Κλίμακα Καρντάσεφ

Η κλίμακα Καρντάσεφ (ρωσικά: Шкала Кардашёва, αγγλικά: Kardashev scale) κατατάσσει έναν πολιτισμό σύμφωνα με την ενέργεια που είναι σε θέση να καταναλώνει και να χειραγωγεί, η οποία και αντιστοιχεί ταυτόχρονα στο βαθμό εξάπλωσης του πολιτισμού αυτού στο Σύμπαν. Προτάθηκε το 1964 από τον Σοβιετικό αστροφυσικό Νικολάι Καρντάσεφ (Nikolai Kardashev). Με την επέκταση της κλίμακας Καρντάσεφ και πριν τη μονάδα, προκύπτει μέτρο αξιολόγησης και του ανθρώπινου πολιτισμού στην ιστορία του. Η βασική βαθμονόμηση γίνεται με βάση τρεις ενεργειακές θέσεις στην κλίμακα που αντιστοιχούν στην ικανότητα πλήρους διαχείρισης των ενεργειακών πόρων ενός πλανήτη που κατοικείται (τύπος Α), του άστρου του αντίστοιχου ηλιακού συστήματος (τύπος Β) και του γαλαξία του (τύπος Γ).Kardashev, Nikolai. "On the Inevitability and the Possible Structures of Supercivilizations", The search for extraterrestrial life: Recent developments; Proceedings of the Symposium, Boston, MA, June 18–21, 1984 (A86-38126 17-88). Dordrecht, D. Reidel Publishing Co., 1985, p. 497–504. Δείγματα πολιτισμών που θα μπορούσαν να αντιστοιχιστούν στην επεκταμένη κλίμακα Καρντάσεφ, είναι ο ανθρώπινος πολιτισμός, υποθετικοί πολιτισμοί του μέλλοντος και υποθετικοί προηγμένοι εξωγήινοι πολιτισμοί.

Το έτος 2018, ο ανθρώπινος πολιτισμός έφτασε στο 0,73 της κλίμακας, ενώ σύμφωνα με σχετικούς υπολογισμούς, πιθανώς να φτάσουμε τον Τύπο Α σε 100 – 200 χρόνια (αν και άλλες εκτιμήσεις θεωρούν ότι δεν είναι εφικτό πριν το το έτος 2400), τον Τύπο Β σε μερικές χιλιάδες χρόνια (κατά την εκτίμηση του Φρήμαν Ντάυσον, γύρω στο έτος 11.200) και τον Τύπο Γ σε 100.000 έως 1 εκατομμύριο χρόνια.Kaku, Michio (2010). "The Physics of Interstellar Travel: To one day, reach the stars.". http://mkaku.org/home/?page_id=250. Ανακτήθηκε στις 29-8-2010.

 Επίπεδα αντιστοίχισης πολιτισμών στην κλίμακα Καρντάσεφ 

 Τύπος μηδέν (προέκταση κλίμακας) 
alt=A red dotted line that goes up from left to right.|thumb|upright=1.4|Προβολή της κλίμακας Kardashev έως το 2040 με βάση στοιχεία από το World Energy Outlook του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
μικρογραφία|Παγκόσμια κατανάλωση ενέργειας από το 1960 έως το 2015.

Ένας πολιτισμός που στηρίζεται στην ενέργεια από τον πλανήτη στον οποίο κατοικεί, αντλώντας την κυρίως από πηγές που οι μορφές ενέργειας είναι ήπια αποθηκευμένες, βρίσκεται πριν των ορισμένων τύπων (Α, Β και Γ) στην κλίμακα Καρντάσεφ. Έτσι ονομάζεται τύπος μηδέν, καθώς βαθμολογείται κάτω της μονάδας στη λογαριθμική αυτή κλίμακα. Ένας τέτοιος πολιτισμός είναι ο σημερινός δικός μας που χρησιμοποιεί ως επί το πλείστον ενέργεια που έχει αποθηκευτεί από νεκρές πλέον μορφές ζωής σε πηγές όπως το κάρβουνο, το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο. Καθίσταται αντιληπτό ότι δεν έχουμε ακόμη φθάσει την μονάδα στην κλίμακα Kardashev. Σύμφωνα με τον Καρλ Σαγκάν, που επέκτεινε και βαθμονόμησε την κλίμακα Καρντάσεφ πριν τον τύπο Α, κατά τη βιομηχανική επανάσταση, το έτος 1900 ήμασταν στο 0,58 και το 2012 φτάσαμε στο 0,72 και από το 2018 στο 0,73. Σύμφωνα με σχετικούς υπολογισμούς, πιθανώς να φτάσουμε τον Τύπο Α σε 100 – 200 χρόνια, αν και άλλες εκτιμήσεις θεωρούν ότι δεν είναι εφικτό πριν το το έτος 2400.

