MTV

Το MTV (αρχικά ως αρκτικόλεξο του Music Television) είναι αμερικανικό καλωδιακό τηλεοπτικό κανάλι και η ναυαρχίδα του ομότιτλου ομίλου (MTV Entertainment Group), μιας υποδιαίρεσης του τμήματος Paramount Media Networks της Paramount Skydance.

Ξεκίνησε την 1η Αυγούστου 1981 με μετάδοση μουσικών βιντεοκλίπ και συναφών μουσικοψυχαγωγικών προγραμμάτων, καθοδηγούμενα από τηλεοπτικές προσωπικότητες γνωστές ως βιντεοτζόκεϊ (VJs).

Σύντομα εδραίωσε την παρουσία του στο εξωτερικό, και στην Ελλάδα, αποκτώντας ένα πρωτοφανές κοινό όντας ένας εκ των κύριων παραγόντων σε άνοδο προγράμματος, οδηγώντας τις αμερικανικές εταιρείες να κυριαρχήσουν στην τηλεοπτική οικονομία τη δεκαετία του 1990.

Με την πάροδο των χρόνων, περιορίστηκε ως προς το μουσικό κομμάτι με τα πρωτότυπα εφηβικά και ενήλικα ριάλιτι προγράμματα να παίρνουν τη θέση τους στο πρόγραμμα. Από το Νοέμβριο του 2023, το βλέπουν 67 εκατομμύρια νοικοκυριά που έχουν συνδρομητική τηλεόραση στις ΗΠΑ, μειωμένο από τα 99 εκατομμύρια νοικοκυριά το 2011.

Ιστορικό
Το MTV ξεκίνησε την 1η Αυγούστου 1981 στις 12:01 π.μ. Ανατολική Ζώνη Ώρας υπό την ιδιοκτησία της Warner-Amex Satellite Entertainment, ξεκινώντας με τις λέξεις Ladies and gentlemen, rock and roll που είπε ο Τζον Λακ παίζοντας σε πλάνα από την αντίστροφη μέτρηση της εκτόξευσης του πρώτου διαστημικού λεωφορείου Κολούμπια (έλαβε χώρα νωρίτερα εκείνη τη χρονιά) και την εκτόξευση του Απόλλων 11.

Τις λέξεις ακολούθησε το αρχικό τραγούδι τίτλων του MTV, μια ροκ μελωδία που συνέθεσαν οι Τζόναθαν Έλιας και Τζον Πίτερσεν, η οποία έπαιζε πάνω από τη σημαία των ΗΠΑ που άλλαξε για να δείξει το λογότυπο του MTV να αλλάζει σε διαφορετικές υφές και σχέδια.

Οι παραγωγοί του MTV, Άλαν Γκούντμαν και Φρεντ Ζάιμπερτ, χρησιμοποίησαν αυτό το υλικό ως ιδέα. Ο Ζάιμπερτ είπε ότι αρχικά είχαν σχεδιάσει να χρησιμοποιήσουν το απόφθεγμα «Ένα μικρό βήμα» του Νηλ Άρμστρονγκ ο οποίος κατείχε νομικά τα δικαιώματα σε όνομα και απεικόνιση και ότι είχε αρνηθεί, οπότε το απόφθεγμα αντικαταστάθηκε με έναν ήχο μπιπ.

Μια συντομευμένη εκδοχή του πρώτου σήματος του MTV εμφανιζόταν κάθε ώρα με διαφορετικές μορφές, από την πρώτη μέρα λειτουργίας του μέχρι την απόσυρσή του στις αρχές του 1986 με την τραγωδία του Τσάλεντζερ.

Tο πρώτο βιντεοκλίπ που μετέδωσε το κανάλι, το οποίο εξέπεμπε αρχικά τοπικά στο Νιου Τζέρσεϊ ήταν από το τραγούδι των Buggles με τον τίτλο Video killed the radio star, το οποίο κυκλοφόρησε το 1979. Ακολούθησε το You Better Run της Pat Benatar, ενώ περισταστικά έπεφτε μαύρο στην οθόνη όταν εργαζόμενος του καναλιού έβαζε κασέτες στο μαγνητοσκόπιο.

Για τα γραφικά του σταθμού στην αρχή και στο τέλος του κάθε βιντεοκλίπ χρησιμοποιήθηκε η γραμματοσειρά Κάμπελ για περίπου 25 χρόνια, σε σχέση με την πρώτη μέρα λειτουργίας, όπου υπήρχε διαφορετική γραμματοσειρά και λεπτομέρειες του βιντεοκλίπ όπως το έτος κυκλοφορίας του τραγουδιού αλλά και η δισκογραφική εταιρεία που το κυκλοφορεί.

