Κόνιτσα

Η Κόνιτσα (ή Κόνιτα στα βλάχικα) είναι κωμόπολη της Περιφερειακής Ενότητας Ιωαννίνων και έδρα του Δήμου Κόνιτσας, 64 χιλιόμετρα βόρεια των Ιωαννίνων, κοντά στα ελληνο-αλβανικά σύνορα. Κείται αμφιθεατρικά στην πλαγιά του βουνού Τραπεζίτσα, της οροσειράς της Πίνδου, με θέα την πεδιάδα της Κόνιτσας όπου ο ποταμός Αώος συναντιέται με τον ποταμό Βοϊδομάτη και τον Σαραντάπορο. Ο κάμπος καλλιεργείται συστηματικά από ντόπιους αγρότες. Η Κόνιτσα είναι περιφερειακό κέντρο για πολλά μικρά χωριά της Πίνδου, ενώ διαθέτει αγορά, σχολεία και ένα κέντρο υγείας.

 Οικονομία 
μικρογραφία|Οικία Χάμκως
μικρογραφία|Η γέφυρα της Κόνιτσας
Η οικονομία της Κόνιτσας βασιζόταν παραδοσιακά περισσότερο στη γεωργία παρά στη δασοκομία Linking quality of life and forest values in rural areas: an exploratory study of stakeholder perspectives in the rural community of Konitsa, Greece. Ο αγροτικός τομέας εντούτοις είχε παρακμάσει σταθερά από το 1970 μέχρι σήμερα γεγονός που ωθούσε τον πληθυσμό σταθερά σε επαγγέλματα του τριτογενή τομέα.

Ο κλάδος της οικοδομικής δραστηριότητας αναπτύχθηκε σταθερά, ενώ γνώρισε έκρηξη μετά τον σεισμό του 1996 Σεισμός στην Κόνιτσα, 28 Ιουλίου 1996 στην περιοχή, ανάπτυξη που υποβοηθήθηκε και από την αθρόα προσέλευση μεταναστών από τη γειτονική Αλβανία που προσέφεραν άφθονα εργατικά χέρια στον κλάδο των κατασκευών.

Στις μέρες μας αποτελεί και τουριστικό προορισμό.

 Ιστορία 
Στη Μέση Περίοδο του Χαλκού (2100 π.Χ. - 1800 π.Χ.) στην περιοχή της Κόνιτσας κατοικούσε πληθυσμός που μιλούσε την Πρωτοελληνική γλώσσα. Στην κλασική αρχαιότητα κατοικούσαν στην περιοχή οι Μολοσσοί, το σημαντικότερο από τα φύλλα της Ηπείρου. Ο Πύρρος της Ηπείρου οικοδόμησε μια μεγάλη σειρά από φρούρια σε στρατηγικές τοποθεσίες. Η πόλη της Κόνιτσας καταγράφεται για πρώτη φορά στο Χρονικό των Ιωαννίνων (1380), το Δεσποτάτο της Ηπείρου ενίσχυσε σημαντικά σύμφωνα με το Χρονικό το κάστρο της πόλης για να το προστατεύσει από επιθέσεις.H. Karpat, Kemal (1985). Ottoman population, 1830–1914: demographic and social characteristics. σ. 146 Η Οθωμανική αυτοκρατορία κατέλαβε την πόλη τον 15ο αιώνα και την ενσωμάτωσε στο Σαντζάκιο των Ιωαννίνων.Motika, Raoul (1995). Türkische Wirtschafts- und Sozialgeschichte (1071–1920). σ. 297 Την πόλη κυβερνούσε ένας Καζάς σύμφωνα με την απογραφή (1882) είχε 16.570 κατοίκους, 15.838 ανήκαν στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία, 1.429 Μουσουλμάνοι και 3 Εβραίοι.Pusceddu, Antonio Maria (2013). "Local Brothers, National Enemies: Representations of Religious Otherness in Post-Ottoman Epirus (Greece)." Oriente Moderno. 93. (2): 605.Kemal Karpat (1985), Ottoman Population, 1830–1914, Demographic and Social Characteristics, The University of Wisconsin Press, σσ. 146-147
Στην Οθωμανική περίοδο πολλοί τοπικοί Έλληνες γαιοκτήμονες ασπάστηκαν το Ισλάμ για να διατηρήσουν τα προνόμια τους, σχημάτισαν μια ισχυρή κοινότητα στο πάνω μέρος της πόλης που κατοικούσαν οι χριστιανοί.Vlachos, Koliva, 2013, σ. 6 Οι χριστιανοί ήταν πλειοψηφία στο άνω μέρος της πόλης, στο κάτω ζούσαν Μουσουλμάνοι που ήταν Αλβανοί φυγάδες από περιοχές που ανήκουν σήμερα στην Αλβανία, έγιναν εργάτες γης. Η Ελληνική γλώσσα ήταν η βασική γλώσσα στην πλειοψηφία των κατοίκων, σε χριστιανούς και μουσουλμάνους.Vlachos, Koliva, 2013, σ. 26 Τον 18ο αιώνα άνοιξε ένα Ελληνικό σχολείο υπό τη διοίκηση του Γεωργίου Μόστρα, μαθητή του Μπαλάνου Βασιλόπουλου. Η Ελληνική εκπαίδευση άνθισε σε μεγάλο βαθμό στις αρχές του 20ου αιώνα (1906), ο Καζάς της Κόνιτσας είχε 31 σχολεία και 1.036 μαθητές.M. V. Sakellariou. Epirus, 4000 years of Greek history and civilization. Ekdotikē Athēnōn, 1997, σ. 307 Η λειτουργία του Ελληνικού σχολείου είχε διακοπεί σε ταραγμένες εποχές που κυβερνούσε ο Αλή Πασάς, αμέσως μετά το άνοιξε ξανά ο Κοσμάς ο Θεσπρωτός, μαθητής του Αθανάσιου Ψαλίδα.

Στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 δημιουργήθηκε μια ξεχωριστή Ελληνική ταυτότητα απέναντι στους μουσουλμάνους.Vlachos, Koliva, 2013, σ. 27 Στα τέλη του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ου αιώνα ο Τεκκές της Κόνιτσας και πολλοί Αλβανοί Μπεκτασήδες έγιναν ο πολιτιστικός πυρήνας για τη δημιουργία του Αλβανικού εθνικισμού μέσα στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Την περίοδο αυτή άκμασαν στην Κόνιτσα πολλές προσωπικότητες που δημιούργησαν τον Αλβανικό εθνικισμό όπως ο Φαΐκ Κόνιτσα και ο Μεχμέτ Κόνιτσα.Nitsiakos, Vassilis (2010). On the border: Transborder mobility, ethnic groups and boundaries along the Albanian-Greek frontier. LIT Verlag. σσ. 40–41 Την Ελληνική γλώσσα τη μιλούσαν όλοι Έλληνες και Αλβανοί, μόνη εξαίρεση οι υψηλόβαθμοι Οθωμανοί αξιωματούχοι.Vakalopoulos, Kōnstantinos Apostolou (2003). Historia tēs Ēpeirou: apo tis arches tēs Othōmanokratias hōs tis meres mas (in Greek). Hērodotos. σ. 554 Οι Έλληνες έδειχναν μεγάλη ανοχή στα κινήματα Αλβανικού εθνικισμού, αυτό τα βοήθησε να γιγαντώσουν.M. V. Sakellariou. Epirus, 4000 years of Greek history and civilization Ekdotike Athenon Archived 14 June 2010 at the Wayback Machine, 1997, σ. 361 Το 1856 η πόλη είχε μουσουλμανική πλειοψηφία 56%, στα τέλη του 19ου αιώνα είχε 7.000 κατοίκους, 4.000 Χριστιανοί και 3.000 Μουσουλμάνοι.Vakalopoulos, Kōnstantinos Apostolou (2003). Historia tēs Ēpeirou: apo tis arches tēs Othōmanokratias hōs tis meres mas (in Greek). Hērodotos, σ. 313
Η Κόνιτσα ήταν μια μικρή πόλη με 800 κατοικίες (1924), οι 200 από αυτές ήταν Αλβανικές ή Τούρκικες.Hammond, Nicholas Geoffrey Lemprière (1967). Epirus: the geography, the ancient remains, the history and topography of Epirus and adjacent areas. Clarendon, σ. 272 Στην ανταλλαγή των πληθυσμών (1923) τα 2/3 των μουσουλμάνων θεωρήθηκαν Τούρκοι και έφυγαν για την Τουρκία (1925), άλλοι πήγαν Αλβανία, στην Κόνιτσα μεταφέρθηκαν 1.000 χριστιανοί από την Καππαδοκία.Lambros Baltsiotis (2011). The Muslim Chams of Northwestern Greece: The grounds for the expulsion of a “non-existent” minority communityFoss, Arthur (1978).Epirus. Faber, σ. 112 Όταν ξέσπασε ο Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος (1946–1949) η πόλη έγινε πεδίο μάχης, οι κομμουνιστές προσπάθησαν να καταλάβουν την πόλη χωρίς επιτυχία.Charles R. Shrader (1999). The Withered Vine: Logistics and the Communist Insurgency in Greece, 1945-1949. Greenwood Publishing Group. σ. 215 Στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου καταστράφηκαν όλες οι κατοικίες που ζούσαν οι μουσουλμάνοι στην Κόνιτσα.Kiel, Machiel (1990). Ottoman architecture in Albania, 1385–1912. Research Centre for Islamic History, Art and Culture. σ. 3 Οι κομμουνιστές βρήκαν την ευκαιρία να αποσυρθούν στη Λαϊκή Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Αλβανίας, εξαπέλυσαν επιθέσεις στην Κόνιτσα αλλά αποκρούστηκαν από τον Ελληνικό στρατό.Chant, Christopher (1988). Warfare of the 20th century : armed conflict outside the two World Wars. Secaucus, N.J.: Chartwell Books. σ. 177 Στη δεκαετία του 1950 η Κόνιτσα είχε 70 μουσουλμανικές οικογένειες, σταδιακά εξαφανίστηκαν είτε λόγω μεταστροφής στον χριστιανισμό, είτε λόγω μετανάστευσης.

