Αγία Άννα Βοιωτίας

Η Αγία Άννα (πρώην Κούκουρα) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας Κορωνείας, του δήμου Λεβαδέων, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Βοιωτίας, στην περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης.https://buk.gr/el/poli-perioxi/ agia-anna

Πριν το σχέδιο Καποδίστριας και το πρόγραμμα Καλλικράτης, ανήκε στην επαρχία Λεβαδείας του νομού Βοιωτίας, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Στερεάς Ελλάδας.ΠΛ 8:879ΠΛΜ 1:379 Στην τοπική κοινότητα συμπεριλαμβάνονται η Μονή Οσίου Σεραφείμ Δομβούς και η Ζελίτσα. https://www.statistics.gr/2011-census-pop-hous
Ονομασία
Το παλαιό όνομα του χωριού ήταν Κούκουρα και με αυτό συναντάται στα επίσημα έγγραφα έως το 1969, όταν μετονομάστηκε σε Αγία Άννα από την ομώνυμη εκκλησία στην είσοδο του χωριού. Η παλαιά ονομασία αναφέρεται ως σλαβικής προέλευσηςΘεοφάνης Καλαϊτζάκης, Η Ανατολική Στερεά Ελλάδα από την ύστερη φραγκοκρατία στην πρώιμη τουρκοκρατία: η Βοιωτία ca 1400-1500: οι πολιτικές συνθήκες, η οικιστική και δημογραφική εξέλιξη, η οικονομική ζωή, το κοινωνικό αποτέλεσμα, Διδακτορική Διατριβή-ΕΚΠΑ, Αθήνα 2000, σελ. 90, 114., ενώ υπάρχουν και άλλες εκδοχές που τη θέλουν είτε ανθρωπονύμιο είτε προερχόμενη από την ύπαρξη πολλών κούκων. Η λέξη κούκουρας χρησιμοποιείται και σαν παρωνύμιο που σημαίνει «καμπούρης, σκυφτός». Μια άλλη προτεινόμενη ετυμολογία συνδέει το όνομα με το βυζαντινό κούκουρα (λατ. cucurum) ήτοι «φαρέτρα βελών».Παναγιώτα Πολίτη, Κοινωνική συγκρότηση και πολιτισμική ταυτότητα σε μια δίγλωσση κοινότητα. Αγία Άννα (Κούκουρα) Βοιωτίας, Διδακτορική Διατριβή-ΔΠΘ, Αλεξανδρούπολη 2005, σελ. 23.
Τοποθεσία
Η Αγία Άννα βρίσκεται στο ΝΚ. τμήμα του νομού, στις ΒΑ. κλιτύς της κορυφής Παλιοβούνα του Ελικώνα, 15 χλμ. νότια της επαρχιακής οδού Θήβας-Λειβαδιάς, σε υψόμετρο 700. Η κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ορεινός οικισμός, με έκταση 95,010 χμ² (2011) και απέχει 28 χλμ., περίπου, Ν. της Λειβαδιάς.Δομή 1:135

Ιστορικά στοιχεία
Κοντά στην Αγία Άννα έχουν βρεθεί λείψανα αρχαίου οικισμού, τα οποία ταυτίζονται με την αρχαία πόλη Ιππωταί που ανήκε στην επικράτεια της Κορώνειας. Αναφορά στην Αγία Άννα γίνεται σε οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα του 1466, όπου καταγράφεται ως ελληνόγλωσσο χωριό της περιοχής της Θίσβης με δέκα εστίες.Καλαϊτζάκης 2000, σελ. 90, 100-102. Τα ίδια πληθυσμιακά δεδομένα αναφέρονται και σε μεταγενέστερα οθωμανικά κατάστιχα του 1506Καλαϊτζάκης, 2000, σελ. 106., ενώ κατά το β΄ μισό του ίδιου αιώνα φαίνεται να πραγματοποιήθηκε η εγκατάσταση Αρβανιτών. Λόγω της αριθμητικής τους υπεροχής, οι Αρβανίτες αφομοίωσαν γλωσσικά τους παλαιότερους κατοίκους, καθώς και όσους εγκαταστάθηκαν τους επόμενους αιώνες, δηλαδή τους ελληνόγλωσσους κάτοικους άλλων χωριών, καθώς και τους Σαρακατσάνους και Βλάχους νομάδες.Πολίτη, 2005, σελ. 30-35.
αριστερά|μικρογραφία|230x230εσ|Πλακόστρωτο δρομάκι εντός του χωριού.
Μνεία στο χωριό γίνεται και σε σιγίλια του 1615 της Μονής Δομβρούς, που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση.Πολίτη, 2005, σελ. 24. Επίσης, αναφορές γίνονται τους επόμενους αιώνες και από τους περιηγητές Ληκ και Πουκεβίλ, με τον δεύτερο να εκτιμά πως την περίοδο της περιήγησής του στην περιοχή, τα Κούκουρα είχαν 25 οικογένειες. Κατά την ύστερη Τουρκοκρατία, το χωριό βρισκόταν υπό τον έλεγχο του Αλή πασά των Ιωαννίνων. Αργότερα, οι κάτοικοι της Αγίας Άννας συμμετείχαν ενεργά στην Ελληνική Επανάσταση με επικεφαλής τον προεστό - και μετέπειτα δήμαρχο Πέτρας - Στάθη Κουκουριώτη.Πολίτη, 2005, σελ. 24-26. Σύμφωνα με Βασιλικό Διάταγμα του 1835, στο χωριό ζούσαν 102 άτομα.

