Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών

Η Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) (, EFTA, , AELE) είναι οργανισμός που ιδρύθηκε το 1960 από ευρωπαϊκά κράτη που δίσταζαν να ενταχθούν πλήρως στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. Σκοπός του οργανισμού είναι η προώθηση του ελεύθερου εμπορίου και της οικονομικής ολοκλήρωσης προς όφελος των μελών του. Σήμερα μέλη της ΕΖΕΣ είναι τέσσερις χώρες: η Ελβετία, η Ισλανδία, το Λίχτενσταϊν και η Νορβηγία. Οι τρεις από αυτές (εκτός της Ελβετίας) είναι και μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ).

 Ιστορική εξέλιξη 

Η ΕΖΕΣ ιδρύθηκε το 1960 από επτά χώρες: Αυστρία, Δανία, Ελβετία, Ηνωμένο Βασίλειο, Νορβηγία, Πορτογαλία και Σουηδία. Αργότερα έγιναν μέλη η Φινλανδία (συνδεδεμένο μέλος το 1961 και πλήρες το 1986), η Ισλανδία (1970) και το Λίχτενσταϊν (1991). Οι χώρες που έγιναν μέλη της ΕΟΚ και αργότερα της ΕΕ σταδιακά αποχώρησαν (η Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο το 1973, η Πορτογαλία το 1986, η Αυστρία, η Σουηδία και η Φινλανδία το 1995). Το 1994 τέθηκε σε ισχύ η συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), που συνέδεσε τις αγορές των κρατών της ΕΖΕΣ με την ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελβετία επέλεξε με δημοψήφισμα να μη γίνει μέλος του ΕΟΧ και έχει συνάψει ξεχωριστές διμερείς συμφωνίες με την ΕΕ.

Επίσης, ένα από τα ιδρυτικά μέλη της ΕΖΕΣ, το Ηνωμένο Βασίλειο, εγκατέλειψε την Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 Φεβρουαρίου 2020 και παραμένει άγνωστο αν επανενταχθεί στην ΕΖΕΣ για να γίνει εκ νέου μέλος του ΕΟΧ. Σε κάθε περίπτωση έχει συνάψει κάποιες ξεχωριστές εμπορικές συμφωνίες με την ΕΕ, όπως αντίστοιχα το ίδιο έχουν πράξει τόσο η Ελβετία, όσο και η Νορβηγία, οι οποίες δεν εντάχθηκαν ποτέ στην ΕΕ.

Χώρες μέλη της ΕΖΕΣ
 Χώρα Ένταξη στην ΕΖΕΣ Πληθυσμός (2023) Έκταση  Πρωτεύουσα GDP in international dollars (rounded) GDP per capita   Ελβετία  8.870.561  Βέρνη    Ισλανδία  387.558  Ρέικιαβικ    Λίχτενσταϊν  39.598  Βαντούζ Liechtenstein, Infobox   Νορβηγία  5.519.167  Όσλο  

Πρώην Χώρες μέλη της ΕΖΕΣ
ΧώραΠρωτεύουσαΈνταξη στην ΕΖΕΣΑποχώρηση από την ΕΖΕΣΠροσχώρηση στην ΕΟΚ/ΕΕ ΑυστρίαΒιέννη19601 Ιανουαρίου 1995 ΔανίαΚοπεγχάγη19601 Ιανουαρίου 1973 Ηνωμένο ΒασίλειοΛονδίνο19601 Ιανουαρίου 1973 (εγκατέλειψε την ΕΕ την 1 Φεβρουαρίου 2020) ΠορτογαλίαΛισαβόνα19601 Ιανουαρίου 1986 ΣουηδίαΣτοκχόλμη19601 Ιανουαρίου 1995 ΦινλανδίαΕλσίνκι19861 Ιανουαρίου 1995

Διεθνείς συμφωνίες
Εκτός της ΕΕ, η ΕΖΕΣ έχει συνάψει εμπορικές συμφωνίες και με άλλες χώρες και διεθνείς οργανισμούς:

