Χαραυγή Αχαΐας

Η Χαραυγή είναι χωριό της Δημοτικής Ενότητας Ωλενίας του Δήμου Δυτικής Αχαΐας στο Νομό ΑχαΐαςΣύμφωνα με τη διοικητική διαίρεση του Προγράμματος «Καλλικράτης» που ισχύει στην Ελλάδα από την 1/1/2011.Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Χαραυγής Αχαΐας, eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 04/11/2017.. Βρίσκεται στους πρόποδες της Σκόλλιοδος σε υψόμετρο 290 μέτρων, με το κυρίως βουνό να ορθώνεται με μεγάλη κλίση «πάνω» και προς τα δυτικά του οικισμού.

Προ της εφαρμογής της διοικητικής μεταρρύθμισης «Καποδίστριας» το 1997, ήταν έδρα της ομώνυμης κοινότητας ενώ εν συνεχεία αποτέλεσε έδρα του ομώνυμου δημοτικού διαμερίσματος του Δήμου ΩλενίαςΕ.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Κοινότητας Χαραυγής Αχαΐας, eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 04/11/2017. έως και την εφαρμογή του Προγράμματος «Καλλικράτης» όπου υπήχθη ως στο Δήμο Δυτικής Αχαΐας.

Το χωριό είναι πολύ γνωστό με την παλιά του ονομασία, που είναι Χατζούρι. Έλαβε την σημερινή ονομασία το 1955Δημήτρης Λιθοξόου, "Μετονομασίες των οικισμών (χωριών και πόλεων) της Πελοποννήσου 1833-1981 (Μ-Ψ)", lithoksou.net. Ανακτήθηκε: 28/08/2010.. Απέχει περίπου 40 χιλιόμετρα από την Πάτρα και συνορεύει με τα χωριά: Νεοχώρι (Μπινιαραίικα), Πηγάδια (Τζάιλο), Ρουπακιά, Πόρτες, Πολύλοφο (Μπράτι) και Σανταμέρι.

Ιστορία
Το χωριό, όπως και τα γειτονικά, ιδρύθηκε σαν μικρός οικισμός βοσκών από την περιοχή των Καλαβρύτων για να ξεχειμωνιάζουν την περίοδο του χειμώνα με τα αιγοπρόβατα τους. Η περιοχή στους πρόποδες του όρους Σκόλλις ήταν τόπος ξεχειμωνιάσματος ποιμένων, κυρίως από τα χωριά της ΒλασίαςΙστορία με μακραίωνες ρίζες , vlasia.gr. Ανακτήθηκε: 28/08/2010..

Το 1835 αποτέλεσε δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Τριταίας και το 1841 προσαρτήθηκε στο Δήμο ΔύμηςΑ.Ι. Κλάδου, Εφετηρίς, 1837.Κορύλλου 1903, σελ. 73.. Υπήρξε ανεξάρτητη κοινότητα από το 1912, μαζί με τους οικισμούς Τζάιλο και ΝεοχώριΤριανταφύλλου 1995, σελ. 2241..

Λαογραφία
Σύμφωνα με μια λαϊκή παράδοση, στον σημερινό οικισμό Βασιλικό του Καλεντζίου στον Ερύμανθο, κατοικούσε ένας βασιλιάς και η βασιλοπούλα του, η οποία πνίγηκε σε κοντινή πηγή. Ο βασιλιάς, τότε, διέταξε και βούλωσαν την πηγή με μαλλιά και το νερό βγήκε στο Χατζούρι, στην τοποθεσία "Άβυσσος"Πετρόπουλος 2003..

Δημογραφική εξέλιξη
Στα 1700 αναφέρεται στη βενετική απογραφή Γκριμάνι (Grimani) ως Cazzuri και έχει πληθυσμό 9 οικογένειες (43 κάτοικοι).

