Θέογνις ο Μεγαρεύς

Ο Θέογνις ο Μεγαρεύς (ήκμασε ~ 548 - 544 π.Χ.)Κύριλλος A' Αλεξανδρείας, Κατά Ιουλιανού, I.13.A, VII.225.C, Patrologia Graeca, vol.76, Migne Jacques-Paul, Garnier Fratres et J.-P. Migne Successores, 1863 : ακμή κατά την 58η ΟλυμπιάδαΛεξικό της Σούδας, Suda On Line, <Θέογνις> : γέννηση κατά την 59η Ολυμπιάδα ήταν Έλληνας ελεγειακός ποιητής των αρχαίων χρόνων από τα Μέγαρα της Αττικής. Γόνος αριστοκρατικής οικογένειας, που το όνομά του να σημαίνει «απόγονος θεών»,Taplin O., Literature in the Greek World,	Oxford University Press, 2001 : σ. 55 τάχθηκε υπέρ της ολιγαρχικής μερίδας των Μεγαρέων σε μια περίοδο ιδιαίτερα έντονης πολιτικής ρευστότητας για την πόλη. Το έργο του αντανακλά τις πολιτικές του θέσεις σε συνδυασμό με απόψεις ηθικού χαρακτήρα για διάφορα θέματα, γεγονός που τον κατατάσσει στους γνωμικούς ποιητές. Απολάμβανε υψηλής δημοφιλίας στην αρχαιότητα, χάρη στην κομψότητα και τον δυναμισμό που χαρακτήριζε την ποιητική του παραγωγή. Σχετικά με την προσωπική του ζωή οι γνώσεις μας είναι περιορισμένες. Ωστόσο, ξεχωρίζουν η σχέση του με μια ανώνυμη γυναίκα, την οποία σκόπευε να νυμφευθεί, και εκείνη με τον συμπολίτη του Κύρνο, ο οποίος αποτελεί πολλές φορές το πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται με τους στίχους του. Σήμερα ο Θέογνις, πλάι στους υπολοίπους Έλληνες ποιητές της αρχαϊκής περιόδου, θεωρείται πρωτοπόρος της ανθρώπινης ποιητικής έκφρασης και είναι ο πρώτος δημιουργός τον οποίο απασχόλησε ρητάΘέογνις, στιχ. 19-23, . Για αυτά λοιπόν θα λένε όλοι « Είναι τα λόγια του Θέογνι από τα Μέγαρα, του ξακουστού σε όλους τους ανθρώπους.Easterling, P. E., The Cambridge History of Classical Literature, Cambridge University Press, 1989: σ. 97 η υστεροφημία του.

 Βιογραφία 
 Εντοπισμός στον χώρο και τον χρόνο 
Η ακριβής χρονολογία γέννησης και θανάτου του Θέογνι είναι δύσκολο να προσδιοριστεί. Το Λεξικό της Σούδας τον αναφέρει ως σύγχρονο του Φωκυλίδη του Μιλησίου. Στα πλαίσια ακαδημαϊκών υποθέσεων έχει προταθεί το έτος 570 π.Χ. ως σημείο αναφοράς για την περίοδο κατά την οποία κρίνεται πιο πιθανή η γέννησή του.Gerber D.E., A companion to the Greek lyric poets, Brill, 1997: σ. 122 Η υπόθεση αυτή λαμβάνει υπόψη της την περίοδο ακμής του ποιητή. Ωστόσο, στο έργο του γίνεται αναφορά στους Περσικούς πολέμους,στιχ. 764, κατά τη διάρκεια των οποίων, η πρώτη σημαντική σύγκρουση επί ελλαδικού εδάφους δεν έλαβε χώρα πριν το 490 π.Χ. με τη Μάχη του Μαραθώνα. Η κρατούσα άποψη μεταξύ των κλασικών φιλολόγων θέλει το προκείμενο απόσπασμα (773-788) παρένθεση από το έργο κάποιου ανώνυμου ποιητή.West M.L., Studies in Greek elegy and iambus, Walter de Gruyter, 1974 σ. 65

