Όνειρο Θερινής Νυκτός

To Όνειρο Θερινής Νυκτός (αγγλικά: A Midsummer Night's Dream, 1595 - 1596) είναι ρομαντική κωμωδία του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ. Περιγράφει τις περιπέτειες τεσσάρων νεαρών Αθηναίων και μιας ομάδας ερασιτεχνών ηθοποιών, τη σχέση τους με το δούκα και τη δούκισσα της Αθήνας, Θησέα και Ιππολύτη, και με τα ξωτικά ενός δάσους κάτω από το φεγγάρι. Είναι ένα από τα γνωστότερα και πιο πολυπαιγμένα έργα του Σαίξπηρ σε όλο τον κόσμο.

 Πηγές 
Δεν υπάρχουν γνωστές πηγές για την ίδια την υπόθεση του έργου, αν και τα πρόσωπα που συμμετέχουν σε αυτό έχουν ρίζες σε κλασικά λογοτεχνικά έργα, όπως η ιστορία του Πύραμου και της Θίσβης (Μεταμορφώσεις του Οβίδιου). Ο Λύσανδρος ήταν επίσης προσωπικότητα στην αρχαία Ελλάδα, όπως και ο Θησέας, βασιλιάς της Αθήνας, και η γυναίκα του, Ιππολύτη, αρχικά Βασίλισσα των Αμαζόνων.

 Υπόθεση του έργου 
Συνδετικός κρίκος στις τρεις ιστορίες που παρουσιάζονται είναι οι γάμοι του Θησέα, δούκα της Αθήνας, και της Ιππολύτης, βασίλισσας των Αμαζόνων. Στην αρχική σκηνή, η Ερμία αρνείται να συμβιβαστεί με την επιθυμία του πατέρα της, Αιγέα, να την παντρέψει με το Δημήτριο. Ο πατέρας της όμως μπροστά στο Θησέα επικαλείται έναν αρχαίο αθηναϊκό νόμο, σύμφωνα με τον οποίο η κόρη πρέπει να παντρευτεί το μνηστήρα που διάλεξε ο πατέρας της, αλλιώς αντιμετωπίζει ποινή θανάτου ή ισόβια υπηρεσία στη θεά Αρτέμιδα. 

Έτσι, η Ερμία και ο αγαπημένος της, Λύσανδρος, αποφασίζουν να κλεφτούν και να διαφύγουν τη νύχτα μέσα από το δάσος. Η Ερμία εμπιστεύεται το σχέδιο στην καλύτερη φίλη της, Ελένη, η οποία όμως το μαρτυράει στο Δημήτριο για να κερδίσει την εύνοιά του και να τη διαλέξει. Οι δυο τους ακολουθούν τους δυο αγαπημένους, που ανυποψίαστοι κοιμούνται στο δάσος. 

Εν τω μεταξύ, στο δάσος καταφτάνουν ο Όμπερον, Βασιλιάς των Ξωτικών, και η βασίλισσα Τιτάνια, οι οποίοι έχουν τσακωθεί, γιατί η Τιτάνια αρνείται να δώσει για ακόλουθο στον Όμπερον ένα νεραιδοπαίδι, του οποίου πέθανε η μάνα και πήρε την επιμέλεια η Τιτάνια. Ο Όμπερον θέλει να την εκδικηθεί κι έτσι στέλνει τον πιστό του βοηθό Πακ (ή Πουκ, σε παλαιότερες εκδοχές) για να βρει ένα λουλούδι, ο χυμός του οποίου κάνει όποιον το πιει να ερωτευθεί παράφορα το πρώτο ον που δει μπροστά του.

Βλέποντας το Δημήτριο να συμπεριφέρεται άσχημα στην Ελένη, ο Όμπερον διατάζει τον Πακ να ρίξει λίγο υγρό στα βλέφαρά του. Κατά λάθος, ο Πακ το ρίχνει στο Λύσανδρο, ο οποίος ερωτεύεται την Ελένη. Ο Δημήτριος ακόμα ακολουθεί την Ερμία και ο Όμπερον στην προσπάθεια του να λύσει το πρόβλημα μαγεύει τον Δημήτριο. Εξαιτίας του λάθους του Πακ, τώρα και οι δυο άνδρες τσακώνονται για την Ελένη, η οποία όμως πιστεύει ότι την κοροϊδεύουν. Οι τέσσερις χαρακτήρες κυνηγιούνται και τσακώνονται όλη τη νύχτα και αναζητούν μέρος για μονομαχία κι έτσι ο Όμπερον διατάζει τον Πακ να τους κρατήσει χώρια και να ξεμαγέψει το Λύσανδρο για να αποτρέψει την αιματοχυσία. 

Εν τω μεταξύ, μια ομάδα τεχνιτών χαμηλής κοινωνικής τάξης (Σανίδας, Ροκάνης, Σαΐτας, Φυσούνης, Καζανάς, Βελόνης) έχουν κανονίσει να στήσουν μια παράσταση με την ιστορία του Πύραμου και της Θίσβης για το γάμο του Θησέα και τριγυρίζουν μες στο δάσος κοντά στην περιοχή της Τιτάνια. Ο Πακ βλέπει τον Νικόλαο Σαΐτα (Nick Bottom), ένα θεατρόπληκτο υφαντή, και μετατρέπει το κεφάλι του σε γάιδαρο. Η Τιτάνια ξυπνάει, και μαγεμένη από το φίλτρο που της έριξε ο Όμπερον, ερωτεύεται τον υφαντή και του συμπεριφέρεται σαν να ήταν ευγενής με όλες τις φροντίδες. Σε αυτή την κατάσταση, συναντάει τον Όμπερον και του δίνει τον ακόλουθο: έτσι ο Όμπερον διατάζει τον Πακ να λύσει τα μάγια από τον υφαντή και την Τιτάνια, καθώς και από το Λύσανδρο. 

