Πανελλήνιο πρωτάθλημα στίβου Μαραθώνιος ανδρών

Ο μαραθώνιος δρόμος είναι από τα αγωνίσματα που εντάχθηκαν στο Πανελλήνιο πρωτάθλημα στίβου ανδρών από την πρώτη διοργάνωση το 1896. Η δημιουργία του αγωνίσματος ήταν ιδέα του Γάλλου Μισέλ Μπρελ, που πρότεινε την ένταξη του στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών αγώνων της Αθήνας το 1896. Ο μαραθώνιος δρόμος γίνεται προς τιμήν του Αθηναίου δρομέα-αγγελιοφόρου (δεν είναι γνωστό αν ήταν ο Φειδιππίδης ή κάποιος άλλος), ο οποίος έτρεξε από τον Μαραθώνα έπειτα από την ιστορική μάχη προκειμένου να αναγγείλει στους Αθηναίους τη νίκη αλλά και να τους ειδοποιήσει να πάρουν τα όπλα και να προστατεύσουν την πόλη, αφού έρχονταν προς τα εκεί περσικά πλοία. Ο κατάκοπος δρομέας μόλις ανακοίνωσε το μήνυμά του "Νενικήκαμεν" έπεσε νεκρός.

 Το ξεκίνημα 
Μόλις μαθεύτηκε, τον Ιανουάριο του 1896, πως στο πρόγραμμα των Α΄ Ολυμπιακών Αγώνων εντάχθηκε και ένας αγώνας δρόμου στη διαδρομή που είχε διατρέξει ο αθηναίος αγγελιοφόρος το 490 π.Χ., διάφοροι αθλητικοί σύλλογοι άρχισαν να διοργανώνουν αγώνες δρόμου σε διαδρομές γύρω στα 40 χλμ. Στις 18 Φεβρουαρίου, ο "Όμιλος Πεζοπόρων Πειραιώς" διοργάνωσε αγώνα 40 χλμ στη διαδρομή "Πειραιάς-Ελευσίνα-Δαφνί" με νικητή τον Κελαϊδή. Την ίδια ημέρα, ο αθλητής του ΑΟ Αθηνών Σπύρος Μπελόκας έτρεξε 40 χλμ. στη διαδρομή "Ριζάρειος Σχολή-Πικέρμι-Ριζάρειος" σε 3 ώρες 48΄. Στην Πάτρα ο Χρήστος Δουβανάς της Γ.Ε. Πατρών έτρεξε 42 χλμ σε 3 ώρ. 07΄.

Η πρώτη δοκιμή στην κλασική διαδρομή έγινε από τον αθλητή του Εθνικού Γ.Σ. Γεώργιο Γρηγορίου στις αρχές Φεβρουαρίου, ο οποίος αφού μετέβη πεζή στο Μαραθώνα, την επόμενη μέρα ξεκίνησε από τον Τύμβο και έφτασε στο γυμναστήριο του Εθνικού μετά από 2 ώρ. 50΄, διανύοντας περίπου 36 χλμ. Στις 11 Φεβρουαρίου έγινε νέα δοκιμή από τον Εθνικό Γ.Σ. με επίσημο χαρακτήρα. Μετείχαν οι αθλητές Γεώργιος Γρηγορίου και Ιωάννης Γιαννούλης. Ο Γιαννούλης εγκατέλειψε στο Πικέρμι, ενώ ο Γρηγορίου τερμάτισε σε 3 ώρ. 45΄. Στις 17 Φεβρουαρίου δοκίμασε την διαδρομή και ο Πανελλήνιος Γ.Σ. με τέσσερις αθλητές του, τους Δεληγιάννη, Κουντούρη, Ροδάκη και Γερακάρη. Πρώτος τερμάτισε ο Δημήτριος Δεληγιάννης σε 3 ώρ. 52΄ 31΄΄. Η διανυθείσα διαδρομή υπολογίστηκε λίγο πάνω από τα 40 χλμ.