Χώρες της Ευρώπης, που είναι υποψήφιες και σε διαπραγματεύσεις για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και έχουν συνάψει ειδική οικονομική συμφωνία, με την ΕΖΕΣ:
  Αλβανία (υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, από το 2019)
  Βόρεια Μακεδονία (υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, από το 2019)
  Βοσνία και Ερζεγοβίνη (δυνητικά υποψήφια χώρα στην ΕΕ, από το 2022)
  Γεωργία (δυνητικά υποψήφια χώρα στην ΕΕ, από το 2023)
  Μαυροβούνιο (υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, από το 2014)
  Ουκρανία (δυνητικά υποψήφια χώρα στην ΕΕ, από το 2022)
  Σερβία (υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, από το 2014)
  Τουρκία (σε παγωμένες διαπραγματεύσεις, για ένταξη στην ΕΕ)

Χώρες και υπερπόντια εδάφη της Ασίας, που έχουν συνάψει ειδική οικονομική συμφωνία, με την ΕΖΕΣ:
  Ιαπωνία
  Ινδονησία
  Ιορδανία
  Ισραήλ
  Λίβανος
  Μακάο (ειδική εδαφική περιοχή της Κίνας)
  Νότια Κορέα
  Σιγκαπούρη
  Φιλιππίνες
  Χονγκ Κονγκ (ειδική εδαφική περιοχή της Κίνας)

Χώρες της Αμερικής (και κυρίως της Λατινικής Αμερικής) που έχουν συνάψει ειδική οικονομική συμφωνία, με την ΕΖΕΣ:
  Εκουαδόρ
  Καναδάς
  Κολομβία
  Μεξικό
  Παναμάς
  Περού
  Χιλή

Χώρες της Αφρικής που έχουν συνάψει ειδική οικονομική συμφωνία, με την ΕΖΕΣ:
  Αίγυπτος
  Μαρόκο
  Τυνησία

Μη αναγνωρισμένες χώρες διεθνώς και Κράτη μη μέλη του ΟΗΕ, που δεν είναι και μέλη της ΔΝΤ που έχουν συνάψει ειδική οικονομική συμφωνία, με την ΕΖΕΣ:
  Δημοκρατία της Κίνας (Ταϊβάν) (αναγνωρισμένη μόνο από 21 χώρες διεθνώς)
  Κράτος της Παλαιστίνης (αναγνωρισμένη μόνο από 136 χώρες διεθνώς)

Οικονομικές Ενώσεις Χωρών
 Συμβούλιο Συνεργασίας Περσικού Κόλπου (Gulf Cooperation Council), στο οποίο συμμετέχουν Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Ομάν και Σαουδική Αραβία.
 Ένωση χωρών Κεντρικής Αμερικής (Γουατεμάλα, Κόστα Ρίκα και Παναμάς)
 Τελωνειακή Ένωση Νότιας Αφρικής (Southern African Customs Union), στην οποία συμμετέχουν Λεσότο, Μποτσουάνα, Ναμίμπια, Νότια Αφρική και Εσουατίνι.

 Γενικοί γραμματείς 
Χώρα καταγωγήςΌνομα (γέννηση-θάνατος)Διάρκεια θητείαςΣερ Φρανκ Φιγκάρες (1910-1990)1960–1965Τζον Κάουλσον (1909-1997)1965–1972Μπενγκτ Ραμπαέους (1917-2010)1972 –30 Νοεμβρίου 1975Κορνέλιο Σομαρούγκα (γ. 1932)1η Δεκεμβρίου 1975 - 30 Δεκεμβρίου 1975 (προσωρινός)Τσαρλς Μίλερ (1922-2015)1976–1981Περ Κλέπε (γ. 1923)1981–1988Γκέοργκ Ράισχ (Georg Reisch, γ. 1930)1988–1994Κιάρταν Γιόχανσον (Kjartan Jóhannsson, γ. 1939)1994–2000Ουίλιαμ Ροσιέ (γ. 1942)2000–2006Κάρε Μπριν (Kåre Bryn, γ. 1944)2006-2012Κρίστιν Φ. 'Αουρτνασον (Kristinn F. Árnason, γ. 1954)2012–2018

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημη ιστοσελίδα 

Ε
Κατηγορία:Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος