Μικρή Πρέσπα

Η Μικρή Πρέσπα (αρχαία ελληνικά: Μικρή Βρυγηίς, ) είναι μακρόστενη λίμνη της βορειοδυτικής Μακεδονίας στον Δήμο Πρεσπών, με το μέγιστο μήκος της να φθάνει τα 13,6 χιλιόμετρα και το νοτιότερο άκρο της να καταλήγει στην Νότια Αλβανία. Η επιφάνεια της είναι 48,5 τ.χλμ., από τα οποία τα 5 τ.χλμ. βρίσκονται στην Αλβανία. Το βαθύτερο σημείο της είναι 8,4 μέτρα, ενώ το μέσο βάθος της είναι 4 μ.

 Σχηματισμός της λίμνης 
Δημιουργήθηκε από την κάποτε ενιαία Πρέσπα, εξαιτίας της απόθεσης υλικών από το ρυάκι-χείμαρρο του Αγίου Γερμανού. Αφότου δημιουργήθηκε μία στενή λωρίδα γης μεταξύ των δύο Πρεσπών, έγινε εκτροπή του χειμάρρου, την περίοδο 1936-1945, ώστε να εκβάλει στη Μεγάλη Πρέσπα.                        

Τα νερά της υπερχειλίζουν, μέσω του ρέματος "Κούλα", στην ομώνυμη παραλία "Κούλα" της Μεγάλης Πρέσπας. Επίσης εκφορτίζονται με υπόγεια ροή μέσω του προσχωσιγενούς ισθμού που χωρίζει την Μικρή από την Μεγάλη Πρέσπα. Το ανώτατο υψόμετρο στάθμης λίμνης έχει οριστεί το 850,60 μ. και μπορεί να ρυθμίζεται από τον κατασκευασμένο θυροφράγμα.

Η κατασκευή αποτελείται από τέσσερα συνεχόμενα θυροφράγματα, ύψους 1,60 μ., τύπου επίπεδου ρουφράκτη και επιτρέπει στον Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού Πρεσπών να ρυθμίζει το υψόμετρο της στάθμης της λίμνης από 849,60 μ. έως 851,00 μ.

 Νησίδες της λίμνης 
Στην Μικρή Πρέσπα σχηματίζονται δύο νησίδες ο Άγιος Αχίλλειος και το Βιδρονήσι. Στον Άγιο Αχίλλειο υπάρχει οικισμός ο οποίος είναι ένας από τους δύο οικισμούς της Ελλάδας που είναι χτισμένοι σε νησιά λιμνών (ο άλλος είναι ο οικισμός στο νησί της λίμνης των Ιωαννίνων). Το νησί ενώνεται με την απέναντι στεριά με μία πεζογέφυρα. Κοντά στο ψηλότερο σημείο του βρίσκονται τα ερείπια του μεγάλου ναού του Αγίου Αχιλλείου που χτίστηκε από τον Τσάρο Σαμουήλ στα τέλη του 10ου αιώνα μ.Χ. 
αριστερά|μικρογραφία|250x250εσ|Μία φαλαρίδα στους καλαμιώνες.

 Προστατευόμενη τοποθεσία 
Η περιοχή είναι προστατευόμενος βιότοπος ως μέρος του Εθνικού Δρυμού Πρεσπών και ένα μεγάλο μέρος της περιλαμβάνεται στο δίκτυο Natura 2000 με κωδικό GR1340001. Έχει μεγάλες ρηχές ζώνες με ελώδη βλάστηση και υγρολίβαδα, ενώ οι όχθες της λίμνης είναι απότομες. Στη βλάστηση περιλαμβάνονται φυλλοβόλα δάση στις υψηλότερες ορεινές πλαγιές, καλαμιώνες και υδατικά φυτά. Στα προστατευόμενα είδη της χλωρίδας περιλαμβάνονται τα είδη: Κενταύρια της Πρέσπας, Βερμπάσκο επιξάνθινον, Ρήνανθος ο Πινδικός, Σαλβίνια η πλέουσα, Τράπη η πλέουσα, Άτροπος η ευθαλεία, Δακτυλόριζα κορδιγέρα, κίτρινη γεντιανή, κόκκινος κρίνος, λείριο το μάρταγο, νάρκισσος ο ποιητικός, κ.α. Στην πανίδα περιλαμβάνονται: καφέ αρκούδες, χρυσά τσακάλια, λύκοι, ζαρκάδια, ερυθρά ελάφια, αγριόγατες, δασομυωξοί, νυφίτσες, λιμνόφιδα, αστρίτες, χελώνες, κ.α. Στην περιοχή υπάρχουν πληθυσμοί και φωλιές πτηνών, όπως: αργυροπελεκάνοι, ροδοπελεκάνοι, σταχτόχηνες, χηνοπρίστες, χουλιαρόπαπιες, και αρπακτικά πτηνά. Στην πλούσια ιχθυοπανίδα περιλαμβάνονται: Τσίμα Πρέσπας, πέστροφες Πρέσπας, αλβούρνοι μπελοβίτσες, σκουμπούζι, βρυγοβελονίτσες, μπριάνα, κ.α. Η περιοχή απειλείται από τα φυτοφάρμακα καλλιεργειών που καταλήγουν στη λίμνη, ανθρωπογενή ρύπανση και το κυνήγι της καφέ αρκούδας.