 Η πρώτη διοργάνωση 
Το Πανελλήνιο πρωτάθλημα μαραθωνίου, που θα αποτελούσε και αγώνα πρόκρισης για την Ολυμπιάδα διεξήχθη την Κυριακή, 10 Μαρτίου 1896. Η διαδρομή είχε μετρηθεί στα 40 χλμ. Δήλωσαν συμμετοχή 33 δρομείς αλλά στην αφετηρία εμφανίστηκαν 25. Το πρωί τους δόθηκε ένα λιτό γεύμα με αυγά, πορτοκάλια και καφέ και η εκκίνηση δόθηκε στις 2 μ.μ. στην έξοδο του χωριού. Τους δρομείς συνόδευε ένας έφιππος επόπτης για τον καθένα, ενώ είχε ληφθεί πρόβλεψη να καταβρεχτεί η διαδρομή ώστε να μην σηκώνεται σκόνη. Ως το Πικέρμι προηγούνταν ο Δουβανάς και ο Δεληγιάννης. Εκεί ο μεν Δουβανάς εγκατέλειψε ενώ ο Δεληγιάννης διέκοψε να ξεκουραστεί, με αποτέλεσμα να τους προσπεράσουν ο Βασιλάκος και ο Μπελόκας. Ως το Χαρβάτι είχαν απομείνει μόνον 15 δρομείς. Στην Αγ. Παρασκευή η σειρά ήταν: Χαρ. Βασιλάκος (ΠΓΣ), Σπ. Μπελόκας (ΑΟ Αθηνών), Δημ. Δεληγιάννης (ΠΓΣ), η οποία ήταν η τελική κατάταξη στον τερματισμό. Ακολούθησαν οι: Δημ. Χρηστόπουλος (Γ.Ε. Πατρών), Γ. Γρηγορίου (Εθνικός ΓΣ), Ευ. Γερακάκης (ΠΓΣ).

Οι έξι πρώτοι προκρίθηκαν να λάβουν μέρος στους Α΄ Ολυμπιακούς αγώνες αλλά επειδή ξεσηκώθηκαν πολλοί νέοι φερέλπιδες αθλητές, κυρίως χωρικοί της περιοχής Μαρουσίου - Χαλανδρίου, διοργανώθηκε ειδικός προκριματικός μαραθώνιος, και ορίστηκε να προκριθούν για τους Ολυμπιακούς, οι έξι πρώτοι ή όσοι φέρουν καλύτερο χρόνο από το 3:18΄00΄΄ του πανελληνιονίκη Βασιλάκου. Στον αγώνα αυτό μετείχε και ο Σπύρος Λούης που τερμάτισε 5ος με 3 ώρ. 18΄ 27΄΄ κερδίζοντας την πρόκριση για την ολυμπιάδα, στην οποία θα ανακηρυσσόταν ολυμπιονίκης.

 Οι νικητές 

Το πανελλήνιο πρωτάθλημα Μαραθωνίου δρόμου είναι καθαρά ατομικό αγώνισμα και δεν ανακηρύσσει πρωταθλητή σύλλογο.Οι αθλητές των συλλόγων βαθμολογούνται ατομικά και το άθροισμα της βαθμολογίας τους (με συντελεστή) προστίθεται στη βαθμολογία κάθε συλλόγου,στο ανοιχτό πρωτάθλημα στίβου το καλοκαίρι.

