Ιτιές Πάτρας

Οι ΙτιέςΤριανταφύλλου 1995, λήμμα «Ιτέαι». είναι παραθαλάσσια συνοικία της Πάτρας, ευρισκόμενη στο Νότιο Δημοτικό Διαμέρισμά της. Συνορεύει στα νότια με τη συνοικία του Κόκκινου Μύλου και στα νοτιοανατολικά με τη συνοικία της Λεύκας. Στα βόρειά της βρίσκεται ο ποταμός Γλαύκος και οι συνοικίες Κρύα Ιτεών και Αναπηρικά ΙτεώνΛυμπέρη 2005, σελ. 47, 122-123, 127.. Οι Ιτιές απέχουν οδικώς από το κέντρο της Πάτρας περίπου 4,5 χιλιόμετρα. Η περιοχή των Ιτεών μαζί με την όμορη περιοχή του Κοκκίνου Μύλου αποτελούν εκκλησιαστικά μία ενορία, αυτήν του «Αγίου Γεωργίου Ιτεών και Κοκκίνου Μύλου»Η ενορία του «Αγίου Γεωργίου Ιτεών και Κόκκινου Μύλου» συστάθηκε με το Π.Δ. 560 της 20/08/1974 (Ε.τ.Κ. Α΄ 229/24.08.1974). Ανδρουτσόπουλος 2017, σελ. 299, 304 [Υποσημείωση 20].Βλ. λ.χ. «Ιερά Μητρόπολις Πατρών - Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Ιτεών και Κόκκινου Μύλου». Φωτογραφία από πρόγραμμα του 2017 για την ιερά πανήγυρη της εορτής του Αγίου Γεωργίου στις Ιτιές. Ανακτήθηκε: 21/05/2018.. 

Η περιοχή εξυπηρετείται από τις 29 Φεβρουαρίου 2020 από τη Γραμμή 2 του Προαστιακού Σιδηρόδρομου Πάτρας μέσω της στάσης "Ιτιές - Άγ.Γεώργιος / Ities - Ag.Georgios"Προαστιακός Πάτρας. trainose.gr. Ανακτήθηκε: 29/2/2020.Ξεκινούν, στις 29 Φεβρουαρίου, τα νέα δρομολόγια του Προαστιακού από-προς την Κάτω Αχαΐα. metaforespress.gr. Ανακτήθηκε: 29/2/2020..

Ονομασία
Το όνομα της συνοικίας είναι φυτωνυμικό και προέρχεται από τα πολλά δέντρα ιτιάς τα οποία υπήρχαν στην περιοχή. Η ονομασία απαντάται πάντοτε στον πληθυντικό αριθμό, δηλ. «Ιτιές» και κατά το παρελθόν επίσης ως «Ιτέαι» ή και «Ετιές»Καρατζά κ.ά., 1995, σελ. 271..

Ιστορία
Πριν το 1900 η περιοχή ήταν μικρό έλος, που αποξηράνθηκεΤριανταφύλλου 1995, λήμμα «Γλαύκος». με επιχωματώσεις από τους εκεί ιδιοκτήτες επαύλεων γύρω στα 1932Λάζαρης 1998, σελ. 52. και άρχισε να κατοικείται. Οι Ιτιές κατά τις αρχές του 20ού αιώνα αποτελούσαν μια από τις πιο πολυσύχναστες και κατάφυτες, όμορες της Πάτρας, εξοχέςΗμερολόγιον 1927, σελ. 35.Βλ. λ.χ. «Για ουζάκι και ...δροσιά στις Ιτιές του ... 1906!». thebest.gr. 15/06/2015. Ανακτήθηκε: 23/03/2016..

Στις Ιτιές τερμάτιζε στις αρχές του 20ού αιώνα (1902-1917) το παλιό Τραμ της ΠάτραςΤριανταφύλλου 1995, λήμμα «τροχιόδρομοι».Πολίτης 2006.Μαρασλής 1978, σελ. 93-94.Μαρασλής 1983, σελ. 93.. Στις Ιτιές επίσης έκανε στάση αρχικά το δρομολόγιο της μετρικής γραμμής προς Κυπαρισσία κ.λπ., ωστόσο είναι άγνωστο πότε καταργήθηκε η εκεί σιδηροδρομική στάση. Τα ερείπια του κτίσματος της εκεί σιδηροδρομικής στάσης βρίσκονται επί της οδού Σουνίου στη γειτονιά Αναπηρικά Ιτεών και πολύ κοντά στον ενοριακό ναό του Αγίου Γεωργίου. 

