Καταρράκτης Αχαΐας

Για οικισμούς με ίδιο όνομα στην Ελλάδα κ.λπ., δείτε: Καταρράκτης
Για οικισμούς με την παλιά ονομασία Λόπεσι, δείτε: Λόπεσι Αχαΐας και Λιόπεσι

Ο Καταρράκτης είναι είναι ορεινό χωριό του Δήμου Ερυμάνθου της Αχαΐας, αποτελώντας έδρα και μοναδικό οικισμό της ομώνυμης τοπικής κοινότηταςΕ.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Καταρράκτη Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 20/11/2017.Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Κοινότητας Καταρράκτη Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 20/11/2017.. Μέχρι το 1928 ονομαζόταν ΛόπεσιΤην ονομασία Λόπεσι είχε στην Αχαΐα μέχρι το 1928 και ο οικισμός Άγιοι Θεόδωροι..

Γεωγραφία
Βρίσκεται στους νότιους πρόποδες του ορεινού όγκου του Παναχαϊκού και το διασχίζει παραπόταμος του Πείρου ενώ σε κάποιο σημείο μέσα στο χωριό σχηματίζει ένα μεγάλο καταρράκτη ύψους 110 μέτρων με σπηλαία και πυκνή βλάστησηΚαταρράκτης. visit-erymanthos.gr. Ανακτήθηκε: 20/11/2017.. Η Τοπική Κοινότητα Καταρράκτη έχει έκταση 10.479 στρέμματα.

Το χωριό απέχει 25 χιλιόμετρα από την Πάτρα και 6 χιλιόμετρα από την Χαλανδρίτσα, έδρα του Δήμου Ερυμάνθου. Επίσης, απέχει 45 χιλιόμετρα από τα Καλάβρυτα.

Ονομασία
Σχετικά με την ονομασία Λόπεσι υπάρχουν δύο εκδοχέςΤριανταφύλλου 1995, λήμμα Λόπεσι.Λουλούδης 2010, σελ. 272.:α) ότι είναι ανθρωπωνυμικό και προέρχεται από το επίθετο του πρώτου οικιστή ή ιδιοκτήτη γης εκεί, πιθανόν αλβανικής καταγωγής.β) ότι προέρχεται από την αλβανική λέξη lope, που σημαίνει αγελάδα, δηλ. τόπος με αγελάδες.

Η σύγχρονη ονομασία Καταρράκτης οφείλεται στην ύπαρξη διπλού καταρράκτη στο χωριό που σχηματίζεται από παραπόταμο του Πείρου.

Ιστορικά στοιχεία
Στην περιοχή των χωριών Χαλανδρίτσα-Καταρράκτης-Ροδιά έχουν βρεθεί αρχαιολογικά κατάλοιπα της μυκηναϊκής και γεωμετρικής περιόδου, γεγονός που μαρτυράει την κατοίκηση της περιοχής από τους προϊστορικούς χρόνουςRizio 2010, σελ. 50-53.Λουλούδης 2010, σελ. 272· Τριανταφύλλου 1995, λήμμα Λόπεσι..

Αναφέρεται στο οθωμανικό τιμάριο του 1461-63 ως «Guion Lopessi» και εμφανίζεται να έχει 15 κάτοικουςΑναφέρεται και "Lopessi" με 16 κάτοικους· Έγγαμοι 14, άγαμοι 1, χήρες 1, όλοι αλβανικής εθνικότητας. Βλ. Λουλούδης 2010, σελ. 272 [υποσημείωση 1].. Στην βενετική καταγραφή Γκριμάνι του 1700 απογράφονται στο χωριό «Lepessi» 51 κάτοικοι (12 οικογένειες).

Σύμφωνα με τοπικές μαρτυρίες οι κάτοικοι έλκουν την καταγωγή τους από την Δημητσάνα.

Αναφέρεται σε ενετική αγρονομική διάταξη του 1688, ότι κτηνοτρόφοι από το χωριό Γρόπα της ορεινής Αχαΐας ζημίωναν με τα κοπάδια τους καλλιεργήσιμες εκτάσεις των κατοίκων του χωριού.

Το 1713 αποτελούσε κοινή ενορία με το γειτονικό χωριό Μπούγα.

Το 1891 αναφέρεται ότι στο Λόπεσι, που είχε τότε 50 κατοίκους, υπήρχαν πολλά υποδηματοποιεία και πανδοχεία, ενώ το χωριό διακρινόταν για τα άφθονα και παγωμένα ύδατά του. Ο Χρήστος. Κορύλλος αναφέρει στα 1903 ότι το χωριό είχε 293 κατοίκους και διέθετε γραμματείοΚορύλλου 1903, σελ. 81-82..

