Ιωάννης Δ΄ Λάσκαρης

Ο Ιωάννης Δ΄ Λάσκαρης Βατάτζης (25 Δεκεμβρίου 1250 - 1305) ήταν Βυζαντινός Αυτοκράτορας, γιος του Αυτοκράτορα της Νίκαιας, Θεόδωρου Β΄ Λάσκαρη Βατάτζη και της Ελένας Ασανίνας, κόρης τού Ιβάν Ασέν Β΄ της Βουλγαρίας και της δεύτερης συζύγου της Άννας Μαρίας της Ουγγαρίας.https://books.google.gr/books?id=0WJTAQAAQBAJ&dq=Elena+Asenina&pg=PA412&redir_esc=y#v=onepage&q=Elena%20Asenina&f=false

Συναυτοκράτορας

Ο Θεόδωρος Β΄ Λάσκαρης Βατάτζης απεβίωσε τον Αύγουστο του 1258. Ο Ιωάννης ήταν τότε μόλις οκτώ ετών. Για τον λόγο αυτό ο πατέρας του είχε φροντίσει να αναθέσει την επιμέλεια του κράτους και τη φροντίδα του ανήλικου γιου του στον Πατριάρχη Αρσένιο Αυτωρειανό και τον πρωτοβεστιάριο Γεώργιο Μουζάλωνα. Η απόφαση αυτή του Θεόδωρου B΄ είχε δυσαρεστήσει τον στρατηγό Μιχαήλ Παλαιολόγο, ο οποίος είχε την υποστήριξη του στρατού και πολλών ευγενών. Εννέα ημέρες μετά τον θάνατο του Θεόδωρου B΄, ο Μουζάλων δολοφονήθηκε από τους στρατιωτικούς και ο Παλαιολόγος έλαβε τον τίτλο του δούκα, ως κηδεμόνας του ανήλικου Ιωάννη. Μέσα σε τέσσερις μήνες ο Παλαιολόγος κατόρθωσε να προαχθεί σε δεσπότη και τέλος τιτλοφορήθηκε συμβασιλέας του Ιωάννη. Η στέψη έγινε την 1η Ιανουαρίου 1260. Με απαίτηση του Παλαιολόγου στέφθηκε μόνον αυτός αυτοκράτορας, ο δε Ιωάννης αποφασίστηκε να στεφθεί αργότερα, όταν θα ενηλικιωνόταν.  Στις 26 Ιουλίου του 1261 όμως ο καίσαρας Αλέξιος Στρατηγόπουλος ελευθέρωσε την Κωνσταντινούπολη από τους Φράγκους και στις 15 Αυγούστου ο Μιχαήλ Η΄ Αυτοκράτορας των Ρωμαίων, αγνοώντας εντελώς τον Ιωάννη Δ΄. 

Τύφλωση και εξορία

Αργότερα, στις 25 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους, στην επέτειο των ενδέκατων γενεθλίων του, ο Μιχαήλ Η΄ διέταξε να τυφλώσουν τον Ιωάννη Δ΄, ώστε να μην μπορέσει ποτέ να απειλήσει τη δυναστεία των Παλαιολόγων.Hackel 2001, σ. 71 Γι' αυτήν την ενέργεια ο Μιχαήλ Η΄ αφορίστηκε από τον Πατριάρχη Αρσένιο, ενώ αργότερα προκλήθηκε επανάσταση από τον Ψευδοϊωάννη κοντά στη Νίκαια. Ο Ιωάννης Δ΄ πέρασε όλη την υπόλοιπη ζωή του ως μοναχός στην Δακίβυζα.Gharipour Mohammad. Sacred Precincts: The Religious Architecture of Non-Muslim Communities Across the Islamic World Brill, 2014. σ. 147 Υπάρχει ένα διάταγμα το οποίο αποκαλύπτει ότι ο Κάρολος ο Ανδεγαυός, ο άσπονδος εχθρός του Μιχαήλ Παλαιολόγου ζήτησε από τον Ιωάννη Δ΄ να δραπετεύσει από την Δακίβυζα και να τον επισκεφτεί στην αυλή του, το διάταγμα αυτό αποδεικνύεται με περισσότερα έγγραφα. Οι ιστορικοί Γεώργιος Παχυμέρης και Νικηφόρος Γρηγοράς αναφέρουν ωστόσο ότι ο Ιωάννης Δ΄ ζούσε μόνιμα στην Δακίβυζα και παρέμεινε πολλά χρόνια μετά τον θάνατο του Μιχαήλ Παλαιολόγου. 

Με την μελέτη του ο σύγχρονος ιστορικός Ιωάννης Γιαννακόπουλος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι με τα διατάγματα του ο Κάρολος ο Ανδεγαυός προσπάθησε να κερδίσει την υποστήριξη των οπαδών του Λάσκαρη στην Νίκαια που μισούσαν τον Παλαιολόγο.Geanakoplos, Emperor Michael Palaeologus and the West (Harvard University Press, 1959), σ. 217 Ο γιος και διάδοχος του Μιχαήλ Η΄ Ανδρόνικος Β΄ Παλαιολόγος επισκέφτηκε τον Θεόδωρο Β΄ στην Δακίβυζα και του ζήτησε συγχώρεση για την άθλια συμπεριφορά του πατέρα του ο οποίος τον είχε τυφλώσει πριν από δεκαετίες. Ο ιστορικός Ντόναλντ Νίκολ σημειώνει σημειώνει ότι "η συνάντηση ήταν ντροπιαστική και για τις δύο πλευρές, ιδιαίτερα τον Ανδρόνικου ο οποίος ήταν ο μόνος κερδισμένος από την πράξη του πατέρα του αφού έγινε αυτοκράτορας".Donald M. Nicol, The Last Centuries of Byzantium, 1261–1453, second edition (Cambridge: University Press, 1993), σ. 99 Ο έκπτωτος και τυφλός αυτοκράτορας πέθανε γύρω στο 1305, αναγνωρίστηκε στην Κωνσταντινούπολη τον 14ο αιώνα ως Άγιος.

Πρόγονοι

Γενεαλογία
Γενεαλογία Ρωμαίων Αυτοκρατόρων 717 - 1453

Παραπομπές

Πηγές

Geanakoplos, Deno John (1959). Emperor Michael Palaeologus and the West, 1258–1282: A Study in Byzantine-Latin Relations. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. 
Hackel, Sergei (2001). The Byzantine saint (2001 ed.). St Vladimir's Seminary Press. 
Nicol, Donald M. (1993). The Last Centuries of Byzantium, 1261–1453 (Second ed.). Cambridge: Cambridge University Press. 

Κατηγορία:Συναυτοκράτορες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Δυναστεία των Βατάτζηδων
Κατηγορία:Βυζαντινοί του 13ου αιώνα