Νικόλαος Γλυκύς

Ο Νικόλαος Γλυκύς ή Γλυκής ήταν σημαντικός Έλληνας τυπογράφος στη Βενετία του 17ου αιώνα. Το τυπογραφείο που ίδρυσε το 1670 παρέμεινε σε λειτουργία επί σχεδόν δύο αιώνες και σ' αυτό τυπώθηκαν πολλά θρησκευτικά, λειτουργικά και άλλα βιβλία στα Ελληνικά. 

 Βιογραφία 
Ο Νικόλαος Γλυκύς γεννήθηκε το 1619 στα Ιωάννινα. Πατέρας του ήταν ο Μιχαήλ Γλυκύς και μητέρα του η Λάμπρω. Χαρακτηρίστηκε ως «όλως αγράμματος», κάτι το οποίο δεν ισχύει.Ο Γλυκύς δεν ήταν λόγιος, αλλά ήταν αρκετά εγγράμματος, όχι με την έννοια της σημερινής εποχής. Εγράμματος δικαιολογείται εξαιτίας της διαθήκης του την οποία έχει γράψει ο ίδιος. Ήταν αυτός που ίδρυσε το τυπογραφείο των Γλυκήδων στην Βενετία, γι' αυτό και θεωρείται ο σημαντικότερος τυπογράφος του 17ου αιώνα. Επιπλέον, είχε δύο αδέρφια που ονομάζονταν Λεοντάρης και Δημήτριος. Ο Γλυκύς παντρεύτηκε τη Χάιδω Σουγδουρή, αδερφή ενός λογίου στα Ιωάννινα, με την οποία δεν απέκτησε παιδιά. Μοναδικός του γιος ήταν ο Μιχαήλ Γλυκύς, τον οποίο απέκτησε από την ερωμένη του Πολώνια το 1647 πριν παντρευτεί την Χάιδω. Ο γιος του ανέλαβε την επιχείρηση μετά τον θάνατο του. 

Ο Νικόλαος Γλυκύς εγκαταστάθηκε στη Βενετία πριν το 1644 ως έμπορος και στη συνέχεια ασχολήθηκε με την τυπογραφία. Στις 3 Μαΐου 1647, γράφτηκε στο μητρώο του Αδελφοτάτου της Σχολής του Αγίου Νικολάου και παρέμεινε μέχρι και τον θάνατό του το 1693. Ακόμη, ασχολείτο με την ελληνική παροικία της Βενετίας· κατά την περίοδο 1667-1686 διετέλεσε τρεις φορές πρόεδρος της Ελληνικής Αδελφότητος της Βενετίας. Πέθανε στις 30 Δεκεμβρίου το 1693 στη Βενετία.

 Το τυπογραφικό του έργο 
220px|μικρογραφία|δεξιά|Ὡρολόγιον. Το πρώτο βιβλίο που τύπωσε ο Νικόλαος Γλυκύς με το τυπογραφικό σήμα του Ορσίνο Αλμπρίτζι.
Ο Νικόλαος Γλυκύς θέλησε να γίνει μέλος της συντεχνίας των βιβλιοπώλων και των τυπογράφων, αλλά επειδή δεν κατείχε τα κατάλληλα προσόντα αποφάσισε να τους δώσει 100 δουκάτα προκειμένου να τον δεχτούν. Τελικά έγινε αποδεκτός και την 1η Δεκεμβρίου 1670 ξεκίνησε την τυπογραφική του δραστηριότητα αφού πρώτα είχε αγοράσει το τυπογραφείο του Ορσίνο Αλμπρίτζι (Orsino Albrizzi).

Το πρώτο βιβλίο που εξέδωσε ήταν το Ὡρολόγιον το 1670 όπου και εμφανίζεται για πρώτη φορά το τυπογραφικό του σήμα, η μέλισσα. Στα βιβλία του εμφανίζεται το όνομα του και η πατρίδα του τα Ιωάννινα.

Ο Γλυκύς επιθυμούσε να εκδώσει πολλά ελληνικά βιβλία στη Βενετία, κυρίως θρησκευτικά και εκκλησιαστικά. Στις 15 Ιουλίου 1671 έστειλε αίτημα στη Σύγκλητο της Βενετίας αναφέροντας την κακή εμφάνιση των ελληνικών λειτουργικών βιβλίων με πολλά τυπογραφικά λάθη κ.λπ. Με το αίτημα αυτό, ζήτησε την επανέκδοση αυτών των βιβλίων στο τυπογραφείο του σε άψογη εκτέλεση, με προνόμιο διάρκειας 25 ετών για να εκδώσει τα οκτώ πιο σπουδαία λειτουργικά βιβλία της ελληνορθόδοξης εκκλησίας. Από το 1671 υπήρχε μεγάλη εξαγωγή εκκλησιαστικών και άλλων βιβλίων σε όλες τις πόλεις της Ευρωπαικής και Ασιατικής Τουρκίας όπου κατοικούσαν ελληνορθόδοξοι.

Ο Γλυκύς εκτός από θρησκευτικά βιβλία εξέδωσε επιστημονικά και φιλολογικά. Κατά την περίοδο 1670-1693, ο Γλυκύς έκδωσε συνολικά 106 βιβλία. Για την εποχή εκείνη, ήταν ένας πολύ υψηλός αριθμός.

