Αποικιοκρατία

Ως αποικιοκρατία εννοείται η δημιουργία και διατήρηση δικτύου αποικιών σε περιοχές οι οποίες παραδοσιακά δεν κατοικούνται από πληθυσμούς της μητροπολιτικής αρχής που τις δημιουργεί. Η μητρόπολη είναι και αυτή που ασκεί άμεσα κυριαρχικά δικαιώματα στις αποικίες και καθορίζει την κοινωνική δομή, τη διακυβέρνηση και τις οικονομικές λειτουργίες.


μικρογραφία|300px|Το 1898, εποχή που οι αποικιακές δυνάμεις είχαν εξαπλωθεί στην υφήλιο.
μικρογραφία|300px|δεξιά|Οι κύριες αποικιακές δυνάμεις το 1945, κατά τη λήξη της περιόδου της αποικιοκρατίας.
Ιστορικά, η επέκταση με τη μορφή δημιουργίας αποικιών είχε εμφανιστεί από την Αρχαιότητα. Όμως, ως αποικιοκρατία αναφέρεται η εποχή από τον 15ο αιώνα, και ιδιαίτερα μετά την ανακάλυψη της Αμερικής από τον Χριστόφορο Κολόμβο το 1492, ως τον 20ο αιώνα. Κατά το διάστημα αυτό, οι κύριες ευρωπαϊκές δυνάμεις δημιούργησαν εκτεταμένα δίκτυα αποικιών σε όλες τις υπόλοιπες ηπείρους του πλανήτη.

Το σύνολο των δραστηριοτήτων εκείνων που οδηγούν στη δημιουργία ή ακόμη και τη διατήρηση αποικιών χαρακτηρίζεται γενικά αποικιοκρατισμός, ο οποίος μπορεί να εκδηλώνεται και εκτός της πολιτειακής ή πολιτικής σφαίρας, όπως π.χ. σε οικονομικούς ή και πολιτιστικούς τομείς στους οποίους αποβλέπουν την επικυριαρχία τους οι διάφορες αποικιοκρατικές δυνάμεις (Χώρες).

 Χαρακτηριστικά 
Οι λόγοι για αυτού του είδους αποικιακό επεκτατισμό ήταν οι εξής:

 Εμπορικά και κατ' επέκταση οικονομικά οφέλη και εξασφάλιση πρώτων υλών.
 Επέκταση του κύρους και της ισχύος της μητροπολιτικής αρχής, ως τοπικής αλλά και παγκόσμιας δύναμης.
 Πολιτιστικός ιμπεριαλισμός και κατάληψη εδαφών.

Επίσης, διακρίνονταν τέσσερα βασικά χαρακτηριστικά, όσον αφορά τη σχέση μητρόπολης-αποικίας:
 Πολιτική υποταγή των ιθαγενών κοινωνικών ομάδων των αποικιών.
 Οικονομική και πολιτική εξάρτηση της αποικίας.
 Πολιτιστική και πληθυσμιακή ανισότητα και αλλοίωση της αποικίας.
 Εκμετάλλευση των φυσικών της πόρων.

Αποικίες κατά κράτος
Κατάλογος των πρώην γερμανικών αποικιών
Δεκατρείς Αποικίες
Ισπανική Αποικιακή Αυτοκρατορία
Πορτογαλική Αποικιακή Αυτοκρατορία και 
Σουρινάμ Ολλανδική αποικία
Ιταλική Αποικιακή Αυτοκρατορία
Ρωσική Αμερική

Σημείωση
Ο όρος αποικιοκρατία ή αποικιοκρατισμός άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1880, προκειμένου, αφενός να καταδείξει το εφαρμοστέο τότε πολιτικό σύστημα διακυβέρνησης των αποικιακών κτήσεων, και αφετέρου ως όρος σε αντιδιαστολή με τον φεντεραλισμό ή ομοσπονδισμό. Την ίδια εκείνη εποχή γινόταν και η διάκριση του αποικιοκρατισμού από τον ιμπεριαλισμό.

