Γέτες

Οι Γέτες είναι ομάδα θρακικών φυλών που κάποτε κατοικούσαν στις περιοχές εκατέρωθεν του Κάτω Δούναβη, στη σημερινή βόρεια Βουλγαρία και νότια Ρουμανία. Αρκετοί μελετητές, ιδιαίτερα στη ρουμανική ιστοριογραφία, θέτουν θέμα ταύτισης των Γετών με τους δυτικούς γείτονές τους, τους Δάκες.
Γεωγραφική θέση       
Οι Γέτες μαζί με τους Δάκες αποτελούσαν τα βορειότερα θρακικά φύλα που ήταν εγκατεστημένα στις περιοχές πέραν του Ίστρου (ή Δούναβη). Οι Γέτες, αν και εθνικώς ανήκαν στους Θράκες συνόρευαν και κάποτε αναμειγνύονταν με τους Σκύθες, διέφεραν όμως ουσιαστικά και από τους μεν και από τους δε.  

Λόγω αυτής ακριβώς της γεωγραφικής τους τοποθετήσεως ήταν πιο αποκομμένοι από τους υπολοίπους Θράκες και έρχονταν σε πιο άμεση επαφή με τις βαρβαρικές φυλές που κατά καιρούς κατέρχονταν από την βόρεια Ευρώπη ή εισέρχονταν σε αυτήν από τις Ασιατικές στέπες. Το υδάτινο εμπόδιο του Δουνάβεως αφενός και τα σκιώδη αχανή δάση της χώρας μέσα στα οποία κατοικούσαν αφετέρου στάθηκαν η αιτία τού να μην είναι γνωστά πολλά για την ιστορική τους διαδρομή. 

Για τους Ρωμαίους, ο Ίστρος ήταν το υπερβόρειο όριο, από όπου άρχιζε η χώρα των Γετών. Ο Μαρτιάλης στα Επιγράμματά του κάνει υπαινιγμούς στο μυστήριο και στους κινδύνους αυτής της χώρας, την ίδια στιγμή που ένας αυτοκράτωρ όπως ο Δομιτιανός γνώριζε εκεί την ατυχία των όπλων. 

Ιστορία

Μύθος και πραγματικότητα
Στην ιστορία αυτής της χώρας και αυτού του λαού διακρίνονται δύο επίπεδα του Γετο-δακικού κόσμου: το ένα είναι αυτό της άμεσης γνώσεως που είχαν ξεκάθαρο οι αρχαίοι, από τον Μέγα Αλέξανδρο μέχρι τους Ρωμαίους, μέσω των πολέμων. Αυτό το συμπληρώνουν οι αρχαιολογικές ανακαλύψεις με τα ευρήματα που φέρνουν στο φως, πολύ λίγα στην πραγματικότητα, αφού επρόκειτο περί ενός «πολιτισμού του ξύλου». Οι Γέτες και ο Ίστρος, για τους Έλληνες, όπως οι Δάκες και ο Δανούβιος για τους Ρωμαίους είναι ακριβή ονόματα. 

Το δεύτερο επίπεδο είναι αυτό του «γετικού μύθου» που πλάστηκε από τους Έλληνες και υιοθετήθηκε από τους Ρωμαίους. Εκεί υπάρχει η μυθική χώρα των Γετών και ο «ιερός Ίστρος», από οπού θα προέλθει ο κατακλυσμός, με το δέλτα και τις χίλιες εκβολές. Στη χώρα τους, στη νήσο Λευκή, στα παράλια του Πόντου, η Θέτις μετέφερε τον Αχιλλέα για να κατοικήσει αιώνια. 

Καταγωγή
Καταγωγή και πατρίδα των Γετο-δακικών φύλων υπήρξε η άνω του ποταμού Ίστρου, (σημερινού Δουνάβεως) περιοχή, που εκτείνετο από τα όρη των Καρπαθίων έως τα παράλια της Μαύρης Θάλασσας, συνοπτικά, η περιοχή που καλύπτει η σημερινή νότιο-ανατολική Ρουμανία. Στην ιστορία έγιναν γνωστοί ως Γέτες, όνομα που τους έδωσαν οι Έλληνες, ενώ η χώρα τους έμεινε γνωστή ως Δακία, όνομα που της έδωσαν οι Ρωμαίοι. Αυτή η «ιδιομορφία» οφείλεται στο ότι οι Έλληνες γνώρισαν τους Γέτες εξαιτίας του γεγονότος ότι εκείνοι άλλαζαν ακαταπαύστως οικισμούς και περνούσαν από την μια στην άλλη όχθη του Ίστρου, αναμειγνυόμενοι με τους υπολοίπους Θράκες και τους Μοισούς, αλλά και λόγω του ότι κατοικούσαν στα ανατολικά της χώρας προς τα παράλια της Μαύρης Θάλασσας. 