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής στα Κούκουρα ήταν εγκατεστημένη μικρή δύναμη ανταρτών του ΕΛΑΣ. Την ίδια περίοδο το χωριό υπέστη επιδρομές πρώτα από τα ιταλικά και έπειτα από τα γερμανικά στρατεύματα, με αποτέλεσμα των θάνατο αρκετών κατοίκων και την καταστροφή μέρους του.Πολίτη, 2005, σελ. 27-29. Αργότερα, επί Εμφυλίου, οι κάτοικοι μετεγκαταστάθηκαν από τις κυβερνητικές δυνάμεις σε γειτονικές περιοχές, επιστρέφοντας εν τέλει στις εστίες τους μετά το τέλος των συγκρούσεων.Πολίτη, 2005, σελ. 29-30.

 Δημογραφικά στοιχεία 
Ο πληθυσμός της παρουσίαζε μία συνεχή αύξηση από το 1835 μέχρι την δεκαετία του 1960 ενώ στη συνέχεια σημείωσε μία μικρή υποχώρηση.

 Χρονολογία  Πληθυσμός Αγίας Άννας Πληθυσμός Ζελίτσας  Μοναχοί Μονής Οσίου Σεραφείμ Δομβούς  1835  102   22  Εθνικό ίδρυμα ερευνών, Εξέλιξη πληθυσμού επαρχίας Λιβαδειάς 1861  134  45 1879 197   35 1889  222  41 1896  224   44 1907 251   41  1920 316   1928  387   26 1940  412  23 1951  561   9 1961  628   61971   524  241981   555  49  151991   509  64  12001   442  65 52  2011   242  27  8 , (α/α 8255) σελ. 10645

 Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη»
Ως Κούκουρα (Αττικής και Βοιωτίας)
ΦΕΚ 18Α - 18/10/1835
Ο οικισμός προσαρτάται στο δήμο Κορωνείας
ΦΕΚ 22Α - 18/12/1840
Ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Κορωνείας και προσαρτάται στο δήμο Πέτρας
ΦΕΚ 136Α - 08/07/1899
Ο οικισμός αποσπάται από το νομό Αττικής και Βοιωτίας και υπάγεται στο νομό Βοιωτίας
Κούκουρα (Βοιωτίας)
ΦΕΚ 136Α - 08/07/1899
Ο οικισμός αποσπάστηκε στο νομό Βοιωτίας από το νομό Αττικής και Βοιωτίας
ΦΕΚ 282Α - 04/12/1909
Ο οικισμός αποσπάται από το νομό Βοιωτίας και υπάγεται στο νομό Αττικής και Βοιωτίας
Κούκουρα (Αττικής και Βοιωτίας)
ΦΕΚ 282Α - 04/12/1909
Ο οικισμός αποσπάστηκε στο νομό Αττικής και Βοιωτίας από το νομό Βοιωτίας
ΦΕΚ 262Α - 31/08/1912
Ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Πέτρας και ορίζεται έδρα της κοινότητας Κουκούρων
ΦΕΚ 223Α - 26/07/1943
Ο οικισμός αποσπάται από το νομό Αττικής και Βοιωτίας και υπάγεται στο νομό Βοιωτίας
Κούκουρα (Βοιωτίας)
ΦΕΚ 223Α - 26/07/1943
Ο οικισμός αποσπάστηκε στο νομό Βοιωτίας από το νομό Αττικής και Βοιωτίας

Ως Αγία Άννα
ΦΕΚ 101Α - 08/05/1968
Ο οικισμός μετονομάζεται σε Αγία Άννα
Αγία Άννα (Βοιωτίας)
ΦΕΚ 101Α - 08/05/1968
Ο οικισμός προήλθε από τη μετονομασία του οικισμού Κούκουρα
ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997
Ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Αγίας Άννης και προσαρτάται στο δήμο Κορώνειας
ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010
Ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Κορώνειας και προσαρτάται στο δήμο Λεβαδέων

(Πηγή: https://www.eetaa.gr/metaboles/oikmet_details.php?id=11236)
Δραστηριότητες
Το χωριό περιβάλλεται από ελατόδασος, δάση βελανιδιάς και από καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Μικρές φυσικές λίμνες δημιουργούνται από τις βροχές και τα χιόνια κατά τους χειμερινούς μήνες.  Η Αγία Άννα είναι η αφετηρία για πεζοπορικές και ορειβατικές δραστηριότητες προς τον Ελικώνα, ιδιαίτερα για ανάβαση στην κορυφή Παλιοβούνα (1.748 μ.), την υψηλότερη του όρους. Επίσης, πολύ κοντά στην Αγία Άννα, κατά μήκος του δρόμου που την συνδέει με το χωριό Κυριάκι, υπάρχει μεγάλο πλάτωμα, ο χώρος δασικής αναψυχής «Αρβανίτσα», στον οποίο πραγματοποιούνται πολιτιστικές εκδηλώσεις και συναυλίες κατά την καλοκαιρινή περίοδο και σημείο συνάντησης πεζοπόρων και ορειβατών.

 Παραπομπές 

Πηγές
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978, 2006 (ΠΛΜ)
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, εκδ. 1963 (ΠΛ)
Εγκυκλοπαίδεια Δομή, 2002-4
Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (Βαρελάς)
Περιοδικό «Διακοπές», εκδ. Δ.Ο.Λ.,  2010
Χάρτες «ROAD»
Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΣΑ)
http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/
eetaa.gr
Παναγιώτα Πολίτη: Τα Κούκουρα, Η πολιτισμική ταυτότητα μιας αρβανίτικης κοινότητας στη Βοιωτία, «Βιβλιόραμα», 2008

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Φωτογραφίες από την Αρβανίτσα 

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Βοιωτίας
Κατηγορία:Αρβανιτοχώρια της Βοιωτίας