ΈτοςΑθλητήςΧρόνοςΣύλλογος αθλητή1896Χαρίλαος Βασιλάκος3 ώρες 17.00.0ανεξάρτητος (μετέπειτα Πανελλήνιος Γ.Σ.) 1906Αναστάσιος Κουτουλάκης3 ώρες 04.29.3 Εθνικός Γ.Σ.1909Χρήστος Μηλίγγος 3 ώρες 07.23.1Εθνικός Γ.Σ. 1910Σωτήριος Πλιάκος 3 ώρες 03.35.0 Πανελλήνιος Γ.Σ. 1911Χρήστος Μηλίγγος 3 ώρες 07.14.4ΑΟ Διαγόρας Αθηνών1920Διεξήχθη στην κλασική διαδρομή αλλά σε απόσταση 40 χλμ. κατά τους αγώνες πρόκρισης για τους Ολυμπιακούς αγώνες του 1920. Δεδομένου ότι το αγώνισμα του μαραθωνίου δεν είχε διεξαχθεί κατά το Πανελλήνιο πρωτάθλημα στίβου ανδρών 1920, από πολλούς συμπεριλαμβάνεται στους αγώνες του πανελλήνιου πρωταθλήματος μαραθωνίου. εφ. "Εμπρός", 22/6/1920.Γεώργιος Κουλουμπέρδας3 ώρες 27.34.0 Πανελλήνιος Γ.Σ. 1924Διαμαντής Κάντζας3 ώρες 05.47.4Πειραϊκός Σύνδεσμος 1926Στάθης Μανωλόπουλος3 ώρες 35.42.4Ο.Φ. Καλαμών1927Αστέριος Λουκάς3 ώρες 42.06.0Γ.Σ. Ηρακλής1928Αθανάσιος Μπεκιάρης3 ώρες 15.44.2Μ.Γ.Σ. Αναγέννηση Σερρών1929Χρήστος Σάρρας3 ώρες 12.31.1Παναθηναϊκός Α.Ο.1931Χρήστος Σάρρας3 ώρες 11.20.3Παναθηναϊκός Α.Ο.1932Χρήστος Σάρρας 3 ώρες 06.35.0Παναθηναϊκός Α.Ο.1933Στέλιος Κυριακίδης3 ώρες 03.05.0Γ.Σ. Ολύμπια Λεμεσού1934Στέλιος Κυριακίδης2 ώρες 49.42.0Γ.Σ. Ολύμπια Λεμεσού1936Στέλιος Κυριακίδης3 ώρες 06.30.0Γ.Σ. Ολύμπια Λεμεσού1937Στέφανος Στεφάνου2 ώρες 56.00.0ΑΕΚ 1938Βασίλης Κουσίδης3 ώρες 24.04.0ΑΕΚ1939Στέλιος Κυριακίδης2 ώρες 52.07.0Γ.Σ. Ολύμπια Λεμεσού1948Χρήστος Βαρτζάκης3 ώρες 01.58.0Πειραϊκός Σύνδεσμος1949Δημήτρης Δερβένης2 ώρες 57.17.0Εθνικός Γ.Σ.1950Αθανάσιος Ραγάζος2 ώρες 59.18.0Γ.Σ. Αλμυρού1951Δημήτρης Δερβένης2 ώρες 55.38.0 Εθνικός Γ.Σ.1952Δημήτρης Δερβένης 3 ώρες 11.29.6Εθνικός Γ.Σ. 1953Χρήστος Βαρτζάκης3 ώρες 13.15.0Πειραϊκός Σύνδεσμος1954 Μέλης Χαραλάμπους"Ο Κύπριος Χαραλάμπους πρωταθλητής του Μαραθωνίου", εφ. "Ελευθερία", 11/5/1954, σ. 4. και Ηρ. Αθανασόπουλος, "Μαραθώνιος & Μαραθώνας", Αθήνα 2010, σελ. 199.  3 ώρες 06.01.0Γ.Σ. Ολύμπια Λεμεσού1955Χαρίλαος Κλαψινάκης3 ώρες 14.43.6Κεραυνός Ρεθύμνου1956Ιωάννης Χασομέρης3 ώρες 10.18.0Παναθηναϊκός Α.Ο.1957Ιωάννης Γλέντζος3 ώρες 00.01.0ΑΕΚ1958Δημήτρης Δερβένης3 ώρες 15.48.0Εθνικός Γ.Σ.1959Ιωάννης Χριστόπουλος3 ώρες 16.37.0Π.Α.Ο.Κ.1960Δημήτρης Δερβένης3 ώρες 08.54.0Παναθηναϊκός Α.Ο.1961Παναγιώτης Μπεθάνης2 ώρες 51.52.4Παναθηναϊκός Α.Ο.1962Δημήτρης Μοσχονάς2 ώρες 49.17.0Παναθηναϊκός Α.Ο.1963Κώστας Πονήρης2 ώρες 46.17.0Εθνικός Γ.Σ. 1964Αθανάσιος Μαρτάκης3 ώρες 06.15.2Πανελλήνιος Γ.Σ.1965Δημήτρης Βούρος2 ώρες 59.58.6Παναθηναϊκός Α.Ο.1966Δημήτρης Βούρος3 ώρες 08.10.0Παναθηναϊκός Α.Ο.1967Γιώργος Φακιολάς3 ώρες 05.28.6Παναθηναϊκός Α.Ο.1968Δημήτρης Βούρος2 ώρες 29.09.4Παναθηναϊκός Α.Ο.1969Δημήτρης Βούρος2 ώρες 23.33.8Παναθηναϊκός Α.