Κατίνα Παξινού

Η Κατίνα Παξινού (το γένος Κωνσταντοπούλου, Πειραιάς, 17 Δεκεμβρίου 1900 - Αθήνα, 22 Φεβρουαρίου 1973) ήταν Ελληνίδα ηθοποιός, κυρίως δραματικού ρεπερτορίου. Έχει βραβευτεί το 1944 με Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου, για την ερμηνεία της στην ταινία Για ποιον χτυπά η καμπάνα.

Βιογραφία
Γεννήθηκε στον Πειραιά, κόρη μεγαλοαστικής οικογένειας, και συγκεκριμένα του αλευροβιομήχανου Βασίλη Κωνσταντόπουλου και της Ελένης Μαλανδρίνου.Χρυσόθεμις Σταματοπούλου-Βασιλάκου: 80 Χρόνια Σ.Ε.Η., 1917-1997, Σμπίλιας, 1999, σελ. 28 Η οικογένεια της είχε συνολικά επτά παιδιά : πέντε κορίτσια και 2 αγόρια και η Κατίνα ήταν το τέταρτο.

Φοίτησε αρχικά στη Σχολή Χιλ και ακολούθησε η Σχολή Καλογραιών της Τήνου. Λόγω του ζωηρού της χαρακτήρα φοίτησε εσώκλειστη σε σχολείο της Ελβετίας.Πέγκυ Κουνενάκη, Παξινού-Μινωτής: δύο ιερά τέρατα του θεάτρου,στο: Συλλογικό, Παξινού-Μινωτής, Επτά Ημέρες της Καθημερινής, 17/12/2000, σελ.3 Σπούδασε μουσική και τραγούδι στο Ωδείο της Γενεύης καθώς και σε άλλες αντίστοιχες σχολές στη Βιέννη και στο Βερολίνο.  Παντρεύτηκε τον βιομήχανο Ιωάννη Παξινό, και απέκτησε μαζί του δύο κόρες, την Έθελ και την Ιλεάνα. . Ο γάμος τελείωσε έπειτα από 6 χρόνια.  Άρχισε από πολύ νωρίς την καλλιτεχνική σταδιοδρομία της και γρήγορα διακρίθηκε για το αληθινό ταλέντο της και την αγάπη στην τέχνη της. Ο πρώτος της σημαντικός ρόλος ήταν της Βεατρίκης στην ομώνυμη όπερα Αδελφή Βεατρίκη, που την έγραψε ειδικά γι' αυτή ο Δημήτρης Μητρόπουλος και η οποία ανέβηκε το 1920 στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Ο πρώτος θεατρικός ρόλος της στην πρόζα ήταν το 1929, στο θέατρο Κοτοπούλη, στο Γυμνή γυναίκα (La femme nue) του Ζωρζ Μπατάιγ, που την καθιέρωσε και ως πρωταγωνίστρια δραματικών ρόλων.

Το 1931 συνεργάστηκε με τον κορυφαίο Έλληνα ηθοποιό Αιμίλιο Βεάκη με τον οποίο εισχώρησε στον συνεταιρικό θίασο του Αλέξη Μινωτή, τον οποίο και παντρεύτηκε και μαζί του συνεργάστηκε αποδοτικά από το 1932 μέχρι το 1940, χρονιά που έγινε μόνιμο μέλος του Εθνικού Θεάτρου. Με τη Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου εμφανίσθηκε στο Λονδίνο, στη Φρανκφούρτη και το Βερολίνο. Πριν κλείσει τα 35 της χρόνια η Κατίνα θα χάσει την πρωτότοκη κόρη της Έθελ.

Κατά την περίοδο του πολέμου εγκαταστάθηκε στις ΗΠΑ όπου και εμφανίσθηκε στο Μπρόντγουεϊ της Νέας Υόρκης. Όμως, το έργο που την επέβαλε στη διεθνή κλίμακα και που της χάρισε, στις 2 Μαρτίου του 1944 το Όσκαρ Β΄ Γυναικείου Ρόλου, από την Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου, ήταν το Για ποιον χτυπά η καμπάνα, όπου υποδυόταν τον ρόλο της φλογερής πατριώτισσας της Ισπανίας, Πιλάρ. Ήταν η πρώτη μη Αμερικανίδα ηθοποιός που τιμήθηκε με Όσκαρ, όπως και η πρώτη από την Ελλάδα. Το 1947 βραβεύθηκε με το βραβείο Κοκτώ για το κινηματογραφικό έργο Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα.

Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1952 και ξανάρχισε τις εμφανίσεις της στο Εθνικό Θέατρο με τον Αλέξη Μινωτή, όπου ανέβασε Χένρικ Ίψεν και Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, αλλά με κύριο πλέον ενδιαφέρον στις παραστάσεις αρχαίων θεατρικών έργων. Απέδωσε τους πρωταγωνιστικούς ρόλους στα έργα: Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα του Λόρκα, Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας του Φρίντριχ Ντύρενματ, Η τρελή του Σαγιό του Ζαν Ζιρωντού, Ταξίδι μακριάς ημέρας μέσα στη νύχτα του Ευγένιου Ο' Νηλ.

Στις 19 Ιουνίου 1955 πρωταγωνίστησε στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, στην παράσταση Εκάβη του Ευριπίδη (σε σκηνοθεσία Μινωτή), εγκαινιάζοντας επίσημα το Φεστιβάλ Επιδαύρου. Τα επόμενα χρόνια, η Παξινού συνδέθηκε με το Φεστιβάλ ως μια από τις σημαντικότερες μορφές του.

Παράλληλα, εμφανίστηκε και στις ταινίες Ο κύριος Αρκάντιν του Όρσον Γουέλς και Ο Ρόκο και τ' αδέλφια του του Λουκίνο Βισκόντι (1960). Με τον Όρσον Γουέλς είχε συνεργαστεί και στη Δίκη (The Trial, 1962), αλλά η σκηνή στην οποία εμφανίστηκε η Παξινού τελικά κόπηκε. Παρότι η σκηνή δεν υπάρχει στην τελική μορφή της ταινίας, η Ελληνίδα ηθοποιός αναφέρεται στους τίτλους.

Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας η Κατίνα Παξινού και ο Αλέξης Μινωτής συγκρότησαν δικό τους θίασο όπου και ανέβασαν μεταξύ άλλων τα έργα: Ματωμένος γάμος του Λόρκα, Η Ήρα και το παγόνι του Σον Ο'Κέισι, Οι παλαιστές του Στρατή Καρρά κ.ά. Η τελευταία της παράσταση στο θέατρο ήταν στο ρόλο της μάνας στο έργο του Μπέρτολτ Μπρεχτ Μάνα κουράγιο και στον κινηματογράφο Το νησί της Αφροδίτης (1969).

Γενικά, η Κατίνα Παξινού είχε πολύ πλούσιες εκφραστικές δυνατότητες που της επέτρεπαν να ερμηνεύει όχι με δυσκολία δραματικούς ρόλους κάθε θεατρικού ύφους, από την αρχαία ελληνική τραγωδία μέχρι το «μπρεχτικό» θέατρο. Επίσης, η μουσική της καλλιέργεια της επέτρεπε να χρωματίζει τη φωνή της ώστε ν΄ αναδεικνύεται η εκφραστικότητα και η ευαισθησία έντονα καθώς και ο μελωδικός ρυθμός του ποιητικού λόγου. Η Κατίνα Παξινού έγραψε επίσης και μουσική για την τραγωδία Οιδίπους τύραννος.

Προσβλήθηκε από καρκίνο καλπάζουσας μορφής, ήδη από το 1969, γνωρίζοντας για την ασθένειά της. Η συμμετοχή της στην ταινία Το νησί της Αφροδίτης ήταν, ουσιαστικά, μία αναμέτρηση με τα όριά της. Έπαιξε στην ταινία υπομένοντας φρικτούς πόνους. Αργότερα, για την παράσταση Μάνα κουράγιο, έβγαινε κάθε βράδυ στη σκηνή σέρνοντας ένα ολόκληρο και βαρύ κάρο. Το καλοκαίρι του 1972 η Κατίνα Παξινού εμφανίζεται, για τελευταία φορά, στο θέατρο της Επιδαύρου, όχι ως ηθοποιός, πράγμα που δεν εμπόδισε το κοινό να υποκλιθεί χειροκροτώντας όρθιο την μεγάλη ιέρεια της Τέχνης, η οποία απεβίωσε από καρκίνο, στις 22 Φεβρουαρίου 1973. Ενταφιάστηκε δημοσία δαπάνη στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών την επόμενη ημέρα.

