Σον Πεν

Ο Σον Τζάστιν Πεν (Sean Justin Penn, 17 Αυγούστου 1960) είναι Αμερικανός ηθοποιός και σκηνοθέτης, βραβευμένος με δύο Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου για τις ταινίες Σκοτεινό Ποτάμι και Milk. Υπήρξε παντρεμένος με την τραγουδίστρια Μαντόνα καθώς και με την ηθοποιό Ρόμπιν Ράιτ.

 Πρώτα βήματα 
Γεννημένος στη Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνιας από γονείς ηθοποιούς ο Πεν και τα δυο του αδέλφια Κρις και Μάικλ Πεν ήρθαν σε επαφή με τον κόσμο του θεάματος σε πολύ μικρή ηλικία. Ο Πεν εμφανίστηκε σε μερικά επεισόδια της αμερικανικής σειράς της δεκαετίας του 1970 Το μικρό σπίτι στο λιβάδι όταν ο πατέρας του κλήθηκε να σκηνοθετήσει μερικά απ' αυτά. Η πρώτη του κινηματογραφική εμφάνιση έγινε το 1981 στην ταινία Ταπς, η σάλπιγγα της ανταρσίας (Taps) ενώ την επόμενη χρονιά εμφανίστηκε στο ρόλο του Τζεφ Σπίκολι στην μεγάλη εμπορική επιτυχία της δεκαετίας του 1980 Πλακατζήδες και μπουμπούκια (Fast Times At Richmond High, 1982), ταινία της οποίας σχεδόν όλοι οι πρωταγωνιστές (Σον Πεν, Νίκολας Κέιτζ, Τζένιφερ Τζέισον Λι, Φίμπι Κέιτς και Φόρεστ Γουίτακερ) έγιναν μεγάλα ονόματα στο Χόλιγουντ τα επόμενα χρόνια. Το 1985 γνωρίστηκε και παντρεύτηκε την τραγουδίστρια Μαντόνα ο δεσμός του με την οποία απασχόλησε πολύ τον κίτρινο τύπο και το διαζύγιο για τους δύο ήταν αναπόφευκτο, χώρισαν το 1989. Κατά τη διάρκεια του γάμου του με τη Μαντόνα συμπρωταγωνίστησε μαζί της στην ταινία Οι τυχοδιώκτες της Σαγκάης (Shanghai Surprise, 1986) που θεωρήθηκε αποτυχία. Ενώ το 1989 εμφανίστηκε μαζί με τον Ρόμπερτ Ντε Νίρο στην ταινία του Νιλ Τζόρνταν Δεν είμαστε άγγελοι (We Are No Angels).

 Πρώτοι αξιόλογοι ρόλοι 
Η δεκαετία του 1990 έκανε το άστρο του Πεν να λάμψει περισσότερο καθώς μαζί της ήρθαν κι οι πρώτοι του σοβαροί ρόλοι που τον καθιέρωσαν ως ένα απ' τους μεγαλύτερους ηθοποιούς της γενιάς του. To 1991 είχε την πρώτη του επαφή με τη σκηνοθεσία, καθώς βρέθηκε πίσω από τις κάμερες για την ταινία Ο Ινδιάνος δρομέας (The Indian Runner). Η συμμετοχή του πλάι στον Αλ Πατσίνο στην ταινία Υπόθεση Καρλίτο (Carlito's Way) έλαβε διθυραμβικές κριτικές κι ο ίδιος βρέθηκε υποψήφιος για πρώτη φορά για τη Χρυσή Σφαίρα Β' ανδρικού ρόλου, ενώ το 1996 έδωσε μία απ' τις πιο συγκλονιστικές ερμηνείες του στην ταινία Θα ζήσω (Dead Man Walking) πλάι στη Σούζαν Σαράντον. Ο Πεν προτάθηκε για πρώτη φορά για όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου για το ρόλο του εγκληματία Μάθιου Πόνσλετ που πριν έρθει αντιμέτωπος με τη θανατική του καταδίκη μετανοεί. Η δεκαετία συνεχίστηκε με τη συμμετοχή του σε ανεξάρτητες παραγωγές στις οποίες έδινε πάντα καλές ερμηνείες. Το 1990 γνωρίστηκε και σύναψε μια θυελλώδη σχέση με την ηθοποιό Ρόμπιν Ράιτ με την οποία απέκτησε δύο παιδιά. Οι δυο τους παρά τους συνεχείς καβγάδες και χωρισμούς παντρεύτηκαν τελικά το 1996.

