Κίτιον

Το Κίτιον (λατινικά: Citium) ήταν αρχαία ελληνική πόλη, στο βασίλειο της Κύπρου, στη θέση της σημερινής Λάρνακας. Η αρχαιότερη αναφορά (13ος αι. π.Χ.) για την πόλη προέρχεται από την αρχαία επιγραφή (ανακαλυφθείσα το 2013) στην τοποθεσία Καθαρή η οποία αναφέρει τους Έλληνες ως αρχικούς ιδρυτές της πόλεως. Στη θέση αυτή ανασκάφηκαν πέντε διαδοχικοί ναοί και εργαστήρια επεξεργασίας χαλκού, οι οποίοι χρονολογούνται από τα τέλη του 13ου αιώνα π.Χ μέχρι τα τέλη του 11ου αιώνα π.Χ. Πρόκειται για την Ύστερη Εποχή του Χαλκού και την Γεωμετρική περίοδο, κατά τις οποίες το Κίτιον ευημερούσε και κατοικείτο από Μυκηναίους Αχαιούς. Μετά την καταστροφή τους, στη θέση τους κτίστηκε από τους Φοίνικες το 850 περίπου π.Χ μεγαλοπρεπής ναός που ταυτίστηκε με τον ναό της Αστάρτης. Η χρήση του ναού συνεχίστηκε μέχρι τις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ, όπου καταστρέφεται. Ύστερες αναφορές ήδη υπάρχουν από τον 12ο αιώνα σε αιγυπτιακές επιγραφές, αλλά και αργότερα στην Αγία Γραφή. Τον 9ο αιώνα π.Χ. ιδρύθηκε αποικία των Φοινίκων με το όνομα Καρτιχατάστ που σημαίνει «Νεάπολη». Τον 7ο αιώνα π.Χ. το Κίτιον περνά στην εξουσία των Ασσυρίων, ενώ τον 5ο αιώνα π.Χ. μαζί με όλη την Κύπρο περνά στην κατοχή των Αιγυπτίων και στη συνέχεια στους Πέρσες βασιλείς, οι οποίοι εγκατέστησαν Φοίνικες βασιλείς. Το Κίτιον συμμετέχει στην πολιορκία της Τύρου με το πλευρό του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Το 58 π.Χ. περνά στους Ρωμαίους συνεχίζοντας να παραμένει ο σημαντικότερος και κυριότερος λιμένας της Κύπρου. Η πόλη συνέχιζε να ακμάζει μέχρι τα πρώτα χρόνια της Φραγκοκρατίας αλλά σταδιακά έχασε την αίγλη της και εγκαταλείφθηκε. Στην πόλη ζούσαν Φοίνικες από τον 8ο - 3ο αιώνα μαζί με τους Έλληνες που ζούσαν στο νότιο τμήμα. Συνολικά, η πόλη μετρά 32 αιώνες ελληνικού πολιτισμού. Οι Φοίνικες του Κιτίου, που συνεργάζονταν πάντα με τους Πέρσες, άρχισαν σταδιακά να εγκαταλείπουν την Κύπρο όταν αυτή προσαρτήθηκε (311-310 π.Χ. μέχρι το 58 π.Χ.) στους Έλληνες Μακεδόνες του Πτολεμαίου. Υπολογίζεται πως μέχρι το 200 π.Χ. δεν υπήρχε ούτε ένας Φοίνικας στην Κύπρο, έχοντας εγκατασταθεί στην μητρόπολή τους, την Φοινίκη, αφού δεν υπήρχαν πλέον οι Πέρσες στην Κύπρο για να τους προστατεύουν.

 Προϊστορία 
Σύμφωνα με ανασκαφικές έρευνες στην περιοχή υπήρχαν δύο προϊστορικοί οικισμοί οι οποίοι είχαν αναπτύξει εμπορικές σχέσεις και εξήγαγαν χαλκό, πορφύρα και αλάτι. Οι οικισμοί αυτοί δέχτηκαν Μυκηναίους και Αχαιούς εποίκους μετά τον Τρωικό πόλεμο και εξελίχθηκαν σε πόλεις. Τον 10ο αιώνα π.Χ. οι δύο αυτές πόλεις καταστράφηκαν από κάποια φυσική καταστροφή αναγκάζοντας τους κατοίκους τους να οικοδομήσουν μια νέα πόλη, το μετέπειτα Κίτιον. Οι Μυκηναίοι έχτισαν κυκλώπεια τείχη πάχους 2,50 μέτρων ενώ κατά διαστήματα υπήρχαν τετράπλευροι προμαχώνες.

