Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος Β´

Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος Β΄ (κατά κόσμον Ιωάννης Λιάπης, Οινόφυτα Βοιωτίας, 30 Μαρτίου 1938), είναι Έλληνας επίσκοπος, αρχαιολόγος και θεολόγος. Διατελεί Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος από τις 7 Φεβρουαρίου 2008. Είναι ο 20ός προκαθήμενος της Εκκλησίας της Ελλάδος από την ανακήρυξη του αυτοκεφάλου της, με αυτό τον τίτλο. Εκ της θέσεώς του, είναι και πρόεδρος της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας, του ανώτατου θεσμικού οργάνου διοίκησης της Εκκλησίας της Ελλάδος, καθώς και της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου.

Πριν την εκλογή του ως Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος είχε διατελέσει από το 1981 ως το 2008, Μητροπολίτης Θηβών και Λεβαδείας. 

Έχει διακριθεί για περιβαλλοντικές και φιλανθρωπικές του δραστηριότητες, καθώς και για την πρόνοιά του προς βοήθεια τοξικομανών, υπερηλίκων και νέων.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Πρώτα χρόνια
Ο κατά κόσμον Ιωάννης Λιάπης γεννήθηκε στις 30 Μαρτίου 1938 στα Οινόφυτα Βοιωτίας. Είναι το πρώτο από τα δύο παιδιά του Τάσου και της Δήμητρας Λιάπη, οικογένειας με αρβανίτικη καταγωγή. Οι γονείς του ασχολούνταν με αγροτικές και ποιμενικές εργασίες. Εντάχθηκε από μικρή ηλικία στα κατηχητικά σχολεία, όπου γνώρισε τον τότε αρχιμανδρίτη και μετέπειτα μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας, Νικόδημο Γραικό, ο οποίος έγινε πνευματικός του καθοδηγητής.

Μετά την ολοκλήρωση της βασικής εκπαίδευσης, σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και στη συνέχεια στη Θεολογική Σχολή του ιδίου Πανεπιστημίου. Ήταν πρώτος σε πανελλαδική κλίμακα υπότροφος του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ) στις βυζαντινές σπουδές, τις οποίες πραγματοποίησε στα Πανεπιστήμια του Γκρατς (Αυστρία) και του Μονάχου (Δυτική Γερμανία), ενώ φοίτησε και στο Ostkirchliches Institut, Ινστιτούτο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας που εδρεύει στο Ρέγκενσμπουρκ της Γερμανίας.

Εργάστηκε ως πανεπιστημιακός βοηθός στην Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία δίπλα στον Αναστάσιο Ορλάνδο και ως φιλόλογος στο Λεόντειο Λύκειο της Νέας Σμύρνης, στο 9ο Νυκτερινό Γυμνάσιο Αθηνών, καθώς και στο Γυμνάσιο της Αυλώνας. Ως αρχαιολόγος και θεολόγος δημοσίευσε επιστημονικές μελέτες και άρθρα και έχει βραβευθεί για το έργο του «Μεσαιωνικά Μνημεία της Εύβοιας» από την Ακαδημία Αθηνών.

Κατόπιν εντάχθηκε στον ορθόδοξο κλήρο, εγκαταλείποντας την ακαδημαϊκή του καριέρα. Στις 3 Δεκεμβρίου 1967 χειροτονήθηκε διάκονος από τον Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας Νικόδημο στη Θήβα και έλαβε το όνομα Ιερώνυμος προς τιμήν του τότε Αρχιεπισκόπου Αθηνών Ιερωνύμου Α΄. Στις 10 του ίδιου μήνα χειροτονήθηκε πρεσβύτερος στην Λιβαδειά, λαμβάνοντας το οφφίκιο του αρχιμανδρίτη.

