Θανάσης Βαλτινός

Ο Θανάσης Βαλτινός (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Αθανάσιου Σπανού, Καστρί Αρκαδίας, 16 Δεκεμβρίου 1932 - Αθήνα, 30 Οκτωβρίου 2024) ήταν Έλληνας πεζογράφος, διηγηματογράφος, σεναριογράφος και πρώην πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών.

 Βιογραφικά στοιχεία 
Γεννήθηκε στον οικισμό «Του Καράτουλα», ο οποίος ανήκει στο σύμπλεγμα χωριών που αποτελούν το Καστρί Κυνουρίας. Το πραγματικό του επώνυμο ήταν Σπανός. Στα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου η οικογένειά του μετακινήθηκε σε διάφορες πόλεις και ο Βαλτινός φοίτησε στα γυμνάσια Σπάρτης, Γυθείου και Τρίπολης λόγω των κατοχικών και των μετακατοχικών αυτών μετακινήσεων. Παρακολούθησε μαθήματα στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Παντείου,στην φιλοσοφική σχολή του πανεπιστημίου των Αθηνών και σε σχολή του κινηματογράφου. Μετά τη μεταπολίτευση και πιο συγκεκκριμένα μετά το 1974 ταξίδεψε στην Αγγλία, το Δυτικό Βερολίνο (με πρόσκληση της Deutsher Akademischer Austauschdienst [Γερμανική Υπηρεσία Ακαδημαϊκής Ανταλλαγής]) και τις Η.Π.Α. (με πρόσκληση του προγράμματος International Writing(Διεθνής και Παγκόσμια Συγγραφή) του πανεπιστημίου της Αϊόβα) αλλά και άλλων πνευματικών ιδρυμάτων. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1958 με τη βράβευση του διηγήματός του Κατακαλόκαιρο, σε διαγωνισμό του περιοδικού Ταχυδρόμος.Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Θανάση Βαλτινού βλ. Δασκαλόπουλος Δημήτρης, «Θανάσης Βαλτινός», Η μεταπολεμική πεζογραφία από τον πόλεμο του ’40 ως τη δικτατορία του ’67Β΄, σσ. 298-320. εκδ. «Σοκόλης», Αθήνα 1988.Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την διηγηματογραφία και με την μετάφραση έργων της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, με το θέατρο και με την συγγραφή σεναρίων.

Το 1963 πρωτοεμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα αφού δημοσίευσε στο περιοδικό Εποχές το αφήγημα Η κάθοδος των εννιά, έργο που κυκλοφόρησε και σε γερμανική μετάφραση το 1976. Το 1978 εκδόθηκε αυτοτελώς σε βιβλίο από τις εκδόσεις Κέδρος.. Ασχολήθηκε επίσης με τη θεατρική γραφή και μετάφραση - συνεργάτης του Θεάτρου Τέχνης του Καρόλου Κουν -, καθώς και με το κινηματογραφικό σενάριο.ΕΚΕΒΙ, www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=461&t=115 Οι μεταφράσεις της τραγωδίας του Ευριπίδη Τρωαδίτισσες αλλά και της Ορέστειας του Αισχύλου παρουσιάστηκαν από το Θέατρο Τέχνης «Κάρολος Κουν» στα Επιδαύρια (1979-1980), σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν. Έχει γράψει τα σενάρια των ταινιών ''Ενώ σφύριζε το τραίνο'', ''Δούρειος ίππος'' και σε συνεργασία και με άλλους έγραψε και τα σενάρια των ταινιών '', Μέρες του '36 ,Ταξίδι στα Κύθηρα''', Το μετέωρο βήμα του πελαργού κ.α. Από το 1974 ως το 1975 έζησε στο Δυτικό Βερολίνο και το 1976 στις Η.Π.Α., προσκεκλημένος αντίστοιχα από τη Deutscher Akademischer Austauschdiens[Γερμανική Υπηρεσία Ακαδημαϊκής Ανταλλαγής]t και το International Writing Program[Διεθνές πρόγραμμα Συγγραφής].