Ανάλογες δυσκολίες συνοδεύουν και την επιβεβαίωση του τόπου καταγωγής του δημιουργού, με τεκμήρια που προέρχονται από το σώμα του έργου του να τοποθετούνται έναντι - συχνά αντικρουομένων - μαρτυριών τρίτων. Στο Λεξικό της Σούδας αναφέρεται ότι ο Θέογνις καταγόταν από τα Μέγαρα Υβλαία, τη σικελική αποικία της αττικής πόλης, το ιστορικό ίδρυσης της οποίας καταγράφει ο Θουκυδίδης.Θουκυδίδης, Ιστορία, 6.4 Την πληροφορία αυτή επιβεβαιώνει και ο Πλάτωνας,Νόμοι, 1.630α
ονομάζοντας τον Θέογνι «πολίτη» της αποικίας. Ο Σχολιαστής του προηγουμένου αναφέρει τη διαφωνία του ιστορικου Διδύμου και του Αρποκρατίωνα, οι οποίοι θεωρούσαν τη Δωρική μητρόπολη ως τον τόπο καταγωγής του δημιουργού. Παράλληλα, συμφιλιώνει τις δύο απόψεις, προτείνονταςΣχόλια εις Πλάτωνα, Platonis opera, Volume 6, (επιμ.) Christian Daniel Beck, Ex officina Car. Tauchnitii, 1819: Εις νόμων, α', 9.12, σ.511Harrison, E., Studies in Theognis, Cambridge University press, 1902 σ. 268 ότι ο Θεός, όντας προερχόμενος από τα Μέγαρα της Αττικής, επισκέφθηκε την αποικία και ανακηρύχθηκε πολίτης από τους κατοίκους. Η εκδοχή αυτή μοιάζει να συμφωνεί περισσότερο με τον ίδιο το Θέογνι, ο οποίος αναφέρει την επίσκεψή του στη Σικελία ως αποδημία.στιχ.773-778, Εντούτοις, και αυτή η εσωτερική μαρτυρία τείνει να αποδοκιμαστεί από την κρατούσα άποψη εξαιτίας της στήριξής της στους αμφισβητούμενους στίχους που προαναφέρθηκαν (773-788).Easterling, P. E., The Cambridge History of Classical Literature, Τόμος 1, Μέρος 1, Cambridge University Press, 1989: σ. 97 Η απλή αναφορά του δημιουργού στον εαυτό του όμως ως «Μεγαρέα» τρέπει τους περισσότερους κριτικούς στο να συμφωνήσουν υπέρ της μητρόπολης.Gerber D.E., A companion to the Greek lyric poets, Brill, 1997: σ. 121

 Ενήλικη δράση 

Τα παιδικά χρόνια του Θέογνι, μαζί με πληροφορίες σχετικά με τους συγγενείς και τους προγόνους του, μας είναι άγνωστα. Εξαίρεση αποτελεί το σχόλιο του ιδίου σχετικά με την ανατροφή του, όπου αποκαλύπτει ότι ανήκει στην τάξη των αριστοκρατών και, χάρη σε αυτή του την ιδιότητα, έμαθε ως παιδί να μην αναζητά τιμές, δόξα και πλούτο χρησιμοποιώντας άδικα μέσα.στιχ.25-27 

Η ενήλική του ζωή σημαδεύτηκε από τις πολιτικές ανακατατάξεις οι οποίες χαρακτήριζαν τα δημόσια πράγματα στα Μέγαρα του 6ου αιώνα π.Χ. Η ανατροπή του Θεαγένη έφερε στη θέση της τυραννίας μια εναλλαγή δημοκρατικών και ολιγαρχικών καθεστώτων. Όταν η εξουσία περνούσε στα χέρια του δήμου, εφαρμόζονταν μέτρα όπως η παλιντοκία,Πλούταρχος, Αίτια Ελληνικά, 18, στο Plutarchi Chaeronensis Moralia, Βερναρδάκης Γρηγόριος, Lipsiae : Teubner, 1889 : σ.330 δηλαδή η διά νόμου επιστροφή των καταβεβλημένων τόκων στους οφειλέτες. Κάποιες φορές μάλιστα, ο αριθμός των εξορίστων ολιγαρχικών ήταν τέτοιος, ώστε να εξασφαλίζει την επάνοδο τους στην πόλη δια της βίας.Αριστοτέλης, Πολιτικά 1300a, 1302b
Ανάμεσα στα θύματα αυτής της ασυδοσίας φαίνεται πως ήταν και ο Θέογνις, σύμφωνα με τα λόγια του οποίου η απώλεια της περιουσίας του τον άφησε σαν σκύλο ο οποίος πετάει τα πάντα από πάνω του για να περάσει ένα ρέμα.στιχ.347-8 Η εξορία του - αριστοκράτη - Θέογνι φαίνεται να εξηγεί και τα ταξίδια του σε Σικελία, Εύβοια και Σπάρτη και αλλού, που απαριθμούνται από τον ίδιοστιχ. 773-788 σε προσευχή του προς τον Απόλλωνα. Στο ίδιο αμφισβητούμενο (773-788) απόσπασμα ο ποιητής φαίνεται να έχει επιστρέψει πια στην πόλη του κατά την περίοδο της Περσικής εισβολής.

