Επαρχία Βιάννου

Η Επαρχία Βιάννου βρισκόταν στη νοτιοανατολική άκρη του Νομού Ηρακλείου. Ανατολικά συνόρευε με την Επαρχία Ιεράπετρας, στα βόρεια με την Επαρχία Πεδιάδος, στα δυτικά με την Επαρχία Μονοφατσίου και στα νότια βρεχόταν από το Λιβυκό Πέλαγος. Έως το 1932 ανήκε στον Νομό Λασιθίου. Ολόκληρη η έκτασή της ήταν ορεινή. Τα κύρια προϊόντα που παρήγαγε ήταν λάδι, κηπευτικά, χαρούπια και μπανάνες στις παραλιακές περιοχές. 

Υπαγόταν από το 2001 εκκλησιαστικώς στην Ιερά Μητρόπολη Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου, πλην της κοινότητας Κάτω Σύμης η οποία υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Ιεραπύτνης και Σητείας.

 Κοινότητες 
Η Επαρχία Βιάννου απετελούσε από συνολικώς 11 κοινότητες, οι οποίες σήμερα βρίσκονται όλοι στον ομώνυμο δήμο.
+Κοινότηταπληθυσμός (1981)έκταση (χλμ²)σημερινός δήμοςΑγίου Βασιλείου5858,819ΒιάννουΑμριά86215,548Άνω Βιάννου1.36529,256Βαχού2119,138Καλαμίου43210,715Κάτω Βιάννου22912,405Κάτω Σύμης24817,942Κεφαλοβρυσίου2345,955Πεύκου33012,388Συκολόγου47413,43Χόνδρου55627,952

Ιστορικά στοιχεία
Την περίοδο της Ενετοκρατίας υπαγόταν στον Νομό Ηρακλείου, που λεγόταν τότε territorio di Candia στην Castelliana Belvedere, ως και την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Η έδρα της Καστελανίας ήταν το φρούριο Μπελβεντέρε (Belvedere), που σημαίνει Καλλιθέα. Ονομάστηκε έτσι από την πανοραμική θέα που πρόσφερε σε ολόκληρη την πεδιάδα, από την κορυφή του λόφου Κάστελλος, στα βόρεια του χωριού Κάτω Καστελλιανά Μονοφατσίου, επί του οποίου ήταν το φρούριο. Οι ντόπιοι το έλεγαν Ριζόκαστρον και πολλές φορές έχουμε αναφορές σε αυτό με το όνομα Χρυσόκαστρο. Αυτό οικοδομήθηκε από Γενοβέζους και αναφέρεται σε έγγραφο του 1212. Μετά την εγκατάλειψη του φρουρίου, όταν απώλεσε τη στρατηγική του αξία, ιδρύθηκαν οι οικισμοί Κάτω και Άνω Καστελλιανά. Το 1583 αναφέρεταιΚαστροφύλακας, Κ 96, 1583 με 165 κατοίκους και με το όνομα Belvedre proprio.

Στη θέση του φρουρίου υπήρχαν τα ερείπια της αρχαίας πόλης Πριανσού και τα βενετικά οικοδομήματα του φρουρίου κτίστηκαν με οικοδομικά υλικά της. Κατά τον Οργανισμό Προσωρινής Πολιτείας του 1821 η Διοίκηση Ηρακλείας περιελάμβανε και τον Νομό Λασιθίου, άρα και την Επαρχία Βιάννου. Το 1881 η Βιάννος υπαγόταν στη Διοίκηση Λασιθίου και ανήκε σε αυτήν έως το 1934, οπότε υπήχθη στον Νομό Ηρακλείου, όπου ανήκει σήμερα.  

Το 1821 η Επαρχία Βιάννου μετονομάστηκε σε Αρκαδία. Το 1867 με Οργανικό Νόμο έλαβε το όνομα Επαρχία Βιάννου, από την αρχαία πόλη Βίεννα.  

Παραπομπές

Βιβλιογραφία


Βιαννου