Από την χειροτονία του έως το 1978 υπηρέτησε ως Πρωτοσύγκελος της Ιεράς Μητροπόλεως Θηβών και Λεβαδείας και επίσης ως ηγούμενος των Ιερών Μονών Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Σαγματά (1971-1977) και Οσίου Λουκά Βοιωτίας (1977-1981). Από το 1978 ως το 1981 υπήρξε Γραμματέας και κατόπιν Αρχιγραμματέας της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Μητροπολίτης Θηβών και Λεβαδείας (1981-2008)
Τον Οκτώβριο του 1981, μετά την παραίτηση του Μητροπολίτη Νικόδημου, εξελέγη παμψηφεί Μητροπολίτης Θηβών και Λεβαδείας. Η χειροτονία του σε επίσκοπο πραγματοποιήθηκε στις 4 Οκτωβρίου 1981 στον Καθεδρικό Ναό Αθηνών, προεξάρχοντος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Σεραφείμ. Ως Μητροπολίτης Θηβών συμμετείχε στις Συνοδικές Επιτροπές Εκκλησιαστικής Εκπαιδεύσεως, Εκκλησιαστικής Περιουσίας, Σχέσεων Εκκλησίας-Πολιτείας, Υποτροφιών και εργάστηκε ως αντιπρόεδρος του Ραδιοφωνικού Σταθμού της Εκκλησίας της Ελλάδος. Υπήρξε μέλος μεικτών επιτροπών Πολιτείας και Εκκλησίας για τη μελέτη θεμάτων για τη μοναστηριακή περιουσία (1986-1998) και την εκκλησιαστική εκπαίδευση (1986-1998) και πρόεδρος της επιτροπής Διαλόγου Κοινωνίας-Εκκλησίας (2005-2007).

Κατά τη διάρκεια της διακονίας του στη Μητρόπολη, αναπαλαιώθηκαν και στελεχώθηκαν έξι ανδρώες ιερές μονές και δεκαεπτά γυναικείες, ανάμεσα στις οποίες και οι ιστορικές μονές του Οσίου Λουκά, Σαγματά, Οσίου Σεραφείμ, Μακαριωτίσσης, Ευαγγελιστρίας και Ιερουσαλήμ.

Στο κοινωνικό του έργο περιλαμβάνεται η δημιουργία οικοτροφείων, ορφανοτροφείου με μορφή ανάδοχης οικογένειας στη Θήβα, στεγών ηλικιωμένων στη Θήβα και τη Λιβαδειά, κέντρου επανένταξης ψυχικώς πασχόντων στη Λιβαδειά, εκπαιδευτηρίου δημιουργικής απασχόλησης παίδων με ειδικές ανάγκες στη Λιβαδειά σε συνεργασία με άλλους φορείς του Νομού, κέντρου πρόληψης για τα ναρκωτικά στη Λιβαδειά, συσσιτίων απόρων και οικονομικών μεταναστών στη Θήβα, συμβουλευτικών σταθμών στη Θήβα, κέντρου Ιστορικών και Αρχαιολογικών Ερευνών στη Ζάλτσα (Μονή Λυκούρεση), και του Κέντρου Εκκλησιαστικής Διακονίας στα Οινόφυτα.

Φρόντισε επίσης για τη δημιουργία και λειτουργία ενοριακών πνευματικών κέντρων και κέντρων νεότητας στις περισσότερες ενορίες, καθώς και προτύπων κατασκηνωτικών εγκαταστάσεων στον Παρνασσό. Με πρωτοβουλία του ιδρύθηκε και λειτουργεί «Κέντρο Ερευνών της Ιστορίας και του Πολιτισμού της Βοιωτίας», το οποίο συνεργάζεται με τα Πανεπιστήμια Ντάραμ (Durham) και Κέιμπριτζ (Cambridge). Πρωτοστάτησε για τη δημιουργία του «Κέντρου Ευαισθητοποιήσεως Πληθυσμού σε θέματα περιβάλλοντος και οικονομικών μεταναστών», το οποίο λειτουργεί στα Οινόφυτα.

