Ερνστ Τέλμαν

Ο Ερνστ Γιόχανες Φριτς Τέλμαν (γερμανικά: Ernst Johannes Fritz Thälmann· 16 Απριλίου 1886 – 18 Αυγούστου 1944) ήταν Γερμανός κομμουνιστής πολιτικός και ηγέτης του Κομμουνιστικού Κόμματος Γερμανίας (KPD) από το 1925 έως το 1933.

Όντας αφοσιωμένος κομμουνιστής, ο Τέλμαν επιδίωξε να ανατρέψει τη φιλελεύθερη δημοκρατία της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, ιδίως κατά τη διάρκεια της αστάθειας των τελευταίων της ετών, και να την αντικαταστήσει με ένα μαρξιστικό κράτος. Υπό την ηγεσία του, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας συνδέθηκε στενά με την κυβέρνηση της Σοβιετικής Ένωσης και τις πολιτικές του Ιωσήφ Στάλιν. Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας υπό τον Τέλμαν θεωρούσε το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα ως αντίπαλο, υιοθετώντας τη θέση ότι οι σοσιαλδημοκράτες ήταν «σοσιαλφασίστες». Αυτό έκανε δύσκολη τη συνεργασία των δύο κομμάτων για την αποτελεσματική αντίσταση στο Ναζιστικό Κόμμα.

Ο Τέλμαν ήταν αρχηγός της παραστρατιωτικής οργάνωσης της Ένωσης μαχητών του Κόκκινου Αγωνιστικού Μετώπου. Μετά την έναρξη του ναζιστικού καθεστώτος, συνελήφθη από τη Γκεστάπο το 1933 και κρατήθηκε σε απομόνωση για έντεκα χρόνια. Ο Στάλιν και ο Βιατσεσλάβ Μόλοτοφ αρχικά επιδίωξαν την απελευθέρωσή του. Μετά το Σύμφωνο Μολότοφ–Ρίμπεντροπ, οι προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση εγκαταλείφθηκαν, ενώ ο κομματικός του αντίπαλος Βάλτερ Ούλμπριχτ αγνόησε τις εκκλήσεις να μεσολαβήσει υπέρ του. Ο Τέλμαν εκτελέστηκε κατόπιν προσωπικής διαταγής του Αδόλφου Χίτλερ στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μπούχενβαλντ το 1944.

 Γενικά στοιχεία 
Ο Τέλμαν γεννήθηκε στο Αμβούργο στις 16 Απριλίου 1886. Οι γονείς του, ο Γιοχάνες «Γιαν» Τέλμαν (11 Απριλίου 1857, Βέντερν (Χολστάιν) – 31 Οκτωβρίου 1933), εργάτης γης, και η Μαρία-Μαγδαληνή (το γένος Κόχπαϊς· 8 Νοεμβρίου 1857, Κίρχβερντερ – 9 Μαρτίου 1927)Ernst Thälmann: Gekürzter Lebenslauf, aus dem Stegreif niedergelegt, stilistisch deshalb nicht ganz einwandfrei. 1935, In: Institut für Marxismus-Leninismus beim ZK der SED (Hrsg.): Ernst Thälmann: Briefe – Erinnerungen. Dietz Verlag, Berlin 1986., παντρεύτηκαν το 1884 στο Αμβούργο. Δεν είχαν καμία πολιτική ένταξη, ενώ σε αντίθεση με τον πατέρα του, η μητέρα του ήταν βαθιά θρησκευόμενη. Μετά τη γέννησή του, οι γονείς του ανέλαβαν τη διαχείριση μιας ταβέρνας κοντά στο λιμάνι του Αμβούργου. Στις 4 Απριλίου 1887 γεννήθηκε η αδελφή του, Φρίντα (πέθανε στις 8 Ιουλίου 1967 στο Αμβούργο). Τον Μάρτιο του 1892, οι γονείς του Τέλμαν καταδικάστηκαν σε δύο χρόνια φυλάκιση, επειδή είχαν διακινήσει κλεμμένα αγαθά ή τα είχαν δεχθεί ως πληρωμή χρέους.Institut für Marxismus-Leninismus beim Zentralkomitee der SED (Autorenkollektiv): Ernst Thälmann. Eine Biographie. Dietz, Berlin 1980.Hamburgischer Correspondent und Hamburgische Börsen-Halle, Morgenausgabe, 5. März 1892. 

