Νουμιδία

Η Νουμιδία ήταν αρχαίο βερβερικό βασίλειο της Βόρειας Αφρικής, στη θέση της σημερινής Αλγερίας και τμήματος της Τυνησίας. Διήρκεσε από το 201 π.Χ. ως το 46 π.Χ. Οι κάτοικοί της χωρίζονταν σε φυλές και φυσιογνωμικά δε διαχωρίζονταν από τους άλλους Βέρβερους της βόρειας Αφρικής. Πρωτεύουσα ήταν η Κίρτη, σημερινή Κωνσταντίνη της Αλγερίας. Αργότερα αποτέλεσε Ρωμαϊκή επαρχία με το ίδιο όνομα.

Θέση
Τοποθετείται γεωγραφικά στα ανατολικά σύνορα της σύγχρονης Αλγερίας και γειτνίαζε με τη ρωμαϊκή επαρχία της Μαουρετάνια (σημερινά κράτη Αλγερία και Μαρόκο) στα δυτικά, ανατολικά με την επαρχία Άφρικα, ενώ βόρεια βρεχόταν από τη Μεσόγειο και νότια είχε την έρημο Σαχάρα.

Ονομάστηκε έτσι απ' τους αρχαίους Έλληνες και Ρωμαίους, πιθανόν γιατί η περιοχή κατοικούνταν από νομάδες.

Βερβερικό βασίλειο

Οι Βέρβεροι αρχικά χωρίστηκαν σε δύο βασίλεια, τους Μασιλιανούς στα ανατολικά και στους Μασισιλιανούς στα δυτικά. Όταν ξέσπασε ο Β΄ Καρχηδονιακός Πόλεμος (218 π.Χ.-201 π.Χ.) ο αρχηγός των Μασιλιανών Μασσανάσης Α΄ της Νουμιδίας νίκησε τον βασιλιά των Μασισιλιανών Σύφακα και ένωσε ολόκληρη τη Νουμιδία σε ένα βασίλειο, Το βασίλειο αρχικά ήταν ανεξάρτητο, αργότερα έγινε διαδοχικά Ρωμαϊκή επαρχία και υποτελές Ρωμαϊκό κράτος. Η Νουμιδία στη μεγαλύτερη της επέκταση συνόρευε στα δυτικά με τη Μαυριτανία στα όρια του ποταμού Μουλούγια, στα ανατολικά με τη Ρωμαϊκή Επαρχία της Αιγύπτου, στα βόρεια με τη Μεσόγεια και στα νότια με την έρημο της Σαχάρας.https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0064:entry=mulucha-geo Η Νουμιδία αποτελούσε το πρώτο κράτος στην ιστορία της Αλγερίας και στην ιστορία των Βερβέρων. Οι Έλληνες ιστορικοί καταγράφουν αυτούς τους λαούς ως "Νομάδες" που στη Λατινική γλώσσα μεταφράζονται ως "Νουμιδοί".https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3DNumida