 Οικισμοί κοντά στην Μικρή Πρέσπα 
 Στο Ελληνικό τμήμα της λίμνης τα χωριά που βρίσκονται κοντά στη λίμνη είναι, ο Άγιος Γερμανός (άλλοτε κεφαλοχώρι της περιοχής), ο Λαιμός (η σημερινή έδρα του Δήμου Πρεσπών), ο Μηλεώνας, το Πλατύ, η Καλλιθέα, ο Λευκώνας (χωριό το οποίο διαθέτει Κέντρο υγείας), οι Ψαράδες (στις όχθες της Μεγάλης Πρέσπας), οι Καρυές, η Μικρολίμνη, η Οξυά, η Πύλη και το Βροντερό, και τα νησιά Άγιος Αχίλλειος και Βιδρονήσι. Στον Άγιο Αχίλλειο βρίσκονται τα Ερείπια της Βασιλικής του Αγίου Αχίλλειου, παλαιοχριστιανικός ναός του 6ου αιώνα. Ο ναός λεηλατήθηκε και καταστράφηκε από τους Αλαμανούς περίπου το 1045 και τόσο οι πηγές όσο και η αρχαιολογική έρευνα δείχνουν ότι στη συνέχεια ανακαινίσθηκε από τον δραστήριο επίσκοπο Αχριδών Θεόφραστο που διοργάνωνε εκεί Επισκοπικές και Αρχιερατικές Συνόδους. Με τις ανασκαφές δεν έχει βρεθεί κεραμικό ή νόμισμα από τα νομισματοκοπεία της εποχής που να συνδέει το κτίσμα με τον Τσάρο Σαμουήλ, για τον λόγο αυτό η αρχική θεωρία πως κτίστηκε από αυτόν ώστε να τοποθετηθεί το σκήνωμα του Αγίου Αχιλλείου (που απέσπασε από τη Λάρισα) δεν ευσταθεί. Οι Βούλγαροι είχαν καταλάβει την περιοχή για 15 έτη και μετά την ανάκτησή της από τους τους Βυζαντινούς έγινε έδρα επισκοπής μέχρι τον 15ο αιώνα. Ο Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών είναι το ένα από τα δύο κατοικήσιμα νησιά της Ελλάδας σε λίμνη (το άλλο είναι το Νησί Ιωαννίνων στην Λίμνη Παμβώτιδα), ενώ από το 2000 Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών, συνδέεται με πεζογέφυρα. Το Βιδρονήσι αντίστοιχα είναι ακατοίκητη νησίδα και υδροβιότοπος. Η Ελλάδα κατέχει σχεδόν ολόκληρη την Μικρή Πρέσπα.
 Στο αλβανικό τμήμα της λίμνης τα χωριά που βρίσκονται κοντά στη λίμνη είναι η Ρακίτσα, το Σουέτσι και το Τρεν. Στο κομμάτι της Μικρής Πρέσπας στην Αλβανία, τα νερά έχουν υποχωρήσει αρκετά τα τελευταία χρόνια, λόγω της μη προστασίας της λίμνης καθώς και περιβαλλοντικούς λόγους, σε σχέση με παλαιότερα έτη που τα χωρικά ύδατα της λίμνης κάλυπταν αρκετή σημαντική έκταση. Τα τελευταία χρόνια ωστόσο γίνεται ανασύσταση του τμήματος της λίμνης που ανήκει στην Αλβανία.

 Φωτοθήκη 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Περίληψη μελέτης θυροφράγματος (pdf)
 ΠΡΕΣΠΑ η Ελληνική Δημήτρης Πένης


Κατηγορία:Λίμνες του νομού Φλώρινας
Κατηγορία:Λίμνες της Αλβανίας
Κατηγορία:Υγροβιότοποι