Διετέλεσε γενικός διευθυντής της Ε.Ρ.Τ. (1989-1990) και πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου 2005 - 2006 με αντιπρόεδρο τον Βασίλη Μαζωμένο. Ήταν τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών (Akademia Scientiarum et Artium Europaea), του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων και της Εταιρείας Συγγραφέων, της οποίας υπήρξε πρόεδρος επί πέντε θητείες.. Ό Θανάσης Βαλτινός διετέλεσε Πρόεδρος της Ακαδημίας των Αθηνών κατά το έτος 2016. Είχε τιμηθεί με το βραβείο σεναρίου στο Φεστιβάλ Καννών για την ταινία Ταξίδι στα Κύθηρα (1984), με το κρατικό βραβείο μυθιστορήματος για το βιβλίο του Στοιχεία για τη δεκαετία του ΄60 (1990), με το διεθνές βραβείο Καβάφη (2001) και το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών «Πέτρος Χάρης» (2002). Το 2002 του απονεμήθηκε ο χρυσός σταυρός του Τάγματος της Τιμής της Ελληνικής Δημοκρατίας. Το 1994 με την πρώτη κυκλοφορία του βιβλίου του «Ορθοκωστά», μυθιστόρημα με θέμα τον Εμφύλιο Πόλεμο, προκλήθηκαν έντονες συζητήσεις σχετικά με την μεταπολεμική ιστορία της Ελλάδας.Θανάσης Βαλτινός: Να απαλλαγούμε από την ενδημική ελληνική μιζέρια  Το 2012 του απονεμήθηκε το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων και της Λογοτεχνίας από τη Διεύθυνση Γραμμάτων της Γενικής Διεύθυνσης Σύγχρονου Πολιτισμού του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού, για το σύνολο του έργου του«Στον Θανάση Βαλτινό το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων», άρθρο στον ιστότοπο της εφημερίδας Η Ναυτεμπορική, 5 Δεκεμβρίου 2012..Πολλά από τα έργα του έχουνε μεταφραστεί σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες μεταξύ των οποίων τα Αγγλικά, τα Ιταλικά, τα Γαλλικά, τα Γερμανικά, τα Ρώσικά κ.α.

Απεβίωσε στην Αθήνα στις 30 Οκτωβρίου 2024, σε ηλικία 92 ετών. Κηδεύτηκε στις 2 Νοεμβρίου στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών.

 Θέσεις για πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα 
Το έργο του είχε ευρεία αποδοχή στην αριστερή διανόηση της μεταδικτατορικής Ελλάδας. Όμως οι εν λόγω κύκλοι το αποκήρυξαν μετά το 1995, μετά τη κυκλοφορία του βιβλίου «Ορθοκωστά».Παϊβάνας Δημήτριος, The Reception of Thanasis Valtinos' Orthokosta , σελ. 1

Υπήρξε ένας από τους 32 ανθρώπους του πνεύματος που το 2011 είχαν συνυπογράψει το κείμενο Τολμήστε!http://www.tovima.gr/files/1/2011/06/01/TOLMISTE%21%20Ekklisi%20se%20Politikous.pdf, το οποίο απέρριπτε τις διαδηλώσεις στις πλατείες, και καλούσε να σταματήσουν «οι λαϊκισμοί και η ανευθυνότητα» ώστε να ομονοήσουν οι πολιτικές δυνάμεις και να συνεχιστεί η πορεία της χώρας στην Ευρώπη ανεξαρτήτως του Μνημονίου, για το «μέλλον των παιδιών μας».

Σε ερώτηση το 2015 αν η ανάληψη της εξουσίας από τον ΣΥΡΙΖΑ θα επουλώσει το τραύμα που άνοιξε ο Εμφύλιος απάντησε «Νομίζω όχι».

Στο δημοψήφισμα του 2015 τάχθηκε δημόσια υπέρ του Ναι.

Τον Σεπτέμβριο του 2021 φέρεται να υπέγραψε κείμενο με 160 πρόσωπα που δήλωσαν ενάντιοι στον γάμο των ΛΟΑΤ+ ατόμων, όμως ο ίδιος την επόμενη μέρα διέψευσε πως υπέγραψε ποτέ τέτοιο κείμενο.