Κατά τον Ιώσηπο, (Ιώσηπου Εβραϊκά αρχ. α. 7), η πόλη ιδρύθηκε αμέσως μετά τον κατακλυσμό του Νώε όταν κατά τον αναδασμό της γης δόθηκε στον Χετίμ ή Κιτίμ, υιό του Ιαυάν. Σύμφωνα με αυτήν την εκδοχή είναι η πρώτη πόλη που ιδρύθηκε στον ελλαδικό χώρο και η αρχαιότερη. Σύμφωνα με τον Αίλιο Διονύσιο ιδρύθηκε από Φοίνικες πειρατές και το όνομα είναι φοινικικό, και προέρχεται από κάποια γυναίκα με αυτό το όνομα.

Πρώτη γραπτή μαρτυρία για την πόλη υπάρχει από τον 12ο αιώνα π.Χ. από αιγυπτιακές επιγραφές. Στο Κίτιον τον 9ο αιώνα π.Χ. ιδρύθηκε αποικία από Φοίνικες της Τύρου· σε ανασκαφές έχει βρεθεί ναός της Αστάρτης της ίδιας περιόδου. Οι Φοίνικες σε επιγραφές που έχουν βρεθεί ονόμαζαν την πόλη Καρτιχατάστ. Το Κίτιον κατέστη μια από τις πλούσιες κυπριακές πόλεις και απέκτησε τόση μεγάλη φήμη που αναφέρεται 28 φορές στην Παλαιά ΔιαθήκηΠαλαιά Διαθήκη:
 και εξελευσεται εκ χειρος κιτιαιων
 το οραμα τυρου ολολυζετε πλοια καρχηδονος οτι απωλετο και ουκετι ερχονται εκ γης κιτιαιων ηκται αιχμαλωτος
 και εαν απελθης εις κιτιεις ουδε εκει σοι αναπαυσις εσται
 και τον φιλιππον και τον περσεα κιτιεων βασιλεα και τους επηρμενους επ' αυτους συνετριψαν αυτους εν πολεμω και κατεκρατησαν αυτων. Στην πόλη λατρεύονταν όλοι οι θεοί των Φοινίκων και υπήρχαν ναοί αφιερωμένοι σε αυτούς, όπως του Μελκάρτ, που βρισκόταν στο λιμάνι της πόλης, και ο ναός του Βαάλ που υπήρχε σε λόφο του Κιτίου. Στην πόλη ομιλούνταν και ελληνικά και φοινικικά. Τέσσερις ναοί αφιερωμένοι σε γυναικεία θεότητα της γονιμότητας από αυτή την εποχή έχουν ανασκαφεί με μεγάλες αυλές με βωμούς, σε έναν υπήρχε ιερός κήπος και δεξαμενή για ιερούς ιχθύς. Ένας πέμπτος ναός ήταν αφιερωμένος σε θεό της γονιμότητας στον οποίο βρέθηκαν προσωπεία που παρίσταναν κεφαλές βοών. Επίσης, τα εργαστήρια χαλκού μεταφέρθηκαν έξω από τα τείχη στα βόρεια της πόλης ώστε οι νότιοι άνεμοι να διώχνουν τις αναθυμιάσεις έξω από την πόλη.

 Ιστορικοί χρόνοι 

Τον 7ο αιώνα π.Χ. το Κίτιον περνά υπό την εξουσία των Ασσυρίων αλλά έχει δικούς του βασιλείς φόρου υποτελείς, το 705 ο βασιλιάς της Τύρου, Σιδώνας και του Κίτιου Πύλας επαναστατεί αλλά αποτυγχάνει και καταφεύγει στο Κίτιο με την οικογένεια του, αλλά οι κάτοικοι της πόλης τον θανατώνουν για να γλιτώσουν από την οργή των Ασσυρίων. Την περίοδο αυτή η πόλη εξελίσσεται σε ναυτική δύναμη ενώ εγκαθίστανται νέοι άποικοι από τις Φοινικικές πόλεις αφού αυτές βρίσκονται υπό την κατοχή των Ασσυρίων και Βαβυλωνίων.

