Κόπα Αμέρικα

Το Κόπα Αμέρικα (ισπανικά: Copa América, μεταφράζεται ως Κύπελλο Αμερικής) είναι η κυριότερη διοργάνωση των εθνικών ομάδων ανδρών υπό την αιγίδα της ΚΟΝΜΕΜΠΟΛ, δηλαδή της Ποδοσφαιρικής Συνομοσπονδίας της Νοτίου Αμερικής. Πρόκειται για την παλαιότερη (από το 1916) ποδοσφαιρική οργάνωση στον κόσμο σε επίπεδο εθνικών ομάδων. Από το 1993 επιτρέπεται η συμμετοχή, συνήθως 2 ή 3 ομάδων, από άλλες συνομοσπονδίες ποδοσφαίρου, με εξαίρεση τη διοργάνωση του 2021, στην οποία δεν υπήρξαν προσκεκλημένες ομάδες λόγω της διεξαγωγής του έναν χρόνο μετά του αναμενόμενου (λόγω της πανδημίας COVID-19 στη Νότια Αμερική). Οι προσκεκλημένες ομάδες προέρχονται συνήθως από την ΚΟΝΚΑΚΑΦ και το Μεξικό είναι η προσκεκλημένη ομάδα που έχει συμμετάσχει τις περισσότερες φορές από όλες τις προσκεκλημένες ομάδες, συγκεκριμένα ανελλιπώς από το 1993 έως το 2019, δηλαδή εκτός από την διοργάνωση του 2021, έχοντας, μάλιστα, υπάρξει δύο φορές φιναλίστ και τρεις φορές στην τρίτη θέση. 

Πολυνίκης του θεσμού με 16 τρόπαια είναι η Αργεντινή, ενώ είναι και η κάτοχος του τροπαίου για το 2024.

 Μετέχοντες 
Οι χώρες που συμμετέχουν είναι η Αργεντινή, η Βενεζουέλα,  η Βολιβία, η Βραζιλία, ο Ισημερινός, η Κολομβία, η Ουρουγουάη, η Παραγουάη, το Περού και η Χιλή. Συμμετέχουν ακόμα, ως προσκεκλημένες, συνήθως άλλες δύο ομάδες, με κριτήριο συνήθως τις επιδόσεις τους στα Παγκόσμια Κύπελλα και τη γεωγραφική τους θέση (συνήθως αυτές προέρχονται από την ΚΟΝΚΑΚΑΦ και συνήθως είναι το Μεξικό και οι ΗΠΑ).

 Ιστορικό 
Η διοργάνωση διεξήχθη για πρώτη φορά από τις 2 Ιουλίου έως τις 17 Ιουλίου 1916 ως μέρος των εορτασμών για την εκατονταετηρίδα της Αργεντινής. Στη διάρκεια της οργάνωσης ιδρύθηκε η ΚΟΝΜΕΜΠΟΛ στις 9 Ιουλίου, ημέρα ανεξαρτησίας της Αργεντινής. Η Ουρουγουάη ήταν η ομάδα που κατέκτησε το πρώτο Κόπα Αμέρικα. Από το 1975 που η ονομασία άλλαξε σε "Κόπα Αμέρικα" διεξαγόταν συνήθως ανά δύο χρόνια (αν και, λόγω δυσκολιών στη διοργάνωση, υπήρχαν περιπτώσεις που διεξήχθη μετά από τρία ή τέσσερα χρόνια) όταν αποφασίστηκε από την ΚΟΝΜΕΜΠΟΛ να διεξάγεται κάθε τέσσερα χρόνια. Η πρώην ονομασία της διοργάνωσης είναι Campeonato Sudamericano de Selecciones (Πρωτάθλημα Εθνικών Ομάδων της Νότιας Αμερικής).

 Σύστημα διεξαγωγής 
Η διοργάνωση στο παρελθόν ήταν γνωστή ως Campeonato Sudamericano de Football (Νοτιοαμερικανικό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου). Η επίσημη ονομασία στα αγγλικά ήταν South American Championship of Nations (Νοτιοαμερικανικό Πρωτάθλημα των Εθνών). Το σημερινό της όνομα έχει χρησιμοποιηθεί από το 1975. Μεταξύ 1975 και 1983 δεν είχε καμία διοργανώτρια χώρα, με τις αναμετρήσεις να διεξάγονται εντός και εκτός έδρας. Η συνηθισμένη μορφή των διοργανώσεων στις μέρες μας περιλαμβάνει 12 εθνικές ομάδες (οι 10 τις ΚΟΝΜΕΜΠΟΛ και δύο προσκεκλημένες). Την ευθύνη για τη διεξαγωγή της εκάστοτε διοργάνωσης αναλαμβάνει μία εκ των 10 χωρών μελών της Νοτιοαμερικανικής Συνομοσπονδίας Ποδοσφαίρου (ΚΟΝΜΕΜΠΟΛ), αν και αυτή του 2016 (εορταστική για τα 100 χρόνια) έλαβε χώρα στις ΗΠΑ. Επίσης και η διοργάνωση του 2024 λαμβάνει χώρα στις ΗΠΑ από τις 20 Ιουνίου έως τις 14 Ιουλίου 2024.

Υπάρχουν δύο φάσεις: η φάση των ομίλων και ακολουθεί η φάση των αγώνων νοκ-άουτ. Στη φάση των ομίλων οι ομάδες αγωνίζονται σε τρεις ομίλους των τεσσάρων ομάδων ο καθένας. Κάθε ομάδα παίζει τρεις αγώνες στον όμιλό της. Ο τελευταίος γύρος των αγώνων της κάθε ομάδας δεν πραγματοποιείται την ίδια ώρα, σε αντίθεση με πολλές άλλες αντίστοιχες διοργανώσεις σε όλο τον κόσμο. Οι δύο πρώτες ομάδες κάθε ομίλου προκρίνονται στην επόμενη φάση, καθώς και οι δύο καλύτερες ομάδες από αυτές που έχουν τερματίσει στις τρίτες θέσεις των ομίλων. Από το 1995 η κάθε ομάδα λαμβάνει στον όμιλό της 3 βαθμούς για τη νίκη, 1 για την ισοπαλία και μηδέν για την ήττα (πριν το 1995, η νίκη έδινε 2 βαθμούς).

Η κατάταξη της κάθε ομάδας σε κάθε όμιλο (συνήθως - αν δε βγουν άλλοι συγκεκριμένοι κανονισμοί για τη διοργάνωση) προσδιορίζεται ως εξής:

α) μεγαλύτερος αριθμός βαθμών που ελήφθησαν σε όλους τους αγώνες του ομίλου
β) διαφορά τερμάτων σε όλους τους αγώνες του ομίλου
γ) μεγαλύτερος αριθμός τερμάτων σε όλους τους αγώνες του ομίλου

Εάν δύο ή περισσότερες ομάδες είναι ισόβαθμες, με βάση τα παραπάνω τρία κριτήρια, η κατάταξή τους θα πρέπει να προσδιορίζεται ως εξής:

δ) μεγαλύτερος αριθμός τερμάτων που επιτυγχάνονται στους αγώνες μεταξύ των ομάδων που ισοβαθμούν
ε) διαφορά τερμάτων που προκύπτουν στους αγώνες μεταξύ των ομάδων που ισοβαθμούν
στ) ο μεγαλύτερος αριθμός των γκολ στους αγώνες μεταξύ των ομάδων που ισοβαθμούν
ζ) με κλήρωση από την Οργανωτική Επιτροπή της ΚΟΝΜΕΜΠΟΛ.

Στη φάση νοκ-άουτ οι ομάδες παίζουν μεταξύ τους σε αγώνες πλέι-οφ. Σε περίπτωση που ο αγώνας λήξει ισόπαλος οι ομάδες οδηγούνται στην παράταση (αυτή είναι η συνήθης διαδικασία, επειδή υπήρξαν και διοργανώσεις που δεν υπήρχε παράταση, αλλά κατευθείαν πέναλτι αν μετά την κανονική διάρκεια υπήρξε ισοπαλία), και, εάν λήξει και αυτή ισόπαλη, τότε ακολουθεί η διαδικασία των πέναλτι. Η φάση ξεκινά με τα προημιτελικά, ακολουθούν τα ημιτελικά και, τέλος, ο μικρός τελικός (για την τρίτη θέση) και ο μεγάλος τελικός.

 Νικητές στις διοργανώσεις 
 Νοτιοαμερικανικό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου 

ΈτοςΔιοργανώτρια Τελική κατάταξηΑριθμός των ΟμάδωνΠρωταθλήτριαΔεύτερη θέση Τρίτη θέση Τέταρτη θέση 1916[1]πληροφ.border|22px Αργεντινήborder|30pxΟυρουγουάη30pxΑργεντινήborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΧιλή41917πληροφ.border|22px Ουρουγουάηborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΧιλή41919πληροφ.border|22px Βραζιλίαborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΧιλή41920πληροφ.border|22px Χιλήborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΧιλή41921πληροφ.border|22px Αργεντινήborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΠαραγουάη41922πληροφ.border|22px Βραζιλίαborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΠαραγουάηborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΑργεντινή51923πληροφ.border|22px Ουρουγουάηborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΠαραγουάηborder|30pxΒραζιλία41924πληροφ.border|22px Ουρουγουάηborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΠαραγουάηborder|30pxΧιλή41925πληροφ.border|22px Αργεντινήborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΠαραγουάη—31926πληροφ.border|22px Χιλήborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΧιλήborder|30pxΠαραγουάη51927πληροφ.border|22px Περούborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΠερούborder|30pxΒολιβία41929πληροφ.border|22px Αργεντινήborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΠαραγουάηborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΠερού41935[2]πληροφ.border|22px Περούborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΠερούborder|30pxΧιλή41937πληροφ.border|22px Αργεντινήborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΠαραγουάη61939πληροφ.border|22px Περούborder|30pxΠερούborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΠαραγουάηborder|30pxΧιλή51941[2]πληροφ.border|22px Χιλήborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΧιλήborder|30pxΠερού51942πληροφ.border|22px Ουρουγουάηborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΠαραγουάη71945[2]πληροφ.border|22px Χιλήborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΧιλήborder|30pxΟυρουγουάη71946[2]πληροφ.border|22px Αργεντινήborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΠαραγουάηborder|30pxΟυρουγουάη61947πληροφ.border|22px Ισημερινόςborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΠαραγουάηborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΧιλή81949πληροφ.border|22px Βραζιλίαborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΠαραγουάηborder|30pxΠερούborder|30pxΒολιβία81953πληροφ.border|22px Περούborder|30pxΠαραγουάηborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΧιλή71955πληροφ.border|22px Χιλήborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΧιλήborder|30pxΠερούborder|30pxΟυρουγουάη61956[2]πληροφ.border|22px Ουρουγουάηborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΧιλήborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΒραζιλία61957πληροφ.border|22px Περούborder|30px Αργεντινήborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΠερού71959πληροφ.border|22px Αργεντινήborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΠαραγουάηborder|30pxΠερού51959[2]πληροφ.border|22px Ισημερινόςborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΒραζιλίαborder|30pxΙσημερινός51963πληροφ.border|22px Βολιβίαborder|30pxΒολιβίαborder|30pxΠαραγουάηborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΒραζιλία71967πληροφ.border|22px Ουρουγουάηborder|30pxΟυρουγουάηborder|30pxΑργεντινήborder|30pxΧιλήborder|30pxΠαραγουάη6

Σημειώσεις
[α] Από την πρώτη διοργάνωση το 1916 έως και αυτή του 1967 ο θεσμός ονομαζόταν Νοτιοαμερικανικό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου και η πρωταθλήτρια χώρα ήταν αυτή που συγκέντρωνε τους περισσότερους βαθμούς. Από το 1975 και μετά η διοργάνωση διεξάγεται με τη μορφή ομίλων στην πρώτη φάση και εν συνεχεία αγώνων νοκ-άουτ, με εξαίρεση τις διοργανώσεις των ετών 1989 και 1991.

[1] Δεν υπήρχε τρόπαιο στη διοργάνωση του 1916. Τρόπαιο υπήρξε για πρώτη φορά στη διοργάνωση του 1917.

[2] Οι διοργανώσεις των ετών 1935, 1941, 1945, 1946, 1956 και 1959 ήταν συμπληρωματικές, χωρίς να αποδοθεί τρόπαιο στους νικητές, αλλά εξακολουθούν να θεωρούνται επίσημες από την ΚΟΝΜΕΜΠΟΛ.

 Κόπα Αμέρικα 

{| class="wikitable" style="font-size: 100%; text-align: center;"
|-
!rowspan="2" width="5%"|Έτος
!rowspan="2" width="10%"|Διοργανώτρια χώρα
! rowspan="22" width="1%" |
!colspan="3"|Τελικός
! rowspan="22" width="1%" |
!colspan="3"|Αγώνας για την 3η θέση
! rowspan="22" width="1%" |
!rowspan="2" width="4%"|Αριθμός των Ομάδων
|-
!width="15%"|Νικητής
!width="10%"|Αποτέλεσμα
!width="15%"|Φιναλίστ
!width="15%"|Τρίτη θέση
!width="10%"|Αποτέλεσμα
!width="15%"|Τέταρτη θέση

|-style="background: #D0E6FF;"
|1975πληροφ.
|Αγώνες εντός / εκτός
|border|30pxΠερού
|0:12:01:0
|border|30pxΚολομβία
|colspan="3"|Η Βραζιλία και η  Ουρουγουάη μοιράστηκαν την τρίτη θέση.[3]
|10

|-
|1979πληροφ.
|Αγώνες εντός / εκτός
|border|30pxΠαραγουάη
|3:00:10:0
|border|30pxΧιλή
|colspan="3"|Το Περού και η Βραζιλία μοιράστηκαν την τρίτη θέση.[3]
|10

|-style="background: #D0E6FF;"
|1983πληροφ.
|Αγώνες εντός / εκτός
|border|30pxΟυρουγουάη
|2:01:1
|border|30pxΒραζιλία
|colspan="3"|Η Παραγουάη και το Περού μοιράστηκαν την τρίτη θέση.[3]
|10

|-
|1987πληροφ.
|border|22px Αργεντινή
|border|30pxΟυρουγουάη
|1:0
|border|30pxΧιλή
|border|30pxΚολομβία
|2:1
|border|30pxΑργεντινή
|10

|-style="background: #D0E6FF;"
|1989[4]πληροφ.
|border|22px Βραζιλία
|border|30pxΒραζιλία
|(—)[4]
|border|30pxΟυρουγουάη
|border|30pxΑργεντινή
|—
|border|30pxΠαραγουάη
|10

|-
|1991[4]πληροφ.
|border|22px Χιλή
|border|30pxΑργεντινή
|—
|border|30pxΒραζιλία
|border|30pxΧιλή
|—
|border|30pxΚολομβία
|10

|-style="background: #D0E6FF;"
|1993πληροφ.
|border|22px Ισημερινός
|border|30pxΑργεντινή
|2:1
|border|30pxΜεξικό
|border|30pxΚολομβία
|1:0
|border|30pxΙσημερινός
|12

|-
|1995πληροφ.
|border|22px Ουρουγουάη
|border|30pxΟυρουγουάη
|1:1 (5:3 π.)
|border|30pxΒραζιλία
|border|30pxΚολομβία
|4:1
|border|30pxΗνωμένες Πολιτείες
|12

|-style="background: #D0E6FF;"
|1997πληροφ.
|border|22px Βολιβία
|border|30pxΒραζιλία
|3:1
|border|30pxΒολιβία
|border|30pxΜεξικό
|1:0
|border|30pxΠερού
|12

|-
|1999πληροφ.
|border|22px Παραγουάη
|border|30pxΒραζιλία
|3:0
|border|30pxΟυρουγουάη
||border|30pxΜεξικό
|2:1
|border|30pxΧιλή
|12

|-style="background: #D0E6FF;"
|2001πληροφ.
|border|22px Κολομβία
|border|30pxΚολομβία
|1:0 (5:4 π.)
|border|30pxΜεξικό
| Ονδούρα
|2:2
|border|30pxΟυρουγουάη
|12

|-
|2004πληροφ.
|border|22px Περού
|border|30pxΒραζιλία
|2:2 (4:2 π.)
|border|30pxΑργεντινή
|border|30pxΟυρουγουάη
|2:1
|border|30pxΚολομβία
|12

|-style="background: #D0E6FF;"
|2007πληροφ.
||border|22px Βενεζουέλα
|border|30pxΒραζιλία
|3:0
|border|30pxΑργεντινή
|border|30pxΜεξικό
|2:1
|border|30pxΚολομβία
|12

|-
|2011πληροφ.
||border|22px Αργεντινή
|border|30pxΟυρουγουάη
|3:0
|border|30pxΠαραγουάη
|border|30pxΠερού
|4:1
|border|30pxΒενεζουέλα
|12

|-style="background: #D0E6FF;"
|2015πληροφ.
||border|22px Χιλή
|border|30pxΧιλή
|0:0 (4:1 π.)
|border|30pxΑργεντινή
|border|30pxΠερού
|2:0
|border|30pxΠαραγουάη
|12

|-
|2016πληροφ.
|| ΗΠΑ
|border|30pxΧιλή
|0:0 (4:2 π.)
|border|30pxΑργεντινή
|border|30pxΚολομβία
|1:0
|border|30pxΗΠΑ
|16

|-style="background: #D0E6FF;"
|2019πληροφ.
||border|22px Βραζιλία
|border|30pxΒραζιλία
| 3:1|border|30pxΠερού
|border|30pxΑργεντινή
|2:1|border|30pxΧιλή
|12
|-
|2021πληροφ.
||border|22px Βραζιλία
| border|30pxΑργεντινή|1:0|border|30pxΒραζιλία
|border|30pxΚολομβία
|3:2|border|30pxΠερού
|10
|- style="background: #D0E6FF;"
|2024πληροφ.
| ΗΠΑ
|border|30pxΑργεντινή|1:0|border|30pxΚολομβία
|border|30pxΟυρουγουάη
|2:2 (4:3 π.)
|χωρίς-πλαίσιο|30x30εσΚαναδάς
|16
|-
|2028πληροφ.
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|}Σημειώσεις'''
[3] Στις διοργανώσεις των ετών 1975, 1979 και 1983 δεν πραγματοποιήθηκαν αγώνες για την 3η θέση.

[4] Ο τελικός γύρος των ετών 1989 και 1991 είχε τη μορφή ομίλου των τεσσάρων ομάδων που προκρίθηκαν από τον πρώτο γύρο της διοργάνωσης.

 Τίτλοι 

ΧώραΠρωταθλήτριαΦιναλίστΈτη κατάκτησης  16  141921, 1925, 1927, 1929, 1937, 1941, 1945, 1946, 1947, 1955, 1957, 1959, 1991, 1993, 2021, 2024  15 61916, 1917, 1920, 1923, 1924, 1926, 1935, 1942, 1956, 1959, 1967, 1983, 1987, 1995, 2011 9 111919, 1922, 1949, 1989, 1997, 1999, 2004,  2007, 2019 2   61953, 1979 2  11939, 1975 2   42015, 2016 1  11963 1   12001

 Διοργανώτριες χώρες 

ΧώραΔιοργανώτριαΈτηborder|22px Αργεντινή    9 φορές  1916, 1921, 1925, 1929, 1937, 1946, 1959, 1987, 2011border|22px Ουρουγουάη  7 φορές   1917, 1923, 1924, 1942, 1956, 1967, 1995border|22px Χιλή 7 φορές  1920, 1926, 1941, 1945, 1955, 1991, 2015border|22px Βραζιλία 6 φορές  1919, 1922, 1949, 1989, 2019, 2021border|22px Περού 6 φορές  1927, 1935, 1939, 1953, 1957, 2004border|22px Ισημερινός 3 φορές  1947, 1959, 1993border|22px Βολιβία 2 φορές  1963, 1997 border|22px ΗΠΑ  2 φορές  2016, 2024border|22px Παραγουάη  1 φορά  1999border|22px Κολομβία 1 φορά 2001border|22px Βενεζουέλα  1 φορά  2007Συνδιοργάνωση χωρών  3 φορές  1975, 1979, 1983

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Το Κόπα Αμέρικα στο RSSSF
 Οι Τροπαιούχοι 


Κατηγορία:Αθλητικές διοργανώσεις που διεξάγονται κάθε τέσσερα χρόνια