Έτσι, η εφημερίδα Standard, στις 20 Μαΐου του 1889, χαρακτήριζε ιδιαίτερα τη δεσποτεία όλων των πολιτικών δυνάμεων στη Νότιο Αφρική ως "αποικιοκρατισμό, ρεπουμπλικανισμό και ιμπεριαλισμό".

 Αποικιακές μεταναστεύσεις 

μικρογραφία|"Περιοχές Ευρωπαϊκού εποικισμού". Απογραφές, τα άρθρα αναφέρονται στην περιγραφή.)
Έθνη και περιφέρειες εκτός Ευρώπης με σημαντικούς πληθυσμούς ατόμων με Ευρωπαϊκή καταγωγήEthnic groups by country.  Statistics (where available) from CIA Factbook..
δεξιά|μικρογραφία|Οικογένεια Μπόερ στη Νότια Αφρική, 1886

 Αφρική (βλέπε Ευρωπαίοι στην Αφρική)
 (Ευρωπαίοι Νοτιοαφρικάνοι): 9.6% του πληθυσμούSouth Africa: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
  (Ευρωπαίοι Ναμιμπιανοί): Το 6% του πληθυσμού, εκ των οποίων οι περισσότεροι μιλούν τα αφρικάανς, εκτός από μια γερμανόφωνη μειονότητα.Namibia: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
 : γύρω στο 25% του πληθυσμού

  (Πιέντ-νουάρ)"Former settlers return to Algeria". BBC News. July 29, 2006.
  ΜποτσουάναBotswana: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA

  (Φραγκο-Μαυρικιανοί)
  (Ευρωπαίοι Μαροκινοί)De Azevedo, Raimondo Cagiano (1994) Migration and development co-operation.. Council of Europe. p. 25. .
  (Γάλλοι)"Ivory Coast - The Economy". Library of Congress Country Studies.
  Senegal, About 50,000 Europeans (mostly French) and Lebanese reside in Senegal, mainly in the cities.
 : Κανάριοι Νήσοι (Ισπανοί), γνωστοί ως Κανάριοι
 : (Φραγκο-Σεϋχελλέζοι)
  (Ιταλοί Σομαλοί)
  (Ιταλοί Ερυθραιανοί)
 : (ΗΒ) συμπεριλαμβανομένου του Τριστάν Ντα Κούνια (ΗΒ): κατά πολύ μεγάλο ποσοστό Ευρωπαίοι.
 : 3% του πληθυσμούSwaziland: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
  (Ευρωπαίοι Τυνήσιοι)Tunisia, Worldmark Encyclopedia of the Nations. Thomson Gale. 2007. Encyclopedia.com.

