Πέτρος Δ΄ της Βουλγαρίας

Ο Πέτρος Β΄, γεννημένος Θεόδωρος, επίσης γνωστός ως Θεόδωρος-Πέτρος (βουλγαρικά: Петър ІV, Теодор-Петър, ... - 1197) ήταν ο πρώτος αυτοκράτορας (ή τσάρος) της παλινορθωμένης (2ης) Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας από το 1185 ως το 1197. Ηταν γιος πλούσιου κτηνοτρόφου απο τα βουνά του Βυζαντινού θέματος (ή επαρχίας) Παρίστριον. Αυτός και οι μικρότεροι αδελφοί του Ασέν και Καλογιάν αναφέρονταν ως Βλάχοι στις περισσότερες πρωτογενείς πηγές, αλλά πιθανότατα ήταν μεικτής (Βλάχικης, Βουλγάρικης και Κουμάνικης καταγωγής.

Ο Θεόδωρος-Πέτρος και ο Ασέν προσέγγισαν το Βυζαντινό Αυτοκράτορα Ισαάκιο Β΄ Άγγελο στη Θράκη το 1185, απαιτώντας ένα κτήμα στον Αίμο. Οταν ο αυτοκράτορας αρνήθηκε και τους ταπείνωσε αποφάσισαν να προκαλέσουν μια εξέγερση, εκμεταλλευόμενοι τη δυσαρέσκεια που ένας νέος φόρος είχε προκαλέσει μεταξύ των Βουλγάρων και των Βλάχων. Για να πείσουν τους συμπατριώτες τους να τους ακολουθήσουν πλήρωσαν ντόπιους προφήτες που δήλωναν ότι θα τους υποστήριζε και ο Άγιος Δημήτριος. Πριν από το τέλος του έτους ο Θεόδωρος-Πέτρος στέφθηκε και υιοθέτησε διακριτικά που χρησιμοποιούνται μόνο από αυτοκράτορες.

Ο αυτοκρατορικός στρατός νίκησε τους εξεγερθέντες, αναγκάζοντας το Θεόδωρο-Πέτρο και τον Ασέν να καταφύγουν στους Κουμάνους τον Απρίλιο του 1186, αλλά επέστρεψαν επικεφαλής Κουμανικών στρατευμάτων το φθινόπωρο. Σύντομα απέκτησαν τον έλεγχο του Παριστρίου, έτσι η εξέγερση τους έληξε με τη δημιουργία ενός νέου κράτους, που θεωρείται διάδοχος της Α΄ Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας. Οι αδελφοί έκαναν τακτικές επιδρομές εναντίον των γειτονικών Βυζαντινών εδαφών στις αρχές της δεκαετίας του 1190. Οι συγκρούσεις μεταξύ του Ισαάκιου Β΄ και του Αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Φρειδερίκου Βαρβαρόσα κατά τη σταυροφορία του δεύτερου έδωσαν την ευκαιρία στο Θεόδωρο-Πέτρο να κατακτήσει νέα εδάφη το 1190.

Ο Θεόδωρος-Πέτρος και ο Ασέν διαίρεσαν το βασίλειο τους το 1192 και ο Θεόδωρος-Πέτρος πήρε την Πρεσλάβα και τη βορειοανατολική περιοχή και συνομολόγησε συνθήκη ειρήνης με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Μετά τη δολοφονία του Ασέν από ένα βογιάρο το 1196 ο Θεόδωρος-Πέτρος διόρισε τον Καλογιάν κυβερνήτη του πρώην βασίλειου του Ασέν. Ο Θεόδωρος-Πέτρος δολοφονήθηκε κατά το επόμενο έτος.