Ο.1970Νίκος Αυλακιώτης2 ώρες 35.10.8Πανελλήνιος Γ.Σ.1971 Νίκος Αυλακιώτης2 ώρες 41.17.4Πανελλήνιος Γ.Σ.1972 Χρήστος Μήτσικας2 ώρες 32.53.0ΓΣ Λάρισας1973Ιωάννης Βιρβίλης2 ώρες 22.53.0ΑΕΚ1974Φάνης Τσιμιγκάτος2 ώρες 24.48.0Παναχαϊκή Γ.Ε.1975Παύλος Μακρίδης2 ώρες 36.33.0Α.Γ.Σ. Ιωαννίνων1976Νίκος Αργυρόπουλος2 ώρες 31.41.8Παναχαϊκή Γ.Ε.1977Φάνης Τσιμιγκάτος2 ώρες 39.36.4Παναχαϊκή Γ.Ε.1978Φάνης Τσιμιγκάτος2 ώρες 27.44.0Παναχαϊκή Γ.Ε.1979Σπύρος Νάκος2 ώρες 33.40.8Σ.Ε.Φ.Α. Αρκαδικός1980Φάνης Τσιμιγκάτος2 ώρες 25.24.0Παναχαϊκή Γ.Ε.1981Φάνης Τσιμιγκάτος2 ώρες 25.55.0 Παναχαϊκή Γ.Ε.1982Στ. Καρακατσάνης2 ώρες 19.20.0Πανελλήνιος Γ.Σ.1983Τάσος Ψαθάς2 ώρες 17.12.0Π.Α.Ο.Κ.1984Μιχάλης Κούσης2 ώρες 16.40.0Γ.Ε. Αγρινίου1985Μιχάλης Κούσης2 ώρες 22.50.0Γ.Ε. Αγρινίου1986Τάσος Ψαθάς2 ώρες 17.12.0Π.Α.Ο.Κ.1987Γιώργος Αφορδακός2 ώρες 20.58.0ΟΦΗ1988Γιώργος Αφορδακός2 ώρες 17.08.0ΟΦΗ1989Χρήστος Παπαχρήστος2 ώρες 24.19.0Πανελλήνιος Γ.Σ.1990Γιώργος Μάλλιαρης2 ώρες 30.40.0Παναθηναϊκός Α.Ο.1991Θεόδωρος Φωτόπουλος2 ώρες 28.18.0Γ.Σ. Κηφισιάς1992Χρ. Σωτηρόπουλος2 ώρες 16.26.0Α.Σ. Άρης1993Νίκος Πολιάς2 ώρες 28.12.0Πειραϊκός Σύνδεσμος1994Σπύρος Ανδριόπουλος2 ώρες 17.07.0Α.Π.Σ. Πάτραι1995Νίκος Πολιάς2 ώρες 27.27.0Πειραϊκός Σύνδεσμος1996Νίκος Πολιάς2 ώρες 19.14.0Πειραϊκός Σύνδεσμος1997Σπύρος Ανδριόπουλος2 ώρες 13.15.0Α.Π.Σ. Πάτραι1998Νικήτας Μαρκάκης2 ώρες 26.52.0Ολυμπιακός1999Νίκος Πολιάς2 ώρες 18.38.0Ολυμπιακός2000Νίκος Πολιάς2 ώρες 20.50.02.Ολυμπιακός2001Νίκος Πολιάς2 ώρες 23.57.3Ολυμπιακός2002Βασίλης Ζαμπέλης2 ώρες 20.36Γ.Σ. Ελευθέριος Βενιζέλος2003Νίκος Πολιάς2 ώρες 23:16Ολυμπιακός2004Κώστας Γουγούσης2 ώρες 27:03Γ.Α.Σ. Κορησού2005Γεράσιμος Κόκοτος2 ώρες 24.52Πανελλήνιος Γ.Σ.2006Ιωάννης Κανελλόπουλος2 ώρες 24.21Πανελλήνιος Γ.Σ.2007Γιώργος Καραβίδας2 ώρες. 23.21ΑΕΚ2008Γιώργος Καραβίδας2 ώρες 23.51ΑΕΚ2009Δημήτρης Θεοδωρακάκος2 ώρες 26.27Ολυμπιακός2010Μιχάλης Παρμάκης2 ώρες 20.48Πανελλήνιος Γ.Σ.2011Δημήτρης Θεοδωρακάκος2 ώρες 24.10Ολυμπιακός2012Μιχάλης Παρμάκης 2 ώρες 21.56  Α.Ο. Τρίτων Χαλκίδας2013Χριστόφορος Μερούσης 2 ώρες 24.09 Φ.Ο. Βροντάδου Χίου2014Χριστόφορος Μερούσης 2 ώρες 25.15 Φ.Ο. Βροντάδου Χίου2015Χριστόφορος Μερούσης 2 ώρες 21.22 Φ.Ο. Βροντάδου Χίου2016Χριστόφορος Μερούσης   2 ώρες 24.58  Φ.Ο. Βροντάδου Χίου2017Κωνσταντίνος Γκελαούζος   2 ώρες 27.21  Παναθηναϊκός Α.Ο.2018Κωνσταντίνος Γκελαούζος   2 ώρες 21.54  Παναθηναϊκός Α.Ο.2019Κωνσταντίνος Γκελαούζος   2 ώρες 19.02  Παναθηναϊκός Α.Ο.2020<small>(Ματαιώθηκε λόγω Covid-19)<small>2021Κωνσταντίνος Γκελαούζος   2 ώρες 16.49  Παναθηναϊκός Α.Ο.2022Χαράλαμπος Πιτσώλης2 ώρες 23.44 Γ.Α.Σ. Ιλισσός2023Παναγιώτης Καραΐσκος2 ώρες 22.37 Πανελλήνιος Γ.Σ.2024 Χαράλαμπος Πιτσώλης2 ώρες 18.56 Γ.Α.Σ. Ιλισσός