 Τελική αναγνώριση 
Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 συνεργάστηκε με τον Γούντι Άλεν στην ταινία Συμφωνίες και ασυμφωνίες (Sweet and Lowdown) για την οποία έλαβε τη δεύτερη υποψηφιότητά του στα όσκαρ. Το ξεκίνημα της νέας δεκαετίας τον βρήκε να συμμετέχει σε τέσσερις ταινίες με πιο σημαντικές τις: Στην κόψη του ξυραφιού (Up The Villa, 2000) και Πριν πέσει η νύχτα (Before Night Falls, 2000).

Το 2001 σκηνοθέτησε τη σύζυγό του Ρόμπιν Ράιτ και τον Τζακ Νίκολσον στην ταινία Η υπόσχεση (The Pledge), ενώ προτάθηκε ξανά για όσκαρ ερμηνείας για το Τ' όνομά μου είναι Σαμ (I Am Sam), όπου υποδύθηκε έναν νοητικά καθυστερημένο πατέρα ενός πανέξυπνου μικρού κοριτσιού, ενώ το 2003 σάρωσε τα όσκαρ και τις χρυσές σφαίρες για την ερμηνεία του στην ταινία Σκοτεινό ποτάμι (Mystic River). Κέρδισε το όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου ενώ την ίδια χρονιά είχε συγκινήσει κοινό και κριτικούς και με τη συμμετοχή του στην ταινία 21 γραμμάρια (21 grams). Η επιτυχία συνεχίστηκε και τα χρόνια που ακολούθησαν, το 2007 σκηνοθέτησε την ταινία Επιστροφή στην άγρια φύση (Into The Wild) που έλαβε διθυραμβικές κριτικές και το 2008, ο ρόλος του πρώτου ομοφυλόφιλου Αμερικανού που εξελέγη σε δημόσιο αξίωμα στην Καλιφόρνια Χάρβεϊ Μιλκ στην ταινία Milk του Γκας Βαν Σαντ του χάρισε το δεύτερο του όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου, όπου νίκησε τον συνυποψήφιό του Μίκι Ρουρκ που θεωρούταν το φαβορί. Το 2010 συμπρωταγωνίστησε με την Ναόμι Γουότς στην ταινία Παιχνίδια συνομωσίας (Fair Game), ενώ ένα χρόνο αργότερα εμφανίστηκε μαζί με τους Μπραντ Πιτ και Τζέσικα Τσάστεϊν στην ταινία του Τέρενς Μάλικ Το δέντρο της ζωής (The Tree of Life).

 Προσωπική ζωή 
Ο Πεν υπήρξε παντρεμένος με τη Μαντόνα από το 1986 μέχρι και το 1989. Η θυελλώδης του σχέση με την τραγουδίστρια τελείωσε άδοξα με διαζύγιο, όταν η Μαντόνα υποστήριξε ότι ο ηθοποιός την κακοποιούσε.

Ο γάμος του με τη Ρόμπιν Ράιτ πέρασε από σαράντα κύματα, το 2007 το ζευγάρι έκανε αίτηση διαζυγίου ενώ το 2008 απέσυρε την αίτηση κι η επανένωση ακολούθησε. Ένα χρόνο αργότερα Ρόμπιν Ράιτ κατέθεσε ξανά αίτηση διαζυγίου και δήλωσε ότι δεν υπήρχε πρόθεση επανασύνδεσης. Το διαζύγιο τους εκδόθηκε τελικά το 2010 μετά από 14 χρόνια γάμου.