Ονομα

Το Συνοδικόν του Τσάρου Μπορίλ, που συντάχθηκε το 1211, αναφέρεται σε αυτόν ως "Θεόδωρο, που ονομάζεται Πέτρος", αποδεικνύοντας ότι Θεόδωρος ήταν το αρχικό όνομα του.Madgearu 2017, σ. 37Petkov 2008, σ. 254 Σύμφωνα με μια ευρέως διαδεδομένη θεωρία άλλαξε το όνομά του όταν στέφθηκε αυτοκράτορας, πιθανότατα σε ανάμνηση του Πέτρου Α΄ της Βουλγαρίας που είχε αγιοποιηθεί στις αρχές του 11ου αιώνα.Dall'Aglio 2013, σ. 307 Ο ιστορικός Αλεξάντρου Ματζεάρου αναφέρει ότι ο Θεόδωρος πρέπει να υιοθέτησε το νέο όνομα σε σχέση με δύο ηγέτες αντιβυζαντινών εξεγέρσεων του 11ου αιώνα, του Πέτρου Δελεάνου και του Πέτρου  Κωνσταντίνου Μποντίν, και όχι με τον Πέτρο Α΄, που προσπάθησε να διατηρήσει την ειρήνη με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.Madgearu 2017, σσ. 37–38 Ο Θεόδωρος Βαλσαμών, Πατριάρχης Αντιοχείας, τον αποκάλεσε "επαναστάτη Σλαβόπετρο" σε ένα ποίημα.Madgearu 2017, σ. 45Stephenson 2000, σ. 290 Δύο χρονικά για τη σταυροφορία του Φρειδερίκου Βαρβαρόσα αναφέρονται σε αυτόν ως "Καλόπετρο"» (από την ελληνική έκφραση του "Πέτρος ο Ωραίος").Madgearu 2017, σσ. 39, 88Vásáry 2005, σ. 45

Πρώτα χρόνια

Το έτος της γέννησης του Θεόδωρου-Πέτρου είναι άγνωστο.Madgearu 2017, σ. 64 Ήταν κατά τα φαινόμενα ο μεγαλύτερος γιος ενός πλούσιου βοσκού από τα Ορη του Αίμου, σύμφωνα με το Ματζεάρου. Από την άλλη πλευρά, δεν υπάρχει πηγή που να αναφέρει ότι αυτός ή ο αδελφός του Ασέν είχαν στην κατοχή τους κοπάδια.Curta 2006, σ. 358 Ο Ματζεάρου αναφέρει ότι μπορεί να διεύθυναν μια αυτοκρατορική φάρμα αλόγων, προσθέτοντας ότι τα κτήματά τους ήταν πιθανότατα κοντά στο Βελίκο Τίρνοβο.Madgearu 2017, σσ. 53, 64 Ο ιστορικός Ιβάν Ντουίτσεφ γράφει ότι οι αδελφοί ήταν τοπικοί οπλαρχηγοί στα Ορη του Αίμου.Madgearu 2017, σ. 53

Ο Θεόδωρος-Πέτρος και οι αδελφοί του αναφέρονται ως Βλάχοι σε πηγές γραμμένες στα τέλη του 12ου και στις αρχές του 13ου αιώνα αλλά η εθνικότητα τους είναι αντικείμενο ακαδημαϊκών συζητήσεων.Chary 2011, σ. 17Madgearu 2017, σσ. 62–63 Η παρουσία πολλών εθνοτικών ομάδων στα εδάφη  νότια του Κάτω Δούναβη το 12ο αιώνα είναι καλά τεκμηριωμένη, έτσι είναι πιθανότερο να ήταν μικτής (Βλάχικης, Βουλγαρικής και Κουμανικής) καταγωγής.Madgearu 2017, σ. 62Dall'Aglio 2013, σ. 308 Οι ίδιοι είχαν επιλέξει ότι ανήκαν στην Βουλγαρική εθνική ταυτότητα.Madgearu 2017, σ. 63