Το 1998 ήταν ένας εκ των υποψηφίων της αρχιεπισκοπικής εκλογής, αλλά ηττήθηκε από τον Μητροπολίτη Δημητριάδος Χριστόδουλο στην τρίτη ψηφοφορία. Λίγους μήνες πριν την εκλογή, ο Ιερώνυμος είχε κατηγορηθεί από τον Μητροπολίτη Καλαβρύτων Αμβρόσιο μέσω επιστολής για κακοδιαχείριση εκκλησιαστικής περιουσίας  μέσω μιας διαχειριστικής επιτροπής, στην οποία ο Ιερώνυμος δεν ήταν καν μέλος. Ο Ιερώνυμος προσέφυγε στη Δικαιοσύνη ζητώντας από τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου να διατάξειδικαστική έρευνα σε βάθος και δικαιώθηκε τρία χρόνια αργότερα με απαλλακτικό βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών.

Στη δεκαετία της αρχιεπισκοπίας Χριστοδούλου που ακολούθησε, ο Ιερώνυμος βρέθηκε αρκετές φορές σε αντιπαράθεση μαζί του, κυρίως για τα θέματα των σχέσεων με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και για τις λαοσυνάξεις που πραγματοποιήθηκαν εναντίον της παύσης της αναγραφής του θρησκεύματος στις αστυνομικές ταυτότητες.

Αρχιεπίσκοπος Αθηνών (2008-σήμερα)
Εξελέγη Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος στις 7 Φεβρουαρίου 2008 και ενθρονίστηκε στον Καθεδρικό και Μητροπολιτικό Ναό των Αθηνών στις 16 Φεβρουαρίου.

Στις 16 Απριλίου 2016 ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος επισκέφθηκε, μαζί με τον Πάπα Φραγκίσκο και τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, τον προσφυγικό καταυλισμό της Μόριας στη Λέσβο προκειμένου να ευαισθητοποιήσουν την κοινή γνώμη. Εκεί οι τρεις θρησκευτικοί ηγέτες υπέγραψαν κοινή διακήρυξη για τους πρόσφυγες. Στις 16 Δεκεμβρίου 2022, ο Πάπας Φραγκίσκος δώρισε στον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο και την Εκκλησία της Ελλάδος τρία θραύσματα του Παρθενώνα τα οποία φυλάσσονταν στις συλλογές του Ποντίφικα και στο Μουσεία του Βατικανού.

Κατά την αρχιεπισκοπική του παρουσία, ο Ιερώνυμος Β΄ έχει συνεργαστεί θεσμικά με τρεις Προέδρους της Δημοκρατίας, οκτώ Πρωθυπουργούς και δεκατέσσερις Υπουργούς Παιδείας και Θρησκευμάτων, γεγονός που αποτυπώνει τη μακρά διάρκεια της διακονίας του και τη διαρκή συνεργασία της Εκκλησίας της Ελλάδος με την Πολιτεία.

Κατόπιν ενεργειών του Ιερωνύμου Β΄ αποκαταστάθηκε νομικά, μετά από περίπου 75 χρόνια, το ζήτημα της μισθοδοσίας των κληρικών, διασφαλίζοντας τη μισθοδοσία περίπου 10.000 ιερέων της Εκκλησίας της Ελλάδος. Η νομοθετική αυτή τακτοποίηση ολοκληρώθηκε με τον νόμο 4957/2022 (ΦΕΚ Α΄ 141/21-07-2022) και θεωρείται ιστορικής σημασίας, καθώς έλυσε εκκρεμότητα που παρέμενε άλυτη επί 77 έτη, από το 1945. Η ρύθμιση αφορούσε το νομικό καθεστώς της μισθοδοσίας των κληρικών της Εκκλησίας της Ελλάδος και διασφάλισε τη θεσμική και μόνιμη κατοχύρωσή της.