 Προσωπική ζωή 

Περισσότερα στοιχεία μπορεί κανείς να βρει στο έργο του Θέογνι για τον Κύρνο, το γιο του Πολυπάου και ἐρώμενοΦώτιος, Λέξεων συναγωγή, <Κύρνος> του ποιητή . Το όνομά του μαζί με το πατρώνυμο (Πολυπαΐδης), συνήθως ως κλητική προσφώνηση, αναφέρεται 76 και 9 φορές, αντίστοιχα, στους στίχους που μας διασώζονται.Gerber D.E., A companion to the Greek lyric poets, Brill, 1997 :  σ. 117 Νεαρότερος στην ηλικία και κατά πάσα πιθανότητα από ευγενική γενιά, αναφέρεται ότι διατέλεσε Liddell H. G., Scott R. A Greek-English Lexicon revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones with the assistance of Roderick McKenzie, Oxford, Clarendon Press, 1940 :  <θεωρός> της πόλης των Μεγάρων, ήτοι ιερός απεσταλμένος σε μαντείο με καθήκον να παραλάβει κάποιο χρησμό. Το τελευταίο υποδεικνύει ότι δεν επρόκειτο για συνήθη παιδεραστική σχέση, κατά τα αρχαιοελληνικά πρότυπα, καθώς ο Κύρνος δεν ήταν έφηβος. Οι διασωθέντες στίχοι αποτελούν το άθροισμα αποσπασμάτων ξεχωριστών έργων του ποιητή. Ως εκ τούτου, η παρουσία του Κύρνου σε διάφορα σημεία υποδεικνύει τον πρωταγωνιστικό του ρόλο στο συνολικό έργο του δημιουργού.

 Έργο 
Η editio princeps (η πρώτη εκτυπωμένη, όχι χειρόγραφη, έκδοση) του Θέογνι πραγματοποιήθηκε από τον Άλδο Μανούτιο στη Βενετία το 1495,A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology, by various writers,(επιμ.) Smith W.Boston: Little, Brown and co., 1867: <Theognis> §Further information όπου οι στίχοι του συμπεριλαμβάνονται υπό τον τίτλο των Εἰδυλλίων του ποιητή Θεοκρίτου. Το λογοτεχνικό σώμα του δημιουργού, γραμμένο στην ιωνική διάλεκτο, είναι το μοναδικό από τους ποιητές της αρχαϊκής περιόδου το οποίο έφτασε σε ενιαία μορφή ως τις μέρες μας. Στα μεσαιωνικά χειρόγραφα σώζονται εξακόσια ελεγειακά δίστιχα, ενώ ένα από αυτά εμπεριέχει περίπου εκατό επιπλέον υπό τον τίτλο "ἐλεγείων β' ".Easterling, P. E., The Cambridge History of Classical Literature, Τόμος 1, Μέρος 1, Cambridge University Press, 1989: σ.95 κ.εξ. σ.96 Η κυριότερη σημερινή συλλογή 1389 στίχων συναρθρώθηκε από τον Augustus Immanuel Bekker από δεκαεπτά μεσαιωνικά χειρόγραφα,Βλ. Theognidis Elegi, 1827, Praefatio εκ των οποίων το παλαιότερο είναι ο Μουτινενειανός Κώδικας(Codex Mutinensis - 9ος αιώνας μ.Χ.). Ο τελευταίος είναι η πηγή του δεύτερου βιβλίου 159 στίχων,Βλ. Theognidis Elegi, 1827: υποσημείωση, σ. 55 οι οποίοι απαριθμούνται σε αυτή την έκδοση από τον στίχο 1231 κι έπειτα. Με δεδομένο ότι σε αυτό εμπεριέχονται ελεγείες κυρίως παιδεραστικού περιεχομένου, πολλές από τις οποίες ξεκινούν με την προσφώνηση , έχει προταθεί ότι ο διαχωρισμός προέκυψε για προφανείς λόγους στη Βυζαντινή εποχή.Dover K. J., Greek homosexuality, Harvard University Press, 1989: σ.10

Μέσα σε αυτό το υλικό αναγνωρίστηκαν αποσπάσματα του έργου του Σόλωνα, του Τυρταίου και του Μιμνέρμου, δημιουργώντας αμφιβολίες ως προς την πατρότητα των στίχων σε συνδυασμό με την προφανή ασυνάρτητη δομή του κειμένου. Όσον αφορά τη διαδικασία με την οποία το κείμενο έφτασε το Μεσαίωνα να έχει αυτή τη μορφή, αυτή αποτελεί αντικείμενο εικασίας των κλασικών φιλολόγων, με την κρατούσα άποψη να θέλει ένα κυρίως έργο - εκείνο που απευθύνεται στον Κύρνο - να εμπλουτίστηκε με ανθολογήματα από άλλα έργα του Θέογνι, στα οποία στη συνέχεια εισχώρησαν τμήματα του έργου άλλων ποιητών, όλων προγενεστέρων του 5ου αιώνα π.Χ..Jaeger, W., Paideia: the ideals of Greek culture, Τόμος 1, Oxford University Press US, 1986: σ. 188Frisch, Hartvig, Might and right in antiquity, Ayer Publishing, 1976 σ. 220. Η Σούδα αναφέρει τρία έργα του ποιητή: α) Μια ελεγεία με τίτλο . Το έργο αυτό έχει χαθεί, ενώ δεν είναι γνωστό το ιστορικό γεγονός στο οποίο αναφερόταν. β) Μια συλλογή υπό τίτλο , η οποία αριθμούσε 2800 (,βώ) στίχους. γ) Τέλος, ένα έργο που ονομάζει . Η ύπαρξη πολλαπλών έργων την εποχή της συγγραφής της Σούδας ενισχύει την παραπάνω άποψη.
Ένα επίγραμμα υπό το όνομα του Θέογνι σώζεται στην Ανθολογία του Πλανούδη (Anthologia Planudea ex Libro Primo, Plan. 10 στην έκδοση της Ελληνικής Ανθολογίας του Jacobs).Friedrich Christian Jacobs, Anthologia Graeca ad fidem codicis olim Palatini,  nunc Parisini, ex apographo Gothano edita (Λειψία, 1813-1817), v.II, p.628. Βλ. σχετικά και Pierre Waltz, ‘’Anthologie Grecque’’, ed. Les Belles Lettres, Paris, 1960, v.VII, p. 48. 