Ο Θεόδωρος-Πέτρος και ο Ασέν προσέγγισαν το Βυζαντινό Αυτοκράτορα Ισαάκιο Β΄ Άγγελο κοντά στα Κύψελα στη Θράκη (σήμερα Ιψαλα στην Τουρκία) στα τέλη του 1185.Stephenson 2000, σ. 289Curta 2006, σσ. 358–359Madgearu 2017, σσ. 53–54 Ζήτησαν από τον αυτοκράτορα να τους εγγράψει στον αυτοκρατορικό στρατό και να τους χορηγήσει "με αυτοκρατορικό διάταγμα κάποιο κτήμα που βρισκόταν στην περιοχή του Αίμου, που θα τους απέφερε ένα μικρό εισόδημα", σύμφωνα με το Βυζαντινό ιστορικό Νικήτα Χωνιάτη.O City of Byzantium, Annals of Niketas Choniates (5.1.369), σ. 204Madgearu 2017, σ. 35Curta 2006, σ. 359 Τα λόγια του Χωνιάτη δείχνουν ότι οι αδελφοί ήθελαν να λάβουν την παραχώρηση μιας πρόνοιας (δηλαδή τα έσοδα από αυτοκρατορική περιουσία σε αντάλλαγμα για στρατιωτική υπηρεσία).Fine 1994, σ. 10 Σύμφωνα με μια θεωρία, οι αδελφοί στην πραγματικότητα προσπάθησαν να πείσουν τον αυτοκράτορα να τους κάνει αυτόνομους ηγεμόνες της Μοισίας, επειδή ο Χωνιάτης σημείωσε ότι σε μεταγενέστερο στάδιο της εξέγερσης τους ότι "δεν ενδιαφέρονταν απλώς να διατηρήσουν τη δική τους περιουσία αλλά να αναλάβουν τον έλεγχο της κυβέρνησης" της Μοισίας.O City of Byzantium, Annals of Niketas Choniates (5.1.374), σ. 206Madgearu 2017, σσ. 41–42 Όποιο και αν ήταν το αίτημά τους, ο Ισαάκιος Β΄  το απέρριψε. Τον Ασέν επίσης τον "χτύπησε στο πρόσωπο και τον επέπληξε για τη θρασύτητά του" με εντολή του θείου του Ισαάκιου Β΄, Σεβαστοκράτωρ Ιωάννη Δούκα.

Εξέγερση

thumb |right |alt=A rectangular church built of bricks with two towers |Εκκλησία του Αγίου Δημητρίου στο Tάρνοβο, που φέρεται να χτίστηκε στη θέση του "οίκου προσευχής" που είχαν χτίσει οι Θεόδωρος-Πέτρος και Ασέν Μετά την ταπείνωση τους στα Κύψελα, οι Θεόδωρος-Πέτρος και Ασέν επέστρεψαν στην πατρίδα τους και αποφάσισαν να ξεκινήσουν μια εξέγερση. Σε ένα πανηγυρικό προς έπαινο του Ισαάκιου Β΄ το 1193 αναφέρεται ότι ο Θεόδωρος-Πέτρος ήταν ο «"πρώτος που επαναστάτησε" εναντίον του αυτοκράτορα.Madgearu 2017, σ. 38 Ο Ματζεάρου σημειώνει ότι ο Μιχαήλ Χωνιάτης περιγράφει το Θεόδωρο-Πέτρο ως "μισητό και αποστάτη σκλάβο", που υποδηλώνει επίσης ότι ήταν ο υποκινητής της εξέγερσης.

Οι αδελφοί γνώριζαν ότι η είσπραξη της έκτακτης εισφοράς (που είχε επιβληθεί το φθινόπωρο του 1185) εξόργισε τον πληθυσμό, ιδιαίτερα στην περιοχή της Αγχιάλου (σήμερα Πομόριε της Βουλγαρίας).Treadgold 1997, σ. 657Vásáry 2005, σ. 14 Ωστόσο αρχικά δεν μπορούσαν να προκαλέσουν την εξέγερση του δυσαρεστημένου λαού, γιατί οι συμπατριώτες τους πίστευαν ότι δεν είχαν καμμία τύχη εναντίον των αυτοκρατορικών στρατευμάτων, σύμφωνα με το Χωνιάτη.O City of Byzantium, Annals of Niketas Choniates (5.1.371), σ. 205 Οι Θεόδωρος-Πέτρος και Ασάν αποφάσισαν να επωφεληθούν της αφοσίωσης των Βουλγάρων και των Βλάχων στη λατρεία του Αγίου Δημητρίου για να τους πείσουν να ξεσηκωθούν εναντίον του Βυζαντινού κράτους.Madgearu 2017, σ. 43Vásáry 2005, σ. 16 Οι Θεόδωρος-Πέτρος και Ασέν έχτισαν έναν "οίκος προσευχής" αφιερωμένο στον άγιο και συγκέντρωσαν Βούλγαρους και Βλάχους προφήτες και προφήτισσες. Με την καθοδήγηση των αδελφών οι μάντεις ανακοίνωσαν "στο παραλήρημά τους" ότι ο Θεός είχε συναινέσει στην εξέγερση εναντίον των Βυζαντινών και ο Αγιος Δημήτριος θα εγκατέλειπε τη Θεσσαλονίκη και "θα ερχόταν προς αυτούς αρωγός και βοηθός τους" κατά την επικείμενη εξέγερση.Vásáry 2005, σσ. 16–17Madgearu 2017, σσ. 44–45 Αυτή η "επαγγελματική δουλειά χειραγώγησης"  ήταν αποτελεσματική: όλοι όσοι ήταν παρόντες εντάχθηκαν οικειοθελώς στο κίνημα των αδελφών.Fine 1994, σ. 11 Ο Νικήτας Χωνιάτης, που κατέγραψε τα γεγονότα, δεν κατονόμασε τον τόπο της συγκέντρωσης, αλλά το Τάρνοβο είναι το πιο πιθανό μέρος, σύμφωνα με τις απόψεις των σύγχρονων μελετητών.Dall'Aglio 2013, σσ. 306–307Madgearu 2017, σ. 55

Αυτοκράτορας της Βουλγαρίας

Αρχή

Εκμεταλλευόμενοι τον πόλεμο μεταξύ της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και των Νορμανδών της Σικελίας οι εξεγερθέντες εισέβαλαν στη Θράκη και έπεισαν και άλλους να τους ακολουθήσουν.Fine 1994, σ. 13 Ενθαρρύμένος από τις νίκες, ο Θεόδωρος-Πέτρος "φόρεσε στο κεφάλι του χρυσό στεφάνι και έφτιαξε κόκκινα στιβάνια για να βάλει στα πόδια του", διακριτικά που είχαν μόνο οι αυτοκράτορες.O City of Byzantium, Annals of Niketas Choniates (5.1.372), σ. 205Madgearu 2017, σσ. 46–47 Αν και ο Χωνιάτης δεν ανέφερε ότι ο  Θεόδωρος-Πέτρος είχε ήδη προσαγορευθεί αυτοκράτορας, η χρήση των αυτοκρατορικών διακριτικών δείχνει ότι ή είχε ανακηρυχθεί αυτοκράτορας, ή τουλάχιστον διεκδικούσε τον τίτλο.Madgearu 2017, σσ. 47–48Curta 2006, σ. 360Fine 1994, σσ. 13–14 Ο Ματζεάρου αναφέρει ότι η στέψη πιθανότατα έγινε πριν από το τέλος του 1185, γιατί ένας ιερέας, ο Βασίλειος, φέρεται να έγινε ο επικεφαλής της αποκαταστημένης Βουλγαρικής Ορθόδοξης Εκκλησίας κατά το έτος αυτό.

Ο Θεόδωρος-Πέτρος πολιόρκησε την Πρεσλάβα, που ήταν η πρωτεύουσα της Α΄ Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας, αλλά δεν μπόρεσε να την καταλάβει.Dall'Aglio 2013, σσ. 307–308Fine 1994, σ. 14 Οι επαναστάτες και πάλι εισέβαλαν στη Θράκη, αρπάζοντας "πολλούς  ελεύθερους [ανθρώπους], πολλά ζώα και ζώα έλξης και αιγοπρόβατα σε όχι μικρό αριθμό" στις αρχές του 1186.Madgearu 2017, σσ. 66, 68 Για να εμποδίσει τους στασιαστές από τη διέλευση των ορεινών διαβάσεων ο Ισαάκιος Β΄ ξεκίνησε μια εκστρατεία εναντίον τους, αλλά αυτοί κατέλαβαν "το τραχύ έδαφος και τα δυσπρόσιτα σημεία" και αντιστάθηκαν στις επιθέσεις.Madgearu 2017, σ. 67 Ωστόσο έγινε μια ξαφνική "μαυρίλα" (που σχετίζεται με την ηλιακή έκλειψη της 21 Απριλίου 1186) που "σκέπασε τα βουνά" και επέτρεψε στους Βυζαντινούς να προξενήσουν σοβαρή ήττα στους εξεγερθέντες.O City of Byzantium, Annals of Niketas Choniates (5.1.372), σ. 206Madgearu 2017, σ. 68