 Τύπος Α 

Ο πολιτισμός Τύπου Α έχει καταφέρει να δαμάσει και καταναλώνει την ενέργεια που του προσφέρει ο ίδιος ο πλανήτης του, τον οποίο και ελέγχει πλήρως. Η θερμοκρασία και το κλίμα του πλανήτη ελέγχονται ή και αλλάζουν κατά βούληση, ενώ τα έντονα καιρικά φαινόμενα (τυφώνες και ισχυρές καταιγίδες) ελέγχονται απόλυτα και προσφέρουν την ενέργειά τους στον πολιτισμό αυτό. Πιθανώς και τα ηφαίστεια ή ακόμα και οι σεισμοί μπορούν να αλλάξουν κατά βούληση από έναν τέτοιο πολιτισμό. Επίσης, εμφανίζεται οίκηση σε απίθανα ως πρότινος μέρη, όπως στους ωκεανούς με πλωτές πόλεις. Για τον ανθρώπινο πολιτισμό στη Γη, ορατά πλέον σημάδια μετάβασης σε πολιτισμό Τύπου Ι από τον σημερινό Τύπου μηδέν, θεωρούνται η τιθάσευση της πυρηνικής ενέργειας, οι προσπάθειες παγκοσμιοποίησης στην οικονομία (Ευρωπαϊκή Ένωση), τη γλώσσα, την κουλτούρα, το πολιτικό σύστημα, τη διεπικοινωνία (Διαδίκτυο), οι επιτυχημένες προσπάθειες πρόγνωσης και πρόκλησης σεισμών, οι τεράστιες κατασκευές που προστατεύουν την ξηρά από την εισβολή της θάλασσας (Κάτω Χώρες) κλπ.

 Τύπος Β 
μικρογραφία|Η Σφαίρα Ντάισον θα μπορούσε πιθανώς να υλοποιηθεί από έναν πολιτισμό τύπου Β έτσι ώστε να απορροφά την ενέργεια κάποιου αστέρα.

Ο πολιτισμός Τύπου Β ελέγχει την ενέργεια του άστρου του και έχει ήδη αποικίσει το αστρικό του σύστημα. Στην περίπτωση του ανθρώπου της Γης θα έλεγχε τον Ήλιο, αντλώντας την ενέργεια του από εκεί, έχοντας πια εξαντλήσει τα αποθέματα ενέργειας του πλανήτη που κατοικεί και των πλανητών του ηλιακού συστήματος που έχει επίσης αποικίσει. Ο πολιτισμός σε αυτό το επίπεδο θεωρείται ήδη αθάνατος και κανένα γνωστό σημερινό όπλο μαζικής καταστροφής ή φυσική διεργασία δεν μπορεί να τον αφανίσει, καθώς είτε μπορεί να σταματήσει τις πυρηνικές αντιδράσεις και να αποτρέψει την έκρηξη του άστρου του ως Υπερκαινοφανούς (Supernova), είτε να μετακινήσει τον ίδιο του τον πλανήτη ώστε να διαφύγει της έκρηξης, είτε απλώς να μετοικήσει σε άλλο ηλιακό σύστημα. Σημειωτέον ότι η ενέργεια που καταναλώνει είναι 10 δισεκατομμύρια φορές περισσότερη από την παραγόμενη ενέργεια ενός πολιτισμού Τύπου Α.

 Τύπος Γ 
alt=Color illustration. A yellow-orange disc in the center is pierced vertically by a spiral of filaments.|thumb|right|Καλλιτεχνική αναπαράσταση για το κβάζαρ GB1508. Σύμφωνα με τον Σοβιετικό αστρονόμο Καρντάσεφ, ένας εξαιρετικά εξελιγμένος πολιτισμός, γνωστός ως «Τύπος III» στη θεωρητική του ταξινόμηση, θα ήταν σε θέση να αντλήσει την ενέργειά του από μια τέτοια πηγή.

Ο πολιτισμός Τύπου Γ ελέγχει την ενέργεια σε γαλαξιακό επίπεδο στο σύνολο του γαλαξία του και πιθανώς να έχει αποικίσει έναν ή περισσότερους γειτονικούς γαλαξίες. Ένας τέτοιος πολιτισμός έχει φτάσει σε επίπεδο να πειραματίζεται ενεργειακά ακόμη και με τις μαύρες τρύπες και τις σκουληκότρυπες. Μπορεί να πραγματοποιήσει ταξίδια στο χώρο και το χρόνο εντός του ιδίου σύμπαντος και έχει τη δυνατότητα να διαφύγει στο παρελθόν σε περίπτωση που στο σύμπαν του επέλθει θερμικός θάνατος. Παρομοίως, η ενέργεια που καταναλώνει είναι 10 δισεκατομμύρια φορές περισσότερη από την παραγόμενη ενέργεια ενός πολιτισμού Τύπου Β.

