Οκτωβριανά

Οκτωβριανά είναι ο όρος που αναφέρεται στην εξέγερση που έγινε τον Οκτώβριο του 1931 στην αγγλοκρατούμενη Κύπρο κατά του αποικιακού καθεστώτος, μεταξύ 18 και 26 Οκτωβρίου 1931, με αποκορύφωμα την πυρπόληση του ίδιου Αγγλικού Κυβερνείου στην Λευκωσία τα μεσάνυχτα τις 21ης Οκτωβρίου.Klapsis, Antonis (2009). Between the Hammer and the Anvil. The Cyprus Question and Greek Foreign Policy from the Treaty of Lausanne to the 1931 Revolt"  Modern Greek Studies Yearbook. 24: 127–140. Retrieved 26 May 2017

 Προοίμιο 
Στις αρχές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, η Κύπρος ήταν θεωρητικά μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ενώ διοικούνταν  από την Βρετανική Αυτοκρατορία όπως είχε συμφωνηθεί στην Κυπριακή Σύμβαση το 1878.Hussain, Norasmahani, 2020. "The cold war and the retention of british rule in cyprus, 1945-1947",:552-561. https://doi.org/10.15405/epsbs.2020.10.02.50 Στις 5 Νοεμβρίου 1914, οι Οθωμανοί μπήκαν στην σύγκρουση με το μέρος των Κεντρικών Δυνάμεων με αποτέλεσμα να ακυρώσουν την συμφωνία της Κύπρου οι Βρετανοί και να προσαρτήσουν το νησί εφόσον ήταν σε πόλεμο.Torode, Brian, 2017. "Interrupting intersubjectivity", School Experience:109-127. https://doi.org/10.4324/9781315213682-5 Το 1915, οι Βρετανοί προσφέραν την Κύπρο στην Ελλάδα για ανταλλαγή την Ελληνική εμπλοκή στον πόλεμο με το μέρος της Τριπλή Συνεννόησης. Η Ελληνική κυβέρνηση απέρριψε την πρόταση επειδή ήταν τον καιρό του Εθνικού Διχασμού. Η Κύπρος ήταν διαπραγματευτικό όπλο σε διαπραγματεύσεις με τους Έλληνες όταν επίσης προσφέρθηκε για ανταλλαγή του λιμανιού του Αργοστόλι το 1912.

Από το 1925 το νησί της Κύπρου ήταν επίσημα αποικία του Βρετανικού στέμματος, έως τότε τελούσε υπό καθεστώς ενοικίασης της νήσου από τους Τούρκους η οποία αδυνατούσε να πληρώσει δάνειο από την εποχή του Κριμαϊκού πολέμου.Bryant, Rebecca and Yiannis Papadakis, 2012. "Introduction", Cyprus and the Politics of Memory., p.4.,https://doi.org/10.5040/9780755619306.0004 Την εξουσία είχε ο Κυβερνήτης και το νομοθετικό συμβούλιο οι αποφάσεις του οποίου μπορούσαν να ανατραπούν με βασιλικό διάταγμα. Ταυτόχρονα ο Κυπριακός Ελληνισμός ζητούσε την ένωση με την Ελλάδα.

Το αποικιακό καθεστώς είχε επιβάλει βαριά φορολογία και ο λαός ζούσε υπό οικονομική ανέχεια. Το 1931 ο κυβερνήτης Ρόναλντ Στορς προσπάθησε να επιβάλει την πολιτική του με νέους φόρους αλλά το νομοθετικό συμβούλιο δεν την ενέκρινε κάτι που ο Στορς κατάφερε με βασιλικό διάταγμα.Markides, D. and Georghallides, G. S. (1995). British attitudes to constitution-making in post-1931 cyprus. Journal of Modern Greek Studies, 13(1), 63-81. https://doi.org/10.1353/mgs.2010.0395 Παρά τις προσπάθειες του να καταλαγιάσει την ένταση, οι ενέργειες προκάλεσαν μεγάλες διαδηλώσεις, πρωτόγνωρες για τη Κύπρο, έξω από το κυβερνείο. Τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους αποφασίζει να επιβάλει νέους φόρους αλλά με την ψήφο του μέλους του νομοθετικού συμβουλίου Τούρκου Νετζιατί Μπέη (Necati Özkan) δεν εγκρίνονται, ωστόσο με διάταγμα παρακάμπτει την απόφαση του συμβουλίου. Ακολουθεί παραίτηση του Νικόδημου Μυλωνά, μέλος του συμβουλίου, ο οποίος στις 18 Οκτωβρίου με λόγο του που αναγνώστηκε σε όλους τους ναούς ζητάει από τον Κυπριακό λαό τη συμφιλίωση και ένωση για τον κοινό σκοπό, την ένωση με την Ελλάδα.

Στις 21 Οκτωβρίου παραιτούνται και οι υπόλοιποι Έλληνες βουλευτές σε κοινή απόφαση που έλαβαν σε εκδήλωση της Εμπορικής λέσχης Λευκωσίας. Μετά το τέλος της εκδήλωσης ξεκίνησε πορεία διαμαρτυρίας προς το κυβερνείο παρά τις παραινέσεις των βουλευτών να διαλυθούν ησύχως. Η πορεία έφτασε ειρηνικά στο κυβερνείο, εκεί από άγνωστη αιτία άρχισε ο λιθοβολισμός του κτιρίου. Στον χώρο κατέφθασαν αστυνομικές δυνάμεις που προσπάθησαν να διαλύσουν τους διαδηλωτές ανεπιτυχώς και δέχτηκαν και αυτοί λιθοβολισμό ενώ οι διαδηλωτές έκαψαν και τρία οχήματα που μετέφεραν τους αστυνομικούς. Κάποιοι διαδηλωτές άναψαν ραβδιά και πετώντας τα στα παράθυρα του κυβερνείου το πυρπόλησαν. Η αστυνομία έβαλλε με πραγματικά πυρά κατά του πλήθους καταφέρνοντας να διαλύσει την πορεία, από τα πυρά τους σκοτώθηκε ο 17χρονος Ονούφριος Κληρίδης. Συνολικά 17 άτομα σκοτώθηκαν και 30 τραυματίστηκαν. Την επόμενη μέρα ελήφθησαν αυστηρά μέτρα ασφαλείας με απαγόρευση κυκλοφορίας, λογοκρισία στα έντυπα ενώ στις 23 Οκτωβρίου κατέφθασαν 4 πλοία με Βρετανούς στρατιώτες. Τις επόμενες μέρες συνελήφθησαν και αργότερα εξορίστηκαν ως υπαίτιοι της εξέγερσης συνολικά 10 άτομα, μεταξύ αυτών ο Μητροπολίτης Νικόδημος Μυλωνάς και οι ηγέτες του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου.

 Παραπομπές 

 Πηγές 
Ιστορία εικονογραφημένη, τεύχος 496 Οκτωβρίου 2009, αφιέρωμα Κύπρος 50 χρόνια Κυπριακής Δημοκρατίας. 
 Χαραυγή on line, Τα Οκτωβριανά του 1931

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Εκπομπή: Η εξέγερση του Οκτωβρίου 1931
Διάλεξη: Τα Οκτωβριανά του 1931 και η περίοδος της «Παλμεροκρατίας»

Κατηγορία:Αγγλοκρατία στην Κύπρο