Πρωτάθλημα ποδοσφαίρου ΕΣΣΔ

To Πρωτάθλημα ΕΣΣΔ στο ποδόσφαιρο (ρωσικά: Чемпионат СССР по футболу) ξεκίνησε το 1936 και διεξήχθη ως το 1991 που διαλύθηκε η Σοβιετική Ένωση. Την ευθύνη για τη διοργάνωση του πρωταθλήματος είχε η Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου ΕΣΣΔ (ФФСССР).

Πρόδρομός του ήταν το πρωτάθλημα Ρωσικής Αυτοκρατορίας στο ποδόσφαιρο, το οποίο διείρκησε τρεις αγωνιστικές περιόδους. Το Πρωτάθλημα Ρωσίας στο ποδόσφαιρο αποτέλεσε την κύρια διάδοχη διοργάνωση.

 Περιγραφή 
Η σεζόν του πρωταθλήματος ποδοσφαίρου της Σοβιετικής Ένωσης διαρκούσε από τις αρχές της άνοιξης ως το τέλος του φθινοπώρου. Το πρώτο πρωτάθλημα έγινε το 1936 και την πρώτη χρονιά διεξήχθησαν δύο πρωταθλήματα: ανοιξιάτικο και φθινοπωρινό. Το ίδιο επαναλήφθηκε άλλη μια χρονιά, το 1976. Κατά συνέπεια τα έτη 1936 και 1976 υπάρχουν δυο πρωταθλητές Σοβιετικής Ένωσης.

Όλα τα υπόλοιπα έτη και μέχρι το 1991 είχαμε μια σεζόν κάθε χρόνο, με εξαίρεση τις χρονιές 1941 ως 1944, που διακόπηκε λόγω του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Από το 1992 καθεμία από τις πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες διοργανώνει το δικό της πρωτάθλημα, ως ανεξάρτητη πλέον χώρα.

Το ρεκόρ συμμετοχής στην ανώτερη κατηγορία του σοβιετικού πρωταθλήματος κατέχουν δύο σύλλογοι: η ΦΚ Ντιναμό Κιέβου και η Ντιναμό Μόσχας που συμμετείχαν και στις 54 σεζόν που διεξήχθησαν. Πάνω από 50 συμμετοχές είχαν επίσης η Σπαρτάκ Μόσχας (53), η Ντιναμό Τιφλίδας (51) και η Τορπέντο Μόσχας (51). 

Συνολικά, στην ιστορία της ανώτερης κατηγορίας μετείχαν έστω και για μια σεζόν 63 σωματεία από 13 διαφορετικές σοβιετικές δημοκρατίες. Δεν κατάφεραν να στείλουν ομάδα στην ανώτερη κατηγορία μόνο οι Σ.Σ.Δ. της Τουρκμενίας και της Κιργισίας.

