Σασκάτσουαν

Το Σασκάτσουαν ή Σασκάτσιουαν (Το Σασκάτσουαν στα γαλλικά είναι θηλυκού γένους, δηλ. λέμε la Saskatchewan., συντομ. SK), είναι επαρχία του Καναδά και μία από τις τρεις επαρχίες της μεγάλης καναδικής πεδιάδας (· ), που εκτείνεται από τις Μεγάλες Λίμνες έως τα Βραχώδη Όρη. Το Σασκάτσουαν έχει έκταση 651.900 τ.χλμ. που ισοδυναμεί στο 6,5% περίπου της έκτασης όλου του Καναδά και κατοικείται από 1.132.505 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 2021 και αντιπροσωπεύει το 3,1% του πληθυσμού της χώρας. Το μεγαλύτερο δε μέρος του πληθυσμού κατοικεί στο νότιο τμήμα της επαρχίας, ενώ το Βόρειο Σασκάτσουαν παραμένει πολύ αραιοκατοικημένο.

Πρωτεύουσα του Σασκάτσουαν, είναι η Ρεγγίνα (, ) με πληθυσμό 226.404 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 2021, αλλά η μεγαλύτερη σε πληθυσμό πόλη της επαρχίας είναι το Σασκατούν () με πληθυσμό 266.141 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 2021. 

Άλλα σημαντικά αστικά κέντρα του Σασκάτσουαν είναι ο Πρίγκηπας Αλβέρτος (Prince Albert: 37.756 κάτοικοι), το Μους Τζω (Moose Jaw, Σαγόνι της Άλκης: 33.665 κάτοικοι), το Γιόρκτον (Yorkton: 16.280 κάτοικοι), το Σουίφτ Κάρρεντ (Swift Current, Γοργό Ρεύμα: 16.750 κάτοικοι) και το Βόρειο Μπάτλφορντ (North Battleford: 13.836 κάτοικοι) σύμφωνα με την απογραφή του 2021. Η πόλη του Λοϋντμίνστερ (Lloydminster: 31.400 κάτοικοι) ανήκει κατά ένα τρίτο στην επαρχία του Σασκάτσουαν και κατά δύο τρίτα στην επαρχία της Αλμπέρτας.

Το όνομα του Σασκάτσουαν προέρχεται από τον ομώνυμο ποταμό που διασχίζει το νότιο τμήμα της επαρχίας. Στη γλώσσα των αυτοχθόνων Κρι, kisiskāciwani-sīpiy σημαίνει «ο γοργός ποταμός».

Το Σασκάτσουαν είναι η μόνη περιοχή της Βορείου Αμερικής όπου δεν γίνεται αλλαγή της ώρας την άνοιξη και το φθινόπωρο.

Σύμφωνα με επίσημη εκτίμηση για το 2025, ο πληθυσμός του Σασκάτσουαν, ανέρχεται σε 1.266.959 κατοίκους.

 Γεωγραφία 
Το Σασκάτσουαν είναι ορθογώνιο στο σχήμα του, αλλά επειδή είναι πολύ μεγάλο, τα νότια σύνορα (49ος παράλληλος) και τα βόρεια σύνορα (60ός παράλληλος) της επαρχίας συνήθως φαίνονται καμπύλα. 

Η επαρχία του Σασκάτσουαν συνορεύει δυτικά με την Αλμπέρτα, βόρεια με τα Βορειοδυτικά Εδάφη, ανατολικά με τη Μανιτόμπα, και νότια με τη Μοντάνα και τη Βόρεια Ντακότα των Ηνωμένων Πολιτειών. 

250px|right|thumb|Γέφυρα επάνω από τον ποταμό Σασκάτσουαν
Η επαρχία είναι γεμάτη από λίμνες και ποταμούς. Τα νερά του Σασκάτσουαν συγκεντρώνονται σε εννέα ξεχωριστές λεκάνες απορροής για να καταλήξουν, μέσω διαφόρων ποταμών, στον Αρκτικό ωκεανό, στον Κόλπο Χάντσον ή στον Κόλπο του Μεξικού. 

Το νότιο τμήμα της καλλιεργείται συστηματικά για την παραγωγή δημητριακών και οσπρίων, ενώ το βόρειο τμήμα της καλύπτεται κυρίως από δάση. Στο ΒΔ άκρο της επαρχίας, κοντά στη λίμνη Αθαμπάσκα, τα δάση δίνουν τη θέση τους στην τούνδρα και υπάρχουν και εκτεταμένοι αμμόλοφοι (θίνες) που αλλάζουν συνεχώς μορφολογία. Ενεργές θίνες άμμου υπάρχουν και στο νότιο Σασκάτσουαν στην περιοχή που ονομάζεται Γκρέιτ Σαντ Χιλς (Great Sand Hills, Μεγάλοι Αμμόλοφοι).