Κατά τα έτη της αρχιεπισκοπίας του εξελέγησαν περισσότεροι από 40 νέοι μητροπολίτες και χειροτονήθηκαν πάνω από 15 βοηθοί επίσκοποι. Η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε τη μεγαλύτερη αριθμητικά ανανέωση της διοίκησης της Εκκλησίας της Ελλάδος από την ίδρυσή της, με επιλογές προσώπων που κάλυψαν διαφορετικά ποιμαντικά και διοικητικά προφίλ, με κοινό γνώμονα τη διατήρηση της αποστολικής παράδοσης της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Στο ίδιο χρονικό πλαίσιο, ο Ιερώνυμος Β΄ κλήθηκε να διαχειριστεί σειρά σημαντικών κοινωνικών, οικονομικών και εθνικών προκλήσεων, όπως η περίοδος των τριών μνημονίων, η επιβολή των κεφαλαιακών ελέγχων (capital controls), το μεταναστευτικό ζήτημα, η πανδημία COVID-19, οι εξελίξεις στις σχέσεις της Ελλάδας με γειτονικά κράτη, καθώς και το ενεργειακό ζήτημα και η ακρίβεια.

Η στάση του χαρακτηρίστηκε από έμφαση στη συνοδικότητα, στη συλλογική λήψη αποφάσεων και στο κοινωνικό έργο. Σε κρίσιμες περιόδους, οι θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος διαμορφώθηκαν στο πλαίσιο των συνοδικών οργάνων, χωρίς μονοπρόσωπες αποφάσεις. Παράλληλα, υπήρχε ενημέρωση της πολιτειακής ηγεσίας για τις θέσεις της Εκκλησίας, με στόχο τη διατήρηση θεσμικών ισορροπιών και την αποφυγή κομματικών παρεμβάσεων.

Σε ζητήματα δογματικού χαρακτήρα, η Εκκλησία της Ελλάδος, υπό την προεδρία του Ιερωνύμου Β΄, διατήρησε αμετάβλητη τη θεολογική και κανονική της στάση. Οι σχετικές αποφάσεις ελήφθησαν συνοδικά και σε επικοινωνία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ιδίως σε θέματα που αφορούσαν τη μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας, όπως το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας κατά την περίοδο της πανδημίας, καθώς και σε δημόσιες συζητήσεις που αφορούσαν τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών.Σύμφωνα με τη θεολογική θέση που εκφράστηκε, δεν υιοθετήθηκαν αλλαγές στο δόγμα ή στην εκκλησιαστική παράδοση, ενώ διατηρήθηκε η ορθόδοξη εκκλησιολογική ταυτότητα της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Διετέλεσε επίσης  τοποτηρητής των Μητροπόλεων Ιερά Μητρόπολις Ιωαννίνων, Γλυφάδας και Θεσσαλονίκης.

 Έργα του ως Αρχιεπίσκοπος 
Κατά την διάρκεια της ιεραρχίας του δημιουργήθηκαν οι παρακάτω δομές της Αρχιεπισκοπής Αθηνών:
Κέντρο Γεροντολογίας και Προνοιακής Υποστήριξης «Άγιος Πορφύριος»
Ίδρυμα Ποιμαντικής Επιμόρφωσης
Ίδρυμα Περιθάλψεως Ατόμων με Νοητική Στέρηση ή Σύνδρομο Down «Μαρία Κόκκορη»
Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης (Σ.Υ.Δ.) «Μαρία Κόκκορη» στην Άνω Γλυφάδα.
«Ψαραύτειο» - Στέγη Υποστηριζόμενης διαβίωσης στη Νέα Φιλοθέη.
Στέγες Υποστηριζόμενης διαβίωσης κατακοίτων και ΑΜΕΑ «Αθανάσιος Μαρτίνος 1 & 2» στον Βαρνάβα Αττικής.
Κέντρο Περιβαλλοντικής Αγωγής και Ευαισθητοποίησης
«Δημήτρειο» Κέντρο Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών (ΚΔΑΠ) στον Ταύρο
Κέντρο Διημέρευσης και ημερήσιας φροντίδας ανθρώπων με αναπηρία «Νικόδημος Γραικός».
Βιβλιοθήκη Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών
Βιβλιοθήκη Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου Β´ στα Οινόφυτα 
Αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και του Γενικού Φιλοπτώχου Ταμείου «ΑΠΟΣΤΟΛΗ».
Νηπιαγωγείο και παιδικός σταθμός «Ευαγγελισμός Θεοτόκου»στο Δήλεσι 
Παιδικός σταθμός «Ζωοδόχος Πηγή» στο Δήλεσι
Μνημείο Αρχοντικό των Μπενιζέλων -Αρχοντικό Αγίας Φιλοθέης στην Πλάκα 
«Κέντρο Παιδείας Πολιτισμού & Εθελοντισμού “Η Αγ. Φιλοθέη”» - Κατασκηνώσεις της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών στον Αυλώνα Αττικής.
Εκκλησιαστικό ίδρυμα Βυζαντινής και παραδοσιακής μουσικής και Κέντρο νεότητος και μουσικής παιδείας «Ο Άγιος Παντελεήμων»
Στέγη κατακοίτων γερόντων «Άγιος Παντελεήμων»
Στις 14 Νοεμβρίου 2024 έθεσε τον θεμέλιο λίθο για την ανέγερση κέντρου Αλτσχάιμερ στο Δήλεσι

