Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών

Το Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών είναι ένα από τα Βραβεία Νόμπελ. Απονέμεται σε ετήσια βάση από την Τράπεζα της Σουηδίας σε οικονομολόγους για την εξαιρετική συνεισφορά τους στα οικονομικά. Το βραβείο θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες διακρίσεις στον χώρο των οικονομικών.

 Ιστορία και διαδικασία βράβευσης 
Σε αντίθεση με τα άλλα βραβεία (χημείας, φυσικής, ιατρικής, λογοτεχνίας και ειρήνης) το Βραβείο Οικονομικών Επιστημών δεν ζητήθηκε ποτέ από τον Άλφρεντ Νόμπελ στη διαθήκη του. Θεσπίστηκε αυθαίρετα το 1968, 70 χρόνια μετά τον θάνατό του από την Τράπεζα της Σουηδίας με αφορμή τη συμπλήρωση τριακοσίων χρόνων από την ίδρυσή της. Απονέμεται από τη Σουηδική Βασιλική Ακαδημία των Επιστημών με βάση τα ίδια κριτήρια απονομής που εφαρμόζονται και για τα υπόλοιπα βραβεία. Οι βραβευθέντες οικονομολόγοι λαμβάνουν χρυσό μετάλλιο από τον Βασιλιά της Σουηδίας. Η απονομή γίνεται στη Στοκχόλμη στις 10 Δεκεμβρίου, ημέρα θανάτου του Άλφρεντ Νόμπελ, μαζί με τα υπόλοιπα βραβεία εκτός από το Νόμπελ Ειρήνης, που απονέμεται στο Όσλο. Το ποσό χρημάτων που αντιστοιχεί σε κάθε βραβευθέντα είναι το ίδιο με αυτό που δίνεται για τα υπόλοιπα βραβεία.

 Επιλογή υποψηφίων 
Η επιλογή των υποψηφίων γίνεται από τη Σουηδική Βασιλική Ακαδημία των Επιστημών, η οποία επιλέγει και τους υποψηφίους για τα Νόμπελ Χημείας και Φυσικής. Κάθε χρόνο γίνονται προτάσεις για εκατοντάδες πρόσωπα, τα οποία βρίσκονται βέβαια στη ζωή, από ειδικούς. Οι προτάσεις αυτές υποβάλλονται σε μία επιτροπή αποτελούμενη από πέντε έως οκτώ μέλη. Όπως και για τα υπόλοιπα βραβεία όχι περισσότερα από τρία ζώντα πρόσωπα μπορούν να μοιραστούν το βραβείο. Το βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο της τάξης των 10 εκατομμυρίων σουηδικών κορόνων (περίπου 1 εκατομμύριο ευρώ).

Τον Φεβρουάριο του 1995 αποφασίστηκε να διευρυνθούν τα όρια του βραβείου. Έτσι προσδιορίζεται πλέον σαν βραβείο στις κοινωνικές επιστήμες  προκειμένου να συμπεριληφθούν επιτεύγματα σε τομείς όπως η πολιτική επιστήμη, η ψυχολογία και η κοινωνιολογία. Επιπλέον η επιτροπή επιλογής βραβευθέντων εμπλουτίστηκε με δύο μέλη μη οικονομολόγους, ενώ μέχρι τότε αποτελούνταν από πέντε οικονομολόγους.

 Συγκρούσεις 
Όπως ήδη αναφέρθηκε ο Νόμπελ δεν ανέφερε ποτέ στη διαθήκη του την επιθυμία του για τη θέσπιση βραβείου για την οικονομία, ούτε όμως και το απαγόρευσε όπως είχε κάνει με τα μαθηματικά. Σχετικά με αυτό οι κληρονόμοι του Νόμπελ υποστηρίζουν ότι δεν τη θεωρούσε καθαρή επιστήμη και άξια να βραβεύεται με μία υψηλού κύρους διάκριση. Την άποψη αυτήν τη συμμερίζονται και άλλοι, κυρίως εκπρόσωποι κλάδων μη αμφισβητούμενης επιστημονικότητας  (φυσική, χημεία). Κάποιοι μάλιστα φτάνουν στο σημείο να ζητήσουν την κατάργηση του βραβείου, ανάμεσά τους και ένας μακρινός εγγονός του Νόμπελ, ο Πίτερ Νόμπελ, δικηγόρος ασχολούμενος με θέματα ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Υποστηρίζεται επίσης ότι η βράβευση με το βραβείο αυτό μπορεί να εμπεριέχει πολιτικές σκοπιμότητες καθώς τα οικονομικά αποτελούν κοινωνική επιστήμη. Το ζήτημα πάντως δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί.http://tovima.dolnet.gr/print_article.php?e=B&f=14286&m=B49&aa=1

