Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας 1833

Η διοικητική διαίρεση του 1833 καθορίστηκε από την Κυβέρνηση Μαυροκορδάτου, στους πρώτους μήνες της διακυβέρνησης της χώρας από την Αντιβασιλεία μετά την άφιξη του Βασιλέα Όθωνα στην Ελλάδα. 
Με βάση αυτή τη διαίρεση, που τέθηκε σε εφαρμογή με το Βασιλικό Διάταγμα της 3/15 Απριλίου του 1833 «Περί διαιρέσεως του Βασιλείου και της διοικήσεώς του», η επικράτεια του Ελληνικού Βασιλείου χωρίσθηκε σε δέκα νομούς (νομαρχίες) και 42 επαρχίες. Επικεφαλής της κάθε νομαρχίας ήταν ο νομάρχης, ανώτατο διοικητικό όργανο στη διοικητική διεύθυνση του Νομού, με υπαγόμενες επαρχίες και δήμους, τα καθήκοντα του οποίου ορίσθηκαν με το από 25 Απριλίου του 1833 Βασιλικό Διάταγμα «Περί της αρμοδιότητας των νομαρχών και περί της κατά τας νομαρχίας υπηρεσίας». Τη διαίρεση αυτή ακολούθησε στη συνέχεια και η διοικητική σύσταση αναγνώριση ισάριθμων μητροπόλεων με εξαίρεση εκείνη της Μάνης (Γυθείου).

Πρώτοι νομάρχες του Βασιλείου της Ελλάδος, που ορίστηκαν με την παραπάνω νομοθεσία ήταν ξεκινώντας από την νομαρχία πρωτεύουσας, οι: Φραγκίσκος Μαύρος (Αργολίδος και Κορινθίας), Γεώργιος Γλαράκης (Αχαΐας και Ήλιδος), Κωνσταντίνος Ζωγράφος (Αρκαδίας), Δημήτριος Χρηστίδης (Μεσσηνίας), Ανδρέας Μεταξάς (Λακωνίας), Αναγνώστης Μοναρχίδης (Ακαρνανίας και Αιτωλίας), Ιωάννης Αμβροσιάδης (Φωκίδος και Λοκρίδος), Μιχαήλ Σχινάς (Αττικής και Βοιωτίας), Γεώργιος Αινιάν (Εύβοιας), και τέλος Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός (Κυκλάδων)Απόφαση της 23 Απριλίου/8 Μαΐου του 1833  «Περί διορισμού των νομαρχών δια τους δέκα νομάρχες του βασιλείου της Ελλάδος»:Φραγκίσκος Μαύρος (Αργολίδος και Κορινθίας), Γεώργιος Γλαράκης (Αχαΐας και Ήλιδος), Δημήτριος Χρηστίδης (Μεσσηνίας), Κωνσταντίνος Ζωγράφος (Αρκαδίας), Ανδρέας Π. Μεταξάς (Λακωνίας), Αναγνώστης Μοναρχίδης (Ακαρνανίας και Αιτωλίας), Ιωάννης Αμβροσιάδης (Φωκίδος και Λοκρίδος), Μ. Σχινάς (Αττικής και Βοιωτίας), Γεώργιος Αινιάν (Εύβοιας), και Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός (Κυκλάδων)ΦΕΚ A 16/1833, Ναύπλιο 28 Απριλίου 1833, Απόφασις περί διορισμού Νομαρχών δια τους δέκα Νομούς του Βασιλείου της Ελλάδος 23 Απριλίου (5 Μαΐου) 1833. 

Η του 1833 ήταν η δεύτερη κατά σειρά διοικητική διαίρεση της Ελλάδας, μετά από αυτήν του 1828, που είχε εφαρμόσει στη νεοσύστατη Ελληνική Πολιτεία ο κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας.

Ιστορική αναδρομή
Με την λήξη της επανάστασης του 1821 η Ελλάδα αποτελείτο από την Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα, την Εύβοια και τις Κυκλάδες. Με τη διοικητική διαίρεση του 1833, εφαρμόστηκε για πρώτη φορά η νομαρχιακή διοίκηση. Η Ελλάδα, με τον νόμο «Περί Συστάσεως των Δήμων» (27.12.1833, ΦΕΚ 3/10.01.1834)ΦΕΚ A 3 - 10.01.1834, (7 Δεκεμβρίου 1833 / 8 Ιανουαρίου 1834) Νόμος περί συστάσεων των Δήμων διαιρέθηκε σε δέκα νομαρχίες και σαράντα δύο επαρχίες, οι οποίες με τη σειρά τους υποδιαιρέθηκαν σε δήμους. Η διοικητική διαίρεση συνοδεύτηκε και από την πρώτη επίσημη απογραφή του ελληνικού κράτους, αυτήν του 1834–1835. Το σύστημα διαίρεσης σε νομαρχίες και επαρχίες διατηρήθηκε μέχρι το 1836, οπότε η διοικητική διαίρεση μεταβλήθηκε (Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας (1836) με Διοικήσεις-επαρχίες) αλλά επανήλθε με τη Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας του 1845 με μικρές αλλαγές στον αριθμό και την οριοθέτηση των επαρχιών και των δήμων.