Οι απόπειρες διαχωρισμού των αυθεντικών ελεγειών από παρένθετα αποσπάσματα ξεκινούν με τον Friedrich Gottlieb WelckerWelcker, F,G., Reliquiæ Theognidem, 1826 και συνεχίζονται ως σήμερα. Αυτός, προχώρησε στην απόρριψη αποσπασμάτων ως μη αυθεντικών με βάση ένα σύνολο κριτηρίων που αφορούσαν στο περιεχόμενο και το ύφος των στίχων της συλλογής.

Το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας επιλογής ήταν ένα νέο σώμα 880 στίχων. Τα κριτήρια του Welcker έχουν χαρακτηριστεί ως μηχανικά ή/και τυπολατρικά,	Frisch, Hartvig, Might and right in antiquity, Ayer Publishing, 1976 σ.215 ωστόσο η δουλειά του αποτελεί σταθμό στη σχετική βιβλιογραφία, με την πλειοψηφία των μεταγενεστέρων συγγραφέων να τοποθετούνται όσον αφορά τη θέση του περί αυθεντικότητας των επιμέρους στίχων της συλλογής.

+ Κριτική του Welcker επί του Θεογνιδείου σώματοςΚριτήριοΛεπτομέρειεςΣτίχοιΣόλωνΤυρταίοςΜίμνερμοςΑποσπάσματά άλλων ποιητώνΑυτά μπορούν να αποδοθούν με ασφάλεια σε άλλους δημιουργούς της αρχαϊκής περιόδου.585-590, 227-232, 315-318, 719-728, 1253-12541003-1006, 933-9381017-1022Παρωδίες Κωμικοί ποιητές μεταγενεστέρων χρόνων συνήθιζαν να παραμορφώνουν γνωμικά στη συγγραφή των έργων τους. Αποσπάσματα από αυτά μπορεί να αποδόθηκαν στη συνέχεια αναδρομικά στον ποιητή.ΕπιγράμματαΟ συγγραφέας προτείνει ότι αποσπάσματα που αποδίδονται από τον Αθήναιο το Ναυκράτιο στο Θέογνι, χωρίς να υπάρχει επιβεβαίωση από παλαιότερη πηγή, προέρχονται από επιγράμματα της Ελληνιστικής περιόδου, αγνώστου δημιουργού.Carmina convivaliaΑμφιλεγόμενο Ρωμαϊκό είδος ποίησης το οποίο ακολουθούσε το κρόνιο μέτρο. Για το συγγραφέα, οι συμποτικές ελεγείες του σώματος που αποδίδεται στο Θέογνι συνιστούν μεταγενέστερες επιρροές από ρωμαϊκά άσματα.Γνωμικά  Η απόρριψή τους βασίζεται στην παλαιότερη παρανόηση που ήθελε τον  πρόσωπο διαφορετικό του Κύρνου. Έκτοτε έχει επικρατήσει η άποψη κατά την οποία η λέξη συνιστά το πατρωνυμικό επίθετο .Amatoria carminaΈτερο Ρωμαϊκό είδος ερωτικής ποίησης το οποίο γραφόταν σε ελεγειακά δίστιχα. Ο Welcker διατείνεται ότι τα αποσπάσματα που αφορούν στον έρωτα αποτελούν ύστερη προσθήκη.

Ο Martin Litchfield WestWest,M.,L.,Theognidis et Phocylidis fragmenta et adespota quaedam gnomica, 1978  υποστηρίζει ότι αν και υπάρχει μεγάλη πιθανότητα πολλά ακόμη αποσπάσματα να είναι αυθεντικά, εκείνα που απευθύνονται στον Κύρνο, τα οποία συνιστούν 306 στίχους, είναι λογικά αποδεκτά ως μια γνήσια βασική συλλογή. Σύμφωνα με μια άποψη που βασίζεται στην ερμηνεία ιδίων αποσπασμάτων του ποιητή, το όνομα "Κύρνος" αποτελεί τη "σφραγίδα" με την οποία ο Θέογνις εξασφάλιζε την απόδοση της πατρότητας των δικών του συνθέσεων στον εαυτό του.

