Μαρία Α΄ της Σκωτίας

Η Μαρία Α΄ (αγγλ. Mary I of Scotland, σκωτικά κελτικά: Màiri I, Bànrigh na h-Alba, 8 Δεκεμβρίου 1542 – 8 Φεβρουαρίου 1587) του Οίκου των Στιούαρτ ήταν βασίλισσα της Σκωτίας (1542-67) και βασιλική σύζυγος της Γαλλίας (1559-60).Μαρία (Marie) ή Μαίρη (Mary). Επίσης Στιούαρτ (Stewart) ή Στούαρτ (Steuart) Είναι γνωστή και με την αρχαϊζουσα απόδοση Μαρία, Βασίλισσα των Σκώτων (αγγλ. Mary, Queen of Scots).

Η Μαρία, μοναδική κόρη και νόμιμο (επιζών) παιδί του Ιακώβου Ε΄ της Σκωτίας και της Μαρίας του Γκιζ, διαδέχτηκε τον πατέρα της όταν ήταν μόλις έξι ημερών. Έζησε την παιδική της ηλικία στη Γαλλία. Την ίδια εποχή η Σκωτία κυβερνήθηκε από αντιβασιλείς.

Παντρεύτηκε (1558) τον Φραγκίσκο, Δελφίνο της Γαλλίας, σε ηλικία δεκαπέντε ετών. Ο σύζυγος της ανέβηκε στον θρόνο της Γαλλίας ως Φραγκίσκος Β΄ (1559) και η Μαρία έγινε βασίλισσα της Γαλλίας μέχρι τον πρόωρο θάνατο του Φραγκίσκου τον Δεκέμβριο του 1560. Τότε, η μικρή χήρα επέστρεψε στη Σκωτία, έφτασε στο Ληθ στις 19 Αυγούστου 1561 και τέσσερα χρόνια αργότερα προχώρησε σε δεύτερο γάμο με τον εξάδελφό της Χένρυ Στιούαρτ, λόρδο Ντάρνλεϋ, 1ο Δούκα του Ώλμπανυ, από νεότερο κλάδο του Οίκου των Στιούαρτ. Το ζεύγος απέκτησε ένα γιο, τον Ιάκωβο. Ο δεύτερος γάμος της Μαρίας ήταν επίσης ατυχής: τον Φεβρουάριο του 1567 η κατοικία του ζεύγους καταστράφηκε από μεγάλη έκρηξη και ο Δούκας του Ώλμπανυ βρέθηκε νεκρός στον κήπο. Ο Τζέημς Χέπμπορν, 4ος Κόμης του Μπόθγουελ, κατηγορήθηκε για τον θάνατο του Δούκα του Ώλμπανυ, αλλά απαλλάχθηκε από τις κατηγορίες και η Μαρία προχώρησε μαζί του τον επόμενο μήνα στον τρίτο της γάμο. Ακολούθησε πραξικόπημα και η Μαρία φυλακίστηκε στο Κάστρο του Λοχ Λέβεν. Στις 24 Ιουλίου 1567 η Μαρία πιέστηκε να παραιτηθεί υπέρ του ενός έτους γιου της, Ιάκωβου ΣΤ΄.

Η Μαρία, μετά από αποτυχημένες προσπάθειες να ανακαταλάβει τον θρόνο, δραπέτευσε στην Αγγλία και βρέθηκε υπό την προστασία της εξαδέλφης της, Ελισάβετ Α΄ της Αγγλίας. Πολλοί Καθολικοί στην Αγγλία άρχισαν να προσεγγίζουν τη Μαρία ως νόμιμη βασίλισσα της Αγγλίας, καθώς ο πατέρας της ήταν εξάδελφος της Ελισάβετ. Οι επαφές προκάλεσαν εξέγερση, που έμεινε γνωστή σαν "Επανάσταση του Βορρά". Η Ελισάβετ είδε την προσπάθεια σαν απειλή για τον θρόνο της, έκανε κατάσχεση σε όλα τα κάστρα της και την κράτησε φυλακισμένη στη συνοδεία της 19 χρόνια. Η Μαρία της Σκωτίας κρίθηκε ένοχη με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας εναντίον της Ελισάβετ ύστερα από δίκη, με την κατηγορία ότι σχεδίαζε τη δολοφονία της (1586), και αποκεφαλίστηκε. Τελικά, ο γιος της Μαρίας διαδέχθηκε την Ελισάβετ στον αγγλικό θρόνο και ένωσε τα δύο αντιμαχόμενα βασίλεια (1603).

 Βιογραφία 

Παιδική ηλικία

Η Μαρία ήταν το τρίτο παιδί και η μοναχοκόρη του Ιακώβου Ε΄ της Σκωτίας και της Μαρίας του Γκιζ. Γεννήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1542 στα Ανάκτορα του Λινλίθγκοου, όπως και ο πατέρας της. Λέγεται ότι γεννήθηκε πρόωρα και ήταν το μοναδικό νόμιμο παιδί του Ιακώβου Ε΄ που επέζησε.[4] Ήταν μικρανεψιά του Ερρίκου Η΄ της Αγγλίας, καθώς η εκ πατρός γιαγιά της, Μαργαρίτα, ήταν αδελφή του.

Στις 14 Δεκεμβρίου 1542 σε ηλικία μόλις έξι ημερών στέφθηκε βασίλισσα της Σκωτίας, όταν ο πατέρας της πέθανε πρόωρα, πιθανώς από νευρική κρίση ή χολέρα από μολυσμένο νερό που ήπιε σε εκστρατεία μετά τη συντριπτική ήττα του από τους Άγγλους στο Σόλγουεϋ.Fraser 1994, p. 11; Wormald 1988, p. 46Guy 2004, p. 16 Ένας δημοφιλής θρύλος που διασώθηκε από τον Τζον Νοξ αναφέρει ότι όταν άκουσε ο πατέρας της στην επιθανάτιο κλίνη του ότι το παιδί που γεννήθηκε ήταν κορίτσι είπε τη φράση "ξεκίνησε με μια γυναίκα και τελειώνει με μια γυναίκα".This version is taken from Robert Lindsay of Pitscottie's The History of Scotland from 21 February 1436 to March 1565 written in the 1570s. The phrase was first recorded by John Knox in the 1560s as "The devil go with it! It will end as it began: it came from a woman; and it will end in a woman" (Wormald 1988, pp. 11–12). Η φράση έχει σχέση με τον Οίκο των Στιούαρτ που ξεκίνησε με τη Μάρτζορι Μπρους, κόρη του Ρόμπερτ Μπρους, που παντρεύτηκε τον Ουόλτερ Στιούαρτ, 6ο Υψηλό Στιούαρτ της Σκωτίας και τελειώνει με τη Μαρία. Ο θρύλος δεν πραγματοποιήθηκε, όμως, από την ίδια τη Μαρία, αλλά από την απόγονό της, Άννα, ο θάνατος της οποίας σηματοδότησε το τέλος των Στιούαρτ στον αγγλικό θρόνο.Fraser 1994, p. 12; Wormald 1988, p. 11

Η Μαρία βαπτίστηκε στη γειτονική Εκκλησία του Αγίου Μιχαήλ αμέσως μετά τη γέννησή της.Fraser 1994, p. 12; Guy 2004, p. 17 Οι φήμες έλεγαν ότι ήταν πολύ αδύναμη και ετοιμοθάνατη, ωστόσο ο Άγγλος διπλωμάτης Ραλφ Σάντλερ που την είδε από κοντά τον Μάρτιο του 1543 στα Ανάκτορα του Λινλίθγκοου έγραψε: "είναι το πιο γερό παιδί που έχω δει, είναι βέβαιο ότι θα ζήσει".Fraser 1994, p. 13; Guy 2004, p. 17Sadler to Henry VIII, 23 March 1543, quoted in Clifford 1809, p. 88; Fraser 1994, p. 18; Guy 2004, p. 22; Wormald 1988, p. 43 Η Μαρία, λόγω πολύ μικρής ηλικίας, θα κυβερνούσε με έναν αντιβασιλέα. Οι δυο βασικοί διεκδικητές ήταν: ο Καθολικός καρδινάλιος Ντέηβιντ Μπήτον και ο Προτεστάντης Τζέημς Χάμιλτον, Κόμης του Άρραν και Δούκας του Σατελλερώ, που ήταν ο επόμενος στη σειρά διαδοχής. Τα δικαιώματα του Μπήτον βασίστηκαν σε ισχυρισμό του ίδιου ότι ήταν επιθυμία του Βασιλιά, αλλά απορρίφθηκαν σαν ανυπόστατα.Fraser 1994, p. 15; John Knox claimed the king had signed a blank sheet of paper that Beaton had then filled in, while Arran claimed that Beaton had taken the dying king's hand in his own and traced out the signature (Wormald 1988, pp. 46–47). The disputed will is printed in Historical Manuscripts Commission (1887). The Manuscripts of the Duke of Hamilton, KT. Eleventh Report, Appendix, Part VI. London: Her Majesty's Stationery Office. pp. 205, 219–220. Ο Κόμης του Άρραν, με την υποστήριξη των φίλων και των συγγενών του, ανέλαβε τελικά την αντιβασιλεία και τη διατήρησε μέχρις ότου η μητέρα της Μαρίας τον ανέτρεψε και τον διαδέχθηκε.Fraser 1994, pp. 17, 60; Guy 2004, pp. 20, 60; Wormald 1988, pp. 49–50

Η Συνθήκη του Γκρίνουϊτς

Η μόλις έξι ημερών Μαρία διαδέχτηκε τον τριαντάχρονο πατέρα της. Ο Κόμης του Άρραν, δεύτερος στη σειρά διαδοχής, ήταν αντιβασιλέας έως το 1554 και στη συνέχεια την αντιβασιλεία ανέλαβε η μητέρα της έως το θάνατό της (1560). Τον Ιούλιο του 1543 με τη Συνθήκη του Γκρήνουιτς, η δύο ετών Μαρία θα παντρευόταν σε ηλικία 10 ετών τον Εδουάρδο ΣΤ΄ της Αγγλίας, γιο του Ερρίκου Η΄ της Αγγλίας, κληρονομώντας το ενωμένο βασίλειο της Αγγλίας και Σκωτίας για τους απογόνους τους και θα πήγαινε στο Λονδίνο για την ανατροφή της από τον Ερρίκο Η΄.Fraser 1994, pp. 17–18; Weir 2008, p. 8; Wormald 1988, p. 55 Η ίδια συνθήκη καθόριζε ότι τα δυο βασίλεια θα ήταν διακριτές περιοχές και αν το ζευγάρι δεν μπορούσε να κάνει παιδιά θα ήταν άκυρη.Fraser 1994, p. 18; Guy 2004, p. 25; Wormald 1988, p. 55 Ο καρδινάλιος Μπήτον ανέβηκε στην εξουσία και άρχισε να πιέζει έντονα για συμμαχία με τη Γαλλία· μάλιστα, έστειλε τη Μαρία μακριά από την ακτή, στο ασφαλές Κάστρο του Στέρλινγκ.Fraser 1994, p. 19; Weir 2008, p. 8 Ο Κόμης του Άρραν αντιστάθηκε, αλλά αναγκάστηκε να υποχωρήσει, όταν οι οπαδοί του Καρδιναλίου συγκεντρώθηκαν στο Λινλίθγκοου.Fraser 1994, pp. 19–20 Ο Μάθιου Στιούαρτ, Κόμης του Λέννοξ, συνόδευσε τη Μαρία και τη μητέρα της στις 27 Ιουλίου 1543 στο Στέρλινγκ με 3500 οπλισμένους άνδρες, όπου η Μαρία στέφθηκε βασίλισσα στο παρεκκλήσιο του κάστρου στις 9 Σεπτεμβρίου 1543.Guy 2004, p. 26Fraser 1994, p. 21; Guy 2004, p. 27; Weir 2008, p. 8 Οι ιστορικοί Ραλφ Σάντλερ (1507 - 1587) και Χένρυ Ρέυ αναφέρουν ότι η στέψη έγινε με τη "μεγαλύτερη δυνατή σοβαρότητα και δεν ήταν δαπανηρή."Sadler to Henry VIII, 11 September 1543, quoted in Clifford 1809, p. 289; Fraser 1994, p. 21

Λίγο πριν τη στέψη της Σκώτοι έμποροι, που ταξίδευαν για τη Γαλλία, συνελήφθησαν από τον Ερρίκο Η΄ και έγινε κατάσχεση των αγαθών τους. Οι πράξεις αυτές έφεραν οργή στη Σκωτία, με αποτέλεσμα ο Κόμης του Άρραν να ενωθεί με τον Μπήτον και να γίνει Καθολικός.Fraser 1994, pp. 20–21 Η Συνθήκη του Γκρήνουϊτς απορρίφθηκε από το Κοινοβούλιο τον Δεκέμβριο, το οποίο ανανέωσε την Παλαιά Συμμαχία. Αυτό εξόργισε τον Ερρίκο Η΄, που αποφάσισε να την επιβάλει μαζί με τον γάμο του γιου του με τη βία.Fraser 1994, p. 22; Guy 2004, p. 32; Wormald 1988, p. 58 Οι αγγλικές δυνάμεις άρχισαν επιδρομές σε σκωτικές και γαλλικές περιοχές· ο Κόμης του Χάρτφορντ επιτέθηκε στο Εδιμβούργο τον Μάιο του 1544 και οι Σκώτοι μετέφεραν τη Μαρία στο Ντάνκελντ για ασφάλεια.Wormald 1988, pp. 58–59Fraser 1994, pp. 23–24; Guy 2004, pp. 33–34 Ο καρδινάλιος Μπήτον δολοφονήθηκε τον Μάιο του 1546 από Προτεστάντες και στις 10 Σεπτεμβρίου 1547, εννιά μήνες μετά τον θάνατο του Ερρίκου Η΄, οι Σκώτοι συνετρίβησαν από τους Άγγλους στη Μάχη του Πίνκι Κλαφ.Fraser 1994, p. 26; Guy 2004, p. 36; Wormald 1988, p. 59 Οι φρουροί της Μαρίας, τρομοκρατημένοι, την έστειλαν στο Κάστρο του Ίνκμαχομ για περισσότερο από τρεις εβδομάδες και στράφηκαν στους Γάλλους για βοήθεια.Fraser 1994, pp. 29–30; Weir 2008, p. 10; Wormald 1988, p. 61 Ο Ερρίκος Β΄ της Γαλλίας πρότεινε να ενωθούν τα Στέμματα της Γαλλίας και της Σκωτίας με τον γάμο του τρίχρονου γιου και διαδόχου του, Φραγκίσκου, με τη Μαρία και μια σημαντική βοήθεια· ο Άρραν το δέχτηκε.Weir 2008, pp. 10–11 Η Μαρία μετακινήθηκε τον Φεβρουάριο του 1548 ξανά για την ασφάλεια της στο Κάστρο του Νταμπάρτον.Fraser 1994, p. 30; Weir 2008, p. 11; Wormald 1988, p. 61 Οι Άγγλοι άφησαν πίσω τους σημαντικές λεηλασίες και κυρίευσαν τη στρατηγική πόλη του Χάντινγκτον· τον Ιούνιο έφτασε γαλλική βοήθεια στο Ληθ και οι Άγγλοι με τη βοήθεια αυτή μπόρεσαν να ανακαταλάβουν το Χάντινγκτον. Το Κοινοβούλιο της Σκωτίας συνεκλήθη στις 7 Ιουλίου 1548 σε μια μονή κοντά στην πόλη και επικύρωσε τη γαμήλια συνθήκη με τους Γάλλους.Guy 2004, pp. 40–41; Wormald 1988, p. 62

Στη γαλλική Αυλή

Με τη σύναψη της γαλλικής συνθήκης, η πεντάχρονη Μαρία στάλθηκε τα επόμενα 13 χρόνια στη γαλλική Αυλή: ο γαλλικός στόλος του Ερρίκου Β΄ υπό τον Νικολά ντε Βιλλεγκάν απέπλευσε με τη Μαρία από το Νταμπάρτον στις 7 Αυγούστου 1548 και έφτασε σε λιγότερο από μία βδομάδα στο Σαιν-Πωλ-ντε-Λεόν στη Βρετάνη.Guy 2004, pp. 41–42; Jean de Saint Mauris to the Queen Dowager, 25 August 1548, quoted in Hume, Martin A. S.; Tyler, Royall, eds. (1912). Calendar of State Papers, Spain: Volume IX: 1547–1549. London: Her Majesty's Stationery Office. p. 577.; Lord Guthrie (1907). "Mary Stuart and Roscoff" (PDF). Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland. 42: 13–18. Η Μαρία συνοδεύτηκε στη γαλλική Αυλή από δυο νόθους (ετεροθαλείς) αδελφούς της και τέσσερις ευγενείς κοπέλες στην ηλικία της με το όνομα 'Μαίρυ' από τις οικογένειες Μπήτον, Σήτον, Φλέμινγκ και Λίβινγκστον.Fraser 1994, pp. 31–32 Η λαίδη Τζάνετ Φλέμινγκ, μητέρα της Μαίρυ Φλέμινγκ και ετεροθαλής αδελφή του Ιακώβου Ε΄, διορίστηκε γκουβερνάντα της.Fraser 1994, pp. 31–32; Guy 2004, p. 43 Η Μαρία, σαν πολύ όμορφη και έξυπνη, είχε αρκετά προνομιακή παιδική ηλικία στη γαλλική Αυλή και ήταν αγαπητή σε όλους εκτός από τη βασίλισσα Αικατερίνη των Μεδίκων.Fraser 1994, pp. 36, 44–45, 50Weir 2008, p. 12; Wormald 1988, p. 77; Catherine's dislike of Mary became apparent only after Henry II's death (Fraser 1994, pp. 102–103, 115–116, 119; Guy 2004, p. 46). Catherine's interests competed with those of the Guise family, and there may have been an element of jealousy or rivalry between the two queens (Donaldson 1974, pp. 50–51; Fraser 1994, pp. 102–103, 116, 119). Έμαθε να παίζει δημοφιλή παιχνίδια, όπως "λάουτο" και "παρθένες", εξασκήθηκε στην ποίηση, την ιππασία, τη μαγειρική και τα κεντήματα, έμαθε γαλλικά, ιταλικά, λατινικά, ισπανικά και ελληνικά.Fraser 1994, pp. 178–182; Guy 2004, pp. 71–80; Weir 2008, p. 13 Η μελλοντική της κουνιάδα, Ελισάβετ των Βαλουά, απέκτησε τόσο στενή σχέση μαζί της, που της άφησε "νοσταλγικές αναμνήσεις σε μεγάλη ηλικία".Fraser 1994, p. 43 Η εκ μητρός γιαγιά της, Αντουανέττα των Βουρβόνων, είχε επίσης ισχυρή επιρροή στην παιδική της ηλικία και ήταν μία από τις συμβούλους της.Fraser 1994, p. 37; Wormald 1988, p. 80Wormald 1988, p. 80

Η Μαρία είχε ένα μικρό ωοειδές πρόσωπο με μακρύ λαιμό, λαμπερά και καστανά μαλλιά, καστανά μάτια με βαριά βλέφαρα και τοξωτά φρύδια, και απαλό ανοιχτό δέρμα, χαρακτηριστικά που θεωρήθηκαν εντυπωσιακά. Σαν παιδί ήταν όμορφη και σαν γυναίκα εντυπωσιακή.Fraser 1994, pp. 39–40, 43, 75–80; Weir 2008, p. 30 Την περίοδο της εφηβείας κόλλησε κάποια στιγμή ιλαρά, αλλά αυτό δεν επηρέασε καθόλου τα χαρακτηριστικά της.Fraser 1994, p. 62; Guy 2004, p. 67 Η Μαρία ήταν ασυνήθιστα υψηλή γυναίκα για την εποχή της, με ύψος περίπου 1.80· αντίθετα ο γιος του Ερρίκου Β΄ τραύλιζε και ήταν ασυνήθιστα κοντός.Fraser 1994, p. 76 Ο Ερρίκος Β΄ σημειώνει: "η συμπεριφορά τού γιου μου και της νύφης μου από την πρώτη ημέρα ήταν σαν να γνωρίζονται μεταξύ τους πολλά χρόνια".Guy 2004, pp. 47–48 Η Μαρία υπέγραψε μυστική συνθήκη στις 4 Απριλίου 1558, με την οποία θα παραχωρούσε τα δικαιώματά της στους θρόνους της Σκωτίας και της Αγγλίας στο γαλλικό Στέμμα, σε περίπτωση που πέθαινε χωρίς απογόνους.Guy 2004, pp. 90–91; Weir 2008, p. 17; Wormald 1988, p. 21 Σε 20 ημέρες παντρεύτηκε το δελφίνο Φραγκίσκο στην Παναγία των Παρισίων και έγινε βασίλισσα της Σκωτίας.Anonymous (1558). Discours du grand et magnifique triumphe faict au mariage du tresnoble & magnifique Prince Francois de Valois Roy Dauphin, filz aisne du tres-chrestien Roy de France Henry II du nom & de treshaulte & vertueuse Princesse madame Marie d'Estreuart Roine d'Escosse (in French). Paris: Annet Briere.Teulet, Alexandre (1862). Relations politiques de la France et de l'Espagne avec l'Ecosse au XVIe siecle (in French). 1. Paris: Renouard. pp. 302–311.

Βασίλισσα της Γαλλίας

Τη μεγαλύτερη κόρη του Ερρίκου Η΄, Μαρία Α΄ της Αγγλίας, διαδέχθηκε η αδελφή της, Ελισάβετ Α΄ της Αγγλίας (1558). Σύμφωνα με την Τρίτη Πράξη Διαδοχής του Αγγλικού Κοινοβουλίου (1543) η Ελισάβετ αναγνωρίστηκε διάδοχος, επειδή ο πατέρας της είχε αποκλείσει τους Στιούαρτ. Οι περισσότεροι Καθολικοί στην Αγγλία, ωστόσο, θεωρούσαν την Ελισάβετ νόθη και η Μαρία Στιούαρτ -σαν εγγονή της μεγαλύτερης αδελφής του Ερρίκου- νόμιμη διάδοχο.Fraser 1994, p. 83; Weir 2008, p. 18 Ο Ερρίκος Β΄ κήρυξε τον μεγαλύτερο γιο του και τη νύφη του νόμιμους βασιλείς της Αγγλίας, τα αγγλικά βασιλικά σύμβολα που κυκλοφόρησαν στη Γαλλία είχαν στο ένα τεταρτημόριο τα σύμβολα του Φραγκίσκου και της Μαρίας.Fraser 1994, p. 83; Guy 2004, pp. 95–96; Weir 2008, p. 18; Wormald 1988, p. 21 Οι διεκδικήσεις της Μαρίας στον αγγλικό θρόνο ήταν πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στην ίδια και την Ελισάβετ που κράτησε πολλά χρόνια.Fraser 1994, p. 85; Weir 2008, p. 18