 Προλήψεις 
Στα αξιοπερίεργα του βραβείου αυτού συγκαταλέγεται και η κακοτυχία που του αποδίδεται από ορισμένους προληπτικούς. Συγκεκριμένα έρχεται δεύτερο μετά το Νόμπελ Ειρήνης. Αφορμή για τις δοξασίες αυτές είναι τα ατυχή συμβάντα που συνέβησαν σε ορισμένους βραβευθέντες. Ο Γουίλιαμ Βίκρεϊ, ο οποίος τιμήθηκε με το Νόμπελ Οικονομίας το 1996, βρέθηκε νεκρός από καρδιακή προσβολή στο τιμόνι του αυτοκινήτου του, τρεις μέρες μετά την ανακοίνωση της βράβευσής του. Ο Ρόμπερτ Λούκας Τζούνιορ, ο οποίος τιμήθηκε με το βραβείο το 1995, έχασε μέσα από τα χέρια του το μισό χρηματικό βραβείο. Η σύζυγός του, με την οποία βρισκόταν σε διάσταση, εισέπραξε το μισό βραβείο στηριζόμενη σε συγκεκριμένο όρο του διαζυγίου τους. Ο Ρόμπερτ Μαντέλ, ο οποίος βραβεύτηκε το 1999, ήταν θερμός υποστηρικτής του ευρώ, για αυτό και εισέπραξε το βραβείο σε αυτό το νόμισμα. Δεν είχε υπολογίσει όμως καλά τα πράγματα και έτσι μετά από μία πτώση του ευρώ έχασε σημαντικό μέρος του βραβείου του. Κατάφερε να σώσει τα υπόλοιπα μετατρέποντάς τα σε δολάρια.

 Βραβευθέντες 
Ακολουθεί μία λίστα βραβευθέντων με το Βραβείο Νόμπελ στις Οικονομικές Επιστήμες από το 1969 έως σήμερα.

