Επαρχία Πεδιάδος

Η Επαρχία Πεδιάδος κατείχε το βορειοανατολικό τμήμα του Νομού Ηρακλείου. Αποτελούσε τη δεύτερη μεγαλύτερη σε έκταση Επαρχία της Κρήτης. Ανατολικά συνόρευε με την Επαρχία Μιραμπέλου και με την Επαρχία Λασιθίου, στα δυτικά με την Επαρχία Τεμένους, στα νότια με την Επαρχία Μονοφατσίου και την Επαρχία Βιάννου. Στα βόρεια βρεχόταν από το Κρητικό Πέλαγος. Τα κύρια προϊόντα που παρήγαγε ήταν λάδι, κρασί, σταφίδα και κηπευτικά. Η ονομασία της προερχόταν από το πεδινό της έδαφος και ειδικότερα από την πεδιάδα του Καστελλίου. Υπαγόταν εκκλησιαστικώς στην Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης και στην Ιερά Μητρόπολη Πέτρας και Χερρονήσου.

 Κοινότητες 
Η Επαρχία Πεδιάδος απετελούσε από συνολικώς 62 κοινότητες, οι οποίες σήμερα βρίσκονται στούς δήμους Αρχανών-Αστερουσίων, Μινώα Πεδιάδος, Βιάννου και Ηρακλείου.
+Κοινότηταπληθυσμός (1981)έκταση (χλμ²)σημερινός δήμοςΑβδού53011,75ΧερσονήσουΑγίου Βασιλείου4873,635Αρχανών-ΑστερουσίωνΑγίων Παρασκιών1.0212,432Αρχανών-ΑστερουσίωνΑϊτανίων3446,546ΧερσονήσουΑμαριανού3086,581Μινώα ΠεδιάδοςΑνωπόλεως2.31812,404ΧερσονήσουΑποστόλων48911,807Μινώα ΠεδιάδοςΑρχαγγέλου (Βαρβάρου Καστελλίου)3214,463Μινώα ΠεδιάδοςΑσκών3406,226Μινώα ΠεδιάδοςΑστρακών2862,837Αρχανών-ΑστερουσίωνΑστριτσίου4425,207Αρχανών-ΑστερουσίωνΑφρατίου2504,551ΒιάννουΒόνης6218,234Μινώα ΠεδιάδοςΓαλίφας2337,943ΧερσονήσουΓερακίου60820,895Μινώα ΠεδιάδοςΓουβών1.25718,286ΧερσονήσουΓωνιών5658,511ΧερσονήσουΕλαίας89828,236ΧερσονήσουΕμπάρου52914,665ΒιάννουΕπάνω Βάθειας2262,841ΧερσονήσουΕπισκοπής1.27015,57ΧερσονήσουΕυαγγελισμού (Μουχτάρων)4015,749Μινώα ΠεδιάδοςΖωφόρων3024,956Μινώα ΠεδιάδοςΘραψανού1.18011,444Μινώα ΠεδιάδοςΚαινουργίου Χωρίου35611,432ΧερσονήσουΚαλλιθέας (Μπαμπαλή Μετοχίου)4468,367ΗρακλείουΚαλλονής (Σκύλλων)3103,326Αρχανών-ΑστερουσίωνΚαλού Χωρίου 27713,731ΧερσονήσουΚαραβάδου3067,287Μινώα ΠεδιάδοςΚαρουζανών1928,688Μινώα ΠεδιάδοςΚασάνου61513,722Μινώα ΠεδιάδοςΚασταμονίτσης43510,791Μινώα ΠεδιάδοςΚαστελλίου1.58212,79Μινώα ΠεδιάδοςΚαταλαγαρίου2712,295Αρχανών-ΑστερουσίωνΚάτω Βάθειας2704,444ΧερσονήσουΚεράς963,862ΧερσονήσουΚόξαρης2267,331ΧερσονήσουΚουνάβων9136,412Αρχανών-ΑστερουσίωνΚρασίου22812,687ΧερσονήσουΛιλιανού2146,958Μινώα ΠεδιάδοςΛιμένος Χερσονήσου2.46711,347ΧερσονήσουΛύττου (Ξιδά)4525,728Μινώα ΠεδιάδοςΜαθιάς2306,739Μινώα ΠεδιάδοςΜαλίων3.00821,767ΧερσονήσουΜάρθας3749,702ΒιάννουΜελεσών4797,358Αρχανών-ΑστερουσίωνΜιλλιαράδων34812,013ΒιάννουΜοχού1.84525,651ΧερσονήσουΜυρτιάς (Βαρβάρου Αγίων Παρασκιών)7205,23Αρχανών-ΑστερουσίωνΝιπιδιτού71216,74Μινώα ΠεδιάδοςΞενιάκου38916,89ΒιάννουΠαναγίας67519,742Μινώα ΠεδιάδοςΠεζών3834,804Αρχανών-ΑστερουσίωνΠολυθέας (Πηγαιδουρίου)2512,952Μινώα ΠεδιάδοςΠοταμιών53515,983ΧερσονήσουΣαμπά21212,763Μινώα ΠεδιάδοςΣγουροκεφαλίου4314,249ΧερσονήσουΣκαλανίου76010,814ΗρακλείουΣμαρίου29512,356Μινώα ΠεδιάδοςΧαρασού 2047,563ΧερσονήσουΧερσονήσου98619,452ΧερσονήσουΧουδετσίου85510,972Αρχανών-Αστερουσίων

Ιστορικά στοιχεία
Η Επαρχία αναφέρεται το 1271 σε έγγραφο με την ονομασία Castro di Pediada και όχι Castello, όπως όλα τα άλλα. Από αυτό μπορεί κανείς να συμπεράνει ότι στη θέση του castello di Pediada κτίστηκε από τους Βυζαντινούς φρούριο, καθώς οι Βυζαντινοί ονόμαζαν τα φρούρια κάστρα. Ανακαινίστηκε από τους Βενετούς και αποτέλεσε έδρα του castellano της castellania di Pediada και αργότερα ως χώρος αποθήκευσης των σιτηρών του Λασιθίου. Σήμερα δε σώζεται τίποτε. Στη θέση του κάστρου αυτού περίπου είναι η θέση του σημερινού Γυμνασίου στο Καστέλλι. Διασώθηκε μόνο το όνομα του χωριού. Το 1821 δόθηκε η ονομασία Χερρόνησος στην Επαρχία, ωστόσο δεν επικράτησε.

Βιβλιογραφία


Πεδιαδος