 Πληθυσμός 
Η εξέλιξη του πληθυσμού της Κόνιτσας έχει ως εξής:
 Εξέλιξη πληθυσμούτης Κόνιτσας 19132.67019202.74919281.95919402.31319513.71619613.54219713.22619812.85919913.07920012.86920112.77420212.638

 Τουρισμός 
Η Κόνιτσα αποτελεί σημείο αφετηρίας για όσους επιθυμούν να εξερευνήσουν τα βουνά της Πίνδου, ή θέλουν να κάνουν δραστηριότητες βουνού. Άλλες περιοχές ενδιαφέροντος εκεί κοντά είναι:
 ο Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου, περιλαμβάνει και την εντυπωσιακή Χαράδρα του Βίκου και του Αώου - γνωστές και για την αξιόλογη χλωρίδα τουςOn the Flora of the Vikos-Aoos National Park (NW Greece) - και τα όρη της Τύμφης. 
 το όρος Σμόλικας (2.637 μέτρα υψόμετρο), με τη δεύτερη υψηλότερη κορυφή στην Ελλάδα 
 τα ιαματικά λουτρά των Καβασίλων και του Αμαράντου
 τα χωριά των Ζαγορίων και του Πωγωνίου
 το κοντινότερο μεγάλο αστικό κέντρο είναι τα Ιωάννινα

 Προσωπικότητες 
 Χάμκω (αλβανικά: Εsmihan Hanim, 1725 - 1792) ήταν η μητέρα του Αλή Πασά των Ιωαννίνων.
 Παναγιώτης Χατζηνίκος (1709-1796), ευεργέτης
 Φαΐκ Κόνιτσα (1875-1942), Αλβανός συγγραφέας και πολιτικός.
 Μεχμέτ Κόνιτσα (1881-1948), Αλβανός πολιτικός.
 Κωνσταντίνος Δόβας (1898-1973), στρατιωτικός και υπηρεσιακός πρωθυπουργός.
 Γιαννάκης Πάτσος (1914-1991), Αλβανός γλύπτης.
 Γιάννης Λυμπερόπουλος (1921-2009), δικηγόρος και συγγραφέας.
 Αθανάσιος ΦαρμάκηςΑγγέλου Ν. Παπακώστα, Η αλύτρωτος Ήπειρος, Αθήναι 1951, σελ. 48., οπλαρχηγός του Βορειοηπειρωτικού Αγώνα.
 Ιωσήφ ΡιτσάνηςΑγγέλου Ν. Παπακώστα, 1951, σελ. 49., οπλαρχηγός του Βορειοηπειρωτικού Αγώνα.
 Ελευθέριος Οικονόμου (1956), αντιστράτηγος της ΕΛ.ΑΣ. κι υπηρεσιακός υπουργός.

 Βλέπε επίσης 
 Η Μάχη της Κόνιτσας 1947-48

 Πηγές 
Άρθρο της Καθημερινής για την Κόνιτσα, στις 15/5/2009

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Δήμος Κόνιτσας
 Πληροφορίες για την Κόνιτσα και τα χωριά της
 Ισοτοπική υδρολογική έρευνα ευρύτερης περιοχής Κόνιτσας






Κατηγορία:Περιφερειακή ενότητα Ιωαννίνων