Δαύλεια

Η Δαύλεια είναι χωριό του νομού Βοιωτίας. Διοικητικά ανήκει στον δήμο Λεβαδέων, ενώ από το 1997 μέχρι το τέλος του 2010 αποτελούσε έδρα του καποδιστριακού δήμου Δαύλειας. Ο πληθυσμός της σύμφωνα με την απογραφή του 2011, ανέρχεται στους 1.232 κατοίκους.

Τοποθεσία
Η Δαύλεια είναι κτισμένη βορειοδυτικά της πρωτεύουσας του νομού, Λιβαδειάς, σε υψόμετρο 340 μέτρων επί των ανατολικών πλαγιών του Παρνασσού, στην ίδια περιοχή που βρισκόταν κατά την αρχαιότητας η φωκική πόλη Δαυλίς ή Δαύλεια ή Δαυλία.Μιχαήλ Σταματελάτος - Φωτεινή Βαμβά Σταματελάτου, Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας, ΤΑ ΝΕΑ, 2012, Α' τόμος, σελ. 181 - 182.

Ιστορικά στοιχεία
Η αρχαία Δαυλίδα
Η Δαυλίδα, όπως αναφέρει ο Όμηρος στην Ιλιάδα, συμμετείχε στον Τρωικό πόλεμο μαζί με άλλες οκτώ φωκικές πόλεις.Βικιθήκη - Ιλιάδα Ραψωδία Β΄στίχοι 517-520 Αὐτὰρ Φωκήων Σχεδίος καὶ Ἐπίστροφος ἦρχον
υἷες Ἰφίτου μεγαθύμου Ναυβολίδαο,
οἳ Κυπάρισσον ἔχον Πυθῶνά τε πετρήεσσαν
Κρῖσάν τε ζαθέην καὶ Δαυλίδα καὶ Πανοπῆα,        
οἵ τ' Ἀνεμώρειαν καὶ Ὑάμπολιν ἀμφενέμοντο,
οἵ τ' ἄρα πὰρ ποταμὸν Κηφισὸν δῖον ἔναιον,
οἵ τε Λίλαιαν ἔχον πηγῇς ἔπι Κηφισοῖο· Από την Δαυλίδα διερχόταν η Σχιστή οδός ο δρόμος που κατέληγε στον ιερό χώρο των Δελφών. Σύμφωνα με την παράδοση, κοντά στην Δαυλίδα ήταν το σημείο που ο Οιδίποδας σκότωσε τον πατέρα του Λάιο. Ο Παυσανίας αναφέρει πως κοντά στην Δαυλίδα βρισκόταν η βουλή των Φωκικών πόλεων, το Φωκικόν.Παυσανία Ελλάδος περιήγησις/Φωκικά, Λοκρών Οζόλων ἔστι δὲ καὶ ἄνοδος διὰ τῆς Δαυλίδος ἐς τὰ ἄκρα τοῦ Παρνασσοῦ μακροτέρα τῆς ἐκ Δελφῶν, οὐ μέντοι καὶ κατὰ ταὐτὰ χαλεπή. ἐς δὲ τὴν ἐπὶ Δελφῶν εὐθεῖαν ἀναστρέψαντι ἐκ Δαυλίδος καὶ ἰόντι ἐπὶ τὸ πρόσω, ἔστιν+ οἰκοδόμημα ἐν ἀριστερᾷ τῆς ὁδοῦ καλούμενον Φωκικόν.Θύμιου Δ. Δάλκα, Λειβαδιά. Ιστορικοί περίπατοι Β. Στα δυτικά της, Λειβαδιά, 1993, σελ. 48. Από την αρχαία πόλη σώζονται σήμερα μεγάλο τμήμα του αρχαίου τείχους καθώς και ερείπια του οικισμού.

Σύγχρονη ιστορία
Ο οικισμός αναφέρεται από φράγκικα έγγραφα των τελευταίων χρόνων της Λατινοκρατίας στην Στερεά Ελλάδα ως Daulia ενώ μερικά χρόνια αργότερα, συγκεκριμένα το 1466, καταγράφεται σε οθωμανικό κατάστιχο ως Tavla. έχοντας πληθυσμό 150 οικογενειών.Καλαϊτζάκης, Θεοφάνης (2000). σελ. 102. Μερικές δεκαετίες αργότερα (1506) άλλη οθωμανική απογραφή καταγράφει στη Δαύλεια 220 οικογένειες.Καλαϊτζάκης, Θεοφάνης (2000). σελ. 106.

Οι κάτοικοι της Δαύλειας συμμετείχαν ενεργά στην επανάσταση του 1821,Θύμιου Δ. Δάλκα, 1993, σελ. 50 - 51. ενώ ο τόπος έγινε αρκετές φορές πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στους Έλληνες επαναστάτες και τα οθωμανικά στρατεύματα. Το 1856, ένοπλοι από τη Δαύλεια έλαβαν μέρος στην επιχείρηση εξόντωσης της συμμορίας του λήσταρχου Νταβέλη.Κωνσταντίνου Σ. Αντωνίου, Ιστορία Ελληνικής Βασιλικής Χωροφυλακής 1833 - 1967, Εκδοτικός Οίκος Χρηματιστήριον του Βιβλίου, Αθήναι 1965, τόμος Α΄, σελ. 363 - 364.

Την περίοδο του Εθνικού Διχασμού, διεξήχθη στις 29 Ιανουαρίου του 1918 συμπλοκή ανάμεσα σε απόσπασμα χωροφυλακής και δύναμη ντόπιων αντιβενιζελικών ενόπλων που αποτελείτο από Επίστρατους και στρατιώτες που είχαν λιποτακτήσει. Κατά τη διάρκεια της μάχης σκοτώθηκαν πέντε Κρητικοί χωροφύλακες και ένας επίστρατος. Τη 12η Φεβρουαρίου του ίδιου έτους, μετά από απόφαση στρατοδικείου, εκτελέστηκαν στον τόπο της σύγκρουσης έξι άτομα (δύο στρατιώτες και τέσσερις πολίτες) που κρίθηκαν ένοχοι για τον φόνο των χωροφυλάκων.Γιώργος Θ. Μαυρογορδάτος, 1915. Ο Εθνικός Διχασμός, εκδόσεις Πατάκη, ζ΄έκδοση, Αθήνα 2016, σελ. 298 - 301.

Στις 5 Μαΐου του 1943, ο οικισμός πυρπολήθηκε από απόσπασμα των ιταλικών δυνάμεων Κατοχής,Ριζοσπάστης, καθ'οδόν στη ΔαύλειαΕπιμελητήριο Βοιωτίας, Δαύλεια ενώ στις 21 Οκτωβρίου του 1948, σκοτώθηκε σε ενέδρα δυνάμεων της εθνοφυλακής και της χωροφυλακής ο καπετάνιος του ΔΣΕ Παντελής Λάσκας (Πελοπίδας).Διονύσης Χαριτόπουλος, Άρης ο αρχηγός των ατάκτων, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2003, σελ. 778.

Στη Δαύλεια γεννήθηκε ο αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης, Παναγιώτης Αντωνόπουλος.Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό. Εκπαιδευτική Εγκυκλοπαίδεια, Εκδοτική Αθηνών, 1999, τόμος πρώτος, σελ. 335.

Αξιοθέατα
Σώζονται σε καλή κατάσταση η οχύρωση της αρχαίας πόλης και κάποια ακόμα κτίσματα. Αξιοθέατα της περιοχής είναι το γυναικείο μοναστήρι «Ιερά μονή Ιερουσαλήμ» που βρίσκεται λίγο βορειότερα της Δαύλειας και τα ερείπια της εκκλησίας των Αγίων Θεοδώρων στο κάστρο. Κοντά στη Δαύλεια τοποθετεί η ελληνική μυθολογία το σημείο όπου ο Οιδίποδας, κατευθυνόμενος προς τους Δελφούς σκότωσε τον πατέρα του Λάιο.

Δημογραφικά στοιχεία
 Χρονολογία  Πληθυσμός Δαύλειας  1835  532  1861  888 Εθνικό ίδρυμα ερευνών, Εξέλιξη πληθυσμού επαρχίας Λιβαδειάς  1879  1246  1889 1396 1896  1752 1907  1970  1920  2122 1928  2176 1940  2596 1951  2451 1961  21111971   18991981   22601991   21882001   1764 , (α/α 03060101) 2011   1200 , (α/α 824487)

Μεταφορές
μικρογραφία|Ο σιδηροδρομικός σταθμός της Δαύλειας.
Η Εθνική Οδός 3 διέρχεται πλησίον του χωριού συνδέοντάς το με τη Λιβαδειά, τη Λαμία και άλλες πόλεις της ηπειρωτικής Ελλάδας. Επίσης, η περιφερειακή σιδηροδρομική γραμμή Αθήνας - Λειανοκλαδίου εξυπηρετεί το χωριό με τον ομώνυμο σιδηροδρομικό σταθμό.

Αθλητισμός
Στον οικισμό εδρεύει ο ποδοσφαιρικός σύλλογος Α.Π.Ο. Πανδαυλειακός, ο οποίος ιδρύθηκε το 1936 και συμμετέχει στα τοπικά πρωταθλήματα της ΕΠΣ Βοιωτίας. 

Επιπλέον, ο Σύλλογος Χιονοδρόμων Ορειβατών του χωριού (ΣΧΟΔ) ιδρύθηκε το 1992 αποτελεί μέχρι σήμερα ενεργό μέλος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Χειμερινών Αθλημάτων (https://wintersports.gr/), με συνεχή παρουσία στο χώρο της χιονοδρομίας, καθώς και μία ποιοτική επιλογή άθλησης και ομαδικής δραστηριότητας για τους νέους του χωριού και της ευρύτερης περιοχής (https://sxodavlia.blogspot.com/). 

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Τοπική Κοινότητα Δαύλειας

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Βοιωτίας
Κατηγορία:Δήμος Λεβαδέων