Ο Τέλμαν και η αδελφή του Φρίντα τοποθετήθηκαν σε διαφορετικές ανάδοχες οικογένειες. Οι γονείς τους αποφυλακίστηκαν πρόωρα, η μητέρα τον Μάιο και ο πατέρας τον Οκτώβριο του 1893. Το αδίκημά τους χρησιμοποιήθηκε 36 χρόνια αργότερα στην εκστρατεία εναντίον του. Από το 1893 έως το 1900, ο Τέλμαν φοίτησε στο δημοτικό σχολείο. Αργότερα περιέγραψε την ιστορία, τη φυσική ιστορία, τη λαογραφία, τα μαθηματικά, τη γυμναστική και τον αθλητισμό ως τα αγαπημένα του μαθήματα, ενώ δεν του άρεσαν τα θρησκευτικά. Στα μέσα της δεκαετίας του 1890, οι γονείς του άνοιξαν κατάστημα με λαχανικά, κάρβουνα και άμαξες στο Αϊλμπεκ, προάστιο του Αμβούργου. Ο νεαρός Τέλμαν εργαζόταν στην επιχείρηση μετά το σχολείο και έκανε τα μαθήματά του το πρωί πριν αρχίσουν τα μαθήματα. Παρά το φόρτο αυτό, ήταν καλός μαθητής που αγαπούσε τη μάθηση. Ήθελε να γίνει δάσκαλος ή να μάθει μια τέχνη, αλλά οι γονείς του αρνήθηκαν να τον στηρίξουν οικονομικά. Αναγκάστηκε να συνεχίσει να εργάζεται στην οικογενειακή επιχείρηση, κάτι που του προκάλεσε μεγάλη λύπη και συγκρούσεις με τους γονείς του. Ως αποτέλεσμα, αναζήτησε δουλειά ως ανειδίκευτος εργάτης στο λιμάνι. Σε ηλικία δέκα ετών, ο Τέλμαν ήρθε σε επαφή με τους απεργούς λιμενεργάτες από τον Νοέμβριο του 1896 έως τον Φεβρουάριο του 1897, στη σκληρή εργατική διαμάχη που έμεινε γνωστή ως «Απεργία των Λιμενεργατών του Αμβούργου 1896–1897».

 Αναχώρηση από το σπίτι, Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και λιποταξία 
Στις αρχές του 1902, ο Τέλμαν έφυγε από το σπίτι του. Αρχικά έζησε σε ένα καταφύγιο έκτακτης ανάγκης, αργότερα σε ένα υπόγειο διαμέρισμα, και το 1904 εργάστηκε ως θερμαστής στο ατμοκίνητο φορτηγό πλοίο AMERIKA, το οποίο ταξίδεψε επίσης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ήταν μέλος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος το 1903. Την 1η Φεβρουαρίου 1904, σε ηλικία 17 ετών, εντάχθηκε στην Κεντρική Ένωση Εργαζομένων στους Τομείς Εμπορίου, Μεταφορών και Κυκλοφορίας της Γερμανίας και ανέβηκε στη θέση του προέδρου του τμήματος των αμαξάδων. Το 1913 υποστήριξε την έκκληση της Ρόζας Λούξεμπουργκ για μαζική απεργία ως μέσο δράσης του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος για την επιβολή πολιτικών αιτημάτων. Από το 1913 έως το 1914 εργάστηκε σε πλυντήριο ως αμαξάς. Τον Ιανουάριο του 1915, μία ημέρα πριν κληθεί για στρατιωτική θητεία στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Τέλμαν παντρεύτηκε τη Ρόζα Κοχ. Τοποθετήθηκε στο πυροβολικό στο δυτικό μέτωπο, όπου παρέμεινε μέχρι το τέλος του πολέμου, συμμετέχοντας στις μάχες της Καμπανίας (1915–1916), του Σομ (1916), της Αρράς (1917), της δεύτερης μάχης του Εν (1917), του Καμπραί (1917) και του Σουασόν (1918). Για την υπηρεσία του, ο Τέλμαν τιμήθηκε με τον Σιδηρούν Σταυρό Β΄ Τάξης, τον Αμβουργιανό Σταυρό και δύο φορές με το Μετάλλιο Τραυματισμού.