Ο Ερρίκος Β΄ πέθανε από τα τραύματα του μετά από κονταρομαχία στις 10 Ιουλίου 1559. Τον διαδέχτηκε ο 15χρονος Φραγκίσκος και η 16χρονη νύφη του Μαρία.Fraser 1994, pp. 86–88; Guy 2004, p. 100; Weir 2008, p. 19; Wormald 1988, p. 93 Οι δυο θείοι της βασίλισσας, ο Δούκας του Γκιζ και ο καρδινάλιος Κάρολος της Λωρραίνης, ήταν κυρίαρχοι στο βασίλειο της Γαλλίας και η πολιτική τους σύμφωνα με μερικούς ιστορικούς έμεινε γνωστή σαν τυραννία των Γκιζ.Thompson, James (1909). The Wars of Religion in France. Chicago: University of Chicago Press. p. 22. Η δύναμη των Προτεσταντών λόρδων στη Σκωτία ανέβηκε χάρη στη μητέρα της Μαρίας που είχε διατηρήσει τον έλεγχο στη χώρα με τα γαλλικά στρατεύματα.Fraser 1994, pp. 96–97; Guy 2004, pp. 108–109; Weir 2008, p. 14; Wormald 1988, pp. 94–100 Οι Προτεστάντες λόρδοι κάλεσαν τα γαλλικά στρατεύματα και μια εξέγερση Ουγενότων στη Γαλλία, η Συνωμοσία του Αμπουάζ, δήλωσε τον Μάρτιο του 1560 ότι οι Γάλλοι δεν μπορούσαν να στείλουν περισσότερους. Έτσι, οι αδελφοί Γκιζ έστειλαν απεσταλμένους να κλείσουν ειρήνη.Fraser 1994, p. 97; Wormald 1988, p. 100Wormald 1988, pp. 100–101 Η μητέρα της Μαρίας και αδελφή των Γκιζ πέθανε στις 11 Ιουνίου 1560, με αποτέλεσμα οι σχέσεις ανάμεσα στη Γαλλία και τη Σκωτία να περάσουν κρίση. Με τους όρους της Συνθήκης του Εδιμβούργου που υπογράφηκε στις 6 Ιουλίου 1560 από τους απεσταλμένους της Μαρίας, η Αγγλία και η Γαλλία θα έπρεπε να αποσύρουν τον στρατό τους από τη Σκωτία και η Γαλλία θα έπρεπε να αναγνωρίσει τα δικαιώματα της Ελισάβετ στην Αγγλία. Η 17χρονη Μαρία, που βρισκόταν εκείνη την εποχή στη Γαλλία και θρηνούσε τον θάνατο της μητέρας της, αρνήθηκε να επιβεβαιώσει τη συνθήκη.Fraser 1994, pp. 97–101; Guy 2004, pp. 114–115; Weir 2008, p. 20; Wormald 1988, pp. 102–103

 Βασίλισσα της Σκωτίας 

 Επιστροφή στη Σκωτία 
Ο σύζυγος της Φραγκίσκος Β΄ πέθανε πρόωρα σε ηλικία 16 από μια λοίμωξη στο μεσαίο αυτί που εξελίχτηκε σε απόστημα στον εγκέφαλο. Η Μαρία ήταν συντετριμμένη.Fraser 1994, pp. 105–107; Weir 2008, p. 21 Η Αικατερίνη των Μεδίκων έγινε αντιβασίλισσα για λογαριασμό του νεότερου δεκάχρονου γιου της, Καρόλου Θ΄ της Γαλλίας, που τον διαδέχθηκε.Guy 2004, pp. 119–120; Weir 2008, pp. 21–22 Η Μαρία επέστρεψε στη Σκωτία και έφτασε στο Ληθ στις 19 Αυγούστου 1561. Καθώς ζούσε στη Γαλλία από 5 ετών, γνώριζε ελάχιστα την πολιτική κατάσταση στη Σκωτία και τους κινδύνους.Fraser 1994, p. 137; Guy 2004, p. 134; Weir 2008, p. 25Wormald 1988, p. 22 Η Μαρία ήταν πιστή Καθολική, γι' αυτό την έβλεπαν με μεγάλη καχυποψία πολλοί από τους υπηκόους της, όπως και η βασίλισσα της Αγγλίας.Weir 2008, p. 24 Η Σκωτία βρισκόταν στο κέντρο συγκρούσεων ανάμεσα στους Προτεστάντες και στους Καθολικούς και ο νόθος ετεροθαλής αδελφός της, Τζέημς Στιούαρτ, 1ος Κόμης του Μάρεϋ, ήταν αρχηγός των Προτεσταντών.Guy 2004, p. 126 Ο Προτεστάντης μεταρρυθμιστής Τζον Νοξ την κατηγόρησε για ροπή στους χορούς, σε πολυτελή φορέματα και σε ανήθικο τρόπο ζωής.Knox, John, History of the Reformation of Religion in Scotland, 4th Book, various editions, e.g., Lennox, Cuthbert (editor) (1905). London: Andrew Melrose, pp. 225–337 [1] Η Μαρία τον κάλεσε να διαμαρτυρηθεί ανεπιτυχώς, αργότερα τον κατηγόρησε για προδοσία, αλλά αθωώθηκε και ελευθερώθηκε.Fraser 1994, pp. 155–156, 215–217; Guy 2004, pp. 140–143, 176–177, 186–187; Wormald 1988, pp. 125, 145–146

Μετά την κρίση των Καθολικών η Μαρία δέχτηκε το νέο Προτεσταντικό συμβούλιο και κράτησε τον ετεροθαλή αδελφό της, Κόμη του Μάρεϋ, κύριο σύμβουλο.Fraser 1994, p. 167; Wormald 1988, p. 125Guy 2004, p. 145 Το συμβούλιο διορίστηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 1561 με 16 άντρες που ήταν επικεφαλής της Προτεσταντικής ομάδας και διατήρησαν τα αξιώματα τους από την κρίση του 1559 - 1560, όπως οι κόμητες του Αργκάυλ και του Μάρεϋ. Μόνο τέσσερις σύμβουλοι ήταν Καθολικοί οι κόμητες του Άθολ, του Έρρολ, του Μόντροουζ και του Χάντλυ που ήταν και ο καγκελάριος.The other members were Lord Justice Clerk John Bellenden of Auchinoul, Lord Clerk Register James MacGill of Nether Rankeillour, Secretary of State William Maitland of Lethington, Lord High Treasurer Robert Richardson, Lord High Admiral the Earl of Bothwell, the Earls of Arran and Morton, the Earl Marischal, and Lord Erskine (later the Earl of Mar) (Weir 2008, p. 30). Η σύγχρονη ιστορικός Τζέννυ Ουόρμαλντ (1942 - 2015) σημειώνει ότι η αποτυχία της Μαρίας να διορίσει ένα συμπαθές συμβούλιο στην Καθολική Εκκλησία και στα γαλλικά ενδιαφέροντα δείχνει ότι βασικός της στόχος ήταν να ανέβει στον αγγλικό θρόνο. Στο συμβούλιο προστέθηκε τον Δεκέμβριο του 1563 ο λόρδος Ράθβεν που ήταν φανατικός Προτεστάντης και η Μαρία μέχρι τότε αντιπαθούσε.Wormald 1988, pp. 114–116 Η Μαρία, επιπλέον, δεν ασχολήθηκε ποτέ σοβαρά με στρατιωτική εκστρατεία εναντίον των Προτεσταντών, αντίθετα, όταν εξεγέρθηκε ο Καθολικός λόρδος του Χάντλυ, ενώθηκε αμέσως με τον Κόμη του Μάρεϋ εναντίον του (1562).Fraser 1994, pp. 192–203; Weir 2008, p. 42; Wormald 1988, pp. 123–124

 Αναζήτηση νέου συζύγου 
Η Μαρία έστειλε τον Ουίλλιαμ Μαίτλαντ του Λέθινγκτον στην αγγλική Αυλή για να θέσει το ζήτημα της διαδοχής στον θρόνο της Αγγλίας, αλλά η Ελισάβετ απέφευγε με κάθε μέσο να ορίσει διάδοχο, επειδή φοβόταν τις συνωμοσίες.Fraser 1994, p. 162; Guy 2004, p. 157 Η Ελισάβετ τον διαβεβαίωσε, ωστόσο, ότι δεν έχει αναγνωρίσει κανέναν πιο κοντινό διάδοχο από τη Μαρία.Fraser 1994, p. 162 Στα τέλη του 1561 και στις αρχές του 1562 έγιναν διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις δυο βασίλισσες να συναντηθούν στο Γιορκ ή στο Νόττιγχαμ τον Αύγουστο ή τον Σεπτέμβριο του 1562, αλλά η Ελισάβετ έστειλε τον σερ Χένρυ Σίντνευ (1529 - 1586) να ακυρώσει οποιαδήποτε συνάντηση λόγω του εμφυλίου στη Γαλλία.Fraser 1994, pp. 168–169; Guy 2004, pp. 157–161 Η Μαρία έστρεψε την προσοχή της να βρει νέο σύζυγο από τους βασιλικούς οίκους της Ευρώπης. Ο θείος της, Κάρολος της Λωρραίνης, ξεκίνησε διαπραγματεύσεις να την παντρέψει με τον αρχιδούκα Κάρολο της Αυστρίας χωρίς να το γνωρίζει η ίδια η Μαρία. Όταν το έμαθε διέταξε οργισμένη να διακοπούν οι διαπραγματεύσεις.Fraser 1994, p. 212; Guy 2004, pp. 175, 181; Wormald 1988, p. 134 Οι προσπάθειες της Μαρίας να παντρευτεί τον Ισπανό πρίγκιπα Κάρολο των Αστουριών, γιο και διάδοχο του Φίλιππου Β΄ της Ισπανίας, απορρίφθηκαν από τον πατέρα του.Fraser 1994, pp. 114–117; Guy 2004, pp. 173–174; Wormald 1988, pp. 133–134 Η Ελισάβετ πρότεινε στη Μαρία γάμο με τον ευνοούμενό της, Ρόμπερτ Ντάντλεϋ, 1ο Κόμη του Λέστερ, για να μπορέσει να την έχει υπό τον έλεγχο της.Guy 2004, p. 193 Η Ελισάβετ της έστειλε τον πρέσβη Τόμας Ράντολφ για να της πει ότι, εάν παντρευτεί έναν Άγγλο ευγενή, "θα έχει και η ίδια τα νόμιμα δικαιώματα σαν ξάδελφος της να είναι και κληρονόμος".Rennie, James (published anonymously) (1826). Mary, Queen of Scots: Her Persecutions, Sufferings, and Trials from her Birth till her Death. Glasgow: W. R. McPhun. p. 114. Η πρόταση δεν έφερε τελικά κανένα αποτέλεσμα, επειδή η Μαρία δεν ενδιαφέρθηκε.Fraser 1994, p. 220; Guy 2004, p. 202; Weir 2008, p. 52; Wormald 1988, p. 147

Ένας Γάλλος ποιητής που βρέθηκε στην Αυλή της Μαρίας, ο Πιερ ντε Μποκοζέλ ντε Σαστελάρ, έδειχνε ότι ήταν γοητευμένος μαζί της.Guy 2004, p. 178; Weir 2008, p. 44 Στις αρχές του 1563 όταν βρέθηκε σε μια έρευνα ασφάλειας κάτω από το κρεβάτι της Μαρίας και αποκαλύφθηκε ότι είχε σχέδια να της κάνει έκπληξη, όταν βρεθούν μόνοι, με πρόταση γάμου, διέταξε την απέλαση του από τη Σκωτία. Ο Σαστελάρ σε δυο μέρες επέστρεψε και έκανε έφοδο στην κρεβατοκάμαρα της Μαρίας. Η Βασίλισσα έξαλλη με φωνές διέταξε τον Κόμη του Μάρεϋ να τον σκοτώσει, αλλά εκείνος από σεβασμό το αρνήθηκε. Τελικά, ο Σαστελάρ συνελήφθη, δικάστηκε για προδοσία και αποκεφαλίστηκε.Weir 2008, p. 45 Ο Μαίτλαντ ισχυρίστηκε ότι η ιστορία με τον Σαστελάρ είναι ψευδής και δημιουργήθηκε από την προπαγάνδα των εχθρών της Ουγενότων που ήθελαν να αμαυρώσουν τη φήμη της.Fraser 1994, p. 206; Weir 2008, pp. 45–46