Ο ιστορικός Γκαμπριέλ Καμπς αποδίδει ωστόσο αυτή την ορολογία με προέλευση από την Αφρική.https://www.persee.fr/doc/antaf_0066-4871_1979_num_14_1_1016 Ο Πολύβιος τον 2ο αιώνα π.Χ. προσδιορίζει ως Νουμιδούς τους λαούς δυτικά από την Αρχαία Καρχηδόνα, τη βόρεια Αλγερία μέχρι τον ποταμό Μουλούγια περίπου 160 χιλιόμετρα δυτικά του Οράν.Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Numidia". Encyclopædia Britannica. Vol. 19 (11th ed.). Cambridge University Press. σσ. 868–869 Οι Νουμιδοί χωρίστηκαν σε δύο μεγάλες φυλές, οι Μασιλιανοί στα ανατολικά και οι Μασισιλιανοί στα δυτικά. Με την έκρηξη του Β΄ Καρχηδονιακού Πολέμου ο βασιλιάς των Μασιλιανών Γάλα συμμάχησε με τους Καρχηδόνιους και ο βασιλιάς των Μασισιλιανών Σύφαξ συμμάχησε με τους Ρωμαίους.https://books.google.gr/books?id=WGUz01yBumEC&dq=masaesyli+kingdom&pg=PA289&redir_esc=y#v=onepage&q=masaesyli%20kingdom&f=false Σε λίγο καιρό ωστόσο ο γιος του Γάια Μασσανάσης Α΄ της Νουμιδίας αποστάτησε στους Ρωμαίους, ο Σύφαξ σαν απάντηση αποστάτησε στους Καρχηδόνιους, με τη νίκη τους οι Ρωμαίοι έδωσαν όλη τη Νουμιδία στον Μασσανάσση. Με τη σύλληψη του Σύφακος το σημερινό Μαρόκο με την πρωτεύουσα του Τύγγιδα απεδόθη στον Μασσανάσση. Τον υπέργηρο Μασσανάσση διαδέχθηκε ο γιος του Μικίψας, αυτόν με τη σειρά του οι γιοι του Ιέμψαλος Α΄ της Νουμιδίας και Αδέρβαλος και ο νόθος ξάδελφος τους Ιουγούρθας. Ο Ιέμψαλος Α΄ και ο Ιουγούρθας συγκρούστηκαν, με αποτέλεσμα ο Ιουγούρθας να θανατώσει τον Ιέμψαλος Α΄ και να έρθει σε ανοιχτή σύγκρουση με τον Αδέρβαλος.Sallust (c. 40 BCE), Jugurthine War XI–XIII

Στη Ρωμαϊκή εποχή

Το 46 π.Χ., ολόκληρο το βασίλειο περνάει υπό τη διοίκηση της Ρώμης: το 29 π.Χ., βασιλιάς γίνεται ο σύμμαχος της Ρώμης Ιόβας Β΄ και τέσσερα χρόνια αργότερα του παραχωρείται και η επαρχία Μαυριτανία. Ήδη η Νουμιδία έχει φτάσει μέχρι τη Θηβέστη (Τεμπέσα). Οι Νουμίδες αποτελούν συχνά τμήμα του καρχηδονιακού στρατού. Δυο αιώνες αργότερα, η Νουμιδία θα γίνει ξεχωριστή επαρχία, ενώ τον 4ο αιώνα θα γίνει το κέντρο του Δονατισμού, εκκλησιαστικού σχίσματος της τοπικής εκκλησίας της Βορείου Αφρικής. Ερημώθηκε ολοκληρωτικά κατά την επιδρομή των Βανδάλων τον 5ο μ.Χ. αι. και τον 10ο αιώνα οι Νουμίδες ασπάστηκαν τον χριστιανισμό.

Παραπομπές

Πηγές

Daho, Keltoum Kitouni; Filah, Mohamed El Mostéfa (2003). L'Algérie au temps des royaumes numides ["Algeria at the time of the Numidian kingdoms"] (in French). Somogy Editions d'Art. 
Horn, Heinz Günter; Rüger, Christoph B. (1979). Die Numider. Reiter und Könige nördlich der Sahara ["The Numidians. Horsemen and kings north of the Sahara"] (in German). Rheinland. 
Kuttner, Ann (2013). "Representing Hellenistic Numidia, in Africa and at Rome". In Jonathan R. W. Prag, Josephine Crawley Quinn (ed.). The Hellenistic West. Rethinking the Ancient Mediterranean. Cambridge University.
Quinn, Josephine Crawley (2013). "Monumental power: 'Numidian Royal Architecture' in context". In Jonathan R. W. Prag, Josephine Crawley Quinn (ed.). The Hellenistic West. Rethinking the Ancient Mediterranean (PDF). Cambridge University.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Άρθρο της Livepedia
LookLex Encyclopaedia - Numidia 
Encyclopedia Brittanica - Numidia

Κατηγορία:Ρωμαϊκές επαρχίες
Κατηγορία:Ιστορικές περιοχές
Κατηγορία:Πρώην κράτη της Αφρικής
Κατηγορία:Ιστορία της Αλγερίας

Κατηγορία:Αρχαιοελληνική γεωγραφία της Βόρειας Αφρικής