Πελυκόσαυροι

Οι πελυκόσαυροι ήταν πρωτόγονα Συναψιδωτά του ύστερου παλαιοζωϊκού αιώνα. Εμφανίστηκαν στην ύστερη Λιθανθρακοφόρο και έφτασαν στην ακμή τους στην αρχή της Πέρμιας περιόδου, παραμένοντας τα κυρίαρχα χερσαία ζώα για περίπου 40 εκατομμύρια χρόνια. Από αυτούς εξελίχθηκαν τα Θηριαψιδωτά, οι πρόγονοι των Θηλαστικών.

 Χαρακτηριστικά 
Οι πελυκόσαυροι είχαν ερπετόμορφα χαρακτηριστικά: το σώμα τους ήταν συνήθως μακρύ με ουρά και περπατούσαν με τα πόδια στραμμένα προς τα έξω και την κοιλιά κοντά στο έδαφος. Δεν είχαν φολίδες. Τα απολιθώματα δείχνουν πως μέρος του σώματός τους ήταν γυμνό όμως η κοιλιά καλυπτόταν από κερατοειδής φολίδες όπως αυτές που έχουν οι κροκόδειλοι αλλά και τα πουλιά στα πόδια. Κάποια από τα μεγαλύτερα είδη όπως ο διμετρόδοντας και ο εδαφόσαυρος είχαν στην πλάτη ψηλό «ιστίο» που βοηθούσε ίσως στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματός.

Οι πελυκόσαυροι φαίνεται να είναι μία ομάδα συναψιδωτών που έχει άμεση προγονική σχέση με τα θηλαστικά καθώς εξέλιξαν σχετική εξειδίκευση δοντιών και οστέινη υπερώα.

 Συστηματική 

μικρογραφία|150x150εσ|Οφιακόδοντας

 Παραδοσιακή ταξινόμηση 
Τα πελικοσαύρια (Pelycosauria) είναι παραφυλετικός κλάδος καθώς δεν περιλαμβάνει τα θηριαψιδωτά και έτσι δεν χρησιμοποιείται πια. Στα ευπελυκοσαύρια, πρωην υποκατηγορία των πελυκοσαυρίων, ανήκουν οι περισσότεροι πελυκόσαυροι όπως και τα θηριαψιδωτά μαζί με τα θηλαστικά. Είναι μία μονοφυλετική ομάδα. Τα κασεασαύρια δεν έχουν αφήσει απογόνους. Στην παραδοσιακή ταξινόμηση, η οποία δεν φυλογενετική, η τάξη "πελυκοσαύρια" αναλύεται ως εξής:

 Τάξη Πελυκοσαύρια (Pelicosauria)
 Υπόταξη Κασεασαύρια (Caseasauria)
 Οικογένεια Κασείδες (Caseidae)
 Οικογένεια Εοθηριδίδες (Eothyrididae)
 Υπόταξη Ευπελυκοσαύρια (Eupelycosauria)
 Οικογένεια Εδαφοσαυρίδες (Edaphosauridae)
 Οικογένεια Απτοδοντίδες (Haptodontidae)
 Οικογένεια Λουπεοσαυρίδες (Lupeosauridae)
 Οικογένεια Οφιακοδοντίδες (Ophiacodontidae)
 Οικογένεια Σφηνακοδοντίδες (Sphenacodontidae)
 Οικογένεια Βαρανοψίδες (Varanopseidae)

 Φυλογενετική ταξινόμηση 

Φυλογενετικά δεν υπάρχει τάξο «Πελικοσαύρια», οι πελικόσαυροι είναι απλά μια ομάδα πρώιμων συναψιδωτών που οδήγησαν στα θηριαψιδωτά. Το παρακάτω κλαδόγραμμα δείχνει την εξελικτική τους πορεία:

Κατηγορία:Συναψιδωτά