ΈτοςΌνομαΧώραΘέμα 1969 Ράγκναρ ΦριςΓιαν Τινμπεργκέν   για την ανάπτυξη και την εφαρμογή δυναμικών μοντέλων στην ανάλυση οικονομικών διαδικασιών 1970 Πολ Σάμιουελσον   για την επιστημονική του εργασία, μέσω της οποίας ανέπτυξε στατική και δυναμική οικονομική θεωρία και συνεισέφερε στη βελτίωση του επιπέδου της ανάλυσης στην οικονομική επιστήμη 1971 Σάιμον Κούζνετς για την ανάπτυξη εμπειρικής ερμηνείας της οικονομικής ανάπτυξης, η οποία οδήγησε  σε ένα νέο, διευρυμένο πλαίσιο στην οικονομική και κοινωνική δομή και στην διαδικασία ανάπτυξης 1972 Σερ Τζον ΧικςΚένεθ Άροου  για την πρωτοπόρα συνεισφορά τους στην θεωρία της ισορροπίας και στη θεωρία της ευημερίας 1973 Βασίλι Λεόντιεφ   για την ανάπτυξη της μεθόδου εισροών-εκροών και την εφαρμογή της σε σημαντικά οικονομικά προβλήματα 1974 Γκουνάρ ΜιρντάλΦρίντριχ Χάγιεκ / για την καινοτόμο εργασία τους στη θεωρία χρήματος και τις οικονομικές διακυμάνσεις και για την  διεισδυτική ανάλυση της αλληλεπίδρασης μεταξύ οικονομικών, κοινωνικών και θεσμικών φαινομένων. 1975 Λεονίντ ΚαντόροβιτςΤγιάλινγκ Κούπμανς   για τη συνεισφορά τους στη θεωρία βέλτιστης κατανομής των πόρων 1976 Μίλτον Φρίντμαν  για τα επιτεύγματά του στους τομείς της καταναλωτικής ανάλυσης, νομισματικής θεωρίας και για την απόδειξη της πολυπλοκότητας της πολιτικής σταθεροποίησης 1977 Μπερτίλ ΟλίνΤζέιμς Μεντ   για την πρωτοπόρο συνεισφορά τους στη θεωρία του διεθνούς εμπορίου και των κινήσεων κεφαλαίων 1978 Χέρμπερτ Σάιμον   για την καινοτόμο εργασία του στη διαδικασία λήψης αποφάσεων μέσα στους οικονομικούς οργανισμούς 1979 Θίοντορ ΣουλτςΆρθουρ Λιούις   για την καινοτόμο συνεισφορά του στην έρευνα της οικονομικής ανάπτυξης με ιδιαίτερη έμφαση στα προβλήματα των αναπτυσσόμενων χωρών 1980 Λόρενς Κλάιν  για τη δημιουργία οικονομετρικών μοντέλων και την εφαρμογή τους στη ανάλυση των οικονομικών διακυμάνσεων και οικονομικών πολιτικών  1981 Τζέιμς Τόμπιν   για την ανάλυση των  χρηματοπιστωτικών αγορών και τις συσχετίσεις τους με τις επιχειρηματικές αποφάσεις, την απασχόληση, την παραγωγή και τις τιμές. 1982 Τζωρτζ Στίγκλερ   για τις μελέτες του σχετικά με τις βιομηχανικές δομές, τη λειτουργία των αγορών και τα αίτια και τις επιδράσεις  των δημοσίων ρυθμίσεων. 1983 Ζεράρ Ντεμπρέ  για την ενσωμάτωση νέων αναλυτικών μεθόδων στην οικονομική θεωρία και για την αυστηρή αναδιατύπωση της θεωρίας της γενικής ισορροπίας. 1984 Ρίτσαρντ Στόουν  για τη συνεισφορά του στην ανάπτυξη των συστημάτων εθνικών λογαριασμών και τη βελτίωση της βάσης της εμπειρικής οικονομικής ανάλυσης 1985 Φράνκο Μοντιλιάνι   για τις πρωτοπόρες αναλύσεις του πάνω στην αποταμίευση και τις χρηματοπιστωτικές αγορές 1986 Τζειμς Μπιουκάναν   για την ανάπτυξη θεμελιωδών βάσεων για τη θεωρία της λήψης οικονομικών και πολιτικών αποφάσεων 1987 Ρόμπερτ Σόλοου  για τη συνεισφορά του στη θεωρία της οικονομικής ανάπτυξης 1988 Μορίς Αγιέ  για την  πρωτοπόρο