Διάσκεψη της Γιάλτας

αριστερά: Τσώρτσιλ, Ρούσβελτ, Στάλιν
Κατά το χρονικό διάστημα από 4 έως 11 Φεβρουαρίου του 1945 ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ο ηγέτης της ΕΣΣΔ Ιωσήφ Στάλιν και ο Βρετανός Πρωθυπουργός Σερ Ουίνστον Τσώρτσιλ, οι τρεις νικητές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, συναντήθηκαν στη Γιάλτα της τότε Σοβιετικής Ένωσης για την πραγματοποίηση της δεύτερης συνόδου κορυφής (είχε προηγηθεί ανάλογη διάσκεψη στην Τεχεράνη από τις 28 Νοεμβρίου έως την 1η Δεκεμβρίου του 1943). Η διάσκεψη αυτή έμεινε στην ιστορία με την ονομασία «Διάσκεψη της Γιάλτας», αλλά έγινε πλατιά γνωστή, εξαιτίας των μύθων, που, έντεχνα, καλλιεργήθηκαν, σχετικά με ότι η Αγγλία, οι ΗΠΑ και η ΕΣΣΔ μοίρασαν τον κόσμο. Ως γεγονός που συνέβη στη Διάσκεψη της Γιάλτας παρουσιάζεται συχνά και το άλλο παραμύθι για το περιβόητο χαρτάκι του Τσόρτσιλ προς τον Στάλιν με τα ποσοστά διανομής του κόσμου σε σφαίρες επιρροής. Όμως, τι πραγματικά έγινε στη Γιάλτα το Φεβρουάριο του 1945;

 Διάσκεψη 
Η διάσκεψη αυτή έμεινε στην ιστορία ως «Η Διάσκεψη της Γιάλτας» καθώς πραγματοποιήθηκε στο μέγαρο του κτήματος Λιβαδειά (Livadia), που ανήκε αρχικά στον Λάμπρο Κατσώνη, και που βρίσκεται κοντά στην πόλη της Γιάλτας. Η σύνοδος αυτή θεωρείται μεγάλης σπουδαιότητας, κυρίως λόγω των θεμάτων που διαπραγματεύτηκαν οι "Τρεις Μεγάλοι" (The big three, όπως ήταν τότε το προσωνύμιό τους). Είχε να κάνει με τη μεταπολεμική πολιτική που θα ακολουθούσαν σχετικά με τις χώρες που είχε καταλάβει η Ναζιστική Γερμανία αλλά και με την τύχη των χωρών που είχαν συμμαχήσει με αυτή. Ο Ρούσβελτ επιθυμούσε η σύνοδος να πραγματοποιηθεί σε κάποιο σημείο της Μεσογείου, αλλά ο Στάλιν επέμενε ότι οι γιατροί του δεν του επέτρεπαν μεγάλα ταξίδια. Ο Ρούζβελτ υποχώρησε, αν και η υγεία του ήταν πολύ περισσότερο κλονισμένη. Έτσι, επί επτά ημέρες οι αρχηγοί των κρατών - νικητών καθόριζαν την μορφή που θα είχε ο μεταπολεμικός κόσμος. Για καθέναν από τους ηγέτες η διάσκεψη είχε εξαιρετική σημασία, καθώς ο πόλεμος όδευε προς το τέλος του. Ο Κόκκινος Στρατός απείχε μόλις 100 χλμ. από το Βερολίνο και η κατάρρευση της Γερμανικής κυριαρχίας ήταν ζήτημα χρόνου. Οι Βρετανοί ήθελαν να περισώσουν ό,τι ήταν δυνατόν από την προπολεμική "υγειονομική ζώνη" γύρω από την ΕΣΣΔ. Τις ΗΠΑ απασχολούσε κυρίως ο παράγοντας Ιαπωνία, ο Ειρηνικός Ωκεανός καθώς και η είσοδος της ΕΣΣΔ στον πόλεμο κατά της Ιαπωνίας, κάτι που επιθυμούσαν διακαώς. Έτσι λοιπόν, στην Διάσκεψη της Γιάλτας:

 Επισημοποιήθηκε η πρόθεση για τη δημιουργία του ΟΗΕ
 Απορρίφθηκε η πρόταση των Τσώρτσιλ και Ρούσβελτ για διαμελισμό της Γερμανίας
 Αποφασίστηκε η εκμηδένιση του γερμανικού μιλιταρισμού και ναζισμού, για να μη μπορέσει ξανά η Γερμανία να απειλήσει την παγκόσμια ειρήνη.

 Οι συζητήσεις και οι αποφάσεις 
Καθένας από τους «Τρεις Μεγάλους», προσήλθε με τη δική του ατζέντα στη Γιάλτα. Ο Ρούσβελτ ήθελε την υποστήριξη των Σοβιετικών στον Πόλεμο του Ειρηνικού και συγκεκριμένα στη σχεδιαζόμενη αμερικανική εισβολή στην Ιαπωνία, καθώς και τη συμμετοχή της Σοβιετικής Ένωσης στον σχεδιαζόμενο ΟΗΕ. Ο Τσόρτσιλ πίεζε για ελεύθερες εκλογές και δημοκρατικές κυβερνήσεις στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, ενώ ο Στάλιν που ένιωθε ισχυρός από τη στρατιωτική δυναμική του Κόκκινου Στρατού, έθεσε ως θέμα εθνικής ασφαλείας τον έλεγχο αυτών των περιοχών.