 Δεύτερος γάμος με το λόρδο Ντάρνλεϋ 
Η Μαρία τον Φεβρουάριο του 1561 που θρηνούσε τον θάνατο του νεαρού Φραγκίσκου είχε μια σύντομη συνάντηση με τον πρώτο της ξάδελφο, Χένρυ Στιούαρτ, λόρδο Ντάρνλεϋ και 1ο Δούκα του Ώλμπανυ. Οι γονείς του Ντάρνλεϋ, ο Κόμης και η Κόμισσα του Λέννοξ, Σκώτοι αριστοκράτες από πλάγιο κλάδο των Στιούαρτ και Άγγλοι γαιοκτήμονες, τον έστειλαν στη Γαλλία με την ελπίδα να δημιουργηθεί μια ερωτική σχέση ανάμεσα στον ίδιο και τη Μαρία.Fraser 1994, p. 118; Weir 2008, p. 23 Η Μαρία και ο Ντάρνλεϋ ήταν πρώτα ξαδέλφια σαν εγγόνια της Μαργαρίτας Τυδώρ, αδελφής του Ερρίκου Η΄ της Αγγλίας. Ο Ντάρνλεϋ είχε, επιπλέον, στο γενεαλογικό του δέντρο καταγωγή και από τους πρόσφατους βασιλείς Στιούαρτ μέσω της οικογένειας του Χάμιλτον που καταγόταν από τη Μαρία Στιούαρτ, Κόμισσα του Άρραν, κόρη του Ιάκωβου Β΄ της Σκωτίας. Συναντήθηκαν το Σάββατο, 17 Φεβρουαρίου 1565, στο Κάστρο του Ουέμις, εκεί η Μαρία ερωτεύτηκε τον "μακρύ κύριο", όπως τον έλεγε η βασίλισσα Ελισάβετ, επειδή ήταν έξι πόδια ψηλός.Bain 1900, p. 125; Guy 2004, p. 204; Weir 2008, p. 58For the quote and his height see Fraser 1994, p. 221 and Weir 2008, pp. 49, 56; for falling in love see Fraser 1994, p. 224; Weir 2008, p. 63 and Wormald 1988, p. 149 Παντρεύτηκαν στις 29 Ιουλίου 1565 στα Ανάκτορα του Χόλυρουντ. Ήταν και οι δυο Καθολικοί, γι' αυτό δεν χρειάστηκε παπική απαλλαγή για τον γάμο τους, καθώς ήταν ξαδέλφια.Fraser 1994, p. 230; Wormald 1988, p. 150A dispensation, backdated to 25 May, was granted in Rome on 25 September (Weir 2008, p. 82).

Ο Άγγλος πολιτικός Ουίλλιαμ Σήσιλ και ο Κόμης του Λέστερ εργάστηκαν σκληρά για να πάρει την άδεια ο Ντάρνλεϋ να ταξιδεύσει στη Σκωτία από το σπίτι του στην Αγγλία.Bain 1900, p. 124; Fraser 1994, p. 219; Weir 2008, p. 52 Οι σύμβουλοι της Ελισάβετ είχαν προσεγγίσει το νεαρό ζευγάρι, αλλά η ίδια είχε ενοχληθεί έντονα, επειδή ήταν και οι δυο διεκδικητές του αγγλικού θρόνου με αποτέλεσμα τα παιδιά τους να έχουν ισχυρότατα δικαιώματα.Fraser 1994, p. 219; Weir 2008, p. 64Weir 2008, pp. 64, 91 Η Μαρία τον παντρεύτηκε, ωστόσο, από μεγάλο έρωτα χωρίς να σκεφτεί αυτό το ενδεχόμενο. Ο Άγγλος διπλωμάτης Νίκολας Θρόκμορτον (1515 - 1571) σημειώνει ότι "η μικρή Μαρία ήταν μαγεμένη μαζί του" και ο γάμος θα μπορούσε να σταματήσει μόνο "με τη βία".Bingham 1995, p. 101Bingham 1995, p. 100 Η ένωση εξόργισε σε μεγάλο βαθμό την Ελισάβετ που ισχυριζόταν ότι, επειδή ο λόρδος Ντάρνλεϋ ήταν ξάδελφος της και Άγγλος υπήκοος, θα έπρεπε να πάρει τη δική της άδεια για τέτοιο γάμο.Weir 2008, p. 64 Ο γάμος της Μαρίας με έναν επιφανή Καθολικό έφερε μεγάλες αντιδράσεις στη Σκωτία από τους διαμαρτυρόμενους λόρδους. Ο ετεροθαλής αδελφός της, Κόμης του Μάρεϋ, ενώθηκε με άλλους Προτεστάντες, όπως ο λόρδος του Αργκάυλ, σε ανοιχτή επανάσταση.Weir 2008, p. 78; Wormald 1988, pp. 151–153 Η Μαρία απέπλευσε από το Εδιμβούργο στις 26 Αυγούστου 1565 για να τους αντιμετωπίσει. Στις 30 Αυγούστου ο Μάρεϋ πολιόρκησε το Εδιμβούργο, αλλά απέτυχε να καταλάβει το κάστρο. Η Μαρία επέστρεψε στο Εδιμβούργο τον επόμενο μήνα να συγκροτήσει τον στρατό της.Weir 2008, pp. 79–82 Στην επιδρομή του Τζάζιμπου που ακολούθησε οι στρατοί της Μαρίας και του Μάρεϋ έκαναν συνεχείς λεηλασίες χωρίς να έρθουν σε ανοιχτή σύγκρουση μεταξύ τους. Ο στρατός της Μαρίας ενισχύθηκε μετά την απελευθέρωση του γιου του λόρδου Χάντλυ και μετά την επιστροφή του Τζέημς Χέπμπορν, 4ου Κόμη του Μπόθγουελ, από την εξορία στη Γαλλία.Guy 2004, pp. 229–230; Weir 2008, pp. 77, 79; Wormald 1988, pp. 151–152 Ο Κόμης του Μάρεϋ βρέθηκε σε αδιέξοδο και αναγκάστηκε να ζητήσει άσυλο στην Αγγλία.Fraser 1994, p. 234; Guy 2004, p. 231; Weir 2008, p. 83; Wormald 1988, pp. 151–154 Η Μαρία στη συνέχεια ενίσχυσε το βασιλικό της συμβούλιο τόσο με Καθολικούς όσο και με Προτεστάντες.Wormald 1988, p. 156

 Σύγκρουση με τον δεύτερο σύζυγο της 
Ο λόρδος Ντάρνλεϋ σταδιακά δυσαρεστήθηκε περισσότερο, δεν δέχτηκε τον τίτλο του βασιλικού συζύγου της Σκωτίας και διεκδίκησε τον τίτλο του βασιλιά. Έκανε αίτημα στη Μαρία να γίνει ο ίδιος βασιλιάς, αν εκείνη πεθάνει πριν από αυτόν, αλλά το αρνήθηκε.Fraser 1994, p. 239; Weir 2008, pp. 87–88 Οι σχέσεις τους εξακολουθούσαν να είναι τεταμένες, ενώ κύριος στόχος του Ντάρνλεϋ ήταν ο Καθολικός αυλικός Ντέηβιντ Ρίτσιο (1533 - 1566), για τον οποίο είχαν κυκλοφορήσει φήμες ότι ήταν ο πατέρας του παιδιού της Μαρίας.Fraser 1994, pp. 245–246; Weir 2008, pp. 88–97 Ο Ντάρνλεϋ συνωμότησε με Προτεστάντες λόρδους που ήταν εχθροί της Μαρίας και πολέμησαν εναντίον της στην επιδρομή της Καταδίωξης.Fraser 1994, p. 247; Guy 2004, p. 245; Weir 2008, p. 95; Wormald 1988, p. 158 Στις 9 Μαρτίου 1566 μια ομάδα στασιαστών με αρχηγό τον ίδιο τον Ντάρνλεϋ δολοφόνησαν τον Ντέηβιντ Ρίτσιο μπροστά στην έγκυο Μαρία σε δείπνο στα Ανάκτορα του Χόλυρουντ.Fraser 1994, pp. 249–252; Guy 2004, pp. 248–249; Weir 2008, pp. 105–107 Τις επόμενες δυο μέρες ο απελπισμένος Ντάρνλεϋ αναγκάστηκε να αλλάξει συνεχώς πλευρές και η Μαρία δέχτηκε τον Μάρεϋ στο Χόλυρουντ.Fraser 1994, pp. 255–256; Guy 2004, pp. 253–258; Weir 2008, p. 113 Τη νύχτα της 11ης Μαρτίου ο Ντάρνλεϋ και η Μαρία δραπέτευσαν από τα ανάκτορα και βρήκαν προσωρινά καταφύγιο στο Κάστρο του Ντάνμπαρ πριν επιστρέψουν στο Εδιμβούργο στις 18 Μαρτίου.Fraser 1994, pp. 256–258; Guy 2004, p. 259; Weir 2008, pp. 116–117, 121; Wormald 1988, p. 159 Οι πρώην επαναστάτες λόρδοι του Μάρεϋ και του Αργκάυλ αποκαταστάθηκαν στο βασιλικό συμβούλιο.Fraser 1994, p. 259; Guy 2004, p. 260; Wormald 1988, p. 160

Ο γιος της Μαρίας και του Ντάρνλεϋ, Ιάκωβος, γεννήθηκε στις 19 Ιουνίου 1566 στο Κάστρο του Εδιμβούργου, αλλά ο φόνος του Ρίτσιο είχε φέρει μεγάλη ένταση στις σχέσεις τους.Fraser 1994, p. 259 ff; Wormald 1988, p. 160 Τον Οκτώβριο του 1566, ενώ η Μαρία έμενε στο Τζέντμπουργκ στα σκωτικά σύνορα, έκανε τετράωρο ταξίδι στο Κάστρο του Έρμιτατζ για να επισκεφτεί τον Κόμη του Μπόθγουελ που είχε τραυματιστεί μετά από αψιμαχίες στα σύνορα.Bingham 1995, pp. 158–159; Guy 2004, pp. 273–274; Fraser 1994, pp. 274–275; Weir 2008, pp. 157–160 Το ταξίδι αυτό χρησιμοποιήθηκε σαν πρόφαση από τους εχθρούς της Μαρίας, για τους οποίους δεν υπήρχαν υποψίες την ίδια εποχή που η ίδια συνοδευόταν από τους σύμβουλους και φρουρούς της.Fraser 1994, pp. 274–275; Weir 2008, pp. 158–159 Αμέσως μετά την επιστροφή της στο Τζέντμπεργκ, η Μαρία αρρώστησε βαριά, είχε συχνούς εμετούς, απώλεια όρασης, συνείδησης και ομιλίας και άρχισε να πιστεύει σοβαρά ότι πλησιάζει ο θάνατος της. Κατόρθωσε να αναρρώσει από τις 25 Οκτωβρίου χάρη στην πολύτιμη βοήθεια και ικανότητα Γάλλων γιατρών.Fraser 1994, pp. 275–276; Guy 2004, p. 274; Weir 2008, pp. 161–163 Τα αίτια της ασθένειας σύμφωνα με τις ιατρικές διαγνώσεις ήταν έντονο άγχος ή πεπτικές διαταραχές ή πορφυρία.Fraser 1994, p. 276; Weir 2008, p. 161Guy 2004, p. 275; Weir 2008, p. 161Weir 2008, p. 161 Η Μαρία συγκέντρωσε πολλούς διακεκριμένους ευγενείς τον Νοέμβριο του 1566 στο Κάστρο του Κραιγκμίλλαρ κοντά στο Εδιμβούργο να συζητήσουν για "το πρόβλημα του Ντάρνλεϋ".Bingham 1995, p. 160; Wormald 1988, p. 160 Η περίπτωση του διαζυγίου συζητήθηκε έντονα και έναν όρκος ανάμεσα στους ευγενείς για να διώξουν τον Ντάρνλεϋ από την εξουσία δέσμευσε τις πράξεις τους:Bingham 1995, pp. 160–163; Fraser 1994, pp. 277–279; Weir 2008, pp. 176–178, 261; Wormald 1988, p. 161"Θα ήταν ωφέλιμο για το δημόσιο καλό αυτός ο νεαρός τρελός τύραννος να μην πάρει ποτέ εξουσία στα χέρια του, θα πρέπει να αναβληθεί αυτό το κακό με κάθε μέσο και ο καθένας μας πρέπει να πάρει την πρωτοβουλία να το αποτρέψει".Confession of James Ormiston, one of Bothwell's men, 13 December 1573, quoted (from Robert Pitcairn's Ancient Criminal Trials in Scotland from AD 1488 to AD 1624) in Weir 2008, p. 177; Fraser 1994, p. 279 Ο Ντάρνλεϋ φοβήθηκε για τη ζωή του και λίγο μετά τη βάπτιση του γιου του δραπέτευσε για τη Γλασκώβη για να μείνει στα κτήματα του πατέρα του.Weir 2008, p. 189 Όταν ξεκίνησε το ταξίδι, αρρώστησε βαριά από πυρετό ή ευλογιά ή σύφιλη ή κατά άλλους είχε συμπτώματα δηλητηρίου, παρέμεινε άρρωστος μερικές βδομάδες.Weir 2008, pp. 190–192

