Δήμος Δυτικής Αχαΐας

Ο Δήμος Δυτικής Αχαΐας αποτελεί δήμο της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας που συστάθηκε με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» από την συνένωση των προϋπαρχόντων «καποδιστριακών» δήμων Δύμης, Λαρίσσου, Μόβρης και ΩλενίαςΕ.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Δυτικής Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 28/10/2017..

Η έκταση του δήμου είναι 572,22 τ.χλμ. και ο πληθυσμός του 25.633 κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του 2021. Κατά την προηγούμενη απογραφή, αυτή του 2011 είχε 25.916 κατοίκουςΕΛ.ΣΤΑΤ. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011.

Έδρα του δήμου είναι η Κάτω Αχαΐα.

Τοποθεσία
Καταλαμβάνει το δυτικό τμήμα του Νομού Αχαΐας, όπως μαρτυρά και η ονομασία του. Συνορεύει με τον Δήμο Ερυμάνθου στα ανατολικά, τον Δήμο Πατρέων στα βορειοανατολικά, καθώς και με την Ηλεία και τους Δήμους Ανδραβίδας-Κυλλήνης στα δυτικά και Ήλιδας, ένα τμήμα του, στα νότια. Το παράκτιο τμήμα του, στα βόρεια βρέχεται από τον Πατραϊκό κόλπο και στα δυτικά-βορειοδυτικά από τον Ιόνιο πέλαγος. 

Υψηλότερο σημείο του δήμου είναι η κορυφή της Σκόλλιοδος με υψόμετρο περίπου 1.000 μέτρων. Αλλά σημαντικά βουνά της περιοχής είναι η Μόβρη, το Κομποβούνι, καθώς και τα πιο χαμηλά υψομετρικά Μαύρα Βουνά. Σε μεγάλο τμήμα του δήμου εκτείνεται η εύφορη πεδιάδα της Αχαΐας.   

Διοικητική Διαίρεση
Δημοτική Ενότητα Δύμης
Στο δήμο περιλαμβάνονται οι εξής οικισμοί του πρώην δήμου Δύμης (πληθυσμός: 10.227, απογραφή 2011):

Δημοτική Κοινότητα Κάτω Αχαΐας [ 6.880 ]
οι Αλυκαί [ 144 ]
η Κάτω Αχαΐα [ 6.618 ]
τα Μανεταίικα [ 18 ]
η Παραλία Κάτω Αχαΐας [ 91 ]
η Πίσω Συκέα [ 9 ]
Τοπική Κοινότητα Αγιοβλασίτικων Αχαΐας [ 241 ]
τα Αγιοβλασίτικα [ 84 ]
η Κάπελη [ 36 ]
ο Λεύκος [ 24 ]
τα Στεναΐτικα [ 97 ]
Τοπική Κοινότητα Αλισσού Αχαΐας [ 750 ]
ο Αλισσός [ 418 ]
η Καμενίτσα [ 113 ]
η Παραλία Αλισσού [ 196 ]
ο Προφήτης Ελισσαίος [ 23 ]
Τοπική Κοινότητα Άνω Αχαΐας
η Άνω Αχαΐα [ 229 ]
Τοπική Κοινότητα Ελαιοχωρίου Αχαΐας
το Ελαιοχώριον [ 238 ]
Τοπική Κοινότητα Κάτω Αλισσού Αχαΐας [ 570 ]
ο Γιαλός [ 101 ]
ο Κάτω Αλισσός [ 469 ]
Τοπική Κοινότητα Νιφοραίικων Αχαΐας [ 598 ]
τα Νιφοραίικα [ 485 ]
η Παραλία Νιφοραίικων [ 113 ]
Τοπική Κοινότητα Πετροχωρίου ΑχαΐαςΕπί της διοικητικής διαίρεσης του Σχεδίου Καποδίστριας συμπεριλαμβανόταν ο οικισμός Ζαμπετέικα ο οποίος καταργήθηκε. [ 721 ]
τα Βεσκουκαίικα [ 79 ]
ο Βυθούλκας [ 35 ]
η Καρυά [ 294 ]
τα Λαμπραίικα [ 76 ]
ο Λογοθέτης [ 60 ]
το Πετροχώριον [ 177 ]

