Σπυρομήλιος

Ο Σπύρος Μίλιος (1800-1880), γνωστός και ως Σπυρομίλιος ή Σπυρομήλιος, υπήρξε στρατιωτικός, αγωνιστής της Επανάστασης του 1821, πολιτικός, πληρεξούσιος, βουλευτής και πέντε φορές υπουργός Στρατιωτικών, διοικητής της σχολής Ευελπίδων. Υπήρξε ο πρώτος Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων βορειοηπειρώτικης καταγωγής.

 Βιογραφία 
Γεννήθηκε στη Χειμάρρα το Φεβρουάριο του 1800, στις ακτές της σημερινής νότιας Αλβανίας (Βόρεια Ήπειρος), γόνος στρατιωτικής οικογένειας. Ο πατέρας του ήταν ο Μίλιος (Μιχάλης) και η μητέρα του Μαρία, κόρη του Ανδρέα Βάρφη, στρατιωτικού που είχε υπηρετήσει στη Νάπολη. Η οικογένειά του ήταν ονομαστή φάρα στρατιωτικών και είχε σταδιοδρομήσει στο στρατό του βασιλείου της Νεαπόλεως.Στέφανος Παπαγεωργίου, «Το αρχείο Σπυρομίλιου», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ.24,(1981) σελ37  
Το 1810 πήγε στη Νεάπολη της Ιταλίας, όπου σπούδασε στρατιωτική τέχνη και έμαθε Ιταλικά, Λατινικά και Γαλλικά.Στέφανος Παπαγεωργίου, «Το αρχείο Σπυρομίλιου», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ.24,(1981) σελ38  
Το 1819 επέστρεψε στην πατρίδα του για να συντάξει τη στρατιωτική γεωγραφία της Ηπείρου, με την οποία θα μπορούσε να πάρει μέρος σε διαγωνισμό για να καταταγεί στον τακτικό στρατό της Νεάπολης, αλλά κρατήθηκε από τον Αλή Πασά Τεπελενλή, τότε πασά των Ιωαννίνων και της Ηπείρου, ως στρατιωτικός σύμβουλος.

 Ορθή γραφή 
Στη βιβλιογραφία απαντάται και η γραφή του επωνύμου «Μίλιος». Η μορφή αυτή εμφανίζεται στην έκδοση του Ιωάννη Βλαχογιάννη «Σπυρομίλιου – Απομνημονεύματα της Δευτέρας πολιορκίας του Μεσολογγίου 1825–1826» (1926). Η γραφή «Μίλιος» εμφανίζεται επίσης σε ιστορικές απεικονίσεις, όπως στη μαρμάρινη προτομή του Σπύρου Μίλιου, έργο του γλύπτη Αντωνίου Σώχου, με αποκαλυπτήρια το 1938 στον Κήπο των Ηρώων στο Μεσολόγγι, καθώς και στη σύγχρονη τοπωνυμία, όπως στην Οδό Σπύρου Μίλιου στο κέντρο της Αθήνας.Ιωάννης Βλαχογιάννης (επιμ.), Σπυρομίλιου – Απομνημονεύματα της Δευτέρας πολιορκίας του Μεσολογγίου 1825–1826, έκδ. 1926. Διαθέσιμο:  (πρόσβαση 13/12/2025)

 Επανάσταση του 1821 
Τον Αύγουστο του 1824, μετά τον θάνατο του Αλή Πασά, κατέβηκε μαζί με τους αδελφούς του Νικόλαο και Ζάχο Μήλιο στις επαναστατημένες ελληνικές περιοχές και συγκεκριμένα στο στρατόπεδο του Λιγοβιτσίου στην Ακαρνανία, του οποίου αρχηγός ήταν ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος. Τον Απρίλιο του 1825 βρίσκονταν στο πολιορκημένο Μεσολόγγι, επικεφαλής σώματος 250 Χειμαρραίων. Τον Σεπτέμβριο ονομάζεται Στρατηγός λόγω της προσφοράς του στην πολιορκία του ΜεσολογγίουΣτέφανος Παπαγεωργίου, «Το αρχείο Σπυρομήλιου», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ.24,(1981) σελ44 και τον Ιανουάριο του 1825 στάλθηκε μέλος αντιπροσωπείας στο Ναύπλιο, όπου ζητήθηκε από την διοίκηση του Αγώνα η λήψη αποτελεσματικών μέτρων για την σωτηρία του Μεσολογγίου. Το Μάρτιο μετά από εντολή του Ανδρέα Μιαούλη ο Σπυρομήλιος πήγε στη Ζάκυνθο όπου προσπάθησε να στείλει αγγλικό πλοίο προς διάσωση της πόλης, αλλά ήταν πια αργά. Έμεινε απλός θεατής του ολοκαυτώματος από κάποιο ύψωμα της περιοχής.

