Κίος

Η Κίος (σήμερα Gemlik στη τουρκική γλώσσα) ήταν αρχαία πόλη της Μικράς Ασίας.

Γεωγραφία

Η Κίος ήταν οικοδομημένη σε στρατηγικό σημείο, στην κορυφή ενός κόλπου στην Θάλασσα του Μαρμαρά που ονομαζόταν "κόλπος της Κίου". Ο Ηρόδοτος και ο Ξενοφών την καταγράφουν ως "Κίος εν Μυσία" επειδή την εποχή του Ξενοφώντα η Μυσία επεκτεινόταν μέχρι την περιοχή.https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0126%3Abook%3D5%3Achapter%3D122%3Asection%3D1https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0206%3Abook%3D1%3Achapter%3D4%3Asection%3D7 Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος αναφέρει στο έργο του ότι η Κίος ήταν αποικία των Μιλησίων.Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, Φυσική Ιστορία, Τομ. 5.32 Η Κίος βρισκόταν στους πρόποδες του όρους Αργανθώνιος και υπάρχει ένας μύθος ότι ο Ύλας ένας από τους συντρόφους του Ηρακλή απήχθη από τις Νύμφες όταν έκανε στάση στην περιοχή για να βρει νερό. Ένας άλλος μύθος αναφέρει ότι κάποιος άλλος σύντροφός του Ηρακλή στην επιστροφή του από την Κολχίδα, έκανε στάση στην πόλη, αποφάσισε να μείνει μόνιμα και της έδωσε το όνομα του. Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος καταγράφει επίσης τους ποταμούς Ύλα και Κίο, ο ένας πήρε το όνομα του από τον νεαρό που υπήχθη από τις Νύμφες, ο άλλος από τον μυθικό ιδρυτή.Στράβων, Γεωγραφικά, Τομ. σ. 564 Η Κίος ίσως να ταυτίζεται με το κανάλι από το οποίο η "λίμνη Ασκανία" γνωστή ως Λίμνη Ιζνίκ εκβάλει τα νερά της στον κόλπο της Κίου. Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος καταγράφει το "ρέμα Ασκανίου" που ρέει από την λίμνη στον κόλπο, πιθανότατα πρόκειται για το συγκεκριμένο κανάλι, ο ποταμός Κίος πιθανότατα ήταν κάποιο άλλο κανάλι που περνούσε εξωτερικά από την Κίο. Ο Κλαύδιος Πτολεμαίος έγραψε επίσης για τις "εκβολές του Ασκάνιου", αυτό δείχνει ότι υπήρχαν δύο ρέματα, το ένα πήρε πήρε το όνομα του από τον Ύλα και το άλλο από τον ιδρυτή Κίο.Κλαύδιος Πτολεμαίος, Γεωγραφική Υφήγησις, Τομ. 5.1 Η θέση της Κίου κοντά στο λιμάνι την μετέτρεψε σε σημαντικό εμπορικό κέντρο, ο Πομπώνιος Μέλας την αποκαλεί σαν το κορυφαίο εμπορικό κέντρο της Φρυγίας επειδή βρισκόταν κοντά σε αυτήν.

Ιστορική αναδρομή

Χτίστηκε από τους Μιλήσιους τον 8ο - 7ο αιώνα π.Χ. στις ακτές της Βιθυνίας, στον κόλπο της Προποντίδας. Αποτέλεσε ένα σπουδαίο εμπορικό κέντρο για πάρα πολλά χρόνια και η πόλη έμεινε γνωστή για την εξαιρετική δημοκρατική οργάνωσή της. Ο Αριστοτέλης στο βιβλίο του Κιανών Πολιτεία περιγράφει την πολιτική και οικονομική οργάνωση της πόλης, με έξυπνη οργάνωση της φορολογίας και του εμπορίου. Την εποχή που ξέσπασε η Ιωνική Επανάσταση οι Πέρσες στον δρόμο τους προς τις Σάρδεις κατέκτησαν την Κίο. Κατά την περίοδο 4ου - 3ου π.Χ. αιώνα η πόλη διέθετε στην κυκλοφορία νομίσματα που βρέθηκαν σε λιμάνια απομακρυσμένων χωρών και διασώζονται σήμερα σε πολλές συλλογές. Ο Φίλιππος Ε΄ της Μακεδονίας πολιόρκησε την Κίο κατά την διάρκεια του Α΄ Κρητικού Πολέμου (205 π.Χ.-200 π.Χ.) επειδή ανήκε στην Αιτωλική Συμπολιτεία, την κατέλαβε την κατέστρεψε και την παρέδωσε στον σύμμαχο του Προυσία Α΄ της Βιθυνίας.Hammond, N. G. L.; Walbank, Frank W. (1988). A History of Macedonia, Vol. 3: 336-167 BC. Clarendon Press, σ. 413 Η Κίος πήρε με τον Προυσία Α΄ το όνομα "Προύσα", πήρε συγκεκριμένα το όνομα "Προύσα επί της Θαλάσσης" για να διαχωριστεί από τις υπόλοιπες ομώνυμες πόλεις.Στέφανος ο Βυζάντιος, "Εθνικά", Τόμος s.v. ΠρούσαΜέμνων ο Ηρακλείδης, ap. Phot. Cod. 224 c.43; Hoeschel's ed. of Photius Η πόλη καταγράφεται από πολλούς συγγραφείς όπως ο Μελάς, ο Ζώσιμος και μεταγενέστεροι, ανήκε στην Συμμαχία της Δήλου, έγινε πλούσια πόλη χάρη στην τοποθεσία της στην αρχαία Οδό του Μεταξιού.https://topostext.org/work/32#259.

Κατά την Ρωμαϊκή Δημοκρατία και την Βυζαντινή Αυτοκρατορία συνέχισε την πολιτιστική παρουσία της στον τότε γνωστό κόσμο και ακόμη στα χέρια των Οθωμανών Τούρκων υπήρξε σπουδαίο λιμάνι ναυπήγησης του Οθωμανικού στόλου από έμπειρα χέρια Κιανών. Το 1919 η πόλη είχε περίπου 5000 κατοίκους εκ των οποίων 4620 Έλληνες, 242 Τούρκοι, 107 Αρμένιοι και 178 διάφοροιΣία Αναγνωστοπούλου, Μικρά Ασία 19ος αι. - 1919: Οι Ελληνορθόδοξες κοινότητες. Από το Μιλλέτ των Ρωμιών στο Ελληνικό Έθνος, Αθήνα, 1997. Βλ. πίνακας Βιλαγιέτ Χιουνταβεντικιαρ σαντακ Προύσας: Καζας Γκεμλικ. Σύμφωνα με την ίδια ερευνήτρια το 1906 οι Ρωμιοί της Κίου ήταν 6500.. Ύστερα από τη Μικρασιατική καταστροφή oι πρόσφυγες της Κίου ίδρυσαν την Παραλία Πιερίας και την Νέα Κίο στην Αργολίδα.

Επισκοπή

Η Κίος ασπάστηκε από νωρίς τον χριστιανισμό, ο επίσκοπος της Κύριλλος ήταν παρών στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο (325 μ.Χ.) και ο Θεοδόσιος στην Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο. Τα ονόματα των διαδόχων τους την πρώτη χιλιετία καταγράφονται όλα σε γνωστά έγγραφα. Τα πρώτα χρόνια ήταν υποτελής επισκοπή στην Αρχαία Νικομήδεια, αργότερα έγινε αυτοκέφαλη αρχιεπισκοπή και καταχωρήθηκε από τον 7ο αιώνα στο "Notitiae Episcopatuum".Michel Lequien, Oriens christianus in quatuor Patriarchatus digestus, Paris 1740, Τομ. 1, coll. 631-636Raymond Janin, v. Cius, in Dictionnaire d'Histoire et de Géographie ecclésiastiques, Τομ.12 , Paris 1953, coll. 1024-1026Pius Bonifacius Gams, Series episcoporum Ecclesiae Catholicae, Leipzig 1931, σ. 443 Τα νεότερα χρόνια δεν υπάρχει οικιστική επισκοπή αλλά η Καθολική Εκκλησία την καταγράφει ως τιτουλάριο.Annuario Pontificio 2013 (Libreria Editrice Vaticana 2013), σ. 870

Παραπομπές

Πηγές

Richard Talbert, Barrington Atlas of the Greek and Roman World

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

musesnet.gr

Κατηγορία:Αρχαίες πόλεις της Βιθυνίας
Κατηγορία:Επαρχία της Προύσας