Κώστας Γεωργουσόπουλος

Ο Κώστας Γεωργουσόπουλος (Λαμία, 17 Σεπτεμβρίου 1937 – Αθήνα, 6 Δεκεμβρίου 2024), γνωστός και με το λογοτεχνικό ψευδώνυμο Κ. Χ. Μύρης, ήταν Έλληνας συγγραφέας, κριτικός θεάτρου, μεταφραστής και στιχουργός.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Γεννήθηκε στη Λαμία το 1937. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας) και θέατρο στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών με δασκάλους τους Δημήτρη Ροντήρη και Γιάννη Σιδέρη. Εργάστηκε στην ιδιωτική και δημόσια εκπαίδευση. Το 1978 ανέλαβε, κατόπιν ανάθεσης του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, την επιμέλεια του βιβλίου Δραματική ποίηση Γ' γυμνασίου (ΟΕΔΒ, 1979), που αποτέλεσε επί είκοσι πέντε χρόνια διδακτέα ύλη στα ελληνικά Γυμνάσια. Από το 2003 έως τον θάνατό του ήταν πρόεδρος του Κέντρου Μελέτης και Έρευνας του Ελληνικού Θεάτρου - Θεατρικού Μουσείου. Στο δημοψήφισμα του 2015 υποστήριξε το ''Ναι''.

Ήταν παντρεμένος με την Ναυσικά Μάργαρη (απεβίωσε το 2013), με την οποία απέκτησαν μια κόρη.

Απεβίωσε στις 6 Δεκεμβρίου 2024, σε ηλικία 87 ετών. Ενταφιάστηκε στο κοιμητήριο Παπάγου στις 11 Δεκεμβρίου.

 Διακρίσεις - Βραβεία 
Το 2008 του απενεμήθη το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου του. Το Πανεπιστήμιο Αθηνών, με πρόταση του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών, τον αναγόρευσε το 2006 επίτιμο διδάκτορα.

Το 1986, για τo έργο του Τα μετά το θέατρο, έλαβε το 1ο Κρατικό Βραβείο δοκιμίου. Το έργο Από τον Στρίντμπεργκ και τον Τσέχωφ στον Πιραντέλλο και τον Μπέρτολτ Μπρεχτ το 1999 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών. Για το σύνολο του έργου του είχε τιμηθεί και με το Χρυσό Μετάλλιο της Πόλεως των Αθηνών (2000).

 Σταδιοδρομία 
Μπήκε στον στίβο της θεατρικής κριτικής το 1971 από τις στήλες της εφημερίδας Το Βήμα και συνέχισε στην εφημερίδα Τα Νέα, όπου εργάστηκε ως κριτικός και επιφυλλιδογράφος μέχρι τον θάνατό του, ενώ εκτάκτως συνεργαζόταν και με διάφορα λογοτεχνικά περιοδικά.

 Έργα 

Κριτικά δοκίμια, επιφυλλίδες και σχόλιά του έχουν κυκλοφορήσει στους εξής τόμους: Κλειδιά και κώδικες θεάτρου, Ι, Αρχαίο δράμα, 1982, ΙΙ, Ελληνικό Θέατρο, 1984, Οι πλάγιες ερωτήσεις του Πορφύριου, 1984, Τα μετά το θέατρο, 1985, Προσωπολατρία, 1992, Θίασος Ποικιλιών, 1993, Νήμα της στάθμης, 1996, Παγκόσμιο θέατρο, 1, Από τον Μένανδρο στον Ίψεν, 1998, Παγκόσμιο θέατρο, 2, Από τον Στρίντμπεργκ και τον Τσέχωφ στον Πιραντέλλο και τον Μπρεχτ, 1999, Παγκόσμιο θέατρο, 3, Από τον Μίλλερ στον Μύλλερ, 2000.