Οι εκπομπές του MTV έβγαιναν αρχικά από τα στούντιο Teletronics στο Μανχάταν και συνδέονταν στη ροή μέσω δορυφόρου από οικισμό στο Λονγκ Άιλαντ, όπου συνδέονταν τα αδερφικά Nickelodeon και The Movie Channel (αρχικά, η τότε ιδιοκτήτρια Warner-Amex Satellite Entertainment είχε σχέδιο σύνδεσης του MTV από τα στούντιο του WIVB-TV (δίαυλος 4) στο Μπάφαλο από όπου εξέπεμπαν τα άλλα δύο κανάλια, με επέκταση για κάλυψη αναγκών του MTV το οποίο ναυάγησε καθώς δεν κατέληξαν σε συμφωνία μακροπρόθεσμης μίσθωσης του διαύλου).

Το MTV μετακόμισε το 1987 στις εγκαταστάσεις της Unitel Video (απέναντι από το CBS Broadcast Center το οποίο ανήκε στη μετέπειτα αδερφή εταιρεία CBS) μέχρι το 1995 που αποφάσισε την παραγωγή περιεχομένου σε δικά της ιδιόκτητα στούντιο.

Ως επικεφαλής προγράμματος, ο Robert W. Pittman προσέλαβε και διαχειρίστηκε μια ομάδα συνιδρυτών για το νεόφερτο κανάλι, στην οποία συμμετείχαν οι Tom Freston (διαδέχθηκε τον Pittman ως διευθύνων σύμβουλος της MTV Networks), Fred Seibert και John Sykes. Μαζί τους ήταν η Carolyn Baker (αρχική επικεφαλής ταλέντων και προσλήψεων), ο Marshall Cohen (αρχικός επικεφαλής έρευνας), η Gail Sparrow (ταλέντων και προσλήψεων), η Sue Steinberg (εκτελεστική παραγωγός), ο Julian Goldberg, ο Steve Lawrence, ο Geoff Bolton, οι παραγωγοί στούντιο και οι συντάκτες/συνεργάτες παραγωγοί του MTV News, Liz Nealon, Nancy LaPook και Robin Zorn, ο Steve Casey (δημιουργός του ονόματος "MTV" και η πρώτη διευθύντρια του προγράμματος), η Marcy Brafman, ο Richard Schenkman, ο Ronald E. "Buzz" Brindle και ο Robert Morton. Ο Kenneth M. Miller είναι ο πρώτος τεχνικός διευθυντής του MTV στις εγκαταστάσεις λειτουργίας του δικτύου του στη Νέα Υόρκη.

Μέσα σε δύο μήνες, τα δισκοπωλεία πουλούσαν μουσική από το MTV που δεν έπαιζαν οι τοπικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί. Το MTV πυροδότησε επίσης τη Δεύτερη Βρετανική Εισβολή, παρουσιάζοντας υπάρχοντα βίντεο από Βρετανούς καλλιτέχνες που είχαν χρησιμοποιήσει τη μορφή για αρκετά χρόνια (για παράδειγμα, στο Top of the Pops του BBC).Simon Reynolds, Rip It Up and Start Again Postpunk 1978–1984, pp. 340, 342–3.

Το MTV στόχευε στις ηλικίες 12 έως 34 ετών. Ωστόσο, η αυτοδιεξαγόμενη έρευνα έδειξε ότι πάνω από το 50% του κοινού του ήταν ηλικίας 12-24 ετών και ότι αυτή η ομάδα παρακολουθούσε κατά μέσο όρο 30 λεπτά έως δύο ώρες την ημέρα. Βάσει έρευνας της εκπομπής Frontline του PBS,Frontline (2004). "The Way The Music Died" το MTV ήταν η κινητήρια δύναμη που εκτόξευσε τα μουσικά βίντεο σε ένα mainstream κοινό, μετατρέποντάς τα σε μορφή τέχνης αλλά και σε μια μηχανή μάρκετινγκ που έγινε ωφέλιμη για τους καλλιτέχνες.

Η έναρξη της εκπομπής δεν ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένη, επειδή μόνο 800.000 νοικοκυριά μπορούσαν πραγματικά να παρακολουθήσουν το MTV και υπήρχαν μόνο 13 διαφημιστικοί συνεργάτες και 168 μουσικά βίντεο, και μάλιστα τα 30 από αυτά μόνο από τον Rod Stewart. Αρχικά, το κανάλι πρόβαλε μουσικά βίντεο και σχετικά προγράμματα, τα οποία παρουσίαζαν τηλεοπτικές προσωπικότητες γνωστές ως video jockeys, ή VJ's (δηλαδή αυτοί που ανακοινώνουν βίντεο αντί για δίσκους / DJ). Οι πρώτοι πέντε VJ ήταν οι Martha Quinn, Alan Hunter, Mark Goodman, J. J. Jackson και Nina Blackwood.

