Γρίβα Κιλκίς

Η Γρίβα (παλαιότερα Κρίβα)Φ.Ε.Κ. 401 / 12.11.1926Μιχαήλ Σταματελάτος, Φωτεινή Βάμβα - Σταματελάτου, Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας, ΤΑ ΝΕΑ, 2012, Α΄ τόμος, σελ. 176. είναι οικισμός της Κεντρικής Μακεδονίας, στον δήμο Παιονίας της Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς. Ο οικισμός είναι κτισμένος στους πρόποδες της ανατολικής πλαγιάς του όρους Πάικου, σε υψόμετρο 460 μέτρων. Η γεωγραφική του θέση τον καθιστά στρατηγικό σημείο, καθώς βρίσκεται στη συμβολή των αστικών κέντρων της περιοχής, 70 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Θεσσαλονίκης, 50 χιλιόμετρα ανατολικά από την πόλη του Κιλκίς, και 20 χιλιόμετρα βορειοανατολικά από τα Γιαννιτσά.

Μπορείτε να ενημερώνεσται διαρκώς για τις εξελίξεις του χωριού μας (γιορτές, ήθη και έθιμα) από τα social media μας: Instagram: griva_news.official

Η Γρίβα έχει κυρίως αγροτικό χαρακτήρα, με τους κατοίκους να ασχολούνται πρωτίστως με τη κτηνοτροφία, τη δενδροκομία τη υλοτομία και την παραγωγή καστάνου. Επίσης τα κάστανα της γρίβας έχουν βραβευτεί εκατοντάδες φορές για την εξαιρετική νοστιμιά τους.Εντούτοις, η περιοχή εντάσσεται στην αμπελουργική ζώνη παραγωγής οίνου με Ονομασία Προέλευσης Ανωτέρας Ποιότητος (Ο.Π.Α.Π.) «Γουμένισσα» και «Πάικο». Η περιοχή φημίζεται για την παραγωγή ποιοτικών κρασιών, ενισχύοντας έτσι την τοπική οικονομία και παράδοση.

Αξιοσημείωτο είναι ότι στη Γρίβα λειτουργεί νηπιαγωγείο, ενώ, μέχρι το 2011, υπήρχε και Δημοτικό Σχολείο, το οποίο είχε ιδρυθεί το 1874.

 Ονομασία 
Οι τοπικές προφορικές μαρτυρίες αποδίδουν το όνομα του οικισμού σε παραφθορά της βυζαντινής λέξης «οκρίβα» η οποία συσχετίζεται με τη «μακρινή θέα», ιδιαίτερο εξάλλου φυσικό χαρακτηριστικό του οικισμού. 

 Ιστορικά στοιχεία 

 Οθωμανική περίοδος 
Επί Τουρκοκρατίας, η Γρίβα ήταν οικισμός που υπαγόταν στον καζά των Γιαννιτσών, του Σαντζακιού της Θεσσαλονίκης. Από το 1525 και μετά, στην περιοχή γύρω από τη Γρίβα καταγράφεται η παρουσία αρματολών και κλεφτών.Αρματολοί και Κλέφτες. Οι ένοπλοι του υπόδουλου γένους. Περιοδικό Στρατιωτική Ιστρία. Τεύχος 89, Ιανουάριος 2004 

Τον 15ο αιώνα, με διάταγμα του Οθωμανού Σουλτάνου, φυτεύτηκαν μουριές στην περιοχή με σκοπό την ανάπτυξη της μεταξουργίας και την ενίσχυση της παραγωγής μεταξιού. Η συστηματική καλλιέργειά τους έφερε μαζί της την ανάγκη για πλήθος αγροτοεργατών, κυρίως Βουλγάρων, οι οποίοι προσήλθαν στην περιοχή για να εργαστούν στα οθωμανικά τσιφλίκια, ενώ οι Έλληνες κάτοικοι, λόγω της εξάντλησης του πληθυσμού και της απροθυμίας τους να δουλέψουν στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις, παραχώρησαν τη θέση τους στους νεοεισερχόμενους εργάτες. Η κυριαρχία των σλαβικών γλωσσών στις δημόσιες συναλλαγές αποτέλεσε φυσική συνέπεια αυτής της εξέλιξης.Κωνσταντίνος Αποστόλου Βακαλόπουλος, Νεότερη Ιστορία της Μακεδονίας (1830-1912), Από τη γένεση του Νεοελληνικού κράτους ως την απελευθέρωση, ΗΡΟΔΟΤΟΣ, Θεσσαλονίκη, 1999, σελ. 227