Στις Ιτιές βρίσκονται οι δεύτερες πιο παλιές εργατικές κατοικίες της πόληςΚούκουρα 2015, σελ. 80., που φέρουν την ονομασία  «ΠΑΤΡΑ II», η αποπεράτωση των οποίων ολοκληρώθηκε το 1962Κούκουρα 2015, σελ. 80, Τσιότσιου 2005, σελ. 138.. Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 κτίστηκαν και νέες εργατικές κατοικίες, παραπλεύρως της ανόδου της Λεωφόρου Γλαύκου και της συνοικίας των Αναπηρικών, που φέρουν την ονομασία «ΠΑΤΡΑ VIII». Το 1969 λειτούργησε για λίγο στην περιοχή ο θερινός κινηματογράφος με την επωνυμία «Τίβολι»Βλ. «Κατάλογος Πάτρας». blogspot.gr. 03/09/2012. Ανακτήθηκε: 11/11/2013..

Μέχρι τη δεκαετία του ’60, σύμφωνα κυρίως με προφορικές μαρτυρίες, η παραλία των Ιτεών-Κόκκινου Μύλου εθεωρείτο ίσως η καλύτερη παραλία της Πάτρας, η οποία συγκέντρωνε πλήθος λουομένων. Υπήρχαν στην περιοχή και μερικά εστιατόρια -«εξοχικά κέντρα», όπως ονομάζονταν τότε- με πιο γνωστά το «Μιραμάρε»Βλ. λ.χ. σχετική διαφήμιση για την περίοδο του καρναβαλιού στην εφημερίδα Το Πατρινό Καρναβάλι. Ετήσια πανηγυρική εκδοση (1980), σελ. 10., το «Τροκαντερό», την «Αυλή», τη «Σπηλιά» κ.ά. Η εξυπηρέτηση των κατοίκων της περιοχής, αλλά και των λουομένων, γίνεται ήδη από τη δεκαετία ’30«Αστικές συγκοινωνίες Πάτρας». wordpress.com. Ανακτήθηκε: 11/11/2013. μέσω αστικής συγκοινωνίας σε τακτική καθημερινή βάση.

Αθλητισμός
Στην περιοχή δραστηριοποιείται από το 1987 κ.εξ. ο αθλητικός σύλλογος «Ε.Σ. Ιτεών», ο οποίος διατηρεί τμήμα καλαθοσφαίρισης και σήμερα αγωνίζεται στις τοπικές κατηγορίες της ΕΣΚΑ-ΗΒλ. την παλιά ιστοσελίδα του συλλόγου esiteon.info(αρχειοθετημένο αντίγραφο). . esiteon.info. Ανακτήθηκε: 11/11/2013.«O A.Σ. Σφήκα, o Ποσειδώνας Παραλίας & o Ε.Σ. Ιτεών ξεκινούν την Ακαδημία Μπάσκετ "Ένωση Σωματείων Νότιας Πάτρας"». dete.gr. 27/08/2014. Ανακτήθηκε: 17/09/2014., χρησιμοποιώντας ως έδρα του το Κλειστό Γυμναστήριο Ροϊτίκων. Στην πρόσφατη ιστορία του, ο Ε.Σ. Ιτεών αγωνίστηκε στον 1ο Όμιλο της Γ1 ΕΣΚΑ-Η τις σεζόν 2015-16 και 2016-17«Γ1 2015-16, 1ος όμιλος» . stagipedathseskah.gr. Ανακτήθηκε: 05/06/2018.«Γ1 2016-17, 1ος όμιλος» . stagipedathseskah.gr. Ανακτήθηκε: 05/06/2018., ενώ τις σεζόν 2017-18 και 2018-19 αγωνίστηκε στο 2ο Όμιλο της Β΄ ΕΣΚΑ-Η«Β 2017-18, 2ος όμιλος». stagipedathseskah.gr. Ανακτήθηκε: 05/06/2018.«Β 2018-19, 2ος όμιλος» . stagipedathseskah.gr. Ανακτήθηκε: 12/04/2019.. Τη σεζόν 2019-20 αγωνίζεται στην Γ1 ΕΣΚΑ-Η.

Στην περιοχή επίσης δραστηριοποιήθηκαν για λίγο ανεπίσημες ομάδες ποδοσφαίρου. Αυτές ήταν η «ΑΕ Γερανεΐκων Ιτεών» (υπήρχε το 1952)Σταθόπουλος 2010, σελ. 209, 213., η «Αναγέννηση Ιτεών» (υπήρχε το 1966) και η «Δάφνη Ιτεών» (υπήρχε το 1945)Σταθόπουλος 2010, σελ. 210, 213..