μικρογραφία|Ρώσοι εποικιστές στην Κεντρική Ασία, στο σημερινό Καζακστάν, 1911

 Ασία
 Σιβηρία (Ρώσοι, Γερμανοί και Ουκρανοί)Fiona Hill, Russia — Coming In From the Cold? , The Globalist, 23 February 2004"Siberian Germans ".
 : (Ευρωπαίοι) (βλέπε: Αλιγιάχ)
 : (Ρώσοι, Γερμανοί): 30% του πληθυσμού"Migrant resettlement in the Russian federation: reconstructing 'homes' and 'homelands'". Moya Flynn. (1994). p.15. 
 : (Ρώσοι και άλλοι Σλάβοι): 5.5% του πληθυσμούRobert Greenall, "Russians left behind in Central Asia", BBC News, 23 November 2005.
  (Ρώσοι και άλλοι Σλάβοι): 13.5% του πληθυσμούKyrgyzstan: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA"The Kyrgyz – Children of Manas.". Petr Kokaisl, Pavla Kokaislova (2009). p. 125. .
  (Ρώσοι και άλλοι Σλάβοι): 4% του πληθυσμούTurkmenistan: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
  (Ρώσοι και άλλοι Σλάβοι)Tajikistan - Ethnic Groups. Source: U.S. Library of Congress.
 HK Census. " HK Census ." Statistical Table. Retrieved on 2007-03-08.
  (Ισπανικής καταγωγής) 3% του πληθυσμού
  (Ρώσοι στην Κίνα)
 ,,, Ινδική υποήπειρος: Άγγλο-Ινδοί 
 Λατινική Αμερική (βλέπε Λευκοί Λατινοαμερικανοί)δεξιά|μικρογραφία|Ιταλοί μετανάστες φτάνουν στο Σάο Πάολο της Βραζιλίας, γύρω στο 1890
 (Ευρωπαϊκή μετανάστευση στην Αργεντινή): 97% του πληθυσμούArgentina: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
 : 15% του πληθυσμούBolivia: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
  (Λευκοί Βραζιλιάνοι): 47.3% του πληθυσμούBrazil: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
  (Λευκοί Χιλιανοί): 60%-70% του πληθυσμού.Informe Latinobarómetro 2011, Latinobarómetro (p. 58).Genetic epidemiology of single gene defects in Chile.
  (Λευκοί Κολομβιανοί): 20% του πληθυσμούColombia: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
  = 3.9 million whites and mestizos
  (Λευκοί Κουβανοί): 65% του πληθυσμού
 : 16% του πληθυσμούDominican Republic: People: Ethnic groups.  World Factbook of CIA
 : 7% του πληθυσμού
 : 12% του πληθυσμούEl Salvador: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
  (Λευκοί Μεξικανοί): 9% ή ~17% του πληθυσμού, και 70-80% πάνω ως Μεστίζο.Mexico: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIAMexico - Britannica Online Encyclopedia
 : 17% του πληθυσμού
 : 10% του πληθυσμού
 : περίπου το 80% του πληθυσμούPuerto Rico: People: Ethnic Groups  World Factbook of CIA
  (Ευρωπαίοι Περουβιανοί): 15% του πληθυσμούPeru: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
 : περίπου το 20% του πληθυσμού8 LIZCANO 
  (Λευκοί Βενεζουελάνοι): 42.2% του πληθυσμούResultado Basico del XIV Censo Nacional de Población y Vivienda 2011  (p. 14).
 : 88% του πληθυσμούUruguay: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
 Υπόλοιπο της Αμερικής
: 12% του πληθυσμούBahamas: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
  (Λευκοί Μπαρμπαντιανοί): 4% του πληθυσμούBarbados: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
 : 34.1% του πληθυσμούBermuda: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
 : 80% του πληθυσμού
 , κυρίως Βρετανικής καταγωγής.
: 12% του πληθυσμούFrench Guiana: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
 : 12% του πληθυσμού
: 5% του πληθυσμούMartinique: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
  (Άγιος Βαρθολομαίος)Fact Sheet on St. Barthélemy
 :Trinidad French Creole 0.6% του πληθυσμούμικρογραφία|Πορτογαλική οικογένεια μεταναστών στη Χαβάη κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα
  (Ευρωπαίοι Αμερικάνοι): 72.4% του πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένων των Ισπανών και μη Ισπανών λευκών.
 Ωκεανία (βλέπε Ευρωπαίοι στην Ωκεανία)
: 89.3% του πληθυσμού
  (Νεοζηλανδοί Ευρωπαίοι): 78% του πληθυσμού
  (Καλντός): 34.5% του πληθυσμού
 : 10% του πληθυσμούFrench Polynesia: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
 Χαβάη: 24.7% του πληθυσμούAmerican FactFinder - Results 
 : περίπου το 20% του πληθυσμού
 : 6.9% του πληθυσμούBrazil: People: Ethnic Groups.  World Factbook of CIA
 : 9→5% του πληθυσμού

Δείτε επίσης
Αντι-Αποικιοκρατία
Ιμπεριαλισμός
Καπιταλισμός

Παραπομπές

Πηγές
Νίκος Ψυρούκης, Ιστορία της αποικιοκρατίας, Η Αυγή τόμ.Α',εκδ.Επικαιρότητα, Αθήνα,1978
Νίκος Ψυρούκης, Ιστορία της αποικιοκρατίας, Η Αυγή τόμ.Β',εκδ.Επικαιρότητα, Αθήνα,1978

Κατηγορία:Πολιτική γεωγραφία
Κατηγορία:Διεθνείς σχέσεις