Η Γρίβα από το 1696 απολάμβανε φορολογικές απαλλαγές, και παράλληλα είχε αναλάβει την επεξεργασία μάλλινων υφασμάτων για την κατασκευή στρατιωτικών στολών για τον οθωμανικό στρατό, ιδίως για το σώμα της Θεσσαλονίκης.Ι. Κ. Βασδραβέλλης, Ἱστορικὰ Ἀρχεῖα Μακεδονίας, Α΄ Ἀρχεῖον Θεσσαλονίκης 1695–1912, Θεσσαλονίκη 1952, σσ. 27-28, 79, 75. Με δύο κυρίως έγγραφα που έχουν ημερομηνίες 12 Μαΐου 1696 και 13 Ιουνίου 1707 ..."παρέχονταν η δυνατότητα στους κατοίκους της Γουμένισσας και των παρακείμενων οικισμών Γρίβας και Κάρπης να ασχολούνται και με την κναφή μάλλινων υφασμάτων από τα οποία κατασκευάζονταν οι στολές του τουρκικού στρατού. Για την υπηρεσία τους αυτή οι κάτοικοι των προαναφερθέντων οικισμών απαλλάσσονταν από φορολογίες..." Η στρατηγική της θέση καθιστούσε τον οικισμό κρίσιμο για τις τουρκικές αρχές, γεγονός που θα αποδεικνυόταν ιδιαίτερα σημαντικό κατά τα επαναστατικά χρόνια.

Κατά τη διάρκεια του 17ου και 18ου αιώνα, η περιοχή της Γρίβας υποδέχθηκε πλήθος Βλάχων, οι οποίοι εκδιώχθηκαν από την Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία λόγω των καταστροφών που επέφεραν οι Τουρκαλβανοί. Η γλώσσα που τελικά επικράτησε, κυρίως μετά τα μέσα του 18ου αιώνα, ήταν η λεγόμενη «εντόπια» σλαβόφωνη διάλεκτος.

Κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821, η περιοχή βρέθηκε σε καθεστώς ασφυκτικού ελέγχου από τις Οθωμανικές δυνάμεις. Στις 21 Αυγούστου 1823, σε κατάλογο που στάλθηκε στον Σουλτάνο, καταγράφηκε η κατάσχεση 489 τουφεκίων από τα χωριά της Γουμένισσας, της Γρίβας και της Κάρπης. Η Γρίβα, λόγω της στρατηγικής της θέσης, θεωρούνταν σημείο-κλειδί για τις οθωμανικές αρχές και οι έρευνες από τους Οθωμανούς εντάθηκαν, με σκοπό την αποτροπή της εξέγερσης. Κατά τη διάρκεια αυτών των πιέσεων, ο Δημήτριος Τσώρας, ξακουστός κλέφτης του Ολύμπου με καταγωγή από τη Γρίβα, κινητοποίησε άντρες από την περιοχή του Πάικου και της Έδεσσας για να συνδράμει στην επανάσταση.Ο νέος ελληνισμός στην Έδεσσα (Βοδενά), tου πρώτου μισού του ΙΘ΄ αιώνα, Γεώργιος Ρουμελιώτης, Έδεσσα, 2000, σελ. 65 Παρά την αντίσταση των κατοίκων, το 1824 ο Πασάς Αβδούλ Αμπούδ διέταξε τη βίαιη εξισλαμιστική πολιτική, η οποία εφαρμόστηκε μέχρι το 1832, προκαλώντας σοβαρές κοινωνικές και πολιτισμικές αναταράξεις στην περιοχή.

