Καρπός

Ο καρπός (λατ.: fructus) στη βοτανική θεωρείται το σύνολο των ιστών του θηλυκού – και των γύρω από αυτό μερών του – άνθους, οι οποίοι συμμετέχουν σε όλες εκείνες τις διεργασίες που συμβαίνουν στις σπερματικές βλάστες, κατά τα διάφορα στάδια αναπτύξεώς τους, μετά τη γονιμοποίηση ή και χωρίς αυτή.
μικρογραφία|350x350εσ|εναλλ.=|Διάγραμμα τυπικής ράγας σταφυλιού: 1. Σπόρος 2. Περικάρπιο [2a. Εξωκάρπιο 2b. Μεσοκάρπιο 2c. Ενδοκάρπιο] 3.4. Αγγειώδεις δεσμίδες 5. Επιδερμίδα
μικρογραφία|350x350px|Τυπικό διάγραμμα καρύου. Διάκριση μεταξύ σπόρου και καρπού.|εναλλ.=

 Σχηματισμός καρπού 
Η ανάπτυξη του καρπού αρχίζει μετά τη γονιμοποίηση. Στα αγγειόσπερμα συντελείται διπλή γονιμοποίηση, δηλαδή γονιμοποίηση του ωοκυττάρου και των πολικών πυρήνων, και παράγονται το διπλοειδές ζυγωτό, το οποίο εξελίσσεται και δίνει το διπλοειδές έμβρυο, και το πολυπλοειδές ενδοσπέρμιο. Εκτός όμως από τις γονιμοποιημένες σπερματικές βλάστες, οι οποίες θα δώσουν τα σπέρματα και το ενδοσπέρμιο, στον σχηματισμό του καρπού λαμβάνουν μέρος και άλλοι ιστοί της ωοθήκης και της ανθοδόχης του άνθουςΔροσόπουλος Ι.Β. (1989) Στοιχεία της φυσιολογίας αναπτύξεως και ωριμάνσεως των καρπών. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. σελ.156. Αθήνα.. 

Ο καρπός είναι μια δομή των φυτών που περιέχει τους σπόρους τους. Το περικάρπιο μπορεί να είναι σαρκώδες (όπως στις ράγες ή τις δρύπες).

 Συμβολή καρπού 
Ο καρπός συμβάλλει:
 Στην προστασία των αναπτυσσόμενων σπερμάτων
 Στη διευκόλυνση της απελευθέρωσης των ώριμων σπερμάτων
 Στη διασπορά των ώριμων σπερμάτων
 Στη λίπανση του εδάφους μετά τη σήψη

 Ταξινόμηση καρπών 
Οι καρποί, αναλόγως της προέλευσής τους, του αριθμού δηλαδή των ανθέων και των υπέρων από τους οποίους προέρχονται, κατατάσσονται σε τρεις μεγάλες ομάδες (με τις γαλλικές ονομασίες στην παρένθεση):
Απλοί καρποί (simples), προέρχονται από ένα άνθος με έναν ύπερο.
Σύνθετοι καρποί (multiples), προέρχονται από ένα άνθος με πολλούς υπέρους.
Αθροιστικοί καρποί (aggrégés), προέρχονται από πολλά άνθη με πολλούς υπέρους (ένας ύπερος σε κάθε άνθος).

Αναλόγως των χαρακτηριστικών τους, μπορεί να είναι ξηροί ή σαρκώδεις, διαρρηκτοί ή αδιάρρηκτοι, με ένα ή περισσότερα σπέρματα.

Αναλυτικά, η ταξινόμηση των καρπών και οι χαρακτηριστικοί φυτικοί εκπρόσωποί τους, έχουν ως εξής:
α/αΟΜΑΔΕΣ ΚΑΡΠΩΝΚΑΤΗΓΟΡΙΑΤΥΠΟΣΦΥΤΙΚΑ ΕΙΔΗ1.Απλοί
ένα άνθος, ένας ύπεροςΞηρόςΔιαρρηκτόςΚάψατριανταφυλλιά, παπαρούναΧέδρωπαςψυχανθήΑδιάρρηκτοςΑχαίνιοαγράμπελη, μαρούλι, ηλίανθοςΚάρυο, Καρύοψηφουντουκιά, οξιά, βαλανιδιάΣαμάραφτελιάΣαρκώδηςΑδιάρρηκτοςΔρύπηελιά, ροδακινιά, βερικοκιά, δαμασκηνιά, κερασιά, καρυδιάΠόμημηλιά, αχλαδιά, κυδωνιάΡάγα (Εσπερίδιο, Πέπων)σταφύλι, τοματιά, πιπεριά, εσπεριδοειδή2.Σύνθετοι
ένα άνθος, πολλοί ύπεροιΣαρκώδηςφράουλα, βατομουριά3.Αθροιστικοί 
πολλά άνθη, πολλοί ύπεροιΣαρκώδηςμουριά, συκιά, πλάτανος

 Σημειώσεις 

 Στα Αγγλικά, οι έννοιες των «aggregate» και «multiple» καρπών αντιστρέφονται, έτσι ώστε οι aggregate καρποί να είναι αυτοί που προκύπτουν από ένα άνθος με πολλούς υπέρους. Η διαφορά αυτή στις έννοιες οφείλεται σε μια αντιστροφή στην ορολογία από τον Άγγλο βοτανολόγο John Lindley, την οποία ακολουθούν οι περισσότεροι συγγραφείς της αγγλικής γλώσσας. Beentje, H.; Williamson, J. (2010). The Kew Plant Glossary: an Illustrated Dictionary of Plant Terms. Royal Botanic Gardens, Kew: Kew Publishing.

 Δείτε επίσης 
 Φρούτα – αφορά στον διατροφικό όρο των εδώδιμων καρπών δέντρων και θάμνων.

 Πηγές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. «Άνθος–Σπέρμα–Καρπός» (pdf) . eclass aua.gr. σελ. 35.
 Bioimages. «Διασπορά καρπών και σπόρων». (στα αγγλικά). bioimages.vanderbilt.edu


Κατηγορία:Μορφολογία φυτών
Κατηγορία:Βοτανική