Με το ψευδώνυμο Κ. Χ. Μύρης είχε εκδώσει την ποιητική συλλογή Αμήχανον Τέχνημα, 1971, 1980 (μαζί με την Παράβαση), τα διηγήματα Η Καμπάνα - Οδάξ, 1985, και τη συλλογή τραγουδιών τα οποία έχουν μελοποιήσει γνωστοί συνθέτες (Χρονικό, Η μεγάλη αγρυπνία, Ιθαγένεια, Ανεξάρτητα τραγούδια, 1980). Επίσης με το ίδιο ψευδώνυμο υπέγραφε το μεταφραστικό έργο του, που έχει ως άξονα το αρχαίο δράμα.

Είχε μεταφράσει τα ακόλουθα έργα:

Αισχύλος: Ικέτιδες, Ορέστεια, Προμηθέας Δεσμώτης, Επτά επί Θήβας

Σοφοκλής: Ηλέκτρα, Αντιγόνη, Τραχίνιες, Οιδίπους Τύραννος, Οιδίπους επί Κολωνώ, Αίας

Ευριπίδης: Ιφιγένεια εν Αυλίδι, Βάκχες, Ιφιγένεια εν Ταύροις, Εκάβη (τραγωδία), Κύκλωψ (Σατυρικό Δράμα), Ελένη (τραγωδία), Ανδρομάχη, Τρωάδες (τραγωδία)

Αριστοφάνης: Λυσιστράτη, Πλούτος, Θεσμοφοριάζουσες, Εκκλησιάζουσες, Νεφέλες, Ιππής

Μολιέρος: Ταρτούφος

Από το 1990 μέχρι το 2004 δίδασκε ως επιστημονικός συνεργάτης στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Είχε διατελέσει πρόεδρος του Δ.Σ. στο Εθνικό Θέατρο και επί μία εικοσαετία πρόεδρος της Επιτροπής Θεάτρου του Υπουργείου Πολιτισμού. Ήταν ιδρυτικό μέλος του Κέντρου Έρευνας και Πρακτικών Εφαρμογών Αρχαίου Ελληνικού Δράματος «Δεσμοί» και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του.

Από το 2013 έως το 2015 διετέλεσε διευθυντής της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου, ενώ για πολλά χρόνια δίδασκε σε αυτό, το μάθημα της δραματολογίας.

 Εργογραφία 

 Στίχοι (δισκογραφία) 
1962

Μαίρη Λίντα, Άι, γοργόνα καλομοίρα (μουσική Γιάννης Μαρκόπουλος)

1963

Βούλα Πάλλα, Γύρισε ξανά / Απάνω στο τιμόνι (μουσική Γιάννης Μαρκόπουλος)

1964

Νίκη Καμπά, Το ναυτάκι (μουσική Γιάννης Μαρκόπουλος)

Κώστας Χατζής, Η κόρη / Φεγγάρι μου (μουσική Γιάννης Μαρκόπουλος)

Μαίρη Δαλάκου, Ξαστεριά (μουσική Γιάννης Μαρκόπουλος)

1965

Μαίρη Δαλάκου, Παιδί μου / Νύχτα και γειτονιά (μουσική Γιάννης Μαρκόπουλος)

Καίτη Χωματά, Μια φυσαρμόνικα / Η πικραμένη / Άκρη του κόσμου / Φυσά μαΐστρος / Ταξίδι δίχως γυρισμό / Στάσου λίγο / Οι ταπεινοί / Μιλάς (μουσική Γιάννης Σπανός)

Αλέξης Γεωργίου, Ερωτικό (μουσική Γιάννης Σπανός)

1966

Καίτη Χωματά, Στην αμμουδιά / Νάταν η νύχτα ξαστεριά (μουσική Γιώργος Κοντογιώργος), Παντέρημο πουλί (μουσική Γιάννης Σπανός)

Αρλέτα, Κάποιες νύχτες / Δέκα στρατιώτες κι ένας λοχαγός (μουσική Γιάννης Σπανός)

Σούλα Μπιρμπίλη, Ερωτικό / Η πικραμένη (μουσική Γιάννης Σπανός)

1967

Γιώργος Μαρίνος, Νυχτερινό (μουσική Ηλέκτρα Παπακώστα)

1969

Μιχάλης Βιολάρης, Τα καραβάκια / Ο Χαρίλαος (μουσική Βασίλης Κουμπής)

Δημήτρης Μητροπάνος, Όταν κλαίει ένας άντρας (μουσική Βασίλης Κουμπής)

Σταμάτης Κόκοτας, Πού σε είδα, πού σε ξέρω (μουσική Γιάννης Σπανός)

1970

Γιώργος Μαρίνος, Ο σαλτιμπάγκος (μουσική Γιάννης Σπανός)

Μαρία Δημητριάδη, Νίκος Ξυλούρης, Χρονικό (μουσική Γιάννης Μαρκόπουλος)

1971

Δημήτρης Ζευγάς, Δωδεκάμισι / Πολιτεία (μουσική Γ. Κοκορές)

Μέμη Σπυράτου & Δάφνη Ζούνη, Δολάριο, δολάριο (Ο σερίφης) (μουσική Γιάννης Μαρκόπουλος)

1972

Νίκος Ξυλούρης, Ιθαγένεια / 1950 (Το καφενείον «Η Ελλάς») (μουσική Γιάννης Μαρκόπουλος)

Γιάννης Ντουνιάς & Βέτα Ξανθοπούλου, Ο σερίφης (Δολάριο, δολάριο) (μουσική Γιάννης Μαρκόπουλος)

1974

Χρήστος Λεττονός, Τάνια Τσανακλίδου, Χρήστος Βαλαβανίδης, Πάνος Δελής, Έρση Μαλικένζου, Ντίνος Δουλγεράκης, Γιώργος Χριστόπουλος, Γιάννης Φέρτης, Ο Μορμόλης (μουσική Γιάννης Σπανός)

1975

Μαρία Φαραντούρη, Η μεγάλη αγρυπνία (μουσική Ελένη Καραΐνδρου)

1980

Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Ατρείδες (μουσική Γιάννης Ζουγανέλης)

1983

Θεόδωρος Βασιλικός, Βασιλική Λαβίνα, Ηλίας Κλωναρίδης, Σειρήνες (μουσική Γιάννης Μαρκόπουλος)

 Ποιητικές συλλογές 
Αμήχανον τέχνημα, Κείμενα, 1971

Παράβαση, Γνώση, 1980

Τραγούδια (μικρή ανθολογία), Γνώση, 1980

Στίχοι του κάρου. Παρωδίες, Ηριδανός, 2013

 Κριτικά κείμενα / Πεζά 
Κλειδιά και κώδικες θεάτρου: Ι. Αρχαίο δράμα, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 1982.

Οι πλάγιες ερωτήσεις του Πορφύριου, Καστανιώτης, 1984

Κλειδιά και κώδικες θεάτρου: ΙΙ. Ελληνικό θέατρο, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 1984

Τα μετά το θέατρο, Καστανιώτης, 1984.

Καμπάνα. Οδάξ. Διηγήματα. Διάττων, 1985

Προσωπολατρία, Έκτυπο, 1992

Θίασος ποικιλιών, Καστανιώτης, 1993

Νήμα της στάθμης, Καστανιώτης, 1996 

Ελλαδογραφία. Μια λυρική γεωγραφία, Ερίννη, 1996

Παγκόσμιο θέατρο: Ι. Από τον Μένανδρο στον Ίψεν, Πατάκης, 1998

Παγκόσμιο θέατρο: ΙΙ. Από τον Στρίντμπεργκ και τον Τσέχωφ στον Πιραντέλλο και τον Μπρεχτ, Πατάκης, 1999

Παγκόσμιο θέατρο: ΙΙΙ. Από τον Μίλλερ στον Μύλλερ, Πατάκης, 2000

Επίδαυρος: το αρχαίο θέατρο, οι παραστάσεις (σε συνεργασία με τον Σάββα Γώγο και ομάδα θεατρολόγων), Μίλητος, 2002

Μεταφυσική Τοπολογία. Δώδεκα εγκώμια, Νόηση, 2009

 Μεταφράσεις 
1972

Παράσταση της Ηλέκτρας του Σοφοκλή σε δική του μετάφραση στο Εθνικό Θέατρο (σκηνοθεσία: Σ.Α. Ευαγγελάτος)