Ένας από τους σημαντικότερους ανταγωνιστές του Νικολάου Γλυκύ ήταν ο Ιταλός Αντρέα Τζιουλιάνι (Andrea Giuliani), ο οποίος κατά την περίοδο 1582-1690 εξέδωσε 199 τίτλους. Μεταξύ τους οι δύο τυπογράφοι είχαν πολλές αντιπαραθέσεις για την παραγωγή ελληνικών βιβλίων στη Βενετία. Ένας άλλος ανταγωνιστής ήταν ο Νικόλαος Σάρος, που το 1686 ίδρυσε το δεύτερο ελληνικό τυπογραφείο στη Βενετία. Ο Σάρος κατάφερε να τυπώσει 56 βιβλία κατα την περίοδο 1685-1693, ενώ ο Γλυκύς κατάφερε μόνο να τυπώσει 22 εκδόσεις. Αυτό σήμαινε μείωση παραγωγής. Ωστόσο η επιχείρηση του Νικόλαου Γλυκύ κατά τη διάρκεια των χρόνων 1670-1693 θεωρείται πολύ πετυχημένη παρά τους ανταγωνισμούς.

 Συνεργάτες 
 Διορθωτές και επιμελητές  
Πρώτος συνεργάτης του Νικολάου Γλυκύ ήταν ο Αρσένιος Καλούδης ο οποίος συνεργαστηκε μαζί του το 1670. Κατά τα χρόνια 1671-1680, ο Γλυκύς συνεργάστηκε με τον Αμβρόσιο Γραδενίγο, ο οποίος είχε καταγωγή από την Ελλάδα και ήταν βιβλιοφύλακας της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης, καθολικός κληρικός και λογοκριτής των ελληνικών βιβλίων. Ένας άλλος συνεργάτης του Νικόλαου Γλυκύ ήταν ο Γεώργιος Σουγδουρής, αδελφός της συζύγου του με τον οποίο συνεργάστηκε το 1681. Συνεργάτης του τα έτη 1683 και 1684 ήταν ο Νικόλαος Μπουμπούλης ο οποίος ήταν «ιατροφιλόσοφος» και «δημόσιος διορθωτής». Τα χρόνια 1685-1689 συνεργάστηκε με το Μιχαήλ Μήτρου. Μαζί εξέδωσαν θρησκευτικά βιβλία και ένα βιβλίο γραμματικής. Τέλος, συνεργάστηκε με τον Ιωάννη Αβράμιο το 1691-1694 και με τον Αθανάσιο Τζαγκαρόπουλο το 1693.

 Συγγραφείς 
Με τον Νικόλαο Γλυκύ συνεργάστηκαν και πολλοί συγγραφείς. Ένα από αυτούς ήταν ο Μάρκος Δεφαράνας ο οποίος έγραψε την Ἱστορία τῆς Σωσάννης (1671). Επίσης, ο Γεώργιος Σουγδουρής ο οποίος έγραψε το βιβλίο Νέος Θησαυρός (1672). Άλλοι συγγραφείς που  συνεργάστηκαν με τον Γλυκύ ήταν ο Γεώργιος Χορτάτζης (Ἐρωφίλη, 1676), ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Νεκτάριος (Ἐπιτομὴ τῆς Ἱεροκοσμικῆς Ἱστορίας, 1677), ο Νικόλαος Βούλγαρης (Κατήχησις, 1681), κ.ά.

 Δίκτυα διακίνησης βιβλίων 
Ο Νικόλαος Γλυκύς διακινούσε τα βιβλία του στα μέρη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέσω αντιπροσώπων.

Ο Μιχαήλ Γλυκύς, γιος του Νικολάου, παρήγειλε το 1680 από τα Ιωάννινα όπου ζούσε 32 βιβλία σε 2005 αντίτυπα τα οποία σκόπευε να πουλήσει στα πιο σημαντικά πανηγύρια της εποχής, στο Ζητούνι και στο Μοσχολούρι. Τα βιβλία ήταν κυρίως λειτουργικά, σχολικά αναγνωσματάρια και λαϊκά. Το 1681 παρήγγειλε 26 βιβλία σε 1252 αντίτυπα με σκοπό να τα πουλήσει και πάλι σε πανηγύρια.

Ο Ραφαήλ Ρώτας από την Κωνσταντινούπολη παρήγγειλε το 1681 400 Παιδαγωγίες, 200 Συλλειτουργικά και «μερικές νέες φυλλάδες». 

Ο Πάνος Κονόμος ο οποίος ήταν  εμπορικός αντιπρόσωπος των Γλυκήδων στην Κέρκυρα το 1680 παρήγγειλε 14 αντίτυπα τεσσάρων λειτουργικών βιβλίων, και το 1683 ζήτησε 94 αντίτυπα έξι βιβλίων από διαφορετικές εκδόσεις.

Σημειώσεις και παραπομπές

Άλλες πηγές





Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Αναζήτηση βιβλίων που τυπώθηκαν στο πιεστήριο του Νικολάου Γλυκύ

Κατηγορία:Έλληνες τυπογράφοι
Κατηγορία:Κατηγορία Commons χωρίς σύνδεσμο στα Wikidata