 Θέματα 
Το κυρίαρχο θέμα που διαπνέει την ποίηση του Θέογνι είναι η σύγκρουση μεταξύ ενός παλιού και ενός νέου τρόπου σκέψης, αντιστοίχων της πάλαι ποτέ κραταιάς ολιγαρχικής τάξης, στην οποία ανήκε, και του νέου στα πολιτικά πράγματα δήμου. Η σύγκρουση αυτή δεν εκλαμβάνεται ως αντικείμενο διανοητικού πολιτικού αναστοχασμού, αλλά γίνεται αντιληπτή στο πλαίσιο της καθημερινής ζωής και πρακτικής. Ο ποιητής δράττεται της ευκαιρίας να παρατηρήσει στη συμπεριφορά των δημοτών την άγνοια του ηθικού κώδικα ο οποίος αποτελεί τη δική του κληρονομιά - ως μέλους της τάξης των ευγενών - ενώ παράλληλα εκφράζει την οργή του για τα τεκταινόμενα στην πόλη του. 

Ως αποτέλεσμα των παραπάνω, το συναίσθημα του ποιητή τον οδηγεί στη χρήση ρεαλιστικών εικόνων,Wilson L. H., Sappho's sweetbitter songs: configurations of female and male in ancient Greek lyric,Routledge, 1996: σ. 170 πέρα από το σύνηθες επιτηδευμένο ύφος του είδους της ελεγείας. Το ποιητικό ύφος του Θέογνι χαρακτηρίζεται από την ισχύ της έκφρασής του και τη χρήση της απλής καθομιλουμένης χωρίς καμία καλολογική προσθήκη.Wender D.(ed.), Theogony: and , Works and days, Penguin Classics, 1973: σ.91 Η χρήση μεταφορών αποτελεί το δυνατό του σημείο.

Ο ποιητής κακίζει την νέα μορφή διακυβέρνησης, καταγγέλει την ηθική απαξία των απλών πολιτών και υποδεικνύει το ρόλο του χρήματος στη διάβρωση των ηθών. Αυτή η τελευταία πτυχή είναι χρήσιμη αφενός μεν για τη χρονολογική εξακρίβωση της εισαγωγής του χρήματος ως ανταλλακτικού μέσου στην αρχαϊκή εποχή, αφετέρου δε λόγω του ότι ο δημιουργός μας δίνει την οπτική γωνία της έως τότε άρχουσας τάξης των γαιοκτημόνων. Το χρήμα επέφερε το δανεισμό, την είσπραξη τόκου, τη συσσώρευση πλούτου από άκληρους απλούς πολίτες που στη συνέχεια χρησιμοποίησαν τη νεοαποκτηθείσα οικονομική τους δύναμη για να προσχωρήσουν στη νομή της εξουσίας. Σε μια κοινωνία όμως που ο Liddell H. G., Scott R. A Greek-English Lexicon revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones with the assistance of Roderick McKenzie, Oxford, Clarendon Press, 1940 : <ἐσθλός> (αριστοκράτης) σημαίνει "ηθικός και καλός", ενώ ο κακόςLiddell H. G., Scott R. A Greek-English Lexicon revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones with the assistance of Roderick McKenzie, Oxford, Clarendon Press, 1940 : <κακός> σημαίνει "ταπεινής καταγωγής", η δημιουργία μεσαίας τάξης δεν μπορεί να συμβεί απρόσκοπτα και ο Θέογνις προσωποποιεί αυτή την αντίδραση. Το αντιθετικό αυτό δίπολο αποτελεί ένα από τα κυριότερα μοτίβα του ποιητή.Jaeger, W., Paideia: the ideals of Greek culture, Τόμος 1, Oxford University Press US, 1986:σ. 198 Παρόμοιες εννοιολογικές συνδέσεις απαντώνται και σε άλλες γλώσσες, αλλά στο Θέογνι αποτελεί τη βάση από την οποία ξεκινά για να εκφωνήσει το δικό του λόγο περί ηθικής. Με τις ελεγείες του, αποτυπώνει το αριστοκρατικό ιδεώδες σχετικά με το «» ο άνθρωπος, καθιστώντας το κοινό κτήμα των Ελλήνων της εποχής του, λίγο πριν η κοινωνική του ομάδα τεθεί στο περιθώριο των πολιτικών εξελίξεων. Ο παραινετικός του λόγος που έχει σαφή στόχο τη διδασκαλία του Κύρνου, και κατ' επέκταση του ακροατή ή αναγνώστη, αποτελεί ίδιον των αποκαλουμένων γνωμικών ποιητών, με τον Σόλωνα και τον ΤυρταίοChambers's encyclopaedia: a dictionary of universal knowledge for the people, Τόμος 4, W. and R. Chambers, 1862 σ. 801 να εμπίπτουν επίσης σε αυτή την κατηγορία. Δεν αποκλείεται μάλιστα, εαν ο ποιητής είχε ζήσει έναν αιώνα αργότερα, να είχε επιλέξει τον πεζό λόγο για την έκφραση της σκέψης του.Encyclopedia Britannica, Volume V26, 1911, σ. 772 Στη σύγχρονη εποχή φαντάζει ως νομοθέτης,Percy W. A., Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece, University of Illinois Press, 1998: σ. 131 όπως πράγματι υπήρξε ο πρώτος από τους δύο που μόλις αναφέρθηκαν μαζί με τον Σπαρτιάτη Λυκούργο. Όλοι τους σκιαγράφονται ως αποκομμένοι από το πνεύμα της εποχής της πόλης τους, στην οποία προσφέρουν έναν ηθικό κώδικα και ακολουθούν το δρόμο της εκούσιας ή ακούσιας εξορίας.Farenga V., Citizen and self in ancient Greece:individuals performing justice and the law, Cambridge University Press, 2006: σ. 305
Η έτερη βασική θεματική του έργου του Θέογνι είναι ο ομοφυλοφιλικός έρωτας. Οι στίχοι του έχουν χαρακτηριστείCrompton, L.,Homosexuality & Civilization, Harvard University Press, 2006 : σ. 23 ως «το πλέον ουσιώδες γραπτό κείμενο της αγάπης μεταξύ ομοφύλων που σώζεται από τον έκτο αιώνα π.Χ.». Ειδικότερα το δεύτερο βιβλίο (στιχ.1231-1389), είναι αφιερωμένο στον έρωτα και δη τον παιδεραστικό, με τον δημιουργό να εκθέτει όλο το φάσμα των συναισθημάτων του για τον Κύρνο: Από την αγωνία που συνοδεύει την επιθυμία του για εκείνον και την ευθυμία που επέρχεται όταν αυτή ικανοποιηθεί, μέχρι τη ζήλεια μπροστά στην ύπαρξη άλλων προσώπων και τον τελικό συμβιβασμό με την απώλεια. Σε αυτό εμπεριέχονται και οι στίχοι που αντανακλούν το πνεύμα της εποχήςNeill, J., The Origins and Role of Same-Sex Relations in Human Societies, McFarland, 2008 σ. 144:« Το να αγαπάς ένα νεαρό, το να τον έχεις, το να τον χάνεις, όλα είναι καλά. Πιο εύκολο είναι να τον βρεις παρά να τον απολαύσεις. Ατέλειωτη λύπη προκύπτει από αυτό και ατέλειωτη χαρά: Αλλά ακόμα κι έτσι, κάτι το καλό υπάρχει σ'αυτό.»(στιχ. 1369-1372). 
Οι κριτικοίSymonds,J.A., A Problem in Greek Ethics, [1901]: σ. 24Freer A., Τόμοι 48-49, The North British review ,W. P. Kennedy, 1868: σ. 34 διαχρονικά δίνουν έμφαση στη Δωρική καταγωγή του ποιητή, την οποία συνδέουν με το είδος της σχέσης που αναδύεται από το έργο του, η οποία περιλαμβάνει τόσο ένα αμιγές ερωτικό μέρος, όσο και τη διάσταση της διδασκαλίας και της εκπαίδευσης στις κοινωνικές νόρμες των ενηλίκων. Δεδομένου ότι ο δημιουργός συνιστά το πρώτο μέλος της Δωρικής αριστοκρατίαςJaeger, W., Paideia: the ideals of Greek culture, Τόμος 1, Oxford University Press US, 1986: σ. 194 που απαντάται στα σωζόμενα έργα της αρχαιοελληνικής γραμματείας, το έργο του αποτελεί πολύτιμη πηγή σχετικά με αυτό το είδος σχέσης και την κατανομή των στάσεων απέναντί του εκ μέρους των διαφόρων φύλων και τάξεων που συνέθεταν τον αρχαίο ελληνικό κόσμο.