Εξορία και επιστροφή

thumb |right |alt=Two wagons, each delivering people in tents, and four horsemen |Κουμάνοι απεικονιζόμενοι στο Χρονικό Ράτζιβιλ
Μετά τη νίκη των Βυζαντινών ένας αυλικός δήλωσε ότι ο Θεόδωρος-Πέτρος και ο Ασέν σύντομα αναγκάστηκαν να ενδώσουν στον αυτοκράτορα, περιγράφοντας τo Θεόδωρο-Πέτρο ως ταύρο που είχε σπάσει το ζυγό. Ωστόσο οι αδελφοί διέφυγαν περνώντας τον Κάτω Δούναβη και ζήτησαν βοήθεια από τους Κουμάνους.Vásáry 2005, σ. 42 Τα αυτοκρατορικά στρατεύματα "έβαλαν φωτιά στις συγκεντρωμάνες σε σωρούς σοδειές" από τους κατοίκους της περιοχής, αλλά δεν έκαναν μεγάλες προσπάθειες να καταλάβουν τα οχυρά των επαναστατών που ήταν "χτισμένα σε απόκρημνα βράχια και νεφοσκεπείς κορυφές".O City of Byzantium, Annals of Niketas Choniates (5.1.373), σ. 206Fine 1994, σ. 15

Ο Ισαάκιος Β΄ αδιαφόρησε επίσης για τη φρουρά των κάστρων κατά μήκος του Κάτω Δούναβη, επιτρέποντας στους πρόσφυγες να επιστρέψουν, συνοδευόμενοι από στρατεύματα Κουμάνωντο φθινόπωρο του 1186.Madgearu 2017, σσ. 71–72 Ο Θεόδωρος-Πέτρος είχε υποσχεθεί πλούσια λεία και μισθό στους Κουμάνους, ζητώντας τους να τον υποστηρίξουν, σύμφωνα με μια επιστολή που έγραψε ο Νικήτας Χωνιάτης στο όνομα του αυτοκράτορα ένα χρόνο μετά τα γεγονότα. Ο ίδιος συγγραφέας στο χρονικό του απέδωσε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στον Ασέν στην εκστρατεία που ακολούθησε.Dall'Aglio 2013, σ. 309Madgearu 2017, σσ. 70–72 Οι επαναστάτες και οι Κουμάνοι σύμμαχοί τους εισέβαλαν στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και απέκτησαν τον έλεγχο του Παρίστριου (ή Μοισίας) μεταξύ του Κάτω Δούναβη και των βουνών.Madgearu 2017, σ. 73 Στη συνέχεια κύριος στόχος τους  έγινε η ενοποίηση της Μοισίας και της Βουλγαρίας "σε μια αυτοκρατορία όπως παλιά" (δηλαδή, η αποκατάσταση της Α΄ Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας).Madgearu 2017, σσ. 72–73 Περίπου εκείνη την εποχή (το 1187 ή 1188) ο Ασέν έγινε συγκυβερνήτης του Θεόδωρου-Πέτρου.Chary 2011, σ. 18Madgearu 2017, σ. 77

Σύμφωνα με μια θεωρία, ο Ισαάκιος Β΄ αναγνώρισε την ανεξαρτησία των εδαφών υπό την κυριαρχία των Θεόδωρου-Πέτρου και Ασέν με μια συνθήκη ειρήνης που υπογράφηκε το καλοκαίρι του 1188.Madgearu 2017, σ. 83 Ο Τζον Βαν Αντβερπ Φάιν τζ. αναφέρει ότι το βασίλειο των αδελφών "περιλάμβανε τα εδάφη μεταξύ του Αίμου και του Δούναβη". Ο Ματζεάρου υποστηρίζει ότι είχαν επίσης ενσωματωθεί στο νέο κράτος τα εδάφη στα νότια των βουνών, μέχρι τη γραμμή που συνδέει τη Φιλιππούπολη, τη Στάρα Ζαγόρα και την Αγαθούπολη. Η υποτιθέμενη συνθήκη δεν αναφέρεται από το Χωνιάτη. Ο ιστορικός Πωλ Στέφενσον αναφέρει ότι δεν έχει βρει κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει συνθήκη αναγνώρισης της ανεξαρτησίας του νέου κράτους, αλλά τονίζει επίσης ότι τα εδάφη στα βόρεια του Αίμου κυβερνήθηκαν από διάφορους άρχοντες Βλάχους, Βούλγαρους και Κουμάνους, που θεωρούσαν ως ηγεμόνες τους το Θεόδωρο-Πέτρο και τον Ασέν.Stephenson 2000, σ. 293