Πολιτισμός
Τα τελευταία χρόνια διεξήχθη κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, στο χώρο του υπαίθριου θεάτρου του εκπολιτιστικού συλλόγου της περιοχής, φεστιβάλ ροκ μουσικής, το επονομαζόμενο «Open Theater Rock Festival»«Το πρώτο "Open Theater Rock Festival" στην Πάτρα». thebest.gr. 24/06/2011. Ανακτήθηκε: 23/03/2016.. Η δράση ωστόσο ατόνησε τα επόμενα χρόνια και σταμάτησε η διεξαγωγή της.

Θρησκεία
Στην καρδιά της συνοικίας Ιτεών της Πάτρας δεσπόζει ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου, ένας ναός με πλούσια ιστορία και βαθιά σύνδεση με την τοπική κοινωνία. Η ανέγερση του ναού ξεκίνησε το 1964, χάρη στην πίστη και την αφοσίωση των κατοίκων, και ολοκληρώθηκε με την επίσημη τέλεση των εγκαινίων το 1972.

Ο ναός αποτελεί σημείο αναφοράς για την περιοχή και πνευματικό κέντρο για εκατοντάδες πιστούς. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ετήσια πανήγυρη του Αγίου Γεωργίου, που εορτάζεται με κάθε επισημότητα στις 23 Απριλίου. Ξεχωρίζει η κατανυκτική λιτανεία της εικόνας του Αγίου, η οποία πραγματοποιείται με τη συμμετοχή πλήθους κόσμου, πολλών ιερέων, και με τη συνοδεία του αλόγου της παραδοσιακής «πάντας» του Δήμου Πατρέων – ένα έθιμο που κρατά ζωντανή την ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα της ενορίας.

Φυσιογνωμία
Τις τελευταίες δεκαετίες κυρίως λόγω των βιομηχανικών και αστικών λυμάτων της περιοχής, των επιχωματώσεων της παραλίας, της αυξημένης δόμησης λόγω της επέκτασης του αστικού συγκροτήματος της Πάτρας στα νότια, της διαπλάτυνσης της κεντρικής παραλιακής οδού Ακτή Δυμαίων κ.λπ. η περιοχή έχασε την «εξοχική» φυσιογνωμία της και άρχισε να παρακμάζει.

Στα τέλη του 20ού αιώνα το θαλάσσιο μέτωπο στην περιοχή των Ιτεών-Κόκκινου Μύλου αναπλάστηκε μέσω της κοινοτικής πρωτοβουλίας «URBAN I», αλλά εγκαταλείφτηκε σταδιακά και απαξιώθηκεΜιχάλης Βασιλάκης, «Οι Ιτιές δεν είναι παραλία;», εφημ. Πελοπόννησος, φύλλο 02/11/2013, σελ. 9.«Σε πλήρη εγκατάλειψη η παραλία των Ιτεών - ΦΩΤΟ». dete.gr. 26/07/2015. Ανακτήθηκε: 23/03/2016.. Το 2018 δημιουργήθηκε στη γειτονική περιοχή του Κόκκινου Μύλου δημοτικό παραθαλάσσιο πάρκο που αναβάθμισε την ευρύτερη περιοχή.

Με την έναρξη λειτουργίας του νέου (νότιου) λιμένα της πόλης, που βρίσκεται κοντά στα βόρεια όρια της περιοχής των Ιτεών, άρχισαν να βρίσκουν καταφύγιο μετανάστες κυρίως από τριτοκοσμικές ασιατικές και αφρικανικές χώρες, οι οποίοι μετακινήθηκαν σχετικά κοντά στην περιοχήΒλ. λ.χ. σχετική δημοσίευση. dete.gr. Ανακτήθηκε: 11/11/2013.. Η πύκνωση του φαινομένου οδήγησε σε κοινωνική ένταση με τη δολοφονία του κατοίκου της περιοχής Θανάση Λαζανά τον Μάιο του 2012Βλ. ενδεικτικά «Το ξέσπασμα της μάνας του Λαζανά: "Γιατί να μου σκοτώσουν το παιδί μου;" ». iefimerida.gr. 25/5/2012. Ανακτήθηκε: 19/6/2021..

