Βραβείο Γκονκούρ

Το Βραβείο Γκονκούρ (στα γαλλικά Prix Goncourt) είναι ένα από τα σημαντικότερα βραβεία της γαλλικής λογοτεχνίας. Απονέμεται κάθε χρόνο στις αρχές Νοεμβρίου στον συγγραφέα του «καλύτερου πεζού έργου μυθοπλασίας της χρονιάς».

Η ιστορία του ξεκίνησε με το κληροδότημα του Εντμόν ντε Γκονκούρ, επιτυχημένου συγγραφέα, κριτικού και εκδότη, ο οποίος ίδρυσε τη φερώνυμη Ακαδημία (Académie Goncourt). Το βραβείο έλαβε την ονομασία του από το όνομα του αδερφού του και συνεργάτη, Ζυλ ντε Γκονκούρ (1830-1870). Η πρώτη απονομή του εν λόγω βραβείου έγινε από την Ακαδημία στις 21 Δεκεμβρίου 1903. Το χρηματικό ποσό που συνοδεύει τη βράβευση, αρχικά ανερχόταν σε πενήντα (50) γαλλικά φράγκα, ποσό του οποίου η αξία υποτιμήθηκε σταδιακά και κατέληξε σήμερα στο συμβολικό ύψος των 10 ευρώ.

Το βραβείο Γκονκούρ απευθύνεται βασικά σε μυθιστορήματα, παράλληλα όμως απονέμονται και άλλα ομώνυμα βραβεία για άλλα λογοτεχνικά είδη καθώς και πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς, τα οποία παλαιότερα δίδονταν ως υποτροφία:

 Βραβείο Ποίησης το οποίο απονέμεται σε έναν ποιητή για το σύνολο του έργου του στην αρχή κάθε χρόνου στο Παρίσι (στο εστιατόριο Ντρουάν, που φιλοξενεί κάθε πρώτη Τρίτη του μήνα τη συνάντηση των κριτών). 
 Βραβείο Μυθιστορήματος πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα (μέσα στην άνοιξη στο Παρίσι).
 Βραβείο Νουβέλας (Σεπτέμβριο στο Στρασβούργο).
 Βραβείο Βιογραφίας (Σεπτέμβριο στο Νανσύ).

Από το 1988 έχει θεσμοθετηθεί το βραβείο Γκονκούρ για μαθητές λυκείου, αρχικά σε τοπικό επίπεδο (Βρετάνη) και μεταγενέστερα σε εθνικό επίπεδο από γνωστή αλυσίδα βιβλιοπωλείων, το Υπουργείο Παιδείας της Γαλλίας σε συνεργασία με την Ακαδημία Γκονκούρ.

Από το 1998, σε σύμπραξη με τα Γαλλικά Ινστιτούτα χωρών, θεσμοθετήθηκε το Βραβείο Γκονκούρ για το εξωτερικό σε είκοσι χώρες. Στην Ελλάδα καθιερώθηκε από το 2020 με τη συνεργασία του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης.

 Νικητές του βραβείου 
 1903 - Τζον Αντουάν Νο, Force ennemie
 1904 - Λεόν Φραπιέ, La Maternelle
 1905 - Κλοντ Φαρέρ, Les Civilisés
 1906 - Ζερόμ και Ζαν Ταρό, Dingley, l'illustre écrivain
 1907 - E. Μοζελί, Terres lorraines
 1908 - Φρανσίς ντε Μιομάντρ, Écrit sur de l'eau... 
 1909 - Μαριούς και Αρί Λεμπλόντ, En France
 1910 - Λουί Περγκώ, De Goupil à Margot
 1911 - Αλφόνς ντε Σατομπριάν, Monsieur des Lourdines
 1912 - Αντρέ Σαβινιόν, Les Filles de la pluie
 1913 - Μαρκ Ελντέρ, Le peuple de la mer
 1914 - Αντριάν Μπερτράν, l'Appel du Sol
 1915 - Ρενέ Μπενζαμέν, Gaspard
 1916 - Ανρί Μπαρμπίς, le Feu
 1917 - Ανρί Μαλέρμπ, La Flamme au poing.
 1918 - Ζωρζ Ντιαμέλ, Civilisation.
 1919 - Μαρσέλ Προυστ, A l'ombre des jeunes filles en fleur (τόμος 2 από το Αναζητώντας το Χαμένο Χρόνο - À la recherche du temps perdu,)
 1920 - Ερνέστ Περοσόν, Nêne 1921 - Ρενέ Μαράν, Batouala 1922 - Ανρί Μπερό, Le vitriol de la lune και Le martyre de l'obèse 1923 - Λ. Φαμπρ, Rabevel ou Le mal des ardents 1924 - Τιερί Σαντρ, Le Chèvrefeuille, le Purgatoire, le Chapitre XIII 1925 - Μορίς Ζενεβουά, Raboliot 1926 - Α. Ντεμπερλί, Le supplice de Phèdre 1927 - Μορίς Μπεντέλ, Jérôme 60° latitude nord 1928 - Μορίς Κονσταντέν Βεγιέρ, Un Homme se penche sur son passé 1929 - Μαρσέλ Αρλάν, L'Ordre 1930 - Α. Φοκονιέ, Malaisie 1931 - Ζαν Φαγιάρ, Mal d'amour 1932 - Γκι Μαζελέν, Les Loups 1933 - Αντρέ Μαλρό, La Condition humaine 1934 - Ροζέ Βερσέλ, Capitaine Conan 1935 - Ζοζέφ Πέιρ, Sang et Lumières 1936 - Μαξάνς βαν ντερ Μέερς, L'Empreinte de Dieu 1937 - Σαρλ Πλινιέ, Faux Passeports 1938 - Ανρί Τρουαγιά, L'Araignée 1939 - Φιλίπ Εριά, Les enfants gâtés 1940 - Φρανσίς Αρμπιέρ, Les grandes vacances 1941 - Ανρί Πουρά, Le vent de mars 1942 - Μπερνάρ Μαρκ, Pareil à des enfants 1943 - Μαριούς Γκρουτ, Passage de l'Homme 1944 - Έλσα Τριολέ, Le premier accroc coûte 200 Francs 1945 - Ζαν-Λουί Μπορί, Mon village à l'heure allemande 1946 - Ζαν-Ζακ Γκοτιέ, Histoire d'un Fait divers 1947 - Ζαν-Λουί Κερτίς, Les Forêts de la Nuit 1948 - Μωρίς Ντριόν, Les grandes familles 1949 - Ρομπέρ Μερλ, Week-end à Zuydcoote 1950 - Πολ Κολέν, Les jeux sauvages 1951 - Ζυλιέν Γκρακ, Le Rivage des Syrtes (αρνήθηκε το βραβείο )
 1952 - Μπεατρίς Μπεκ, Léon Morin, prêtre 1953 - Πιερ Γασκάρ, Les Bêtes 1954 - Σιμόν ντε Μποβουάρ, Les Mandarins 1955 - Ροζέ Ικόρ, Les eaux mêlées 1956 - Ρομέν Γκαρί, Les racines du ciel 1957 - Ροζέ Βαγιάν, La Loi 1958 - Φρανσίς Βαλντέρ, Saint Germain ou la Négociation 1959 - Αντρέ Σβαρτς-Μπαρτ, Le dernier des Justes 1960 - Βίντιλα Οριά, Dieu est né en exil 1961 - Ζαν Κο, La pitié de Dieu 1962 - Άννα Λανγκφούς, Les bagages de sable 1963 - Αρμάν Λανού, Quand la mer se