Ιερά Μητρόπολις Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου

Η Ιερά Μητρόπολις Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου είναι μια από τις Μητροπόλεις των λεγομένων «Νέων Χωρών». Έδρα της είναι η Μύρινα και περιλαμβάνει τα νησιά Λήμνος και Άγιος Ευστράτιος. Στην περιφέρεια της Μητροπόλεως υφίστανται 37 Ναοί, 365 Εξωκκλήσια και 10 Παρεκκλήσιαhttp://www.ec-patr.org/dioceses.php?lang=gr&id=51  Ἱερὰ Μητρόπολις Λήμνου, Ιστοσελίδα Οικουμενικού Πατριαρχείου ec-patr.org. Μητροπολίτης είναι ο Ιερόθεος Γ' Καλογερόπουλος, τρίτος κατά σειρά επίσκοπος Λήμνου με το όνομα αυτό μετά τον Ιερόθεο Α΄ (1756-1764) και τον Ιερόθεο Β΄ (1988-2019)Βιογραφικό σημείωμα εφηφισμένου Μητροπολίτου Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου κ. Ιεροθέου ecclesia.gr.

Ιστορικά στοιχεία
Η Εκκλησία της Λήμνου είναι από τις αρχαιότερες στον ελλαδικό χώρο, αφού αναφέρεται από τον 4ο αιώνα μ.Χ. Το 325 ο επίσκοπος Ηφαιστίας Λήμνου Στρατήγιος μετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας. Επίσκοπος Λήμνου αναφέρεται επίσης το 680 στην Στ΄ Οικουμενική Σύνοδο, το 692 στην Πενθέκτη και το 787 στην Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο.Βασίλειος Ατέσης, «Η Ιερά Μητρόπολις Λήμνου δια μέσου των αιώνων», ανάτυπο από το Αρχείον Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου, έτη ΙΒ΄-ΙΓ΄, Αθήναι 1957-58.

Σε μεταγενέστερες βυζαντινές πηγές υπάρχουν ευάριθμες αναφορές στους αρχιερείς της Λήμνου με εξαίρεση την περίοδο της Φραγκοκρατίας (1207-70), οπότε στο νησί είχε επιβληθεί από τον Πάπα της Ρώμης επιτετραμμένος της Καθολικής Εκκλησίας.

Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας υπάρχει συνεχής αναφορά στους μητροπολίτες Λήμνου μέχρι την Απελευθέρωση του νησιού, το 1912. Το 1922-1924 στη Λήμνο εγκαταστάθηκαν οικογένειες Ελλήνων Μικρασιατών προσφύγων που έφεραν μαζί τους παραδόσεις και κειμήλια εμπλουτίζοντας το νησί και την τοπική Εκκλησία πνευματικά και πολιτισμικά.

ΈδραΤουρπτσόγλου-Στεφανίδου Βασιλική, «Ταξιδιωτικά και γεωγραφικά κείμενα για τη νήσο Λήμνο (15ος-20ος αιώνας)», Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 1986.
 Χρονική περίοδος Έδρα4ος αιώνας - 1207  Ηφαιστία ή πόλις της Λήμνου1270 - 15ος αιώνας Κότσινος, πιθανή συνύπαρξη με τον εκπρόσωπο του Πάπα15ος - 16ος αιώναςΠεριστασιακή έδρα στο κτήμα Μητρόπολις16ος αιώνας μέχρι σήμερα Κάστρο (Μύρινα)

Επισκοπικός κατάλογος
Κατά καιρούς ο προκαθήμενος της μητρόπολης Λήμνου έφερε διάφορους τίτλους, όπως: επίσκοπος, αρχιεπίσκοπος κλπ. Από τον 18ο αιώνα η επίσημη ονομασία του είναι: «Ιερότατος Μητροπολίτης Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου, Υπέρτιμος και Έξαρχος παντός Αιγαίου Πελάγους»Θεόδωρος Μπελίτσος, «Κατάλογος Αρχιερέων Λήμνου» στον τόμο «Οι ναοί και τα εξωκλήσια της Λήμνου», εκδ. Λιβάνης, 1999, σελ. 437-439.Θεόδωρος Μπελίτσος, «Κατάλογος Μητροπολιτών Λήμνου (δια χειρός μητροπολίτου Γενναδίου) », Αιγαιοπελαγίτικα Θέματα, τ. 41 (Νοέμ.-Δεκ. 1994), σελ. 15-18.Θεοδώρα Παλαμηδά-Ευθυμιάδου, «Η Ιερά Μητρόπολη Λήμνου κατά τον τελευταίο αιώνα της τουρκοκρατίας (1800-1912)» 2007.

