υπαγόταν ως τότε στην κοινότητα Αγίας Παρασκευής.Ο οικισμός Γαβριά αποσπάται από την κοινότητα Ανέζης και προσαρτάται στην κοινότητα Κωστακιών ενώ ο οικισμός Αλήμπεη προσαρτάται στην κοινότητα Ανέζης, ΦΕΚ 1Α - 02/01/1921. Το 1910, η Μητρόπολη Νικοπόλεως και Πρεβέζης δημοσιοποιεί τα στοιχεία της απογραφής που πραγματοποίησε το ίδιο έτος σε όλη την εκκλησιαστική περιφέρεια και μας πληροφορεί ότι η Ανέζα υπαγόταν στο τμήμα Λούρου και στο χωριό κατοικούσαν 236 άτομα ενώ στη Γενίτσαρη κατοικούσαν 370 άτομα.Το ύστερο Γιαννιώτικο Πασαλίκι : χώρος, διοίκηση και πληθυσμός στην τουρκοκρατούμενη Ηπειρο (1820-1913), Μιχάλης Κοκολάκης,σελ.492 

 Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος 
Κατα τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, χιλιάδες Έλληνες στρατιώτες πολέμησαν και έχασαν τη ζωή τους. Ανάμεσα σε αυτούς, υπήρξαν και αρκετοί κάτοικοι της Ανέζας, τα ονόματα των οποίων βρίσκονται στο μνημείο που έχει ανεγερθεί στο χωριό.Αγώνες και νεκροί 1940-1945, Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού. Το 1943 και συγκεκριμένα μετά την σφαγή του Κομμένου που έγινε από τους Γερμανούς στις 16 Αυγούστου, οι κάτοικοι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους. Εκατό περίπου οικογένειες πήγαν και κρύφτηκαν στα νησάκια που βρίσκονται στη λιμνοθάλασσα Τσουκαλιό. Περίπου την ίδια περίοδο, οι Γερμανοί περικύκλωσαν την Ανέζα και ερεύνησαν τις οικίες και έκαψαν δυο σπίτια στα οποία βρέθηκαν πολεμοφόδια.
Το 1944, σύμφωνα με αναφορά της 8ης Μεραρχίας προς το γενικό στρατηγείο του ΕΛΑΣ, η Ανέζα λεηλατήθηκε από αντάρτες του ΕΔΕΣ.

 Τοποθεσία και πρόσβαση 
Η Ανέζα βρίσκεται κοντά στον Αμβρακικό κόλπο και γειτνιάζει με άλλα χωριά όπως η Ράχη, το Ψαθοτόπι, η Γαβριά, το Καλογερικό και το Πολύδροσο. Συνδέεται οδικώς με την Άρτα μέσω της Επαρχιακής οδού Άρτας–Κορωνησίας. Το χωριό εξυπηρετεί η γραμμή Πέτα-Ανέζα αλλά και η γραμμή Άρτα-Μύτικας, του Αστικού ΚΤΕΛ Άρτας.Δρομολόγια Αστικού ΚΤΕΛ

 Δημογραφικά στοιχεία 
Σήμερα ο πληθυσμός ανέρχεται στους 946 κατοίκους σύμφωνα με την Απογραφή του 2021, μειωμένος από τους 1.109 μόνιμους κατοίκους του 2011 (απογραφή του 2011) . Εμφανίζει δηλαδή επιπλέον μείωση σε σχέση με την απογραφή του 2001 και του 1991, όταν ο πληθυσμός ανερχόταν αντίστοιχα στους 1.211 και 1.238 κατοίκους.Απογραφή πληθυσμού της 18ης Μαρτίου 2001,Ελληνική Στατιστική Αρχή(ΕΛ.ΣΤΑΤ.). 

Οι πληθυσμιακές διακυμάνσεις, αποτυπώνονται στον παρακάτω πίνακα.

 Παραγωγή και απασχόληση 
Οι κάτοικοι έχουν ως κύρια απασχόληση την αλιεία, την πτηνοτροφία και τη γεωργία. Οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις καλύπτουν μια περιοχή 12.500 τ.μ. και αντιστοιχούν στο 7,8% επί του συνόλου των καλλιεργήσιμων εκτάσεων του πρώην Δήμου Αμβρακικού.

 Εκδηλώσεις 
Η Γιορτή της Σαρδέλας διοργανώνεται τα τελευταία 30 χρόνια κάθε 8 Αυγούστου από τους ψαράδες της περιοχής. Πρόκειται για έναν γιορτινό θεσμό που πραγματοποιείται στον χώρο του γηπέδου Ανέζας και έχει σκοπό να τιμήσει τη σαρδέλα και ταυτόχρονα οι ντόπιοι ψαράδες και φορείς θέλουν να επισημάνουν τη μεγάλη σημασία που έχει ο Αμβρακικός κόλπος για την περιοχή και να προτρέψουν τους κατοίκους να τον προστατέψουν. Στη Γιορτή της Σαρδέλας προσφέρονται δωρεάν ψητή σαρδέλα και λευκό κρασί, ενώ τους παρευρισκομένους ψυχαγωγεί παραδοσιακή ορχήστρα. Τα τελευταία χρόνια ο θεσμός είχε διακοπεί.

 Αθλητισμός 
Η ποδοσφαιρική ομάδα του χωριού είναι ο ΠΑΣ Ανέζα.Ομάδες Ε.Π.Σ Άρτας. 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Δήμος Αρταίων
 Περιφερειακή Ενότητα Άρτας
 Ιστοσελίδα της Ανέζας

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Άρτας
Κατηγορία:Δήμος Αρταίων