Ξενηλασία

Θουκυδίδης, «Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου», B.39.1 


  Ξενοφών, «Λακεδαιμονίων Πολιτεία», XIV, 4
Η ξενηλασία ήταν μια πρακτική που λάμβανε χώρα στο αρχαίο σπαρτιατικό κράτος, βάσει της οποίας δεν επετρεπόταν σε κανέναν ξένο να μετοικίσει ή να διαμείνει στην πόλη αρκετό καιρό ώστε να συλλέξει πληροφορίες για την κατάσταση και τη στρατιωτική της ισχύ. Κατά τα φαινόμενα δεν εφαρμόστηκε ιδιαίτερα από άλλες πόλεις-κράτη της αρχαίας Ελλάδας.

Η λέξη είναι σύνθετη και προέρχεται από το «ξένος» και το ρήμα «», το οποίο σημαίνει «οδηγώ, καθοδηγώ». Σύμφωνα με το γεωγράφο Στράβωνα, «ο Ερατοσθένης ισχυριζόταν πως η ξενηλασία, δηλαδή η προγραφή των ξένων, ήταν κοινό έθιμο των βαρβαρικών φυλών».Στράβων, «Γεωγραφία», 17.1.19  Ομοίως, ο Διόδωρος ο Σικελιώτης ονομάζει την Έξοδο των Εβραίων από την Αίγυπτο ως «ξενηλασία», με την έννοια δηλαδή της αποπομπής.Διόδωρος ο Σικελιώτης, «Ιστορική βιβλιοθήκη», 40.3.4  

Ο σπαρτιατικός θεσμός περιγράφεται σε ένα σχόλιο στο Θουκυδίδη ως: «η πράξη του να διώχνει κανείς τους ξένους».«Σχόλια στο Θουκυδίδη», I, 144, 2 Ο Ησύχιος ο Αλεξανδρεύς, λεξικογράφος του 6ου αιώνα μ.Χ., παρέχει δύο ορισμούς: «το φαινόμενο της απαγόρευσης στους ξένους να ενσωματώνονται» Ησύχιος, «Λεξικό», λήμμα ξενηλασία και «το να χτυπά κανείς τους ξένους ενώ τους διώχνει».Ησύχιος, «Λεξικό», λήμμα  Ομοίως, ένα υπόμνημα στο έργο του Φωτίου αναφέρει: «οι Λακεδαιμόνιοι είχαν το συνήθειο να αποπέμπουν τους ξένους με χτυπήματα».Φώτιος, ξ 208 Porson  

Ο Θουκυδίδης αποδίδει την πρακτική αυτή στην επιθυμία της Σπάρτης να διαφυλάξει τα κρατικά της μυστικά και την ασφάλειά της: η Αθήνα «είναι ανοικτή σε όλους, και δεν συμβαίνει ποτέ, με ξενηλασίες, να απαγορεύουμε στον οποιοδήποτε μια μελέτη ή ένα θέαμα, το οποίο εφόσον δεν είναι κρυφό, θα μπορούσε να παρατηρηθεί από κάποιον εχθρό και να του αποβεί χρήσιμο».Θουκυδίδης, «Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου», B.39.1 Για τον Ξενοφώντα, τα κίνητρα των Σπαρτιατών υπήρξαν ακόμη βαθύτερα: «άλλοτε έδιωχναν τους ξένους και απαγόρευαν στους πολίτες να φύγουν μακρυά από την πατρίδα, από φόβο να μην δοκιμαστεί η αρετή τους από τις απρέπειες των ξένων».Ξενοφών, «Λακεδαιμονίων Πολιτεία», XIV, 4 Η πρακτική της ξενηλασίας αποδίδεται στη νομοθεσία του Λυκούργου, από κοινού με την απαγόρευση των περιττών πολυτελειών και την καθιέρωση νομίσματος από σίδηρο.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία
  Thomas J. Figueira, « Xenelasia and social control in classical Sparta », Classical Quarterly 53 (2003) σελ. 44-74.
  Zaikov A. V. « Spartan xenelasiai », Antichnaya Drevnost i Srednie Veka (Ekaterinburg: The Ural State University, 1999) 30. σελ. 6–25. (Зайков А. В. Спартанские ксенеласии // Античная древность и средние века. Екатеринбург: Уральский государственный университет, 1999. Вып. 30. Стр. 6–25).

Κατηγορία:Αρχαία Σπάρτη
Κατηγορία:Ρατσισμός
Κατηγορία:Απομονωτισμός