Δύμη

Η Δύμη ή Δύμαι ήταν αρχαία πόλη - κράτος της Αχαΐας προϊόν συνοικισμού.

Η Δύμη ιδρύθηκε από τούς Ίωνες ως ΣτράτοςΛάζαρης 1998"...ἔστι δέ τις ἄκρα τῆς Ἠλείας πρόσβορρος ἀπὸ ἑξήκοντα Δύμης Ἀχαϊκῆς πόλεως Ἄραξος. ταύτην μὲν οὖν ἀρχὴν τίθεμεν τῆς τῶν Ἠλείων παραλίας..." Στράβωνα Γεωγραφία της Αχαΐας και Ηλείας. Σύμφωνα με ανασκαφικές έρευνες που έχουν γίνει, η Δύμη δημιουργήθηκε από την ένωση των κωμών που προ υπήρχαν εκεί"...Δύμη δὲ ἐξ ὀκτώ: οὕτω... Στράβωνα Γεωγραφία. Άλλη ονομασία της Δύμης ήταν Πάλεια" ...Οἰνία Οἰβώτας στάδιον νικῶν ὅδ' Ἁχαιὸς πατρίδα Πάλειαν θῆκ' ὀνομαστοτέραν." Παυσανία Αχαϊκά και Καυκωνία, όπως μας αναφέρει ο Στράβωνας"λεγομένων δέ τινων ἐν τῇ Τριφυλίᾳ Καυκώνων πρὸς τῇ Μεσσηνίᾳ, λεγομένης δὲ καὶ τῆς Δύμης Καυκωνίδος ὑπό τινων, ὄντος δὲ καὶ ποταμοῦ ἐν τῇ Δυμαίᾳ μεταξὺ Δύμης καὶ Τριταίας ὃς καλεῖται Καύκων, ζητοῦσι περὶ τῶν Καυκώνων μὴ διττοὶ λέγονται, οἱ μὲν περὶ τὴν Τριφυλίαν οἱ δὲ περὶ Δύμην καὶ Ἦλιν καὶ τὸν Καύκωνα: ἐμβάλλει δ' οὗτος εἰς ἕτερον, ὃς Τευθέας ἀρσενικῶς καλεῖται, ὁμώνυμος πολίχνῃ τινὶ τῶν εἰς τὴν Δύμην συνῳκισμένων, πλὴν ὅτι χωρὶς τοῦ σίγμα Τευθέα λέγεται θηλυκῶς αὕτη, ἐκτεινόντων τὴν ἐσχάτην συλλαβήν, ὅπου τὸ τῆς Νεμυδίας Ἀρτέμιδος ἱερόν. ὁ δὲ Τευθέας εἰς τὸν Ἀχελῶον ἐμβάλλει τὸν κατὰ Λύμην ῥέοντα, ὁμώνυμον τῷ κατὰ Ἀκαρνανίαν, καλούμενον καὶ Πεῖρον. τοῦ δ' Ἡσιόδου εἰπόντος

ᾤκεε δ' Ὠλενίην πέτρην ποταμοῖο παρ' ὄχθας
εὐρεῖος Πείροιο,25
μεταγράφουσί τινες Πιέροιο οὐκ εὖ. περὶ δὲ τῶν Καυκώνων ζητοῦσι, φασίν, ὅτι τῆς Ἀθηνᾶς τῆς τῷ Μέντορι ὡμοιωμένης ἐν τῇ Ὀδυσσείᾳ εἰπούσης πρὸς τὸν Νέστορα,
ἀτὰρ ἠῶθεν μετὰ Καύκωνας μεγαθύμους
εἶμ' ἔθα χρεῖός μοι ὀφέλλεται, οὔ τι νέον γε
οὐδ' ὀλίγον. σὺ δὲ τοῦτον, ἐπεὶ τεὸν ἵκετο δῶμα,
πέμψον σὺν δίφρῳ τε καὶ υἱέι: δὸς δέ οἱ ἵππους,26
δοκεῖ σημαίνεσθαι χώρα τις ἐν τῇ τῶν Ἐπειῶν, ἣν οἱ Καύκωνες εἶχον, ἕτεροι ὄντες τῶν ἐν τῇ Τριφυλίᾳ, ἐπεκτείνοντες καὶ μέχρι τῆς Δυμαίας τυχόν. οὔτε γὰρ τὴν Δύμην ὁπόθεν Καυκωνίδα εἰρῆσθαι συμβέβηκε παραλιπεῖν ἄξιον, οὔτε τὸν ποταμὸν ὁπόθεν Καύκων εἴρηται, διὰ τὸ τοὺς Καύκωνας παρέχειν ζήτησιν, οἵ τινές ποτέ εἰσιν, ὅπου φησὶν ἡ Ἀθηνᾶ βαδίζειν κατὰ τὴν τοῦ χρέους κομιδήν. εἰ γὰρ δὴ δεχοίμεθα τοὺς ἐν τῇ Τριφυλίᾳ λέγεσθαι τοὺς περὶ Λέπρειον, οὐκ οἶδ' ὅπως πιθανὸς ἔσται ὁ λόγος: διὸ καὶ γράφουσί τινες
ἔνθα χρεῖός μοι ὀφείλεται Ἤλιδι δίῃ,
οὐκ ὀλίγον.27
σαφεστέραν δ' ἕξει τὴν ἐπίσκεψιν τοῦτο, ἐπειδὰν τὴν ἑξῆς χώραν περιοδεύσωμεν τήν τε Πισᾶτιν καὶ τὴν Τριφυλίαν μέχρι τῆς τῶν Μεσσηνίων μεθορίας... Στράβωνα Γεωγραφία. Πιθανόν είχαν έρθει και εγκατασταθεί στην περιοχή άποικοι από την Καυκωνία της Τριφυλίας. Δεν είχε δικό της λιμάνι και απείχε από τον ποταμό Λάρισσο τριάντα στάδια. Η θεά Αθηνά ήταν η προστάτιδα της πόλης και λεγόταν και Κλειδούχος. Από την Δύμη πήρε και το όνομα της όλη η περιοχή Δυμαία χώρα ενώ το όνομα της προέρχεται από τον Δύμαἀπὸ γυναικὸς ἐπιχωρίας Δύμης εἴτε ἀπὸ Δύμαντος τοῦ Αἰγιμίου. Παυσανία Αχαϊκά, που θεωρούνταν ο ιδρυτής της πόλης. Οι Δυμαίοι πήραν μέρος στον πόλεμο ανάμεσα στους γιους του Οιδίποδα με την πλευρά του Πολυνείκη, επίσης βρίσκονταν συνέχεια σε πολεμική αντιπαράθεση με του γειτόνους Ηλείους. 

Δυμαίος ήταν ο Οιβώτας"Οἰβώτα δὲ τὸν μὲν ἀνδριάντα Ἀχαιοὶ κατὰ πρόσταγμα ἀνέθεσαν τοῦ ἐν Δελφοῖς Ἀπόλλωνος ἐπὶ Ὀλυμπιάδος ὀγδοηκοστῆς: ἡ δὲ τοῦ σταδίου νίκη τῷ Οἰβώτᾳ γέγονεν Ὀλυμπιάδι ἕκτῃ. πῶς ἂν οὖν τήν γε ἐν Πλαταιαῖς μάχην μεμαχημένος ὁ Οἰβώτας εἴη μετὰ Ἑλλήνων; πέμπτῃ γὰρ ἐπὶ τῇ ἑβδομηκοστῇ Ὀλυμπιάδι τὸ πταῖσμα ἐγένετο ἐν Πλαταιαῖς Μαρδονίῳ καὶ Μήδοις. ἐμοὶ μὲν οὖν λέγειν μὲν τὰ ὑπὸ Ἑλλήνων λεγόμενα ἀνάγκη, πείθεσθαι δὲ πᾶσιν οὐκέτι ἀνάγκη. τὰ δὲ ἄλλα ὁποῖα τὰ συμβάντα ἦν ἐς τὸν Οἰβώταν, τῇ ἐς Ἀχαιοὺς προσέσται μοι συγγραφῇ." [s:Ηλειακά|Παυσανία Ηλειακά], αλλά οι συμπολίτες του δεν τον τίμησαν για την νίκη του και αυτός τους καταράστηκε να μην ξανακερδίσουν σε ολυμπιακούς αγώνες, όπως και γινόταν μέχρι που του αποδόθηκαν οι τιμές που που άρμοζαν και η κατάρα λύθηκε. Επίσης ολυμπιονίκης από την πόλη ήταν και Πάταικος στην 71η Ολυμπιάδα 496 π.Χ.  

Έξω από την πόλη υπήρχε κατά την αρχαιότητα τάφος του Σώστρατου, φίλου του Ηρακλή ενώ τον τάφο τον είχε κατασκευάσει ο ίδιος ο μυθικός ήρωας"ὀλίγον δὲ πρὸ τοῦ ἄστεώς ἐστι τοῦ Δυμαίων ἐν δεξιᾷ τῆς ὁδοῦ τάφος Σωστράτου: μειράκιον δὲ ἦν τῶν ἐπιχωρίων, γενέσθαι δὲ Ἡρακλέους ἐρώμενόν φασιν αὐτόν, καὶ--ἀποθανεῖν γὰρ τὸν Σώστρατον Ἡρακλέους ἔτι ὄντος μετὰ ἀνθρώπων--οὕτως οἱ τὸν Ἡρακλέα τό τε μνῆμα αὐτὸν εἶναι τὸν ποιήσαντα καὶ ἀπαρχὰς ἀπὸ τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ τριχῶν δοῦναι. ἐπίθημα δὲ καὶ ἐς ἐμὲ ἔτι στήλη τε ἦν ἐπὶ τοῦ χώματος καὶ Ἡρακλῆς ἐπειργασμένος: ἐλέγετο δὲ ὡς οἱ ἐπιχώριοι καὶ ἐναγίζουσι τῷ Σωστράτῳ." Παυσανία Αχαϊκά. Στην πόλη υπήρχε και ναός της Λαρισαίας Αθηνάς που όπως αναφέρει ο Παυσανίας την εποχή που πέρασε από εκεί ήταν ήδη αρχαίος"...Δυμαίοις δὲ ἔστι μὲν Ἀθηνᾶς ναὸς καὶ ἄγαλμα ἐς τὰ μάλιστα ἀρχαῖον..." Παυσανία Αχαϊκά.

Η Δύμη ήταν μέλος της Αχαϊκής Συμπολιτείας και στην περιοχή έγιναν πολλές μάχες με τους Ρωμαίους οι οποίοι την κατέστρεψαν πολλές φορές. Σε άγνωστο χρόνο η πόλη εγκαταλείφθηκε και κατά το 47 μ.Χ. ιδρύθηκε από του Ρωμαίους, επάνω στα ερείπια της παλιάς πόλης, αποικία με την ονομασία "Colonia Iulia Augusta Dymaeorum".

Η θέση της αρχαίας πόλης έχει βρεθεί στην θέση της σημερινής πόλης της Κάτω Αχαΐας.

Πηγές

Βιβλιογραφία
 Βασίλης Κ. Λάζαρης (επιμ.), Στέφανου Ν. Θωμόπουλου "Ιστορία της Πόλεως Πατρών από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι του 1821". Έκδοση τέταρτη στη δημοτική γλώσσα και με βάση τα χειρόγραφα του συγγραφέα, Τόμος Α', Αχαϊκές Εκδόσεις, Πάτρα 1998. ISBN 960-7960-08-4
 Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τυπογραφείο Χρ. Κούλη, Τόμος Α', Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση
 Νικόλας Φαράκλας, Η Γεωπολιτική Οργάνωση της Πελοποννησιακής Αχαΐας, Πανεπιστήμιο Κρήτης-Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας-Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης, σειρά: Ρίθυμνα-Θέματα Κλασικής Αρχαιολογίας, αρ.9, Ρέθυμνο 2001

*