Ο Πεν είχε συνάψει σχέσεις με τη Σούζαν Σαράντον τη δεκαετία του 1980, καθώς και με την τραγουδίστρια Τζούελ.

Ο αδελφός του και επίσης ηθοποιός Κρις Πεν απεβίωσε το 2006.

 Πολιτικός ακτιβισμός 
Ο Σον Πεν τέθηκε ανοιχτά ενάντια στην κυβέρνηση του Τζορτζ Γ. Μπους και κατά του πολέμου στο Ιράκ. Το 2002 συμμετείχε στη σκηνοθεσία μιας σπονδυλωτής ταινίας με τίτλο 11'9"01 September 11 που εξιστορούσε τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001. Κάθε κομμάτι της ταινίας είναι σκηνοθετημένο από σκηνοθέτες διαφορετικής εθνικότητας.

 Φιλμογραφία 
 Ως ηθοποιός 
+ ΈτοςΤίτλοςΡόλοςΣημειώσειςΠρωτότυποςΕλληνικός1981 TapsΤαπς, η σάλπιγγα της ανταρσίαςCadet Captain Alex DwyerΝτεμπούτο1982 Fast Times at Ridgemont HighΠλακατζήδες και μπουμπούκιαJeff Spicoli 1983 SummerspellBuddy Bad BoysMichael O'Brien 1984 Crackers Dillard Racing with the MoonHenry 'Hopper' Nash/Lou1985 The Falcon and the Snowman Daulton Lee 1986 At Close RangeΠυροβολισμός εξ επαφήςBrad Whitewood Jr. Shanghai Surprise Οι τυχοδιώκτες της ΣαγκάηςGlendon Wasey1987 Dear America: Letters Home from Vietnam Αφηγητής 1988 Cool BluePhil the Plumber ColorsΤα χρώματα της βίαςOfficer Danny McGavin Judgment in BerlinGuenther X 1989 Casualties of WarΑπώλειες πολέμουSgt. Tony MeserveWe're No AngelsΔεν είμαστε άγγελοιJim1990 State of GraceΧαριστική ΒολήTerry Noonan1991 Schneeweißrosenrotο ίδιοςντοκιμαντερ1992 Cruise ControlJeffreyταινία μικρού μήκους 1993 The Last PartyΟ ίδιοςντοκιμαντέρ Carlito's WayΟ νόμος του ΚαρλίτοDavid KleinfeldΥποψηφιότητα - Χρυσή Σφαίρα Β' ανδρικού ρόλου1995 Dead Man WalkingΘα ζήσωMatthew PonceletΥποψήφιος - Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου Υποψήφιος - Χρυσή Σφαίρα - Καλύτερη ερμηνεία σε δράμα Υποψήφιος - Βραβεία Σωματείου Ηθοποιών Κινηματογράφου 1997 LovedΤυφλό πάθοςΟ άνδρας του λόφο (Michael) She's So LovelyΠαράφορα ερωτευμένοιEddie QuinnΝικητής - Καλύτερος ηθοποιός στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Καννών U TurnΤυφλή στροφήBobby Cooper The GameΤο παιχνίδιConrad Van Orton Hugo PoolStrange Hitchhiker 1998 Hurlyburly Άνω κάτωEddie The Thin Red LineΗ λεπτή κόκκινη γραμμή1st Sgt. Welsh 1999 Being John MalkovichΣτο μυαλό του Τζον ΜάλκοβιτςΟ ίδιοςuncredited Sweet and Lowdown Συμφωνίες και ασυμφωνίεςEmmett RayΥποψήφιος - Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου Υποψήφιος - Χρυσή Σφαίρα - Καλύτερη ερμηνεία σε κωμωδία ή μιούζικαλ Υποψήφιος - Βραβεία Σωματείου Ηθοποιών Κινηματογράφου 2000 A Constant ForgeΟ ίδιοςντοκιμαντέρ Up