Άρθρωση

Μια άρθρωση, είναι η θέση όπου δύο ή περισσότερα οστά συναντώνται για να παρέχουν μηχανική στήριξη και, στις περισσότερες περιπτώσεις, να επιτρέπουν την κίνηση.

Οι αρθρώσεις ταξινομούνται ανατομικά χρησιμοποιώντας δύο κύριες μεθόδους: τη δομική ταξινόμηση, με βάση τον τύπο του συνδετικού ιστού που συνδέει τα οστά (ινώδεις, χονδρώδεις, υμενώδεις), και τη λειτουργική ταξινόμηση, με βάση τον βαθμό επιτρεπόμενης κίνησης (συναρθρώσεις, αμφιαρθρώσεις, διαρθρώσεις).

Μια άρθρωση αποτελείται κυρίως από οστικές επιφάνειες καλυμμένες με χόνδρο, συγκρατούμενες από ισχυρούς συνδέσμους και συχνά με αρθρικό υμένα και αρθρικό υγρό για ομαλή κίνηση, με τους περιβάλλοντες τένοντες, τους θύλακες και τους μύες να υποστηρίζουν τη λειτουργία, όλα περικλειόμενα σε μια προστατευτική κάψουλα.

Οι παθήσεις των αρθρώσεων, ή αρθροπάθειες, περιλαμβάνουν περισσότερες από 100 διαφορετικές παθήσεις που προκαλούν πόνο, πρήξιμο και μειωμένη κινητικότητα επηρεάζοντας τις αρθρώσεις και τους περιβάλλοντες συνδετικούς ιστούς. Αυτές οι ασθένειες κατηγοριοποιούνται γενικά σε εκφυλιστικές (μη φλεγμονώδεις) και σε φλεγμονώδεις διαταραχές.

 Τύποι αρθρώσεων 
Ανάλογα με την κινητικότητα και το είδος του ιστού που παρεμβάλλεται, οι αρθρώσεις διακρίνονται σε:
 Διαρθρώσεις: αποτελούν τον συνηθέστερο τύπο άρθρωσης και επιτρέπουν ελεύθερη κίνηση, όπως η άρθρωση του γόνατος, του ώμου, του αγκώνα κ.ά.
 Συναρθρώσεις ή Συνδεσμώσεις: δεν επιτρεπουν ορατές κινήσεις, όπως οι ραφές του κρανίου, η ηβική σύμφυση κ.α.
 Αμφιαρθρώσεις: χαρακτηρίζονται από ινοχονδρώδη συνένωση με ελάχιστη κίνηση οπως οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι.

 Δομή 
Τα πέρατα των οστών στις διαρθρώσεις περιβάλλονται από τον αρθρικό υμένα και τον αρθρικό θύλακο, οι δε αρθρικές επιφάνειες καλύπτονται από τον αρθρικό χόνδρο και πληρώνονται από αρθρικό υγρό:
 Ο αρθρικός θύλακας, όπως οι σύνδεσμοι και οι τένοντες, σχηματίζονται από δεσμίδες ινών κολλαγόνου.
 Ο αρθρικός χόνδρος καλύπτει την εσωτερική επιφάνεια της άρθρωσης και αποτελείται από στιβάδα καλυπτηρίων κυττάρων, τα οποία, σε περίπτωση φλεγμονής πολλαπλασιάζονται και προκαλούν αρθρίτιδα.
 Στις διαρθρώσεις υπάρχει ελάχιστο αρθρικό υγρό, το οποίο διευκολύνει την κίνηση των αρθρικών επιφανειών, ενώ παρέχει θρεπτικές ουσίες για τον αρθρικό χόνδρο. Το αρθρικό υγρό αυξάνεται σε παθολογικές καταστάσεις και είναι συνήθως φλεγμονώδες.

 Λειτουργία 
Οι αρθρώσεις συνεισφέρουν στην κίνηση (όπως το περπάτημα, η κάμψη) και στη σταθερότητα (όπως στο κρανίο) των οστών, διευκολύνοντας την ομαλή κίνηση μέσω λίπανσης και απορρόφησης κραδασμών, συνεργαζόμενοι με τους μύες, τους συνδέσμους και τους τένοντες για συνολική κινητικότητα και δομή. Οι αρθρώσεις κατηγοριοποιούνται ανάλογα με την κίνηση: ακίνητες (συνάρθρωση), ελαφρώς κινητές (αμφιάρθρωση) και ελεύθερα κινητές (διάρθρωση).

 Βασικές λειτουργίες 

 Κίνηση: Επιτρέπουν την κάμψη, την έκταση, την περιστροφή και άλλες κινήσεις απαραίτητες για τις καθημερινές δραστηριότητες.
 Σταθερότητα & υποστήριξη: Παρέχουν δομική ακεραιότητα, ειδικά σε αρθρώσεις όπως το κρανίο ή η λεκάνη.
 Απορρόφηση κραδασμών: Ο χόνδρος και το αρθρικό υγρό προστατεύουν τα οστά κατά την πρόσκρουση.
 Λίπανση: Το αρθρικό υγρό μειώνει την τριβή μεταξύ των οστών, επιτρέποντας την ομαλή ολίσθηση.

 Παθήσεις 
Οι ασθένειες των αρθρώσεων περιλαμβάνουν παθήσεις όπως η αρθρίτιδα (οστεοαρθρίτιδα, ρευματοειδής αρθρίτιδα), η ουρική αρθρίτιδα, ο λύκος και η θυλακίτιδα, που προκαλούν πόνο, πρήξιμο, δυσκαμψία και περιορισμό της κίνησης, που προκύπτουν από φθορά (οστεοαρθρίτιδα), αυτοάνοσα προβλήματα (ρευματοειδής αρθρίτιδα, λύκος, ψωριασική αρθρίτιδα), συσσώρευση κρυστάλλων (ουρική αρθρίτιδα) ή λοιμώξεις, με θεραπείες που επικεντρώνονται στη διαχείριση του πόνου, στον έλεγχο της φλεγμονής και στη βελτίωση της κινητικότητας μέσω φαρμακευτικής αγωγής, φυσικοθεραπείας και μερικές φορές χειρουργικής επέμβασης.

 Συνήθεις τύποι αρθρικών παθήσεων 

 Οστεοαρθρίτιδα: Η πιο κοινή μορφή αρθρίτιδας. Εμφανίζεται όταν ο προστατευτικός χόνδρος στα οστικά άκρα φθείρεται, οδηγώντας σε επαφή οστού με οστό. Επηρεάζει κυρίως τα γόνατα, τους γοφούς, τα χέρια και τη σπονδυλική στήλη.
 Ρευματοειδής αρθρίτιδα: Μια χρόνια αυτοάνοση ασθένεια όπου το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στην επένδυση των αρθρώσεων. Αυτό προκαλεί επώδυνο πρήξιμο και μπορεί τελικά να οδηγήσει σε παραμόρφωση των αρθρώσεων και διάβρωση των οστών.
 Ουρική αρθρίτιδα: Μια φλεγμονώδης πάθηση που προκαλείται από τη συσσώρευση κρυστάλλων ουρικού οξέος στις αρθρώσεις. Συνήθως εμφανίζεται ως ξαφνικός, έντονος πόνος, ερυθρότητα και πρήξιμο, που συχνά ξεκινά από το μεγάλο δάχτυλο του ποδιού.
 Αγκυλοποιητική σπονδυλοαρθρίτιδα: Μια φλεγμονώδης πάθηση που επηρεάζει κυρίως τη σπονδυλική στήλη και τις ιερολαγόνιες αρθρώσεις, προκαλώντας τη σύντηξη των σπονδύλων με την πάροδο του χρόνου και με αποτέλεσμα μια άκαμπτη σπονδυλική στήλη.
 Ψωριασική αρθρίτιδα: Μια φλεγμονώδης πάθηση των αρθρώσεων που εμφανίζεται σε ορισμένα άτομα που έχουν ψωρίαση, μια δερματική πάθηση. 
 Λύκος (Συστημικός ερυθηματώδης λύκος): Μια αυτοάνοση ασθένεια που μπορεί να επηρεάσει πολλά μέρη του σώματος, συμπεριλαμβανομένων των αρθρώσεων, του δέρματος και των νεφρών, προκαλώντας συχνά πόνο και δυσκαμψία στις αρθρώσεις.

 Σχετικές παθήσεις μαλακών μορίων και δευτερογενείς παθήσεις 

 Θυλακίτιδα: Φλεγμονή των θυλάκων, των μικρών σάκων γεμάτων με υγρό που καλύπτουν τις αρθρώσεις.
 Τενοντίτιδα: Φλεγμονή ή ερεθισμός ενός τένοντα, που συχνά προκαλείται από υπερβολική χρήση ή επαναλαμβανόμενη κίνηση.
 Σηπτική αρθρίτιδα: Μια σοβαρή, επώδυνη λοίμωξη σε μια άρθρωση που θεωρείται επείγον ιατρικό περιστατικό.
 Διαταραχές συνδετικού ιστού: Γενετικές παθήσεις όπως το σύνδρομο Ehlers-Danlos μπορούν να προκαλέσουν χαλαρές, ασταθείς αρθρώσεις.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία
Snell R., «Κλινική ανατομική», ιατρικές εκδόσεις Λίτσας.

Κατηγορία:Σκελετικό σύστημα