Ελαφότοπος Ιωαννίνων

Ο Ελαφότοπος είναι ορεινό χωριό του νομού Ιωαννίνων. Είναι χτισμένος σε υψόμετρο 1.100 μέτρων στις πλαγιές της Τύμφης. Ο Ελαφότοπος υπάγεται στον Δήμο Ζαγορίου. Έως το 2010 ανήκε στον δήμο κεντρικού Ζαγορίου. Σύμφωνα με την απογραφή του 2021 έχει 114 κατοίκους.

 Γενικά στοιχεία 
Το χωριό αποτελούνταν από δυο οικισμούς: το μικρό Τσερβάρι που κατοικήθηκε γύρω στα 1150 μ.Χ. και το μεγάλο Τσερβάρι που κατοικήθηκε γύρω στα 1200. Στα 1538 με απόφαση των Οθωμανικών αρχών, συνενώθηκαν σε μια κοινότητα, την κοινότητα Τσερβαρίου που το 1928 μετονομάστηκε σε Ελαφότοπος. Το 1856 είχε 1330 κατοίκους, περισσότερους από όλα τα χωριά της περιοχής. Αναφέρεται ως ένα από τα 14 χωριά του Ζαγορίου που το 1430 απέκτησαν καθεστώς αυτονομίας με την συνθήκη του Βοϊνίκου.

Στην περιοχή «Κονίσματα», νοτιοδυτικά του χωριού, βρέθηκαν τέσσερις κιβωτιόσχημοι τάφοι με κατεύθυνση από ανατολικά προς δυτικά που δείχνουν πολιτιστικά στοιχεία από τον Μυκηναϊκό νότο. Ήταν ορθογώνιοι , κατασκευασμένοι από όρθιες πλάκες ασβεστόλιθου και με όμοιες πλάκες στρωμένες στο δάπεδο. Εκτός από έναν , όλοι βρέθηκαν ακάλυπτοι και ανασκαμμένοι. Τα κτερίσματα μαρτυρούν ταφή ατόμων διαφορετικής ηλικίας και ίσως διαφορετικού φύλου.

Επίσης, στα βορειοδυτικά του χωριού σώζεται οχυρωμένος οικισμός που έχει χρονολογηθεί γύρω στο 300 π.Χ. και πρόκειται πιθανώς για κτηνοτροφικό οικισμό των Μολοσσών.

Από το 1993 λειτουργεί στον Ελαφότοπο στο χώρο του παλιού δημοτικού σχολείου ένα σπουδαίο Λαογραφικό Μουσείο. Περίπου χίλια αντικείμενα κατανεμημένα σε 24 κατηγορίες επαγγελματικού προσανατολισμού είναι εκτεθειμένα. Όλα τα επαγγέλματα της παλιάς εποχής, πεταλωτής, κηροχύτης, γανωτής, τενεκτσής, σαμαράς, κ.α. είναι συγκεντρωμένα σε μια προσπάθεια να διασωθούν λαογραφικά στοιχεία της ευρύτερης περιοχής. 

 Πρόσωπα 
Ο Ελαφότοπος είναι πατρίδα της οικογένειας Γκράτζιου ή Γκράτσιου, με σημαντική δράση στη Θεσσαλονίκη: κύριοι εκπρόσωποί της υπήρξαν ο εκπαιδευτικός και αντάρτης του Βορειοηπειρωτικού Αγώνα Κώστας Γκράτζιος (1890-1972) και δύο από τους γιούς του, οι Αγαμέμνων (1922-1993, αρχηγός ΓΕΣ και ΓΕΕΘΑ) και Μενέλαος (εκπαιδευτικός και αθλητής, το όνομα του οποίου φέρει το κλειστό γήπεδο του ΒΑΟ). Στον Ελαφότοπο γεννήθηκε και ο δεξιοτέχνης του κλαρίνου, Γρηγόρης Καψάλης (1929-2025).

 Απογραφές πληθυσμού 
Πορεία του πληθυσμού:Επίτομο γεωγραφικό Λεξικό, Σταματελάτου, Εκδ. Ερμής ISBN 960-320-133-2
Έτος1928194019511961197119811991200120112021Πληθ.577391166194114837312251114

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ελαφότοπος Κεντρικού Ζαγορίου-Πληροφορίες για το χωριό 

Κατηγορία:Δήμος Ζαγορίου
Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Ιωαννίνων
Κατηγορία:Δήμος Κεντρικού Ζαγορίου