Πανελλήνιο πρωτάθλημα Δρόμου σε Ανώμαλο Έδαφος ανδρών

Το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα δρόμου σε ανώμαλο έδαφος ήταν παλαιότερα γνωστό ως "πρωτάθλημα ανώμαλου δρόμου". Η απόσταση που διανύουν οι αθλητές από την εκκίνηση ως τον τερματισμό είναι 10 χιλιόμετρα (στο παρελθόν έχουν ισχύσει και διαφορετικές αποστάσεις 12, 8, 7 χιλιόμετρα). Ο αθλητής που τερματίζει πρώτος αναδεικνύεται και πρωταθλητής Ελλάδας. 

 Ιστορία 
Ο πρώτος ιστορικά αγώνας διεξήχθη το 1907 στο Παναθηναϊκό στάδιο με τη συμμετοχή 15 αθλητών.

Τις περισσότερες νίκες και παράλληλα το ρεκόρ συνεχόμενων κατακτήσεων με επτά, έχουν δύο αθλητές, ο Αθανάσιος Ραγάζος που διατηρήθηκε στην κορυφή από το 1938 ως το 1948 (τα έτη 1941 έως 1944 δεν υπήρξε διοργάνωση λόγω του Β' παγκοσμίου πολέμου), και ο Παναγιώτης Χαραμής το διάστημα 1996 ως 2002 "Αφιέρωμα: Το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα σε ανώμαλο έδαφος έχει τη δική του ιστορία", επίσημος ιστότοπος του ΣΕΓΑΣ. 

Πρωταθλητής στον αγώνα του 2024 αναδείχθηκε, για τρίτη συνεχόμενη και συνολικά τέταρτη φορά, ο Μάριος Αναγνώστου εκπροσωπώντας το σύλλογο της Αναγέννησης Λαμίας "Αναγνώστου και Μαρινάκου θριάμβευσαν στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα σε ανώμαλο έδαφος".

Εκτός από την ατομική κατάταξη, υπάρχει και η ομαδική κατάταξη συλλόγων. Σε αυτή υπολογίζονται όσοι σύλλογοι εκπροσωπούνται από τουλάχιστον τρεις αθλητές τους στον αγώνα. Το άθροισμα των θέσεων που κατέκτησαν οι τρεις καλύτεροι αθλητές ενός συλλόγου αποτελούν τη συνολική βαθμολογία του, και ο σύλλογος με τη μικρότερη βαθμολογία αναδεικνύεται νικητής Προκήρυξη 2024, σελίδα 7. Πολυνίκης μεταξύ συλλόγων είναι ο Παναθηναϊκός με 27 κατακτήσεις, ενώ τρέχων πρωταθλητής για το 2025 είναι ο Ολυμπιακός.

Μέχρι το 1983 στο πρωτάθλημα συμμετείχαν επίσημα Κύπριοι αθλητές και σωματεία.