 Όνομα  Έτη  Σημειώσεις Στρατήγιος  ~ 325  Επίσκοπος Ηφαιστίας Λήμνου Σιλουανός  προ του 680 – μετά το 692  «αμαρτωλός επίσκοπος πόλεως Λήμνου» Ιωάννης  ~ 787 Αρχιεπίσκοπος Λήμνου (9ος - 12ος αιώνας) Αρσένιος  ~ 879  Arsenius Lemni Νικόλαος  ~ 1028  Παύλος  ~ 1054 Μητροπολίτης Λήμνου (12ος - 13ος αιώνας) Πενταχθένης ή Πεντακτίνης ή Πεντάκλας ή Πενταϊλάς  ~ 1100 ή 1188  αρχιεπίσκοπος Μιχαήλ  ~ 1156  Αλέξανδρος  ~ 1170  Κωνσταντίνος  ~ 1172  Βασίλειος Α΄  1191 ή 1197  μητροπολίτης Λέων  ~ 1209 Φραγκοκρατία, Λατίνος επιτετραμμένος (14ος αιώνας) Ιάκωβος Α΄  Φεβρουάριος 1321  αρχιεπίσκοπος Λήμνου και Ίμβρου Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς  ~ 1359 Μητροπολίτης Λήμνου (15ος αιώνας) Ιάκωβος Β΄  1447 ή 1448  αρχιεπίσκοπος Λήμνου και Ίμβρου Μάξιμος  μέσα 16ου αιώνα  μητροπολίτης Λήμνου Παχώμιος  ~ 1541  Νεόφυτος  ~ 1565  υπογράφει την καθαίρεση του Πατριάρχη Ιωάσαφ Β΄ (Ιαν. 1565) Ζαχαρίας Α΄  1572 – 1598  όχι συνεχώς Ιωάσαφ  1575 – 1578  Περί το 1575, απομάκρυνση του εκπροσώπου του Πάπα μετά από συνδιαλλαγή του Ιωάσαφ με τους Τούρκους Άνθιμος  ~ 1583  Μητροφάνης Α΄  ~ 1593  Κωνστάντιος  1605 και 1611  από Βασιλικά Λέσβου Μητροφάνης Β΄  ~ 1606  Κλήμης Α΄  1610 – Μάιος 1616  α΄ θητεία, καθαιρέθηκε Κάλλιστος  Μάιος 1616 – Δεκέμβριος 1616  Κλήμης Α΄  Δεκέμβριος 1616 – 1621(;)  αποκαταστάθηκε, β΄ θητεία Γεράσιμος  ~ 1632 ~ 1642  Κάλλιστος  1634 – 1642(;)  β΄ θητεία Μακάριος A΄  ; – 1637(;)  Ιγνάτιος  11 Μαΐου 1642 – μετά τον Νοέμβριο 1643  ηγούμενος Μονής Βατοπαιδίου Κάλλιστος  15 Ιουλίου 1644 – ;  από Συννάδων Παΐσιος  ; – 1653  προεδρικώς Κλήμης Β΄  16 Απριλίου 1653 – 1654 †  Παρθένιος Α΄  Φεβρουάριος 1655 – 1661  Γεράσιμος  ; – 1661 †  προεδρικώς Ιωακείμ  15 Ιουνίου 1661 – ;  κατόπιν Πισιδίας Φιλόθεος  3 Νοεμβρίου 1661 – ;  Παρθένιος Β΄  ; – 1697  Γαλακτίων  27 Σεπτεμβρίου 1697 – 1698  Ιλαρίων  1698 Ιερώτατος Μητροπολίτης Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου, Υπέρτιμος και Έξαρχος παντός Αιγαίου Πελάγους (18ος αιώνας-σήμερα) Ιωαννίκιος ο Λίνδιος  1707 – 1733  Διονύσιος Α΄  μέσα 18ου αιώνα  Παρθένιος Γ΄ ο Λίνδιος  1743 και 1746 – 1756  Χρύσανθος  18ος αιώνας  Μακάριος Β΄  18ος αιώνας  Ιερόθεος Α΄  Αύγουστος 1756 – 1764  Ιερεμίας  1 Μαΐου 1764 – 1765;  Άγιος Ιωακείμ ο Χίος, ιερομάρτυραςΒασίλειος Ατέσης, «Ο εθνομάρτυς μητροπολίτης Λήμνου Ιωακείμ ο Χίος», Εκκλησία, τόμ. ΛΑ΄ (1954), σελ. 256-257.  1765; – Οκτώβριος 1770  Ζαχαρίας Β΄  Απρίλιος 1771 – 28 Μαρτίου 1776 †  Καλλίνικος (Θεολογίτης)  2 Μαρτίου 1776 – Ιούλιος 1795  παραιτήθηκε Θεόκλητος (Τηγανίτης)  13 Ιουλίου 1795 – 25 Ιανουαρίου 1814 †  Μακάριος Γ΄ (Βαμβούρης)  22 Φεβρουαρίου 1814 – Ιανουάριος 1824  από τη Μυτιλήνη, κατόπιν Θεσσαλονίκης Νεκτάριος (Μαμώλης)  Μάρτιος 1824 – Μάιος 1836  Λήμνιος, κατόπιν Νυσσάβας Ιερώνυμος  Μάιος 1836 – Απρίλιος 1839  Λέσβιος, επαύθη, μετέπειτα Θεσσαλονίκης Δανιήλ (Αριτζανής)  Απρίλιος 1839 – Δεκέμβριος 1853 †  Ιωακείμ Γ΄ (Κεχαγιάς)  29 Δεκεμβρίου 1853 – 6 Αυγούστου 1888  από την ΚωνσταντινούποληΒασίλειος Ατέσης, «Ο Λήμνου Ιωακείμ ο Βυζάντιος», Εκκλησία, τόμ. ΛΑ΄ (1954), σελ. 314-317. Κύριλλος (Δημητριάδης ο Βυζάντιος)  15 Οκτωβρίου 1888 – 3 Ιανουαρίου 1890  από Καστορίας Αθανάσιος (Καπουράλης)  14 Φεβρουαρίου 1890 – 15 Ιουνίου 1899  από τον Πύργο ΣάμουΒασίλειος Ατέσης, «Αθανάσιος Καπολάρης - Μητροπολίτης Λήμνου, Καστορίας και Σάμου», Εκκλησία, τόμ. ΛΒ΄ (1955), σελ. 14-16. Διόδωρος (Μάσχας)  15 Ιουνίου 1899 – 1 Οκτωβρίου 1905  από τον Κάμπο Χίου Γεννάδιος (Αλεξιάδης)  4 Οκτωβρίου 1905 – 22 Μαΐου 1912  από την Μυσόπολη Προύσας, μετέπειτα Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Στέφανος (Δανιηλίδης)  31 Μαΐου 1912 – Ιούλιος 1947  από τις Σαρδές Λήμνου, παραιτήθηκε Ιάκωβος (Κλεόμβροτος)  1947 – 1949  α΄ τοποτηρητεία Βασίλειος Β΄ (Ατέσης)  6 Σεπτεμβρίου 1949 – 25 Σεπτεμβρίου 1950  παραιτήθηκε για λόγους υγείας Ιάκωβος (Κλεόμβροτος)  1950 – 1951  β΄ τοποτηρητεία Διονύσιος Β΄ (Χαραλάμπους)  1 Νοεμβρίου 1951 – 3 Φεβρουαρίου 1959  από το Αδραμύττιο της Μικρας Ασίας, ως αντιστασιακός ιερέας είχε κρατηθεί σε Ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Κατόπιν Τρίκκης. Παντελεήμων (Μερτύρης)  29 Μαΐου 1960 – Νοέμβριος 1988  παραιτήθηκε Ιερόθεος Β΄ (Γαρύφαλλος)  21 Νοεμβρίου 1988 – 26 Αυγούστου 2019 †  Ιερόθεος Γ΄ (Καλογερόπουλος)  11 Οκτωβρίου 2019 – σήμερα 