Το 1874, η άτυπη Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα της Γρίβας απευθύνθηκε στη Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα Βοδενών (Έδεσσας) για την επίσημη σύσταση και την εκτύπωση του κανονισμού της Φιλεκπαιδευτικής Αδελφότητας Γρίβας, γεγονός που ενίσχυσε τη σημασία της εκπαίδευσης στην περιοχή. Στη συνέχεια, κατά τη διάρκεια της Μακεδονικής Επανάστασης του 1878, οι κάτοικοι της Γρίβας συμμετείχαν ενεργά, με πολλούς εξ αυτών να λάβουν μέρος στις ένοπλες αντιστάσεις.Κωνσταντίνος Α. Βακαλόπουλος, Ο βόρειος ελληνισμός κατά την πρώιμη φάση του μακεδονικού αγώνα 1878-1894, Εκδόσεις Σταμούλη, 2004, σελ. 23 Το 1880, ανεγέρθηκε στη Γρίβα ένα πέτρινο σχολείο, το οποίο αποτελούσε το δεύτερο μεγαλύτερο σχολείο της περιοχής, και η αρχιτεκτονική του ήταν ανάλογη με εκείνη του σχολείου της Γουμένισσας. Η αρχική του μορφή περιλάμβανε τέσσερις αίθουσες διδασκαλίας, ένα γραφείο στον επάνω όροφο και δύο διαδρόμους, καθιστώντας το σημαντικό εκπαιδευτικό κέντρο για την περιοχή.Χρήστος Π. Ίντος , Η εκπαίδευση στη Γουμένισσα, ό.π., σσ. 60-61.

Κατά τον Μακεδονικό Αγώνα (1904-1908), στο χωριό δρούσαν Βούλγαροι κομιτατζήδες, οι οποίοι, με την άνοδο της πανσλαβικής προπαγάνδας, προσπάθησαν να προσηλυτίσουν τους κατοίκους από το Οικουμενικό Πατριαρχείο στην Βουλγαρική Εξαρχία, αλλάζοντας το φρόνημα και τη παιδεία τους. Ο Γριβιώτης Ιωάννης Οικονόμου, αφότου είδε τον απαγχονισμό του παππού του από τους κομιτατζήδες και εν συνεχεία τη πυρπόληση της οικίας του, κατέφυγε στη Θεσσαλονίκη όπου αργότερα αναδείχθηκε σε σπουδαίο Μακεδονομάχο.

Η Γρίβα απελευθερώθηκε το 1912, μετά την νίκη του ελληνικού στρατού επί του οθωμανικού, στην μάχη των Γιαννιτσών. Με το βασιλικό διάταγμα της 28ης Ιουνίου 1918 (Φ.Ε.Κ. 152/1918), δημιουργήθηκε η «Κοινότητα Κρίβας» στον Νομό Πέλλης και την υποδιοίκηση Γιαννιτσών, με έδρα τον ομώνυμο συνοικισμό, ενώ εντάχθηκε και ο οικισμός της Μπαροβίτσας (Καστανερή). Η μετονομασία του οικισμού σε Γρίβα πραγματοποιήθηκε με το ΦΕΚ 401/1926, την 1η Νοεμβρίου 1926, ολοκληρώνοντας μια σειρά διοικητικών και γεωγραφικών αλλαγών στην περιοχή.http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/170413 Μετονομασία της Γρίβας

 Πολιτισμικά στοιχεία 
 Σύλλογοι 

 Ο «Πολιτιστικός Σύλλογος Γρίβας» ιδρύθηκε το έτος 1982, με βασικό σκοπό τη διατήρηση, προβολή και ανάδειξη της τοπικής μουσικοχορευτικής παράδοσης του χωριού. Από την ίδρυσή του έως και σήμερα, ο Σύλλογος επιδεικνύει ενεργή πολιτιστική δράση, τόσο στην ευρύτερη περιοχή όσο και στο εξωτερικό, μέσω συμμετοχής σε πολιτιστικές εκδηλώσεις και φεστιβάλ. Η μουσική που συνοδεύει τους παραδοσιακούς χορούς της Γρίβας έχει τις ρίζες της σε αυθεντικούς γηγενείς δημιουργούς, όπως οι δεξιοτέχνες γκαϊντατζήδες Κωνσταντίνος Τζιάντσης και Πέτρος Μυσίρκος, οι οποίοι διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της τοπικής μουσικής ταυτότητας. Το παραδοσιακό χορευτικό συγκρότημα του Συλλόγου συμμετέχει σε εκδηλώσεις του δήμου Παιονίας, με επίκεντρο τη Γουμένισσα, κυρίως στο πλαίσιο του ετήσιου εορτασμού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στις 15 Αυγούστου, στο Μοναστήρι της Παναγίας. Παράλληλα, από το έτος 1993, ο Σύλλογος διατηρεί και εμπλουτίζει Λαογραφική Συλλογή, με σκοπό την τεκμηρίωση και διαφύλαξη της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

