Αθηνά της Λήμνου

Η Αθηνά της Λήμνου είναι, χαμένο σήμερα, άγαλμα, έργο του Φειδία και αριστούργημα της γλυπτικής τέχνης της αρχαίας Ελλάδας. Η ταύτισή του, από τον Γερμανό αρχαιολόγο Άντολφ Φουρτβένγκλερ (Adolf  Furtwängler), με δυο όμοια αγάλματα που προήλθαν από συναρμολόγηση θραυσμάτων ρωμαϊκών αντιγράφων που έκανε ο ίδιος το 1891, δεν έχει γίνει αποδεκτή από τους ειδικούς.

 Ιστορική τοποθέτηση 
Το γνήσιο έργο του Φειδία, κατασκευασμένο από ορείχαλκο (μπρούτζο) φιλοτεχνήθηκε στο δεύτερο μισό του 5ου αιώνα π.Χ. και στόλιζε την Ακρόπολη των Αθηνών. Το άγαλμα είναι μάλλον δωρεά ευγνωμοσύνης των Αθηναίων εποίκων (κληρούχων) της Λήμνου προς την Αθήνα, επειδή με την ενίσχυση που έλαβαν το 447 π.Χ. ισχυροποιήθηκε η αποικία της Λήμνου και συσφίχθηκαν οι σχέσεις με τη μητρόπολη.

Ο Λουκιανός, ο Ιμέριος, ο Παυσανίας και άλλοι συγγραφείς της αρχαιότητας έχουν περιγράψει με μεγάλο θαυμασμό το άγαλμα αυτό.

Η αποκατάσταση και περιγραφή από τον Furtwängler
αριστερά|μικρογραφία|349x349εσ
Κατά τον Φουρτβένγκλερ, σώζονται αρκετά αρχαία λίθινα και μαρμάρινα αντίγραφα του έργου, βάση των οποίων έγινε δυνατή σε μεγάλο βαθμό η αποκατάσταση της αρχικής μορφής του αγάλματος.

Το άγαλμα έχει μέγεθος λίγο μεγαλύτερο του φυσικού. Η κόμη της κεφαλής είναι ακάλυπτη, χωρίς περικεφαλαία. Μόνο ένα κορδελάκι στεφανώνει τα μαλλιά. Τόσο η κεφαλή όσο και το πρόσωπο είναι υψηλής ομορφιάς και έχουν τέλεια στάση και έκφραση. Ο αριστερός βραχίονας δεν διασώθηκε. Από αναπαραστάσεις που βρέθηκαν σε αγγεία, από ένα ανάγλυφο και από διάφορα αντίγραφα ο Φουρτβένγκλερ υπέθεσε ότι το αριστερό χέρι στηρίζονταν σε ένα δόρυ, που σχεδόν κατακόρυφο ακουμπούσε με την άκρη του στο έδαφος. Επίσης υπέθεσε ότι στο δεξί χέρι κρατούσε το κράνος. Μια αιγίδα που φέρει την κεφαλή της Μέδουσας και είναι δεμένη με το σώμα φιδιών, σκεπάζει προστατευτικά τον δεξί θώρακα, αφήνοντας ελεύθερο τον αριστερό θώρακα. Η κόμμωση είναι απλή αλλά περιποιημένη, τα μαλλιά κοντά και περίτεχνα σγουρά, συγκρατούνται από μια φαρδιά κορδέλα που είναι δεμένη πίσω και στεφανώνει την κόμη. Οι κόρες των ματιών λείπουν, και ήταν κατασκευασμένες μάλλον από άλλο, έγχρωμο υλικό. Η στάση του αγάλματος είναι ήρεμη. Το σώμα στηρίζεται στο δεξί πόδι, ενώ το αριστερό πόδι ξεκουράζεται στο πλάι. Οι αναλογίες του σώματος είναι λεπτές, σφριγηλές, σχεδόν ανδρικού σώματος.  Η μέση είναι στενή, το στήθος μικρό, επάνω σε πλατύ θώρακα. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου το κάνουν να μοιάζει άλλοτε γυναικείο και άλλοτε αγορίστικο.Furtwängler Adolf, Urlichs Adolf, επιμ. (1904). Denkmäler griechischer und römischer Skulptur, Μόναχο, F. Bruckmann AG.

Η λεπτομέρεια της αιγίδας εκδηλώνει τον πολεμικό, αλλά και φιλειρηνικό χαρακτήρα της θεάς. Η αιγίδα αυτή καθεαυτή την προστατεύει, αφήνοντας όμως ακάλυπτο ένα μέρος του στήθους. Ταυτόχρονα τα εμβλήματα της Μέδουσας και των φιδιών δείχνουν επιδεικνύουν την δύναμη της κατόχου τους. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου και η αναλογίες του σώματος δείχνουν ότι η θεά είναι προσωποποίηση του ιδανικού της αγνότητας, της αθωότητας και της ισχύος.

Σύμφωνα με την Αρχαία Ελληνική Γραμματεία 

Η περιγραφή του Παυσανία

Σύμφωνα με τον Λουκιανό - Εἰκόνες 6 

Έκθεση φωτογραφιών

Παραπομπές

Λημνος
Κατηγορία:Αρχαία Λήμνος
Κατηγορία:Ακρόπολη Αθηνών
Κατηγορία:Αρχαία ελληνικά αγάλματα