Μαστιχόδενδρο

Το Μαστιχόδενδρο ή Σκίνος της Χίου, με επιστημονική ονομασία Πιστακία η λεντίσκος, ποικ. η Χία (Pistacia lentiscus, var. chia) που μερικές φορές αποκαλείται Πυξάρι, είναι μια καλλιεργούμενη ποικιλία του Σκίνου (Pistacia lentiscus L.). Το Μαστιχόδενδρο φύεται μόνο στο νότιο τμήμα της Χίου, σε μια σειρά από 24 χωριά που ονομάζονται «Μαστιχοχώρια», είναι η μοναδική που παράγει μαστίχα και για τον λόγο αυτό είναι γνωστή ως μαστιχοφόρος σκίνος. Το Μαστιχόδενδρο μπορεί, επίσης, να βρεθεί σε ορισμένες περιοχές κοντά στο Τσεσμέ και τα Αλάτσατα στην Τουρκία, αλλά δεν καλλιεργείται εκτενώς λόγω ελάχιστης παραγωγής ρητίνης.

Εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η παραγωγή μαστίχας στη Χίο αποτελεί προιόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) και Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης.

Φυτό και παράγωγα
μικρογραφία|αριστερά|Κλαδί μαστιχόδενδρου (Pistacia lentiscus var. chia) από τον Ολλανδό γιατρό και συγγραφέα Όλφερτ Ντάπερ (1688) 
Το Μαστιχόδενδρο μπορεί να φτάσει σε ύψος μερικά μέτρα και ζει μέχρι και αρκετές δεκαετίες. Η μαστίχα χρησιμοποιείται ευρέως στην παραδοσιακή ιατρική και στα τρόφιμα, ιδιαίτερα στα επιδόρπια. Η ρητίνη επίσης γίνεται και τσίχλα και θεωρείται ότι είναι από τις πρώτες τσίχλες που εφευρέθηκαν ποτέ. Η συγκομιδή της ρητίνης γίνεται με δημιουργία «πληγών» (Κέντημα) στον κορμό και τα κλαδιά του δέντρου. Αυτό ενεργοποιεί την παραγωγή ρητίνης η οποία απελευθερώνεται υγρή και σκληραίνει σε βέλτιστες συνθήκες. Η ρητίνη και ορισμένα από τα παράγωγά της έχουν λάβει το καθεστώς ΠΟΠ από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η τεχνογνωσία της καλλιέργειας αποτελεί μέρος της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO.
μικρογραφία|αριστερά|Νεαρά μαστιχόδεντρα
Αν και οι άγριοι σκίνοι είναι διάσπαρτοι στην περιοχή της Μεσογείου, η συγκεκριμένη ποικιλία που παράγεται στο εμπόριο είναι γηγενής της Χίου. Στο παρελθόν έχουν γίνει προσπάθειες καλλιέργειας του δέντρου εκτός Μαστιχοχωρίων, σε περιοχές όπως η Ιταλία, η Τουρκία, χωρίς όμως επιτυχία, οι οποίες όμως αποδείχθηκαν εξαιρετικά δύσκολες και ασύμφορες. Αυτό οφείλεται στο τοπικό μικροκλίμα και γεωλογία της περιοχής των Μαστιχοχωρίων, καθώς και στην καλή φροντίδα από τους τοπικούς παραγωγούς. Το Μαστιχόδενδρο έχει και ορισμένους κλώνους, όπως ο Μαυρόσκινος, ο Βοτόμος, ο Καλλιμασιώτης, ο Λιβανός, ο Κρεμεντινός κ.α. Συνήθως καλλιεργούνται αρσενικά δέντρα.

Είναι συγγενικό είδος με τη φιστικιά (Pistacia vera) και την τερέβινθο (Pistacia terebinthus). Οι σκίνοι αυτοί αναπτύσσονται σε χαμηλότερα υψόμετρα και σε παραθαλάσσιες περιοχές. Συχνά, ο σκίνος (Pistacia lentiscus)  αποκτά και δενδρώδη μορφή, και μπορεί να φτάσει σε ύψος τα 5 μέτρα. Οι καρποί του είναι μικροί, σφαιρικοί, με έντονο κόκκινο χρώμα. Η περίοδος ανθοφορίας του σκίνου είναι από Μάρτιο έως και Ιούνιο.

Παράδοση
Σύμφωνα με την παράδοση, μαστίχα παράγουν μόνοι οι σκίνοι των περιοχών όπου βασανίστηκε και μαρτύρησε ο Άγιος Ισίδωρος ο Χίος, ποτίζοντας το έδαφός τους με το αίμα και τα δάκρυα που επέφεραν τα βασανιστήρια που υπέστη από τους Ρωμαίους, περί το 250. Τα δάκρυα του ευωδίασαν και τότε δημιουργήθηκε το δάκρυ της μαστίχας. Αυτός είναι ο λόγος που οι σκίνοι σε καμία άλλη περιοχή δεν παράγουν μαστίχα, παρά μόνο στη νότια Χίο.

Δείτε επίσης
Πιστακία
Σκίνος

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 



Κατηγορία:Ανακαρδιοειδή
Κατηγορία:Θάμνοι
Κατηγορία:Ελληνική χλωρίδα
Κατηγορία:Φαρμακευτικά φυτά
Κατηγορία:Αιθέρια έλαια
Κατηγορία:Μεσογειακή χλωρίδα
Κατηγορία:Χίος
Κατηγορία:Δρύπες
Κατηγορία:Οπωροφόρα δέντρα