Μίλοραντ Ντόντικ

Ο Μίλοραντ Ντόντικ (Σερβικά: Милорад Додик) (12 Μαρτίου 1959-) είναι Σερβοβόσνιος πολιτικός.  Υπηρέτησε από τις 15 Νοεμβρίου 2022 ως πρόεδρος της Σερβικής Δημοκρατίας έως την αποπομπή του από το αξίωμα, το 2025 (έχοντας κερδίσει τις γενικές εκλογές στη Σερβική Δημοκρατία το 2022), της μίας από τις δύο οντότητες που απαρτίζουν τη  Βοσνία και Ερζεγοβίνη και πρόεδρος του κόμματος Συμμαχία των Ανεξάρτητων Σοσιαλιστών Δημοκρατών (Савез независних социјалдемократа, Savez nezavisnih socijaldemokrata). Υπηρέτησε ξανά ως πρόεδρος από το 2010 ως το 2018. Ο Ντόντικ αποφοίτησε από το τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου. Είναι παντρεμένος και έχει δύο παιδιά. Στις εκλογές του 2018 εξελέγη ως το Σερβικό μέλος στην Προεδρία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, επικρατώντας του απερχόμενου προέδρου Μλάντεν Ιβάνιτς. Ορκίστηκε πρόεδρος στις 20 Νοεμβρίου 2018. Η δεύτερη θητεία του στην προεδρία άρχισε στις 20 Νοεμβρίου 2020. Το 2022 ορκίστηκε πρόεδρος της Σερβικής Δημοκρατίας για 3η φορά.

Πολιτική καριέρα
Γεννήθηκε στο Λακτάσι της Βοσνίας στην τότε Γιουγκοσλαβία.  Από το 1986 έως το 1990 υπήρξε πρόεδρος του εκτελεστικού συμβουλίου του δημοτικού συμβουλίου του Λακτάσι . Το 1990, στις πρώτες πολυκομματικές εκλογές της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης εκλέχτηκε βουλευτής της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης με το κόμμα Ένωση Ανανεωτικών Δυνάμεων. Κατά τη διάρκεια του  Πολέμου στη Βοσνία, υπήρξε εκπρόσωπος της Σερβικής Δημοκρατίας στο εθνικό κοινοβούλιο. Την περίοδο αυτή, δημιούργησε τα «Ανεξάρτητα Μέλη της Κοινοβουλευτικής Σύσκεψης» (Клуб независних посланика у Народној Скупштини Републике Српске, Klub nezavisnih poslanika u Narodnoj Skupštini Republike Srpske),το οποίο αποτέλεσε τη μοναδική αντιπολίτευση απέναντι στο Σερβικό Δημοκρατικό Κόμμα (Српска демократска странка, Srpska demokratska stranka), το οποίο κατείχε την απόλυτη πλειοψηφία του κοινοβουλίου της Σερβικής Δημοκρατίας κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Το διαβούλιο που διεύθυνε μετασχηματίστηκε στον πυρήνα του Κόμματος των Ανεξάρτητων Σοσιαλιστών Δημοκρατών (Stranka nezavisnih socijaldemokrata,SNSD) το 1996, μετά την υπογραφή της ειρήνης ως αποτέλεσμα της συμφωνίας του Ντέιτον. Εκλέχτηκε στη θέση του πρώτου προέδρου του κόμματος. Στη συνέχεια το κόμμα του ενώθηκε με ένα άλλο σοσιαλιστικό δημοκρατικό κόμμα, και μαζί σχημάτισαν τη Συμμαχία των Ανεξάρτητων Σοσιαλιστών Δημοκρατών, της οποίας ηγείται ο Ντόντικ. Το 1997 εκλέχτηκε στο κοινοβούλιο της Σερβικής Δημοκρατίας.

Πρωθυπουργός της Σερβικής Δημοκρατίας (1998-2001, 2005-)
Τον Ιανουάριο του 1998, ο τότε πρόεδρος της Σερβικής Δημοκρατίας, Μπιλχάναν Πλάβσιτς τον διόρισε πρωθυπουργό. Η κυβέρνηση του διήρκεσε μέχρι τον Ιανουάριο του 2001

Όσο βρισκόταν στην αντιπολίτευση, επικεντρώθηκε στην ενδυνάμωση του κόμματος του, κάτι που τελικά οδήγησε στη νίκη του στις εκλογές του Οκτωβρίου του 2006. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας, την οποία διεξήγαγε υπό το σύνθημα "Σερβική Δημοκρατία, ένα καλύτερο μέρος της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης" αντιτάχθηκε στην πρόκληση από την άλλη οντότητα της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, την Ομοσπονδία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης για τη διάλυση της Σερβικής Δημοκρατίας. Η πρόταση έγινε συγκεκριμένα από το βοσνιακό κόμμα Κόμμα της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Η απάντηση του στην πρόταση αυτή ήταν ένα αίτημα για διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Σερβικής Δημοκρατίας.

Πολιτικό πρόγραμμα  	
Ο Μίλοραντ Ντόντικ και το κόμμα του υποστηρίζουν μία χώρα οργανωμένη ως μία αποκεντρωμένη, ομοσπονδιακή πολιτεία, με τη Σερβική Δημοκρατία να αποτελεί θεσμική μονάδα της ολότητας. Υποστηρίζει ότι η Βοσνία και Ερζεγοβίνη, σαν μία πολυεθνική χώρα, χρειάζεται ένα εκλεπτυσμένο πολιτικό σύστημα το οποίο θα διανέμει την πολιτική δύναμη, ώστε να προστατεύει τα δικαιώματα των πολιτών και να αποτρέπει κάθε φυλετική ομάδα από το  να κυριαρχήσει έναντι των άλλων. Ο Ντόντικ ισχυρίζεται επιπλέον ότι η θέσπιση μιας απλής πλουραλιστικής δημοκρατίας, με ολόκληρη τη χώρα στο ρόλο του εκλέκτορα, θα οδηγούσε στη διακυβέρνηση της χώρας από τους Βόσνιους, όπως συμβαίνει στην Ομοσπονδία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Πιστεύει επίσης ότι η οικονομία αποτελεί κινητήριο δύναμη για την τόσο της Δημοκρατίας της Σερβίας, όσο και της Ομοσπονδίας. Του ασκήθηκε αρκετές φορές κριτική, τόσο από Βόσνιους όσο και από ξένους πολιτικούς, ότι επιδιώκει να καταστήσει τη Σερβική Δημοκρατία ημιαυτόνομη πολιτεία και να επιβάλλει πολλές από τις απόψεις του χωρίς διαπραγματεύσεις. Επιπλέον έχει καταγραφεί ότι δε διστάζει να προσβάλλει και να απειλεί τους πολιτικούς του αντιπάλους.

 Εκλογή στην προεδρία 
Στις προεδρικές εκλογές που διεξήχθησαν στην Σερβική Δημοκρατία στις 3 Οκτωβρίου 2010, ο Ντόντικ εξελέγη πρόεδρος με ποσοστό 50,52% έναντι 35,92% για τον αντίπαλό του, Όγκνιεν Τάντιτς. Ο Ντόντικ ορκίστηκε και ανέλαβε καθήκοντα στις 15 Νοεμβρίου 2010. Επανεξελέγη στις εκλογές του 2014 και το 2022.

Θητεία 
Ο Ντόντικ ορκίστηκε πρόεδρος στις 15 Νοεμβρίου 2022 στην Εθνοσυνέλευση της Ρεπούμπλικα Σέρπσκα, διαδεχόμενος τη Ζέλικα Τσβιγιάνοβιτς.

Στις 23 Νοεμβρίου ο Ντόντικ ζήτησε από τον εν ενεργεία πρωθυπουργό, Ράντοβαν Βίσκοβιτς, να σχηματίσει νέα κυβέρνηση στη Σερβική Δημοκρατία. Στις 21 Δεκεμβρίου 2022 η Εθνοσυνέλευση (NSRS) επικύρωσε τον διορισμό του υπουργικού συμβουλίου του Βίσκοβιτς.

Τον Μάρτιο του 2023 ξέσπασε βία στην Μπάνια Λούκα σχετικά με μια προγραμματισμένη εκδήλωση για τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, κατά την οποία αρκετοί ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων δέχθηκαν επίθεση από δεκάδες άνδρες. Επίσης τον Μάρτιο, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν δήλωσε ότι «οι επιθέσεις του Ντόντικ στα βασικά δικαιώματα και τις ελευθερίες στη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας δείχνουν ότι βρίσκεται στην αυταρχική πορεία του προέδρου Πούτιν».

Στις 27 Ιουνίου 2023 η NSRS ψήφισε την αναστολή των αποφάσεων του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και τη διακοπή της δημοσίευσης των διαταγμάτων και των νόμων του Ύπατου Εκπροσώπου στην επίσημη εφημερίδα της κυβερνήσεως.  Μετά την απόφαση αυτή, ο Ύπατος Εκπρόσωπος Κρίστιαν Σμιτ ακύρωσε τους δύο νόμους που είχε υιοθετήσει η Συνέλευση, αναφέροντας ότι οι αποφάσεις «παραβιάζουν άμεσα τη συνταγματική τάξη της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και την Ειρηνευτική Συμφωνία του Ντέιτον».

Στις 26 Μαρτίου 2024 ο Κρίστιαν Σμιτ επέβαλε μια νέα σειρά αλλαγών στον εκλογικό νόμο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Ο Ντόντικ απείλησε ότι οι Σέρβοι θα μπλοκάρουν το έργο της εθνικής κυβέρνησης της χώρας, εκτός εάν οι εκλογικοί νόμοι που επέβαλε ο Σμιτ «ακυρωθούν» και οι «Δυτικοί πρέσβεις απελαθούν από τη χώρα».

Κατηγορητήριο και δίκη
Τον Αύγουστο του 2023 η Εισαγγελία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης απήγγειλε κατηγορίες στον Ντόντικ για περιφρόνηση των αποφάσεων του Ύπατου Εκπροσώπου. Στις 5 Φεβρουαρίου 2024 ο Ντόντικ παραπέμφθηκε επίσημα σε δίκη.

Στις 26 Φεβρουαρίου 2025 καταδικάστηκε από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο σε ένα έτος φυλάκισης και του απαγορεύτηκε η άσκηση των καθηκόντων του προέδρου της Σερβικής Δημοκρατίας για έξι χρόνια. Ο Ντόντικ αρνήθηκε να αναγνωρίσει την απόφαση, οδηγώντας το Δικαστήριο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης να εκδώσει εντάλματα σύλληψης εναντίον του τον Μάρτιο του 2025. 

Παρά τα εντάλματα, ο Ντόντικ συνέχισε να ταξιδεύει στο εξωτερικό, επισκεπτόμενος τη Σερβία, το Ισραήλ και τη Ρωσία. Η Interpol απέρριψε το αίτημα για διεθνές ένταλμα σύλληψης, θεωρώντας τη δίωξη πολιτικά υποκινούμενη.

Στις 4 Ιουλίου 2025 ο Ντόντικ εμφανίστηκε οικειοθελώς ενώπιον του Δικαστηρίου της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, το οποίο ανακάλεσε το ένταλμα σύλληψης, αντικαθιστώντας το με το προληπτικό μέτρο της περιοδικής εμφάνισης σε κρατική αρχή. Τον Αύγουστο του 2025, η πρωτοβάθμια καταδίκη επικυρώθηκε από το Εφετείο και η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή διέταξε την παύση του από το αξίωμα του προέδρου.  Στις 12 Αυγούστου η ποινή φυλάκισης μετατράπηκε σε πρόστιμο 36.500 μάρκων Βοσνίας. Η θητεία του έληξε επίσημα στις 18 Αυγούστου 2025, με την Άνα Τρίσιτς-Μπάμπιτς να αναλαμβάνει καθήκοντα προσωρινής προέδρου στις 18 Οκτωβρίου 2025.

Κυρώσεις
Η βρετανική κυβέρνηση επέβαλε κυρώσεις στον Ντόντικ τον Απρίλιο του 2022, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες ακολούθησαν το 2023, με την κατηγορία της υπονόμευσης της εδαφικής ακεραιότητας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Τον Σεπτέμβριο του 2025 η Σλοβενία του απαγόρευσε την είσοδο στη χώρα. 

Τον Οκτώβριο του 2025 οι Ηνωμένες Πολιτείες ήραν τις κυρώσεις κατά του Ντόντικ, πιθανόν κατόπιν πιέσεων από στενούς συμμάχους του Ντόναλντ Τραμπ (όπως οι Ρούντι Τζουλιάνι και Μάικλ Φλιν). Οι κυρώσεις ήρθησαν επίσης για στενούς συνεργάτες του Ντόντικ, συμπεριλαμβανομένης της Ζέλικα Τσβιγιάνοβιτς.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Μίλοραντ Ντόντικ, πρωθυπουργός της Δημοκρατίας της Σέρπσκα, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Southeast European Times,  Ανακτήθηκε στις 29 Δεκεμβρίου 2007.
Ο Μίλοραντ Ντόντικ χρίστηκε νέος αναδειχθείς Πρωθυπουργός της RS, Southeast European Times, 5 Φεβρουαρίου 2006, Ανακτήθηκε στις 29 Δεκεμβρίου 2007.
 (σερβικά) Интервју: Милорад Додик, премијер РС и предсједник СНСД-а (Глас Српске)
 (σερβικά) Nacional.hr: Dodik za BiH kao državu multietničkih federalnih jedinica 
 (σερβικά) Κυβέρνηση της Σερβικής Δημοκρατίας
 (σερβικά) SNSD Επίσημη ιστοσελίδα του κόμματος του Ντόντικ
 (σερβικά) Milorad Dodik 

Κατηγορία:Γιουγκοσλάβοι πολιτικοί
Κατηγορία:Σερβοβόσνιοι πολιτικοί