Φάνης (μυθολογία)

Στην ελληνική μυθολογία ο Φάνης (γεν. Φάνητος) είναι ένα από τα ονόματα της δημιουργικής αρχής του Σύμπαντος, προσωποποίηση του Δημιουργού Έρωτα σύμφωνα με την Ορφική θεογονία. 

Ο Φάνης ήταν μία πρωταρχική θεότητα («Πρωτογόνος») που αναπήδησε από το «κοσμικό αβγό», το οποίο γέννησε η Νύχτα. Στις «Ορφικές Ραψωδίες» που παραδόθηκαν από τον Ιερώνυμο και από τον Ελλάνικο, αναφέρεται ότι ο Χρόνος υπήρξε η αιτία των πάντων και ο δημιουργός του αργυρού κοσμικού αβγού του Φάνητα.

Ο Πρωτόγονος/Φάνης ταυτιζόταν επίσης με τον Ζαγρέα/Διόνυσο ή είναι ο ίδιος ο Διόνυσος.
Ο Φάνης ήταν θεότητα του φωτός και της καλοσύνης, του οποίου το όνομα σήμαινε «φέρνω φως» ή «λάμπω» ; ως πρωτότοκη θεότητα, αναδύθηκε από την άβυσσο και γέννησε το σύμπαν. 
Στην Ορφική λογοτεχνία, ο Φάνης πιστεύεται ότι εκκολάφθηκε από το παγκόσμιο αυγό του Χρόνου και της Ανάγκης «Ανάγκης, Μοίρας» ή Νυξ με τη μορφή μαύρου πουλιού και ανέμου. Η μεγαλύτερη σύζυγός του, Νυξ, τον ονόμασε «Πρωτόγωνο». Καθώς δημιούργησε τη νύχτα, ο Φάνης δημιούργησε την ημέρα και τη μέθοδο της δημιουργίας μέσω πειραματισμού. Ορίστηκε ηγεμόνας των θεοτήτων. Μια νέα Ορφική παράδοση αναφέρει ότι ο Φάνης παρέδωσε το σκήπτρο του στη Νυξ. Η Νυξ αργότερα έδωσε το σκήπτρο στον γιο της Ουρανό. Ο Κρόνος άρπαξε το σκήπτρο από τον πατέρα του, τον Ουρανό. Και τέλος, το σκήπτρο που κρατούσε ο Κρόνος κατασχέθηκε από τον Δία, ο οποίος το κρατάει μέχρι σήμερα. Μερικοί Ορφικοί μύθοι υποδηλώνουν ότι ο Δίας σκοπεύει να δώσει το σκήπτρο στον Διόνυσο.

Παραπομπές

Πηγές
 Emmy Patsi-Garin: Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας, εκδ. οίκος «Χάρη Πάτση», Αθήνα 1969

Κατηγορία:Θεότητες της ελληνικής μυθολογίας
Κατηγορία:Ορφισμός
Κατηγορία:Ανδρόγυνες θεότητες