Σουλτάνος

Ο Σουλτάνος (αραβικά: سلطان, από τη ρίζα سلطة sulṭah, που σημαίνει «εξουσία» ή «δύναμη») αποτελεί ισλαμικό μοναρχικό αξίωμα, το οποίο, στο πλαίσιο της ιστορικής του εξέλιξης, προσέλαβε ποικίλες σημασίες και ανέλαβε διαφοροποιημένους πολιτικούς ρόλους. Σε αντίθεση με παλαιότερους βασιλικούς τίτλους που επιβίωσαν στον μουσουλμανικό κόσμο, ο τίτλος του Σουλτάνου αναδύθηκε εντός ενός αυστηρά ισλαμικού πολιτικού περιβάλλοντος και φέρει εγγενή σύνδεση με μία θεωρητική, αν και όχι πάντοτε ουσιαστική, νομιμοποίηση από την αρχή του Χαλίφη.Anjum, Tanvir (Summer 2007). "The Emergence of Muslim Rule in India: Some Historical Disconnects and Missing Links". Islamic Studies 46

Ο πρώτος μονάρχης που χρησιμοποίησε τον τίτλο ήταν ο Τούρκος Μαχμούτ του Γκάζνι, του οποίου οι μαμελούκοι ακόλουθοι κατέλαβαν τις ανατολικές επαρχίες του χαλιφάτου. Όντας μουσουλμάνος, χρησιμοποίησε τον καινούργιο τίτλο για να νομιμοποιήσει την πολιτική ανεξαρτησία του από την κοσμική εξουσία του χαλίφη. Η πολιτική κατάρρευση του χαλιφάτου σύντομα οδήγησε στη δημιουργία μεταγενέστερων σουλτανάτων, στα οποία ο σουλτάνος λειτουργούσε ως κυρίαρχος μονάρχης. Παρά αυτήν την εξέλιξη, ο τίτλος δεν ταυτίστηκε με τη βασιλική θέση, και σε μεγάλης έκτασης σουλτανάτα όπως αυτά των Σελτζούκων ή των ΑγιουμπιδώνJackson 1996, p. 36 ήταν σύνηθες για πολλά μέλη της οικογένειας που λειτουργούσαν ως τοπικοί κυβερνήτες να μοιράζονται τον τίτλο, με τον καθαυτό μονάρχη να διακρίνεται ως ο "μέγας" σουλτάνος. Για πολλούς αιώνες αποτέλεσε κοινό βασιλικό τίτλο του δυτικού μουσουλμανικού κόσμου και της νότιας Ασίας. Ο τίτλος έγινε ευρέως γνωστός στη Δύση υπό την εσφαλμένη αντίληψη πως ήταν ο αυτοκρατορικός τίτλος των Οθωμανών, οι οποίοι όμως χρησιμοποιούσαν τον ανώτερο αυτοκρατορικό τίτλο Πατισάχ (Padeshah, Περσικά: پادشاه, Τούρκικα: Padişah, κύριος βασιλέων). Ο Οθωμανικός οίκος απέδιδε τον σουλτανικό τίτλο στον αυτοκράτορα, τα παιδιά και τη μητέρα του, καθώς και στις υψηλόβαθμες γυναίκες του.

Ο τίτλος έπεσε εκτός ευρείας χρήσης κατά τον 20ο αιώνα, καθώς η πτώση του Οθωμανικού χαλιφάτου και η επιθυμία των σύγχρονων μοναρχιών να αυτονομηθούν από εξωτερικές πηγές εξουσίας οδήγησαν τους κυρίαρχους σουλτάνους να υιοθετήσουν τον τίτλο του βασιλιά (Αραβικά: مَلِك, malik), με τις σημαντικές εξαιρέσεις των σουλτάνων του Ομάν και του Μπρουνέι. Εντούτοις, ο σουλτανικός τίτλος συνεχίζει να χρησιμοποιείται από πληθώρα παραδοσιακών μοναρχιών που δεν κυβερνούν ένα κυρίαρχο κράτος, όπως στη Μαλαισία, τη Νιγηρία, την Αιθιοπία και τη Σομαλία.

 Παραπομπές 


Κατηγορία:Οθωμανικοί τίτλοι
Κατηγορία:Βασιλικοί τίτλοι
Κατηγορία:Ισλαμικοί θρησκευτικοί τίτλοι και βαθμοί
Κατηγορία:Θέσεις εξουσίας
Κατηγορία:Τουρκικοί τίτλοι
Κατηγορία:Περσικοί ηγεμονικοί τίτλοι
Κατηγορία:Αραβικοί τίτλοι
Κατηγορία:Αυτοκρατορικοί τίτλοι