Δημοτική Ενότητα Λαρισσού (ή Λαρίσου)
Στο δήμο περιλαμβάνονται οι εξής οικισμοί του πρώην δήμου Λαρίσου (πληθυσμός: 5.650, απογραφή 2011):

Τοπική Κοινότητα Μετοχίου Αχαΐας Με το ΦΕΚ 955Β της 16/04/2014 η δημοτική κοινότητα Μετοχίου μετατράπηκε σε τοπική κοινότητα. Βλ. Ε.Ε.Τ.Α.Α - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Δυτικής Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 28/10/2017. [ 1.483 ]
το Βουπράσιον [ 6 ]
ο Λάπας [ 1.000 ]
το Μετόχιον [ 349 ]
το Νέο Βουπράσιον [ 128 ]
Τοπική Κοινότητα Αγίου Νικολάου Σπάτων Αχαΐας [ 264 ]
ο Άγιος Κωνσταντίνος [ 67 ]
ο Άγιος Νικόλαος [ 197 ]
η Μονή Αγίου Νικολάου [ 0 ]
Τοπική Κοινότητα Απιδεώνος
ο Απιδεών [ 309 ]
Τοπική Κοινότητα Αράξου Αχαΐας [ 509 ]
το Ακρωτήριο ΑράξουΜε το ΦΕΚ 185Α της 05/09/2006 μετονομάστηκε από «Παραλίμνη» σε «Ακρωτήριο Αράξου». [ 35 ]
ο Άραξος [ 445 ]
η Καλόγρια [ 29 ]
οι Ταξιάρχαι [ 0 ]
Τοπική Κοινότητα Βελιτσών Αχαΐας [ 404 ]
οι Άνω Βελιτσαί [ 239 ]
οι Κάτω Βελιτσαί [ 165 ]
Τοπική Κοινότητα Καγκαδίου
το Καγκάδιον [ 409 ]
Τοπική Κοινότητα Λακκοπέτρας Αχαΐας [ 782 ]
η Ιονική Ακτή [ 26 ]
το Καρνάρι [ 80 ]
η Λακκόπετρα [ 645 ]
το Λιμανάκι [ 31 ]
Τοπική Κοινότητα Ματαράγκας Αχαΐας [ 282 ]
τα Κεφαλαίικα [ 165 ]
η Ματαράγκα [ 117 ]
Τοπική Κοινότητα Μιχοΐου Αχαΐας [ 355 ]
ο Κάνδαλος [ 51 ]
το Μιχόιον [ 235 ]
τα Τσαμαίικα [ 65 ]
τα Ψευτέικα [ 4 ]
Τοπική Κοινότητα Πέτα
ο Πέτας [ 308 ]
Τοπική Κοινότητα Ριόλου Αχαΐας [ 545 ]
τα Μαζαίικα [ 17 ]
ο Ριόλος [ 528 ]

Δημοτική Ενότητα Μόβρης
Στο δήμο περιλαμβάνονται οι εξής οικισμοί του πρώην δήμου Μόβρης (πληθυσμός: 4.605, απογραφή 2011):

Τοπική Κοινότητα Καραίικων Αχαΐας [ 726 ]
το Γομοστόν [ 249 ]
τα Καραίικα [ 174 ]
τα Καραμεσιναίικα [ 158 ]
η Ράχη [ 145 ]
Τοπική Κοινότητα Κρίνου
ο Κρίνος [ 303 ]
Τοπική Κοινότητα Λιμνοχωρίου Αχαΐας [ 965 ]
το Καλαμάκιον [ 502 ]
το Κάτω Λιμνοχώριον [ 169 ]
το Λιμνοχώριον [ 278 ]
η Παραλία Καλαμακίου [ 16 ]
Τοπική Κοινότητα Μύρτου Αχαΐας [ 397 ]
τα Γιουλαίικα [ 101 ]
ο Μύρτος [ 180 ]
το Πουρνάριον [ 116 ]
Τοπική Κοινότητα Σαγαίικων Αχαΐας [ 1.868 ]
οι Απόστολοι [ 88 ]
τα Βραχναίικα [ 13 ]
τα Γερουσαίικα [ 557 ]
τα Μπουταίικα [ 149 ]
τα Σαγαίικα [ 1.038 ]
ο Σταθμός [ 23 ]
Τοπική Κοινότητα Φράγκας Αχαΐας [ 346 ]
τα Σπαναίικα [ 61 ]
τα Τσακώνικα [ 59 ]
η Φράγκα [ 226 ]