Διοικητική εξέλιξη
Στις 20/04/1835 το τότε Λόπεσι υπήχθη στον νεοσύστατο τότε Δήμο Νεζερών. Στις 08/03/1841 (ΦΕΚ 5Α), με την κατάργηση του Δήμου Νεζερών, προσαρτάται στον τότε Δήμο Φαρών.

Με το ΦΕΚ 256Α της 28/08/1912, και την κατάργηση των περισσότερων δήμων, αποσπάται από τον Δήμο Φαρών και ορίζεται έδρα της νεοσύστατης τότε Κοινότητας Λοπεσίου. Στις ΦΕΚ 156Α - 08/08/1928 ο οικισμός μετονομάστηκε από Λόπεσι σε ΚαταρράκτηςΠανδέκτης: Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας - Λόπεσι-Καταρράκτης. pandektis.ekt.gr. Ανακτήθηκε: 20/11/2017., ομοίως και η κοινότητα.

Με το ΦΕΚ 244Α της 04/12/1997, σύμφωνα με τη Διοικητική Μεταρρύθμιση «Καποδίστριας», προσαρτάται στον νέο Δήμο Φαρρών μέχρι το 2010 που εντάχθηκε στο Δήμο Ερυμάνθου (ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010) βάσει της Διοικητικής Μεταρρύθμισης «Καλλικράτης».

Δημογραφική εξέλιξη
Συγκεντρωτικά, η δημογραφική εξέλιξη του οικισμού σύμφωνα με τις εθνικές απογραφέςΨηφιακή βιβλιοθήκη της Ε.Σ.Υ.Ε./ΕΛ.ΣΤΑΤ.. dlib.statistics.gr. Ανακτήθηκε: 24/10/2017.Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές στην Τ.Α. - Δημοσιεύματα απογραφών. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 24/10/2017. είναι η εξής:
 1830 1835 1844 1848-1851 1861 1879 1889 1896 1907 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 201134 οικογ.28 οικογ. - 182 κατ.Αναφέρεται ως Lopessi. Βλ. Λουλούδης 2010, σελ. 272 [υποσημείωση 3].22537 οικογ. - 217 κατ.244 κατ.270313293Ο ιστορικός Κώστας Τριανταφύλλου αναφέρει εσφαλμένα ως απογραφή αυτήν του 1889. Τριανταφύλλου 1995, λήμμα Λόπεσι.317247280277254247157144193221Μόνιμος πληθυσμός: 101 κάτοικοι. Βλ. Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 200193ΕΛ.ΣΤΑΤ. - Μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011

Αξιοθέατα
Αξίζει να δεί ο επισκέπτης τις πετρόχτιστες βρύσες και τα γραφικά σπίτια, την εκκλησία του χωριού και τα γύρω ξωκλήσια, τον τον τάφο της Πρωτογεωμετρικής Εποχής στη θέση «Αριδράκου», τα λείψανα Οικισμού της Μυκηναϊκής Εποχής στη θέση «Δρακότρυπα», τα λείψανα Οικισμού της Μεσοελλαδικής και Μυκηναϊκής Εποχής στη θέση «Ροδιά». Σε απροσπέλαστο σημείο πολύ κοντά στους καταρράκτες υπάρχουν δύο θολωτοί τάφοι και δύο σπήλαια με αρχαία και χριστιανική λατρεία.

Παραπομπές και υποσημειώσεις

Πηγές
 Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας, Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, τχ. 2ο, φ. 3465 (28 Δεκεμβρίου 2012).
 Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001, Αθήνα 2004. ISBN 960-86704-8-9.
 Χρήστου Π. Κορύλλου, Χωρογραφία της Ελλάδος. Α'. Νομός Αχαΐας, Εκ του Τυπογραφείου των Καταστημάτων "Ανέστη Κωνσταντινίδου", Εν Αθήναις 1903.
 Arianna Rizio, Μυκηναïκή Τοπογραφία Αχαΐας, μετάφραση: Γεωργία Μερτή, εκδ. Εταιρεία Μελετών Μυκηναϊκής Αχαΐας, σειρά: Φαίδιμος, αρ. 3, Πάτρα 2010. ISBN 978-960-98124-2-9. (ηλεκτρονικό έγγραφο. απαιτείται σύνδεση)

Βιβλιογραφία

 Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμος Α΄, Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση, λήμμα Λόπεσι.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Καταρράκτη Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 20/11/2017.
 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Κοινότητας Καταρράκτη Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 20/11/2017.
 Πανδέκτης: Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας - Λόπεσι-Καταρράκτης. pandektis.ekt.gr. Ανακτήθηκε: 20/11/2017.
 Καταρράκτης. visit-erymanthos.gr. Ανακτήθηκε: 20/11/2017.

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Αχαΐας
Κατηγορία:Δήμος Φαρρών
Κατηγορία:Δήμος Ερυμάνθου