Τοπικοί άγιοι και εορτές
Άγιος Σώζων, πολιούχος Λήμνου
Άγιος Στρατήγιος επίσκοπος Λήμνου, ο οποίος συμμετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο το 325
Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς:
Ο Γρηγόριος Παλαμάς μετά την εκλογή του ως Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, το 1347, δεν μπόρεσε να εγκατασταθεί στην έδρα του λόγω αναταραχών και διέμεινε για αρκετούς μήνες στη Λήμνο, που ήταν αποίμαντη εκείνο το διάστημα και ανέλαβε έκτακτες ποιμαντικές μέριμνες. Στο νησί συνέγραψε αρκετά από τα θεολογικά του έργα ενώ δίδαξε στους κατοίκους τον βίο και τα θαύματα του Αγίου Δημητρίου μεριμνώντας παράλληλα για την ανακούφιση του πληθυσμού από την πανώλη.«Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς», Μοναχού Θεοκλήτου ΔιονυσιάτουΔημήτριος Κουτσορής, Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς: σπουδή του βίου και του έργου του,εκδ.Γρηγόρης, Αθήνα, 2004
Άγιος Ιωσήφ επίσκοπος Τιμισοάρας
Άγιος Ιωακείμ ο Χίος έζησε τον 18ο αιώνα και ήταν μητροπολίτης Λήμνου.
Άγιος νεομάρτυς Αθανάσιος ο Λήμνιος
Άγιος Χρυσόστομος Σμύρνης, τιμώμενος στο μικρασιατικό χωριό Άγιος Δημήτριος Λήμνου.

Υποσημειώσεις και παραπομπές
Υποσημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές






Λημνου