Ατραπός Φλώρινας

Ο Ατραπός (παλαιότερη ονομασία Κραπέσινα Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Κραπέστινα - Ατραπός) είναι ένα μικρό αγροτικό χωριό και έδρα της ομώνυμης τοπικής κοινότητας του Δήμου Φλώρινας, στο Νομό Φλώρινας. Έχει πραγματικό πληθυσμό 121 κατοίκους (2021) και απέχει 12χλμ. από την πόλη της Φλώρινας. Το χωριό είναι ημιορεινό, χτισμένο στη σκιά του Βέρνου, στην κοιλάδα του ρέματος Τροπαιούχου, που χύνεται στο ΛύγκοΟ Λύγκος είναι παραπόταμος του Σακουλεύα. Ο Σακουλεύας διέρχεται την πόλη της Φλώρινας και καταλήγει εντός της Βόρειας Μακεδονίας, όπου χύνεται στον Εριγώνα. Ο Εριγώνας είναι παραπόταμος του Αξιού. Η τοπική κοινότητα Ατραπού είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ορεινός οικισμός, με έκταση 24,899 χμ² (2011).https://www.statistics.gr/2011-census-pop-hous

Το χωριό αναφέρεται για πρώτη φορά, τον 15ο αιώνα σε Οθωμανικά αρχεία, ως Κραπέσσινο. Κραπέσσινο (γαλλ. Krapechino) το αναφέρει και ο Μπρανκώφ. Στα τέλη του 18ου αιώνα εγκαταστάθηκαν στο χωριό πολλές οικογένειες από την Ήπειρο. Κατά τον 19ο αιώνα, αναφέρεται από διάφορους μελετητές ως Κρεπέσσινο (βουλγ. Крепешино) από τον Κίτσωφ, Κράπεστα (Γερμ. Krapesta) από Αυστριακό χάρτη και Κουρέστα από το Σχινά. Η εκκλησία, αλλά και οι περισσότεροι Έλληνες μελετητές το αναφέρουν ως Κραπέσινα. Το χωριό μέχρι το 1926 ονομαζόταν Κραπέσινα (σερβ. Крапештина, Μιλόσεβιτς 1920) οπότε και μετονομάστηκε σε ΑτραπόςΙνστιτούτο Νεοελληνικών ερευνών, μετονομασίες οικισμών της Ελλάδας. Η λέξη "Ατραπός", στην κοινή νεοελληνική διάλεκτο, σημαίνει "μονοπάτι".

Πληθυσμός
+Μόνιμος https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2011_monimos.pdfhttps://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2001_monimos.pdfhttps://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1991_monimos.pdfΈτοςΠληθυσμός199117120011682011150
+Πραγματικός (de facto) ΠΛ 3:851ΠΛΜ 12:197ΈτοςΠληθυσμός196131819712191981160199119920011742011152
Ιστορικά στοιχεία
Κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα, το χωριό έγινε θέατρο συγκρούσεων μεταξύ πατριαρχικών και εξαρχικών κατοίκων. Σημαντική μορφή του χωριού κατά το Μακεδονικό Αγώνα, ήταν ο Σωτήριος Βέλλιος, ο οποίος, αφού κατάφερε να εξουδετερώσει τις βουλγαρικές συμμορίες που λυμαίνονταν την περιοχή, φυγαδεύτηκε με τη βοήθεια της Ελληνικής κυβέρνησης, στις Η.Π.Α.. Εκεί παρασυρόμενος από τα πάθη του πολέμου, πυρπόλησε βουλγαρικό σύλλογο στην ΙνδιάναΑρχείο Διεύθυνσης Εφέδρων Πολεμιστών, Αγωνιστών, Θυμάτων και ΑναπήρωνΑρχείο Μακεδονικού Αγώνα"Αφανείς, Γηγενείς Μακεδονομάχοι", επιστημονική επιμέλεια: Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, εκδόσεις University Studio Press, 2008. Επίσης, Μακεδονομάχοι του χωριού ήταν η Σοφία ΠαπαθωμάΕπετηρίς Παλαιών Αγωνιστών, α.α.3105 και ο κληρικός πατήρ-Θωμάς ΠαπαϊωάννουΕπετηρίς Παλαιών Αγωνιστών, α.α.3107. Όπως καταγράφεται στην αθηναϊκή εφημερίδα Σφαίρα, στις 10 Αυγούστου του 1959, οι κάτοικοι του χωριού, θέλοντας να προστατεύσουν την Ελληνική ταυτότητά τους από τον σλαβο - βουλγαρικό επεκτατισμό, ορκίστηκαν με συμβολική τελετή να ομιλούν μόνο την ελληνική γλώσσα, εγκαταλείποντας την επιβληθείσα από την βουλγαρική εξαρχεία, στα χρόνια της απελευθέρωσης,  σλαβοφανή διάλεκτο της Μακεδονίας, η οποία όμως συνέχισε να ομιλείται.Αναστασία Καρακασίδου, Language and Representations of Identity in Nortwestern Greece, στο D. Nugent (εκδ.), Locating capitalism in time and space: global restructurings, politics, and identity, Stanford University Press, 2002.. Ο Ατραπός υπήρξε θύμα εσωτερικής και εξωτερικής μετανάστευσης, που έχει τις ρίζες της από το 1890, περίοδο της εντατικοποίησης των Βουλγαρικών ενεργειώνΚωνσταντίνος Αποστόλου Βακαλόπουλος, Εθνοτική Διαπάλη στη Μακεδονία (1894 – 1904), Η Μακεδονία στις παραμονές του Μακεδονικού Αγώνα, Ηρόδοτος, Θεσσαλονίκη, 1999, σσ. 14, 15. Στη συνέχεια, και λόγω του εμφυλίου πολέμου η μαζική μετανάστευση συνεχίστηκε. Το 1955, ένα φράγμα που έγινε στην περιοχή, έδωσε μία ώθηση ανάπτυξης και συγκράτησε κάπως, το κύμα της φυγής. 