 Τιμητικές διακρίσεις 
Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος έχει αναγορευτεί επίτιμος διδάκτορας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Κραϊόβας στη Ρουμανία, της Σχολής Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, των τμημάτων Θεολογίας και Κοινωνικής Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, της Θεολογικής Σχολής του Τιμίου Σταυρού Βοστώνης, της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου, του Τμήματος Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών και Πολιτισμικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, της στρατιωτικής σχολής Ευελπίδων και του Τμήματος Φυσικής της Σχολής Θετικών Επιστημών του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης (ΔΠΘ).

Έχει τιμηθεί από την Ιερά Σύνοδο της Ιεραρχίας με τον Χρυσό Σταυρό του Αποστόλου Παύλου και από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας με το Παράσημο του Μεγαλοσταύρου του Τάγματος της Τιμής.

Επίσης είναι πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας.

Μεταξύ των τιμητικών διακρίσεων που του έχουν απονεμηθεί, ξεχωρίζει και η μετονομασία του Κέντρου Υγείας Οινοφύτων σε «Κέντρο Υγείας Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος Β΄», που πραγματοποιήθηκε στις 11 Ιουνίου 2025, ως ένδειξη βαθιάς ευγνωμοσύνης για τη διαχρονική του στήριξη στην ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και τη συμβολή του στην ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής στην περιοχή.

Συγγραφικό έργο
 Μεσαιωνικά Μνημεία Ευβοίας, 1971. Βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών. 
 Οι εγκαταστάσεις των Χιλιαστών στην Βοιωτία ή Πώς ξεπουλιέται η Ελλάδα, 1992.
 Χριστιανική Βοιωτία, δίτομο έργο, 2005.
 Ιερά Μονή Οσίου Λουκά  με επανειλημμένες εκδόσεις και με μετάφραση στα αγγλικά
 Μονή Ιερουσαλήμ Δαυλείας
 Η αρχαία Βουλίς Βοιωτίας - περιήγηση και προσκύνημα στα ασκητήρια της περιοχής
 Εκκλησιαστική περιουσία και μισθοδοσία του κλήρου, 2012
 Η μισθοδοσία του εφημεριακού κλήρου στην Ελλάδα, 2015
 Η απάντηση της εκκλησίας στα μυθεύματα του αντικληρικαστικού λαϊκισμού, 2016
 Συνοπτική θεώρηση της εκκλησιαστικής περιουσίας, 2020
 Διατηρητέα και εκποιητέα μοναστηριακή περιουσία,2021
 Μισθοδοσία του κλήρου (Σχόλιο στο Νόμο 4957/2022)

Παραπομπές

Πηγές



Κατηγορία:Αρχιεπίσκοποι Αθηνών και πάσης Ελλάδος
Κατηγορία:Μητροπολίτες Θηβών
Κατηγορία:Αρχιγραμματείς της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος
Κατηγορία:Κατηγορία Commons με τοπικό σύνδεσμο ίδιο με των Wikidata
Κατηγορία:Απόφοιτοι της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου του Γκρατς
Κατηγορία:Επίσκοποι του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Επίσκοποι του 21ου αιώνα
Κατηγορία:Αρβανίτες