Γ΄ Σταυροφορία

Σημαντικός αριθμός Βουλγάρων και Βλάχων παρέμενε υπό Βυζαντινή κυριαρχία μετά τό 1188.[64] Βούλγαροι και Βλάχοι που υπάγονταν στο Βυζαντινό διοικητή του Μπρανίτσεβο παρενοχλούσαν τους σταυροφόρους του Αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Φρειδερίκου Βαρβαρόσσα τον Ιούλιο του 1189.Madgearu 2017, σ. 85 Εκείνη την εποχή ο Στέφανος Α΄ Νεμάνια, Μεγάλος Ζουπάνος (ή ηγεμόνας) της Σερβίας, κατέλαβε τμήματα του Βυζαντινού θέματος (επαρχίας) της Βουλγαρίας.Madgearu 2017, σ. 88 Ο Νεμάνια και ο Θεόδωρος-Πέτρος συνήψαν συμφωνία εναντίον των Βυζαντινών.

Ο Θεόδωρος-Πέτρος ήθελε να επωφεληθεί από την παρουσία των σταυροφόρων για να επεκτείνει την εξουσία του.Madgearu 2017, σ. 89 Ο ίδιος και ο αδελφός του απέκτησαν τον έλεγχο της "περιοχής όπου ο Δούναβης εκβάλλει στη θάλασσα" (σημερινή Δοβρουτσά) το καλοκαίρι.The History of the Expedition of the Emperor Frederick, σ. 64 Έσπευσε να στείλει μια πρεσβεία στο Βαρβαρόσσα στο Νις ήδη από τον Ιούλιο, προσφέροντάς του τον "οφειλόμενο σεβασμό και υπόσχεση πιστής βοήθειας εναντίον των εχθρών του".Fine 1994, σ. 24Madgearu 2017, σ. 87 Εστειλε πάλι πρέσβεις στο Βαρβαρόσσα, που είχε έρθει σε σύγκρουση με τον Ισαάκιο Β΄, στην Αδριανούπολη το Δεκέμβριο, προσφέροντας "σαράντα χιλιάδες Βλάχους και Κουμάνους οπλισμένους με τόξα και βέλη" για να πολεμήσουν εναντίον των Βυζαντινών.The History of the Expedition of the Emperor Frederick, σ. 84Madgearu 2017, σ. 93Stephenson 2000, σ. 299 Ανακοίνωσε επίσης την αξίωσή του για "το αυτοκρατορικό στέμμα του βασιλείου των Ελλήνων" (της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας).

Ο Βαρβαρόσσα σκεφτόταν πράγματι το ενδεχόμενο μιας επίθεσης εναντίον της Κωνσταντινούπολης, αλλά το μετάνιωσε και συνήψε συνθήκη ειρήνης με τον Ισαάκιο Β΄ το Φεβρουάριο του 1190.Treadgold 1997, σ. 658Madgearu 2017, σ. 96 Την ημέρα που συνομολογήθηκε η συνθήκη απεσταλμένος του Ισαάκιου Β΄ προσπάθησε να μιλήσει στο Βαρβαρόσσα για κοινή στρατιωτική δράση εναντίον των Βλάχων, ενώ εκπρόσωπος του Θεόδωρου-Πέτρου του πρότεινε και πάλι συμμαχία εναντίον των Βυζαντινών.Madgearu 2017, σ. 97 Ωστόσο ο Βαρβαρόσσα, που ήθελε να συνεχίσει τη Σταυροφορία προς τους Αγίους Τόπους, απέρριψε και τις δύο προσφορές.

