Σάρτη Χαλκιδικής

Η Σάρτη (ή Νέα Αφησιά) είναι μεγάλος οικισμός με 1.054 κατοίκους το 2021 στην άκρη της χερσονήσου της Σιθωνίας του νομού Χαλκιδικής. Αποτελεί Δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Σιθωνίας. Κτίσθηκε από Μικρασιάτες που ήρθαν το 1922 από την Αφησιά του Μαρμαρά της Μικράς Ασίας. 


Οι κύριες ασχολίες των κατοίκων είναι ο τουρισμός, η γεωργία και η αλιεία. Κάθε χρόνο πολλοί τουρίστες επισκέπτονται το θέρετρο αυτό και απολαμβάνουν τον ήλιο και τη θάλασσα. Στον οικισμό λειτουργούν, μεταξύ άλλων, νηπιαγωγείο και Δημοτικό Σχολείο. Κάθε χρόνο της Παναγίας, στις 15 Αυγούστου, το χωριό πανηγυρίζει στον ιερό ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου όπου βρίσκεται η εικόνα της Παναγίας Ελεούσας που μετέφεραν οι Μικρασιάτες από την Αφησιά της Μικράς Ασίας. 

Η παραλία αυτή βραβεύτηκε το 2004-2005 από τον ιστοχώρο "thalassa.gr" ως μία από τις 10 καλύτερες στην Ελλάδα Πολλοί τουρίστες προτιμούν και τη γειτονική παραλία Καβουρότρυπες και Πορτοκάλι ή Πορτοκά-λιμάνι. Η απόσταση του οικισμού από τη Θεσσαλονίκη είναι γύρω στα 140 χιλιόμετρα. Περιβάλλεται από το καταπράσινο βουνό Ντραγουντέλη. Η ομώνυμη ποδοσφαιρική ομάδα αγωνίζεται στην Α΄ ερασιτεχνική κατηγορία του πρωταθλήματος της Ε.Π.Σ. Χαλκιδικής. Ο πολιτιστικός σύλλογος του χωριού ιδρύθηκε το 1984.Ιστότοπος του Πολιτιστικού Συλλόγου Αφησιά.

 Ιστορικά στοιχεία 
Η Σάρτη αποτελεί προσφυγικό χωριό. Πιθανότατα στη θέση της βρισκόταν η αρχαία ομώνυμη πόλη, μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας, την οποία αναφέρει ο Ηρόδοτοςὁ μέν νυν ναυτικὸς στρατὸς ὡς ἀπείθη ὑπὸ Ξέρξεω καὶ διεξέπλωσε τὴν διώρυχα τὴν ἐν τῷ Ἄθῳ γενομένην, διέχουσαν δὲ ἐς κόλπον ἐν τῷ Ἄσσα τε πόλις καὶ Πίλωρος καὶ Σίγγος καὶ Σάρτη οἴκηνται, ἐνθεῦτεν, ὡς καὶ ἐκ τουτέων τῶν πολίων στρατιὴν παρέλαβε, ἔπλεε ἀπιέμενος ἐς τὸν Θερμαῖον κόλπον, κάμπτων δὲ Ἄμπελον τὴν Τορωναίην ἄκρην παραμείβετο Ἑλληνίδας γε τάσδε πόλις, ἐκ τῶν νέας τε καὶ στρατιὴν παρελάμβανε, Τορώνην Γαληψὸν Σερμύλην Μηκύβερναν Ὄλυνθον (Ηροδότου, 'Πολύμνια'', 122) ως μέρος από όπου πέρασε ο Ξέρξης. Δεν είναι γνωστό πότε και γιατί καταστράφηκε. Το 14ο αιώνα αναφέρεται ως αρσενικό (ο Σάρτης) και ήταν κτήμα της Μονής ΞηροποτάμουΝ. Μερτζιμέκης, «Οδοιπορικό στην ιστορία του βυζαντινού και μεταβυζαντινού Σάρτη. (Πληροφορίες από τα αθωνικά έγγραφα του 13ου – 17ου αιώνα)», ΠΑΓΧΑΛΚΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, Τεύχος 19ο Απρίλιος-Ιούνιος 2014, 19-20., με το ναό να οικοδομείται το 1867. Κάτοικοι από το μικρό νησί Αφησιά στην Θάλασσα του Μαρμαρά, εγκαταστάθηκαν στο χωριό έπειτα από τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922. Η αρχική του ονομασία ήταν Νέα Αφησιά. Μερικά από τα σπιτάκια των προσφύγων, που έκτισαν όταν πρωτοήρθαν στο χωριό, σώζονται μέχρι σήμερα.

 Δημογραφικά στοιχεία 
Η πρόσφατη δημογραφική εξέλιξη του οικισμού, βάσει των εθνικών απογραφών, είναι η εξής:
 Έτος  Πληθυσμός 1991  894 2001  1.009 2011  1.156 2021  1.054

 Αθλητισμός 
Λίγα χρόνια μετά την εγκατάσταση των προσφύγων που ήρθαν στη Σάρτη λόγω της Μικρασιατικής Καταστροφής του 1922, δημιουργήθηκαν στο χωριό οι πρώτοι αθλητικοί σύλλογοι. Σύμφωνα με μαρτυρίες μεγαλύτερων σε ηλικία κατοίκων της Σάρτης, στην περιοχή εμφανίστηκαν καθ' όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του '30 διάφοροι ανεπίσημοι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι, όπως για παράδειγμα ο "Π.Σ. Σάρτης", η "Α.Ε. Σάρτης", η "ΑΕΚ Σάρτης", ο "Ολυμπιακός Σάρτης" και ο "ΠΑΟΚ Σάρτης". Δυστυχώς, η είσοδος της Ελλάδας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο είχε ως αποτέλεσμα τη διάλυση όλων των αθλητικών σωματείων του χωριού. Πολλά χρόνια αργότερα και συγκεκριμένα το 1982, το χωριό απέκτησε και πάλι αθλητική πνοή με την ίδρυση του "Αθλητικού Ομίλου Σάρτης", γνωστό πιο απλά και ως "Α.Ο. Σάρτης". Οι ιθύνοντες του συλλόγου αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν ως έμβλημα του συλλόγου έναν ιππόκαμπο, με τα χρώματα της ομάδας να είναι το μπλε και το άσπρο. Η αγωνιστική περίοδος 2023-24 μπορεί να χαρακτηριστεί ως η πιο επιτυχημένη στην ιστορία του συλλόγου, καθώς ο "Α.Ο. Σάρτης" κατάφερε να εκπλήξει τους πάντες και να κατακτήσει το τοπικό Κύπελλο της Ε.Π.Σ. Χαλκιδικής.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Πληροφορίες για τη Σιθωνία 
 Σάρτη , halkidiki.com

 Πηγές 

Σαρτη
Σαρτη