 Εργογραφία 
 Διηγήματα 
 «Κατακαλόκαιρο» (α' βραβείο διηγήματος σε διαγωνισμό του περιοδικού Ταχυδρόμος, 1958).
«Η κάθοδος των εννιά», περιοδικό Εποχές, 1963 (α’ έκδοση: Κέδρος, 1978)Το συναξάρι του Αντρέα Κορδοπάτη, περιοδικό Ταχυδρόμος, 1964 (α’ έκδοση:  Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη: Αμερική, Κέδρος, 1972).
 Τρία ελληνικά μονόπρακτα (Πρακτικά μιας δίκης, Γράμματα στη φυλακή, Ναι, αλλά Kenwood), Αθήνα, Κέδρος, 1978.
«Εθισμός στη νικοτίνη», στον τόμο Θανάσης Βαλτινός, Χριστόφορος Μηλιώνης, Δημήτρης Νόλλας, Τρία διηγήματα, Αθήνα, Στιγμή, 1984.
 Μπλε βαθύ σχεδόν μαύρο, Αθήνα, Στιγμή, 1985.
 Στοιχεία για τη δεκαετία του ’60 (Ά Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος 1990), Αθήνα, Στιγμή, 1989.
 Φτερά μπεκάτσας, Αθήνα, Άγρα, 1992
 Θα βρείτε τα οστά μου υπό βροχήν· Διηγήματα, Αθήνα, Άγρα, 1992
 Ορθοκωστά, Αθήνα, Άγρα, 1994.
 Πελοπόννησος. Εικόνες μύθου και ιστορίας, Αθήνα, Σύνολο, 1995.
 Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη: Βαλκανικοί - '22, Αθήνα, Ωκεανίδα 2000.
 Ημερολόγιο 1836 - 2001, Αθήνα, Ωκεανίδα, 2001.
 Σχισμή φωτός, Αθήνα, Ολκός, 2001.
 Εθισμός στη νικοτίνη· Διηγήματα, Αθήνα, Μεταίχμιο 2003.
 Άνθη της αβύσσου, Αθήνα, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, 2008.
 Κρασί και νύμφες, Αθήνα, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, 2009.
 Ο τελευταίος Βαρλάμης, Αθήνα, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, 2010.
 Ανάπλους, Αθήνα, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, 2012.
 Ημερολόγιο 1836 - 2011, Αθήνα, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, 2013.
 Επείγουσα ανάγκη ελέου (Εκδόσεις Βιβλιοπωλείο της Εστίας, 2015 - συλλογή διηγημάτων).
 Ημερολόγιο της Αλοννήσου, Αθήνα, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, 2017.

 Δοκίμια 
 Πραγματεία περί των ηγεμόνων της Μολδοβλαχίας, των εκ Κωνσταντινουπόλεως γνωστών υπό το όνομα Φαναριώται (1855), του Μάρκου Φιλίππου Ζαλλώνη, Ίκαρος 1855.
 Τρία πορτρέτα, Εκδόσεις Αθήνα, Καστανιώτη, 1991.
 Δεκαοχτώ κείμενα, Αθήνα, Κέδρος, 1994.
 Ιστορική πραγματικότητα και νεοελληνική πεζογραφία 1945-1995, Σχολή Μωραΐτη. Αθήνα, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού
 και Γενικής Παιδείας [εισήγηση], 1997.
 Workshop for Balkan Authors and Translators, Αθήνα, Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, 1999.
 Βόλος: Μια πόλη στη λογοτεχνία, Αθήνα, Μεταίχμιο, 2001.
 Μια πόλη, ένας συγγραφέας, Αθήνα, Μίνωας, 2001.
 Σύγχρονη ελληνική πεζογραφία, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 2002.
 Γιώργος Σεφέρης το ζύγιασμα της καλοσύνης, Αθήνα, Μεσόγειος, 2004.
 Λίγη ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, Αθήνα, Εκδόσεις Πατάκη, 2005.
 Με τον ρυθμό της ψυχής, Αθήνα, Κέδρος, 2006.
 Για τον Έντμουντ Κήλυ, Αθήνα, εκδόσεις Μουσείου Μπενάκη, 2011.
 Ημερολόγιο 2012: Η δική μας Ελλάδα, Αθήνα, Εκδοτικός Οίκος Αντώνη. Αλέξανδρου. Λιβάνη, 2011.
 Περί ζώων, Αθήνα, Ψυχογιός, 2011.
 Γράμμα σε' ένα παιδί για τη φιλαναγνωσία, Αθήνα, Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, 2012.
 Οι αταίριαστοι (η πολιτική συναντά την τέχνη), Αθήνα, Εκδόσεις Γκοβόστη, 2012.
 Στης μνήμης το διάστημα: Νικηφόρος Βρεττάκος, Αθήνα, Ποταμός, 2012.
 Θεματικά μοτίβα του Εμφυλίου Πολέμου: Ή Δραστική παρουσία του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου στο Πεζογραφικό Έργο του Θανάση Βαλτινού ομοιότητες και διαφορές με τη μεταπολεμική πεζογραφική παραγωγή (Ράλλης. Αποστολίδης, Αντώνης Κοτζιάς, Απόστολος. Φραγκιάς, Σωτήρης Πατατζής, Γεώργιος. Πάνου, Στεφανία. Δημητρίου , Nίκος. Δαββέτας), Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, Σχολή Παιδαγωγική Φλώρινας, Τμήμα Νηπιαγωγών, 2010 (Δίτομο, Αθήνα,Εθνικό Κέντρο Βιβλίου), 2012.