Οι υψηλότερες περιοχές της επαρχίας βρίσκονται στα νότια κοντά στα σύνορα με τις ΗΠΑ και οι χαμηλότερες στα βόρεια, κοντά στη λίμνη Αθαμπάσκα.

 Οικονομία 
Η οικονομία του Σασκάτσουαν ήταν κατά βάση γεωργική. Τα μεγάλα χωράφια στα νότια της επαρχίας αποτελούν τον μεγαλύτερο σιτοβολώνα της Βορείου Αμερικής. Εδώ παράγεται το 45% των δημητριακών του Καναδά. Επίσης, παράγονται όσπρια (κυρίως φακή), κανόλα (μεταλλαγμένη ελαιοκράμβη), βοδινό κρέας και γαλακτοκομικά προϊόντα. 

Ο πρωτογενής τομέας του Σασκάτσουαν περιλαμβάνει ακόμα την υλοτομία (κυρίως στα βόρεια), την αλιεία και το κυνήγι, μεγάλα ορυχεία χλωριούχου καλίου (ποτάσας) στα νότια και ορυχεία ουρανίου κοντά στη λίμνη Αθαμπάσκα.

Στα νότια της επαρχίας υπάρχουν μεγάλα κοιτάσματα φυσικού αερίου και βιτουμενιούχων ανθράκων. Από τους βιτουμενιούχους άνθρακες εξάγεται πετρέλαιο. (Το Σασκάτσουαν είναι η δεύτερη σε παραγωγή πετρελαίου επαρχία του Καναδά, μετά την Αλμπέρτα.) 

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, η οικονομία του Σασκάτσουαν έχει υποστεί σημαντική ύφεση εξαιτίας της πτώσης των τιμών των αγροτικών προϊόντων. Ως προς το ΑΕΠ, η γεωργία έχει πλέον υποσκελιστεί από τους τομείς των μεταλλείων, της εξόρυξης πετρελαίου και των υπηρεσιών (υγεία, εκπαίδευση, μεταφορές, δημόσια διοίκηση, κ.λπ.).

Κοντά στο Μους Τζω έχει την έδρα της η 15η Πτέρυγα της Καναδικής Πολεμικής Αεροπορίας, όπου υπάρχει και Εκπαιδευτικό Κέντρο Πτήσεων του ΝΑΤΟ.

 Ιστορία 
250px|right|thumb|Ευρωπαίοι έποικοι εμπορεύονται είδος με είδος με αυτόχθονες της Βορείου Αμερικής (π. 1820) 
Μέχρι το τέλος του 18ου αι., η περιοχή του σημερινού Σασκάτσουαν κατοικούνταν από αυτόχθονες της Βορείου Αμερικής, κυρίως από τις φυλές Κρι, Αθαμπάσκα, Αλγκόνκιν και Σιου. Ο πρώτος ευρωπαίος εξερευνητής που έφτασε σ' αυτά τα μέρη ήταν ο βρετανός Χένρυ Κέλσεϋ (Henry Kelsey, 1667;–1724), που το 1690 ανέβηκε τον ποταμό Σασκάτσουαν ελπίζοντας να αγοράσει γούνες από αυτόχθονες. Ο πρώτος μόνιμος οικισμός ευρωπαίων εποίκων στο Σασκάτσουαν κτίστηκε το 1774 και ήταν στην πραγματικότητα ένας εμπορικός σταθμός της εταιρείας Hudson's Bay Company. Η εξερεύνηση της περιοχής ολοκληρώθηκε στα μέσα του 19ου αι.

Το 1870, η κυβέρνηση του Καναδά δημιούργησε τα Βορειοδυτικά Εδάφη, μια τεράστια διοικητική έκταση υπό ομοσπονδιακή διακυβέρνηση ανάμεσα στη Μανιτόμπα και τη Βρετανική Κολομβία. Λίγα χρόνια αργότερα, με την επέκταση των σιδηροδρόμων, η καναδική κυβέρνηση ενθάρρυνε την εγκατάσταση νέων εποίκων στην περιοχή. Με τους αυτόχθονες, η καναδική κυβέρνηση έκλεισε συμφωνίες για την εξαγορά της γης τους με οικονομικά και άλλα αντάλλαγμα. Οι συμφωνίες αυτές καταπατήθηκαν επανειλημμένως από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Καναδά και αποτελούν ακόμα και σήμερα αντικείμενο δικαστικής διαμάχης με τους αυτόχθονες της χώρας.