Συγκεντρωτικά, η δημογραφική εξέλιξη του οικισμού σύμφωνα με τις εθνικές απογραφέςΨηφιακή βιβλιοθήκη της Ε.Σ.Υ.Ε./ΕΛ.ΣΤΑΤ.. dlib.statistics.gr. Ανακτήθηκε: 24/10/2017.Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές στην Τ.Α. - Δημοσιεύματα απογραφών. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 24/10/2017. είναι η εξής:
 1830 1835 1844 1848-1851 1861 1879 1889 1896 1907 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 201122 οικογ.27 οικογ. - 99 κατ.111 κατ.23 οικογ. - 102 κατ.126 κατ.158273212189240264248355336226171139122Μόνιμος πληθυσμός: 97 κάτοικοι. Βλ. Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 200170ΕΛ.ΣΤΑΤ. - Μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011

Πρόσφατα γεγονότα
Το 2008 με τον ισχυρό σεισμό της Ανδραβίδας, που βρίσκεται σε σχετικά κοντινή απόσταση και ο οποίος έπληξε μεγάλη περιοχή, η Χαραυγή και τα γύρω χωριά επλήγησαν από κατολισθήσεις βράχων από το όρος Σκόλλις. Με εντολή του τότε Περιφερειάρχη Δυτικής Ελλάδος εκκενώθηκαν προσωρινά η Χαραυγή, το Σανταμέρι και οι Πόρτες"Ενέργειες στήριξης των σεισμόπληκτων σε Ηλεία και Αχαϊα" , apn.gr. 10 Ιουνίου 2008. Ανακτήθηκε: 28/08/2010..

Αθλητισμός
Στα όρια του χωριού υπάρχουν δύο αναρριχητικά πεδίαΧΑΤΖΟΥΡΙ (κατεύθυνση προς το χωριό Πόρτες) , agro-tour.net. Ανακτήθηκε: 28/08/2010., από τα σημαντικότερα της Πελοποννήσου. Το ένα πεδίο έχει 80 μέτρα ύψος σε σκληρό βράχο και το δεύτερο είναι σε σπηλιά με 45 περίπου μοίρες αρνητική κλίση που αποκαλείται και ως «ναός της αναρρίχησης» στην ΕλλάδαΧατζούρι , climbing-greece.com. Ανακτήθηκε: 28/08/2010..

Αξιοθέατα
Κοντά στο Χατζούρι βρίσκονται ερείπια του Φράγκικου κάστρου του Σαντομερίου (ή Κάστρου των Παλαιολόγων), του οποίου σήμερα διασώζονται λίγα ερείπια και δεν είναι επισκέψιμο. Διασώζεται επίσης ο τάφος της Θεοδώρας Τόκκου, που ήταν η πρώτη σύζυγος του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου. Στα όρια της Χαραυγής με το χωριό Πόρτες έχει βρεθεί και ανασκάπτεται αρχαία πόλη.

Παραπομπές και υποσημειώσεις

Πηγές
 Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας, Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, τχ. 2ο, φ. 3465 (28 Δεκεμβρίου 2012).
 Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001, Αθήνα 2004. ISBN 960-86704-8-9.
 Α.Ι. Κλάδου, Εφετηρίς (Almanach) του Βασιλείου της Ελλάδος δια το Έτος 1837, Εκ της Βασιλικής Τυπογραφίας και Λιθογραφίας, Εν Αθήναις 1837.
 Χρήστου Π. Κορύλλου, Χωρογραφία της Ελλάδος. Α'. Νομός Αχαΐας, Εκ του Τυπογραφείου των Καταστημάτων "Ανέστη Κωνσταντινίδου", Εν Αθήναις 1903.
 Γεώργιος Αθ. Πετρόπουλος, Καλέτζι και Καλετζιώτες, Αθήνα 2003.

Βιβλιογραφία

 Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμος Β', Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση, λήμμα Χαραυγή.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Χαραυγής Αχαΐας, eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 04/11/2017.
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Κοινότητας Χαραυγής Αχαΐας, eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 04/11/2017.

Κατηγορία:Δήμος Ωλενίας
Κατηγορία:Δήμος Δυτικής Αχαΐας
Κατηγορία:Αναρριχητικά πεδία
Κατηγορία:Αναρριχητικοί προορισμοί στην Ελλάδα
Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Αχαΐας