Κομφουκιανισμός

Ο Κομφουκιανισμός αποτελεί ένα ηθικό και φιλοσοφικό σύστημα, το οποίο αναπτύχθηκε αρχικά βάσει των διδασκαλιών του Κινέζου διανοητή και κοινωνικού φιλοσόφου Κομφούκιου, ο οποίος έζησε τον 6ο αιώνα π.Χ.

Ιστορία
Ο Κομφουκιανισμός είναι η πιο διαδεδομένη θρησκεία στην Κίνα. Βασίζεται στην ηθική διδασκαλία του Κομφούκιου (551-479), καθώς και σε παραδοσιακό υλικό θρησκευτικό και ηθικού χαρακτήρα, που μελέτησαν αυτός και οι μαθητές του. Η θρησκεία αυτή έχει διαδοθεί κυρίως στην Κίνα, στην Ιαπωνία, στην Κορέα και στο Βιετνάμ.

Στην εποχή του ο κινεζικός λαός σπαρασσόταν από εμφύλιους πολέμους, στους οποίους η κεντρική εξουσία της δυναστείας Τσε αδυνατούσε να επιβληθεί. Ο Κομφούκιος αφιέρωσε τη ζωή του στη διαμόρφωση ηθικό-θρησκευτικού συστήματος, που θα έθετε τις βάσεις για μια αρμονική κοινωνία.

Η βάση των αξιών του
Η βάση αυτή ήταν περισσότερο ηθική παρά θρησκευτική. Ήταν αντίθετος με τις δεισιδαιμονίες, με τις οποίες το πλήθος είχε ταυτιστεί.
Πίστευε ότι η κοσμική τάξη ταυτίζεται με την ηθική τάξη, δίδαξε την αρετή ως προϋπόθεση για τη συντήρηση της κοινωνίας.
Σύμφωνα με τη διδασκαλία του, η «αυτάρκης πραγματικότητα» (τάο η ντάο), από την οποία έχουν δημιουργηθεί τα πάντα, αποτελεί δημιούργημα του Ουρανού. Ο Ουρανός θεωρείται ο θεμελιωτής της αρετής, η οποία, στην πλέον απόλυτη μορφή της, είναι η καλοσύνη, «μητέρα» όλων των αρετών. Αυτή ονομάζεται Ζεν. Η σημασία της λέξης αυτής είναι  της αυτοεπιβολής, που προϋποθέτει τον πλήρη αυτοέλεγχο για την εξάλειψη όλων των επιθετικών ενστίκτων και αρνητικών συναισθημάτων, που βρίσκονται μέσα στον άνθρωπο. Η ενάρετη συμπεριφορά επιβάλλει την αγάπη στον πλησίον, με συγκεκριμένο τρόπο. Έτσι ο άνθρωπος πρέπει να μάθει να αγαπά πρώτα την οικογένειά του, ακολούθως να επεκτείνει την αγάπη αυτή στα μέλη της κοινωνίας και τέλος να συμπεριλάβει και την πολιτεία, της οποίας ο ηγεμόνας είναι ο γιος του Ουρανού και πατέρας όλων των υπηκόων του.

Η Κομφουκιανική αρετή επιβάλει την ευσέβεια (κινεζικά: 孝，σιάο xiao), μέσω της οποίας επιτυγχάνεται η σύνδεση από τη μία των ζωντανών με τους νεκρούς προγόνους τους και από την άλλη των ατόμων με το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.

Η ευσέβεια
Η Κομφουκιανική ευσέβεια εκφράζεται στις εξής αμοιβαίες σχέσεις δικαιωμάτων και καθηκόντων (Βου Λου):
καλοσύνη του άρχοντα-νομιμοφροσύνη του αρχόμενου.
αγάπη του πατέρα – υπακοή του γιου.
αγαθότητα των ηλικιωμένων – σεβασμός των νέων.
δικαιοσύνη του συζύγου – υπακοή της συζύγου.
Η διάδοση και η βασική αρχή
Αιώνες αργότερα, ο Κομφουκιανισμός εισχώρησε στην Ιαπωνία, την Κορέα, το Βιετνάμ και άλλες περιοχές όπου υπήρχαν κινεζικοί πληθυσμοί, ασκώντας βαθιά επίδραση σε όλους τους κοινωνικούς θεσμούς. Ο Κομφουκιανισμός τονίζει την αρχή που προσομοιάζει στον Χρυσό Κανόνα: «Ό,τι δεν επιθυμείς για τον εαυτό σου, μην το επιβάλεις στους άλλους»Στα Ανάλεκτα, ο Κομφούκιος απαντάει στο ερώτημα του μαθητή Τσι Κογκ «Υπάρχει άραγε μία λέξη ικανή να καθοδηγεί τις πράξεις του ανθρώπου σε όλη του τη ζωή;» λέγοντας «Ναι, η λέξη επιείκεια: Ό,τι δεν επιθυμείς για τον εαυτό σου, μην το επιβάλεις στους άλλους». (Ανάλεκτα 15:24[23], Μεταφρ. Σωτ. Χαλικιά) Μια άλλη απόδοση της απάντησης του Κομφούκιου είναι η εξής: «Είναι η "Συγχώρεση". Ό,τι δεν επιθυμείς για τον εαυτό σου μην το επεκτείνεις στους άλλους». (Μετάφρ. Confucius Publishing) Το απόσπασμα αυτό μπορεί να βρεθεί στο ίντερνετ εδώ, στον ιστότοπο confucius.org ..

Ο ρόλος της εκπαίδευσης
Για τον Κομφουκιανισμό, η εκπαίδευση και η έννοια της μελέτης παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του ατόμου. Σε ό,τι αφορά την εκαπίδευση και την μόρφωση, η διαδικασία της ανάπτυξης δεν αναφέρεται μόνον στην αποστήθιση και κατανόηση των παραδοσιακών συγγραμμάτων, αλλά ακόμα και στην κοινωνική παρατήρηση και στην χρηστή συμπεριφορά του ανθρώπου μέσα στην κοινωνία. Αυτό δεν είναι αυτονόητο, καθώς υπάρχουν φιλοσοφίες, όπως για παράδειγμα ο Ταοϊσμός, οι οποίες διατείνονται ότι για να κατακτήσουμε την αλήθεια είναι να ξεχάσουμε όλες τις επίκτητες γνώσεις.

Το κομφουκιανικό σύγγραμμα Βιβλίο των τριών ιδεογραμμάτων, το οποίον γράφθηκε τον 13ο μεταχριστιανικό αιώνα προς χρήσιν των μικρών παιδιών, γράφει: 
«Αν ο νεφρίτης δεν ξυστεί με τέχνη,
 δεν παίρνει μορφή κανενός πράγματος. 
Αν ο άνθρωπος δεν μαθαίνει,  
δεν ξέρει τί είναι δικαιοσύνη.  
Και ο γιός ενός ανθρώπου  
όταν είναι ακόμα μικρός, 
[πρέπει]ν' αγαπάει διδασκάλους και φίλους,  
και να μαθαίνει τελετουργικά κι εθιμοτυπία 
(Μετάφραση  Κωνσταντίνου Γ. Πολύμερου)

 Παραπομπές 

 Δείτε επίσης 
 Κομφούκιος
 Ανάλεκτα του Κομφούκιου

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

*
Κατηγορία:Θρησκεία στην Ιαπωνία
Κατηγορία:Εθνικές Θρησκείες
Κατηγορία:Θρησκεία στην Κίνα
Κατηγορία:Ανατολική φιλοσοφία
Κατηγορία:Ηθικές θεωρίες
Κατηγορία:Κινεζικός πολιτισμός
Κατηγορία:Σχολές και κινήματα της Ηθικής