Μήτσος Λυγίζος

Ο Μήτσος Λυγίζος (1 Σεπτεμβρίου 1912 - 18 Σεπτεμβρίου 1993) ήταν Έλληνας συγγραφέας λογοτεχνικών και θεατρικών έργων ποιητής, σκηνοθέτης, ηθοποιός και διευθυντής Δραματικών Σχολών.

 Βιογραφία 
Αρχικά σπούδασε στην Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου όπου έγινε βοηθός του Δημήτρη Ροντήρη, και συνέχισε τις σπουδές του στο Central School of Dramatic Arts στο Λονδίνο. Ως ηθοποιός πρωτοεμφανίστηκε το 1940 συμμετέχοντας στην Αντιγόνη του Σοφοκλή που παρουσίασε το Εθνικό Θέατρο με πρωταγωνίστρια την Ελένη Παπαδάκη.

Το 1948 έφυγε από την Ελλάδα για να σπουδάσει σκηνοθεσία στο Παρίσι, στο Λονδίνο και στην Νέα Υόρκη. Το 1954, όταν γύρισε στην Ελλάδα, δημιούργησε το «Κυκλικό Θέατρο» στον Παρνασσό σκηνοθετώντας πολλές παραστάσεις με γνωστούς πρωταγωνιστές όπως την Κυβέλη, την Κατερίνα, την Άννα Συνοδινού κ.ά. Το 1956 καινοτόμησε με το «Θέατρο στο πράσινο» ανεβάζοντας στον Βασιλικό Κήπο το Ρωμαίος και Ιουλιέτα, όπου αντί των σκηνικών κυριαρχούσε το φυσικό τοπίο.  Τα επόμενα χρόνια συνεργάστηκε με τους θιάσους Κατράκη, Έλσας Βεργή, Βουγιουκλάκη, Τζένης Καρέζη, Δημήτρη Παπαμιχαήλ, Δέσπως Διαμαντίδου, Νίκου Χατζίσκου κ.ά.  ανεβάζοντας έργα κλασικού ρεπερτορίου έως επιθεώρηση. Έγραψε το σενάριο της κινηματογραφικής ταινίας Το σταυροδρόμι του πεπρωμένου που σκηνοθέτησε ο Τζιάνι Βερνούτσιο.

 Θέατρο 
Πολύμορφη και ουσιαστική ήταν η συμβολή του τη διαμόρφωση του ραδιοφωνικού και τηλεοπτικού θεάτρου στη χώρα μας. Εργάστηκε στο ραδιόφωνο μέχρι το 1970 σκηνοθετώντας πολλά έργα. Υπήρξε ο πρώτος Έλληνας σκηνοθέτης θεατρικών έργων στο χώρο της ελληνικής ραδιοφωνίας (π.χ. Ηχώ και Νάρκισσος με Δημήτρη Χορν και Έλλη Λαμπέτη, Ρινόκερος του Ευγένιου Ιονέσκο, Το Πάσχα του Ανδρόνικου του Γεωργίου Προκοπίου, κ.ά.). Στην τηλεόραση επίσης είχε μεγάλη θητεία καθώς σκηνοθέτησε εκτός από μονόπρακτα έργα στις τηλεοπτικές εκπομπές Το μικρό θέατρο και το Θέατρο της Δευτέρας και τα σίριαλ Ο άνθρωπος δίχως πρόσωπο, Τα  αγρίμια, Ο εφιάλτης, Τα δύσκολα χρόνια, Η Θέμις έχει νεύρα, Η Θέμις έχει κέφια, Μαντάμ Σουσού, Μία υπέροχη γλωσσού κ.ά. 

 Σκηνοθεσία 
Ο Μήτσος Λυγίζος ως σκηνοθέτης είχε πρωτοποριακές ιδέες ανανεώνοντας τον τρόπο μεταφοράς / μετάγγισης της παράστασης ενός έργου στο κοινό. Παραδείγματα υπήρξαν πολλά, όπως το Κυκλικό Θέατρο και το Θέατρο στο Πράσινο ή η παράσταση του έργου Θεοφανώ του Άγγελου Τερζάκη στον παλιό χριστιανικό ναό της Ροτόντας στη Θεσσαλονίκη. Ο σκοπός ήταν προφανής, με την αφαίρεση του φόρτου των σκηνικών από τις παραστάσεις και την προβολή στο κοινό αφενός της δύναμης του θεατρικού έργου και αφετέρου της ικανότητας των ηθοποιών να ενσαρκώσουν τους ήρωες. Οι ιδέες του και οι πρωτότυπες σκηνοθετικές του αντιλήψεις είχαν ανταπόκριση στο κοινό και έτσι η δραστηριότητά του μπόρεσε να επεκταθεί  σε μία σειρά σκηνοθεσιών σε κρατικά και ελεύθερα θέατρα.

