Μαυρονέρι Βοιωτίας

Σχετικά με τις ονομασίες Κασνέσι, Καζνέσι, Καρνέσι, δείτε: Κασνέσι

Το Μαυρονέρι είναι χωριό της Στερεάς Ελλάδας στην Περιφερειακή Ενότητα Βοιωτίας. Το Μαυρονέρι γνώρισε περιόδους ακμής και πλούσιας παράδοσης και υπήρξε κέντρο γεωργίας και κτηνοτροφίας για την περιοχή. Μαρτυρία αποτελούν τα πολλά πετρόχτιστα σπίτια και οι μεγάλες αποθήκες που είχαν κτίσει οι κάτοικοι τόσο εντός όσο και εκτός του οικισμού, καθώς και οι φάρμες που είχαν αναπτυχθεί νότια του Μαυρονερίου. Πλέον στο χωριό μένουν λίγοι κάτοικοι, γεγονός το οποίο οφείλεται κυρίως στην απαξιωτική πολιτική απέναντι στην επαρχεία και τον αγροτικό τομέα. 

 Γενικά 
Το Μαυρονέρι είναι γραφικό χωριό της Λιβαδειάς, το οποίο βρίσκεται σε απόσταση περίπου 22 χιλιόμετρων βόρειά της, κτισμένο σε υψόμετρο 130~140 μέτρων. Είναι ανατολικά του Βοιωτικού Παρνασσού και βόρεια του όρους Ελικώνα. Σύμφωνα με την ελληνική απογραφή 2021, έχει πληθυσμό 169 κάτοικους. Μαζί με τον γειτονικό μικρό οικισμό Σταθμός Δαυλείας (3 κάτοικοι) αποτελεί την Κοινότητα Μαυρονερίου, που αριθμεί 172 κατοίκους. Συνδέεται με τη Λιβαδειά, τη Λαμία αλλά και άλλες πόλεις της ηπειρωτικής Ελλάδας μέσω της Εθνικής Οδού 3 που διέρχεται πλησίον του χωριού, μόλις 3 χιλιόμετρα ανατολικά του. Επίσης με Αθήνα και Λιανοκλάδι, μέσω του Σιδηροδρομικού Σταθμού Δαύλειας.

 Ιστορικό πληθυσμού 
Η δημογραφική εξέλιξη του οικισμού κατά τις τελευταίες δεκαετίες είναι η εξής:
 Έτος  Πληθυσμός19713781981356 1991  323 2001  289 2011  214ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011», σελ. 10644 (σελ. 170 του pdf) 2021  169

 Ιστορικά στοιχεία  
Το χωριό ονομαζόταν "Κασνές" ή "Καζνές" μέχρι το 1927, οπότε μετονομάστηκε σε Μαυρονέρι, από το όνομα του ποταμού "Μαυρονέρι" (παραπόταμος του Κηφισού) που ρέει κοντά στο χωριόΠανδέκτης, μετονομασίες των οικισμών της Ελλάδας. Σε κοντινή απόσταση από το χωριό έχουν βρεθεί ίχνη νεολιθικής εγκατάστασης. Τα ευρήματα σήμερα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό μουσείο της Χαιρώνειας. Κοντά στο Μαυρονέρι βρισκόταν η αρχαία πόλη Παραποτάμιοι η οποία αναφέρθηκε στα κείμενα του Ηρόδοτου και του Ομήρου. Η πόλη καταστράφηκε από τους Πέρσες και από την κάθοδο των Μακεδόνων υπό τον Φίλιππο. Οι κάτοικοι κατέφυγαν σε γειτονικές πόλεις και τελικά δημιούργησαν την Τιθορέα μαζί με τους Νέωνες και Πατρώνιδες. Στο Κάστρο Μαυρονερίου, στον λόφο ανατολικά του χωριού, πιθανόν να βρίσκονταν Βοιωτοί του Μαυρονερίου, Πανοπέα και της Διαυλίδας πόλεις που καταστράφηκαν και αυτές από τους Πέρσες και αργότερα από τους Μακεδόνες του Φιλίππου. 

Όσο αφορά την περίοδο του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου, των Βαλκανικών πολέμων καθώς και του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου οι Μαυρονερίτες συμμετείχαν ενεργά στις μάχες για ελευθερία και τη ζωή τους θυσίασαν 15 εξ αυτών, ενώ πολλοί ήταν και οι τραυματίες. Στην κεντρικό Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου υπάρχει μνημείο αφιερωμένο στους 15 πεσόντες υπέρ πατρίδος.   

Το Μαυρονέρι υπήρξε έδρα ξεχωριστής κοινότητας (Κοινότητα Μαυρονερίου) στο διάστημα 1912-1998. Με την εφαρμογή του προγράμματος Καποδίστριας, το 1999, εντάχθηκε στον Δήμο Δαυλείας και από το 2011, με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης, στον Δήμο Λεβαδέων. 

Το χωριό το έτος 1946 μετρούσε 482 κατοίκους. Το 1951 είχε πληθυσμό 449 κατοίκους. Το 1961 ο οικισμός είχε πληθυσμό 402 κατοίκους. Το 1971 ο πληθυσμός του ανερχόταν στους 378 κατοίκους. Το 1981 αριθμούσε 356 κατοίκους. Ο πληθυσμός του το 1991 ανερχόταν στους 323 κατοίκους. Το 2001 ο οικισμός είχε πληθυσμό 289 κατοίκους.