Οι Έλληνες άποικοι έρχονταν σε επαφή κυρίως με τους Γέτες με τους οποίους συνόρευαν, με αποτέλεσμα να τους ονομάσουν όλους Γέτες. Σε αυτό συνέβαλε και το γεγονός ότι είχαν κοινή καταγωγή αλλά ομιλούσαν και την ίδια γλώσσα με τους Δάκες οι οποίοι κατοικούσαν δυτικά, στην ενδοχώρα, κατά μήκος του Ίστρου, συνορεύοντας με τα Γερμανικά-γοτθικά φύλα. 

Όταν οι Ρωμαίοι με τη σειρά τους κατέλαβαν τη χώρα, ήρθαν κυρίως σε επαφή με τους Δάκες με αποτέλεσμα, κατά τη συνήθειά τους, να ονομάσουν τη νεοκατακτημένη χώρα Dacia Felix (λατ. «ευτυχισμένη Δακία»). Έκτοτε και τα δύο ονόματα χρησιμοποιούνταν εξ ίσου για να δηλώσουν τα θρακικά φύλα του Δουνάβεως και των Καρπαθίων. Τα στοιχεία που μας διασώζει η ιστορία για αυτά τα θρακικά φύλα και για τη χώρα που κατοικούσαν δεν είναι πολλά. Για τον αρχαίο κόσμο, η Δακία των τρομερών πολεμιστών των Καρπαθίων και του θεού Ζάλμοξη ήταν, μέχρι την κυριαρχία του Τραϊανού το 106 μ.Χ., μια ανεξερεύνητη χώρα, σχεδόν αδιάβατη. Η χώρα τους, παρέμεινε ερμητικά κλειστή για τους αρχαίους, χάρη στην ασφάλεια που παρείχε το φυσικό εμπόδιο του ποταμού Ίστρου.  

Αναφορές από συγγραφείς
Οι Ρωμαίοι μέχρι την κατάληψη της χώρας γνώρισαν μόνο τους Δάκες πολεμιστές. Ο Δούναβης τους ενέπνεε φόβο. Ωστόσο αυτές οι φυλές δεν είναι εντελώς άγνωστες. Οι πρώτες άμεσες πληροφορίες μας προέρχονται από τους αρχαίους Έλληνες ιστορικούς Ηρόδοτο, Στράβωνα κ.ά., καθώς και από τους Έλληνες αποίκους των παραλίων της Μαύρης θάλασσας. Γνώριζαν μάλιστα και τις μεταξύ τους διαιρέσεις. Ο Στράβων σημειώνει σχετικά: «Υπάρχει και μια άλλη παλαιότερη διαίρεση της χώρας, σύμφωνα με την οποία μερικοί ονομάζονται Δάκες και οι άλλοι Γέτες. Τους έλεγαν Γέτες ή Δάκες, και οι Έλληνες οι οποίοι τους θεωρούσαν συγγενείς των Θρακών- «τους πιο γενναίους και τους πιο δίκαιους μεταξύ των Θρακών», σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, - έλεγαν ότι ο θεός του πολέμου Άρης, γεννήθηκε στην χώρα τους.» Γνώριζαν όμως ότι μια τέτοια ιδέα μπορούσε να είναι μονάχα ένας θρύλος, γιατί άλλος θεός, πιο μεγάλος και μόνος , κυριαρχούσε στις τύχες αυτού του λαού. Και ο Πλάτων ισχυρίζετο ότι ο Ζάλμοξις έκανε αυτούς τους ανθρώπους αθανάτους. Ο Ηρόδοτος, ο οποίος εξηγεί την μυθολογική καταγωγή αυτού του λαού, μας δίνει και τις πιο παλιές πληροφορίες περί της ιστορίας, των ηθών και της θρησκείας του. 

7ος - 4ος αιώνας π.Χ.

Από τον 7ο αιώνα π.Χ. οι Γέτες ήρθαν σε συνεχή επαφή με τους Έλληνες που ίδρυσαν αποικίες στην δυτική ακτή της Μαύρης Θάλασσας. Ο Ηρόδοτος τους καταγράφει για πρώτη φορά στην εκστρατεία του Πέρση βασιλιά Δαρείου του Μέγα απέναντι στους Σκύθες, τότε κατέκτησε τους Γέτες (513 π.Χ.).https://books.google.gr/books?id=nNDpPqeDjo0C&dq=darius+I+conquers+getae&pg=PA494&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Οι Γέτες που κατοικούσαν ακριβώς νότια του Δούναβη είχαν σημαντικές διαφορές με τους υπόλοιπους Θράκες ειδικά σε θέματα θρησκείας, λάτρευαν τον θεό Ζάλμοξις με το όνομα Γεβελεΐζι ο οποίος καταγράφεται ως μαθητής του Πυθαγόρα.Herodotus, the Histories. Edited by Paul Cartledge. Translated by Tom Holland, Penguin Books, 2015, σσ. 296 - 297 Οι Γέτες ήταν ο πιο γενναίος λαός από όλους τους Θράκες και ταυτόχρονα ο πιο ευαίσθητος σε θέματα κοινωνικής δικαιοσύνης ωστόσο υποδουλώθηκαν σύμφωνα με τον Ηρόδοτο από τους Οδρύσες:

"Από τον 5ο μέχρι τον 3ο αιώνα π.Χ. οι Γέτες βρίσκονταν υπό την εξουσία του πλούσιου βασιλείου των Οδρύσων, την ίδια περίοδο είχαν προσφέρει στρατιωτικές υπηρεσίες στους επικυρίαρχους τους και έμειναν διάσημοι ως ιππείς, μετά την διάλυση των Οδρύσων δημιούργησαν μικρά ανεξάρτητα πριγκιπάτα".

Ακμή

Την εποχή που ο Αλέξανδρος ο Μέγας προχώρησε σε εκστρατεία απέναντι στους Αχαιμενίδες νίκησε σε μάχη τους Γέτες και λεηλάτησε έναν από τους οικισμούς τους. Οι Γέτες προχώρησαν μαζί με άλλες Ελληνικές αποικίες της περιοχής σε συμμαχία εναντίον του βασιλιά της Θράκης Λυσίμαχου που κατείχε ένα φρούριο στην Τίριζι (σημερινή Καλιάκρα, μεταξύ Βάρνας και Μανγκάλιας).Στράβων, Γεωγραφικά, 7.6.1 Οι Γέτες διακρίθηκαν ιδιαίτερα τον 3ο αιώνα π.Χ. υπό την ηγεσία του πρίγκιπα Ζαλμοδέγικου επεκτάθηκαν όπως δείχνει μια επιγραφή της εποχής μέχρι τον Ίστρο (200 π.Χ.).Supplementum Epigraphicum Graecum 18.288 Διάφοροι άλλοι πρίγκιπες όπως ο Ζόλτης και ο Ρέμαξος δημιούργησαν ανεξάρτητα πριγκιπάτα και έκοψαν δικά τους νομίσματα (180 π.Χ.). Ο Δίων Κάσσιος και ο Στράβων έγραψαν αναλυτικά για την θρησκεία των Γετών, επιβεβαιώθηκαν από τα αρχαιολογικά ευρήματα.Στράβων, Γεωγραφικά, 16.2.38–16.2.39Δίων Κάσσιος, "Ρωμαϊκή ιστορία", 68.9

Υποταγή στην Ρώμη

Ο Μάρκος Τερέντιος Βάρρων Λούκουλλος έγινε ο πρώτος Ρωμαίος κυβερνήτης που βάδισε εναντίον των Γετών (72/71 π.Χ.) με αφορμή να τους πλήξει ως συμμάχους του βασιλέως του Πόντου Μιθριδάτη ΣΤ΄, δεν είχε καμιά σοβαρή επιτυχία. Την επόμενη δεκαετία μια συμμαχία στην οποία συμμετείχαν Γέτες, Σκύθες, Βάσταρνες και Έλληνες έποικοι υπό την ηγεσία του βασιλιά των Γετών Βυρεβίστα νίκησαν στον Ίστρο τον Ρωμαίο Γάιο Αντώνιο Υβρίδα.Τίτος Λίβιος, "Ab urbe condita", 103Δίων Κάσσιος, "Ρωμαϊκή ιστορία", 38.10.1–38.10.3 Η νίκη αυτή επέτρεψε στον βασιλιά των Γετών Βυρεβίστα να κυριαρχήσει στην περιοχή για την επόμενη δεκαετία (60/50 π.Χ.). Ο Βυρεβίστας ίδρυσε στα μέσα του 1ου αιώνα π.Χ. την Δακία με απογόνους των Γετών, το όνομα "Δάκες" απέδιδαν οι Ρωμαίοι στους Γέτες.Δίων Κάσσιος, "Ρωμαϊκή ιστορία", 51.24.7; 26.1 Ο Οκταβιανός Αύγουστος αποφάσισε να υποτάξει ολόκληρα τα Βαλκάνια, με πρόσχημα μια επιδρομή των Βάσταρνων αποφάσισε να καταστρέψει όλους τους Θράκες μαζί με τους Γέτες με στρατό υπό την ηγεσία του Μάρκου Λικίνιου Κράσσου. Ο Κράσσος νίκησε τους Βάσταρνες με την βοήθεια του πρίγκιπα των Γετών Ρώλου στον οποίο υποσχέθηκε βοήθεια εναντίον του αντιπάλου του Δάπυξ.Δίων Κάσσιος, "Ρωμαϊκή ιστορία", 51.26 Ο Κράσσος έφτασε κατόπιν στο Δέλτα Δούναβη, διόρισε τον Ρώλη υποτελή βασιλιά των Γετών και επέστρεψε στην Ρώμη. Οι Σαρμάτες επαναστάτησαν (14 π.Χ.) αλλά ηττήθηκαν από τα Ρωμαϊκά στρατεύματα.Δίων Κάσσιος, "Ρωμαϊκή ιστορία", 54.20.1–54.20.3 Ο υποτελής στους Ρωμαίους βασιλιάς των Θρακών Ροιμητάλκης Α΄ ανέλαβε προσωρινά τους Γέτες υπό την εξουσία του, ιδρύθηκε κατόπιν η Ρωμαϊκή Επαρχία της Μοισίας στην οποία ανήκαν όλοι οι Θράκες νότια του Δούναβη (6 μ.Χ.). Οι Γέτες εξακολουθούσαν σε ολόκληρη την Ρωμαϊκή περίοδο να ζουν φυλετικά αυτόνομοι από τους υπόλοιπους Θράκες χωρίς επιμειξίες.