Προς τα τέλη του 1917, ο Τέλμαν έγινε μέλος του Ανεξάρτητου Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας (USPD). Στα τέλη Οκτωβρίου 1918, ενώ βρισκόταν σε άδεια από το μέτωπο, λιποτάκτησε μαζί με τέσσερις συναδέλφους στρατιώτες. Στις 9 Νοεμβρίου 1918, έγραψε στο ημερολόγιό του από το δυτικό μέτωπο ότι «το ’σκασε από το Μέτωπο με 4 συντρόφους στις 2 η ώρα».

 Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας (KPD) 
Μετά τη λιποταξία του, ο Τέλμαν συμμετείχε ενεργά στην Νοεμβριανή Επανάσταση του 1918–1919 στο Αμβούργο, η οποία ξεκίνησε στις 29 Οκτωβρίου 1918. Από τον Μάρτιο του 1919 ήταν πρόεδρος του Ανεξάρτητου Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας (USPD) στο Αμβούργο, μέλος του Κοινοβουλίου του Αμβούργου και εργαζόταν ως βοηθός εργατών στο δημοτικό πάρκο του Αμβούργου, πριν αναλάβει μια καλοπληρωμένη θέση στο γραφείο απασχόλησης. Εκεί έφτασε μέχρι τη βαθμίδα του επιθεωρητή. Όταν το Ανεξάρτητο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα διασπάστηκε σχετικά με το αν θα ενταχθεί στη Κομμουνιστική Διεθνής, ο Τέλμαν τάχθηκε υπέρ της φιλοκομμουνιστικής πτέρυγας, η οποία συγχωνεύθηκε με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας τον Νοέμβριο του 1920, και τον επόμενο Δεκέμβριο εξελέγη στην Κεντρική Επιτροπή του κόμματος. Τον Μάρτιο του 1921 απολύθηκε από το γραφείο απασχόλησης λόγω των πολιτικών του δραστηριοτήτων. Το καλοκαίρι εκείνου του έτους εκπροσώπησε το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας στο 3ο Συνέδριο της Κομιντέρν στη Μόσχα, όπου γνώρισε προσωπικά τον Βλάντιμιρ Λένιν.

Τον Ιούνιο του 1922, τρομοκράτες της υπερεθνικιστικής Οργάνωσης Κόνσουλ πέταξαν χειροβομβίδα στο ισόγειο διαμέρισμά του· η απόπειρα δολοφονίας απέτυχε και εκείνος επέζησε. Ο Τέλμαν βοήθησε στην οργάνωση της εξέγερσης του Αμβούργου τον Οκτώβριο του 1923. Μετά την αποτυχία της, αναγκάστηκε να κρυφτεί. Μετά τον θάνατο του Λένιν στα τέλη Ιανουαρίου 1924, ο Τέλμαν επισκέφθηκε τη Μόσχα και στάθηκε ως φρουρός τιμής δίπλα στη σορό του. Από τον Φεβρουάριο του 1924 διετέλεσε αναπληρωτής πρόεδρος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Γερμανίας και από τον Μάιο του ίδιου έτους ήταν επίσης μέλος του Ράιχσταγκ. Στο 5ο Συνέδριο της Κομιντέρν τον Ιούλιο του 1924 εξελέγη στην εκτελεστική επιτροπή της και λίγο αργότερα στην επιτροπή καθοδήγησης. Τον Φεβρουάριο του 1925 έγινε πρόεδρος της παραστρατιωτικής οργάνωσης του κόμματος Roter Frontkämpferbund (RFB)· η οργάνωση αυτή απαγορεύθηκε από την κυβερνητική Σοσιαλδημοκρατία το 1929, μετά τα γεγονότα του Blutmai («Ματωμένου Μάη»). Τον Σεπτέμβριο του 1925, ο Τέλμαν έγινε πρόεδρος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Γερμανίας και υποψήφιος για την Προεδρία της Γερμανίας. Η υποψηφιότητά του στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών διέσπασε την ψήφο του κεντροαριστερού χώρου, με αποτέλεσμα τη νίκη του συντηρητικού Πάουλ φον Χίντενμπουργκ επί του υποψηφίου του Κόμματος του Κέντρου, Βίλχελμ Μαρξ.

