Δελφικοί Ύμνοι

Οι Δελφικοί Ύμνοι αποτελούν το μεγαλύτερο τμήμα από τα ελάχιστα δείγματα αρχαίας Ελληνικής μουσικής. Πρόκειται για δύο ύμνους αφιερωμένους στον θεό Απόλλωνα που βρίσκονται χαραγμένοι σε μάρμαρο στο Θησαυρό των Αθηναίων. Πιθανή χρονολογία είναι το 138 ή 128 π.Χ.Egert Pöhlmann: "Denkmäler altgriechischer Musik" = Erlanger Beiträge zur Sprach- und Kunstwissenschaft Bd.31, Nürnberg 1970 και εκδόθηκαν σε βιβλίο το έτος 1893-94.
Περιγραφή
Ανάμεσα στις επιγραφές από τις οποίες είναι κατάγραφος ο νότιος τοίχος του Θησαυρού των Αθηναίων και οι οποίες στην πλειονότητά τους διασώζουν τιμητικά ψηφίσματα για τους πολίτες της Αθήνας, ξεχωρίζουν δύο επιγραφές που προκάλεσαν το ενδιαφέρον των επιγραφικών αρχικά, καθώς φάνηκε ότι αποτελούσαν ποιητικά κείμενα. Προσεκτικότερη μελέτη έδειξε ότι επρόκειτο για δύο αρχαίους ύμνους στον Απόλλωνα, από τους πενήντα περίπου γνωστούς ύμνους της αρχαίας Ελλάδας. Η συνεξέταση και άλλων επιγραφών από τον αρχαιολογικό χώρο των Δελφών αποκάλυψε ότι οι ύμνοι συντέθηκαν από τον αοιδό Αθήναιο, γιο του Αθηναίου και τον μουσικό Λιμήνιο, γιο του Θοίνου. Οι ύμνοι συντέθηκαν με αφορμή την Πυθαΐδα του 128 π.Χ., την τελετουργική πομπή των Αθηναίων προς τους Δελφούς. Γνωρίζουμε ότι ο ένας από τους δύο ύμνους βραβεύθηκε. 
Ανάμεσα στους στίχους διακρίνονται μουσικά σύμβολα, τα οποία μπόρεσαν να ερμηνευθούν από τους ειδικούς μουσικολόγους χάρη σε μία πραγματεία του Αλύπιου, μουσικογράφου της Ύστερης Αρχαιότητας (3ος αιώνας μ.Χ.). Ο πρώτος παιάνας αποτελούνταν από τέσσερις στροφές, εκ των οποίων οι τρεις σώζονται. Ο δεύτερος ήταν πολύ μεγαλύτερος, είχε εννέα στροφές και έκλεινε με “προσώδιον”, δηλαδή έναν θριαμβευτικό επίλογο. 
Το θέμα των παιάνων είναι φυσικά σχετικό με τα διάφορα περιστατικά από τη ζωή του θεού, όπως η γέννησή του, η έλευσή του στους Δελφούς κλπ. Εξυμνείται ακόμη και η συμβολή του θεού στην απόκρουση των Γαλατών.

Η πρόσληψη των ύμνων στον 20ό αιώνα
Οι ύμνοι αυτοί αποτέλεσαν άμεσα αντικείμενο ενασχόλησης των μουσικολόγων και έχουν γίνει πολλές προσπάθειες ερμηνείας τους με απομιμήσεις αρχαίων οργάνων. Η πρώτη φορά που ερμηνεύθηκαν μουσικά ήταν το 1894, έναν μόλις χρόνο μετά την ανακάλυψή τους,  στο  διεθνές αθλητικό συνέδριο για την καθιέρωση των Ολυμπιακών Αγώνων. 
Ο Παιάνας των Δελφών του έτους 138 π.Χ. είναι εξαιρετικό δείγμα εφαρμογής του Τετράχορδου.