Πολιτισμός
Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, οι Γέτες ήταν «η ευγενέστερη και η πιο δίκαιη από όλες τις θρακικές φυλές».  Όταν οι Πέρσες, υπό το Δαρείο το Μέγα, εκστράτευσαν εναντίον των Σκυθών οι θρακικές φυλές στα Βαλκάνια παραδόθηκαν στον Δαρείο που προέλαυνε προς τη Σκυθία και μόνο οι Γέτες προέβαλαν αντίσταση. 

Ένα επεισόδιο από την ιστορία των Γετών βεβαιώνεται από διάφορους αρχαίους συγγραφείς : Όταν ο Λυσίμαχος προσπάθησε να υποτάξει τους Γέτες νικήθηκε από αυτούς. Ο βασιλιάς των Γετών Δρομιχαίτης τον συνέλαβε αιχμάλωτο αλλά του φέρθηκε καλά και τον έπεισε ότι θα κερδίσει περισσότερο ως σύμμαχος παρά ως εχθρός των Γετών και τον απελευθέρωσε. Σύμφωνα με το Διόδωρο ο Δρομιχαίτης περιποιήθηκε το Λυσίμαχο στο παλάτι του, όπου τα τρόφιμα σερβίρονταν σε χρυσά και ασημένια πιάτα. Η ανακάλυψη του περίφημου τάφου στο Σβεστάρι (1982) υποδηλώνει ότι το παλάτι βρισκόταν ίσως στην περιοχή αυτή, όπου σώζονται υπολείμματα μιας μεγάλης παλιάς πόλης μαζί με δεκάδες άλλους θρακικούς τάφους.

Όπως αναφέρθηκε νωρίτεραβασικός θεός των Γετών ήταν ο Ζάλμοξις, που μερικές φορές τον αποκαλούσαν Γεβελείζι.

«Αυτοί οι ίδιοι άνθρωποι, όταν αστράφτει και βροντά στοχεύουν με τα βέλη τους τον ουρανό, εκφωνώντας απειλές εναντίον του θεού. Και δεν πιστεύουν ότι υπάρχει άλλος θεός από το δικό τους.» - Ηρόδοτος. Ιστορίαι, 4.94.

Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος στη Φυσική Ιστορία του (Naturalis Historia) αναφέρει μια φυλή που ονομάζεται Τυρεγέται, προφανώς Δακο-Θρακική φυλή  που κατοικούσε δίπλα στον ποταμό Τύρα (το Δνείστερο). Το φυλετικό τους όνομα φαίνεται να είναι ένας συνδυασμός του Tύρας και του Γέτες. σύγκρινε τα ονόματα Θυσσαγέτες και Μασσαγέτες.

Ο Ρωμαίος ποιητής Οβίδιος, κατά τη μακρά εξορία του στην Τόμι, ισχυρίζεται ότι έχει γράψει ποίηση (που τώρα έχει χαθεί) στη Γετική γλώσσα. Στις Epistulae ex Ponto (Επιστολές από τον Πόντο), γραμμένες από τη βόρεια ακτή της Μαύρης Θάλασσας, υποστηρίζει ότι οι διάφορες φυλές της Σκυθίας μιλούσαν δύο μεγάλες, ξεχωριστές γλώσσες, που τις  χαρακτηρίζει ως Γετική και Σαρματική.