Τον Οκτώβριο του 1926, ο Τέλμαν υποστήριξε την απεργία των λιμενεργατών στην πατρίδα του, το Αμβούργο. Θεώρησε την απεργία αυτή πράξη αλληλεγγύης προς τους Βρετανούς ανθρακωρύχους, των οποίων η απεργία είχε ξεκινήσει την 1η Μαΐου, αν και αυτή είχε αποβεί οικονομικά επωφελής για το λιμάνι του Αμβούργου ως εναλλακτικό προμηθευτή άνθρακα.

 Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας εναντίον Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος 
Μετά την Επανάσταση του 1918 και κατά την εξέγερση των Σπαρτακιστών, η κυβέρνηση διέταξε την καταστολή της εξέγερσης και τις εξωδικαστικές δολοφονίες των ηγετών του Κομμουνιστικού Κόμματος της Γερμανίας, Ρόζας Λούξεμπουργκ και Καρλ Λίμπκνεχτ, από μέλη των Φράικορπς. Την ίδια χρονιά, ο γερμανικός στρατός υπό τις διαταγές της ηγούμενης από τους Σοσιαλδημοκράτες κυβέρνησης χρησιμοποίησε στρατιωτική βία εναντίον της Βαυαρικής Σοβιετικής Δημοκρατίας. Το 1920, καταπνίγηκε σφοδρά η εξέγερση του Ρήνου. Στο 12ο συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος της Γερμανίας τον Ιούνιο του 1929 στο Βερολίνο-Βέντινγκ, ο Τέλμαν υιοθέτησε πολιτική αντιπαράθεσης με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα. Αυτό ακολούθησε τα γεγονότα του «Ματωμένου Μάη», όταν η αστυνομία σκότωσε 32 άτομα στην προσπάθεια να καταστείλει διαδηλώσεις που είχαν απαγορευτεί από τον υπουργό Εσωτερικών και μέλος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, Καρλ Ζέφερινγκ.

Έτσι, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας υπό τον Τέλμαν πολεμούσε το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα ως τον κύριο πολιτικό του εχθρό, σύμφωνα με την πολιτική της Κομιντέρν, η οποία χαρακτήριζε τους σοσιαλδημοκράτες ως «σοσιαλφασίστες». Αυτό δυσχέρανε τη συνεργασία των δύο αριστερών κομμάτων ενάντια στην άνοδο του Αδόλφου Χίτλερ. Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας υπό τον Τέλμαν δήλωνε ότι «ο αγώνας ενάντια στον φασισμό σημαίνει αγώνα ενάντια στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα το ίδιο όσο και ενάντια στον Χίτλερ και τα κόμματα του Μπρύνινγκ». Ο Τέλμαν δήλωσε τον Δεκέμβριο του 1931 ότι «μερικά ναζιστικά δέντρα δεν πρέπει να επιτραπεί να επισκιάσουν ένα δάσος σοσιαλδημοκρατών».
Μέχρι το 1927, ο Καρλ Κίλμπομ, εκπρόσωπος της Κομιντέρν στη Γερμανία, είχε αρχίσει να μάχεται αυτήν την υπεραριστερή τάση μέσα στο Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας, αλλά βρήκε τον Στάλιν να ενεργεί παρασκηνιακά εναντίον των προσπαθειών του. Τον Μάρτιο του 1932, ο Τέλμαν ήταν και πάλι υποψήφιος για την Προεδρία της Γερμανίας, αντίπαλος του εν ενεργεία Πάουλ φον Χίντενμπουργκ και του Χίτλερ. Το σύνθημα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Γερμανίας ήταν: «Μια ψήφος για τον Χίντενμπουργκ είναι ψήφος για τον Χίτλερ· μια ψήφος για τον Χίτλερ είναι ψήφος για τον πόλεμο». Ο Τέλμαν κατήλθε ξανά στον δεύτερο γύρο, όπως επέτρεπε ο εκλογικός νόμος της Γερμανίας· οι ψήφοι του μειώθηκαν από 4.983.000 (13,2%) στον πρώτο γύρο σε 3.707.000 (10,2%) στον δεύτερο.