 Ποίηση 

Ως ποιητής είχε στο κέντρο της δημιουργίας του τον άνθρωπο. Αυτόν που δοκιμάζεται από κοινωνικές και εθνικές αντιξοότητες. Από την ποίησή του περνούν όλα εκείνα που απασχολούν τις αισθήσεις και την νόηση από τον περιβάλλοντα χώρο. Η ποιητική του γραφή ήταν ελλειπτική χωρίς φανατισμούς και προσήλωση σε κάποιο αισθητικό ρεύμα. Η πρώτη του ποιητική συλλογή εκδόθηκε το 1940 (Τοπία του ημίφωτος). Ακολούθησαν, μεταξύ άλλων, οι Θαλασσινές καμπάνες, Δίοδος, Κατάδυση για την οποία κέρδισε το α' Κρατικό Νραβείο Ποίησης το 1981, Μαρτυρολόγιο, Λάμπα καταγραφής. Πολλά από τα ποιήματά του μεταφράστηκαν στα Ιταλικά, στα Γερμανικά, στα Αγγλικά και σε άλλες γλώσσες. Το 1978 του απονεμήθηκε το πρώτο κρατικό βραβείο δοκιμίου για το έργο του Θέματα και ποιητές.

 Συγγραφή 

Έγραψε πολλά και σημαντικά δοκίμια και μελέτες για το θέατρο και όχι μόνο. Μεταξύ αυτών το «Τομή στο σύγχρονο θέατρο», «Το νεοελληνικό πλάι στο παγκόσμιο θέατρο (β’έκδοση)» για το οποίο του απονεμήθηκε το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών το 1982, «Νεοελληνική δραματουργία», κ. ά.  Έγραψε μονόπρακτα, ασχολήθηκε με τη μετάφραση ξένων συγγραφέων «Επτά φημισμένα μονόπρακτα» με μεταφράσεις έργων συγγραφέων όπως οΤζων Μίλινγκτον Σιντζ (John Millington Synge), ο Ουίλιαμ Σαρογιάν (William Saroyan), ο Ρούπερτ Μπρουκ (Rupert Brooke) κ.ά.), την «Κοιμισμένη τρέλα» του Πωλ Βίνσεντ Κάρολ (Paul Vincent Carroll) καθώς και με ταξιδιωτικές περιγραφές.

Με το δίτομο ογκώδες βιβλίο του «Το Νεοελληνικό πλάι στο Παγκόσμιο θέατρο» προσπάθησε να δώσει μια καθοριστική εξήγηση στην έννοια θέατρο. Θεωρούσε ότι θέατρο σημαίνει για κάθε χώρα τα σκηνικά έργα που έγραψαν οι συγγραφείς της στη γλώσσα της. Όταν, λ.χ., αναφέρεται η αρχαία ελληνική τραγωδία εννοούνται τα έργα του Αισχύλου, του Σοφοκλή, του Ευριπίδη και όχι οι υποκριτές ή ο τρόπος που ερμήνευαν τα έργα αυτά στις σκηνές των αρχαίων θεάτρων. Οι τελευταίοι καθώς και οι υπόλοιποι παράγοντες που συμβάλλουν στο ανέβασμα μιας παράστασης θεωρούσε ότι είναι οι δημιουργοί της σκηνικής τέχνης που αποτελεί ξεχωριστό τομέα του θεάτρου.

 Διευθυντικές θέσεις 
Για μία σειρά ετών διετέλεσε Γενικός Διευθυντής των Δραματικών Σχολών του Εθνικού Θεάτρου και του Ωδείου Αθηνών, όπου δίδασκε κιόλας. Μαθητές του υπηρξαν πολλοί γνωστοί σημερινοί πρωταγωνιστές του θεάτρου και της τηλεόρασης.