 Σύλλογοι που μετείχαν 

 54 φορές:  ΦΚ Ντιναμό Κιέβου,  Ντιναμό Μόσχας.
 53 φορές:  Σπαρτάκ Μόσχας.
 51 φορές:  Ντιναμό Τιφλίδας,  Τορπέντο Μόσχας.
 49 φορές:  Ζενίτ Λένινγκραντ.
 48 φορές:  ΤΣΣΚΑ Μόσχας.
 44 φορές:  ΦΚ Σαχτάρ Ντονέτσκ
 38 φορές:  Λοκομοτίβ Μόσχας
 33 φορές:  Αραράτ Ερεβάν,  Ντιναμό Μινσκ.
 27 φορές:  Νέφτσι Μπακού
 26 φορές:  Τσερνομόρετς Οδησσού,  Κρίλια Σοβετόφ Σαμάρα
 24 φορές:  Καϊράτ Αλμάτι
 22 φορές:  Παχτακόρ Τασκένδης
 21 φορές:  ΦΚ Ροστόφ Ντον
 19 φορές:  Ντνίπρο Ντνιπροπετρόφσκ
 18 φορές:  Μέταλιστ Χαρκόφ
 17 φορές:  Ντιναμό Λένινγκραντ
 14 φορές:  Ζόρια Λουγκάνσκ
 13 φορές:  Τορπέντο Κουταΐσι
 11 φορές:  Ζαλγκίρις Βίλνιους,  Ρότορ Βόλγκογκραντ,  Νίστρου Κισινιάου.
 9 φορές:  Καρπάτι Λβιβ
 7 φορές:  Νταούγκαβα Ρίγα
 6 φορές:  ΒΒΣ Μόσχας, Κρίλια Σοβετόφ Μόσχας
 5 φορές:  Ελεκτρίκ Λένινγκραντ
 4 φορές:  Μέταλουργκ Μόσχας
 3 φορές:  Κουμπάν Κράσνονταρ, Αντμιραλτέγιετς Λέν., Τρουντόβγιε Λεν., Βόλγα Γκόρκι,  Μπελαρούς Μινσκ, Σπάρτακ Μίνσκ,  Παμίρ Ντουσάνμπε.
 2 φορές:  Φάκελ Βόρονεζ, Σπαρτάκ Βλαντικαφκάς,  ΣΚΑ Οδησσού,  Σπαρτάκ Τιφλίδας,  Κάλεβ Τάλιν.
 1 φορά:  ΒΜΣ Μόσχας, Ουράλμας Σβερντλόφσκ, Στάλινετς Μόσχας, Σίνικ Γιάροσλαβλ, Ντιναμό Ροστόφ Ντον, Σπαρτάκ Λέν., Ζενίτ Λέν., ΟΝΤΟ Σβερντλόφσκ, Πίσχεβικ Μόσχας, Καλίνιν Σίτι, Μπουρεβέστνικ Μόσχας.
 1 φορά:  Μέταλουργκ Ζαπορίζια, Ταβρίγια Συμφερόπολης, Σελμάς Χάρκοβο, Λοκομοτίβ Κιέβου, Σπαρτάκ Χάρκοβο.
 1 φορά:  Λοκομοτίβ Τιφλίδας, Γκούρια Λαντσκχούτι.
 1 φορά:  Ντιναμό Κιρόβαμπαντ, Τεμπ Μπακού.

 Πρωταθλητές ΕΣΣΔ 

 1936-1950 

 Σεζόν Σύλλογος1936 (άνοιξη)Ντιναμό Μόσχας1936 (φθινόπωρο)Σπαρτάκ Μόσχας1937Ντιναμό Μόσχας1938Σπαρτάκ Μόσχας1939Σπαρτάκ Μόσχας1940Ντιναμό Μόσχας1945Ντιναμό Μόσχας1946ΤΣΣΚΑ Μόσχας1947ΤΣΣΚΑ Μόσχας1948ΤΣΣΚΑ Μόσχας1949Ντιναμό Μόσχας1950ΤΣΣΚΑ Μόσχας

 1951-1960 

 Σεζόν Σύλλογος1951ΤΣΣΚΑ Μόσχας1952Σπαρτάκ Μόσχας1953Σπαρτάκ Μόσχας1954Ντιναμό Μόσχας1955Ντιναμό Μόσχας1956Σπαρτάκ Μόσχας1957Ντιναμό Μόσχας1958Σπαρτάκ Μόσχας1959Ντιναμό Μόσχας1960Τορπέντο Μόσχας

 1961-1970 

 Σεζόν Σύλλογος1961ΦΚ Ντιναμό Κιέβου1962Σπαρτάκ Μόσχας1963Ντιναμό Μόσχας1964Ντιναμό Τιφλίδας1965Τορπέντο Μόσχας1966ΦΚ Ντιναμό Κιέβου1967ΦΚ Ντιναμό Κιέβου1968ΦΚ Ντιναμό Κιέβου1969Σπαρτάκ Μόσχας1970ΤΣΣΚΑ Μόσχας

 1971-1980 

 Σεζόν Σύλλογος1971ΦΚ Ντιναμό Κιέβου1972Ζόρια Λουγκάνσκ1973Αραράτ Ερεβάν1974ΦΚ Ντιναμό Κιέβου1975ΦΚ Ντιναμό Κιέβου1976 (άνοιξη)Ντιναμό Μόσχας1976 (φθινόπωρο)Τορπέντο Μόσχας1977ΦΚ Ντιναμό Κιέβου1978Ντιναμό Τιφλίδας1979Σπαρτάκ Μόσχας1980ΦΚ Ντιναμό Κιέβου