   Συνταγές μέσα από τη λογοτεχνία, Αθήνα, Alter - Ego ΜΜΕ Α.Ε, 2013.
   Τα πάθη στη λογοτεχνία, Αθήνα, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2016.
   Η μεταμυθοπλασία ως αφηγηματικός τρόπος και κριτική του μεταμοντερνισμού, Αθήνα, Βιβλιόραμα, 2018.
   Λίγη ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, Αθήνα, Γαβριηλίδης, 2018.

 Μελέτες Έργων 
   Τρίπολη: Μια πόλη στη λογοτεχνία, Αθήνα, Μεταίχμιο [επιμέλεια], 2003.
   Συλλογικό έργο, Η εντεκάδα, Αθήνα, εκδόσεις Μπαρτζουλιάνος Ιωάννης. Ηλίας [επιμέλεια], 2010.
   Τρίπολη: Μια πόλη στη λογοτεχνία, Αθήνα, Μεταίχμιο [επιμέλεια], 2011.
   Συλλογικό έργο, Βίοι παράλληλοι, Αθήνα, Εταιρεία Ελλήνων Συγγραφέων [έργα], 2015.

 Κριτικογραφίες 
 Ο έρως των λέξεων, Αθήνα, «Εφημερίδα των Συντακτών», 16.11.2012.
 Υπόθεση Πολκ: Θα υπάρξουν ποτέ οι εξιλαστήριες ομολογίες; [Έντμουντ Κήλυ, Φόνος στον Θερμαϊκό], Αθήνα, «The Athens Review Of Books [Η επισκόπηση των βιβλίων της Αθήνας]», τχ. 13, Δεκέμβριος 2010.
 Περί της λογοτεχνίας στον Εμφύλιο [Εμφύλιος πόλεμος: 60 χρόνια από τη λήξη του], Αθήνα, «Ελευθεροτυπία», 28.9.2009.

 Μεταφράσεις έργων 
 Ευριπίδη τραγωδία Τρωαδίτισσες(Παρουσιάστηκε στο Θέατρο Τέχνης «Κάρολος Κουν» στα Επιδαύρια το 1979 σε σκηνοθεσία του Κάρόλου Κούν).
 Αισχύλος τραγωδία Ορέστεια(Παρουσιάστηκε στο Θέατρο Τέχνης «Κάρολος Κουν» στα Επιδαύρια το 1980 σε σκηνοθεσία του Κάρόλου Κούν).

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Βιογραφική Εγκυκλοπαίδεια του Νεωτέρου Ελληνισμού 1830-2010 - Αρχεία Ελληνικής Βιογραφίας, Εκδόσεις «Μέτρον», 2011, τόμος Β΄.

 Βιβλιογραφία 
 Γιώργος Αριστηνός: Τρία δοκίμια για τον Θανάση Βαλτινό'', εκδ. «Βιβλιοπωλείον της Εστίας», Αθήνα 2015, ISBN 978-960-05-1650-0

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Σκούπρας, Χρήστος: Η δραστική παρουσία του ελληνικού εμφυλίου πολέμου στο πεζογραφικό έργο του Θανάση Βαλτινού: θεματικά μοτίβα του εμφυλίου στο Θανάση Βαλτινό, ομοιότητες και διαφορές με τη μεταπολεμική πεζογραφική παραγωγή ( Ρ. Αποστολίδης, Α. Κοτζιάς, Α. Φραγκιάς, Σ. Πατατζής, Γ. Πάνου, Σ. Δημητρίου , N. Δαββέτας), Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, Σχολή Παιδαγωγική Φλώρινας, Τμήμα Νηπιαγωγών, 2010
 Θανάσης Βαλτινός στον Πανδέκτη, του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

 Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ 





Κατηγορία:Έλληνες λογοτέχνες
Κατηγορία:Νεοέλληνες λογοτέχνες
Κατηγορία:Έλληνες σεναριογράφοι
Κατηγορία:Έλληνες μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Έλληνες διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Έλληνες δοκιμιογράφοι
Κατηγορία:Έλληνες μεταφραστές
Κατηγορία:Μέλη της Ακαδημίας Αθηνών
Κατηγορία:Πρόεδροι της Ακαδημίας Αθηνών
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας
Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς του 21ου αιώνα