Οι πρώτες μέρες σημαδεύτηκαν από πολλές δυσλειτουργίες, όπως η εντελώς συγκεχυμένη σειρά μετάδοσης και ακόμα και περιστασιακές διακοπές ήχου ή και εικόνας. Παρ' όλα αυτά, το MTV σταδιακά έχτισε τη μονοπωλιακή του θέση στις ΗΠΑ και έφτασε σε νέα ρεκόρ κοινού κάθε χρόνο. Ο κύριος λόγος για αυτό ήταν η σύμπτωση με την ισχυρή επέκταση του εθνικού καλωδιακού δικτύου, το οποίο προσέφερε σημαντικά περισσότερα κανάλια από την κεραία του σπιτιού, και την ελεύθερη πρόσβαση στο MTV.

Από το 1984, το κανάλι παρήγαγε τα ομώνυμα μουσικά βραβεία (MTV Video Music Awards), που από τότε καθιερώθηκε ως ετήσια διοργάνωση. Στις 25 Ιουνίου του ίδιου έτους, η Warner Communications απόσχισε το Nickelodeon και το MTV σε νέα εταιρεία ονόματι MTV Networks (νυν Paramount Media Networks). Το επόμενο έτος η Warner απέκτησε το 50% των μετοχών που κατείχε στην εταιρεία η American Express. Από τις 27 Αυγούστου 1985 μέχρι τις 20 Μαΐου 1986, η Warner πούλησε αρχικά το 31% και αργότερα το 69% της MTV Networks στη Viacom.

Η πλειοψηφία από τα διαθέσιμα μουσικά βίντεο που παίχτηκαν το πρώτο μισό της δεκαετίας του 1980 ήταν φτηνές παραγωγές που είχαν «γυριστεί στο πόδι» ή συλλογές από βίντεο συναυλιών και αρχειακού υλικού. Καθώς όμως η δημοτικότητα του σταθμού αυξανόταν, η μουσική βιομηχανία αναγνώρισε τις δυνατότητες του τηλεοπτικού μέσου ως διαφημιστική πλατφόρμα. Έτσι, τα μουσικά βίντεο γυρίζονταν όλο και περισσότερο μόνο για τους μουσικούς σταθμούς και με ολοένα και μεγαλύτερο κόστος παραγωγής και με εντονότερη προσοχή στην κάθε λεπτομέρεια. Μια ενδιαφέρουσα παρενέργεια ήταν η ανακάλυψη ταλαντούχων σκηνοθετών που αργότερα έγιναν επιτυχημένοι και σε άλλα είδη, όπως στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση. Συχνά όμως, συνέβαινε το αντίθετο, δηλαδή οι δισκογραφικές εταιρείες να προσλαμβάνουν ήδη επώνυμους σκηνοθέτες από τον κινηματογράφο και την τηλεόραση για να σκηνοθετούν τα μουσικά βίντεο.

Πολλές καριέρες ξεκίνησαν με εμφανίσεις στο MTV, όπως αυτές των Duran Duran, Bon Jovi και Μάικλ Τζάκσον. Η Μαντόνα έγινε επίσης διάσημη τη δεκαετία του 1980 μέσω του MTV. Αρχικά, το πρόγραμμα περιείχε κυρίως ροκ μουσική από ανοιχτόχρωμους αστέρες (αν και όχι αποκλειστικά), γεγονός που οδήγησε σε κατηγορίες για φυλετικές διακρίσεις στη δεκαετία του 1990, γι' αυτό και στη συνέχεια παίχτηκε σημαντικά μεγαλύτερος αριθμός ραπ μουσικών βίντεο.

Στην Ευρώπη ξεκίνησε να μεταδίδεται την 1η Αυγούστου 1987. Σήμερα, έχει πολλές εκδοχές σε πολλές χώρες και μεταδίδει μία ποικιλία ψυχαγωγικών προγραμμάτων που απευθύνονται κυρίως σε εφήβους και σε νεαρούς ενήλικες.