 Κληρονομιά 

Η απήχηση των ελεγειών του Θέογνι ήταν τέτοια που έναν αιώνα περίπου μετά το θάνατό του θεωρούνταν ήδη κλασικός,West M.L., Ancient Greek music, Oxford University Press, 1994: σ. 25 όπως μαρτυρούν οι πολλαπλές παραθέσεις των στίχων του και οι άλλες αναφορές σ'αυτόν κατά τη διάρκεια της ομώνυμης εποχής. Ο ΞενοφώνταςΣτοβαίος, Ανθολόγιον 88 αναφέρει ότι μοναδικό αντικείμενο της ποίησης του ήταν η αρετή και η κακία των ανθρώπων, οπότε το έργο του συνιστούσε διατριβή πάνω στο θέμα. Ο ΙσοκράτηςΠρος Νικοκλέα,42 τον συγκαταλέγει μεταξύ του Ησιόδου και του Φωκυλίδη ως «...άριστο σύμβουλο για τον ανθρώπινο βίο.». ΠλάτωναςΜένων 95d και ΑριστοτέληςΗθικά Ευδήμεια 7.1237b παραθέτουν στίχους του εν μέσω της ανάπτυξης των φιλοσοφικών τους συλλογισμών. Παράλληλα, είναι γνωστό ότι τα γνωμικά του ποιητή συμπεριλαμβάνονταν στα βασικά βιβλία των νεαρών Αθηναίων την ίδια περίοδο.Cleveland C. D., A compendium of Grecian antiquities, Lippincott, Grambo & Co., 1854 : σ. 196Wender D.(ed.), Theogony: and , Works and days, Penguin Classics, 1973: σ. 90Sandys J. E., Sir, A history of classical scholarship: From the sixth century B.C. to the end of the Middle Ages, CUP Archive, 1906 : σ. 49 Στίχοι του έχουν ανευρεθεί σε τέσσερα, πιθανώς έξι, αθηναϊκά αγγεία - δηλαδή σε περισσότερα από οποιονδήποτε άλλο ποιητή - ενώ ένα από αυτά, που χρονολογείται στο μέσο του 6ου αιώνα π.Χ, επαινεί την ομορφιά του.Neer R.T., Style and politics in Athenian vase-painting, Cambridge University Press, 2002 Ωστόσο, δεν συμπεριλήφθηκε του στον Κανόνα των Εννέα λυρικών ποιητών που συνέθεσαν οι Αλεξανδρινοί φιλόλογοι,Faraone C.A., The stanzaic architecture of early Greek elegy, Oxford University Press US, 2008 σ. 13 γεγονός που μαρτυρά τη μερική κάθοδό του προς την αφάνεια κατά τη διάρκεια της ελληνιστικής και της ρωμαϊκής εποχής.

