Ιερά Μητρόπολις Πάφου

Η Ιερά Μητρόπολις Πάφου είναι μία από τις Μητροπόλεις της Εκκλησίας της Κύπρου. Έδρα της είναι η πόλη της Πάφου. 

Η Μητρόπολη βρίσκεται σε χηρεία από τις 22 Μαΐου 2025, οπότε επαύθη ο Μητροπολίτης Τυχικός (Βρυώνης).

Ιστορικά στοιχεία
Οι Πράξεις των Αποστόλων αναφέρουν ότι οι Απόστολοι Βαρνάβας και Παύλος κατέπλευσαν στην Πάφο όπου κήρυξαν τον Χριστιανισμό και προσηλύτισαν, μεταξύ των πρώτων, τον Ανθύπατο Σέργιο Παύλο.

Αν και η Εκκλησία της Πάφου θεμελιώθηκε τότε από τους Αποστόλους, ο πρώτος γνωστός επίσκοπός της είναι ο Κύριλλος ή Κυριακός, ο οποίος συμμετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο. Την ίδια εποχή, τον 4ο αιώνα, μαρτυρείται η άφιξη του αγίου Ιλαρίωνα στην περιοχή, όπου και μόνασε. Στην Β΄Οικουμενική Σύνοδο, το 381, συμμετείχε ο Πάφου Ιούλιος, ενώ στην Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο ο Πάφου Σαπρίκιος.

Τον 7ο αιώνα η περιοχή κατελήφθη από τους Άραβες. Από την ίδια εποχή, διασώζεται λόγος του επισκόπου Πάφου Θεοδώρου που εκφωνήθηκε στην Τριμυθούντα στις 12 Δεκεμβρίου 655, εορτή του Αγίου Σπυρίδωνα. Τον 12ο αιώνα, ο ά­γι­ος Νε­ό­φυ­τος ίδρυσε κοντά στην πόλη της Πάφου Σταυροπηγιακή Μονή που φέρει το όνομά του και είναι σημείο αναφοράς μέχρι και σήμερα. Τη ίδια εποχή αναφέρεται και η ίδρυση της Μονής της Χρυσο­ρροϊ­ά­τισ­σας.

Τον 12ο αιώνα ξεκίνησε και η εποχή της Φραγκοκρατίας στην Κύπρο. Κατά τη διάρκειά της συγχωνεύτηκαν οι επισκοπές Πάφου και Αρσινόης και ο Ορθόδοξος επίσκοπος Πάφου εγκαταστάθηκε στην Αρσινόη, καθώς η Πάφος έγινε έδρα Λατίνου επισκόπου. Το 1570 η Κύπρος πέρασε σε Οθωμανική κυριαρχία και η επισκοπή Πάφου αποκαταστάθηκε, ονομάστηκε Μητρόπολη και κατέλαβε την πρώτη σειρά πρεσβείων μετά την Αρχιεπισκοπή μεταξύ των τεσσάρων εναπομεινασών Μητροπόλεων.

Ο Πα­νά­ρε­τος (1767–1790) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους επισκόπους Πάφου. Α­νέ­πτυ­ξε α­ξι­ό­λο­γη κοι­νω­νι­κή δρά­ση και τέσ­σε­ρα μό­λις χρό­νι­α μετά τον θά­να­τό του, το 1794, α­να­γνω­ρί­στη­κε ως ά­γι­ος. Στις 9 Ιουλίου 1821 καρατομήθηκε από τον Κι­ου­τσούκ Με­χμέτ ο Πάφου Χρύσανθος μα­ζί με πολ­λούς άλ­λους. Το 1855 ι­δρύ­θη­κε το πρώ­το σχο­λεί­ο στό Κτή­μα, και η Μη­τρό­πο­λη Πά­φου α­νέλαβε τήν υ­πο­χρέ­ω­ση να πλη­ρώ­νει εξ ο­λο­κλή­ρου τον μι­σθό του δα­σκά­λου. Κα­τά τη δε­κα­ε­τί­α που ακολούθησε, ιδρύ­θη­καν σχο­λεί­α και σε άλ­λες κοι­νό­τη­τες της Πά­φου, με τη βο­ή­θει­α της Εκ­κ­λη­σί­ας.

Κατά τα έτη 1899 – 1910 η Μητρόπολη Πάφου παρέμεινε σε χηρεία λόγω του Αρχιεπισκοπικού ζητήματος. Το 1933, μετά τον θάνατο του Αρ­χι­ε­πισκόπου Κύπρου Κυρίλλου Γ΄, ο Μητροπολίτης Πάφου Λε­ό­ντι­ος έ­μει­νε ο μό­νος ε­πί­σκο­πος στήν Κύ­προ, καθώς οι Κιτίου και Κυρηνείας ήταν εξόριστοι. Έγινε έτσι το­πο­τη­ρη­τής του Αρ­χι­ε­πι­σκο­πι­κού θρό­νου και το 1947 εξελέγη Αρχιεπίσκοπος για λίγες μόνο εβδομάδες, καθώς μετά απεβίωσε.

Μετά τον Μακάριο, όλοι οι Αρχιεπίσκοποι Κύπρου ήταν προηγουμένως Μητροπολίτες Πάφου (Χρυσόστομος Α΄, 1973–1977, Χρυσόστομος Β΄, 1978–2006 και Γεώργιος, 2006-2022).

Επισκοπικός κατάλογος
+ Όνομα  Έτη  Σημειώσεις Επαφράς   Φιλάγριος   Κύριλλος ή Κυριακός  ~ 325  Ιούλιος  ~ 381  Σαπρίκιος  ~ 431  (Υπερόριος)   Σέργιος  α΄ μισό 6ου αιώνα  Θεόδωρος  ~ 655  Αρσένιος  10ος – 11ος αιώνας  Μακάριος   Επιφάνιος  11ος αιώνας  Ιωάννης Καλλιέργους  α΄ μισό 12ου αιώνα  άγιος Βασίλειος Κίνναμος  πριν το 1176 – μετά το 1190  Βάκχος  πριν το 1194 – μετά το 1196  Σάββας  ~ 1209  Νείλος  1260 – ;  Νεόφυτος  αρχές 14ου αιώνα  Γεράσιμος  ~ 1320  Μάρκος  ~ 1335  Βαρνάβας  1336 – 1337  Γεώργιος Α΄  ~ 1339  Ματθαίος  ~ 1340  Γρηγόριος  ~ 1368  Γεώργιος Β΄  ~ 1395  Ιωάννης  ~ 1399  Σάββας  πριν το 1435 – μετά το 1436  Νικόλαος  ~ 1483  Σωφρόνιος  αρχές του 16ου αιώνα  Γεώργιος Γ΄  ~ 1533  Μάξιμος  α΄ μισό του 16ου αιώνα  Μακάριος  μέσα 16ου αιώνα  Κωνσταντίνος Φλαγγίνης  ; – 1570  Χριστόδουλος  1572 – ;  Αμβρόσιος  ~ 1578  Ιωαννίκιος τέλη του 16ου αιώνα  Φιλόθεος  πριν το 1600 – μετά το 1601  Λεόντιος  πριν το 1604 – 1617  Τιμόθεος  1618 – ;  Μακάριος  ~ 1641  Γαβριήλ  1650 – 1656  Μακάριος  1656 – 1670  Λεόντιος  ; – 1676  Μελέτιος  ~ 1676  παραιτήθηκε Νεκτάριος  28 Δεκεμβρίου 1676 – ;  Γερμανός  1682 – μετά το 1692  Νικηφόρος  πριν το 1698 – μετά το 1704  Χριστόδουλος  πριν το 1707  Αθανάσιος  7 Μαΐου 1707 – 14 Μαΐου 1707  Παρθένιος  πριν το 1713 – μετά το 1721  Ιωακείμ  πριν το 1730 – 1731  α΄ θητεία Διονύσιος  1731 – 1735  Ιωακείμ  1736 – 1762  β΄ θητεία Χρύσανθος  1762 – 1767  Πανάρετος  14 Ιανουαρίου 1767 – 4 Ιουνίου 1790 †  άγιος Σωφρόνιος  24 Ιουνίου 1790 – 27 Ιουλίου 1805 †  Χρύσανθος  27 Αυγούστου 1805 – 9 Ιουλίου 1821  Πανάρετος  21 Δεκεμβρίου 1821 – φθινόπωρο 1827  κατόπιν Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Χαρίτων  Νοέμβριος 1827 – Μάρτιος 1855 †  Λαυρέντιος  24 Απριλίου 1855 – 13 Μαρτίου 1868 †  Νεόφυτος  Ιούλιος 1869 – 10 Ιανουαρίου 1888  παραιτήθηκε Επιφάνιος  12 Απριλίου 1890 – 24 Ιανουαρίου 1899 †  Ιάκωβος (Αντζουλάτος)  7 Μαρτίου 1910 – 25 Δεκεμβρίου 1929 †  Λεόντιος (Λεοντίου)  6 Αυγούστου 1930 – 20 Ιουνίου 1947  κατόπιν Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κλεόπας (Παπαδημητρίου)  2 Οκτωβρίου 1948 – 30 Μαρτίου 1951 †  Φώτιος (Κουμίδης)  10 Νοεμβρίου 1951 – 7 Μαΐου 1959  παραιτήθηκε Γεννάδιος (Μαχαιριώτης)  31 Ιουλίου 1959 – 14 Ιουλίου 1973  καθαιρέθηκε Χρυσόστομος Α΄ (Αριστοδήμου)  28 Ιουλίου 1973 – 13 Νοεμβρίου 1977  κατόπιν Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Χρυσόστομος Β΄ (Δημητρίου)  26 Φεβρουαρίου 1978 – 5 Νοεμβρίου 2006  κατόπιν Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Γεώργιος Δ΄ (Παπαχρυσοστόμου)  29 Δεκεμβρίου 2006 – 24 Δεκεμβρίου 2022  κατόπιν Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Τυχικός (Βρυώνης)  12 Μαρτίου 2023 – 22 Μαΐου 2025  παύθηκε