Διοικητική διαίρεση
Οι νομοί και οι επαρχίες που συστάθηκαν με τη διοικητική διαίρεση του 1833 ήταν αναλυτικά:

ΝομόςΜητρόπολη
νομούΕπαρχίεςΠρωτεύουσα
επαρχίαςΣυστατικά μέρη της επαρχίας (βάσει Δ.Δ. 1828)Οι δήμοι αναλυτικάΠελοπόννησος1Νομός Αργολίδος και ΚορινθίαςΝαυπλίαΝαυπλίαςΝαυπλίαΕπαρχία ΝαυπλίαςΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΝαυπλίαςΆργουςΆργοςΕπαρχία ΆργουςΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΆργουςΚορινθίαςΚόρινθοςΕπαρχία ΚορίνθουΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΚορινθίαςΎδραςΎδραΝήσος ΎδραΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΎδραςΕρμιονίδοςΣπέτσαι (Τιπάρηνος)Επαρχία Κάτω Ναχαγέ,
Νήσος ΣπετσώνΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΕρμιονίδοςΤροιζηνίαςΠόροςΕπαρχία Δαμαλών (Τροιζήνος),

Επαρχία ΠόρουΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας Τροιζηνίας2Νομός Αχαΐας και ΉλιδοςΠάτραιΕπαρχία Αιγιαλείας 
 Επαρχία ΔιποταμίαςΕπαρχία ΒοστίτσαςΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας Αιγιαλείας
Διοικητική διαίρεση Επαρχίας ΚυναίθηςΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΠατρώνΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΗλείαςΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΔιποταμίαςΕπαρχία ΚυναίθηςΕπαρχία ΚαλαβρύτωνΕπαρχία ΠατρώνΕπαρχία Παλαιών ΠατρώνΕπαρχία Ηλείας3Νομός ΜεσσηνίαςΚαλαμάταΕπαρχία Καλαμών
Επαρχία Μεσσήνης  Επαρχία Τριφυλίας Επαρχία ΟλυμπίαςΕπαρχία ΜεθώνηςΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας Καλαμάτας
Διοικητική διαίρεση Επαρχίας ΜεσσήνηςΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΤριφυλίαςΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΟλυμπίαςΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας Μεθώνης4Νομός ΑρκαδίαςΤρίποληΕπαρχία Γορτύνης 
Επαρχία Κυνουρίας Επαρχία Μαντινείας 
Επαρχία Μεγαλοπόλεως 
Επαρχία ΠρασσιώνΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας Γορτυνίας
Διοικητική διαίρεση Επαρχίας ΚυνουρίαςΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΜαντινείαςΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΜεγαλόποληςΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας Πρασσιών5Νομός ΛακωνίαςΣπάρτηΕπαρχία Επιδαύρου Λιμηράς Επαρχία Γυθείου Επαρχία Οιτύλου Επαρχία ΛακεδαίμονοςΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας Επιδαύρου ΛιμηράςΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΓυθείουΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΟιτύλουΔιοικητική διαίρεση Επαρχίας ΛακεδαίμονοςΣτερεά ΕλλάδαΝομόςΈδρα νομούΕπαρχίεςΟι δήμοι αναλυτικά6Νομός Ακαρνανίας και ΑιτωλίαςΜεσολόγγιΕπαρχία Ακαρνανίας Επαρχία Μεσολογγίου Επαρχία Ναυπακτίας Επαρχία Καλλιδρόμηςδιοικητική διαίρεση επαρχίας Ακαρνανίαςδιοικητική διαίρεση επαρχίας Μεσολογγίουδιοικητική διαίρεση επαρχίας Ναυπακτίαςδιοικητική διαίρεση επαρχίας Καλλιδρόμης7Νομός Φωκίδος και ΛοκρίδοςΆμφισσαΕπαρχία Φθιώτιδας Επαρχία Λοκρίδας Επαρχία Δωρίδας Επαρχία Παρνασσίδαςδιοικητική διαίρεση επαρχίας Φθιώτιδαςδιοικητική διαίρεση επαρχίας Λοκρίδαςδιοικητική διαίρεση επαρχίας Δωρίδαςδιοικητική διαίρεση επαρχίας Παρνασσίδας8Νομός Αττικής και ΒοιωτίαςΑθήναΕπαρχία Αττικής Επαρχία Αίγινας Επαρχία Μεγαρίδας Επαρχία Λιβαδειάς Επαρχία Θηβώνδιοικητική διαίρεση επαρχίας Αττικήςδιοικητική διαίρεση επαρχίας Αίγιναςδιοικητική διαίρεση επαρχίας Μεγαρίδαςδιοικητική διαίρεση επαρχίας Λιβαδειάςδιοικητική διαίρεση επαρχίας Θηβών9Νομός ΕυβοίαςΧαλκίδαΕπαρχία Χαλκίδας Επαρχία Βορείων Σποράδων Επαρχία Καρυστίαςδιοικητική διαίρεση επαρχίας Χαλκίδαςδιοικητική διαίρεση επαρχίας Βορείων Σποράδωνδιοικητική διαίρεση επαρχίας ΚαρυστίαςΚυκλάδεςΝομόςΈδρα νομούΕπαρχίεςΟι δήμοι αναλυτικά10Νομός ΚυκλάδωνΕρμούποληΕπαρχία ΆνδρουΕπαρχία ΚύθνουΕπαρχία ΜήλουΕπαρχία ΝάξουΕπαρχία ΣύρουΕπαρχία ΤήνουΕπαρχία Θήραςδιοικητική διαίρεση επαρχίας Άνδρουδιοικητική διαίρεση επαρχίας Κύθνουδιοικητική διαίρεση επαρχίας Μήλουδιοικητική διαίρεση επαρχίας Νάξουδιοικητική διαίρεση επαρχίας Σύρου
διοικητική διαίρεση επαρχίας Τήνουδιοικητική διαίρεση επαρχίας Θήρας

Δείτε επίσης
Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας

Πηγές

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι


1833