Νέες συγκρούσεις

Οταν ο Βαρβαρόσσα έφυγε από τη Θράκη ο Ισαάκιος Β΄ μπόρεσε να κάνει νέες προσπάθειες για να ανακτήσει τα εδάφη που είχε χάσει από το Θεόδωρο-Πέτρο και τον Ασέν.Fine 1994, σ. 25 Τον Ιούλιο του 1190 εισέβαλε στα βασίλεια των αδελφών από το Πέρασμα Ρις και έστειλε στόλο στον Κάτω Δούναβη για να εμποδίσει τους Κουμάνους να περάσουν τον ποταμό.Madgearu 2017, σσ. 98–100 Ωστόσο οι αδελφοί είχαν ήδη ενισχύσει την οχύρωση τους και απέφευγαν την άμεση αντιπαράθεση με τους εισβολείς. Ο αυτοκράτορας αποφάσισε να επιστρέψει στην πρωτεύουσα του, αφού πληροφορήθηκε ότι τα Κουμανικά στρατεύματα διέσχισαν τον Κάτω Δούναβη το Σεπτέμβριο.Madgearu 2017, σ. 100 Οι Βλάχοι και οι Βούλγαροι έστησαν ενέδρα στον αυτοκρατορικό στρατό σε ένα στενό πέρασμα και του προκάλεσαν μια σημαντική ήττα. Ο Ισαάκιος Β διέφυγε, αλλά μεγάλο μέρος του στρατού χάθηκε και οι νικητές άρπαξαν "τα πιο πολύτιμα διακριτικά του αυτοκράτορα" μεταξύ αυτών το πυραμιδοειδές στέμμα και κειμήλια σχετιζόμενα με την Παναγία.George Akropolites: The History (ch. 11.), σ. 133Madgearu 2017, σ. 101

Οι Βλάχοι, οι Βούλγαροι και οι Κουμάνοι επανέλαβαν τις επιδρομές τους στα βυζαντινά εδάφη. Λεηλάτησαν τη Βάρνα και την Αγχίαλο, κατέστρεψαν την Τριαδίτσα και άρπαξαν τα λείψανα του Ιβάν της Ρίλα, ενός αγίου που λατρευόταν ιδιαίτερα  από τους Βουλγάρους.Madgearu 2017, σσ. 101–102 Ο Ισαάκιος Β΄ νίκησε τους Κουμάνους επιδρομείς τον Απρίλιο του 1191, κοντά στη Φιλιππούπολη και έκανε διοικητή της το 1192 τον ξάδελφό του, Κωνσταντίνο Δούκα Άγγελο.Madgearu 2017, σ. 104Treadgold 1997, σ. 659 Ο Κωνσταντίνος εμπόδισε τους Θεόδωρο-Πέτρο και Ασέν να κάνουν συχνές επιδρομές και να λεηλατούν τη Θράκη, αλλά τυφλώθηκε μετά την προσπάθειά του να εκθρονίσει τον αυτοκράτορα.Madgearu 2017, σ. 105 Οι Θεόδωρος-Πέτρος και Ασέν χάρηκαν πολύ για την τύχη του Κωνσταντίνου και δήλωσαν ότι ήταν έτοιμοι να κάνουν "τον Ισαάκ αυτοκράτορα του δικού τους κράτους, γιατί δεν θα μπορούσε να ωφελήσει τους Βλάχους περισσότερο από όσο βγάζοντας τα μάτια του Κωνσταντίνου», σύμφωνα με Χωνιάτη.O City of Byzantium, Annals of Niketas Choniates (5.3.437), σ. 240

Τουλάχιστον δύο πανηγυρικοί του 1193 αποδεικνύουν ότι ο Ισαάκιος είχε καταφέρει να δημιουργήσει ένα ρήγμα μεταξύ του Θεόδωρου-Πέτρου και του Ασέν.Madgearu 2017, σσ. 105–106Stephenson 2000, σ. 302 Ένας ρήτορας ανέφερε ότι ο Θεόδωρος-Πέτρος είχε συνάψει συνθήκη ειρήνης με τους Βυζαντινούς, ενώ άλλος τον περιέγραψε ως "εμπόδιο στον αδελφό του" και εχθρό της ίδιας του της οικογένειας και τον Ασέν ως "τον πιο απερίσκεπτη και σκληρόκαρδος αντάρτη". Ο Γεώργιος Ακροπολίτης κατέγραψε ότι η Πρεσλάβα, η Προβάντια και η "γύρω τους περιοχή" ήταν ακόμη γνωστό ως "χώρα του Πέτρου" το 13ο αιώνα.George Akropolites: The History (ch. 12.), σ. 137Madgearu 2017, σ. 107 Οι πηγές αναφέρουν ότι οι αδελφοί μοιράστηκαν τα εδάφη που βρίσκονταν υπό την κυριαρχία τους, πιθανότατα το 1192, σύμφωνα με το Ματζεάρου. Παίρνοντας τη βορειοανατολική περιοχή, ο Θεόδωρος-Πέτρος έκανε πρωτεύουσά του την Πρεσλάβα. Ο Φάιν αναφέρει ότι η διαμάχη μεταξύ των αδελφών πιθανότατα έληξε σύντομα, επειδή επιχείρησαν από κοινού την εισβολή στη Θράκη το 1193.Fine 1994, σ. 27