 Δολοφονία του Ντάρνλεϋ 
Στα τέλη Ιανουαρίου του 1567 η Μαρία δέχτηκε τον σύζυγο της στο Εδιμβούργο. Ανέκαμψε από την ασθένεια σε ένα σπίτι που ανήκε στον αδελφό του σερ Τζέημς Μπάλφουρ στο πρώην Αββαείο του Κερκ ο' Φίλντ μέσα στα τείχη της πόλης.Fraser 1994, pp. 285–292; Guy 2004, pp. 292–294; Weir 2008, pp. 227–233 Η Μαρία του έκανε καθημερινές επισκέψεις και το διάστημα αυτό σταδιακά συμφιλιώθηκαν.Weir 2008, pp. 232–233 Η Μαρία επισκέφτηκε τον σύζυγο της στις 9 Φεβρουαρίου 1567 τις πρώτες απογευματινές ώρες και στη συνέχεια παρέστη στους γάμους του Μπαστιάν Παγκέζ, ενός μέλους του βασιλικού της νοικοκυριού.Fraser 1994, pp. 296–297; Guy 2004, pp. 297–299; Weir 2008, pp. 244–247 Τις πρώτες πρωινές ώρες της 10ης Φεβρουαρίου μια δυνατή έκρηξη ακούστηκε στο Αββαείο του Κερκ ο' Φίλντ και ο λόρδος Ντάρνλεϋ βρέθηκε νεκρός στον κήπο.Weir 2008, p. 296; Wormald 1988, p. 161 Δεν υπήρχαν στο σώμα του σημάδια στραγγαλισμού ή οποιασδήποτε άλλης κακοποίηση.Weir 2008, p. 252; Greig 2004A post-mortem revealed internal injuries, thought to have been caused by the explosion. John Knox claimed the surgeons who examined the body were lying, and that Darnley had been strangled, but all the sources agree there were no marks on the body and there was no reason for the surgeons to lie as Darnley was murdered either way (Weir 2008, p. 255). Οι ύποπτοι για τη δολοφονία ήταν ο Μπόθγουελ, ο Μάρεϋ , ο Τζέημς Ντάγκλας, Κόμης του Μόρτον, και η ίδια η Μαρία.Weir 2008, pp. 298–299 Η Ελισάβετ έγραψε τον ίδιο καιρό στη Μαρία σχετικά με τις φήμες: "Έχω υποχρέωση σαν ξαδέλφη και φίλη να σας αναφέρω σχετικά με τις φήμες που κυκλοφορούν εναντίον σας, οι περισσότεροι λένε ότι δεν κάνατε τίποτα να συλλάβετε τους δολοφόνους και τους αφήσατε να φύγουν μέσα από τα χέρια σας. Το γεγονός ότι δεν θέλετε να τους τιμωρήσετε μου φαίνεται ευχάριστο, αλλά να γνωρίζετε ότι τα εγκλήματα πάντοτε τιμωρούνται, αυτά ήθελα να σας πω και θέλω να πιστέψετε ότι δεν είχα κακό σκοπό".The original letter is in French, this translation is from Weir 2008, pp. 308–309. For other versions see Guy 2004, p. 312 and Lewis 1999, p. 86.

Στα τέλη του Φεβρουαρίου ο Κόμης του Μπόθγουελ ήταν ο κύριος ύποπτος για τη δολοφονία του Ντάρνλεϋ.Guy 2004, p. 304; Weir 2008, pp. 312–313 Ο Κόμης του Λέννοξ, πατέρας του Ντάρνλεϋ, ζήτησε από το Κοινοβούλιο της Σκωτίας να περάσει ο Μπόθγουελ σε δίκη, αλλά το αίτημα του να καθυστερήσει η δίκη για να συγκεντρωθούν περισσότερα ενοχοποιητικά στοιχεία απορρίφθηκε από τη Μαρία. Η δίκη που έγινε με την απουσία του Κόμητος του Λέννοξ είχε αποτέλεσμα μετά από 7ωρη δικαστική διαδικασία να αθωωθεί στις 12 Απριλίου.Fraser 1994, pp. 311–312; Weir 2008, pp. 336–340 Σε μια βδομάδα μετά την αθώωση του ο Κόμης του Μπόθγουελ κατάφερε να πείσει τους λόρδους και τους επισκόπους να υπογράψουν το "Έγγραφο του Έινσλι Ταβέρν" στη ταβέρνα Έινσλι στο Εδιμβούργο, σύμφωνα με την οποία συμφωνούσαν να παντρευτεί τη Βασίλισσα.Fraser 1994, p. 313; Weir 2008, pp. 343–345; Wormald 1988, p. 163

 Τελευταία χρόνια 

 Αιχμαλωσία στη Σκωτία και παραίτηση 
Την περίοδο 21-23 Απριλίου 1567 η Μαρία επισκέφτηκε τον γιο της στο Στέρλινγκ, αλλά στο δρόμο της επιστροφής της για το Εδιμβούργο απήχθη στις 24 Απριλίου από τον λόρδο Μπόθγουελ και μεταφέρθηκε στο Κάστρο του Ντάνμπαρ. Εκεί πολύ πιθανό βιάστηκε.James Melville of Halhill, who was in the castle, wrote that Bothwell "had ravished her and lain with her against her will" (quoted in Fraser 1994, pp. 314–317). Other contemporaries dismissed the abduction as bogus (Donaldson 1974, p. 117; Fraser 1994, p. 317). See also Guy 2004, pp. 328–329; Weir 2008, pp. 351–355; and Wormald 1988, p. 163. Η Μαρία και ο Μπόθγουελ επέστρεψαν στις 6 Μαΐου στο Εδιμβούργο, στις 15 Μαΐου παντρεύτηκαν στο Χόλυρουντ σύμφωνα με τις Προτεσταντικές τελετές.Weir 2008, pp. 367, 374 Ο Μπόθγουελ και η πρώτη σύζυγος του Τζην Γκόρντον, που ήταν αδελφή του λόρδου Χάντλυ, είχαν χωρίσει πριν 12 μέρες.Fraser 1994, p. 319; Guy 2004, pp. 330–331; Weir 2008, pp. 366–367 Η Μαρία στην αρχή πίστευε ότι οι ευγενείς υποστήριζαν τον τρίτο της γάμο, αλλά σύντομα κατάλαβε ότι ο λόρδος Μπόθγουελ και η σχέση τους είχαν γίνει μισητή από τους πρώην οπαδούς της. Οι Καθολικοί θεωρούσαν τον γάμο παράνομο, επειδή δεν αναγνώρισαν το διαζύγιο του Μπόθγουελ με την πρώτη του σύζυγο που είχε εκδοθεί με Προτεσταντικές οδηγίες. Οι Προτεστάντες, από την άλλη, όπως και οι Καθολικοί, δήλωσαν σοκαρισμένοι για την πράξη της Μαρίας να παντρευτεί έναν άνθρωπο που ήταν βασικός κατηγορούμενος για τη δολοφονία του συζύγου της.Weir 2008, p. 382

Ο γάμος ήταν περιπετειώδης και η θέση της Μαρίας πολύ δύσκολη, 26 επιφανείς Σκώτοι ευγενείς συγκέντρωσαν στρατό εναντίον της Μαρίας και του Μπόθγουελ, βρέθηκαν αντιμέτωποι στον λόφο του Κάρμπερρυ στις 15 Ιουνίου, αλλά οι δυνάμεις της Μαρίας οπισθοχώρησαν χωρίς μάχη στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.Fraser 1994, pp. 322–323; Guy 2004, pp. 336–337Weir 2008, pp. 383–390; Wormald 1988, p. 165 Ο Μπόθγουελ δραπέτευσε με ασφάλεια από τη μάχη και οι λόρδοι πήραν τη Μαρία στο Εδιμβούργο με τις κατηγορίες της μοιχείας και της δολοφονίας.Weir 2008, pp. 391–393 Την επόμενη νύχτα η Μαρία φυλακίστηκε στο Κάστρο του Λοχ Λέβεν σε ένα νησί στο μέσο του Λοχ Λέβεν. Μεταξύ 20-23 Ιουλίου απέβαλε δίδυμα.Fraser 1994, p. 335; Guy 2004, p. 351; Weir 2008, p. 398Weir 2008, p. 411 Η Μαρία αναγκάστηκε να παραιτηθεί στις 24 Ιουλίου υπέρ του ενός έτους γιου της Ιακώβου, ο Κόμης του Μάρεϋ έγινε αντιβασιλέας και ο Μπόθγουελ εξορίστηκε στη Δανία όπου φυλακίστηκε, και πέθανε στη φυλακή παράφρων (1578).Guy 2004, p. 364; Weir 2008, p. 413; Wormald 1988, p. 165Fraser 1994, p. 347; Guy 2004, p. 366; Weir 2008, p. 421; Wormald 1988, p. 166Weir 2008, pp. 422, 501; Wormald 1988, p. 171

