Αρχαία Ελληνικά νομίσματα

Τα πιο διαδεδομένα νομίσματα στην αρχαία Ελλάδα ήταν οι «χελώνες» από την Αίγινα, τα «ιππάρια» (πουλάρια) από την Κόρινθο και οι «γλαύκες» (κουκουβάγιες) από την Αθήνα. Στις Ελληνικές αποικίες, όπως στις Συρακούσες, και στη Σικελία κόβονταν τοπικά νομίσματα. Νομίσματα κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά το 550 π.Χ. στη Μικρά Ασία, και στην Αίγινα. Είχαν επάνω τους μια προτομή λιονταριού ή ταύρου στη Μικρά Ασία, και μια χελώνα στην Αίγινα.

 Τα πρώτα νομίσματα 
μικρογραφία|300px|Τρίτον του στατήρος από ήλεκτρον, Λυδία, 6ος αι. π.Χ. Εμπρός όψη: κεφάλι λέοντα βρυχώμενου, ήλιος επάνω του. Πίσω: δύο έγκοιλα τετράγωνα. 4,71 γραμ.

Μεταλλικά μη ελληνικά νομίσματα αρχίζουμε να συναντάμε από το 2000 π.Χ. γενικά στη Μεσόγειο. Συνήθως ήταν κατασκευασμένα από μπρούντζο και είχαν τη μορφή κάποιου κατοικίδιου ζώου. Τα νομίσματα αυτά διαδόθηκαν πολύ γρήγορα, πράγμα που μας κάνει να υποθέσουμε ότι χρησίμευαν στις εμπορικές ανταλλαγές, αφού το εμπόριο άνθιζε την εποχή εκείνη. Επειδή είχαν ένα σχεδόν σταθερό μέγεθος και βάρος, αποτελούσαν ένα πρωτόγνωρο μα και ιδανικό μέσο ανταλλαγής, αφού οι ανταλλαγές γίνονταν με απλή μέτρησή τους όταν άλλαζαν χέρια.

Τα πρώτα νομίσματα κυκλοφόρησαν στη Λυδία περίπου από το 650 - 620 π.Χ. επί βασιλέως Αλυάττη Β΄. Είχαν σχήμα φυσικό, άμορφο, καθώς αποτελούντο από θρύμματα ηλέκτρου (φυσικό κράμα χρυσού και αργύρου) που έφεραν τη σφραγίδα του βασιλιά, και μέχρι το 620 π.Χ. χωρίς άλλες απεικονίσεις. Μετά το 620 π.Χ. εμφανίζονται τα πρώτα νομίσματα από χρυσό, σε διάφορα μεγέθη, που χρησίμευαν ως μέσο πληρωμής των έμμισθων πολεμιστών. Η κατασκευή τους απαιτούσε μια προκαθορισμένη ποσότητα σκόνης χρυσού, που την έλιωναν και τη σφράγιζαν με την προτομή του βασιλιά. Από την κυκλοφορία τέτοιων νομισμάτων απέκτησε ο βασιλιάς Κροίσος τη φήμη του, σύμφωνα με την οποία είχε αμύθητα πλούτη στη διάθεσή του.

 Κοινό μέσο συναλλαγής 

Τα αρχαία ελληνικά νομίσματα διέθεταν τρεις αξίες, τη μεταλλική, την ονομαστική και την εμπορική. Η μεταλλική τους αξία εξαρτιόταν από την περιεκτικότητά τους σε μέταλλο, και ήταν μεγάλη όταν αυτά ήταν χρυσά, μικρότερη όταν ήταν αργυρά και κατά πολύ μικρότερη όταν ήταν χάλκινα. Η σχέση χρυσού-αργύρου αρχικά ήταν 1:12, και αυτό επηρέαζε τις νομισματικές ισοτιμίες μεταξύ των δύο μετάλλων. Μέχρι το 400 π.Χ. τα νομίσματα έγιναν το κατεξοχήν μέσο συναλλαγής σε ολόκληρη την αρχαία Ελλάδα, χωρίς όμως να επιβάλλεται ένα συγκεκριμένο νόμισμα. Απλά, σε κάθε περιοχή χρησιμοποιούσαν κάποιο συγκεκριμένο νόμισμα περισσότερο από τα άλλα. Με την πάροδο του χρόνου άρχισε να επικρατεί το Τετράδραχμο της Αττικής που ζύγιζε 17 γραμμάρια, υποδιαιρέσεις (1/6 δραχμής = 1 οβολός), και πολλαπλάσια (δεκάδραχμα), ενώ στις αποικίες της Σικελίας χρησιμοποιούνταν και το νόμισμα της λίτρας. 