Από τα παλαιότερα χρόνια στο χωριό λειτουργούσε Δημοτικό σχολείο και Νηπιαγωγείο, μέχρι την νομοθετική απόφαση του 2011, (περί συγχώνευσης των ολιγομελών σχολείων). Το Δημοτικό αλλά και Νηπιαγωγείο που στεγάζονταν στο ίδιο κτήριο, έπαψαν να λειτουργούν οριστικά και το κτήριο σφραγίστηκε. Η τότε απόφαση αυτή, τόσο σε αυτό όσο και σε άλλα χωριά είχε προκαλέσει τον θυμό και την οργή των γονέων. Έτσι ο σύλλογος γονέων και κηδεμόνων του Δημοτικού/Νηπιαγωγείου Σχολείου Ατραπού, προχώρησε σε ανοιχτή επιστολή διαμαρτυρίας, αναρτώμενη στα τοπικά Μ.Μ.Ε., όπου κάνει λόγο για τα προβλήματα τα οποία θα επέφερε η νομοθετική αυτή απόφαση, δίχως κάποιο αποτέλεσμα. 

Αρχές καλοκαιριού του έτους 2008, ισχυρές βροχοπτώσεις προκάλεσαν την καθίζηση ενός σημείου από τον αύλειο χώρο του σχολείου, που περιελάμβανε ένα τμήμα της περίφραξης καθώς και την ετέρα καγκελόπορτα εισόδου/εξόδου.

Αξιοθέατα-Εκδηλώσεις

Στον Ατραπό, κάθε καλοκαίρι, 5 και 6 Αυγούστου εορτάζεται η Μεταμόρφωση του Σωτήρος (υπάρχει ομώνυμο Εξωκκλήσι στην είσοδο του χωριού), η οποία συνοδεύεται με παραδοσιακές μουσικές πανηγυρικές εκδηλώσεις Οδηγός Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας. Στο χωριό υπάρχουν επίσης οι Εκκλησίες της Κοίμησης της Θεοτόκου και του Αγίου Γεωργίου. Την περιοχή διαπερνά το Διεθνές Ορειβατικό Μονοπάτι Ε4. Επίσης, στην κοιλάδα, υπάρχουν νερόμυλοι του 19ου αιώναin.gr, Αγροτουρισμός, δήμος Περάσματος. Το χωριό έχει διατηρήσει εν μέρει, τον παραδοσιακό του χαρακτήρα, ενώ υπάρχουν επίσης και αρκετά οικήματα του 19ου και 20ου αιώνα, τα οποία σώζονται μέχρι σήμερα. 

Στο Ιστορικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας, στη Θεσσαλονίκη, εκτίθενται παραδοσιακές στολές των γυναικών του ΑτραπούΙστορικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας

 Παραπομπές 

Πηγές
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, 1996, 2006 (ΠΛΜ)
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, 1963 (ΠΛ)

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Φλώρινας
Κατηγορία:Δήμος Φλώρινας