Φυσικό παρουσιαστικό
Ο Ιερώνυμος περιέγραψε τους Γέτες ως με κόκκινα και ξανθά μαλλιά.

 Γέτες και Δάκες 
 Αρχαίες πηγές

Ο Στράβων, μια από τις πρώτες αρχαίες πηγές που αναφέρει τους Γέτες και τους Δάκες, αναφέρει στα Γεωγραφικά του (περίπου 7 π.Χ. - 20 μ.Χ.) ότι οι Δάκες ζούσαν στα δυτικά τμήματα της Δακίας «προς τη Μεγάλη Γερμανία και τις πηγές του Δούναβη», ενώ οι Γέτες ζούσαν στα ανατολικά τμήματα προς τη Μαύρη Θάλασσα, τόσο νότια όσο και βόρεια του Δούναβη. Ο αρχαίος γεωγράφος έγραψε επίσης ότι οι Δάκες και οι Γέτες μιλούσαν την ίδια γλώσσα, αφού ανέφερε το ίδιο και για τους Γέτες και τους Θράκες.Στράβων, Γεωγραφικά, VII 3,14The Cambridge Ancient History (Τομ. 3) (2nd ed.). Cambridge University Press. 1982 Την ίδια εποχή τα εδάφη στα οποία ανήκαν οι Γέτες επεκτείνονταν δυτικά βόρεια του Δούναβη μέχρι τα σύνορα με την Γερμανούς, κατείχαν και ένα τμήμα του Ερκύνιου Δρυμού στα οποία ζούσαν οι Σουηβοί. Τα εδάφη τους επεκτείνονταν από εκεί ανατολικά από τα Καρπάθια Όρη κοντά στον Δνείστερο όπου ζούσαν οι Τυραγγέται, τα ακριβή όρια της επικράτειας τους δεν έχουν ωστόσο προσδιοριστεί.Στράβων, Γεωγραφικά, VII 3,1

Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, στη Φυσική Ιστορία του, περίπου 77-79 μ.Χ., δηλώνει κάτι παρόμοιο: «... αν και διάφορες φυλές έχουν καταλάβει τις παρακείμενες ακτές, σε ένα σημείο οι Γέτες, από τους Ρωμαίους αποκαλούμενοι Δάκες ...».https://books.google.gr/books?id=R5eiEAAAQBAJ&dq=Getae+Daci+Pliny&pg=PT22&redir_esc=y#v=onepage&q=Getae%20Daci%20Pliny&f=false Ο Αππιανός, που άρχισε να γράφει τη Ρωμαϊκή Ιστορία επί Αντωνίνου του Ευσεβούς, Ρωμαίου Αυτοκράτορα από το 138 ως το 161, σημείωσε: «Βγαίνοντας αμέσως από αυτά τα ποτάμια κυβερνούν μερικούς από τους Κέλτες πέρα από τον Ρήνο και τους Γέτες πέρα από τον Δούναβη, που τους ονομάζουν Δάκες».Αππιανός, "Ρωμαϊκή ιστορία", Praef. 1.4Millar, Fergus; Cotton, Hannah M.; Rogers, Guy M. (2004). Rome, the Greek World, and the East, Volume 2: Government, Society, and Culture in the Roman Empire page 189. University of North Carolina Press Ο Ιουστίνος, Λατίνος ιστορικός του 3ου αιώνα μ.Χ., έγραψε στην Ἐπιτομὴ  τοῦ Πομπηίου Τρόγου ότι οι Δάκες μιλούσαν ως απόγονοι των Γετών: «Daci quoque suboles Getarum sunt» (Οι Δάκες επίσης είναι συγγενείς των Γετών).Ιουστίνος, "Epitome of the Philippic History of Pompeius Trogus", XXXII 3Papazoglu, Fanula (1978). The Central Balkan Tribes in Pre-Roman Times: Triballi, Autariatae, Dardanians, Scordisci, & Moesians, translated by Mary Stansfield-Popovic, σ. 335

Στη Ρωμαϊκή Ιστορία του (περίπου 200 μ.Χ.), ο Δίων Κάσσιος προσθέτει: «Αποκαλώ τον λαό Δάκες, το όνομα που χρησιμοποιούν οι ίδιοι οι ντόπιοι, καθώς και οι Ρωμαίοι, αν και δεν αγνοώ ότι ορισμένοι Έλληνες συγγραφείς αναφέρονται σε αυτούς ως Γέτες, είτε αυτός είναι ο σωστός όρος είτε όχι ... » Παρουσιάζει επίσης τους Δάκες να ζουν και στις δύο πλευρές του Κάτω Δούναβη, εκείνους νότια του ποταμού (σημερινή βόρεια Βουλγαρία), στη Μοισία και ονομάζονται Μοισοί, ενώ αυτοί βόρεια του ποταμού ονομάζονται Δάκες. Υποστηρίζει ότι οι Δάκες είναι «Γέτες ή Θράκες Δακικής φυλής»:

«Στην αρχαιότητα είναι αλήθεια ότι οι Μοισοί και οι Γέτες κατείχαν όλη τη χώρα μεταξύ Αίμου και Ιστρου. Αλλά με την πάροδο του χρόνου άλλαξαν τα ονόματά τους και έκτοτε έχουν συμπεριληφθεί υπότο όνομα της Μοισίας όλες οι φυλές που ζουν πέρα από τη Δαλματία, τη Μακεδονία και τη Θράκη και χωρίζονται από την Παννονία από το Σάβο, παραπόταμο του Ιστρου. Δύο από τις πολλές φυλές που βρίσκονται μεταξύ αυτών είναι εκείνες που ονομάζονταν στο παρελθόν Τριβαλλοί και Δάρδανοι και εξακολουθούν να διατηρούν το παλιό τους όνομα».Shelley, William Scott (199). The Origins of the Europeans: Classical Observations in Culture and Personality, page 108, Cassius Dio (LXVII.4). Intl Scholars PubnsSidebottom 2007, σ. 6

Σύγχρονες ερμηνείες
Υπάρχει διαμάχη μεταξύ των μελετητών σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των Γετών και των Δακών και αυτή η διαμάχη αφορά επίσης την ερμηνεία των αρχαίων πηγών. Μερικοί ιστορικοί όπως ο Ρόναλντ Αρθουρ Κρόσλαντ αναφέρουν ότι ακόμα και οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν τους δύο προσδιορισμούς «εναλλακτικά ή με κάποια σύγχυση». Επομένως, θεωρείται γενικά ότι οι δύο ομάδες σχετίζονταν σε κάποιο βαθμό, ενώ η ακριβής σχέση τους αποτελεί αντικείμενο αμφισβήτησης.

 Ιδιος λαός 
Ο Στράβωνας, καθώς και άλλες αρχαίες πηγές, οδήγησαν ορισμένους σύγχρονους ιστορικούς να θεωρήσουν ότι, αν η θρακική εθνοτική ομάδα μπορούσε να διαιρεθεί, μία από αυτές τις διαιρέσεις θα πρέπει να είναι οι Δακο-Γετες. Ο γλωσσολόγος Ιβάν Ντουριντάνοφ αναγνώρισε επίσης μια Δακική γλωσσική περιοχή στη Δακία, τη Μικρά Σκυθία, την Κάτω Μοισία και την Άνω Μοισία.

Οι Ρουμάνοι μελετητές προχώρησαν γενικά περαιτέρω την ταύτιση και ο ιστορικός Κωνσταντίν Γ. Γκιουρέσκου υποστήριξε ότι οι δύο λαοί ταυτίζονταν πλήρως. Ο αρχαιολόγος Mίρτσεα Μπάμπες μίλησε για «πραγματική εθνο-πολιτισμική ενότητα» μεταξύ Γετών και Δακών. Σύμφωνα με το Γκλάνβιλ Πράις η περιγραφή του Έλληνα γεωγράφου Στράβωνα δείχνει ότι οι Γέτες και οι Δάκες ήταν ένας και ο αυτός λαός. Άλλοι που υποστηρίζουν την ταυτότητα μεταξύ Γετών και Δακών με αρχαίες πηγές είναι οι ανεξάρτητοι συγγραφείς Τζέιμς Μίναχαν και Κάθριν Αβερι, που υποστηρίζουν ότι οι άνθρωποι που οι Έλληνες ονόμαζαν Γέτες αποκαλούντο Δάκες από τους Ρωμαίους. Το ίδιο αποδέχονται ορισμένοι Βρετανοί ιστορικοί όπως ο Ντέιβιντ Σάντλερ Μπέρκοβιτς και ο Φίλιπ Μάτισζακ. Ο Βούλγαρος ιστορικός και ο θρακολόγος Αλέξανδρος Φολ θεωρεί ότι οι Γέτες έγιναν γνωστοί ως «Δάκες» στα ελληνικά και στα λατινικά στα γραπτά του Καίσαρα, του Στράβωνα και του Πλίνιου του Πρεσβύτερου, καθώς οι Ρωμαίοι παρατηρητές υιοθέτησαν το όνομα της δακικής φυλής για να αναφερθούν σε όλους τους μη κατακτημένους, που κατοικούσαν βόρεια του Δούναβη. Επίσης ο Εντουαρντ Μπένμπουρι πίστευε ότι το όνομα των Γετών, με το οποίο ήταν αρχικά γνωστοί στους Έλληνες του Εύξεινου Πόντου, διατηρήθηκε πάντοτε από αυτούς σε κοινή χρήση, ενώ εκείνο των Δακών, ανεξάρτητα από την προέλευσή τους, ήταν εκείνο με το οποίο οι πιο δυτικές Φυλές, που γειτνίαζαν με τους Παννονίους, έγιναν γνωστές για πρώτη φορά στους Ρωμαίους. Μερικοί μελετητές θεωρούν ότι οι Γέτες και οι Δάκες είναι ο ίδιος λαός, σε διαφορετικά στάδια της ιστορίας του και αναφέρονται στον πολιτισμό τους ως Γετο-Δακικό.