Μια αλυσίδα αναφορών διέσωσε το όνομά του έως την ανάπτυξη της τυπογραφίας. Ο ιστορικός Αμμιανός Μαρκελλίνος (~330-μετά το 391 μ.Χ.) αναφέρεται σε αυτόν ως "ο παλιός και σοφός ποιητής". Ο αυτοκράτορας Ιουλιανός,Κατά των Γαλιλαίων 224 C στην απολογία του υπέρ της πολυθεϊστικής θρησκείας διερωτάται αν «..ο σοφώτατος Σολομώντας είναι ίσος του Φωκυλίδη, του Θέογνι ή του Ισοκράτη.». Παρά την ερωτική του ζωή, ο ποιητής παρατίθεται και από τον Κλήμη Αλεξανδρείας,Στρωματείς, 5.8 ο οποίος παραλληλίζει τους στίχους 35-36 με τον Ψαλμό 17. Η συγκεκριμένη παραίνεση, μαζί με άλλα σημεία που άπτονται θεμάτων ηθικής ήταν ιδιαίτερα προσφιλής στους Χριστιανούς συγγραφείς, συμπεριλαμβανομένων μορφών όπως ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός (329 - 389 μ.Χ). Ο τελευταίος, παραθέτει τους στίχους 643-644,White C., Christian Friendship in the Fourth Century, Cambridge University Press, 2002: σ. 71Επιστολή ΙΓ',  επιδοκιμάζοντας τη θέση του ποιητή υπέρ της φιλίας η οποία στηρίζεται στις πράξεις αντί για τη διασκέδαση. Η προαναφερθείσα παράθεσή του από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη ως πηγή ηθικής διδασκαλίας έχει υποστηριχθεί ότι αποτέλεσε την αιτία που το έργο του διεσώθη στη βυζαντινή εποχή.Easterling E., Knox B.M.W., Greek literature, Cambridge University Press, 1985 : σ.158 

Στα νεότερα χρόνια ο Φρειδερίκος Νίτσε ανέπτυξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον αρχαίο ποιητή, ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη ότι η πρώτη του δημοσίευση, ενόσω ήταν ακόμη φοιτητής στη Λειψία, είχε τον τίτλο «Σχετικά με την ιστορία της συλλογής της Θεογνιδείας ανθολογίας»,Zur Geschichte der Theognideischen Spruchsammlung. Rheinisches Museum für Philologie 22: 161-200. το 1867. Στο βιβλίο του «Η γενεολογία της ηθικής» ο Γερμανός φιλόσοφος αναζητώντας την προέλευση των προτύπων ηθικής στην ιστορία συναντά το αντιθετικό δίπολο εσθλός-κακός που τόσο χαρακτήριζε την αντίληψη του Θέογνι. Πάνω σε αυτό στήριξε την άποψή του ότι το καλό ορίζεται κοινωνικά από τον ισχυρότερο.Hollingdale R. J., Nietzsche, Routledge, 1973: σ. 149 Λίγα χρόνια νωρίτερα, το 1864, η αποχαιρετιστήρια έκθεσή του για το σχολείο κλασικών σπουδών Πφόρτα είχε επίσης για θέμα τον αρχαίο δημιουργό. Σε ένα σχετικό απόσπασμα, δίνει την εξής περιγραφή:Nietzsche, F. W., (μτφρ.)Maudemarie Clark, Alan J. Swensen, On the genealogy of morality: a polemic,Hackett Publishing, 1998: σ. 133

 Σημειώσεις 
Η επιγραφή τύπου «καλός» συνδέεται με τον Μεγαρέα δημιουργό σύμφωνα με την άποψη του Richard Theodore Neer.Neer R.T., Style and politics in Athenian vase-painting, Cambridge University Press, 2002