 Μετάβαση στην Αγγλία 
Η Μαρία δραπέτευσε από το Κάστρο του Λοχ Λέβεν με τη βοήθεια του Τζορτζ Ντάγκλας, αδελφού του Ουίλλιαμ Ντάγκλας, ιδιοκτήτη του κάστρου.Fraser 1994, pp. 357–359; Guy 2004, p. 367; Weir 2008, p. 432; Wormald 1988, p. 172 Συγκέντρωσε στρατό 6.000 αντρών και αντιμετώπισε τον Μάρεϋ στις 13 Μαΐου στη μάχη του Λάνγκσαϊντ που ηττήθηκε.Guy 2004, p. 368; Weir 2008, p. 433 Μετά την ήττα της δραπέτευσε νότια, πέρασε τη νύχτα στο Αββαείο του Νταντρένναν και πέρασε στην Αγγλία με αλιευτικό στις 16 Μαΐου.Guy 2004, p. 369; Weir 2008, pp. 433–434: Wormald 1988, p. 173 Στρατοπέδευσε στο Ουόρκινγκτον στα βόρεια της Αγγλίας και πέρασε τη νύχτα στα ανάκτορα της πόλης. Στις 18 Μαΐου κρατικοί υπάλληλοι τη μετέφεραν για προστασία στο Κάστρο του Καρλάιλ.Fraser 1994, p. 369; Weir 2008, p. 435 Η Μαρία ζήτησε από την ξαδέλφη της Ελισάβετ να τη βοηθήσει να πάρει πίσω τον θρόνο.Fraser 1994, p. 369; Guy 2004, p. 435; Weir 2008, p. 434; Wormald 1988, p. 174 Η Ελισάβετ ήταν, όμως, πολύ προσεκτική, διέταξε τους νομικούς της Αυλής της να διεξάγουν έρευνα σχετικά με τον φόνο του λόρδου Ντάρνλεϋ και τη συμμετοχή της Μαρίας σε αυτόν.Guy 2004, p. 430; Weir 2008, p. 445 Τον Ιούλιο του 1568 οι Άγγλοι μετέφεραν τη Μαρία στο Κάστρο του Μπόλτον που βρισκόταν μακριά τόσο από τα σύνορα με τη Σκωτία και από το Λονδίνο.Weir 2008, p. 444 Ανάμεσα στον Οκτώβριο του 1568 και τον Ιανουάριο του 1569 η έρευνα προχώρησε στο Γιορκ και στη συνέχεια στο Ουέστμινστερ, ενώ στη Σκωτία ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στην αντιβασιλεία του Μάρεϋ και τους οπαδούς της Μαρίας.Fraser 1994, pp. 385–390; Wormald 1988, p. 174Wormald 1988, p. 184

 Τα γράμματα της κασετίνας 
Η Μαρία σαν εστεμμένη βασίλισσα αρνήθηκε να αναγνωρίσει την εξουσία σε οποιαδήποτε επιτροπή και αρνήθηκε να βρεθεί προσωπικά στο Γιορκ, αλλά η Ελισάβετ είχε απαγορεύσει τη συμμετοχή της.Weir 2008, p. 447; Mary later requested to attend the conference at Westminster, but Elizabeth refused permission and so Mary's commissioners withdrew from the inquiry (Weir 2008, pp. 461–463). Ο Κόμης του Μάρεϋ παρουσίασε σαν αποδεικτικά στοιχεία για την ενοχή της δυο υποσχέσεις γάμου και ένα τραγούδι αγάπης γραμμένα που ισχυριζόταν ότι γράφτηκαν από τη Μαρία σε μια κασετίνα μήκους 30 εκατοστών διακοσμημένη με το μονόγραμμα του Φραγκίσκου Β΄.Guy 2004, p. 432; Weir 2008, p. 464; Wormald 1988, p. 175For the list of documents see, for example, Guy 2004, p. 397 and Wormald 1988, p. 176; for the casket description see Robertson, Joseph (1863). Inventaires de la Royne d'Ecosse. Edinburgh: Bannatyne Club. p. lviii. and Guy 2004, p. 432. Η Μαρία αρνήθηκε να το αναγνωρίσει σαν έγκυρο και επέμενε σταθερά ότι τα έγγραφα ήταν πλαστά. Για την Ελισάβετ, το βασικό ήταν ο βαθμός συμμετοχής της Μαρίας στη δολοφονία του Ντάρνλεϋ.Guy 2004, p. 435; Weir 2008, pp. 446–447e.g., Guy 2004, p. 395; Weir 2008, pp. 453, 468 Ο Δούκας του Νόρφοκ, που ήταν και πρόεδρος της εξεταστικής, ανέφερε στην Ελισάβετ ότι τα γράμματα ήταν φάρσα και της έστειλε πολλά αντίγραφα για να αποδείξει ότι ήταν πλαστά.Norfolk, Sussex and Sadler to Elizabeth, 11 October 1568, quoted in Bain 1900, p. 527; Weir 2008, pp. 451–452

Η αυθεντικότητα των γραμμάτων έγινε αντικείμενο διαφωνίας ανάμεσα στους ιστορικούς, αλλά δεν αποδείχτηκε ποτέ, τα αυθεντικά γράμματα πολύ πιθανό να γράφτηκαν στη Γαλλία και να καταστράφηκαν από τον γιο της Μαρίας (1584).Bingham 1995, p. 193; Weir 2008, p. 465; Wormald 1988, p. 176 Οι γαλλικές αντιγραφές και οι μεταφράσεις στα αγγλικά δεν δημιούργησαν μια τέλεια σειρά· από τα τέλη της δεκαετίας του 1570 υπάρχουν πολλές άλλες ατελείς μεταφράσεις στα σκωτικά, αγγλικά, γαλλικά και λατινικά.Fraser 1994, p. 392; Weir 2008, pp. 466–467 Άλλα έγραφα αφορούσαν το διαζύγιο του Μπόθγουελ με τη Τζην Γκόρντον. Ο Μάρεϋ έστειλε τον Σεπτέμβριο απεσταλμένους στο Ντάνμπαρ να βρουν αντίγραφα στις καταγραφές της πόλης.McInnes 1970, p. 145 Οι βιογράφοι της Μαρίας, όπως η Αντόνια Φρέιζερ (γεν. 1932), η Άλισον Ουίαρ (γεν. 1951) και ο Τζον Γκάυ (γεν. 1949), έγραψαν με βεβαιότητα ότι τα γράμματα ήταν πλαστά ή ότι αφορούσαν κάποια άλλη Μαρία.Fraser 1994, pp. 396–397; Guy 2004, pp. 400–404, 408–412, 416; Weir 2008, pp. 465–474Guy 2004, pp. 404, 410, 420–426; Fraser 1994, pp. 287, 396–401 Ο Γκάυ τονίζει, επιπλέον, ότι η ακατάστατη σύνταξη δεν συμφωνεί καθόλου με τον τρόπο γραφής της Μαρίας και τα τραγούδια δεν είχαν καμιά σχέση με την εκπαίδευση της Μαρίας.Guy 2004, pp. 399, 401–417 Μερικές φράσεις, ωστόσο, ταιριάζουν άριστα με τα χαρακτηριστικά και τον τρόπο γραφής της Μαρίας.Thomson, George Malcolm (1967). The Crime of Mary Stuart. London: Hutchinson. pp. 148–153, 159–165.

 Αμφιβολίες για τη γνησιότητα 
Τα γράμματα της κασετίνας δεν ήταν γνωστά μέχρι τη Διάσκεψη του 1568, αν και το σκωτικό βασιλικό συμβούλιο τα είχε δει από τον Δεκέμβριο του 1567.Fraser 1994, pp. 352; Wormald 1988, pp. 171, 176 Η Μαρία είχε πιεστεί να παραιτηθεί και έμεινε φυλακισμένη έναν χρόνο στη Σκωτία, ενώ τα γράμματα δεν διαδόθηκαν ποτέ για να μην γίνουν γνωστά τα γεγονότα στους Σκώτους. Η ιστορικός Τζέννυ Ουόρμαλντ σημειώνει ότι τμήμα των γραμμάτων της καταστράφηκαν από τους Σκώτους (1584) και αυτό είναι απόδειξη της ενοχής της Μαρίας.Weir 2008, p. 470; Wormald 1988, pp. 177–178 Η Ουίαρ το δικαιολογεί στο ότι οι άρχοντες χρειάστηκαν χρόνο να τα κατασκευάσουν.Weir 2008, p. 471 Μερικοί σύγχρονοι της Μαρίας -ανάμεσα τους και ο Δούκας του Νόρφοκ- τονίζουν με βεβαιότητα ότι ήταν γνήσια τα γράμματα· ακούστηκε ότι ο Νόρφοκ συνωμοτούσε κρυφά να παντρευτεί τη Μαρία.Williams 1964, pp. 137–139; Weir 2008, p. 453 Η βασίλισσα Ελισάβετ -που γνώριζε τις φήμες- το απέκλεισε από το Δούκα του Νόρφοκ με τη φράση "μην είσαι τόσο σίγουρος ότι θα παντρευτείς αυτή που θέλεις".Weir 2008, p. 459; Williams 1964, p. 141 Η πλειοψηφία των απεσταλμένων, ύστερα από μελέτη σχετικά με το γραφικό χαρακτήρα της Μαρίας, δέχτηκε τα γράμματα σαν γνήσια.Weir 2008, pp. 475–476 Η Ελισάβετ, όπως είχε σκοπό, αποφάσισε ότι τα γράμματα δεν απέδειξαν τίποτα για την ενοχή ή την αθωότητα της Μαρίας και επιφυλάχτηκε για τη στάση της.Fraser 1994, p. 390; Weir 2008, p. 481 Η Ελισάβετ δεν είχε σκοπό από την αρχή ούτε να καταδικάσει ούτε να αθωώσει τη Μαρία· η στάση της με τον διορισμό της δικαστικής επιτροπής δείχνει μονάχα προσωπικούς πολιτικούς ελιγμούς. Στη Σκωτία παρέμεινε μια κυβέρνηση Προτεσταντών και η Μαρία έμεινε αιχμάλωτη στην Αγγλία.Weir 2008, p. 481 Η Φρέιζερ αναφέρει ότι η δίκη αυτή ήταν ένα από τα μεγαλύτερα δικαστικά αινίγματα στην ιστορία της Αγγλίας.Fraser 1994, p. 391

 Αιχμαλωσία 
Η Μαρία μετακινήθηκε στις 26 Ιανουαρίου 1569 στο Κάστρο του Τάτμπερυ και μπήκε στη συνοδεία του Κόμη του Σρώσμπερυ και της συζύγου του, Μπες του Χάρντγουικ.Fraser 1994, pp. 410–411; Guy 2004, p. 441; Wormald 1988, p. 184 Η Ελισάβετ θεωρούσε τα σχέδια της Μαρίας για τον θρόνο σοβαρή απειλή, γι'αυτό την περιόρισε στα εδάφη του Σρώσμπερυ, ανάμεσα στα οποία βρισκόταν το Τάτμπερυ, το Κάστρο του Σέφιλντ, η Έπαυλη Σέφιλντ, η Έπαυλη Ουίνγκφιλντ και το Μέγαρο Τσάτσγουορθ- όλες οι περιοχές ήταν μεταξύ Σκωτίας-Αγγλίας και μακριά από τη θάλασσα.Guy 2004, p. 442; Weir 2008, p. 484Guy 2004, pp. 440–441 Η Μαρία μπορούσε να έχει το προσωπικό της νοικοκυριό που ήταν λιγότεροι από 16 ευγενείς και περίπου τριάντα άμαξες για να μπορεί να μετακινήσει τις προμήθειες της.Guy 2004, p. 439 Οι θάλαμοι ήταν διακοσμημένοι με ταπετσαρίες, χαλιά και εκτυπώσεις με τη γαλλική φράση "εκεί που τελειώνω αρχίζω".It had been the motto of her mother (Guy 2004, pp. 443–444). Τα κρεβατοσκεπάσματα της άλλαζαν καθημερινά και οι μάγειροι της πρόσφεραν καθημερινά μια ποικιλία από 32 δίσκους σε ασημένια πιάτα.Guy 2004, p. 443Guy 2004, pp. 444–445 Μπορούσε περιστασιακά να αποκτήσει την ελευθερία της και πέρασε πολλά καλοκαίρια στο Μπάξτον, ασχολήθηκε μεγάλο μέρος του χρόνου της με κεντήματα.Guy 2004, pp. 453–454Guy 2004, pp. 448–450, 518 Η υγεία της άρχισε σταδιακά να παθαίνει κρίση λόγω της ακινησίας, υπέφερε από ρευματισμούς που της έφεραν μερική παράλυση.Fraser 1994, pp. 443–446, 511; Guy 2004, pp. 447, 458