Πλέον, θεωρείται μαζί με τη γειτονική συνοικία της Λεύκας ως μια από τις πιο υποβαθμισμένες περιοχές της ΠάτραςΤσιότσιου 2005, σελ. 133.Βλ. λ.χ. φωτογραφίες ιδιωτικής πρωτοβουλίας καθαρισμού παραλίας της περιοχής στο «Let's to it Greece στην περιοχή Ιτεών». blogspot.gr. 14/04/2013. Ανακτήθηκε: 21/08/2014.Βλ. λχ. «Κάνουν μπάνιο στις… Ιτιές - Η κρίση «έριξε» στη θάλασσα τις απαγορεύσεις (pics)». patrasevents.gr. 15/07/2015. Ανακτήθηκε: 23/03/2016..

Προσωπικότητες
 Ιωάννα Αθανασοπούλου: ιστορικός, ΕΔΙΠ στο Τμήμα Ιστορίας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο.
 Παναγιώτης Γκίτσης: πρώην ποδοσφαιριστής του Πανηλειακού, της Παναχαϊκής, του ΟΦΗ, του Άρη Θεσσαλονίκης, του ΠΑΣ Γιάννενα, του ΑΣΚ Ολυμπιακού Βόλου κ.λπ.

Παραπομπές και υποσημειώσεις

Πηγές
 Μιχάλης Βασιλάκης, «Οι Ιτιές δεν είναι παραλία;», εφημ. Πελοπόννησος, φύλλο 02/11/2013, σελ. 9.
 Ημερολόγιον μετά πλήρους οδηγού των Πατρών: περιληπτικός οδηγός Πελοποννήσου, Τόμος 1, αρ. 1 (1927).
 Δ. Καρατζά, Χ. Χαραλάμπους, Δ. Γκότση, Γ. Λύρα, Πάτρα, ονομάτων επίσκεψις, Έκδοση των εφημερίδων «Εθνικός Κήρυξ των Πατρών» και «Ημερήσιος Κήρυξ των Πατρών», Πάτρα 1995.
 Σοφία Κούκουρα, Εξέλιξη των πολεοδομικών προτύπων στην παραγωγή της κοινωνικής κατοικίας στην Ελλάδα, αδημοσίευτη διπλωματική εργασία, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας: Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Βόλος 2015, σελ. 80-81.
 Βασίλης Κ. Λάζαρης (επιμ.), Στέφανου Ν. Θωμόπουλου «Ιστορία της πόλεως Πατρών από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι του 1821». Έκδοση τέταρτη στη δημοτική γλώσσα και με βάση τα χειρόγραφα του συγγραφέα, Τόμος Α΄, Αχαϊκές Εκδόσεις, Πάτρα 1998. ISBN 960-7960-08-4.
 Ν.Ι. Λυμπέρη, Οδηγός Πατρών, Πάτρα 2005, 4η έκδοση.
 Αλέκος Μαρασλής, Ιστορία της Πάτρας. Η εξέλιξη μιας πρωτοποριακής πόλης, Πάτρα 1983.
 Αλέκος Μαρασλής, Πάτρα 1900, Πάτρα 1978.
 Νίκος Ε. Πολίτης, Πατρινολογήματα, Τόμος Γ΄, Εκδόσεις «Περί Τεχνών», Πάτρα 2006.
 Τάσσος Σταθόπουλος, Αχαϊκό Ποδόσφαιρο. Εκατόν είκοσι χρόνια (1891-2010), Εκδόσεις «Γιάννης Πικραμένος», Πάτρα 2010. ISBN 978-960-6628-27-6.

Βιβλιογραφία
 Γεώργιος Ι. Ανδρουτσόπουλος, Όψεις ενοριακής διοικητικής οργανώσεως στην Εκκλησία των Πατρών κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα (1830-1930) (με βάση ανέκδοτες αρχειακές πηγές), Εκδόσεις Πελοπόννησος, Πάτρα 2017. ISBN 978-618-83426-0-6.
 Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμοι Α΄-Β΄, Τυπογραφείο Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση, λήμμα «Γλαύκος», λήμμα «Ιτέαι», λήμμα «τροχιόδρομοι».
 Βασιλική Ε. Τσιότσιου, Ξυλώδης χλωρίδα των αστικών βιοτόπων: Έρευνες στην πόλη της Πάτρας, ανέκδοτη Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο Πάτρας-Τμήμα Βιολογίας, Πάτρα 2010.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι φωτογραφιών
 Φωτογραφίες των Ιτεών του 1903, του 1906, του 1910 από το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (Ε.Λ.Ι.Α.).

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Ιτιές. wikimapia.org. Ανακτήθηκε: 11/11/2013.

Κατηγορία:Συνοικίες της Πάτρας