Το 1876, στην περιοχή εγκαταστάθηκαν αυτόχθονες Λακότα από τις ΗΠΑ, οι οποίοι πέρασαν στα καναδικά εδάφη καταδιωκόμενοι από τον Στρατό των ΗΠΑ. Ωστόσο, η επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου στα 1880 είχε ως αποτέλεσμα την εγκατάσταση πολλών νέων ευρωπαίων εποίκων. Οι νέοι έποικοι άρχισαν να μετατρέπουν σε σιταροχώραφα τα λιβάδια όπου οι αυτόχθονες κυνηγούσαν βίσονες. Έτσι οι αυτόχθονες άρχισαν και πάλι να μετακινούνται αναγκαστικά προς τα βόρεια της επαρχίας.

250px|right|thumb|Ευρωπαίοι έποικοι στις πεδιάδες του Σασκάτσουαν. Φωτογραφία των αρχών του 20ού αι. (μάλλον επιχρωματισμένη)
Οι Μετί (φυλή μιγάδων από Γάλλους και αυτόχθονες), που είχαν φύγει από τη Μανιτόμπα μετά την Επανάσταση του Κόκκινου Ποταμού το 1870, βρέθηκαν για άλλη μια φορά σε δύσκολη κατάσταση. Το 1885, οι Μετί, με αρχηγό τον Λουί Ριέλ, επαναστάτησαν ξανά κατά της κεντρικής κυβέρνησης του Καναδά. Με τη δεύτερη επανάστασή τους, οι Μετί δημιούργησαν την Προσωρινή Κυβέρνηση του Σασκάτσουαν. Τελικά, η επανάσταση, η οποία έμεινε στην ιστορία με την ονομασία Βορειοδυτική Εξέγερση ή Εξέγερση του Σασκάτσουαν (· ), καταπνίγηκε από την Έφιππη Χωροφυλακή που έφερε στην περιοχή η εταιρεία Canadian Pacific Railways (CPR).Λέγεται ότι η πρώτη «σύγχρονη ναυμαχία στην ιστορία του Καναδά» συνέβη κατά την περίοδο της Βορειοδυτικής Εξέγερσης, όταν η Έφιππη Χωροφυλακή προσπάθησε, ανεπιτυχώς, με το θωρηκτό ατμόπλοιο Northcote να αποβιβάσει χωροφύλακες κοντά στις θέσεις των Μετί στη μάχη του Μπατός (Batoche, 5–12 Μαΐου 1885). 
Η Προσωρινή Κυβέρνηση του Σασκάτσουαν κατέρρευσε και ο ηγέτης των επαναστατών, Λουί Ριέλ, συνελήφθη, καταδικάστηκε για προδοσία και φόνο, και οδηγήθηκε τελικά στην κρεμάλα στις 16 Νοεμβρίου του 1885. 

Η αύξηση του πληθυσμού της περιοχής από την εισροή νέων εποίκων ανάγκασε τελικά την ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Καναδά να δημιουργήσει το 1905 δύο νέες επαρχίες: την Αλμπέρτα και το Σασκάτσουαν. Ως επίσημη ημερομηνία της δημιουργίας του Σασκάτσουαν ορίστηκε η 1η Σεπτεμβρίου 1905.

Η επέκταση της καλλιέργειας δημητριακών είχε ως συνέπεια τη δημιουργία των πρώτων αγροτικών συνεταιρισμών. Οι συνεταιρισμοί αυτοί, όπως για παράδειγμα ο Σύλλογος Κτηνοτρόφων του Σασκάτσουαν (· ιδρύθηκε το 1913) και ο Σύλλογος Καλλιεργητών Δημητριακών του Σασκάτσουαν () απέκτησαν σημαντική πολιτική δύναμη.

Κατά τις επαρχιακές εκλογές του Σασκάτσουαν το 1944, νικητής αναδείχθηκε το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της «Ομοσπονδίας της Συνεταιριστικής Κοινοπολιτείας» (· γαλλ., Fédération du commonwealth coopératif ή FCC), με ηγέτη τον Τόμμυ Ντάγκλας (Tommy Douglas). Ήταν η πρώτη νίκη αριστερού κόμματος στη Βόρειο Αμερική. Ο Τόμμυ Ντάγκλας εισήγαγε τη δωρεάν πρόσβαση όλων των πολιτών του Σασκάτσουαν στις υπηρεσίες Υγείας, με πλήρη οικονομική ευθύνη του Δημοσίου. Με πρωτοβουλία της τότε ομοσπονδιακής κυβέρνησης, ο νόμος του Ντάγκλας επεκτάθηκε τελικά σε όλον τον Καναδά, για να πάρει τελικά τη μορφή Εθνικού Συστήματος Υγείας. Το 1961, ο Τόμμυ Ντάγκλας ίδρυσε το ομοσπονδιακό «Νεοδημοκρατικό Κόμμα» (· ), το οποίο παραμένει το τρίτο σε ισχύ κόμμα του Καναδά, μετά από τους Φιλελεύθερους και τους Συντηρητικούς.