Ως πρώτη προτεραιότητα τέθηκε από τους «Τρεις» η άνευ όρων παράδοση της Γερμανίας, η αποστρατιωτικοποίηση και η αποναζιστικοποίησή της, καθώς και ο χωρισμός της σε τέσσερις ζώνες κατοχής, με την ένταξη και της Γαλλίας στο συμμαχικό στρατόπεδο. Για το θέμα των αποζημιώσεων που έπρεπε να καταβάλει η Γερμανία διαφώνησαν και παρέπεμψαν το θέμα σε επόμενη συνάντησή τους.
Έντονα απασχόλησε τους «Τρεις» το πολωνικό πρόβλημα. Παρά την αντίθετη γνώμη του Τσόρτσιλ, οι Ρούζβελτ και Στάλιν συμφώνησαν στον ακρωτηριασμό της Πολωνίας από τα ανατολικά, με αντίστοιχη επέκτασή της προς τα δυτικά, σε βάρος της Γερμανίας και την ένταξή της στη Σοβιετική σφαίρα επιρροής. Έγινε όμως δεκτή η αξίωση του Τσόρτσιλ να συμμετάσχουν στην πολωνική κυβέρνηση, που ελεγχόταν από κομμουνιστές, και εκπρόσωποι των Πολωνών που είχαν καταφύγει στο Λονδίνο. Ο Στάλιν από την πλευρά του έδωσε την υπόσχεση για διεξαγωγή ελεύθερων εκλογών τόσο στην Πολωνία όσο στις λοιπές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.
Ο Σοβιετικός ηγέτης δεσμεύτηκε να εισέλθει στο πλευρό των Συμμάχων στον πόλεμο κατά της Ιαπωνίας μέσα σε τρεις μήνες από την παράδοση της Γερμανίας, με αντάλλαγμα την επιστροφή εδαφών της χώρας του που είχαν καταλάβει οι Ιάπωνες. Οι «Τρεις» συμφώνησαν, επίσης, για τις θεμελιώδεις αρχές που θα διέπουν τον υπό ίδρυση ΟΗΕ.

Την ώρα που οι Ρούσβελτ και Τσόρτσιλ αξιολογούσαν ως θετικά τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων και υπογράμμιζαν την εμπιστοσύνη τους στην αξιοπιστία της Σοβιετικής Ένωσης, δέχονταν σκληρή κριτική από τα νομοθετικά σώματα των πατρίδων τους (Κογκρέσο και Βουλή των Κοινοτήτων), για σημαντικές παραχωρήσεις προς τον Στάλιν. Για «ξεπούλημα» έκαναν λόγο κάποιοι επικριτές του Ρούσβελτ. Υπό αυτό το πρίσμα, πολλοί ιστορικοί βλέπουν τη Διάσκεψη της Γιάλτας ως προανάκρουσμα του Ψυχρού Πολέμου.

 Δείτε επίσης 
 Διάσκεψη της Τεχεράνης
 Διάσκεψη της Μόσχας (1944)
 Συμφωνία των ποσοστών
 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Κωνσταντίνος Αβτζιγιάννης Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ,ΤΑ ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ


 Η Διάσκεψη της Γιάλτας  (Σαν Σήμερα, Αφιερώματα/Β Παγκόσμιος Πόλεμος)

 Βιβλιογραφία 
 Henri Chopin: The conference of Yalta, Verlag Freibord, Wien 1985.
 Arthur Conte: Die Teilung der Welt - Jalta 1945, Verlag Rauch, Düsseldorf 1965.
 Karl Dietrich Erdmann: Das Ende des Reiches und die Neubildung deutscher Staaten, Deutscher Taschenbuch Verlag, München 1980 (= Gebhardt - Handbuch der deutschen Geschichte, Bd. 22), ISBN 3-423-04222-2
 E. C. Kollmann: Die Jalta-Konferenz im Kreuzfeuer von Politik und Geschichtsschreibung, in: Geschichte in Wissenschaft und Unterricht, Bd. 8 (1957).
 Boris Meissner (Hrsg.): Die Deutschlandfrage von Jalta und Potsdam bis zur staatlichen Teilung Deutschlands 1949, Verlag Duncker & Humblot, Berlin 1993, ISBN 3-428-07851-9
 Werner Weidenfeld: Jalta und die Teilung Deutschlands, Pontes-Verlag, Andernach 1969.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 





 Documentarchiv.de: Auszüge aus dem Originaltext der Erklärung von Jalta in deutscher Übersetzung (Stand: 5. September 2008)

Κατηγορία:Σύνοδοι κορυφής
Κατηγορία:1945
Κατηγορία:Διασκέψεις του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Κατηγορία:Σχέσεις Ηνωμένου Βασιλείου-Πολωνίας
Κατηγορία:Ιωσήφ Στάλιν
Κατηγορία:Ουίνστον Τσώρτσιλ
Κατηγορία:Φραγκλίνος Ρούζβελτ