 Πρωταθλητές 
Έτος # τόπος διεξαγωγής  Πρωταθλητές Αθλητής Σύλλογος 1907 <center>1  Γεώργιος Κουλουμπέρδας (ΠΓΣ) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 1908 <center>2  Χρήστος Μηλίγκος (ΕΓΣ) 22px Εθνικός Γ.Σ. 1909 <center>3  Δημήτριος Γκιουλαφέντης (ΕΓΣ) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 1910 <center>4  Γεώργιος Μανωλάσης (ΠΓΣ) 22px Εθνικός Γ.Σ.  1911 <center>5  Στυλιανός Δημητρίου (ΕΓΣ) 22px Εθνικός Γ.Σ. 1912 <center>6  Γεώργιος Μανωλάσης (ΠΓΣ) 22px Εθνικός Γ.Σ.Με την τρίτη συνεχόμενη νίκη του ο Εθνικός Γ.Σ. κατέκτησε οριστικά το επαμειβόμενο αργυρόχρυσο κύπελλο που είχε αθληθετήσει το 1907 ο βασιλιάς της Ιταλίας Βιτόριο Εμμανουήλ.1913-1922<center>Δεν έγιναν1923 <center>7  Αλέξης Κράνης (ΕΓΣ) 22px Πανιώνιος Γ.Σ.Σ. 1924 <center>Δεν έγινε 1925 1926 <center>8  Αλέξης Κράνης (ΕΓΣ) 22px Εθνικός Γ.Σ. 1927 <center>9  Αλέξης Κράνης (ΕΓΣ) 22px Εθνικός Γ.Σ. 1928 <center>Δεν έγινε 1929 1930 <center>10  Αθανάσιος Μπεκιάρης (Ορφεύς Σερρών)  1931 <center>11  Ιωάννης Νάνος (Ηρακλής Θ.)  1932 <center>12  Χρύσανθος Τσουκαλάς (ΠΑΟ)  1933 <center>13  Ιωάννης Νάνος (Ηρακλής Θ.)  1934 <center>14  Κ. Αρβανίτης (ΠΑΟ)  1935 <center>15  Κ. Αρβανίτης (ΠΑΟ) 22px Πειραϊκός Σύνδεσμος 1936 <center>16  Κωνσταντίνος Γούτης (Πειραϊκός Σ.) 22px Πειραϊκός Σύνδεσμος 1937 <center>17  Στέλιος Κυριακίδης (Ολύμπια Λεμ.)  1938 <center>18  Αθανάσιος Ραγάζος (ΓΣ Αλμυρού)  1939 <center>19  Αθανάσιος Ραγάζος (ΓΣ Αλμυρού) 22px Πειραϊκός Σύνδεσμος 1940 <center>20  Αθανάσιος Ραγάζος (ΓΣ Αλμυρού) 22px Πειραϊκός Σύνδεσμος1941-1944<center>Δεν έγιναν 1945 <center>21  Αθανάσιος Ραγάζος (ΓΣ Αλμυρού) 22px Πειραϊκός Σύνδεσμος 1946 <center>22  Αθανάσιος Ραγάζος (ΓΣ Αλμυρού)  1947 <center>23  Αθανάσιος Ραγάζος (ΓΣ Αλμυρού) 22px Πειραϊκός Σύνδεσμος 1948 <center>24  Αθανάσιος Ραγάζος (ΓΣ Αλμυρού) 22px Πειραϊκός Σύνδεσμος 1949 <center>25  Βασίλειος Μαυραπόστολος (ΑΟΠΦ) 22px Γ.Σ. Αλμυρού 1950 <center>26  Βασίλειος Μαυραπόστολος (ΑΟΠΦ) 22px Γ.Σ. Αλμυρού 1951 <center>27  Βασίλειος Μαυραπόστολος (ΑΟΠΦ) 22px Πειραϊκός Σύνδεσμος 1952 <center>28  Βασίλειος Μαυραπόστολος (ΑΟΠΦ) 22px Πειραϊκός Σύνδεσμος 1953 <center>29  Βασίλειος Μαυραπόστολος (ΑΟΠΦ) 22px Πειραϊκός Σύνδεσμος 1954 <center>30  M. Σιδερής (ΠΑΟ)  1955 <center>31  M. Σιδερής (ΠΑΟ)  1956 <center>32  Γεώργιος Παπαβασιλείου (ΑΕΚ)  1957 <center>33  Γεώργιος Παπαβασιλείου (ΑΕΚ)  1958 <center>34  Γεώργιος Παπαβασιλείου (ΑΕΚ)  1959 <center>35  Μιχ. Δήμου (Πανιώνιος)  1960 <center>36  Κοντός (ΠΓΣ)  1961 <center>37  Γεώργιος Παπαβασιλείου (ΑΕΚ)  1962 <center>38  Γεώργιος Παπαβασιλείου (ΑΕΚ)  1963 <center>39  Γεώργιος Παπαβασιλείου (ΑΕΚ)  1964 <center>40  Γεώργιος Μεσημέρτζης (ΟΣΦΠ)  1965 <center>41  Γεώργιος Μεσημέρτζης (ΟΣΦΠ)  1966 <center>42  Νίκος Αυλακιώτης (ΠΓΣ)  1967 <center>43  Ζέππος (ΟΣΦΠ)  1968 <center>44  Νίκος Αυλακιώτης (ΠΓΣ)  1969 <center>45  Γιάννης Βιρβίλης (ΑΕΚ)  1970 <center>46  Γιάννης Βιρβίλης (ΑΕΚ)  1971 <center>47  Παναγιώτης Νακόπουλος (ΠΑΟΚ)  1972 <center>48  Σπύρος Κοντοσώρος (Κερκυραϊκός ΓΣ)  1973 <center>49  Σπύρος Κοντοσώρος (Κερκυραϊκός ΓΣ)  1974 <center>50  Τάσος Ψαθάς (ΑΟ Χαλκιδικής)  1975 <center>51  Μιχάλης Κούσης (ΓΕ Αγρινίου)  1976 <center>52  Μιχάλης Κούσης (ΓΕ Αγρινίου) 22px Παγκύπρια Λευκωσίας 1977 <center>53  Μάριος Κασιανίδης (Παγκύπρια Λ.)  1978 <center>54  Μιχάλης Κούσης (ΓΕ Αγρινίου)  1979 <center>55  Μάριος Κασιανίδης (Παγκύπρια Λ.)  1980 <center>56  Φίλιππος Φιλίππου (Ευαγόρας Αμ.)  1981 <center>57  Μάριος Κασιανίδης (Παγκύπρια Λ.) 22px Παναχαϊκή Γ.