at the VillaΣτην κόψη του ξυραφιούRowley Flint Before Night FallsΠριν πέσει η νύχταCuco Sánchez The Weight of WaterΟι μνήμες του νερούThomas Janes 2001 Dogtown and Z-BoysΑφηγητήςντοκιμαντέρ The Beaver TrilogyGroovin' Larry (segment Beaver Kid 2) Scene Smoking: Cigarettes, Cinema & the Myth of CoolΟ ίδιοςντοκιμαντέρ See How They Run Ο ίδιοςντοκιμαντέρ I Am SamΤ' όνομά μου είναι ΣαμSam DawsonΥποψήφιος - Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου Υποψήφιος - Βραβεία Σωματείου Ηθοποιών Κινηματογράφου 2003 It's All About LoveΌλα για την αγάπηMarciello Mystic RiverΣκοτεινό ΠοτάμιJimmy MarkumΝικητής - Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου  Νικήτής - Χρυσή Σφαίρα - Καλύτερη ερμηνεία σε δράμα  Υποψήφιος - Βραβεία Σωματείου Ηθοποιών Κινηματογράφου Υποψήφιος - Βραβείο BAFTA 21 Grams21 γραμμάριαPaul RiversΥποψήφιος - Βραβείο BAFTA2004 The Assassination of Richard NixonΗ δολοφονία του Ρίτσαρντ ΝίξονSamuel J. Bicke2005 The InterpreterΗ διερμηνέαςTobin Keller2006All the King's MenΌλοι οι άνθρωποι του βασιλιάWillie Stark 2008 MilkMilkHarvey MilkΝικητής - Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου Νικητής - Βραβεία Σωματείου Ηθοποιών Κινηματογράφου Υποψήφιος - Χρυσή Σφαίρα - Καλύτερη ερμηνεία σε δράμα Υποψήφιος - Βραβείο BAFTAWitch HuntΑφηγητήςντοκιμαντέρ2010Fair GameΠαιχνίδια ΣυνωμοσίαςJoseph Wilson2011The Tree of LifeΤο Δέντρο της ΖωήςAdult JackThis Must Be the PlaceΕκεί που Χτυπά η Καρδιά μουCheyenne2013Gangster SquadΟι διώκτες του εγκλήματοςMickey CohenThe Secret Life of Walter MittyΗ κρυφή ζωή του Γουόλτερ ΜίτιSean O'Connell2015The GunmanThe Gunman: Σε θέση βολήςTerrier2016Angry BirdsAngry Birds: Η ταινίαTerenceφωνή

 Ως Σκηνοθέτης 
+ ΈτοςΤίτλοςΣημειώσειςΠρωτότυποςΕλληνικός1991 The Indian RunnerΟ ινδιάνος δρομέαςΥποψηφιότητα στο φεστιβάλ του Λοκάρνο1995 The Crossing GuardΤρεις μέρες προθεσμίαΥποψηφιότητα - Χρυσή άρκτος στο Φεστιβάλ του Βερολίνου2001 The PledgeΗ υπόσχεση Υποψηφιότητα - Χρυσή άρκτος στο Φεστιβάλ του Βερολίνου2002 11'9"01 September 11βραβείο Σέζαρ2007 Into the WildΕπιστροφή στην άγρια φύση

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ο Σον Πεν στο cine.gr 

Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Αμερικανοί σκηνοθέτες
Κατηγορία:Αμερικανοί σεναριογράφοι
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Αμερικανοί ακτιβιστές δικαιωμάτων ΛΟΑΤ
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Χρυσή Σφαίρα Α΄ Ανδρικού Ρόλου (Δράμα)
Κατηγορία:Νικητές Κυπέλλου Βόλπι Καλύτερου Ηθοποιού