 1981-1991 

 Σεζόν Σύλλογος1981ΦΚ Ντιναμό Κιέβου1982Ντιναμό Μινσκ1983Ντνίπρο Ντνιπροπετρόφσκ1984Ζενίτ Λένινγκραντ1985ΦΚ Ντιναμό Κιέβου1986ΦΚ Ντιναμό Κιέβου1987Σπαρτάκ Μόσχας1988Ντνίπρο Ντνιπροπετρόφσκ1989Σπαρτάκ Μόσχας1990ΦΚ Ντιναμό Κιέβου1991ΤΣΣΚΑ Μόσχας

 Τίτλοι ανά σύλλογο 
Το Σοβιετικό πρωτάθλημα κατέκτησαν 11 διαφορετικές ομάδες. Ως το 1960 το είχαν κατακτήσει μόνο ρωσικές ομάδες και μάλιστα από τη Μόσχα. Εντούτοις, πολυνίκης υπήρξε η ΦΚ Ντιναμό Κιέβου με 13 τίτλους. Ακολουθούν πολύ κοντά η Σπαρτάκ Μόσχας με 12 τίτλους και η Ντιναμό Μόσχας με 11.
ΧώραΤίτλοιΟμάδες21x21εσ|600px Bianco con diagonale Blu e cerchio Giallo e Blu con D Ντιναμό Κιέβου131961, 1966, 1967, 1968, 1971, 1974, 1975, 1977, 1980, 1981, 1985, 1986, 199021x21εσ|600px Pallone con C bianca artistica Σπαρτάκ Μόσχας121936 (φθιν.), 1938, 1939, 1952, 1953, 1956, 1958, 1962, 1969, 1979, 1987, 198921x21εσ|600px Azzurro scuro bordato con D azzurro Ντιναμό Μόσχας111936 (άνοιξη), 1937, 1940, 1945, 1949, 1954, 1955, 1957, 1959, 1963, 1976 (άνοιξη)21x21εσ|600px blu e rosso con stella ΤΣΣΚΑ Μόσχας71946, 1947, 1948, 1950, 1951, 1970, 199121x21εσ|600px Pallone con T nera Τορπέντο Μόσχας31960, 1965, 1976 (φθιν.)21x21εσ|Blu Ντιναμό Τιφλίδας21964, 197821x21εσ|600px Azzurro con Bande Bianche Ντνίπερ Ντνιπεροπετρόφσκ21983, 198821x21εσ|Bianco e Blu Αραράτ Ερεβάν1197321x21εσ|Azzurro e Bianco2 Ντιναμό Μινσκ1198221x21εσ|600px Blue HEX-243785 HEX-008ED1 White Ζενίτ1198421x21εσ|600px Nero e Bianco Ζόρια Λουχάνσκ11972

 Τίτλοι ανά Σοβιετική Δημοκρατία 
Οι πρωταθλήτριες ΕΣΣΔ προέρχονταν μόνο από πέντε Σοβιετικές Δημοκρατίες, όλες από την ευρωπαϊκή περιοχή της χώρας. Τη μερίδα του λέοντος είχαν οι ρωσικές ομάδες με 34 τίτλους, δηλαδή κατέκτησαν περίπου τα 2/3 των πρωταθλημάτων.
ΧώραΤίτλοιΟμάδες34Σπαρτάκ Μ. 12, Ντιναμό Μ. 11, ΤΣΣΚΑ Μ. 7, Τορπέντο Μ. 3, Ζενίτ 116Ντιναμό Κ. 13, Ντνίπερ 2, Ζόρια 12Ντιναμό Τ. 21Αραράτ 11Ντιναμό Μινσκ 1

 Πηγές 

ΕΣΣΔ
Κατηγορία:Ποδοσφαιρικές διοργανώσεις ΕΣΣΔ
Κατηγορία:Ανώτατα εθνικά ποδοσφαιρικά πρωταθλήματα