Τέμενος Καλεντέρχανε

Το Τέμενος Καλεντέρχανε (Τουρκικά: Kalenderhane Camii) είναι ένα τζαμί στην συνοικία του Σεχζαντέ, το οποίο βρίσκεται νοτίως του υδραγωγείου του Ουάλεντος, στην Κωνσταντινούπολη. Πριν την Άλωση της Πόλης ήταν η Βυζαντινή εκκλησία της «Θεοτόκου Κυριώτισσας» ή «Διακονίσσης», η οποία χρονολογείται από το 12ο αιώνα. Ταυτίζεται επίσης με την Μονή του Χριστού Ακατάληπτου. Λίγο μετά την Άλωση, ο βυζαντινός ναός μετατράπηκε σε ισλαμικό τέμενος.

Ιστορία
Στο βόρειο μέρος του μνημείου έχουν γίνει ανασκαφές και έχουν βρεθεί ερείπια Ρωμαϊκού λουτρού, το οποίο χρονολογείται στα τέλη 4ου και αρχές 5ου αιώνα. Μετά το ρωμαϊκό λουτρό, κατά τον 6ο αιώνα χτίστηκε μια Βυζαντινή βασιλική εκκλησία. Την περίοδο της Εικονομαχίας (743-) άλλη μια εκκλησία χτίστηκε της οποίας το ιερό ενσωματώθηκε στο σημερινό κτήριο.

Κατά την αποκατάσταση-συντήρηση του μνημείου βρέθηκαν τοιχογραφίες με την ζωή του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης, τα οποία χρονολογούνται από το 1226 (περίοδος της λατινοκρατίας). Επίσης έχει βρεθεί ένα ψηφιδωτό με το Χριστό το οποίο χρονολογείται από το 7ο αιώνα. Το μνημείο έχει ταυτιστεί με την εκκλησία του βυζαντινού μοναστηριού της Παναγίας της Κυριώτισσας. Το μωσαϊκό της «Θεοτόκου Κυριώτισσας» βρέθηκε στην κύρια είσοδο που οδηγούσε στο νάρθηκα. Άλλη μια εικόνα της Παναγίας βρέθηκε σε τοιχογραφία σε μια πλευρά του παρεκκλησιού. Σήμερα τα ευρήματα αυτά εκτίθενται στο Αρχαιολογικό μουσείο της Κωνσταντινούπολης.

Ονομασία
Στα τούρκικα, η μονή σήμερα λέγεται Καλεντέρχανε τζαμί. Πήρε το όνομά της από τους Καλενδέρ, ένα τάγμα Δερβίσηδων, οπαδούς του Ισπανού Άραβα Γιουσούφ από την Ανδαλουσία.

Σημειώσεις
α.Έγινε μελέτη του Καθηγητή Λι Στρίκερ/Lee Striker από το πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια μέσω της συνεργασίας του Dumbarton Oaks Society και του Τεχνικού Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης . 

 Παραπομπές 

Καλεντερχανε