Τα τελευταία χρόνια, η κρίση στη γεωργία είχε δραματικές συνέπειες στην κατά βάση αγροτική οικονομία της επαρχίας. Αυτό αντικατοπτρίζεται και στην πολιτική ζωή της επαρχίας. Η βάση του σοσιαλδημοκρατικού Νεοδημοκρατικού Κόμματος έχει μετακινηθεί από τα μικρά αγροτικά χωριά προς τα μεγαλύτερα αστικά κέντρα, ενώ ο αγροτικός πληθυσμός ψηφίζει πλέον Συντηρητικούς και Φιλελεύθερους.

 Δημογραφικά στοιχεία 

Το Σασκάτσουαν παρουσίασε μεγάλη πληθυσμιακή ανάπτυξη κατά τις τρεις πρώτες δεκαετίες του 20ού αι. Η χρηματιστηριακή κρίση του 1928 ανάγκασε πολλούς χρεοκοπημένους αγρότες να εγκαταλείψουν την επαρχία στα χρόνια του 1930. Ο πληθυσμός του Σασκάτσουαν άρχισε να αυξάνεται και πάλι μόνο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για να ξεπεράσει το ένα εκατομμύριο στα μέσα της δεκαετίας του 1980.Κατά την απογραφή του 1986, ο πληθυσμός του Σασκάτσουαν ήταν 1.009.613 κάτοικοι. Έκτοτε παρουσίασε κάμψη, πιθανώς λόγω της οικονομικής δυσπραγίας και της υπογεννητικότητας.

Ο σημερινός πληθυσμός του Σασκάτσουαν αποτελείται κυρίως από απογόνους εποίκων ευρωπαϊκής καταγωγής: Βρετανοί (43,8%), Γερμανοί (28,6%), Ιρλανδοί (14,5%), Ουκρανοί (12,6%), Γάλλοι (11,4%), κ.λπ. Οι αυτόχθονες αποτελούν το 10,6% του πληθυσμού της επαρχίας και οι Μετί το 4,2% (στοιχεία απογραφής 2001). Στο Σασκάτσουαν κατοικούν και περίπου 2.875 άτομα ελληνικής καταγωγής, σύμφωνα με την απογραφή του 2016,Εθνική καταγωγή, Σασκάτσουαν, Απογραφή 2016 ενώ το 2006 1.060 άτομα δήλωσαν τα ελληνικά ως μητρική γλώσσα.

 Πολιτική 
250px|right|thumb|Η σημαία του Σασκάτσουαν, που καθιερώθηκε επισήμως το 1969. Το πράσινο χρώμα στο επάνω μέρος συμβολίζει τα δάση στο βόρειο τμήμα του Σασκάτσουαν. Το κίτρινο χρώμα στο κάτω μέρος της σημαίας συμβολίζει τα χωράφια στο νότιο τμήμα του Σασκάτσουαν. Επάνω αριστερά, η σημαία κοσμείται από τον θυρεό της επαρχίας, ενώ στο μέσο προς τα δεξιά η σημαία κοσμείται από τον κόκκινο κρίνο, λουλούδι που ευδοκιμεί στην περιοχή και που αποτελεί το επίσημο άνθος της επαρχίας 
Αντικυβερνήτρια από τις 31 Ιανουαρίου 2025 είναι η Μπερναντέτ ΜακΙντάιρ, η οποία διορίστηκε από τον πρωθυπουργό Τρυντώ στις 6 Δεκεμβρίου 2024. Πρωθυπουργός είναι ο Σκοτ Μο από τις 2 Φεβρουαρίου 2018, οπότε εξελέγη νέος αρχηγός του Κόμματος Σασκάτσουαν, στη θέση του παραιτηθέντα Μπραντ Γουόλ. 
 Τελευταίες εκλογές (2024) 
Το κόμμα του Μο κέρδισε τις επαρχιακές εκλογές στις 26 Οκτωβρίου 2020 με 48 έδρες. και τις εκλογές στις 28 Οκτωβρίου 2024, οπότε κέρδισε 34 έδρες στη Νομοθετική Συνέλευση, έναντι 27 για το Νέο Δημοκρατικό Κόμμα, σφραγίζοντας την 5η συνεχόμενη εκλογική νίκη με αυτοδυναμία. 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Government of Saskatchewan  — Κυβέρνηση του Σασκάτσουαν 
Saskatchewan! — Σασκάτσουαν 
SaskTourism — Τουριστική Υπηρεσία του Σασκάτσουαν
CBC Digital Archives - Saskatchewan @ 100 — Αρχειακό υλικό από την κρατική καναδική τηλεόραση για τα 100 χρόνια του Σασκάτσουαν
Saskatchewan Council for Archives and Archivists  — Αρχεία του Σασκάτσουαν

Κατηγορία:Επαρχίες του Καναδά
*
__ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ__