Γεώργιος Παχυμέρης

Ο Γεώργιος Παχυμέρης (Νίκαια Μικράς Ασίας 1242 – Κωνσταντινούπολη, περ. 1310) ήταν λόγιος, θεολόγος, κληρικός, φιλόσοφος, ιστορικός και μαθηματικός με πλούσια εκκλησιαστική και πολιτική δράση και εκτεταμένο συγγραφικό έργο. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Παλαιολόγειας Αναγέννησης στον τομέα των γραμμάτων και των επιστημών.

 Βίος 

Για τη ζωή του Παχυμέρη κύρια πηγή μας είναι ο έμμετρος επιτάφιος (100 στίχοι) του μαθητή του Μανουήλ Φιλή. Γεννήθηκε στη Νίκαια της Βιθυνίας, στη Μικρά Ασία. Οι γονείς του ήταν πρόσφυγες από την Κωνσταντινούπολη μετά την άλωση της Πόλης από τους Λατίνους Σταυροφόρους. Μετά την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Ρωμαίους 1261 εγκαταστάθηκε εκεί και συνέχισε τις σπουδές του κοντά στον Γεώργιο Ακροπολίτη. Έλαβε από την Εκκλησία τον βαθμό του Διακόνου, το αξίωμα του Ιερομνήμονος και του Πρωτεκδίκου, ενώ από τον αυτοκράτορα τιμήθηκε με τον αξίωμα τού Δικαιοφύλακα. Αξιωματούχος του κράτους και στη συνέχεια του πατριαρχείου ο Παχυμέρης δίδασκε συγχρόνως και στο Πανδιδακτήριο της Κωνσταντινούπολης. Συνέχισε το ιστοριογραφικό έργο του δασκάλου του για την περίοδο 1261-1308 σε 13 βιβλία, που αποτελούν και τη μοναδική διεξοδική πηγή για την εποχή αυτή.

 Εργογραφία 
Η διαρκής επαφή του με την ανώτερη ηγεσία του Πατριαρχείου και της αυτοκρατορικής αυλής, καθώς και η διεκπεραίωση εκκλησιαστικών και κρατικών αποστολών αποτέλεσαν εξαιρετικές προϋποθέσεις για τη συγγραφή του πολυδιάστατου ιστορικού του έργου «Ρωμαϊκή Ιστορία», στο οποίο είναι κατά γενική αναγνώριση αντικειμενικός (ο ίδιος δηλώνει ότι: «Ιστορίας ψυχή η αλήθεια»). Έργα του είναι:

 Ρωμαϊκή ΙστορίαΠρώτη έκδοση Ρώμη 1666, νέα κριτική έκδοση Παρίσι 1984 σε δύο τόμους.
 Σχεδίασμα περί της φιλοσοφίας του ΑριστοτέληΑπό το Σχεδίασμα περί της φιλοσοφίας του Αριστοτέλη εκδόθηκαν μέχρι σήμερα (Μάρτιος 2017) από την Ακαδημία Αθηνών στη σειρά  Commentaria in Aristotelem Byzantina, τα εξής βιβλία.

Vol.2: Georgios Pachymeres, Philosophia, Buch 10: Kommentar zur Metaphysik des Aristoteles. Editio princeps, Einleitung, Text, Indices von Eleni PAPPA, 2002, 142*, 118 p.

Vol.3: Γεώργιος Παχυμέρης, Φιλοσοφία, Βιβλίον Ενδέκατον, Αριστοτέλους Τα Ηθικά Νικομάχεια. Editio princeps, Προλεγόμενα, Κείμενο, Ευρετήρια υπό Κωνσταντίνου ΟΙΚΟΝΟΜΑΚΟΥ, 2005, 70*, 151 σελ.

Vol.4/1: Georgios Pachymeres, Philosophia, Buch 6: Kommentar zu De partibus animalium des Aristoteles. Editio princeps, Einleitung, Text, Indices von Eleni PAPPA, 2008, 136*, 76 S.

Vol.4/2: Georgios Pachymeres, Scholien und Glossen zu De partibus animalium des Aristoteles. Einleitung, Text, Indices von Eleni PAPPA, 2009, 63*, 104 S.

Vol.6: Georgios Pachymeres, Philosophia, Book 5: Commentary in Aristotle’s Meteorologica (Βιβλίον πέμπτον, τῶν μετεωρικῶν). Editio princeps. Prolegomena, Text, Indices by Ioannis TELELIS, 2012, X, 132*, 137 p.

Vol.7: Georgios Pachymeres, Philosophia, Book 3: In Aristotelis De Caelo Commentary. Editio princeps. Prolegomena, Text, Indices by Ioannis TELELIS, 2016, X, 156*, 128 p.
 Εννέα αυτοβιογραφικές Ωδές
 Το Σύνταγμα των τεσσάρων μαθημάτων: αριθμητικής, μουσικής, γεωμετρίας και αστρονομίας
 Περί των έξ της φιλοσοφίας ορισμών και των πέντε φωνών και των δέκα κατηγοριώνΒενετία 1532, Παρίσι 1548και 1581, Οξφόρδη 1666, Λατινική έκδοση υπό τον τίτλο: Georgii Pachymerii Hieromnemonis, in universam fere Aristotelis Philosophiam, Epitome […] è Graeco in Latinum sermonem […] conversa à clariss. Viro D. Philippo Becchio, Βασιλεία 1560.
 Προς τους λέγοντας ότι δια τούτο λέγεται Πνεύμα Υιού δια το ομοούσιον ή δια το χορηγείσθαι υπ΄αυτού τοις αξίοις (Θεολογικό έργο).Κολωνία 1648 με λατινική μετάφραση Λ.Αλλατίου
 Παράφρασις εις τον Άγιον ιερομάρτυρα Διονύσιον τον Αρεοπαγίτην
 Προγυμνάσματα ή Μελέται (ρητορική)Έκδοση Φρειδ. Μπουασσονάντ, Παρίσι 1848, ανατύπωση Άμστερνταμ 1966

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Έμμετρος επιτάφιος (100 στίχοι), Μανουήλ Φιλής 
 Φρειδ. Μπουασσονάντ, Παρίσι 1848, Το ρητορικό του έργο
 Λ. Αλλάτιος, το θεολογικό του έργο
 Ε. Στεφάνου, το μαθηματικό του έργο

 Βιβλιογραφία 
 Δημήτριος Β.Μπαλτάς, Η χειρόγραφη παράδοση των ανέκδοτων φιλοσοφικών έργων του Γεωργίου Παχυμέρη, Εώα και Εσπερία, τόμ.5(2001-2003),σελ.63-67
 Στέλιος Λαμπάκης "Υπερφυσικές δυνάμεις, φυσικά φαινόμενα και δεισιδαιμονίες στην Ιστορία του Γεωργίου Παχυμέρη", Σύμμεικτα, τόμ. 7, (1987), σελ. 77-100 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Λήμμα «Γεώργιος Παχυμέρης» στην Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού (σε μορφή PDF)
 Ιωάννης Παλαιολόγος

Κατηγορία:Βυζαντινοί ιστορικοί
Κατηγορία:Ορθόδοξοι λόγιοι
Κατηγορία:Νίκαια (Βιθυνία)
Κατηγορία:Βυζαντινοί φιλόσοφοι
Κατηγορία:Βυζαντινοί του 13ου αιώνα
Κατηγορία:Φιλόσοφοι του 13ου αιώνα
Κατηγορία:Φιλόσοφοι του 14ου αιώνα