 Ο «Σύλλογος Γυναικών Γρίβας» ιδρύθηκε την 2α Μαΐου 2009 από ομάδα δραστήριων γυναικών της κοινότητας, αριθμώντας σχεδόν 100 ιδρυτικά μέλη. Ο Σύλλογος έχει ως κύριους στόχους: την προώθηση πολιτιστικών αξιών και ιδεών, την καταγραφή, διατήρηση και ανάδειξη λαογραφικών, ιστορικών και πολιτισμικών στοιχείων, τη διοργάνωση πνευματικών, καλλιτεχνικών και ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, καθώς και τον συντονισμό δράσεων για την υλοποίηση έργων κοινής ωφελείας. 

Η δράση και η προσφορά των δύο Συλλόγων συμβάλλει καθοριστικά στη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας της Γρίβας και στη μετάδοσή της στις επόμενες γενιές.

 Κινηματογράφος 
 Στη Γρίβα έχουν γυριστεί μεγάλα τμήματα της ταινίας Εργοστάσιο (1981), του Τάσου Ψαρρά.

Ποιός θα βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά (ντοκιμαντέρ για τη Γρίβα) (2015), σε σενάριο Τσαρτσάνη Βασίλη και σκηνοθεσία Τσαρτσάνη Βασίλη και Βουρβαχάκη Νίκου

 Σπίτι του Παιδιού 
Στην κοινότητα της Γρίβας λειτουργεί επίσης το λεγόμενο «Σπίτι του Παιδιού», ένα από τα περίπου 260 ιδρύματα που συστάθηκαν πανελλαδικά από το Βασιλικό Ίδρυμα Πρόνοιας, υπό την άμεση επίβλεψη και προσωπική μέριμνα της Βασίλισσας Φρειδερίκης, στο πλαίσιο κοινωνικών και προνοιακών πολιτικών που υλοποιήθηκαν κατά την μεταπολεμική περίοδο, και συγκεκριμένα μετά το έτος 1950. Τα «Σπίτια του Παιδιού» αποτέλεσαν έναν σημαντικό θεσμό για την αγροτική και ημιαστική Ελλάδα του 20ού αιώνα, προσφέροντας βασική παιδική φροντίδα, πρωτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς και υποστήριξη σε μητέρες και οικογένειες. Σήμερα, το διατηρητέο αυτό κτήριο έχει επαναπροσδιοριστεί λειτουργικά και στεγάζει τη διοικητική και πολιτιστική δραστηριότητα του Συλλόγου Γυναικών Γρίβας, συνεχίζοντας, υπό νέα μορφή, την προσφορά του στην τοπική κοινωνία. 

Η διαχρονική αξιοποίηση του χώρου αυτού καταδεικνύει τη σύνδεση της παράδοσης με τη σύγχρονη κοινωνική δράση, αναδεικνύοντας τη δυναμική της τοπικής κοινωνίας ως προς τη διατήρηση και προσαρμογή ιστορικών θεσμών στις ανάγκες του παρόντος.


 Συνεταιρισμοί 
Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Καστανοπαραγωγών Παΐκου (Α.Σ. ΚΑ.ΠΑ.) είναι νεοσύστατος συνεταιρισμός (23 Απριλίου 2019), ο οποίος απαρτίζεται από παραγωγούς καστάνου του όρους Πάικο στην επαρχία Παιονίας του νομού Κιλκίς, στη Μακεδονία, και πιο συγκεκριμένα από τα καστανοχώρια: Γρίβα, Καστανερή, Κάρπη και Πεντάλοφο. Τα ιδρυτικά μέλη του αριθμούν 24 παραγωγούς. Σκοπός του ΑΣΚΑΠΑ είναι αφενός η καλύτερη προώθηση, προβολή και αξιοποίηση του κάστανου κι αφετέρου η ενδυνάμωση της συνεργασίας μεταξύ των παραγωγών με αντίστοιχη ενημέρωσή τους στα σχετικά θέματα του καστάνου και της καλλιέργειας αυτού.

