Ιάκωβος Τομπάζης

Ο Ιάκωβος Γιακουμάκης (Τομπάζης) (1782 - 11 Σεπτεμβρίου 1829) ήταν Έλληνας ναυτικός του 19ου αιώνα, που δραστηριοποιήθηκε ως έμπορος και αγωνιστής της Επανάστασης του 1821, συμβάλλοντας καθοριστικά στους θαλάσσιους αγώνες για την ανεξαρτησία. Ήταν γνωστός για τη φιλοπατρία, τη φιλομάθεια, το ήθος και την ανιδιοτέλειά του.

Βιογραφία
Γεννημένος στην Ύδρα, ο Ιάκωβος Γιακουμάκης ήταν ο πρωτότοκος υιός του Νικολάου Γιακουμάκη, μέλους επιφανούς ναυτικής οικογενείας με καταγωγή από τα Βουρλά της επαρχίας Σμύρνης, η οποία εγκαταστάθηκε στο νησί το έτος 1668. Μητέρα του ήταν η Άννα Μωραΐτη, με καταγωγή από την Τροιζήνα. Είχε έναν αδελφό, τον Μανώλη. Η οικογένεια Γιακουμάκη, διατηρώντας ισχυρή ναυτική παράδοση, μετονομάστηκε το 1816 σε «Τομπάζη», επωνυμία που προήλθε από τον τύπο εμπορικού πλοίου (τουμπάζι) το οποίο κατείχαν και διηύθυναν οι αδελφοί Ιάκωβος και Μανώλης Τομπάζης. Από νεαράς ηλικίας, ο Ιάκωβος ακολούθησε τον ναυτικό βίο,  αναπτύσσοντας έντονη δραστηριότητα στους τομείς της ναυτιλίας, της ναυπηγικής και του θαλάσσιου εμπορίου. Η επιμέλειά του και η ενασχόλησή του με τις θαλάσσιες τέχνες τεκμηριώνονται εύγλωττα μέσα από τα σωζόμενα χειρόγραφά του.  

 Η μύησή του στη Φιλική Εταιρεία 
Το έτος 1818 μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία εν Κωνσταντινούπολη, υπό του Παναγιώτη Σέκερη, γεγονός το οποίο σηματοδότησε την ενεργό του ένταξη στο επαναστατικό κίνημα. Από την περίοδο αυτή και εξής, διατήρησε συστηματική και ουσιώδη αλληλογραφία με εξέχουσες μορφές του Αγώνα, όπως τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, τον Νότη Μπότσαρη, τον Παπαφλέσσα, τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και άλλους πρωτεργάτες της Εθνεγερσίας. Η εν λόγω αλληλογραφία, μέρος της οποίας σώζεται μέχρι σήμερα, καταδεικνύει την ενεργό του συμβολή στη διαμόρφωση στρατηγικών συνεργασιών και τον καθοριστικό του ρόλο στην προετοιμασία του Επαναστατικού Αγώνα. 

 Η συμμετοχή του στον Αγώνα 
Με την έναρξη της Επαναστάσεως στην Ύδρα, ο Ιάκωβος Τομπάζης ανεδείχθη, διά κοινής αποφάσεως πάντων των Υδραίων πλοιάρχων, σε πρώτο ναύαρχο του υδραίικου στόλου και, την 28ην Απριλίου 1821, έδωσε τον όρκο υπέρ της Πατρίδος επί της ναυαρχίδας Θεμιστοκλής:

Πλήρως αφοσιωμένος στον Αγώνα, διέθεσε ολόκληρη την περιουσία του στην υπηρεσία του Έθνους και προέβη εις τη μετασκευή των τεσσάρων ιδιόκτητων πλοίων του εις πολεμικά, προσφέροντάς τα ανεπιφύλακτα στον επαναστατικό στόλο. Υπήρξε, επιπροσθέτως, ο πρώτος εισηγητής της χρήσεως πυρπολικών σκαφών, καινοτομία η οποία απετέλεσε αποφασιστικότατο παράγοντα επιτυχίας κατά την εξέλιξη των ναυτικών επιχειρήσεων της Επαναστάσεως. 