Τελευταία χρόνια

Ο Ασέν δολοφονήθηκε στο Τάρνοβο από το βογιάρο Ιβάνκο το φθινόπωρο του 1196.Fine 1994, σ. 28 Ο Θεόδωρος-Πέτρος συγκέντρωσε αμέσως τα στρατεύματά του, έσπευσε στην πόλη και την πολιόρκησε.Stephenson 2000, σ. 306Vásáry 2005, σ. 47 Ο Ιβάνκο έστειλε πρέση στην Κωνσταντινούπολη, παρακαλώντας το νέο Βυζαντινό Αυτοκράτορα Αλέξιο Γ΄ Άγγελο, να του στείλει ενισχύσεις σε αυτόν. Ο αυτοκράτορας έστειλε το Μανουήλ Καμύτζη επικεφαλής στρατού προς το Τάρνοβο, αλλά ο φόβος ενέδρας στα ορεινά περάσματα οδήγησε στο ξέσπασμα ανταρσίας και οι στρατιώτες τον ανάγκασαν να επιστρέψει.Madgearu 2017, σ. 111 Ο Ιβάνκο συνειδητοποίησε ότι δεν μπορούσε να υπερασπιστεί πια το Τάρνοβο και έφυγαε από την πόλη προς την Κωνσταντινούπολη. Ο Θεόδωρος-Πέτρος εισήλθε στο Τάρνοβο και, αφού έκανε το νεώτερο αδελφό του Καλογιάν κυβερνήτη της πόλης, επέστρεψε στην Πρεσλάβα.

Ο Θεόδωρος-Πέτρος δολοφονήθηκε "υπό σκοτεινές συνθήκες" το 1197. Τον "πέρασε από σπαθί ένας από τους συμπατριώτες του", σύμφωνα με αναφορά του Χωνιάτη.O City of Byzantium, Annals of Niketas Choniates (5.3.472), σ. 259 Ο ιστορικός Ιστβαν Βάσαρι γράφει ότι ο Θεόδωρος-Πέτρος σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια μιας εξέγερσης, ενώ ο Στέφενσον υποστηρίζει ότι οι αυτόχθονες άρχοντες τον ξεφορτώθηκαν, λόγω της στενής συμμαχίας του με τους Κουμάνους.

Παραπομπές

Πηγές

George Akropolites: The History (Translated with and Introduction and Commentary by Ruth Macrides) (2007). Oxford University Press. 
O City of Byzantium, Annals of Niketas Choniatēs (Translated by Harry J. Magoulias) (1984). Wayne State University Press.
"The History of the Expedition of the Emperor Frederick". In The Crusade of Frederick Barbarossa: The History of the Expedition of the Emperor Frederick and Related Texts (Translated by G. A. Loud) (2013). Ashgate Publishing. σσ. 33–134. 
Chary, Frederick B. (2011). The History of Bulgaria. Greenwood. 
Curta, Florin (2006). Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250. Cambridge University Press. 
Dall'Aglio, Francesco (2013). "The interaction between nomadic and sedentary peoples on the Lower Danube: the Cumans and the "Second Bulgarian Empire"". In Curta, Florin; Maleon, Bogdan–Petru (eds.). The Steppe Lands and the World Beyond Them: Studies in Honor of Victor Spinei on his 70th Birthday. Editura Universității "Alexandru Ian Cuza". σσ. 299–313. 
Fine, John V. A. Jr. (1994) [1987]. The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press. 
Madgearu, Alexandru (2017). The Asanids: The Political and Military History of the Second Bulgarian Empire, 1185–1280. BRILL. 
Petkov, Kiril (2008). The Voices of Medieval Bulgaria, Seventh-Fifteenth Century: The Records of a Bygone Culture. BRILL. 
Stephenson, Paul (2000). Byzantium's Balkan Frontier: A Political Study of the Northern Balkans, 900–1204. Cambridge University Press. 
Treadgold, Warren (1997). A History of the Byzantine State and Society. Stanford, California: Stanford University Press. 
Vásáry, István (2005). Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185–1365. Cambridge University Press.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Κατηγορία:Οίκος των Ασέν
Κατηγορία:Τσάροι της Βουλγαρίας