1977

Παράσταση του έργου Ικέτιδες του Αισχύλου σε δική του μετάφραση στο Εθνικό Θέατρο (σκηνοθεσία: Σ.Α. Ευαγγελάτος)

1980

Παράσταση της Αντιγόνης του Σοφοκλή σε δική του μετάφραση στο ΚΘΒΕ (σκηνοθεσία: Σ.Α. Ευαγγελάτος)

Σοφοκλέους, Αντιγόνη. Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, 1980

1983

Παράσταση των Ικέτιδων του Αισχύλου σε δική του μετάφραση στο ΚΘΒΕ-Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων (σκηνοθεσία: Γ. Μιχαηλίδης)

1984

Παράσταση της Αντιγόνης του Σοφοκλή σε δική του μετάφραση στο Εθνικό Θέατρο (σκηνοθεσία: Γιώργος Ρεμούνδος)

1988

Αιχύλος, Ορέστεια. Εστία, 1988

1992

Ευριπίδη, Ιφιγένεια εν Αυλίδι. Κάκτος, 1992

Σοφοκλή, Ηλέκτρα. Κάκτος, 1992

1993

Λυσιστράτη. Κάκτος, 1993

Σοφοκλή, Αντιγόνη. Κάκτος, 1994

1994

Παράσταση του έργου Πλούτος του Αριστοφάνη σε δική του μετάφραση στο Εθνικό Θέατρο (σκηνοθεσία: Σταμάτης Φασουλής)

1996

Παράσταση της Λυσιστράτης του Αριστοφάνη σε δική του μετάφραση στο ΚΘΒΕ-Θέατρο Δάσους (σκηνοθεσία: Γ. Ρήγας)

Σοφοκλή, Τραχίνιες. Κάκτος, 1996 

Αισχύλου, Επτά επί Θήβας. Πατάκης, 1996 

Αισχύλου, Προμηθέας δεσμώτης. Πατάκης, 1996

Αριστοφάνης, Πλούτος. Πατάκης, 1996

1998

Παράσταση του Οιδίποδα επί Κολωνώ του Σοφοκλή σε δική του μετάφραση (σκηνοθεσία Σ. Τσακίρης)

1999

Ευριπίδη, Ιφιγένεια η εν Ταύροις, Πατάκης, 1999 

Ευριπίδη, Εκάβη, Κάκτος, 1999

2000

Αριστοφάνη, Νεφέλες. Μετάφραση. Οργανισμός Ελληνικού Θεάτρου, 2000

Ευριπίδη, Άλκηστις. Πατάκης, 2000

Σοφοκλέους, Οιδίπους επί Κολωνώ. Πατάκης, 2000

2001

Ευριπίδη, Τρωάδες. Μετάφραση. Καστανιώτης, 2001

Παράσταση του έργου Ιππείς του Αριστοφάνη σε δική του μετάφραση σε σκηνοθεσία Κώστα Μπάκα, 2001

Παράσταση των έργων Εκάβη/Κύκλωπας του Ευριπίδη σε δική του μετάφραση στο ΚΘΒΕ, Θέατρο Δάσους (σκηνοθεσία: Διαγόρας Χρονόπουλος, Γιάννης Ρήγας)

2002

Παράσταση των έργων Οιδίπους τύραννος και Οιδίπους επί Κολωνώ του Σοφοκλή σε δική του μετάφραση στο Εθνικό Θέατρο (σκηνοθεσία: Σωτήρης Χατζάκης)

2003

Αισχύλου, Προμηθεύς δεσμώτης. Πατάκης, 2003

Ευριπίδου, Κύκλωψ. Πατάκης, 2003

Αριστοφάνη, Όρνιθες, μετάφραση Κ. Χ. Μύρης, εικονογράφηση: Κώστας Μητρόπουλος, Μίλητος, Αθήνα 2003