Διετέλεσε μέλος του διοικητικού συμβουλίου στην Εταιρία Ελλήνων Λογοτεχνών από το 1982 έως το 1984 και αντιπρόεδρος το 1980

 Χαρακτήρας 
Ο Μήτσος Λυγίζος ήταν ένας άνθρωπος γενικότερα του πνεύματος. Με μεγάλη ευρυμάθεια, υπήρξε επί σειρά ετών Γενικός Διευθυντής των Δραματικών Σχολών του Ωδείου Αθηνών και του Εθνικού Θεάτρου. Ήταν πολυγραφότατος με σημαντικό συγγραφικό έργο. Ασχολήθηκε επιτυχώς με τη λογοτεχνία και το θέατρο.

Ήταν παντρεμένος με τη γνωστή συγγραφέα Έλενα Πανταζώνη και απέκτησαν έναν γιο. Ο γνωστός ηθοποιός Ντάνος Λυγίζος ήταν ανιψιός του. Πέθανε από οξύ πνευμονικό οίδημα.

 Φιλμογραφία 

 Κινηματογράφος 
ΈτοςΤίτλοςΡόλος1960Ποτέ την Κυριακήκαπετάνιος Αρμάθης1962ΤαξίδιΚεχαγιόγλουΟ ΛουστράκοςΓιώργος Καρέλης1963Αδελφός ΆνναηγούμενοςΣυντρίμμια της ζωήςΦέλντμαν1967Ο εμποράκοςΜαρίνος ΚωνσταντινίδηςΆδικη κατάρα1968Ο τσαχπίνηςΩραία ΑιγιώτισσαΛαμπρινός ΛεούσηςΑυτή που δεν λύγισεΠέτρος ΒελλίδηςΟρκίζομαι, είμαι αθώαΜίλτος ΚανδρήςΈνας ιππότης με... τσαρούχιαΕπαμεινώνδας ΚουλουβάχατοςΠήρε ο άνεμος τα όνειρά μου1969Κουρέλι της ζωήςδικηγόροςΗ λεωφόρος της προδοσίαςπρόεδρος ανακριτικής επιτροπήςΗ Οδύσσεια ενός ξεριζωμένουΑλτ!... και σ' έφαγα (Εδώ Προκόπης)Άλεξ Θαλασσοδαρμένος1970Ο μεγάλος ένοχοςπρόεδρος δικαστηρίουΜία ζωή χωρίς αγάπη1971Ο δρόμος των ηρώων

 Εργογραφία 

 Ποιητικές συλλογές 
ΈτοςΤίτλοςΕκδόσεις1940Τοπία του ημίφωτοςΑ. Μαυρίδης1943Θαλασσινές καμπάνεςΑ. Μαυρίδης1947Η αλλαγήΑ. Μαυρίδης1956Μουσική
Οι τελευταίοιΜ. Σαλιβέρου
Μ. Σαλιβέρου1965Δίοδος
Έραναν τον τάφοΔίφρος
Δίφρος1974Πολιορκία
ΜαρτυρολόγιοΕργαστήρι
Εργαστήρι1981Από την Αντίσταση στο σήμεραΔωδώνη1986Ποίηση από την αντίστασηΣύγχρονη Εποχή1989Λάμπα καταγραφήςΔωδώνη

 Βιβλία & Λογοτεχνικές μελέτες 
ΈτοςΤίτλοςΕκδόσειςISBN1958Η έννοια της ποίησης
Ο Τέλλος Άγρας και ο λυρικός λόγος

Το νεοελληνικό πλάι στο παγκόσμιο θέατροΜ. Σαλίβερος
Μ. Σαλίβερος

Μ. Σαλίβερο1978Αντίσταση εμφύλιος και δικτατορία
Προβληματισμοί στην ποίηση-ΔοκίμιαΔωδώνη
ΔωδώνηISBN  960-248-334-4
ISBN 960-248-402-01984Από τα ταξίδια μου
Σύγχρονο θέατρο και δώδεκα θεατρικά δοκίμιαΔωδώνη
Δωδώνη ---
ISBN 960-248-332-6

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ποιήματα του Λυγίζου στο διαδίκτυο


 Βιβλιογραφία 
 Εφημερίδα «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» φύλλο 20/09/1993
 Εφημερίδα «ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΗ» φύλλο 20/09/1993
 Εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ» φύλλο 20/09/1993
 Εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» φύλλο 21/09/1993
 «ΛΑΜΠΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ» -Ποιητική Συλλογή (εκδόσεις Δωδώνη 1989)

Κατηγορία:Έλληνες ποιητές
Κατηγορία:Νεοέλληνες ποιητές
Κατηγορία:Έλληνες σκηνοθέτες
Κατηγορία:Έλληνες ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Έλληνες ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Καθηγητές του Ωδείου Αθηνών