Στο χωριό υπάρχουν πολλά πετρόχτιστα σπίτια, δείγματα της αρχιτεκτονικής αλλά και της μεγάλης άνθισης που γνώρισε κατά τον 20ο αιώνα. Η ακμή αυτή αφειλόταν κυρίως στην μεγάλη αγροτική και κτηνοτροφική δραστηριότητα που αναπτύχθηκε στο Μαυρονέρι, δραστηριότητα που επηρέασε όλη την γύρω περιοχή.

 Απασχόληση 
Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία και τη γεωργία.

 Έθιμα 
Στο χωριό το Σάββατο προ της Κυριακής των Απόκρεω τηρείται το έθιμο χέγια ή αλλιώς χέι, το οποίο έχει τις ρίζες του στη διονυσιακή λατρεία. Οι χωρικοί ανάβουν φωτιά στο κέντρο του χωριού και διασκεδάζουν χορεύοντας, τρώγοντας και πίνοντας γύρω από αυτή.

Την περίοδο του Πάσχα γίνεται ο στολισμός του επιταφίου από τις γυναίκες του χωριού (το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης) και έπειτα ψέλνονται τα εγκώμια του Επιταφίου Θρήνου.  Οι κάτοικοι φροντίζουν ώστε μέχρι και την Μεγάλη Παρασκευή το μεσημέρι να έχουν ασβεστώσει (να βάψουν δηλαδή με άσπρο χρώμα) όλα τα δρομάκια, τα πεζούλια και τα παρτέρια ώστε να υποδεχτούν τον Επιτάφιο του Κυρίου. Την Μεγάλη Παρασκευή μετά την απογευματινή ακολουθία γίνεται η περιφορά του Επιταφίου στο χωριό. Την ώρα της Ανάστασης και του "Χριστός Ανέστη" οι κάτοικοι στην προσπάθειά τους να διώξουν το "κακό" και να μεταδώσουν το μήνυμα της χαράς της Ανάστασης του Κυρίου χρησιμοποιούν δεκάδες πυροτεχνήματα και βαρελότα. Την Κυριακή του Πάσχα οι μυρωδιές του ψητού αρνιού γεμίζουν κάθε γειτονιά, ενώ παλαιότερα έκαναν και τους ξακουστούς λάκκους.  

 Αξιοθέατα 

 Σε απόσταση 600 μέτρα από το χωριό και δίπλα σε έναν λόφο βρίσκεται το ξωκλήσι του Αγίου Ιωάννη. Δίπλα από το εκκλησάκι υπάρχουν οι Πηγές του Αγίου Ιωάννη και ο ποταμός Μαυρονέρι από τον οποίο το χωριό πήρε το όνομά του.
 Ο Λόφος όπου από τη μία πλευρά είναι χτισμένο το χωριό και από την άλλη βρίσκεται το ποτάμι και το εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη ονομάζεται Κάστρο διότι εκεί βρισκόταν κατά παράδοση το κάστρο του Αρχαίου Μαυρονερίου, όπου βρήκαν καταφύγιο πολλές φορές Μαυρονερίτες και κάτοικοι του Πανοπέα και της Δαυλίδος. Σήμερα δε σώζεται κανένα ίχνος.
 Η ενορία του χωριού είναι ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου με το μαρμάρινο τέμπλο του. Χτίστηκε το 1953 πάνω στα ερείπια του παλιού ομωνύμου ναού. Στον προαύλιο χώρο του ναού βρίσκεται μνημείο στην μνήμη των πεσόντων υπέρ πατρίδος χωριανών και επίσης ο τάφος του μακαριστού πατρός Νικολάου Τάσιου, ενός εξαιρετικά αγαπητού από όλη τη Βοιωτία ιερέως και εξομολόγου, ο οποίος άφησε την τελευταία του πνοή στις 27 Ιουλίου του 2023.
 Ο Ναός των Αγίων Αναργύρων που γιορτάζει την 1η Ιουλίου, ημέρα που γιορτάζει και το χωριό. Η εικόνα των Αγίων Αναργύρων βρέθηκε θαυματουργά στο σημείο όπου χτίστηκε ο Ναός. Σύμφωνα με προφορικές και γραπτές μαρτυρίες η εικόνα φανερώθηκε με όραμα σε έναν γέροντα κάτοικο του χωριού και αυτός ενημέρωσε τους συγχωριανούς του με σκοπό την εύρεση της. Εκείνοι αρχικά δεν τον πίστεψαν αλλά έπειτα από πολλές προσπάθειές του να τους μεταπείσει, αποφάσισαν να σκάψουν στο σημείο. Η εικόνα βρέθηκε την ώρα που μάστορες έσκαβαν και ακούστηκε μια φωνή «Μη με χτυπήσετε και με χαλάσετε».
 Οι εκκλησίες της Αγίας Παρασκευής εντός του χωριού αλλά και του Αγίου Δημητρίου στον οικισμό του Σταθμού Δαύλειας και του Αγίου Ιωάννη στην τοποθεσία "Παλιάμπελο" ανήκουν στο Μαυρονέρι.
 Έξω από το χωριό έχουν βρεθεί τα ερείπια του ναού του Αγίου Προκοπίου. Το εκκλησάκι σήμερα είναι χτισμένο λίγα μέτρα πιο δίπλα από τα ερείπια. Το ξωκλήσι του Αγίου Προκοπίου ανήγειρε με προσωπικές θυσίες και θέληση ο μακαριστός ιερέας πατήρ Νικόλας Τάσιος. Τα εγκαίνια-θυρανοίξια του ναού έγιναν το καλοκαίρι του 2015.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Βοιωτίας
Κατηγορία:Δήμος Λεβαδέων