Ίδια γλώσσα, ξεχωριστοί λαοί
Ο ιστορικός και αρχαιολόγος Αλέξανδρος Βούλπε βρήκε αξιοσημείωτη ομοιομορφία στον Γετο-Δακικό πολιτισμό, ωστόσο είναι ένας από τους λίγους Ρουμάνους αρχαιολόγους που κάνουν σαφή διάκριση μεταξύ Γετών και Δακών, αντικρούοντας την παραδοσιακή θέση της ρουμανικής ιστοριογραφίας που θεωρούσε τους δύο λαούς ένα. Παρ 'όλα αυτά επέλεξε να χρησιμοποιήσει τον όρο «Γετο-Δάκες» ως συμβατική έννοια για τις θρακικές φυλές που κατοικούσαν στο έδαφος της σημερινής Ρουμανίας, χωρίς να σημαίνει αναγκαστικά «απόλυτη εθνοτική, γλωσσική ή ιστορική ενότητα».

Ο Ρόναλντ Αρθουρ Κρόσλαντ υποστήριξε ότι οι δύο ονομασίες μπορεί να αναφέρονταν σε δύο ομάδες ενός «γλωσσολογικά ομοιογενούς λαού», που είχαν έρθει στο ιστορικό προσκήνιο σε δύο ξεχωριστές χρονικές περιόδους. Συνέκρινε επίσης την πιθανή γλωσσική κατάσταση με τη σύγχρονη σχέση μεταξύ Νορβηγικής και Δανικής γλώσσας. Ο Πωλ Λάτσιαν ΜακΚέντρικ θεωρούσε τους δύο ως «κλάδους» της ίδιας φυλής, που μιλούσαν δύο διαλέκτους μιας κοινής γλώσσας.

Ο Ρουμάνος ιστορικός των ιδεών και ιστοριογράφος Λουτσιάν Μπόια αναφέρει: «Σε ένα ορισμένο σημείο η φράση Γετο-Δάκες επινοήθηκε στη ρουμανική ιστοριογραφία για να υποστηρίξει την ενότητα Γετών και Δακών». Ο Λουτσιάν Μπόια πήρε μια σκεπτικιστική θέση, υποστηρίζοντας ότι οι αρχαίοι συγγραφείς ξεχώριζαν τους δύο λαούς, αντιμετωπίζοντας τους ως δύο ξεχωριστές ομάδες του Θρακικού έθνους. Ο Μπόια υποστήριξε ότι θα ήταν αφελές να υποθέσουμε ότι ο Στράβων γνώριζε τόσο καλά τις θρακικές διαλέκτους, υποστηρίζοντας ότι ο Στράβων δεν είχε «καμία γνώση στον τομέα των θρακικών διαλέκτων». Ο τελευταίος αυτός ισχυρισμός αμφισβητείται, καθώς μερικές μελέτες πιστοποιούν την αξιοπιστία και τις πηγές του Στράβωνα. Δεν υπάρχει λόγος να παραβλέψουμε την πεποίθηση του Στράβωνα ότι οι Δάκες και οι Γέτες μιλούσαν την ίδια γλώσσα. Ο Μπόια τόνισε επίσης ότι ορισμένοι Ρουμάνοι συγγραφείς επικαλούνταν άκριτα τον Στράβωνα.

Παρόμοια θέση υιοθέτησε ο Ρουμάνος ιστορικός και αρχαιολόγος Γ. Α. Νικουλέσκου, που επέκρινε επίσης τη ρουμανική ιστοριογραφία και την αρχαιολογική ερμηνεία, ιδιαίτερα στο θέμα του "Γετο-Δακικού πολιτισμού". Κατά την άποψή του, ο Αλέξανδρος Βούλπε έβλεπε τους αρχαίους λαούς ως σύγχρονα έθνη, πράγμα που τον έκανε να ερμηνεύσει την κοινή γλώσσα ως ένδειξη κοινού λαού, παρά το γεγονός ότι ο Στράβων κάνει διάκριση μεταξύ των δύο.
Γέτες και Γότθοι
Οι Γέτες μερικές φορές συγχέονται με τους Γότθους σε έργα συγγραφέων του πρώιμου μεσαίωνα. Αυτή η σύγχυση είναι αρκετά εκτεταμένη κυρίως σε έργα του Ιορδάνη, του ίδιου γοτθικής καταγωγής, που απέδωσε παλιότερες ιστορικές αφηγήσεις για τους Γέτες στους Γότθους.