Τον Μάιο του 1569 η Ελισάβετ έκανε πρόταση στη Μαρία να την αποκαταστήσει και σε αντάλλαγμα έπρεπε να ασπαστεί την Προτεσταντική θρησκεία. Ένα συμβούλιο που συνεκλήθη αμέσως μετά στο Περθ απέρριψε την πρόταση με συντριπτική πλειοψηφία.Wormald 1988, p. 179 Ο Δούκας του Νόρφοκ συνέχισε τις προσπάθειες να παντρευτεί τη Μαρία και η Ελισάβετ τον φυλάκισε στον Πύργο του Λονδίνου ανάμεσα στον Οκτώβριο του 1569 και τον Αύγουστο του 1570.Fraser 1994, pp. 415–424; Weir 2008, p. 487 Στις αρχές της επόμενης χρονιάς ο Μάρεϋ δολοφονήθηκε σε μια εξέγερση στα βόρεια της Αγγλίας από Καθολικούς κόμητες, ενώ η εξέγερση έπεισε την Ελισάβετ ότι η Μαρία αποτελούσε μεγάλο κίνδυνο. Τα αγγλικά στρατεύματα έκαναν επέμβαση στη Σκωτία εναντίον των Καθολικών δυνάμεων της Μαρίας.Weir 2008, p. 496; Wormald 1988, p. 180 Οι γραμματείς της Ελισάβετ, Φράνσις Ουώλσιγχαμ και Ουίλλιαμ Σήσιλ, πήραν εντολές από τη Βασίλισσα να παρακολουθούν στενά τη Μαρία και τοποθέτησαν κοριούς στο νοικοκυριό της.Fraser 1994, p. 469; Guy 2004, p. 451

 Συνωμοσία εναντίον της Ελισάβετ 
Ο Ουώλσιγχαμ και ο Σήσιλ ανακάλυψαν τη Συνωμοσία του Ριντόλφι, σχέδιο ανατροπής της Ελισάβετ με τη βοήθεια ισπανικών στρατευμάτων και του Δούκα του Νόρφοκ, με στόχο την ανάρρηση της Μαρίας στον θρόνο της Σκωτίας (1571). Ο Νόρφοκ εκτελέστηκε και το Αγγλικό Κοινοβούλιο απέκλεισε τη Μαρία από όλα τα κληρονομικά της δικαιώματα στον θρόνο της Αγγλίας.Guy 2004, pp. 464–470; Weir 2008, pp. 492–494; Wormald 1988, p. 183 Η Μαρία δυσφημίστηκε ακόμα περισσότερο όταν δημοσιοποιήθηκαν στο Λονδίνο οι επιστολές της κασετίνας.Guy 2004, p. 467; Weir 2008, p. 493; Wormald 1988, p. 184

Ο Πάπας Γρηγόριος ΙΓ΄ πρότεινε στη Μαρία το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1570 να την παντρέψει με τον Ιωάννη της Αυστρίας, κυβερνήτη των Κάτω Χωρών και ετεροθαλή αδελφό του Φιλίππου Β΄ της Ισπανίας, και να επιτεθούν στην Αγγλία με βοήθεια από τις Ισπανικές Κάτω Χώρες.Fraser 1994, p. 446 Μετά την Εξέγερση του Θρόκμορτον (1583) ο Ουώλσιγχαμ εισήγαγε την "Πράξη της Σωτηρίας της Βασίλισσας", σύμφωνα με την οποία οποιοσδήποτε ύποπτος για συνωμοσία εναντίον της Βασίλισσας θα εκτελείται.Fraser 1994, p. 473; Guy 2004, pp. 474–476; Weir 2008, p. 506

Η Μαρία πρότεινε στον γιο της Ιάκωβο τη "Συσχέτιση" (1584), σύμφωνα με την οποία θα έμενε στην Αγγλία, θα παραιτούνταν από όλες τις διεκδικήσεις της στο αγγλικό Στέμμα, θα ενωνόταν και η ίδια εναντίον της Γαλλίας και θα συμφωνούσε στον γάμο του Ιακώβου με την έγκριση της Ελισάβετ. Το μοναδικό αντάλλαγμα που ζητούσε ήταν να βελτιωθούν οι συνθήκες αιχμαλωσίας της. Ο Ιάκωβος απέρριψε την πρόταση και συμμάχησε με την Ελισάβετ εγκαταλείποντας τη μητέρα του.Fraser 1994, pp. 458–462 Η Ελισάβετ απέρριψε επίσης τη "Συσχέτιση", επειδή, όπως δήλωσε, δεν είχε καμία εμπιστοσύνη στη Μαρία ότι θα κρατούσε τον λόγο της.Guy 2004, pp. 458–462 Τον Φεβρουάριο του 1585 ο Ουίλλιαμ Πάρρυ συνωμότησε να δολοφονήσει την Ελισάβετ, ενώ στη συνωμοσία είχε εμπλακεί και ο κατάσκοπος της Μαρίας, Τόμας Μόργκαν.Fraser 1994, p. 472 Η Μαρία τοποθετήθηκε τον Απρίλιο υπό τη συνοδεία του σερ Έιμιας Πώλετ και τα Χριστούγεννα μετακινήθηκε στην ασφαλή Έπαυλη Τσάρτλεϋ.Guy 2004, p. 457; Weir 2008, p. 507Fraser 1994, p. 479

 Το τέλος της 

 Καταδίκη 
Μετά την εμπλοκή της στη Συνωμοσία του Μπάμπινγκτον, η Μαρία συνελήφθη στις 11 Αυγούστου 1586, ενώ έκανε ιππασία στο Μέγαρο Τίξαλ.Guy 2004, pp. 484–485; Fraser 1994, p. 493 Ο Ουώλσιγχαμ την εξαπάτησε και της ζήτησε να πάρει τα γράμματα και να τα καταστρέψει. Η Μαρία τα έδωσε από αφέλεια νομίζοντας ότι δεν μπορεί να τα διαβάσει, αλλά ο Ουώλσιγχαμ κατάφερε να τα αποκρυπτογραφήσει και να δει ότι σχεδίαζε με συνεργάτες να δολοφονήσουν την Ελισάβετ.Guy 2004, pp. 483–485; Weir 2008, p. 507; Wormald 1988, p. 185 Μεταφέρθηκε με τετραήμερο ταξίδι στο Κάστρο του Φόδερινγκεϋ στις 25 Σεπτεμβρίου και τον Οκτώβριο δικάστηκε για εσχάτη προδοσία σύμφωνα με την "Πράξη της Σωτηρίας της βασίλισσας" σε ένα συμβούλιο από 36 ευγενείς, ανάμεσα στους οποίους ο Σήσιλ, ο Σρώσμπερυ και ο Ουώλσιγχαμ.Weir 2008, p. 508Fraser 1994, p. 509Two of the commissioners were Catholics (Lewis 1999, p. 22). Η Μαρία αρνήθηκε κατηγορηματικά όλες τις κατηγορίες και είπε "Κοιτάξτε τον κόσμο γύρω σας, είναι πολύ ευρύτερος από τα στενά όρια του βασιλείου της Αγγλίας".Guy 2004, p. 488 Απορρίφθηκε το αίτημα της να καθυστερήσει η δίκη για να φέρει αθωωτικά στοιχεία και δεν της επέτρεψαν να έχει συνήγορο, επειδή δεν ήταν Αγγλίδα υπήκοος, καταδικάστηκε σε θάνατο με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας.Fraser 1994, pp. 506–512; Guy 2004, pp. 489–493 Η καταδίκη της Μαρίας έγινε με έναν μόνο επίτροπο, τον λόρδο Ζάους.Fraser 1994, p. 517

Η Ελισάβετ δίστασε αρχικά να υπογράψει την καταδίκη· όπως δήλωσε, ο φόνος μιας βασίλισσας ήταν πολύ βαρύ πράγμα και φοβήθηκε μήπως ο γιος της συμμαχήσει με τον Γάλλους Καθολικούς εναντίον της Αγγλίας.Fraser 1994, pp. 521–522; Weir 2008, p. 508 Η Ελισάβετ ζήτησε από τον Πώλετ να τη θανατώσει με κάποιο παράνομο τρόπο χωρίς να φανεί ότι υπέγραψε η ίδια, αλλά εκείνος της απάντησε "δεν μπορώ να κηλιδώσω τη φτωχή μου καριέρα με μια τόσο ατιμωτική πράξη".Fraser 1994, p. 529 Η Ελισάβετ αναγκάστηκε να υπογράψει τη θανατική καταδίκη της Μαρίας την 1η Φεβρουαρίου 1587 και ανέθεσε στον καγκελάριο Ουίλλιαμ Ντέηβισον (1541 - 1608) να την εκτελέσει.Fraser 1994, p. 528 Στις 3 Φεβρουαρίου 10 μέλη του βασιλικού συμβουλίου αποφάσισαν να εκτελέσουν την ποινή χωρίς να ενημερώσουν την Ελισάβετ.Guy 2004, p. 519Guy 2004, p. 496

 Εκτέλεση 
Το απόγευμα της 7ης Φεβρουαρίου 1587 η Μαρία ειδοποιήθηκε στο Φόδερινγκεϋ ότι θα εκτελεστεί το επόμενο πρωί.Fraser 1994, p. 531; Guy 2004, p. 498; Weir 2008, p. 508 Τις τελευταίες ώρες της ζωής της προσευχήθηκε και έγραψε στον Βασιλιά της Γαλλίας για την τελευταία της επιθυμία.Fraser 1994, pp. 533–534; Guy 2004, p. 500 Το ικρίωμα που στήθηκε στη μεγάλη αίθουσα είχε δυο πόδια ύψος και ήταν ντυμένο στα μαύρα, έφτανε τα 2-3 σκαλιά, ένα μαξιλάρι για να γονατίσει και τρία σκαμνιά για την ίδια και για τους κόμητες του Σρώσμπερυ και του Κεντ που θα παρακολουθούσαν την εκτέλεση.Fraser 1994, p. 537; Guy 2004, p. 4 Οι εκτελεστές γονάτισαν μπροστά της και της ζήτησαν συγχώρεση· ήταν συνηθισμένο γεγονός τότε για τον εκτελεστή να ζητήσει τη συγχώρεση από τον άνθρωπο που θα θανατώσει. Η Μαρία του απάντησε "σε συγχωρώ με όλη μου την καρδιά, ελπίζω ο θάνατος να είναι το τέλος των προβλημάτων μου".Guy 2004, p. 7; Lewis 1999, p. 118