Αποσπάσματα των ύμνων

Απόσπασμα Β' Νεοελληνική απόδοση [Ελικώ]να βαθύδενδρον αι λά[χε]- 
[τε Διός] έ[ρι]βρόμουου θύγατρες ευώλε[νοι.]

μόλε[τε], συνόμαιμον ίνα Φοιοίβον ωιδαεί-
σε μέλψητε χρυσοκόμαν, ός ανά δικορύν-
ια Παρνασσίδος ταάσδε πατέρας έδρανα μ[ε]-
τά κλυταιείς Δεελφίσιιν Κασταλγίδος

εουύδρου νάματ' επενίσεται, Δελφόν ανά
[πρ]ωώνα μααντειείον εφέπων πάγον.

...Ακούστε με, κάτοικοι του παρθένου δάσους του Ελικώνα,
και σεις πολεμοχαρείς κόρες του Δία του αγέρωχου,

Ανοίξτε τις φτερούγες σας, και με λόγια μαγικά 
πλανέψτε τον αδελφό σας, τον ξανθόμαλλο τον Φοίβο
που συνοδευόμενος από πανέμορφες παρθένες των Δελφών
ξεκινάει το ταξίδι του από τις δίδυμες κορφές του Παρνασσού 
για να πάει στα κρυστάλλινα νερά της Κασταλίας

Αιωρούμενος πάνω από τους Δελφούς 
και πάνω από το προφητικό βουνό.


 Εικόνες 

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 
 Μελέτη και παρουσίαση των ύμων: 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 ΛύρΑυλος
 Μουσική Αρχαιολογία
 Συλλογή αρχαίων Ελληνικών μουσικών αποσπασμάτων με μελοποίηση
 Σκέψεις για την προφορική, λαϊκή, μουσική μας παράδοση
 CD "De la Pierre au son: musiques de l'Antiquité grecque", Ensemble Kérylos (K617.069), dir. Annie Bélis

Βιβλιογραφία
 Anderson, W. and Mathiesen, Th.J., [2001]. "Limenius," Grove Music Online, edited by Laura Macy (Accessed 24 August 2005), (subscription access) 
 Bélis, A. (ed.). 1992. Corpus des inscriptions de Delphes, vol. 3: "Les Hymnes à Apollon". Paris: De Boccard. ISBN 2-86958-051-7.
 Davison, A. T., and Willi Apel (eds.). 1949–50. Historical Anthology of Music. Two volumes. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1949. ISBN 0-674-39300-7.
 Pöhlmann, E., and West, M.L.. 2001. Documents of Ancient Greek Music: The Extant Melodies and Fragments", Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-815223-X.
 Reinach, Th. 1893. "La Musique des hymnes de Delphes". Bulletin de Correspondance Hellénique 17:584–610. 
 Reinach, Th. 1926. "La Musique grecque". Paris: n.p. 
 Warrack, J. 2013. "Mandikian, Arda (1924?–2009)". Oxford Dictionary of National Biography. Oxford and New York: Oxford University Press (accessed 7 Sept 2015). (subscription required) 
 Weil, H. 1893. "Nouveaux fragments d'hymnes accompagnés de notes de musique". Bulletin de Correspondance Hellénique 17:569–83. 
 Weil, Henri. 1894. "Un Nouvel Hymn à Apollon". Bulletin de Correspondance Hellénique 18:345–62. 
 West, M[artin] L[itchfield]. 1992. Ancient Greek Music. Oxford: Clarendon Press; New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-814897-6 (cloth); ISBN 0-19-814975-1 (pbk).

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Limenios: Paean and Processional: contains a photograph of the original engraved stone at Delphi. 
 Hymne à Apollon, Gabriel Fauré's accompaniment for harp, at IMSLP 
 Ensemble Kérylos a music group directed by scholar Annie Bélis and dedicated to the recreation of ancient Greek and Roman music. Notes on Ensemble Kérylos recording 
 Delphi Historical Information, including a description of the hymns 

Κατηγορία:Αρχαία ελληνική μουσική