Ασπρούλα Κοζάνης

Η Ασπρούλα είναι χωριό του νομού Κοζάνης. 

 Διοικητικά στοιχεία 
Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, η Ασπρούλα έχει 92 κατοίκους. Σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης η Ασπρούλα ανήκει στο δήμο Βοΐου ενώ με το πρόγραμμα Καποδίστριας ανήκε στο δήμο Νεάπολης.

 Ονομασία 
Επί Τουρκοκρατίας, το χωριό είχε το όνομα Βελίστη ή Βελίστι και αναφέρεται ότι ονομάστηκε έτσι από έναν Τούρκο μπέη, που διοικούσε το χωριό, ενώ άλλη άποψη αναφέρει ότι το όνομα προέρχεται από τον ποταμό Βέλο, που είναι παραπόταμος του Αλιάκμονα.

Το 1927 μετονομάστηκε σε Ασπρούλα, όνομα που διατηρεί μέχρι και σήμερα. Η νέα ονομασία προήλθε από το άσπρο χρώμα των εδαφών και τα άσπρα σπίτια. 

 Ιστορία 
Το χωριό επί Τουρκοκρατίας ανήκε στον Καζά Ανασελίτσας.

Ο πληθυσμός του χωριού αποτελείται από ντόπιους, κατοίκους από την περιοχή των Οντρίων και κατοίκους από χωριά των Χασίων, που ήρθαν στην περιοχή λίγο μετά το 1800. 

Η Βελίστη ήταν μεικτός οικισμός και μέρος του πληθυσμού της ήταν ελληνόφωνοι μουσουλμάνοι Βαλαάδες. Η απογραφή του 1920 κατέγραψε 289 άτομα στο χωριό και 250 κάτοικοι (30 οικογένειες) ήταν μουσουλμανικές το 1923. Μετά την ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών, οι ελληνικές προσφυγικές οικογένειες στη Βελίστη προέρχονταν από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο το 1926. Το 1928, η απογραφή κατέγραψε 281 κατοίκους, από τους οποίους 104 άτομα ήταν πρόσφυγες.

Ο πληθυσμός της Ασπρούλας εμφάνισε μελλοντικά πτωτικές τάσεις όπως και στα περισσότερα χωρια του Βοΐου. Ενδεικτικά η Ασπρούλα στην απογραφή του 1961 είχε 603 κατοίκους και ήταν από τα μεγαλύτερα χωρια της περιοχής. Λόγω της μετανάστευσης στο εξωτερικό και της αστυφιλίας μέχρι σήμερα ο πληθυσμός έχει μειωθεί, στο σύνολο τους άτομα της τρίτης ηλικίας. Το ορεινό κλίμα, οι χαμηλές θερμοκρασίες, η δυσκολία πρόσβασης τον χειμώνα και η έλλειψη δυνατοτήτων για επαγγελματική απασχόληση αποτέλεσαν περαιτέρω αιτία της μείωσης του πληθυσμού. Το χωριό έχει πολλούς απόδημους στην Αυστραλία και πολύ λιγότερους σε Καναδά και Γερμανία.

Κύριες ασχολίες των κατοίκων είναι η γεωργία και λιγότερο η κτηνοτροφία. Στο χωριό άκμασε η καπνοκαλλιέργεια μέχρι και τη δεκαετία του '90, όπου παραγόταν εξαιρετικής ποιότητας καπνά ποικιλίας Μπασμάς και μέχρι σήμερα καλλιεργούνται ακόμα αρκετές εκτάσεις. Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται η δενδροκαλλιέργεια με φυτεύσεις αμυγδαλιάς και καρυδιάς, ενώ τη μεγαλύτερη έκταση καταλαμβάνουν τα σιτηρά και κυρίως μαλακός σίτος. 

 Αξιοθέατα  

Κοντά στο σημερινό χωριό και συγκεκριμένα στο λόφο «Κτήριο», που υψώνεται στη συμβολή του ρέματος «Βαθύλακκος» με τον ποταμό Βέλο, παραπόταμο του Αλιάκμονα, μαρτυρείται από επιφανειακά αρχαιολογικά ευρήματα η ύπαρξη αρχαίου οικισμού-φρουρίου  Δ. Κ. Σαμσάρης,  Ιστορική γεωγραφία της ρωμαϊκής επαρχίας Μακεδονίας (Το τμήμα της σημερινής Δυτικής Μακεδονίας), Θεσσαλονίκη 1989 (Έκδοση  Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών), σ. 120. ISBN 960-7265-01-7.. Επίσης, αρχαιολογικά ευρήματα έχουν επισημανθεί στον διπλανό λόφο «Παλιόκαστρο» που βρίσκεται στην κτηματική περιοχή του Μεσόλογγου  Δ. Κ. Σαμσάρης, ό.π., σ. 121. ISBN 960-7265-01-7..

Στο χωριό βρίσκεται εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Δημήτριο, που χρονολογείται από το 1480, ενώ υπάρχουν αγιογραφίες και ένα Ευαγγέλιο του 16ου αιώνα. 

Επίσης στο χωριό βρίσκεται ο ενοριακός ναός της Μεταμόρφωσεως του Σωτήρος, που ανεγέρθηκε το 1952, ο ιερός ναός του Αγίου Νικολάου στα κοιμητήρια και το εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής, που ανεγέρθηκε το 1981 σε θεμέλια παλαιότερης εκκλησίας. Μπροστά από το εξωκλήσι βρίσκονται τέσσερις βελανιδιές σε σχήμα σταυρού. Η παράδοση θέλει να τις έχει φυτέψει εκεί ο Κοσμάς ο Αιτωλός την περίοδο που επισκέφτηκε την περιοχή. 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Κοζάνης
Κατηγορία:Δήμος Βοΐου