 Τύποι Δ και Ε (προέκταση κλίμακας) 

Ο Ζολτάν Γκαλαντάι έχει ορίσει μία θεωρητική προέκταση της κλίμακας, με πολιτισμό τύπου Δ (που βρίσκεται εκτός των ορισμένων τύπων της κλίμακας Καρντάσεφ) αυτόν που μπορεί και ελέγχει την ενέργεια ολόκληρου του ορατού σύμπαντος και πιθανόν και της σκοτεινής ύλης. Πιθανώς να μπορεί να ταξιδέψει σε άλλα σύμπαντα ή να στείλει πληροφορία σε αυτά, ώστε να αναπτυχθεί πολιτισμός Τύπου μηδέν, με προοπτική να εξελιχθεί σε πολιτισμό Τύπου Α. Ένας τέτοιος πολιτισμός προσεγγίζει ή και υπερβαίνει ακόμα και τα εξωτικά όρια της επιστημονικής φαντασίας, με βάση τις σημερινές μας επιστημονικές γνώσεις, και πλησιάζει σε θεϊκές δυνατότητες, και ίσως να είναι αδύνατο να υπάρξει. Ο ίδιος ο Zoltan Galantai μάλιστα έχει συμφωνήσει ότι ένας τέτοιος πολιτισμός δεν θα ήταν ανιχνεύσιμος, καθώς οι πράξεις του δεν θα διέφεραν από τις ίδιες τις φυσικές διεργασίες.

Μάλιστα έχουν διατυπωθεί και προεκτάσεις της κλίμακας ακόμα και στον τύπο Ε, όπου ένας πολιτισμός θα μπορεί να ελέγχει την συνολική ενέργεια σε όλα τα σύμπαντα, αν ο αριθμός τους είναι άνω του ενός, και επίσης θα μπορούσε να ελέγχει και να διαμορφώνει τους φυσικούς νόμους κατά βούληση, άρα πρακτικώς ένας τέτοιος πολιτισμός θα έφτανε στο επίπεδο της θεότητας.

Ο Μίτσιο Κάκου, στο βιβλίο του Parallel Worlds (Παράλληλοι Κόσμοι), έχει δώσει έναν εναλλακτικό ορισμό στον Τύπο Δ, ονομάζοντας έτσι τον πολιτισμό που μπορεί να ελέγχει και μη γαλαξιακές πηγές ενέργειας, όπως την λεγόμενη σκοτεινή ενέργεια.Kaku, Michio (2005). Parallel Worlds: The Science of Alternative Universes and Our Future in the Cosmos. New York: Doubleday. p. 317. ISBN 0713997281.

 Σημειώσεις 

 Δείτε επίσης 
 Πολιτισμός
 Παγκοσμιοποίηση
 Χρονολόγιο του μακρινού μέλλοντος
 Παράδοξο του Φέρμι

 Αναφορές 

 Περαιτέρω ανάγνωση 

 Dyson, Freeman J. Energy in the Universe Article in September 1971 Scientific American magazine (Special September Issue on Energy)
 Wind Powering America 
 Clean Energy for Planetary Survival: International Development Research Centre
 LBL Scientists Research Global Warming 
 E³ Handbook
 Clarke H2 energy systems


 Shkadov Thruster 


 Supercivilizations as Possible Products of the Progressive Evolution of Matter: also by Kardashev
 Search for Artificial Stellar Sources of Infrared Radiation, by Freeman J. Dyson
 The Radio Search For Intelligent Extraterrestral Life, by Frank Drake



 Πηγές 
 Dr. Michio Kaku about Future Civilizations
 Dr. Michio Kaku: "The World in 2030"



 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


  by Universe Today.
  from Dr. Michio Kaku.
  by Space.com.





  by Kurzgesagt, explaining and visualizing the topic.
 , an audio podcast by SciFi Thoughts.
 , and visual simulator of the Kardashev Scale by Davide Volpato.

Κατηγορία:Κλίμακες
Κατηγορία:Πολιτισμοί
Κατηγορία:Εξέλιξη
Κατηγορία:Ιστορία τεχνολογίας
Κατηγορία:Μελλοντολογία
Κατηγορία:Επιστημονική φαντασία
Κατηγορία:Εξωγήινη ζωή
Κατηγορία:Τρανσουμανισμός
Κατηγορία:Ενεργειακή ανάπτυξη