Ε. 1982 <center>58  Μάριος Κασιανίδης (Παγκύπρια Λ.) 22px Παναχαϊκή Γ.Ε. 1983 <center>59  Μάριος Κασιανίδης (Παγκύπρια Λ.)  1984 <center>60  Σπύρος Ανδριόπουλος (ΑΠΣ Πάτραι)  1985 <center>61  Γεώργιος Πετράκης (ΟΦΗ) 22px ΟΦΗ 1986 <center>62  Γεώργιος Αφορδάκος (ΟΦΗ) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 1987 <center>63  Χρήστος Παπαχρήστος (ΠΓΣ) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 1988 <center>64  Κώστας Ποντίκης (ΠΓΣ) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 1989 <center>65  Σπύρος Ανδριόπουλος (ΑΠΣ Πάτραι) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 1990 <center>66  Κώστας Ποντίκης (ΠΓΣ) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 1991 <center>67  Κώστας Ποντίκης (ΠΓΣ) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 1992 <center>68  Θεόδωρος Ζάχος (;) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 1993 <center>69   22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 1994 <center>70   22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 1995 <center>71  Κατσούλης (ΠΓΣ) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 1996 <center>72  Παναγιώτης Χαραμής (Φλόγα Παγκρατίου)  1997 <center>73  Παναγιώτης Χαραμής (Φλόγα Παγκρατίου)  1998 <center>74  Παναγιώτης Χαραμής (Φλόγα Παγκρατίου) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 1999 <center>75  Παναγιώτης Χαραμής (Φλόγα Παγκρατίου) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 2000 <center>76  Παναγιώτης Χαραμής (Φλόγα Παγκρατίου) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 2001 <center>77  Παναγιώτης Χαραμής (ΠΓΣ) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 2002 <center>78  Παναγιώτης Χαραμής (ΠΓΣ) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 2003 <center>79  Αναστάσιος Φράγκος (Πίνδαρος Θηβών)  2004 <center>80  Μιχάλης Γελασάκης (ΟΣΦΠ) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 2005 <center>81  Χριστόφορος Μερούσης (Έφηβος Χίου)  2006 <center>82  Γιάννης Κανελλόπουλος (ΠΓΣ) 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. 2007 <center>83  Αναστάσιος Φράγκος (ΟΣΦΠ)  2008 <center>84  Αναστάσιος Φράγκος (ΟΣΦΠ)  2009 <center>85  Αναστάσιος Φράγκος (ΟΣΦΠ)  2010 <center>86  Δημοσθένης Μαγγίνας (ΟΣΦΠ)  2011 <center>87  Δημοσθένης Μαγγίνας (ΟΣΦΠ)  2012 <center>88  Κωνσταντίνος Πούλιος (ΠΑΟ)  2013 <center>89  Δημοσθένης Μαγγίνας (ΟΣΦΠ)  2014 <center>90 Τρίκαλα Κωνσταντίνος Γκελαούζος (ΑΕΚ) 22px Γ.Α.Σ. Ιλισσός 2015 <center>91 Τρίκαλα Δημοσθένης Μαγγίνας (Εθνικός Αλ.) 22px Α.Ο. Μυκόνου 2016 <center>92 Μαρκόπουλο Δημοσθένης Μαγγίνας (ΠΑΟ)  2017 <center>93 Τρίκαλα Γιάννης Ζερβάκης (Βιτσέντζος Κορνάρος) 22px Α.Ο. Μυκόνου 2018 <center>94 Τρίκαλα Κωνσταντίνος Γκελαούζος (ΠΑΟ) 22px Α.Ο. Μυκόνου 2019 <center>95 Τρίκαλα Μάρκος Γκούρλιας (Α.Ο. Μυκόνου) 22px Α.Ο. Μυκόνου 2020 <center>96 Τρίκαλα Μάριος Αναγνώστου (ΓΣ Αναγέννηση Λαμίας) 22px Α.Ο Τρίτων Χαλκίδος 2021 <center>97 Τρίκαλα Κωνσταντίνος Γκελαούζος (ΠΑΟ)  2022 <center>98 Τρίκαλα Μάριος Αναγνώστου (ΓΣ Αναγέννηση Λαμίας) 22px Α.Ο. Μυκόνου 2023 <center>99 Τρίκαλα Μάριος Αναγνώστου (ΓΣ Αναγέννηση Λαμίας) 22px Α.Ο Τρίτων Χαλκίδος 2024 <center>100 Τρίκαλα Μάριος Αναγνώστου (ΓΣ Αναγέννηση Λαμίας) 22px Γ.Α.Σ. Ιλισσός 2025 <center>101 Τρίκαλα Παναγιώτης Μπιτάδος (ΟΣΦΠ)  2026 <center>102 Τρίκαλα Νικόλαος Σταμούλης (Γ.Α.Σ. Αγρινίου) 22px Α.Ο. Παλαιού Φαλήρου