retire 1964 - Ζωρζ Κονσόν, L'Etat sauvage 1965 - Ζακ Μπορέλ, L'Adoration 1966 - Εντμόν Σαρλ-Ρου, Oublier Palerme 1967 - Αντρέ Πιέιρ ντε Μαντιάργκ, La Marge 1968 - Μπερνάρ Κλαβέλ, Les fruits de l'hiver 1969 - Φελισιάν Μαρσό, Creezy 1970 - Μισέλ Τουρνιέ, Le Roi des Aulnes 1971 - Ζακ Λοράν, Les Bêtises 1972 - Ζαν Καριέρ, L'Epervier de Maheux 1973 - Ζακ Σεσέ, L'Ogre 1974 - Πασκάλ Λενέ, La Dentellière 1975 - Εμίλ Αζάρ (Ρομέν Γκαρί), La vie devant soi 1976 - Πατρίκ Γκρενβίγ, Les Flamboyants 1977 - Ντιντιέ Ντεκουάν, John l'enfer 1978 - Πατρίκ Μοντιανό, Rue des boutiques obscures 1979 - Αντονέν Μεγιέτ, Pélagie la Charette 1980 - Ιβ Ναβάρ, Le Jardin d'acclimatation 1981 - Λισιέν Μποντάρ, Anne Marie 1982 - Ντομινίκ Φερνάντες, dans la main de l'Ange 1983 - Φρεντερίκ Τριστάν, Les égarés 1984 - Μαργκερίτ Ντιράς, L'Amant 1985 - Γιαν Κεφελέκ, Les Noces barbares 1986 - Μισέλ Οστ, Valet de nuit 1987 - Ταχάρ μπεν Ζελούν, La Nuit sacrée 1988 - Ερίκ Ορσενά, Αποικίες (L'Exposition coloniale)
 1989 - Ζαν Βοτρέν, Un grand pas vers le Bon Dieu 1990 - Ζαν Ρουό, Les Champs d'honneur 1991 - Πιέρ Κομπεσκό, Les Filles du Calvaire 1992 - Πατρίκ Σαμουαζό, Texaco 1993 - Αμίν Μααλούφ, Le Rocher de Tanios 1994 - Ντιντιέ βαν Κοβελέρτ, Un Aller simple 1995 - Αντρέι Μακίν, Le Testament français 1996 - Πασκάλ Ροζέ, Le Chasseur Zéro 1997 - Πατρίκ Ραμπό, La Bataille 1998 - Πολ Κονστάν, Confidence pour confidence 1999 - Ζαν Εσενόζ, Je m'en vais 2000 - Ζαν-Ζακ Σιλ, Ingrid Caven 2001 - Ζαν-Κριστόφ Ρουφέν, Rouge Brésil 2002 - Πασκάλ Κινιάρ, Les Ombres errantes 2003 - Ζακ-Πιερ Αμέτ, La maîtresse de Brecht 2004 - Λοράν Γκοντέ, Le Soleil des Scorta 2005 – Φρανσουά Βεγιεργκάν, Trois jours chez ma mère 2006 - Τζόναθαν Λίτελ, Les Bienveillantes 2007 - Ζιλ Λερουά, Το τραγούδι της Αλαμπάμας (Alabama song) 
 2008 - Ατίκ Ραχιμί ,  Πέτρα της υπομονής 2009 - Μαρί Εντιάγι, Τρεις ισχυρές γυναίκες 2010 - Μισέλ Ουελμπέκ, Ο Χάρτης και το Έδαφος (La carte et la territoire)
 2011 - Αλεξίς Ζενί, Η γαλλική τέχνη του πολέμου  (L'Art français de la guerre)
 2012 - Ζερόμ Φεραρί, Το κήρυγμα για την πτώση της Ρώμης (Le sermon sur la chute de Rome)
 2013 - Πιέρ Λεμέτρ, Au revoir là-haut 2014 - Λιντί Σαλβέρ, Pas pleurer 2015 - Ματιάς Ενάρ, 	Boussole 2016 - Λεϊλά Σλιμανί, Chanson douce 2017 - Ερίκ Βιγιάρ, L'Ordre du jour  2018  - Νικολά Ματιέ,   Leurs enfants après eux 2019 - Ζαν-Πολ Ντιμπουά,  Tous les hommes n'habitent pas le monde de la même façon 2021 - Mohamed Mbougar Sarr, La Plus Secrète Mémoire des hommes''

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ακαδημία Γκονκούρ

Παραπομπές

Κατηγορία:Βραβεία Λογοτεχνίας
Κατηγορία:Γαλλική λογοτεχνία
Κατηγορία:Πολιτισμός στη Γαλλία