συνεισφορά του στη θεωρία των αγορών και στην αποτελεσματική κατανομή των πόρων 1989 Τρίγκβε Χααβέλμο   για την επεξήγηση της θεωρίας των πιθανοτήτων της οικονομετρίας και για την ανάλυση ταυτόχρονων οικονομικών δομών 1990 Χάρι ΜάρκοβιτςΜέρτον ΜίλερΟυίλιαμ Φόρσιθ Σαρπ  για την καινοτόμο εργασία τους στον τομέα των χρηματοοικονομικών 1991 Ρόναλντ Κόαζ  για την ανακάλυψη και εξήγηση της σημαντικότητας των εξόδων συναλλαγών και των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας στη δομή και τη λειτουργία της οικονομίας 1992 Γκάρι Μπέκερ  για την επέκταση του πλαισίου της μικροοικονομικής ανάλυσης σε μία ευρεία κλίμακα ανθρώπινων συμπεριφορών και αλληλεπιδράσεων, συμπεριλαμβανομένης και της μη αγοραίας συμπεριφοράς 1993 Ρόμπερτ ΦόγκελΝτάγκλας Νορθ  για την ανανέωση της έρευνας στην οικονομική ιστορία μέσω της εφαρμογής μεθόδων οικονομικής ιστορίας και ποσοτικών μεθόδων για την εξήγηση οικονομικών και θεσμικών αλλαγών  1994 Τζον Χαρσάνγι Τζον Φορμπς ΝαςΡάινχαρντ Ζέλτεν  για την  καινοτόμο ανάλυση των ισορροπιών στη θεωρία των μη συνεργατικών παιγνίων. 1995 Ρόμπερτ Λούκας Τζούνιορ   για την ανάπτυξη και εφαρμογή της υπόθεσης των ορθολογικών προσδοκιών καθώς και για το μετασχηματισμό της μακροοικονομικής ανάλυσης και της εμβάθυνσης στην κατανόηση της οικονομικής πολιτικής 1996 Τζέιμς ΜίρλεςΓουίλιαμ Βίκρεϊ  για τη θεμελιώδη συνεισφορά τους στην οικονομική θεωρία των κινήτρων σε καθεστώς ασύμμετρης πληροφόρησης 1997 Ρόμπερτ ΜέρτονΜάιρον Σόουλς  για την ανάπτυξη μίας νέας μεθόδου προσδιορισμού της αξίας χρηματοοικονομικών παραγώγων 1998 Αμάρτυα Σεν  για τη συνεισφορά του στα οικονομικά της ευημερίας 1999 Ρόμπερτ Μαντέλ   για την ανάλυση της νομισματικής και της δημόσιας πολιτικής υπό το πρίσμα διαφορετικών καθεστώτων ισοτιμιών 2000 Τζέιμς Χέκμαν    για την ανάπτυξη θεωριών και μεθόδων ανάλυσης επιλεκτικών δειγμάτων Ντάνιελ Μακφάντεν  για την ανάπτυξη θεωρίας και μεθόδων ανάλυσης μικροδεδομένων 2001 Τζωρτζ ΆκερλοφΜάικλ ΣπενςΤζόζεφ Στίγκλιτς  για την ανάλυση αγορών με ασύμμετρη πληροφόρηση 2002 Ντάνιελ Κάνεμαν /για την ενσωμάτωση ευρημάτων από την ψυχολογική έρευνα στην οικονομική επιστήμη και ειδικά στην ανθρώπινη κρίση και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε καθεστώς αβεβαιότητας Βέρνον Σμιθ   για την καθιέρωση εργαστηριακών πειραμάτων σαν εργαλείο στην εμπειρική οικονομική ανάλυση, και ειδικά στη μελέτη εναλλακτικών μορφών αγοράς 2003 Ρόμπερτ ΈνγκλιΚλάιβ Γκράνγκερ  για τη συνεισφορά τους στην ανάλυση του οικονομικού χρόνου με το μοντέλο ARCH. 2004 Φιν ΚίντλαντΈντουαρντ Πρέσκοτ   για τη συνεισφορά τους στη δυναμική μακροοικονομική και συγκεκριμένα στη χρονική συνοχή της οικονομικής πολιτικής και τις κινητήριες δυνάμεις πίσω από τους επιχειρηματικούς κύκλους 2005 Ρόμπερτ Άουμαν Τόμας Σέλινγκ / για την ξεχωριστή δουλειά τους στην θεωρία των παιγνίων 2006 Έντμουντ Φελπς  για την