Ταυτόχρονα εξελίσσεται η καλλιτεχνική επεξεργασία των νομισμάτων, που τώρα τα διακοσμούσαν διάφορες μορφές θεών και ζώων. Η κοπή τους γίνεται με τη βοήθεια του σφυριού και του αμονιού (πεστά, με χτύπημα), γι' αυτό και πολλά από τα νομίσματα της εποχής αυτής δεν έχουν άρτια εικόνα, ενώ το σχήμα τους δεν είναι πάντα ακριβώς στρογγυλό.

 Απεικονίσεις 
Η απεικόνιση του βασιλιά στην Ελλάδα αρχίζει να συνηθίζεται από την εποχή των επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ως πρώτη ύλη συνέχισε να χρησιμοποιείται ο άργυρος, ενώ τα μικρά νομίσματα ήταν από χαλκό και είχαν ονομαστική αξία μεγαλύτερη της υλικής τους αξίας. Στη Ρωμαϊκή εποχή τα ελληνικά νομίσματα κατασκευάζονται από χαλκό ή μπρούντζο, ενώ ο άργυρος σπανίζει.

 Υποδιαιρέσεις δραχμής 
 Πολλαπλάσια και υποδιαιρέσεις της αργυρής δραχμής (Αττικό-Ευβοϊκό πρότυπο) Εικόνα Υποδιαίρεση  Αξία  Βάρος200px|centerΔεκάδραχμον10 δραχμές43,20 γρ.190px|centerΤετράδραχμον4 δραχμές17,28 γρ.180px|centerΔίδραχμον2 δραχμές8,64 γρ.170px|centerΔραχμή6 οβολοί4,32 γρ.160px|centerΤετρόβολον4 οβολοί2,88 γρ.150px|centerΤριώβολον(ημίδραχμον)3 οβολοί2,16 γρ.140px|centerΔιόβολον2 οβολοί1,44 γρ.130px|centerΟβολός4 τεταρτημόρια0,72 γρ.120px|centerΤριτεταρτημόριον3 τεταρτημόρια0,54 γρ.110px|centerΗμιωβόλιον2 τεταρτημόρια0,36 γρ.100px|centerΤριημιτεταρτημόριον3 ημιτεταρτημόρια(1,5 τεταρτημόριο)0,27 γρ.90px|centerΤεταρτημόριον1/4 οβολού0,18 γρ.80px|centerΗμιτεταρτημόριονή χαλκούς½ τεταρτημόριο0,09 γρ.

 Βιβλιογραφία 
 Maria Radnoti-Alföldi: Antike Numismatik. Teil 1: Theorie und Praxis, von Zabern, Mainz 1978 (Kulturgeschichte der antiken Welt, Bd. 2) ISBN 3-8053-0230-4
 Maria Radnoti-Alföldi: Antike Numismatik. Teil 2: Bibliographie, von Zabern, Mainz 1978 (Kulturgeschichte der antiken Welt, Bd. 2) ISBN 3-8053-0335-1
 Κώστας Μπουραζέλης-Κατερίνα Μεϊδάνη, Αποταμίευση και Διαχείριση Χρήματος στην Ελληνική Ιστορία, Αθήνα 2011, ISBN 978-960-14-2461-3

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Συλλογή αρχαίων Ελληνικών νομισμάτων




Κατηγορία:Νομισματική