Δημοτική Ενότητα Ωλενίας
Στο δήμο περιλαμβάνονται οι εξής οικισμοί του πρώην δήμου Ωλενίας (πληθυσμός: 5.434, απογραφή 2011):

Τοπική Κοινότητα Αγίου Νικολάου Κράλης Αχαΐας [ 330 ]
ο Άγιος Νικόλαος [ 39 ]
τα Αυγεραίικα [ 61 ]
τα Θωμαίικα [ 74 ]
το Καλαμάκιον [ 109 ]
το Ποιμενοχώριον [ 47 ]
Τοπική Κοινότητα Αγίου Στεφάνου Αχαΐας [ 901 ]
ο Άγιος Στέφανος [ 124 ]
η Παλαιά Περιστέρα [ 23 ]
οι Φυλακές [ 754 ]
Τοπική Κοινότητα Άνω Σουδεναίικων [ 271 ]
τα Άνω Σουδεναίικα [ 271 ]
Τοπική Κοινότητα Άρλας [ 335 ]
η Άρλα [ 335 ]
Τοπική Κοινότητα Αχαϊκού [ 192 ]
το Αχαϊκόν [ 192 ]
Τοπική Κοινότητα Γαλαναίικα [ 16 ]
τα Γαλαναίικα [ 16 ]
Τοπική Κοινότητα Γκαναίικα [ 0 ]
τα Γκανέικα [ 0 ]
Τοπική Κοινότητα Κάτω Μαζαράκι [ 714 ]
το Κάτω Μαζαράκιον [ 714 ]
Τοπική Κοινότητα Λουσικών Αχαΐας [ 632 ]
τα Λουσικά [ 454 ]
τα Σπαλιαραίικα [ 146 ]
η Υψηλή Ράχη [ 32 ]
Τοπική Κοινότητα Μιτοπόλεως Αχαΐας [ 349 ]
η Κώμη [ 77 ]
η Μιτόπολις [ 197 ]
τα Σουβαλιωτέικα [ 75 ]
Τοπική Κοινότητα Πορτών [ 256 ]
οι Πόρται [ 256 ]
Τοπική Κοινότητα Σαντομερίου Αχαΐας [ 314 ]
τα Αμπελάκια [ 41 ]
η Μονή Αγίας Μαρίνης Μαρίτσης [ 4 ]
το Πολύλοφον [ 105 ]
το Σαντομέριον [ 164 ]
Τοπική Κοινότητα Φλόκα Αχαΐας [ 189 ]
τα Ζησιμαίικα [ 78 ]
ο Φλόκας [ 111 ]
Τοπική Κοινότητα Φωσταίνης [ 219 ]
η Φώσταινα [ 219 ]
Τοπική Κοινότητα Χαϊκαλίου Αχαΐας [ 399 ]
τα Κατσαϊταίικα [ 42 ]
τα Κουνελαίικα [ 40 ]
το Χαϊκάλιον [ 317 ]
Τοπική Κοινότητα Χαραυγής Αχαΐας [ 317 ]
το Νεοχώριον [ 100 ]
τα Πηγάδια [ 147 ]
η Χαραυγή [ 70 ]

Σημείωση
Σε αγκύλες αναφέρονται τα δημογραφικά στοιχεία του μόνιμου πληθυσμού βάσει της εθνικής απογραφής του 2011.