Στην συνέχεια μαζί με τον αδερφό του Ζάχο (ο Νικόλαος σκοτώθηκε κατά την έξοδο) συμμετείχε σε στρατιωτικές επιχειρήσεις υπό τον Γεώργιο Καραϊσκάκη. Το Μάρτιο του 1827 πήρε μέρος στην Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας ως πληρεξούσιος των "αρμάτων". Αργότερα επί Ιωάννη Καποδίστρια έγινε αρχηγός της προσωπικής φρουράς του Δημήτριου Υψηλάντη (1828-1829).

 Στρατιωτική και πολιτική δραστηριότητα κατά την Οθωνική περίοδο 
Με το πέρας της Επανάστασης εγκαταστάθηκε στη Θήβα, όμως επειδή ήταν Καποδιστριακός  φυλακίστηκε 9 για μήνες στο Παλαμήδι. Αργότερα, παρέμεινε στο στράτευμα και χρημάτισε και Διοικητής της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων (1840-1844).

Το 1843 συμμετείχε στην Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου, για την ανακήρυξη Συντάγματος. Στην αρχή θεωρήθηκε αντιοθωνικός και εξορίστηκε. Όμως γρήγορα απέκτησε την εμπιστοσύνη του Όθωνα και ανέλαβε το υπουργείο Στρατιωτικών (1850-1853) στην
 Κυβέρνηση Αντωνίου Κριεζή 1849
Ως υπουργός υποστήριξε την εξέγερση των αλύτρωτων Ελλήνων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά την διάρκεια του Κριμαϊκού Πόλεμου.

Η ανάμειξη του Σπυρομήλιου στα εξέγερση της υπό Τουρκικής κυριαρχίας Ηπείρου το 1854, είχε σαν αποτέλεσμα να διωχθεί από την ελληνική πολιτική ηγεσία και να τεθεί σε διαθεσιμότητα στο στράτευμα.
Στα επόμενα χρόνια, ενώ αποσύρθηκε από την στρατιωτική δράση διατέλεσε ξανά 4 φορές υπουργός Στρατιωτικών: 
 Κυβέρνηση Αθανασίου Μιαούλη 1857
 Κυβέρνηση Ιωάννη Κολοκοτρώνη 1862
 Κυβέρνηση Αριστείδη Μωραϊτίνη 1867
 Κυβέρνηση Δημητρίου Βούλγαρη 1868
Ονομάστηκε επίσης σύμβουλος Επικρατείας (1865), και πρόεδρος της Βουλής (1872)

Τα ιστορικά γεγονότα που έζησε, σε όλες τις φάσεις της ζωής του, τα κατέγραψε στα Απομνημονεύματά του, που εκδόθηκαν το 1926, μαζί με σχετική βιογραφία του.

 Η στοά Σπυρομίλιου 
Η στοά Σπυρομίλιου είναι μια απ' τις στοές που κατασκευάστηκαν στην Αθήνα 
στα πρότυπα στοών που υπήρχαν στις πρωτεύουσες άλλων Ευρωπαϊκών χωρών. Βρίσκεται επί της Οδού Στρατηγού Σπύρου Μίλιου στην περιοχή της Πλατείας Συντάγματος και πήρε τ' όνομά της από τον υπουργό Στρατιωτικών Σπύρο Μίλιο. Ο Σπυρομίλιος ως υπουργός στρατιωτικών πρωτοστάτησε στην ίδρυση του Μετοχικού Ταμείου Στρατού, στο οποίο κληροδότησε μέρος της περιουσίας του, συμπεριλαμβανομένης της έκτασης όπου κτίστηκε, την περίοδο 1927-1940. Το όνομα της στοάς αναγράφεται σήμερα στις πινακίδες με την ορθή οικογενειακή γραφή: Σπυρομίλιου.

Παραπομπές

 Πηγές 
"Έγγραφα δίκης Σπυρομήλιου και η αλληλογραφία αυτού" http://arxeiomnimon.gak.gr/search/resource.html?tab=tab01&id=482743
 Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, εκδοτική Αθηνών, τόμοι: ΙΒ', ΙΓ'.
 Στρατηγού Σπυρομήλιου Απομνημονευματα, Εκδόσεις Βεργίνα, 1996.
Στέφανος Παπαγεωργίου, «Το αρχείο Σπυρομήλιου», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ.24,(1981) σελ.36-141

Βιβλιογραφία

Κατηγορία:Αγωνιστές του 1821
Κατηγορία:Έλληνες πληρεξούσιοι
Κατηγορία:Έλληνες υπουργοί Στρατιωτικών
Κατηγορία:Πρόεδροι της Βουλής των Ελλήνων
Κατηγορία:Οικογένεια Σπυρομήλιου
Κατηγορία:Βουλευτές Θηβών
Κατηγορία:Έλληνες απομνημονευματογράφοι
Κατηγορία:Στοές στην Ελλάδα
Κατηγορία:Αρχηγοί Ελληνικής χωροφυλακής