Η Μητρόπολη σήμερα
Σήμερα, η Ιερά Μητρόπολις Πάφου είναι η πρώτη τη τάξει Μητρόπολη της Εκκλησίας της Κύπρου και περιλαμβάνει τις αρχαίες Επισκοπές Πάφου και Αρσινόης. Προστάτες της Επισκοπής είναι ο Άγιος Πανάρετος, Επίσκοπος Πάφου που πέθανε το 1790 και τιμάται η μνήμη του την 1η Μαΐου, καθώς και ο Άγιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος που τιμάται δύο φορές κατ' έτος, στις 24 Ιανουαρίου και 28 Σεπτεμβρίου.

Υπό την επίβλεψη της Μητροπόλεως Πάφου λειτουργούν στη περιφέρειά της κατηχητικά σχολεία όλων των τύπων, κοινωνική πρόνοια, φιλόπτωχος αδελφότητα, φιλικοί κύκλοι κυριών καθώς και σχολή βυζαντινής μουσικής.

Βοηθός του Μητροπολίτη Πάφου, είναι ο Θεοφιλέστατος Χωρεπίσκοπος Αρσινόης,  επισκοπής που ανασυστάθηκε το 1996, με πρόταση του τότε Μητροπολίτου Πάφου και μετέπειτα Αρχιεπισκόπου Κύπρου Χρυσοστόμου Β΄.

Υποσημειώσεις και παραπομπές
Υποσημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές
 Κατάλογος επισκόπων Πάφου, Ιερά Μητρόπολις Πάφου



Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Ιερά Μητρόπολις Πάφου
 Μητροπόλεις Εκκλησίας της Κύπρου

Παφου

Κατηγορία:Πάφος