Μετά την άνοδο των Ναζί στην εξουσία τον Ιανουάριο του 1933, ο Τέλμαν πρότεινε το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας να οργανώσουν γενική απεργία για την ανατροπή της ναζιστικής κυβέρνησης. Η πρόταση απορρίφθηκε από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, το οποίο δεν ήθελε να συνεργαστεί με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας μετά από χρόνια αλληλοκατηγοριών περί «σοσιαλφασισμού». Τον Φεβρουάριο του 1933, πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του τότε ήδη απαγορευμένου κόμματος στο Sporthaus Ziegenhals στο Κένιγκς Βούστερχάουζεν, κοντά στο Βερολίνο, όπου ο Τέλμαν κάλεσε σε βίαιη ανατροπή της κυβέρνησης του Χίτλερ. Οι κατευθυντήριες γραμμές της Κομιντέρν σχετικά με τη σοσιαλδημοκρατία ως «σοσιαλφασισμό» παρέμειναν σε ισχύ μέχρι το 1935, όταν η Κομιντέρν υιοθέτησε επίσημα το «λαϊκό μέτωπο» σοσιαλιστών, φιλελευθέρων και ακόμη και συντηρητικών ενάντια στην απειλή του φασισμού — μια προσπάθεια να προσελκύσει τα αριστερά στοιχεία του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος, ιδιαίτερα τα μέλη των Ταγμάτων Εφόδου, που προέρχονταν κυρίως από την εργατική τάξη και υποστήριζαν σοσιαλιστικές οικονομικές πολιτικές. Μέχρι τότε, ο Χίτλερ είχε πλέον εδραιώσει την εθνοσοσιαλιστική Γερμανία και το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας είχε ουσιαστικά καταστραφεί.

 Εθνικοσοσιαλιστική δικτατορία 
Στις 3 Μαρτίου 1933, δύο μέρες πριν την πραγματοποίηση των τελευταίων πολυκομματικών εκλογών για το Ράιχσταγκ, συνελήφθη. Η σύλληψή του θεωρείται ότι εντασσόταν σε μια προσπάθεια των Ναζί να σταθεροποιήσουν και να ενισχύσουν τη δικτατορία τους, χτυπώντας την αντίσταση της εργατικής τάξης, του λαού και του συνόλου των αντιφασιστικών κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων της Γερμανίας, κάτι που αποδεικνύεται από τις εξελίξεις των επόμενων ημερών και από τον εμπρησμό του Ράιχσταγκ, που είχε γίνει στις 27 Φεβρουαρίου 1933 και αποδόθηκε στους κομμουνιστές. Άλλωστε, ο Χίτλερ είχε ξεκαθαρίσει, σε μια από τις πρώτες συνεδριάσεις του υπουργικού του συμβουλίου, πως ο θρίαμβος του Ναζισμού περνούσε μέσα από τη συντριβή του Γερμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος.

Κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου, 20 γερμανοί κομμουνιστές τάχθηκαν με το μέρος των Δημοκρατικών σε ένα ταγμα υπό την ονομασία "Τάγμα Τέλμαν"

Ο Ερνστ Τέλμαν εκτελέστηκε στις 18 Αυγούστου 1944 στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μπούχενβαλντ.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ernst Thälmann @ Bundesarchiv.de
 Ernst Thälmann - Marxists Internet Archive
 Gedenkstätte Ernst Thälmann στο Αμβούργο
 5/4/1934-"Να σώσουμε τον Ερνστ Τέλμαν", Ριζοσπάστης από την Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Εφημερίδων της Εθνικής Βιβλιοθήκης

Κατηγορία:Γερμανοί πολιτικοί
Κατηγορία:Γερμανοί κομμουνιστές