 Σύνολο πρωταθλημάτων ανά σύλλογο 
ΣύλλογοςΤίτλοιΧρονιές  <center>27 1930, 1931, 1932, 1933, 1934, 1938, 1954, 1955, 1956, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1977, 1978, 1979, 1980, 1983, 1996, 1997, 2012, 2016, 2021 22px Πανελλήνιος Γ.Σ. <center>19 1907, 1909, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2004, 2006  <center>13 1965, 1966, 1967, 1984, 2003, 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2013, 2025 22px Πειραϊκός Σύνδεσμος <center>10 1935, 1936, 1939, 1940, 1945, 1947, 1948, 1951, 1952, 1953  <center>10 1937, 1946, 1957, 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1963, 1964 22px Εθνικός Γ.Σ. <center>6 1908, 1910, 1911, 1912, 1926, 1927 22px Α.Ο. Μυκόνου <center>5 2015, 2017, 2018, 2019, 2022 22px Γ.Σ. Αλμυρού <center>2 1949, 1950 22px Παναχαϊκή Γ.Ε. <center>2 1981, 1982 22px Γ.Α.Σ. Ιλισσός <center>2 2014, 2024 22px Α.Ο Τρίτων Χαλκίδας <center>2 2020, 2023 22px Πανιώνιος Γ.Σ.Σ. <center>1 1923 22px Γ. Σ. «Τα Παγκύπρια» Λευκωσίας <center>1 1976 22px ΟΦΗ <center>1 1985 22px Α.Ο. Παλαιού Φαλήρου <center>1 2026

 Σημειώσεις 

 Πηγές 
 Ψηφιακό αρχείο Αθλητικής Ηχούς
 Πρωταθλητές 1907-1979 Αθλητική Ηχώ 17-2-1980 σελ. 5

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Επίσημος ιστότοπος ΣΕΓΑΣ

Α
*