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 

 Σημαντικές εκδόσεις 
 Bekker, A.I., Theognidis Elegi, Typis et Impensis Ge. Reimeri, 1827 Google Books
 Welcker, F,G., Reliquiæ Theognidem, Broenner, 1826 Google Books
 Πρωτογενείς πηγές 
 Αριστοτέλης, Ηθικά Ευδήμεια.Πρωτότυπο στο Perseus Program
 Αριστοτέλης, Πολιτικά.
 Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός (Θεολόγος), Επιστολή ΙΓ'. Στο Patrologia Graeca, vol.37, Migne Jacques-Paul, Garnier Fratres et J.-P. Migne Successores, 1862 Internet Archive
 Θουκυδίδης, Ιστορία.
 Ιουλιανός, Κατά Γαλιλαίων Internet Archive
 Ισοκράτης, Προς Νικοκλέα. Perseus Program
 Κλήμης Αλεξανδρείας, Στρωματείς, Ε''' Internet Archive
 Κύριλλος A' Αλεξανδρείας, Κατά Ιουλιανού (Adversus Julianum). Στο Patrologia Graeca, vol.76, Migne Jacques-Paul, Garnier Fratres et J.-P. Migne Successores, 1863 Google Books
 Λεξικό της Σούδας. Suda On Line 
 Πλάτωνας, Μένων. Perseus Program
 Πλάτωνας, Νόμοι. Perseus Program
 Πλάτωνας, Σχόλια, στο Beck C. D. (επιμ.), Platonis opera, Volume 6, Ex officina Car. Tauchnitii, 1819 Google Books
 Πλούταρχος, Αίτια Ελληνικά. Βερναρδάκης Γ. (επιμ.), Τόμος: 2, Lipsiae : Teubner, 1889 Internet Archive
 Στοβαίος Ιωάννης, Ανθολόγιον. Internet Archive
 Φώτιος, Λέξεων συναγωγή. Internet Archive

 Δευτερογενείς πηγές 
 Chambers's encyclopaedia: a dictionary of universal knowledge for the people, Τόμος 4, W. and R. Chambers, 1862
 Cleveland C. D., A compendium of Grecian antiquities, Lippincott, Grambo & Co., 1854
 Crompton, L., Homosexuality & Civilization, Harvard University Press, 2006
 Dover K. J., Greek homosexuality, Harvard University Press, 1989
 Easterling, P. E., The Cambridge History of Classical Literature, Τόμος 1, Μέρος 1, Cambridge University Press, 1989
 Encyclopedia Britannica, 1911
 Faraone C.A., The stanzaic architecture of early Greek elegy, Oxford University Press US, 2008
 Farenga V., Citizen and self in ancient Greece:individuals performing justice and the law, Cambridge University Press, 2006
 Freer A., The North British review , Τόμοι 48-49, W. P. Kennedy, 1868
 Frisch, Hartvig, Might and right in antiquity, Ayer Publishing, 1976
 Gerber D.E., A companion to the Greek lyric poets, Brill, 1997
 Harrison, E., Studies in Theognis, Cambridge University press, 1902
 Jaeger, W., Paideia: the ideals of Greek culture, Τόμος 1, Oxford University Press US, 1986
 Liddell H. G., Scott R. A Greek-English Lexicon.Revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones with the assistance of Roderick McKenzie, Oxford, Clarendon Press, 1940
 Neer R.T., Style and politics in Athenian vase-painting, Cambridge University Press, 2002 Δείγμα (PDF)
 Neill, J., The Origins and Role of Same-Sex Relations in Human Societies, McFarland, 2008
 Nietzsche, F. W., Zur Geschichte der Theognideischen Spruchsammlung, Rheinisches Museum für Philologie, vol. 22, 1867
 Nietzsche, F. W., (trans.) Maudemarie Clark, Alan J. Swensen, On the genealogy of morality: a polemic, Hackett Publishing, 1998
 Percy W. A., Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece, University of Illinois Press, 1998
 Sandys J. E., Sir, A history of classical scholarship: From the sixth century B.C. to the end of the Middle Ages, CUP Archive, 1906
 Selle H., Theognis und die Theognidea (Berlin; New York: Walter de Gruyter, 2008) (Untersuchungen zur antiken Literatur und Geschichte, 95)
 Smith W. (επιμ.), A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology. By various writers, Boston: Little, Brown and co., 1867
 Symonds, J.A., A Problem in Greek Ethics, London, 1901
 Taplin O., Literature in the Greek World, Oxford University Press, 2001
 Wender D.(ed.), Theogony: and , Works and days, Penguin Classics, 1973
 West M.L., Ancient Greek music, Oxford University Press, 1994
 West M.L., Studies in Greek elegy and iambus, Walter de Gruyter, 1974
 West,M.,L.,Theognidis et Phocylidis fragmenta et adespota quaedam gnomica, Berlin: Walter de Gruyter, 1978
 White C., Christian Friendship in the Fourth Century, Cambridge University Press, 2002
 Wilson L. H., Sappho's sweetbitter songs: configurations of female and male in ancient Greek lyric'',Routledge, 1996

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Britannica 11th Edition, Theognis Of Megara 

Κατηγορία:Αρχαίοι Έλληνες λυρικοί ποιητές
Κατηγορία:Αρχαίοι Έλληνες ελεγειακοί ποιητές
Κατηγορία:Ανθολογία του Πλανούδη
Κατηγορία:Αρχαίοι Μεγαρείς
Κατηγορία:ΛΟΑΤ πρόσωπα της Αρχαιότητας