Κατάκολο Ηλείας

Το Κατάκολο είναι παραλιακό χωριό και εξαγωγικός λιμένας του Νομού Ηλείας που θεωρείται το επίνειο του Πύργου. Αποτελεί την έδρα της ομώνυμης Τοπικής Κοινότητας που υπάγεται διοικητικά στην Δημοτική ενότητα Πύργου του Δήμου Πύργου και έχει πληθυσμό 502 μόνιμους κάτοικους σύμφωνα με την εθνική απογραφή του 2021. Στην Τοπική Κοινότητα υπάγεται και ο οικισμός του Άγιου Ανδρέα.«ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011 », σελ. 10737 (σελ. 263 του pdf)

 Το λιμάνι 
Βρίσκεται στο μυχό του ομώνυμου κόλπου, του λεγόμενου και Κόλπου Ιχθύος, ο δε λιμένας του είναι τεχνητός. Στον λιμένα του εδρεύει Υπολιμεναρχείο και Τελωνείο. Κτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα προκειμένου να λειτουργήσει σαν διαμετακομιστικός σταθμός για την εξαγωγή της σταφίδας προς την Ευρώπη. Σήμερα λειτουργεί λιγότερο ως εμπορικό λιμάνι και περισσότερο σαν τουριστικό, δεδομένου ότι αποτελεί πόλο έλξης για κρουαζιερόπλοια και σκάφη αναψυχής. Ο φάρος του λιμανιού, κτίσμα περίπου του 1865, έχει χαρακτηριστεί από το 2001 ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο.

 Γενικές πληροφορίες 
Σε μικρή απόσταση βρίσκεται η πρωτεύουσα του Νομού Ηλείας, ο Πύργος όπου συνδέεται με αυτόν με αμαξιτή οδό και με σιδηροδρομική γραμμή, ενώ ακολουθεί η Αρχαία Ολυμπία, με το παγκοσμίου φήμης ιερό του Διός και το Στάδιο όπου γίνονταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες στην αρχαιότητα. Στην ευρύτερη περιοχή που βρίσκεται το Κατάκολο δίπλα στο ποταμό Ιάρδανο, υπήρχε η αρχαία πόλη Φειά, η οποία ήταν πολίχνη και λιμάνι της αρχαίας Ηλείας στην χώρα των Πισατών.Homerus Epic., Ilias, Book 7, line 135 [...] Φειᾶς πὰρ τείχεσσιν Ἰαρδάνου ἀμφὶ ῥέεθρα. [...]Strabo Geogr., Geographica, Book 8, chapter 3, section 12, line 3 [...] “Φειᾶς πὰρ τείχεσσιν, Ἰαρδάνου ἀμφὶ ῥέεθρα·” ἔστι γὰρ καὶ ποτάμιον πλησίον. [...]

Βορειοδυτικά του Κατακόλου σε υπερκείμενο λόφο βρίσκονται τα ερείπια του Ποντικόκαστρου που οι Φράγκοι είχαν μετονομάσει σε "Μπελβεντέρε" (= Καλλιθέα) από τη λαμπρή θέα της θάλασσας και της γύρω περιοχής την οποία παρέχει.Νέα Εστία, τεύχος 1001, σελίδες 420-428, Θεόδωρος Ξύδης , από το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου

Στην ανατολική πλευρά της κεντρικής πλατείας λειτουργεί από το 2011 το Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας όπου εκτίθενται 250 περίπου αξιόπιστα και λειτουργικά ομοιώματα εφευρέσεων των αρχαίων Ελλήνων. Στην κεντρική πλατεία δεσπόζει ο Ναός του Αγίου Νικολάου, προστάτη των ναυτικών. Στο Κατάκολο λειτουργεί Νηπιαγωγείο και Δημοτικό σχολείο. 

Η περιοχή συνδέεται σιδηροδρομικά με τον Πύργο και την Αρχαία Ολυμπία μέσω της γραμμής Κατάκολου - Αρχαίας Ολυμπίας. 

 Διοικητικές πληροφορίες 
Αναφέρεται επίσημα, γραμμένο ως Κατάκωλο, στο ΦΕΚ 50Α - 25/07/1879 να προσαρτάται στο τότε δήμο Λετρίνων που ανήκε στο νομό Αχαΐας και Ήλιδος. Το 1912 με το ΦΕΚ 256Α - 28/08/1912 ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Λετρίνων και ορίζεται έδρα της κοινότητας Κατακώλου ενώ στις  16/10/1940 το όνομά του διορθώνεται σε Κατάκολον.

 Πληθυσμιακές πληροφορίες 
Η εξέλιξη του μόνιμου πληθυσμού της μετά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο είναι η εξής:
ΈτοςΠληθυσμός1951748196187319716901981717199159420015952011509«ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10738 (σελ. 264 του pdf)2021502

 Φωτογραφίες  

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 faroi.com: Ο πέτρινος παραδοσιακός φάρος στο Κατάκολο  
 Η επίσημη ιστοσελίδα για το λιμάνι Κατακόλου 
 Νηπιαγωγείο Κατακόλου
 Δημοτικό Κατακόλου

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Λιμένες της Ελλάδας
Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Ηλείας
Κατηγορία:Δήμος Πύργου