Δημοτική αρχή
Δήμαρχοι του δήμου έχουν διατελέσει οι εξής:

 1 Ιανουαρίου 2011 - 31 Αυγούστου 2014:  Ανδρέας Αντ. Παναγιωτόπουλος
 1 Σεπτεμβρίου 2014 - 31 Αυγούστου 2019:  Χρήστος Γεωρ. Νικολάου
 1 Σεπτεμβρίου 2019 - 31 Δεκεμβρίου 2023: Σπύρος Νικ. Μυλωνάς 
 1 Ιανουαρίου 2024 - Σήμερα: 
Γρηγόρης Αλεξόπουλος. Εξελέγη το 2023, 50,54%. Συγκεντρωτικά αποτελέσματα δημοτικών εκλογών , τελ. ενημέρωση 17 Οκτωβρίου 2023.

Αθλητισμός
Στο δήμο εδρεύουν 18 ποδοσφαιρικοί σύλλογοι. Σε παρένθεση αναγράφεται η κατηγορία στην οποία αγωνίζονται κατά την περίοδο 2011-2012:
 Α.Ο. Άρης Κάτω Αχαΐας (Γ΄ Αχαΐας)
 Αχαϊκή (Δ΄ ΕΘΝΙΚΗ)
 Ατρόμητος Λάππα (Δ΄ ΕΘΝΙΚΗ)
 Εθνικός Σαγέικων (Α΄ Αχαΐας)
 Ωλενιακός (Α΄ Αχαΐας)
 Βουπράσιο (Β΄ Αχαΐας)
 Δόξα Νιφορέικων (Β΄ Αχαΐας)
 Κρίνος (Β΄ Αχαΐας)
 Λέων Άνω Αλισσού (Β΄ Αχαΐας)
 Πανμοβριακός Ριόλου (Γ΄ Αχαΐας)
 Πρωτέας (Β΄ Αχαΐας)
 Α.Ε. Ποντίων (Γ΄ Αχαΐας)
 Άρλα (Β΄ Αχαΐας)
 Απόλλων Βίδοβας (Β΄ Αχαΐας)
 Ακάδημος Λαρισσού (Β΄ Αχαΐας)
 Άρης Άνω Σουδενέικων (Γ΄ Αχαΐας)

Στο Δήμο επίσης εδρεύει η ομάδα μπάσκετ Α.Ο. Αχαγιά 82, η οποία αγωνίζεται στις εθνικές καtηγορίες από το 2016.  Για την αθλητική σεζόν 2025-26 η ομαδα αγωνίζεται στη Γ Εθνική (National League 2).

Παραπομπές και υποσημειώσεις

Πηγές
 Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού−Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας, Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, τχ. 2ο, φ. 3465 (28 Δεκεμβρίου 2012). 
 Απόφαση 45892 του Υπ. Εσωτερικών, Αποκέντρωσης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης - ΦΕΚ 1292Β΄ της 11ης Αυγούστου 2010.
 Πρόγραμμα Καλλικράτης - ΦΕΚ 87Α΄ της 7ης Ιουνίου 2010.
 Υπουργείο Εσωτερικών, Σχέδιο Καλλικράτης

Βιβλιογραφία
 Β. Αργυρόπουλος, Ε. Σιμώνη, Κ. Παπαγιαννόπουλος (επιμ.), Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία του Δήμου Δυτικής Αχαΐας. Πρακτικά ημερίδας, 19 Σεπτεμβρίου 2016, Εφορεία Αρχαιοτήτων Αχαΐας - Δήμος Δυτικής Αχαΐας, Κάτω Αχαΐα 2017.
 Δήμος Δυτικής Αχαΐας. Ο Δήμος που αξίζει να ζεις, Υπεύθυνος έκδοσης: DATA RC ΑΕ, Έκδοση: Δήμος Δυτικής Αχαΐας, Κάτω Αχαΐα 2017. ISBN 978-960-99592-5-4 (Τόμος Α΄). ISBN 978-960-99592-6-1 (Τόμος Β΄). [λεύκωμα]

 Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμοι Α΄-Β΄, Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Επίσημη ιστοσελίδα Δήμου Δυτικής Αχαΐας
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Δυτικής Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 28 Οκτωβρίου 2017.
 Τουριστικός oδηγός Νομού Αχαΐας. nea.gr. Ανακτήθηκε από το αρχειοθετημένο πρωτότυπο: 4 Σεπτεμβρίου 2016.

Δ
Δ
*