Νίκαια Λάρισας

Η Νίκαια είναι κωμόπολη, έδρα του ιστορικού Δήμου Κιλελέρ και πρωτεύσα της Δημοτικής Ενότητας Νίκαιας στη Θεσσαλία και την Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας.

 Γενικά στοιχεία 
Η Νίκαια βρίσκεται στην Περιφεριακή Ενότητα της Λάρισας σε απόσταση περίπου 9 χλμ. νοτιοανατολικά από το κέντρο της πόλης, σε υψόμετρο 90 μέτρα. Σύμφωνα με την απογραφή του 2021 αριθμεί 3.332 μόνιμους κατοίκους ενώ η Δημοτική Ενότητα Νίκαιας, 5.436 και ο Δήμος Κιλελέρ του οποίου αποτελεί εδρα, 18.070 κατοίκους. Συνορεύει Βόρεια με τη Δημοτική Κοινότητα Πλατυκάμπου, δυτικά με τη Δημοτική Κοινότητα Κραννώνα, ανατολικά με τη Δημοτική Κοινότητα Κιλελέρ και νότια με τις Δημοτικές Ενότητες Πολυδάμαντα και Ενιππέα του Δήμου Φαρσάλων. Επιπλέον, την πόλη διέρχεται ο ποταμός Νεμπεγλεριώτης. 

Προστάτης και πολυούχος της πόλης είναι ο Άγιος Γεώργιος. Επίσης, υπάρχει ο ναός του Αγίου Χαραλάμπους και του Αγίου Νεκταρίου.

Η Νικαια είναι η γενέτειρα του κληρικού, συγγραφέα και λόγιου Θεόκλητου Φαρμακίδη (1784 – 1860), κατά κόσμο Θεοχάρης Φαρμακίδης, ο οποίος υπήρξε Δάσκαλος του Γένους και αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης. Προτομή του Θεόκλητου Φαρμακίδη βρίσκεται στην Κεντρική Πλατεία.

 Παλιά και νέα νομασία 
Η ονομασία της στην περίοδο της Τουρκοκρατίας ήταν Νεμπεγλέρ και υπήρξε τσιφλίκι του Αλή Πασά. Το όνομα ετυμολογείται από το «Νεμπεϊ λερ», που στα τουρκικά σημαίνει «κάθε λογής μπέηδες», υπονοώντας μια συνένωση αγροτικών οικισμών που ανήκαν σε διαφορετικούς Τούρκους ιδιοκτήτες, σε ένα συνοικισμό. Το όνομα Νίκαια δόθηκε σε ανάμνηση της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, στην οποία είχε λάβει μέρος ως επίσκοπος ο Άγιος Αχίλλειος της Λάρισας και συγκροτήθηκε από τον Μέγα Κωνσταντίνο στη Νίκαια της Βιθυνίας.

 Εκπαίδευση και πολιτισμός 

 Εκπαίδευση 
Στη Νίκαια λειτουργούν Παιδικός Σταθμός, 1ο και 2ο Νηπιαγωγείο, ολοήμερο 12/θέσιο Δημοτικό Σχολείο, και πλήρως ανακαινισμένο Ημερήσιο Γυμνάσιο και Γενικό Λύκειο με πλήθως αθλητικών γηπέδων.  

Δίπλα στο Δημαρχείο Νίκαιας, στο κέντρο της πόλης, σε ένα σύγχρονο κτίριο με άνετους κατάλληλα εξοπλισμένους χώρους λειτουργεί από το 1992 η Μουσική Σχολή και η Φιλαρμονική του Δήμου Νίκαιας με κύριο στόχο της την μουσική εκπαίδευση και πολιτιστική αναβάθμιση της περιοχής.

Τέλος στη Νίκαια στεγάζεται παράρτημα του Μητροπολιτικού Κολλεγίου. Το Campus καλύπτει μια έκταση δεκάδων στρεμμάτων και διαθέτει ένα υπερσύγχρονο κτίριο με πλήρως εξοπλισμένες αίθουσες διαλέξεων, εργαστήρια, βιβλιοθήκη, εξωτερικούς χώρους με άφθονο πράσινο και αθλητικές εγκαταστάσεις.

 Πολιτισμός 
Στο ανακαινισμένο κτίριο του πρώην αστυνομικού σταθμού λειτουργεί, από το 1992, Δημοτική Βιβλιοθήκη, που στον εξωτερικό χώρο διαθέτει αμφιθέατρο, το οποίο τους καλοκαιρινούς μήνες φιλοξενεί την Παιδική Κινηματογραφική Λέσχη, με προβολές παιδικών ταινιών.

Επίσης, λειτουργεί το Πολιτιστικό Κέντρο Νίκαιας με ευρύχωρη αίθουσα εκδηλώσεων χωρητικότητας περίπου 300 καθήμενων.

Στον προαύλιο χώρο του παλιού νηπιαγωγείου, δίπλα στο πολιτιστικό κέντρο, το θεατρικό εργαστήρι του Δήμου παραθέτει, τους καλοκαιρινούς μήνες, θεατρικές παραστάσεις.

Ακόμα, υπάρχει ο Μορφωτικός - Λαογραφικός Σύλλογος "Θεόκλητος Φαρμακίδης".

 Αθλητισμός 

 Αθλητικές εγκαταστάσεις 
 Κλειστό Γυμναστήριο Νίκαιας "Γιάννης Πατάκης", του Γ.Σ. Νίκαιας. Το Γυμναστήριο χρησιμοποιούν επίσης η ομάδα μπάσκετ "ΝΙΚΑΙΑ 2012"
 Δημοτικό Γήπεδο Ποδοσφαίρου "Μίμης Τσιβούλης", στο οποίο εδρεύει ο Παναγροτικός Νίκαιας
 Βοηθητικά Γήπεδα (ποδοσφαίρου, μπάκσετ και δύο γήπεδα βόλεϊ στην Καλλιθέα)
 Ταρτάν στίβου, πίσω απο το Γυμνάσιο - Γενικό Λύκειο Νίκαιας
 Κλειστό Αθλητικό Κέντρο "Ρυθμός", που φιλοξενεί το χορευτικό του Μορφωτικού - Λαογραφικού Συλλόγου "Θεόκλητος Φαρμακίδης" και τον Α.Σ. πολεμικών τεχνών "ΦΑΕΘΩΝ"
 Γήπεδα τένις, έξι γήπεδα στο πάρκο της Καλλιθέας, στη συνοικία όπου στεγάζεται ο Ο.Α. Νίκαιας
 Κλειστό Γυμναστήριο, Γυμνασίου - Γενικού Λυκείου Νίκαιας
 Ανοιχτό Γήπεδο Πάσκετ στο πάρκο της Άνω Νίκαιας

 Αθλητικοί σύλλογοι 

 Γυμναστικός Σύλλογος Νίκαιας (Γ.Σ. ΝΙΚΑΙΑΣ)
 Παναγροτικός Νίκαιας
 Νίκαια 2012 
 Όμιλος Αντισφαίρησης Νίκαιας  (Ο.Α. ΝΙΚΑΙΑΣ)
 Α.Σ. Πολεμικών Τεχνών "Φαέθων"
 Ρυθμικής Γυμναστικής

 Πλατείες και πάρκα 

 Πλατείες 
 Κεντρική Πλατεία Νίκαιας
 Πλατεία Εθνικής Αντίστασης
 Πλατεία Γιάννη Τότσικα
 Πλατεία Ανδριάννας Χονδρονάσιου
 Πλατεία Απόστολου Μπατάλα
 Πλατεία Αγίου Χαραλάμπους
 Πλατεία Ιωάννη Καντώνια
 Πάρκα 

 Κεντρικό Πάρκο Νίκαιας (Καλλιθέα)
 Πάρκο Αγίου Γεωργίου
 Πάρκο Τένις
 Πάρκο Άνω Νίκαιας
 Πάρκο Αγγελική
 Πάρκο "Τσέπης"
 Ιστορικά στοιχεία 

 Παλαιολιθική και Νεολιθική Εποχή 
Στην γύρω από την Νίκαια περιοχή έχουν εντοπιστεί και ανασκαφεί πολλοί νεολιθικοί οικισμοί (19 μαγούλες) που μαζί με τα ευρήματα των ιστορικών χρόνων που έχουν βρεθεί (επιγραφή των αρχαϊκών χρόνων, επιτύμβιες στήλες των ρωμαϊκών χρόνων και αναθηματικές στήλες στον Ίμψιο και Ζευξάνθιο Ποσειδώνα των ελληνιστικών χρόνων) αποδεικνύουν την αρχαιότατη κατοίκησή της. Πιθανολογείται πως κατέχει τη θέση της αρχαίας πόλης Χάλκης, η οποία είχε ιδρυθεί επάνω σε βασικό δρόμο επικοινωνίας της Θεσσαλίας. Ο προϊστορικός οικισμός, 250 μέτρα βόρεια από τη Ν.Ε.Ο. Αθηνών - Θεσσαλονίκης, έχει κηρυχθεί αρχαιολογικός χώρος. Έχει τη μορφή κυκλικής μαγούλας, με διάμετρο 200-250 μ. και ύψος περίπου 2 μ. Καλύπτει κατάλοιπα οικισμού της Νεώτερης Νεολιθικής, της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, καθώς και της Ελληνιστικής και Ρωμαϊκής περιόδου.

 Ιστορικά πρόσωπα 

 Απόστολος Μπατάλας (1882-1910) 
Ο Απόστολος Μπατάλας είναι σημαντικό ιστορικό πρόσωπο της Θεσσαλίας, αναγνωρισμένος για τη συμβολή του στον αγώνα των αγροτών - γνωστή και ως εξέγερση του κιλελέρ - στις αρχές του 20ου αιώνα. Γεννήθηκε στη Νίκαια το 1882 και είχε έναν ενεργό ρόλο στις κοινωνικές, πολιτικές και πολιτιστικές εξελίξεις της περιοχής. Εμπνευσμένος από τις ανάγκες της κοινότητας, εργάστηκε για την προώθηση της τοπικής κουλτούρας και της εκπαίδευσης, ενώ οι πρωτοβουλίες του επηρέασαν σημαντικά την τοπική κοινωνία. 

Ο Απόστολος Μπατάλας πέθανε στις 6 Μαρτίου του 1910 κατά τη διάρκεια μιας ένοπλης σύγκρουσης με τις κυβερνητικές δυνάμεις. Η σύγκρουση αυτή συνέβη στη Νίκαια (τότε Νεμπεγλέρ), όταν οι αγρότες επιχείρησαν να περάσουν από την κωμόπολη στην πόλη της Λάρισας. Καθώς η πορεία τους συναντήθηκε με τον στρατό και τις δυνάμεις της αστυνομίας, ξέσπασε μια ένοπλη αντιπαράθεση. Ο Μπατάλας, μαζί με άλλους αγωνιστές, συμμετείχε στον αγώνα, αλλά υπήρξε θύμα της σφοδρής καταστολής. Εκτελέστηκε, όπως και άλλοι ηγέτες του κινήματος, στη διάρκεια αυτής της μάχης. Ο θάνατός του ήταν τραγικός και αποτέλεσε ένα από τα πιο σημαντικά σημεία καμπής για την αγροτική εξέγερση στην περιοχή.

 Θεόκλητος Φαρμακίδης (1784 - 1860) 
μικρογραφία|Ο Θεόκλητος Φαρμακίδης
Ο Θεόκλητος Φαρμακίδης γεννήθηκε στη Νίκαια στις 15 Ιανουαρίου 1784. Απέκτησε τη βασική του μόρφωση στην πατρίδα του και στη Λάρισα, ενώ το 1804–1806 φοίτησε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή στην Κωνσταντινούπολη. Συνέχισε τις σπουδές του στη Σχολή των Κυδωνιών και στην Ακαδημία του Ιασίου, όπου δίδαξε την ελληνική γλώσσα. 

Το 1821, ο Φαρμακίδης κατέβηκε στην Ελλάδα με τον Δημήτριο Υψηλάντη, συμμετέχοντας ενεργά στις Εθνοσυνελεύσεις και συμβάλλοντας στη διαμόρφωση του εκπαιδευτικού και εκκλησιαστικού τοπίου της χώρας. Οι διδασκαλίες του ήταν βαθιά επηρεασμένες από τις ιδέες του Αδαμάντιου Κοραή, και η προώθηση του φιλελληνισμού και του αναγκαίου αγώνα για την ελευθερία βρήκε στον Φαρμακίδη έναν ισχυρό υποστηρικτή.  Το 1833, με τη σύσταση του Βασιλείου της Ελλάδας, ο Φαρμακίδης διορίστηκε από την κυβέρνηση του Όθωνα στη θέση του Έφορου Παιδείας και αναδείχθηκε σε έναν από τους πιο σημαντικούς παράγοντες της εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήματος και στην οργάνωση των σχολείων της χώρας, προωθώντας την εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες.

Πέθανε στην Αθήνα στις 26 Απριλίου 1860. Η πολυδιάστατη δράση του Θεόκλητου Φαρμακίδη συνέβαλε καθοριστικά στην πνευματική αφύπνιση και την εκπαιδευτική πρόοδο της νεότερης Ελλάδας.

 Υγεία 

 Περιφερειακό Ιατρείο Νίκαιας 
Το Περιφερειακό Ιατρείο Νίκαιας Λάρισας είναι μια υγειονομική μονάδα που βρίσκεται στο κέντρο της Νίκαιας και εγκαινιάστηκε το 2016. Σκοπός του είναι να παρέχει βασικές υπηρεσίες υγείας στους κατοίκους, με έμφαση στην πρόληψη και τη διαχείριση της υγείας σε καθημερινές ανάγκες. Παράλληλα, το ιατρείο συντονίζεται με άλλες μονάδες του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης και παρέχει υπηρεσίες σε συνεργασία με το Κέντρο Υγείας Λάρισας και άλλα νοσοκομεία της περιοχής. Κάποιες από τις υπηρεσίες που προσφέρει υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγειονομικής φροντίδας, συμπεριλαμβανομένων ιατρικών εξετάσεων και εμβολιασμών.

 Μικροβιολογικό Εργαστήριο 
Παρέχει αιματολογικές, βιοχημικές και άλλες μικροβιολογικές εξετάσεις

 Ιασώ Θεσσαλίας 
Το ΙΑΣΩ Θεσσαλίας είναι ένα σύγχρονο ιδιωτικό νοσοκομείο που λειτουργεί από το 2010 στη Νίκαια. Αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες επενδύσεις στον ιδιωτικό τομέα υγείας στην περιοχή της Κεντρικής Ελλάδος, προσφέροντας υψηλού επιπέδου υπηρεσίες υγείας με τη βοήθεια κορυφαίων ιατρών και σύγχρονου ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού. Διαθέτει Γενική, Μαιευτική - Γυναικολογική, Ογκολογική, Παιδιατρική Κλινική κ.α. 

 Σύγχρονη Πολυκλινική 
Η Σύγχρονη Πολυκλινική Νίκαιας ιδρύθηκε το 2008 και βρίσκεται στο 6ο χλμ. Λαρίσης - Φαρσάλων στη Νίκαια. Πρόκειται για μια σύγχρονη μονάδα υγείας που προσφέρει υψηλού επιπέδου ιατρικές υπηρεσίες σε τομείς όπως η Νεφρολογία, η Ογκολογία, η Παθολογία, η Χειρουργική, η Γυναικολογία και η Ορθοπεδική. Διαθέτει μονάδα Τεχνητού Νεφρού, καθώς και ολοκληρωμένες υπηρεσίες για επειγόντων περιστατικών και επείγουσα μεταφορά με ασθενοφόρο. Η κλινική συνεργάζεται με τον ΕΟΠΥΥ για την κάλυψη θεραπειών, ενώ παρέχει επίσης υπηρεσίες μέσω εξωτερικών ιατρείων και προληπτικού ελέγχου.

 Φαρμακεία - Ιδιωτικά Ιατρεία 
Στη Νίκαια λειτουργούν τρία φαρμακεία, ιατρεία παθολόγου, φυσιοθεραπευτή, δερατολόγου, οδοντιάτρων και άλλων ιδιωτών ιατρών.

 Ραδιοφωνικοί σταθμοί 

 Campos FM 97.8

 Διοικητικά - πληθυσμιακά στοιχεία 
μικρογραφία|Η Δημοτική Ενότητα Νίκαιας
Μετά την ενσωμάτωση της Θεσσαλίας, αναφέρεται επίσημα με το παλιό της όνομα από την περίοδο της Τουρκοκρατίας ως Νεμπεγλέρ το 1883 στο ΦΕΚ 126Α - 02/04/1883 να ορίζεται έδρα στον τότε δήμο Φακίου. Το 1919 με το ΦΕΚ 6Β - 28/01/1919 μετονομάστηκε σε Νίκαια. Το 1997 με το ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997 ορίστηκε έδρα του Καποδιστριακού Δήμου Νίκαιας ενώ το 2010 με το ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010 ορίστηκε έδρα του δήμου Κιλελέρ. Σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης και την τροποποίησή του Κλεισθένης Ι αποτελεί την ομώνυμη κοινότητα που υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Νίκαιας του Δήμου Κιλελέρ και σύμφωνα με την απογραφή 2011 ως οικισμός έχει 3.876 κατοίκους ενώ ως Δημοτική Ενότητα 6.535.ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011», σελ. 10602 (σελ. 128 του pdf) Η πορεία του πληθυσμού, μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, σύμφωνα με τις απογραφές είναι:
ΑπογραφήΠληθυσμός19511.75119611.88519711.97519812.25019912.84020013.14920113.87620213.332
Η Δημοτική Ενότητα Νίκαιας αποτελείτε από την κωμόπολη Νίκαια (έδρα του δήμου Κιλελέρ) και αριθμεί άλλα 11 από τα 28 χωριά του δήμου.

 Δίλοφο Νίκαιας
 Ζάππειο Νίκαιας
 Μοσχοχώρι Νίκαιας
 Κυπαρίσσια Νίκαιας
 Μύρα Νίκαιας
 Καλό Νερό Νίκαιας
 Σοφό Νίκαιας
 Νέες Καρυές Νίκαιας
 Νέα Λεύκη Νίκαιας
 Ρεύμα Νίκαιας
 Χαρά Νίκαιας

 Αδελφοποιημένες πόλεις 
 Νίκαια, Τουρκία (2000)

 Συλλογή Φωτογραφιών 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Κωμοπόλεις της περιφερειακής ενότητας Λάρισας
Κατηγορία:Δήμος Κιλελέρ