Επαρχία Καινουργίου

Η Επαρχία Καινουργίου βρισκόταν στο νοτιοδυτικό τμήμα του Νομού Ηρακλείου και συνόρευε στα ανατολικά με την Επαρχία Μονοφατσίου, στα δυτικά με την Επαρχία Πυργιωτίσσης, στα βόρεια με την Επαρχία Μαλεβιζίου και με την Επαρχία Μυλοποτάμου (η τελευταία στον Νομό Ρεθύμνης) και από τα νότια με το Λιβυκό Πέλαγος. Στην εν λόγω Επαρχία βρισκόταν η γονιμότερη περιοχή της πεδιάδας της Μεσαράς. Παράγονται κυρίως λάδι, σταφίδα, σιτηρά και άλλα.

 Δήμος και Κοινότητες 
Η Επαρχία Καινουργίου απετελούσε από τον Δήμο Μοιρών και 30 κοινότητες, οι οποίες σήμερα βρίσκονται στους δήμους Γόρτυνας και Φαιστού.
+Κοινότηταπληθυσμός (1981)έκταση (χλμ²)σημερινός δήμοςΑγίου Κυρίλλου1537,993ΓορτύνηςΑγίων Δέκα86516,119ΓορτύνηςΑληθινής1745,273ΦαιστούΑμπελούζου3533,9ΓορτύνηςΑντισκαρίου54625,397ΦαιστούΆνω Μουλίων5776,595ΓορτύνηςΑπεσωκαρίου1563,315ΓορτύνηςΒασιλικής35819,842ΓορτύνηςΒασιλικών Ανωγείων40711,761ΓορτύνηςΒοριζίων66730,051ΦαιστούΓαλιάς1.04813,402ΦαιστούΓέργερης2.20544,51ΓορτύνηςΓκαγκάλων74712,519ΓορτύνηςΖαρού2.26829,145ΦαιστούΚαστελλίου4489,03ΦαιστούΚουσέ2129,149ΦαιστούΜητροπόλεως4233,356ΓορτύνηςΜιαμούς51138,718ΓορτύνηςΜοιρών [δήμος]3.68815,937ΦαιστούΜορονίου55212,625ΦαιστούΝυβρίτου39510,456ΓορτύνηςΠανασού3797,311ΓορτύνηςΠερίου1124,14ΦαιστούΠετροκεφαλίου6267,424ΦαιστούΠηγαϊδακίων48163,302ΦαιστούΠλατάνου3715,155ΓορτύνηςΠλώρας34110,556ΓορτύνηςΠόμπιας1.11415,333ΦαιστούΡουφά2325,94ΦαιστούΣκουρβούλων5537,205ΦαιστούΧουστουλιανών3386,123Γορτύνης

 Ιστορικά στοιχεία 
Η Επαρχία οφείλει την ονομασία της στην ενετική ονομασία Castel Nuovo, το οποίο κτίστηκε από τον Γενοβέζο Ενρίκο Πεσκατόρε (1206) δυτικά του σημερινού οικισμού Καστέλλι, μεταξύ Αγίων Δέκα και Μοιρών. Η ονομασία του φρουρίου μεταφράστηκε στα ελληνικά ως Νέο (Καινούργιο) Καστέλλι. Οι Βενετοί ονόμαζαν τις επαρχίες της Κρήτης από το όνομα του φρουρίου (castello), που είχαν στην καθεμιά. Συχνά αναφέρονται και οι ονομασίες Καινουρίου και Καινούργιου, οι οποίες θεωρούνται από μερικούς λανθασμένες. Με το όνομα Castel Nuovo αναφέρεται και σε ενετικό έγγραφο διανομής, το 1212. Τα τελευταία χρόνια ονομάστηκε Ψηλό Καστέλλι.

Το φρούριο αποπειράθηκαν να το καταλάβουν χωρίς επιτυχία οι επαναστάτες κατά τη Δημοκρατία του Αγίου Τίτου, το 1364. Αργότερα, όπως έγινε και σε άλλα επαρχιακά φρούρια, το κάστρο αυτό εγκαταλείφθηκε και ερημώθηκε. Γύρω από το λόφο βρίσκονταν τα σπίτια από τα οποία σώζονται ερείπια και τέσσερις εκκλησίες. Στη δυτική πλευρά ήταν οι κατοικίες των Εβραίων. Σύμφωνα με την παράδοση, οι εκκλησίες ήταν 101.

Το 1821 η επαρχία μετονομάστηκε σε Γορτύνη, όμως το όνομα αυτό δεν μπόρεσε να επικρατήσει.

 Βιβλιογραφία 


Καινουργιου