Στα τέλη του 4ου αιώνα μ.Χ., ο Κλαυδιανός, ποιητής της αυλής τον αυτοκράτορα Ονώριου και ο πατρίκιος Στιλίχων, χρησιμοποιεί το εθνώνυμο Γέτες αναφερόμενος στους Βησιγότθους.

Κατά τον 5ο και 6ο αιώνα πολλοί ιστορικοί και εθνογράφοι (Κόμης Μαρκελλίνος, Ορόσιος, Ιωάννης  ο Λυδός, ο Ισίδωρος της Σεβίλλης, ο Προκόπιος ο Καισαρεύς) χρησιμοποίησαν το ίδιο εθνώνυμο Γέτες για να κατονομάσουν πληθυσμούς που εισέβαλλαν στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (Γότθοι, Γέπιδες, Κουτριγούροι, Σλάβοι). Για παράδειγμα, στο τρίτο βιβλίο του Ιστορικού των Πολέμων, ο Προκόπιος αναφέρει: «Υπήρχαν πολλά γοτθικά έθνη σε παλαιότερες εποχές, όπως και σήμερα, αλλά το μεγαλύτερο και σημαντικότερο είναι οι Γότθοι, οι Βάνδαλοι, οι Βησιγότθοι και οι Γέπιδες. Τα αρχαία χρόνια όμως ονομάζονταν Σαυρομάται και Μελαγχλαῖνοι και υπήρχαν επίσης και κάποιοι που ονόμαζαν αυτά τα έθνη Γετικά».

Οι Γέτες θεωρήθηκαν ο ίδιος λαός με τους Γότθους από τον Ιορδάνη στα Γετικά του, που γράφτηκαν στα μέσα του 6ου αιώνα. Ισχυρίζεται επίσης ότι σε κάποια περίπτωση οι «Γέτες» μετανάστευσαν από τη Σκάνια, ενώ ταυτόχρονα αναγνώριζες τη θεότητά τους Zάλμοξι ως Γότθο βασιλιά. Ο Ιορδάνης αποδεχόταν την προηγούμενη μαρτυρία του Ορόσιου.

Το έργο του 9ου αιώνα De Universo, του Ράβανους Μαύρους, αναφέρει: «Οι Μασσαγέτες προέρχονται από τη φυλή των Σκυθών και ονομάζονται Μασσαγέτες, ή βαρείς, δηλαδή ισχυροί Γέτες».

Παραπομπές

Πηγές

Avery, Catherine B. (1962). The New Century Classical Handbook. Appleton-Century-Crofts.
Bunbury, E. H. (1979). A history of Ancient Geography among the Greeks and Romans: From the Earliest Ages till the Fall of the Roman Empire. London: Humanities Press International, Incorporated. 
Fol, Alexander (1996). "Thracians, Celts, Illyrians and Dacians". In Dani, Ahmad Hasan; Mohen, Jean Pierre; Lorenzo, José Luis; Masson, Vadim M.; Obenga, Théophile; Sakellariou, Michael B.; Thapar, B. K.; Zhang Changshou (eds.). History of Humanity. Τομ. 2: From the Seventh Century B.C. to the Seventh Century A.D. (illustrated ed.). Bernan Assoc in association with UNESCO. 
Millar, Fergus; Cotton, Hannah M.; Rogers, Guy M. (2004). Rome, the Greek World, and the East, Volume 2: Government, Society, and Culture in the Roman Empire. University of North Carolina Press. 
Matyszak, Philip (2009). The Enemies Of Rome. Thames and Hudson. 
Minahan, James B. (2000). One Europe, Many Nations: A Historical Dictionary of European National Groups. Greenwood Press. 
Sandler Berkowitz, David; Morison, Richard (1984). Humanist Scholarship and Public Order: Two Tracts Against the Pilgrimage of Grace. Associated Univ Pr. 
Sidebottom, Harry (2007). "International Relations". In Sabin, Philip; van Wees, Hans; Whitby, Michael (eds.). The Cambridge History of Greek and Roman Warfare: Volume 2, Rome from the Late Republic to the Late Empire. Cambridge University Press. 
Waldman, Carl; Mason, Catherine (2006). Encyclopedia of European Peoples. Thames and Hudson. 

Κατηγορία:Αρχαίοι λαοί
Κατηγορία:Αρχαία Θράκη