Οι υπηρέτριες Τζέην Κέννεντυ και Ελίζαμπεθ Κερλ και οι εκτελεστές βοήθησαν τη Μαρία να βγάλει τα εξωτερικά της ενδύματα αποκαλύπτοντας μια βελούδινη φούστα και ένα ζεύγος από μανίκια σε βυσσινί σκούρο που ήταν το χρώμα του μαρτυρίου για την Καθολική εκκλησία με μια μαύρη σατέν ποδιά με μαύρες τομές.Morris, John (ed.) (1874). Letter Book of Amias Paulet, pp. 368–369 Στη συνέχεια χαμογέλασε και είπε "ποτέ δεν είχα τέτοιους γαμπρούς, όπως ποτέ πριν δεν πέταξα τα ρούχα μου έτσι".Guy 2004, p. 7; Lewis 1999, pp. 41, 119 Δέθηκε από την Κέννεντυ με ένα ύφασμα κεντημένο σε χρυσό με το τρίχωμα μπροστά που τοποθέτησε το κεφάλι της, στη συνέχεια τέντωσε τα χέρια της μπροστά και είπε: "Στα χέρια σου Θεέ παραδίδω το πνεύμα μου".Guy 2004, pp. 7–8 Η Μαρία δεν αποκεφαλίστηκε με μια μόνο κίνηση: στο πρώτο χτύπημα ο δήμιος χτύπησε το πίσω μέρος της κεφαλής, στο δεύτερο χτύπημα της έκοψε το λαιμό εκτός από ένα μικρό κομμάτι κρανίου που το έκοψε με το τσεκούρι. Ο δήμιος στη συνέχεια κράτησε το κεφάλι της Μαρίας και φώναξε "Ο Θεός σώζει τη Βασίλισσα", τότε το κεφάλι της Μαρίας έπεσε κάτω και αποκαλύφτηκε ότι τα μαλλιά της ήταν πολύ κοντά σκούρα γκρι και φορούσε περούκα.Fraser 1994, p. 539; Guy 2004, p. 8 Ένα μικρό σκυλί που ανήκε στη Βασίλισσα βγήκε μέσα από τις φούστες της, αν και ο μάρτυρας Εμανουέλ Τομασόν δεν το αναφέρει στην έκθεση του.Fraser 1994, p. 540; Guy 2004, p. 9Tomascon, Emanuel (1924). "79. Execution of Mary Stuart". In von Klarwill, E. The Fugger Newsletters. London: John Lane The Bodley Head. pp. 97–105. Τα αντικείμενα που φορούσε στην εκτέλεση της ήταν αμφίβολης προέλευσης, κάηκαν όλα στην εστία της μεγάλης αίθουσας για να μην γίνουν αντικείμενα λαθρεμπορίας κειμηλίων.Fraser 1994, p. 540

 Ταφή 
Όταν η Ελισάβετ έμαθε τα νέα για την εκτέλεση της Μαρίας, εξοργίστηκε, επειδή ο καρδινάλιος Ουίλλιαμ Ντέηβισον δεν ακολούθησε τις οδηγίες της και το βασιλικό συμβούλιο αποφάσισε να ενεργήσει αυτόνομα χωρίς να την ενημερώσει.Fraser 1994, p. 541 Η Ελισάβετ ήθελε να αποφύγει την προσωπική της συμμετοχή στον αποκεφαλισμό της Μαρίας, αλλά η δυσπιστία της και οι κακές οδηγίες δεν της το επέτρεψαν.Guy 2004, p. 497 Ο Ντέηβισον συνελήφθη, φυλακίστηκε στον Πύργο του Λονδίνου και απελευθερώθηκε 19 μήνες αργότερα με την παρέμβαση του Σήσιλ και του Ουώλσιγχαμ.Hutchinson, Robert (2006). Elizabeth's Spy Master: Francis Walsingham and the secret war that saved England. London: Weidenfeld & Nicolson. pp. 196–201.

Το αίτημα της Μαρίας να ταφεί στη Γαλλία δεν έγινε δεκτό από την Ελισάβετ.Fraser 1994, p. 532 Το σώμα της βαλσαμώθηκε και τοποθετήθηκε σε ένα φέρετρο μέχρι να γίνει η ταφή της με Προτεστάντες ιερείς στα τέλη του Ιουλίου του 1587 στον Καθεδρικό Ναό του Πήτερμπρω.Fraser 1994, pp. 542, 546–547; Weir 2008, p. 509 Τα εντόσθια της αφαιρέθηκαν και τάφηκαν μυστικά στο Κάστρο του Φόδερινγκεϋ.Fraser 1994, p. 541; Guy 2004, p. 9 Το σώμα της εξήχθη (1612), όταν ο γιος της Ιάκωβος Α΄ διέταξε την εκταφή της στο Αββαείο του Ουέστμινστερ σε ένα παρεκκλήσι δίπλα από τον τάφο της Ελισάβετ Α΄.Guy 2004, p. 504; Weir 2008, p. 509 Ο τάφος της ανοίχτηκε το 1867 για να εντοπιστεί η ακριβή θέση ταφής του Ιακώβου Α΄ και η σορός της βρέθηκε μαζί με αυτήν του Ερρίκου Ζ΄ και πολλών άλλων απογόνων της, όπως της Ελισάβετ Στιούαρτ, του Ροβέρτου του Παλατινάτου και των παιδιών της Άννας της Μεγάλης Βρετανίας.Fraser 1994, p. 554

Ιστορικές γνώμες

Οι εκτιμήσεις για τη Μαρία τον 16ο αιώνα άγγιζαν τα δυο άκρα: από τους Προτεστάντες μεταρρυθμιστές, όπως οι Τζωρτζ Μπιουκάναν και Τζον Νοξ, οι οποίοι την κακοποίησαν ανελέητα μέχρι τους Καθολικούς απολογητές, όπως ο Άνταμ Μπλάκγουντ (1539 - 1613), που προσεύχονταν στη μνήμη της και την ευλογούσαν.Guy 2004, pp. 505–506; Wormald 1988, pp. 13–14, 192 Μετά την άνοδο στον θρόνο του Ιακώβου Α΄ ο ιστορικός Ουίλλιαμ Κάμντεν έγραψε μια μεγάλη βιογραφία της με βάση έγγραφα της εποχής της. Στο βιβλίο του κατηγορεί το έργο του Μπιουκάναν σαν προσωπική του εφεύρεση, ενώ δίνει έμφαση "στην κακή τύχη της Μαρίας, και όχι τον κακό χαρακτήρα της".Guy 2004, p. 505Wormald 1988, p. 14 Οι γνώμες διαφέρουν και σε συγγραφείς τον 18ο αιώνα: ο Ουίλλιαμ Ρόμπερτσον (1721 - 1793) και Ντέηβιντ Χιουμ την κατηγορούν για προδοσία και μοιχεία, ενώ ο Ουίλλιαμ Τύτλερ (1711 - 1792) υπερασπίζεται την αθωότητά της.Wormald 1988, p. 15

Το τελευταίο μισό του 20ου αιώνα το έργο της Αντόνια Φρέιζερ θεωρήθηκε το πιο αντικειμενικό χωρίς τις "σκληρές και άδικες προσωπικές επιθέσεις των προηγούμενων". Το δρόμο της αντικειμενικότητας ακολούθησαν και τα έργα των σύγχρονων συγγραφέων Γκόρντον Ντόνάλντσον (1913 - 1993) και Ίαν Κόουαν.Wormald 1988, p. 16Wormald 1988, pp. 17, 192–193 Η ιστορικός Τζέννυ Ουόρμαλντ σημειώνει ότι η Μαρία ήταν μια τραγική μορφή που δεν κατάφερε να ανταποκριθεί στις συνθήκες της εποχής της, ενώ παρουσιάζει την πρωτότυπη άποψη ότι η Μαρία έγινε πιόνι στα χέρια των σχισματικών ευγενών.Wormald 1988, pp. 188–189Weir 2008, p. 4

Από ότι φαίνεται δεν υπάρχουν αποδείξεις για τη συμμετοχή της στον φόνο του λόρδου Ντάρνλεϋ ούτε στη συνωμοσία με τον Μπόθγουελ. Οι κατηγορίες αυτές, όπως και η βιογραφία του Μπιουκάναν, θεωρήθηκαν "εντελώς φανταστικές".Fraser 1994, pp. 269–270; Guy 2004, p. 313: Weir 2008, p. 510Guy 2004, p. 391; see also Fraser 1994, p. 269  Το θάρρος της Μαρίας και η στάση που έδειξε στην εκτέλεση της τη μετέτρεψαν σε λαϊκή ηρωίδα και έγινε το ηρωικό θύμα σε πολλές τραγωδίες.Guy 2004, p. 502; Weir 2008, pp. 3–4, 509

Οικογένεια
Η Μαρία παντρεύτηκε συνολικά τρεις φορές:

1) Το 1558 παντρεύτηκε τον Φραγκίσκο Β΄ της Γαλλίας. Δεν απέκτησαν παιδιά. Ο Φραγκίσκος απεβίωσε το 1560.

2) Το 1565 παντρεύτηκε τον Χένρυ Στιούαρτ 1ο Δούκα του Ώλμπανυ, Λόρδο Ντάρνλεϋ. Απέκτησαν ένα γιο:

 Ιάκωβος ΣΤ΄ (1566 - 1625), Βασιλιάς της Σκωτίας και της Αγγλίας.

Ο Ντάρνλεϋ απεβίωσε το 1567.

3) Το 1567 παντρεύτηκε τον Τζέημς Χέπμπορν, 4ο Κόμη του Μπόθγουελ. Δεν απέκτησαν παιδιά. Ο Μπόθγουελ απεβίωσε το 1578.

 Πρόγονοι 

 Παραπομπές 

Πηγές

Bain, Joseph (editor) (1900). Calendar State Papers, Scotland: Volume II. Edinburgh: General Register Office (Scotland).
Bingham, Caroline (1995). Darnley: A Life of Henry Stuart, Lord Darnley, Consort of Mary Queen of Scots. London: Constable. 
Boyd, William K. (editor) (1915). Calendar of State Papers, Scotland: Volume IX. Glasgow: General Register Office (Scotland).
Clifford, Arthur (editor) (1809). The State Papers and Letters of Sir Ralph Sadler. Edinburgh: Archibald Constable and Co.
Donaldson, Gordon (1974). Mary, Queen of Scots. London: English Universities Press. 
Fraser, Antonia (1994) [1969]. Mary Queen of Scots. London: Weidenfeld and Nicolson. 
Greig, Elaine Finnie (2004). "Stewart, Henry, duke of Albany [Lord Darnley] (1545/6–1567)". Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press. 
Guy, John (2004). "My Heart is my Own": The Life of Mary Queen of Scots. London: Fourth Estate.
Lewis, Jayne Elizabeth (1999). The Trial of Mary Queen of Scots: A Brief History with Documents. Boston: Bedford/St. Martin's. 
McInnes, Charles T. (editor) (1970). Accounts of the Lord High Treasurer of Scotland Volume 12. Edinburgh: General Register Office (Scotland).
Weir, Alison (2008) [2003]. Mary, Queen of Scots and the Murder of Lord Darnley. London: Random House. 
Williams, Neville (1964). Thomas Howard, Fourth Duke of Norfolk. London: Barrie & Rockliff.
Wormald, Jenny (1988). Mary, Queen of Scots. London: George Philip. 
Bath, Michael (2008). Emblems for a Queen: The Needlework of Mary Queen of Scots. London: Archetype Publications. 
Labanov, A. I. (Prince Lobanov-Rostovsky) (1844). Lettres et Memoires de Marie, Reine d'Ecosse. London: Charles Dolman.
Marshall, Rosalind (2006). Queen Mary's Women: Female Relatives, Servants, Friends and Enemies of Mary, Queen of Scots. Edinburgh: John Donald.
Marshall, Rosalind (2013). Mary, Queen of Scots. Edinburgh: National Museums of Scotland.
Read, Conyers (1909). The Bardon Papers: Documents relating to the imprisonment and trial of Mary, Queen of Scots. London: Camden Series.
Swain, Margaret (1973). The Needlework of Mary Queen of Scots. New York: Van Nostrand Reinhold. 
Warnicke, Retha M. (2006). Mary Queen of Scots. New York: Routledge.
Wilkinson, Alexander S. (2004). Mary Queen of Scots and French Public Opinion, 1542–1600. Basingstoke: Palgrave Macmillan.

Κατηγορία:Βασίλισσες και Αυτοκράτειρες της Γαλλίας
Κατηγορία:Βασίλισσες της Σκωτίας (κυβερνώσες)
Κατηγορία:Οίκος των Στιούαρτ
Κατηγορία:Βρετανίδες δούκισσες