ανάλυση βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων εναλλαγών της μακροοικονομικής πολιτικής 2007 Λεόνιτ Χούρβιτς, Έρικ Μάσκιν, Ρότζερ Μάιερσον   για την ανάπτυξη της θεωρίας  «κατασκευής μηχανισμών», η οποία επιτρέπει στους οικονομολόγους να αντιληφθούν καλύτερα πότε οι αγορές λειτουργούν με ομαλό τρόπο και πότε όχι. 2008 Πωλ Κρούγκμαν   για  την εργασία του στον τομέα των εμπορικών συναλλαγών, επειδή ενοποίησε τα πρωτύτερα διακριτά ερευνητικά πεδία του διεθνούς εμπορίου και της οικονομικής γεωγραφίας. 2009Έλινορ ΌστρομΓια πρώτη φορά το βραβείο απονεμήθηκε σε γυναίκα. και Όλιβερ Ουίλιαμσον (αμφότεροι ) για τις έρευνές τους στον τομέα της οικονομικής διακυβέρνησης. 2010Πίτερ ΝτάιαμοντΝτέιλ Τ. ΜόρτενσενΧριστόφορος Πισσαρίδης για τις αναλύσεις των αγορών με αναζήτηση τριβών. 2011Τόμας ΣάρτζεντΚρίστοφερ Σιμς για την εμπειρική τους έρευνα πάνω στην αιτία και το αποτέλεσμα στην μακροοικονομία. 2012Άλβιν Ε. ΡοθΛόιντ Σάπλεϊ για τη θεωρία των σταθερών κατανομών και την εφαρμογή του σχεδιασμού της αγοράς. 2013 Γιουτζίν Φάμα, Λαρς Πίτερ Χάνσεν, Ρόμπερτ Τζ. Σίλερ   για τις έρευνές τους σχετικά με τις διακυμάνσεις τιμών σε επενδυτικά προϊόντα." 2014 Ζαν Τιρόλ   για την ανάλυσή του σχετικά με την ισχύ και την εποπτεία των αγορών." 2015 Άνγκους Ντίτον   για την ανάλυσή του σχετικά με την κατανάλωση, τη φτώχεια και την ευημερία. 2016 Όλιβερ Χαρτ Μπενγκτ Χόλμστρεμ για τη συνεισφορά τους στην ανάπτυξη της Θεωρίας Συμβολαίων."2017Ρίτσαρντ Θέιλεργια τη συνεισφορά του στη συμπεριφορική οικονομική".2018 	Γουίλιαμ Νόρντχαους  Πολ Ρόμερ   για την ένταξη της κλιματικής αλλαγής στην μακροχρόνια μακροοικονομική ανάλυση για την ενσωμάτωση των τεχνολογικών επιτευγμάτων στην μακροοικονομική ανάλυση". 2019 	Αμπχιζίτ Μπάνερτζι Εστέρ Ντιφλό  Μάικλ Κρέμερ /    /    για την πειραματική τους προσέγγιση στην καταπολέμηση της παγκόσμιας φτώχειας. Nobel Prize 2019 nobelprize.org 2020Πολ ΜίλγκρομΡόμπερτ Μπ. Γουίλσον για τις βελτιώσεις στη θεωρία των δημοπρασιών και τις εφευρέσεις νέων σχεδίων δημοπρασιών.  Nobel Prize 2020 nobelprize.org  2021 Ντέιβιντ ΚαρντΤζόσουα Άνγκριστ Γκουίντο Ίμπενς / / /για την εμπειρική συμβολή του στα οικονομικά της αγοράς εργασίαςγιατη μεθοδολογική συνεισφορά τους στην ανάλυση των αιτιακών σχέσεων. Νόμπελ Οικονομικών για τους νόμους της αγοράς εργασίας in.gr, 11 Οκτωβρίου 2021. 2022 Μπεν ΜπερνάνκεΝτάγκλας Ντάιαμοντ Φίλιπ Ντίμπβιγκ   για την έρευνά τους σε τράπεζες και χρηματοπιστωτικές κρίσεις. 2023 Κλόντια Γκόλντιν "για την προώθηση της κατανόησης για τα αποτελέσματα της αγοράς εργασίας των γυναικών".2024Ντάρον Ατζέμογλου  "για μελέτες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι θεσμοί διαμορφώνονται και επηρεάζουν την ευημερία"Σάιμον Τζόνσον Τζέιμς Α. Ρόμπινσον 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ίδρυμα Νόμπελ - Κατάλογος βραβευθέντων  

Οικονομικων
Κατηγορία:Οικονομικά