Θεόδωρος Ζιάκας

Ο Θεόδωρος Ζιάκας (Ζιάκας Γρεβενών  1806 - Αταλάντη 1882) ήταν οπλαρχηγός από παλιά οικογένεια κλεφτών και αρματολών, που πολέμησε στην Ελληνική επανάσταση του 1821 και στις επαναστάσεις της Μακεδονίας του 1854 και του 1878. Πατέρας του ήταν ο γερο-Ζιάκας (Γεώργιος Ζιάκας) (1730 - 1810), πρωτοπαλίκαρο κατά το 1750 του λήσταρχου και αρματολού Ντελή - Δήμου της επαρχίας των Γρεβενών επί Κουρτ Πασά.

Το 1826, ο Μεχμέτ αγάς των Γρεβενών μαζί με την οικογένεια των Μακραίων επιτέθηκε εναντίον της οικίας των Ζιακαίων. Σε αντίθεση με τον αδερφό του, Γιαννούλα, που σκοτώθηκε στη μάχη, ο Θεόδωρος κατάφερε να σωθεί και να καταφύγει στην ελεύθερη Ελλάδα. Εκεί δεν έμεινε για πολύ, καθώς δυο χρόνια μετά επέστρεψε στην επαρχία Γρεβενών και ανέλαβε την αρχηγία στο αρματολίκι. Ο Ζιάκας μετέφερε το λημέρι του από τα Γρεβενά στην Πίνδο, στην ορεινή Βάλια Κάλντα.

Ο Θεόδωρος Ζιάκας οργάνωσε κατά το 1854 την εξέγερση της Δυτικής Μακεδονίας κατά των Τούρκων. Στη μάχη του Σπηλαίου Γρεβενών, αμέσως μετά τη μάχη στο σημερινό Καρπερό Γρεβενών, το Μάιο του 1854, ο Θεόδωρος Ζιάκας αντιμετώπισε κατά τις μέρες 28 Μαΐου-1 Ιουνίου του 1854 με 300 άνδρες 12.000 Τουρκαλβανούς με επικεφαλής τον Αβδή Πασά. 

Στη μάχη αυτή ο Θεόδωρος Ζιάκας αντιστάθηκε στους πολύ περισσότερους αντιπάλους για πολλές μέρες. Όταν τα πολεμοφόδια τελείωσαν, έδωσε εντολή ν' αδειάσουν τα βαρέλια του κρασιού που υπήρχαν στο χωριό, όπου υπήρχαν σημαντικές καλλιέργειες αμπελιών, να τα γεμίσουν με πέτρες και να τ' αφήσουν από ψηλά να κατρακυλήσουν προς τη μεριά των εχθρών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν πολλοί απ' αυτούς. Συνέχισε να πολεμά, αλλά όταν η κατάσταση είχε αρχίσει να δυσχεραίνει, αποδέχτηκε τη μεσολάβηση των ξένων διπλωματών και κατόρθωσε να μεταφέρει 1.000 γυναικόπαιδα στην ελεύθερη Ελλάδα (Λαμία). 

Ο Θόδωρος Ζιάκας, ο οποίος έζησε στη συνέχεια στη Λαμία, πέθανε το 1882 στην Αταλάντη σε ηλικία 76 χρονών.  

 Τόπος γέννησης Θεόδωρου Ζιάκα 
Η οικογένειά του Θεόδωρου Ζιάκα καταγόταν από το Μαυρονόρος Γρεβενών.

Προς τα τέλη του 18ου αιώνα, ο Αλή Πασάς προσπάθησε να συντρίψει τη δύναμη των αρματολικιών, που του ήταν εμπόδιο στα επεκτατικά του σχέδια. Μετά την επιδρομή των Αλβανών του Αλή Πασά στα Γρεβενά, το 1770, οι Ζιακαίοι μη νιώθοντας ασφαλείς κοντά στα Γρεβενά (το Μαυρονόρος απέχει μόλις 10 χιλιόμετρα από τα Γρεβενά), αναγκάστηκαν να μετοικήσουν.

Το πιθανότερο είναι ότι η μετοικεσία έγινε στην Τίστα και αυτό στηρίζεται τόσο στην επικρατέστερη παράδοση, όσο και στα κτήματα που ανήκαν στους Ζιακαίους . Επιπλέον, υπάρχουν δημοτικά τραγούδια που μνημονεύουν την Τίστα, αναφερόμενα στην εποχή που οι Ζιακαίοι είχαν μετοικήσει εκεί.

Λίγα χρόνια μετά την εγκατάσταση των Ζιακαίων στην Τίστα, το 1795 γεννήθηκε ο Γιαννούλας Ζιάκας και αργότερα το 1806, ο Θεόδωρος.

Τη 1η Φεβρουαρίου 1927, η Τίστα μετονομάστηκε σε Ζιάκας, προς τιμήν του μεγάλου οπλαρχηγού Θεόδωρου Ζιάκα .

 Παραπομπές 

Πηγές
 Κώστας Κρυστάλλης, «Άλλα μελετήματα: οι Ζακαίοι»
 Ο Θεόδωρος Ζιάκας και η συμμετοχή του στους απελευθερωτικούς αγώνες του Έθνους, Παπαϊωάννου, Μιλτ. Ι., Θεσσαλονίκη : [χ.ο.], 1981
 Η ιστορία των Ζιακαίων
 Ζιάκας ή Ζάκας Θεόδωρος, απόσπασμα από τουριστικό φυλλάδιο (1998) της Νομαρχίας Γρεβενών
 Το ντοκιμαντέρ του Δήμου Γρεβενών για τον θρυλικό οπλαρχηγό και επαναστάτη Θεόδωρο Ζιάκα

Κατηγορία:Αρματολοί
Κατηγορία:Αγωνιστές του 1821
Κατηγορία:Μακεδονική Επανάσταση του 1854
Κατηγορία:Μακεδονική Επανάσταση του 1878