Αλλαγή φυσιογνωμίας
Αν και το MTV ξεκίνησε με την 24ωρη μετάδοση μουσικών βίντεο, με την πάροδο του χρόνου το πρόγραμμα άλλαξε περισσότερο σε προγράμματα που είχαν μόνο οριακή σχέση με τη μουσική. Αυτά περιλαμβάνουν κινούμενα σχέδια όπως τα Beavis and Butt-Head και Daria, ριάλιτι σόου όπως τα The Real World και MTV The Trip, κωμικές εκπομπές (The Tom Green Show, Buzzkill, Jackass, The Zig &; Zag Show) και, επίσης, ολόκληρες τηλεοπτικές σειρές όπως τη σειρά ανθολογίας Undressed (προβολή: 26 Ιουλίου 1999 έως 5 Σεπτεμβρίου 2002). Συνοπτικά, από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1990 και μετά, ο προγραμματισμός ουσιαστικά άλλαξε από καθαρά μουσικά βίντεο σε πιο ολοκληρωμένες «φιλικές προς τους νέους» παραγωγές.

Στην Ελλάδα
Τον Νοέμβριο του 1988 ξεκίνησε να μεταδίδεται στην Ελλάδα αναλογικά μέσω της ΕΡΤ η Ευρωπαϊκή έκδοση του MTV, η οποία ξεκίνησε τη λειτουργία της την 1η Αυγούστου 1987. Ωστόσο η ελεύθερη μετάδοσή του διεκόπη με την έλευση της συνδρομητικής τηλεόρασης, καθώς η MTV Networks στην οποία ανήκε το κανάλι υπέγραψε σύμβαση με την Alpha Digital για την ένταξη της ευρωπαϊκής έκδοσης του δικτύου αυτού και του αδελφικού VH1 στην πλατφόρμα ώσπου ξεκίνησαν να εκπέμπουν στην 1η Ιουλίου του 2002, με παράλληλη προβολή μέρους του προγράμματος του πρώτου από το Polis. Εννιά μέρες αργότερα, ένα εορταστικό πάρτι για την ένταξη των καναλιών έλαβε χώρα στο New York Summer Club, στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας.

Την περίοδο 2008-2016, το MTV λειτουργούσε στην Ελλάδα ως αυτόνομη τηλεοπτική παρουσία, αλλά σε περιφερειακή κλίμακα, μέσω ανάληψης των τοπικών καναλιών Smart TV της Αττικής και Βαλκάνια TV της Θεσσαλονίκης από τον όμιλο Ρέστη και αντικατάστασής τους στα MTV Greece και MTV Plus με το δεύτερο να αντικαθίσταται το 2011 από το Nickelodeon Plus και το 2026 από το Keedoo Plus.

Το ελληνικό MTV ήταν το 36o στην Ευρώπη και αποτέλεσε τμήμα ενός εκ των μεγαλύτερων εμπορικών σημάτων του κόσμου. Τα Διεθνή Δίκτυα του MTV (Networks International), έχουν παρουσία σε 160 χώρες, διαθέτουν πάνω από 141 κανάλια και μεταδίδονται σε 506.7 εκατομμύρια σπίτια στον κόσμο.

Τον Δεκέμβριο του 2015 ανακοινώθηκε η λύση συνεργασίας του ομίλου με τη Viacom σε σχέση με το MTV το οποίο ως επίγειο κανάλι αντικαταστάθηκε ένα μήνα μετά από το RISE TV που ήταν νεανική εκπομπή προτάσεων του προκατόχου του, ο οποίος επανήλθε μέσω NOVA και COSMOTE TV με τη διεθνή του ροή, μέχρι το 2025 που αποφασίστηκε η διακοπή από τις ίδιες πλατφόρμες του συνόλου των καναλιών και του μητρικού MTV λόγω της περικοπής δαπανών της νέας ιδιοκτήτριας Paramount Skydance έπειτα από συγχώνευση της Paramount Global με τη Skydance Media.

Λογότυπα

Παραπομπές

Βιβλιογραφία

Blackwood, Nina; Goodman, Mark; Hunter, Alan; Quinn, Martha; Edwards, Gavin (2013). VJ: The Unplugged Adventures of MTV's First Wave. Atria.
Denisoff, R. Serge (1988). Inside MTV. Transaction.
McGrath, Tom (1996). MTV: The Making of a Revolution. Running Pr.MTV Uncensored. MTV, 2001.
Prato, Greg (2011). MTV Ruled the World: The Early Years of Music Video. Createspace.
Tannenbaum, Rob/Marks, Craig (2012). I Want My MTV: The Uncensored Story of the Music Video Revolution''. Plume. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Mark Goodman, Nina Blackwood, Alan Hunter interviewed on Stuck in the '80s podcast.

Κατηγορία:Μουσικοί τηλεοπτικοί σταθμοί
Κατηγορία:Αμερικάνικοι τηλεοπτικοί σταθμοί
Κατηγορία:Τηλεοπτικά κανάλια και σταθμοί οι οποίοι ιδρύθηκαν το 1981