Ο Δασικός Συνεταιρισμός Γρίβας δραστηριοποιείται στις υλοτομικές περιοχές του όρους Πάικο και ανήκει διοικητικά στο Δασαρχείο Γουμένισσας. Σκοπός του είναι η υλοτομία, η μεταφορά της ξυλείας σε κεντρικούς χώρους συγκέντρωσης και η διοχέτευσή τους με φορτηγά στην εγχώρια αγορά. 

 Πολιτισμός 
Τον Οκτώβριο του 1997, η Γρίβα συμπεριελήφθη στα πλαίσια των εορταστικών εκδηλώσεων «ΔΡΟΜΟΙ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ», με τη διοργάνωση της εκδήλωσης «Οι δρόμοι του κρασιού στη Γρίβα του Κιλκίς».

Από την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου το 1997 και κάθε χρόνο την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου πραγματοποιείται η ετήσια γιορτή κάστανου «Κάστανο, Κρασί, Τυρί». Στη γιορτή της Αναλήψεως, τελείται το το έθιμο κουρμπάνι.

 Κλίμα 
Μετεωρολογικά στοιχεία για τη ΓρίβαΕθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία:
 Μήνας Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοε Δεκ Μέση Ελαχ. θερμ.[°C] 1 2 5 7 12 16 18 18 15 11 6 2 Μέση Ανωτ. θερμ.[°C] 9 10 13 18 23 28 31 30 26 21 14 10 Ύψος Βροχόπτωσης (mm) 40 41 40 39 38 34 22 20 27 45 58 50 Ανώτατες Θερμοκρασίες[°C] 20  22 25 31  36 39 42  39 36 32  27 26 Σχετική Υγρασία (%) 40 39 41 38 36 28 20 19 25 43 56 48
 Γ.Σ. Μακεδονικός Γρίβας 

Ο Γ.Σ. Μακεδονικός Γρίβας ιδρύθηκε το 1978 και τη σεζόν 2018/19 αγωνιζόταν στη Β΄ Κατηγορία της Ε.Π.Σ. Κιλκίς. Με τα χρώματα της ομάδας έχουν αγωνιστεί οι ποδοσφαιριστές Δημήτρης Γιάντσης (διεθνής με την Εθνική Ελπίδων που αγωνίστηκε στη Σούπερ Λίγκα με τους Ηρακλή, Κέρκυρα και Λεβαδειακό) και Γιώργος Μήτκος (αγωνίστηκε στην Α΄ Εθνική με τον Πανηλειακό).

 Διακρίσεις 
Τίτλος - ΚύπελλοΧρονιάΠρωτάθλημα ΕΠΣ Κιλκίς 1980, 1999Κύπελλο Ήθους 1986, 1987, 1989Κύπελλο Τουρνουά - Dusseldorf Δυτικής Γερμανίας 1995, 1997Κύπελλο Τουρνουά - Στη μνήμη Γεωργίας Τιλκερίδου ( Δήμος Πολυκάστρου) 2009

Προσωπικότητες

Δημήτρης Γιάντσης, διεθνής ποδοσφαιριστής
Ιωάννης ΟικονόμουΙωάννης Σ. Κολιόπουλος (επιστημονική επιμέλεια), Αφανείς γηγενείς Μακεδονομάχοι, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2008, σελ. 92., Μακεδονομάχος
Χρήστος Πίψος, Μακεδονομάχος, στρατιωτικός και πολιτικός
 Χρήστος Πούλκας, Μακεδονομάχος

 Παραπομπές 

 Εικόνες 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ιστοσελίδα της Γρίβας (Αρχείο)
 Ηλεκτρονική εφημερίδα της Γρίβας
 Φωτογραφικά άλμπουμ της Γρίβας 
 Φωτογραφίες της Γρίβας

Κατηγορία:Δήμος Παιονίας
Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Κιλκίς