Τον 5ο αιώνα π.Χ. όλη η Κύπρος περνά στην κατοχή των Αιγυπτίων Φαραώ και οι βασιλείς της είναι φόρου υποτελείς σε αυτόν. Από την Αιγυπτιακή κατοχή περνούν στην Περσική μένοντας φόρου υποτελείς στον Πέρση βασιλέα. Την ίδια εποχή το Κίτιο και η Σαλαμίνα κόβουν πρώτη φορά νομίσματα. Το 498 π.Χ. όλες οι Κυπριακές πόλεις συμμετέχουν στην Ιωνική επανάσταση αλλά ή ήττα τους στην ξηρά της αναγκάζει να πάρουν μέρος σε αυτή με το μέρος των Περσών κατά των πόλεων της Ιωνίας. Πλοία από το Κίτιο πήραν μέρος στην εκστρατεία του Ξέρξη και στην Ναυμαχία της Σαλαμίνας όπου έδειξαν και απροθυμία να συμμετάσχουν.

Οι Πέρσες μετά την ήττα τους στη ναυμαχία της Σαλαμίνας επέβαλαν Φοίνικες βασιλείς σε όλες τις Κυπριακές πόλεις, στο Κίτιο μάλιστα η φοινικική δυναστεία επικράτησε μέχρι το τέλος της βασιλείας στη πόλη. Κατά την βασιλεία του Βααλμελέκ Α΄ η πόλη πολιορκείται από τους Αθηναίους με τον Κίμωνα ο οποίος πέθανε και τάφηκε εκεί. Επί βασιλιά Ασβαάλ προσαρτάται και το Ιδάλιο, ο Βααλμελέκ Β΄ ανέπτυξε εμπορικές σχέσεις με την Αθήνα. Οι επόμενοι βασιλείς αντιμετώπισαν τον Ευαγόρα Α΄ στην προσπάθειά του να ενώσει όλες τις Κυπριακές πόλεις. Επί βασιλείας Πουμιάθονος προσαρτάται και το βασίλειο της Ταμασσού.

Το Κίτιον συμμετέχει στην πολιορκία της Τύρου με το πλευρό του Μέγα Αλέξανδρου όπως κάνουν όλες οι Κυπριακές πόλεις, αλλά ο Βασιλέας λόγω της φοινικικής καταγωγής του δεν παίρνει μέρος στη μάχη κάτι που συντέλεσε στο να δυσαρεστηθεί ο Αλέξανδρος και να του αποσπάσει της Ταμασσό δωριζόταν την στον βασιλέα της Σαλαμίνας. Τελευταίος βασιλιάς της πόλης ήταν ο Μενέλαος που ηττήθηκε από τον Δημήτριο τον πολιορκητή και η πόλη περνά στην εξουσία του Πτολεμαίου Α΄. Το 58 π.Χ. περνά στους Ρωμαίους συνεχίζοντας να παραμένει το σημαντικότερο και κυριότερο λιμάνι της Κύπρου. Από τον 3ο αιώνα και μετά, δεν υπάρχουν σημάδια φοινικικής παρουσίας. Μετά τον Γ’ Καρχηδονιακό πόλεμο, οι Ρωμαίοι κατέστρεψαν όλα τα φοινικικά κέντρα και έτσι ο πολιτισμός τους εξαφανίζεται για πάντα. Η πόλη διατηρήθηκε ελληνική στους επόμενους αιώνες.

Στους χριστιανικούς χρόνους το Κίτιον γίνεται επισκοπή, εδώ κατά την παράδοση κατέφυγε ο Λάζαρος μετά την ανάσταση του όπου έγινε ο πρώτος επίσκοπος, αλλά και η Παναγία μετά την ανάσταση του Χριστού. Το 77 μ.χ. μεγάλος σεισμός κατέστρεψε την πόλη και μετά κτίζεται από την αρχή. Η πόλη συνέχιζε να ακμάζει μέχρι τα πρώτα χρόνια της Φραγκοκρατίας αλλά σταδιακά έχασε την αίγλη της και εγκαταλείφθηκε.

Άλλες μεγάλες προσωπικότητες από το Κίτιο ήταν ο Άγιος Θεράπων επίσκοπος της πόλης, ο φιλόσοφος Ζήνων και ο επίσης φιλόσοφος Περσαίος ο Κιτιεύς.

 Παραπομπές 

 Πηγές 



 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Η Ιστορία της Λάρνακας
 Ιστορία του Κιτίου
 Αρχαιολογικός χώρος του Κιτίου

Κατηγορία:Αρχαιολογικοί τόποι στην Κύπρο
*
Κατηγορία:Πόλεις της αρχαίας Κύπρου
Κατηγορία:Εγκαταλελειμμένοι οικισμοί στην Κύπρο