Τότε, τα ξωτικά εξαφανίζονται και εμφανίζονται στο δάσος για πρωινό κυνήγι ο Θησέας με την Ιππολύτη. Ξυπνούν τους τέσσερις νέους και, καθώς ο Δημήτριος δεν αγαπάει πλέον την Ερμία, ο Θησέας παρακάμπτει την επιθυμία του πατέρα της Ερμίας και ετοιμάζει τους γάμους όλων. Οι τέσσερις νέοι σκέφτονται ότι τα γεγονότα της νύχτας πρέπει να ήταν κάποιο όνειρο. Το ίδιο σκέφτεται και ο Σαΐτας ο υφαντής, όταν ξυπνάει και αυτός. Στην Αθήνα, όλοι παρακολουθούν την παράσταση "Πύραμος και Θίσβη" των τεχνιτών. Είναι εντελώς γελοία και κακοπαιγμένη, αλλά χαίρονται όλοι και αποσύρονται για ύπνο. Με το σκοτάδι, ο Όμπερον κι η Τιτάνια ευλογούν το σπίτι και τους νιόπαντρους, ενώ ο Πακ απευθύνεται σε ένα μονόλογο προς τους θεατές, ενώ πέφτει η αυλαία.

 ΧαρακτήρεςΑκολουθεί ο κατάλογος των χαρακτήρων από τις εισαγωγικές σελίδες του Ονείρου Καλοκαιρινής Νύχτας σε μετάφραση Ερρίκου Μπελιέ (Αθήνα, εκδόσεις Κέδρος, 2000). 

 Θησέας
 Αιγέας
 Λύσανδρος
 Δημήτριος
 Φιλόστρατος
 Πέτρος Σανίδας
 Ροκάνης
 Νικόλαος Σαΐτας 
 Φραγκίσκος Φυσούνης
 Θωμάς Καζανάς
 Ροβέρτος Βελόνης
 Ιππολύτη
 Ερμία
 Ελένη
 Όμπερον
 Τιτάνια
 Πουκ (ή Ρόμπιν Συνάδελφος)
 Μπιζελάνθης
 Αραχνοΰφαντος
 Πεταλουδίτσας
 Σιναπόσπορος

 Παραστάσεις 

 Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας (1952), από το Εθνικό Θέατρο σε μετάφραση του Ιωάννη Οικονομίδη και σκηνοθεσία του Καρόλου Κουν με τους Λυκούργο Καλλέργη, Ντίνο Δημόπουλο, Έλσα Βεργή και Μαρία Αλκαίου.
 Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας (1971) από το Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν σε μετάφραση Βασίλη Ρώτα και σκηνοθεσία Καρόλου Κουν με τους Νικήτα Τσακίρογλου, Μίμη Κουγιουμτζή, Ρένη Πιττακή και Γιώργο Αρμένη.
 Όνειρο καλοκαιριάτικης νύχτας (1971) από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος σε μετάφραση του Ιωάννη Οικονομίδη και σκηνοθεσία του Σπύρου Ευαγγελάτου με τους Χρήστο Πάρλα, Μαίρη Λαλοπούλου, Χρυσούλα Διαβάτη και Γιάννη Κάσδαγλη.
 Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας (1985) από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος σε μετάφραση Βασίλη Ρώτα και σκηνοθεσία Νίκου Χουρμουζιάδη με τους Λυδία Φωτοπούλου, Χρήστο Ευθυμίου, Ρήγα Αξελό και Φιλαρέτη Κομνηνού.
 Όνειρο θερινής νύχτας (1991) από το Εθνικό Θέατρο σε κείμενο του Κωστή Κολώτα και σκηνοθεσία Γιάννη Καραχισαρίδη με τους Αριστοτέλη Αποσκίτη, Γιώργο Παρτσαλάκη, Πέρη Μιχαηλίδη και Βαγγέλη Ρόκκο.
 Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας (1999) από το Εθνικό Θέατρο σε μετάφραση Απόστολου Δοξιάδη και διασκευή δική του και του Δημήτρη Παπαδημητρίου και σε σκηνοθεσία Νίκου Χατζηπαπά με τους Αντώνη Λουδάρο, Φωτεινή Δάρρα, Φαίδρα Δρούκα και Τάσο Γιαννόπουλο.
 Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας (2006) από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος σε μετάφραση της Χριστίνας Μπάμπου-Παγκουρέλη και σκηνοθεσία του Πέρη Μιχαηλίδη με τους Βαλέρια Χριστοδουλίδου, Απόστολο Γκλέτσο και Άρη Τσαμπαλίκα.
 Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας (2012) από το Εθνικό Θέατρο σε μετάφραση Διονύση Καψάλη και σκηνοθεσία Μιχαήλ Μαρμαρινού με τους Νίκο Κουρή, Αργύρη Πανταζάρα, Γιάννη Βογιατζή, Ιωάννα Παππά και Ιωάννα Τσιριγκούλη.

Παραπομπές

 Δείτε επίσης 

 Το καλοκαίρι στην τέχνη και τη λαϊκή κουλτούρα

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Midsummer Night's Dream  - Το θεατρικό έργο στο Project Gutenberg
 Video of a Harvard-Radcliffe Summer Theatre Production of the entire play with incidental music by Mendelssohn
 Μικρή ανάλυση από τις παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου

Κατηγορία:Κωμωδίες του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