 Πολυνίκεις αθλητές 
ΑθλητήςΠρωτιέςΧρονιέςΣύλλογος Νίκος Πολιάς <center>7 1993, 1995, 1996, 1999, 2000, 2001, 2003 22px Πειραϊκός Σύνδεσμος,  Δημήτρης Δερβένης <center>5 1949, 1951, 1952, 1958, 1960 22px Εθνικός Γ.Σ. Φάνης Τσιμιγκάτος <center>5 1974, 1977, 1978, 1980, 1981 22px Παναχαϊκή Γ.Ε. Στέλιος Κυριακίδης <center>4 1933, 1934, 1936, 1939 22px Γ.Σ. Ολύμπια Λεμεσού Δημήτρης Βούρος <center>4 1965, 1966, 1968, 1969  Χριστόφορος Μερούσης <center>4 2013, 2014, 2015, 2016 22px Φ.Ο. Βροντάδου Χίου Χρήστος Σάρρας <center>3 1929, 1931, 1932  Κωνσταντίνος Γκελαούζος <center>4 2017, 2018, 2019, 2021 

Δείτε επίσης
 Πανελλήνιο πρωτάθλημα στίβου Μαραθώνιος γυναικών

 Πηγές 
 Μπάμπης Ζαννιάς "Οι πρωταθλητές και τα ρεκόρ του Στίβου 1896-1990"
 Μπάμπης Ζαννιάς "42.195μ σε 30 χρόνια"
 Μπάμπης Ζαννιάς "42.195μ σε 40 χρόνια" 
 Ηρακλής Αθανασόπουλος, "Μαραθώνιος και Μαραθώνας. Η πλήρης διατριβή για την κλασσική διαδρομή", Αθήνα 2010.
 ΣΕΓΑΣ: Αποτελέσματα μαραθωνίου 2021 

 Αναφορές 

Μαραθωνιος
Κατηγορία:Μαραθώνιος