ΦιλμογραφίαΓιάννης Μπακογιαννόπουλος, Όσκαρ στον κινηματογράφο, πιστή στο θέατρο, στο:Συλλογικό, Παξινού-Μινωτής, Επτά Ημέρες της Καθημερινής, 17/12/2000,σελ.18
 For Whom the Bell Tolls, ελλην. τίτλος: Για ποιον χτυπά η καμπάνα, του Σαμ Γουντ (1943)
 Hostages, ελλην.τίτλος: Πυρ!, του Φρανκ Τατλ (1943)
 Confidential Agent, ελλην. τίτλος: Ο εμπρηστής, του Χέρμαν Σάμλιν (1945)
 Uncle Silas, ελλην.τίτλος: Η οργή του Θεού, του Τσαρλς Φρανκ (1947)
 Mourning Becomes Electra, ελλην. τίτλος: Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα, του Ντάντλεϊ Νίκολς (1947)
 Prince of Foxes, ελλην. τίτλος: Καίσαρ Βοργίας, του Χένρι Κινγκ (1949)
 Confidential Report, ελλην. τίτλος: Ο κύριος Αρκάντιν, του Όρσον Γουέλς (1955)
 The miracle, ελλην. τίτλος: Το θαύμα, του Έρβιν Ρέιπερ (1959)
 Rocco e i suoi fratelli, ελλην.τίτλος: Ο Ρόκο και τ' αδέλφια του, του Λουκίνο Βισκόντι (1960)
 Τante Zita, ελλην. τίτλος: Πώς γνώρισα τον έρωτα, του Ρομπέρ Ενρικό (1968)
 Un ete Fauvage του Μαρσέλ Καμί (1969)
 Το νησί της Αφροδίτης, του Γιώργου Σκαλενάκη (1969) 

Θεατρικές παραστάσεις

 σεζόν παράσταση ρόλος θίασος θέατρο σκηνοθέτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1930/1931 Θείος Βάνιας Γέλενα Αντρέγιεβνα Συνεταιρικός Θίασος Αιμίλιου Βεάκη περιοδεία Αιμίλιος Βεάκης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1932/1933 Ο ποπολάρος Ζαμπέλλα Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερπεριοδεία Φώτος Πολίτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1932/1933 Η θυσία του Αβραάμ Σάρρα Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας περιοδεία Φώτος Πολίτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1932/1933 Οθέλλος Αιμιλία Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Φώτος Πολίτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1933/1934 Λόρδος Βύρων Αυγούστα Λέι Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Φώτος Πολίτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1935/1936 Τρισεύγενη Τρισεύγενη Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1935/1936 Αυτοκράτωρ Μιχαήλ Αυτοκράτειρα Ζωή Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1938/1939 Ο σταυρός και το σπαθί Ειρήνη, η Αθηναία Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1950/1951 Βρυκόλακες Κυρία Άλβινγκ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας περιοδεία Φώτος ΠολίτηςΑλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1954/1955 Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα Μπερνάρντα Θίασος Κατίνας Παξινού - Χριστίνας Καλογερίκου Θέατρο Rex Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1955/1956 Μήδεια Μήδεια Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας περιοδεία Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1960/1961 Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας Κλαίρη Ζαχανασσιάν Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1962/1963 Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα Μπερνάρντα Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1962/1963 Η θυσία του Αβραάμ Σάρρα Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Ωδείο Ηρώδου του Αττικού Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1968/1969 Ο πατέρας Λάουρα Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Θέατρο ΑυλαίαΘέατρο Διάνα Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1968/1969 Ταξίδι μακριάς ημέρας μέσα στη νύχτα Μαίρη Καβάν Ταϊρόν Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Θέατρο ΔιάναΘέατρο Λυρικόν Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1969/1970 Η Ήρα και το παγώνι Ήρα Μπόιλ Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Θέατρο Rex Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1969/1970 Βρυκόλακες Κυρία Άλβινγκ Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Θέατρο Rex Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1969/1970 Οι παλαιστές Αρχοντία Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Θέατρο Rex Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1970/1971 Ματωμένος γάμος Μάνα του Γαμπρού Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Θέατρο Rex Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1970/1971 Η πόλη με τα πανιά Φερόε Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Θέατρο Rex Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1971/1972 Μάνα Κουράγιο Μάνα Κουράγιο Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Δημοτικό Θέατρο ΠειραιάΘέατρο Πάνθεον Αλέξης Μινωτής

Όλες οι πληροφορίες προέρχονται από το έντυπο πρόγραμμα της κάθε παράστασης ή/και από σχετικά δελτία τύπου.

Παραπομπές

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Κληροδότημα Αλέξη Μινωτή Εις Μνήμην Κατίνας Παξινού
 Σαν Σήμερα.gr, Κατίνα Παξινού (1900 – 1973)

 Κατίνα Παξινού 

 Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ 



Κατηγορία:Βραβευμένες με Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου
Κατηγορία:Βραβευμένες με Χρυσή Σφαίρα Β΄ Γυναικείου Ρόλου
Κατηγορία:Ελληνίδες ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Ελληνίδες ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Οικογένεια Μαλανδρίνου
Κατηγορία:Καθηγητές της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου
Κατηγορία:Ενταφιασμοί στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών