Ιωδοφόρμιο

Το ιωδοφόρμιο (Iodoform) (επίσης γνωστό ως τριιωδομεθάνιο (triiodomethane)) είναι η οργανοϊωδική ένωση με χημικό τύπο CHI3. Είναι μια ωχροκίτρινη, κρυσταλλική, πτητική ουσία, με διαπεραστική και χαρακτηριστική οσμή (σε παλαιότερα κείμενα χημείας, η μυρωδιά αναφέρεται μερικές φορές ως αυτή των νοσοκομείων, όπου η ένωση εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως) και, ανάλογη με τη γλυκιά γεύση του χλωροφορμίου,. Χρησιμοποιείται περιστασιακά ως απολυμαντικό.

Ονοματολογία
Το όνομα ιωδοφόρμιο προέρχεται από τη ρίζα φορμυλίου, έναν αρχαϊκό όρο για το τμήμα HC, και διατηρείται για ιστορική συνέπεια. Μια πλήρης, σύγχρονη ονομασία είναι τριιωδομεθάνιο. Μια άλλη πιθανή ονομασία είναι  τριιωδίδιο υδρίδιου άνθρακα . Το υδρίδιο στο τελευταίο μερικές φορές παραλείπεται, αν και η IUPAC συνιστά να μην γίνεται αυτό, καθώς το "τριιωδιούχος άνθρακας" θα μπορούσε επίσης να σημαίνει  (εξαϊωδοαιθάνιο, μια εξαιρετικά ασταθής ένωση).

 Δομή 
Το μόριο υιοθετεί μια τετραεδρική γεωμετρία με συμμετρία C3v.

 Σύνθεση και αντιδράσεις 
Η σύνθεση του ιωδοφορμίου περιγράφηκε για πρώτη φορά από τον Georges-Simon Serullas το 1822, με αντιδράσεις ατμών ιωδίου με ατμό πάνω σε ερυθροπυρακτωμένα κάρβουνα, καθώς και με αντίδραση καλίου με αιθανολικό ιώδιο παρουσία νερού. και ταυτόχρονα ανεξάρτητα από τον John Thomas Cooper. Συντίθεται με την αντίδραση αλογονοφορμίου με αντίδραση ιωδίου και υδροξειδίου του νατρίου με οποιοδήποτε από αυτά τα τέσσερα είδη οργανικών ενώσεων: μια μεθυλο κετόνη (), ακεταλδεΰδη (), αιθανόλη () και ορισμένες δευτεροταγείς αλκοόλες (, όπου το R είναι μια αλκυλο- ή αρυλομάδα).

450px|class=skin-invert-image

Η αντίδραση ιωδίου και βάσης με μεθυλκετόνες είναι τόσο αξιόπιστη που η δοκιμή ιωδοφορμίου (εμφάνιση κίτρινου ιζήματος) χρησιμοποιείται για την ανίχνευση της παρουσίας μιας μεθυλοκετόνης. Αυτό ισχύει επίσης κατά τον έλεγχο συγκεκριμένων δευτεροταγών αλκοολών που περιέχουν τουλάχιστον μία μεθυλομάδα στον άλφα-άνθρακα.

Ορισμένα αντιδραστήρια (π.χ. υδροϊώδιο) μετατρέπουν το ιωδοφόρμιο σε διιωδομεθάνιο. Η μετατροπή σε διοξείδιο του άνθρακα είναι επίσης δυνατή. Μερικά αντιδραστήρια (π.χ. υδροιώδιο) μετατρέπουν το ιωδοφόρμιο σε διιωδομεθάνιο. Είναι επίσης δυνατή η μετατροπή σε διοξείδιο του άνθρακα. Ορισμένα αντιδραστήρια (π.χ. υδροϊώδιο) μετατρέπουν το ιωδοφόρμιο σε διιωδομεθάνιο. Η μετατροπή σε διοξείδιο του άνθρακα είναι επίσης δυνατή. Το ιωδοφόρμιο αντιδρά με υδατικό νιτρικό άργυρο για να παράξει μονοξείδιο του άνθρακα. Όταν επεξεργάζεται με σκόνη στοιχειακού αργύρου, το ιωδοφόρμιο ανάγεται, παράγοντας ακετυλένιο. Με τη θέρμανση, το ιωδοφόρμιο αποσυντίθεται για να παράγει διατομικό ιώδιο, αέριο υδροϊώδιο και άνθρακα.

 Φυσική εμφάνιση 
Το μανιτάρι angel's bonnet περιέχει ιωδοφόρμιο και έχει την χαρακτηριστική του οσμή.

Εφαρμογές
Η ένωση βρίσκει μικρής κλίμακας χρήση ως απολυμαντικό. Γύρω στις αρχές του 20ού αιώνα, χρησιμοποιήθηκε στην ιατρική ως επουλωτικό και αντισηπτικό επίθεμα για τραύματα και πληγές και, παρόλο που αυτή η χρήση έχει πλέον σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από ανώτερα αντισηπτικά, εξακολουθεί να χρησιμοποιείται στην ωτορινολαρυγγολογία με τη μορφή πάστας υπονιτρικού βισμούθιου ως παραφίνη ιωδοφόρμιου (BIPP) και ως αντισηπτικό επίθεμα για κοιλότητες. Είναι το ενεργό συστατικό σε πολλές σκόνες για αυτιά για σκύλους και γάτες, μαζί με το οξείδιο του ψευδαργύρου και το προπιονικό οξύ, τα οποία χρησιμοποιούνται για την πρόληψη μολύνσεων και τη διευκόλυνση της αφαίρεσης των τριχών των αυτιών.

Δείτε επίσης
 Φθοροφόρμιο
 Χλωροφόρμιο
 Βρωμοφόρμιο

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Preparation


Κατηγορία:Αλογονομεθάνια
Κατηγορία:Αντισηπτικά
Κατηγορία:Οργανικές ενώσεις ιωδίου