Εν αρχή έπλευσε προς την Χίο, όπου προσπάθησε να προτρέψει τους κατοίκους να εξεγερθούν ενάντια στα Οθωμανικά πλοία που κατέφθαναν. Όμως οι Χιώτες, άοπλοι και εντελώς απροετοίμαστοι, υποχώρησαν, και έτσι ο Τομπάζης γύρισε στην Ύδρα στις 7 Μαΐου. Λίγες ημέρες μετά διηύθυνε την ναυμαχία της Ερεσού, η οποία ανεδείχθη στην πρώτη σημαντική ναυτική νίκη του Αγώνα. Όμως δεν επαναπαύθηκε στις δάφνες του, και ο Τομπάζης μετακινήθηκε κοντά στις Κυδωνιές για να συγκαλέσει πολεμικό συμβούλιο με τους τοπικούς προκρίτους. Όμως αναγκάστηκε να επιστρέψει λίγες μέρες αργότερα, για να διασώσει τον άμαχο πληθυσμό από την εκδικητική μανία των Οθωμανών, οι οποίοι είχαν αρχίσει τις σφαγές στην πόλη. Επιβίβαζε στις λέμβους του όσους κατοίκους μπορούσε και τελικά τους μετέφερε με ασφάλεια πίσω στην πατρίδα του. Μετά την καταστροφή των Κυδωνιών, άρχισε να επικρατεί μεγάλος φόβος μήπως και η Σάμος υποστεί την ίδια μοίρα, έτσι ο Τομπάζης τον  με τον στόλο του έπλευσε προς τα εκεί τον Ιούλιο, προκειμένου να εμποδίσει τον Οθωμανικό στόλο από το να προκαλέσει ζημιές στο νησί και στα γειτονικά παράλια. Αφότου ασφάλισε την σωτηρία των κατοίκων, πολιόρκησε τον αντίπαλο στόλο και τον ανάγκασε να μετακινηθεί προς τον Ελλήσποντο. Ένα χρόνο μετά, πρόσφερε με προθυμία την διοίκηση του στόλου του στον Ανδρέα Μιαούλη, με τον οποίο τον συνέδεε αδελφική φιλία καθ' όλη τη διάρκεια του Αγώνα.

 Τελευταία χρόνια 
Ο Ιάκωβος Τομπάζης απεβίωσε στην Ύδρα το έτος 1829, προς μεγάλη λύπηση όλων, και ετάφη μετά πάσης επισημοτήτων και τιμών. Απέκτησε έναν γιο, τον Γεώργιο Τομπάζη (1809-1892), ο οποίος διέπρεψε ως υποναύαρχος, ναυπηγός και υπουργός επί των Ναυτικών του ελληνικού κράτους.

 Πηγές 

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Καπεταναίοι του 1821
Κατηγορία:Έλληνες μέλη της Φιλικής Εταιρείας
Ιακωβος

 Πηγές 

 Νικόλαος Φ. Τόμπρος, «Η πορεία της Φιλικής Εταιρείας στη Μεσσηνία και τα μέλη της: Τεκμηριωτικές αναζητήσεις στο αρχείο Μ. Φερέτος», ΚΘ΄ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ 16-18 Μαΐου 2008, Θεσσαλονίκη 2009, σελ. 64-84
 Αχ.Διαμαντάρα, «Έγγραφα Φιλικής Εταιρείας, Νισυριακά», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ. Θ', σελ. 556-566

 Καργάκος, Ι. Σαράντος,«Ἡ Ἑλληνική Ἐπανάσταση τοῦ 1821» , Εκδόσεις Περί τεχνών, Αθήνα, 2019, σελ. 101
 Συλλογικό Έργο, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΑ΄, Εκδοτική Αθηνών, 1975, σελ. 424-432
 Γιάννης Κορδάτος, Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας, τόμος 10 (1821-1832), Νεώτερη Β΄, Εκδόσεις 20ος αιώνας, Αθήνα, 1956-1959

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Έλληνες ναύαρχοι