Αριστοφάνη, Θεσμοφοριάζουσαι. Πατάκης, 2003

2005

Ικέτιδες. Μετάφραση. Πατάκης, 2005

Παράσταση των Βακχών του Ευριπίδη σε δική του μετάφραση στο Εθνικό Θέατρο (σκηνοθεσία: Σωτήρης Χατζάκης)

Παράσταση της Ορέστειας του Αισχύλου σε δική του μετάφραση στο Εθνικό Θέατρο (σκηνοθεσία: Δημήτρης Λιγνάδης)

Παράσταση της Ειρήνης του Αριστοφάνη σε δική του μετάφραση στο ΚΘΒΕ-Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων (σκηνοθεσία: Γιάννης Ιορδανίδης)

2006

Παράσταση του έργου Θεσμοφοριάζουσαι του Αριστοφάνη σε δική του μετάφραση στο Εθνικό Θέατρο (σκηνοθεσία: Σωτήρης Χατζάκης)

Παράσταση της Ιφιγένειας εν Ταύροις του Ευριπίδη σε δική του μετάφραση στο ΚΘΒΕ-Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων (σκηνοθεσία: Γιώργος Μιχαηλίδης)

2007

Παράσταση του έργου Προμηθεύς του Αισχύλου σε δική του μετάφραση στο Εθνικό Θέατρο (σκηνοθεσία: Σωτήρης Χατζάκης)

Παράσταση της Ιφιγένειας εν Ταύροις του Ευριπίδη σε δική του μετάφραση στο ΚΘΒΕ (σκηνοθεσία: Γιάννης Μαργαρίτης)

2008

Σοφοκλέου, Αίας. Μετάφραση. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2008

Ευριπίδου, Ορέστης. Πατάκης, 2008

Αριστοφάνους Νεφέλαι. Πατάκης, 2008

2010

Παράσταση της Λυσιστράτης του Αριστοφάνη σε δική του μετάφραση στο Εθνικό Θέατρο (σκηνοθεσία: Γιάννης Κακλέας)

Παράσταση των Αχαρνέων του Αριστοφάνη σε δική του μετάφραση στο ΚΘΒΕ-Δελφοί, Θέατρο Φρύνιχος (σκηνοθεσία: Σωτήρης Χατζάκης)

2012

Παράσταση του έργου Νεφέλαι του Αριστοφάνη σε δική του μετάφραση στο Εθνικό Θέατρο (σκηνοθεσία: Νίκος Μαστοράκης)

2013

Παράσταση της Ειρήνης του Αριστοφάνη σε δική του μετάφραση στο ΚΘΒΕ-Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων (σκηνοθεσία: Σωτήρης Χατζάκης)

2015

Παράσταση του έργου Τρωάδες του Ευριπίδη σε δική του μετάφραση στο Εθνικό Θέατρο (σκηνοθεσία: Σωτήρης Χατζάκης)

2019

Παράσταση της Ορέστειας του Αισχύλου σε δική του μετάφραση στο Εθνικό Θέατρο (σκηνοθεσία: Λίλλυ Μελεμέ)

2020

Παράσταση των Ορνίθων του Αριστοφάνη σε δική του μετάφραση στο ΚΘΒΕ-Θέατρο Δάσους (σκηνοθεσία: Γιάννης Ρήγας)

 Αναφορές 

Αισχύλια 
Διαπολιτισμός 
The Land of Gods 
TA NEA 
ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ  
Εθνικό Θέατρο  

 Παραπομπές 

 Πηγές 
Πανεπιστήμιο Αθηνών 
Μέγαρο Μουσικής Αθηνών 
Υπουργείο Πολιτισμού  

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ 

Ο Κ. Γεωργουσόπουλος - (Κ. Χ. Μύρης) - "Ευθέως"
Κώστας Γεωργουσόπουλος στον Πανδέκτη, του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

Κατηγορία:Έλληνες κριτικοί του θεάτρου
Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Έλληνες στιχουργοί
Κατηγορία:Έλληνες μεταφραστές
Κατηγορία:Έλληνες δοκιμιογράφοι
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας
Κατηγορία:Βραβευθέντες Ακαδημίας Αθηνών
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Ωδείου Αθηνών