Ευάγγελος Ζάχος Παπαζαχαρίου

Ο Ευάγγελος Ζάχος Παπαζαχαρίου (Αθήνα, 17 Δεκεμβρίου 1938 - 25 Ιουλίου 2024) ήταν Έλληνας εθνολόγος, ανθρωπολόγος και συγγραφέας, ο οποίος υπέγραφε και ως Εμμανουήλ Παπαζαχαρίου και Ε. Ζάχος.

 Βιογραφία 
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1938 από Πόντιους πρόσφυγες της Ανταλλαγής του 1923. 

Μαθητής του Σίμωνα Καρά στα χρόνια 1958-1977, σπούδασε στο Παρίσι Ανατολικές, Βαλκανικές Γλώσσες και Πολιτισμούς, Κοινωνική ανθρωπολογία, Εθνολογία, Εθνομουσικολογία, Εθνικό κινηματογράφο και τηλεόραση.

Διδάκτωρ της Συγκριτικής Φιλολογίας της Σορβόνης, υπήρξε επί δεκαετία ερευνητής του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών Γαλλίας στον τομέα της κοινωνικής ιστορίας των Βαλκανικών χωρών. Εργάστηκε στα Τίρανα και στη Σόφια στο Ινστιτούτο Βαλκανικών Σπουδών στα πλαίσια των ανταλλαγών επιστημόνων των χωρών αυτών με τη Γαλλία.

Μετά από εικοσαετή παραμονή στο Παρίσι, γύρισε στην Ελλάδα το 1977, και ασχολήθηκε με εθνογραφικό κινηματογράφο και τηλεόραση, θέατρο, στιχουργία και δημοσιογραφία σε θέματα εφαρμοσμένης κοινωνικής ανθρωπολογίας και αστικής λαογραφίας.

Ξεκινώντας από διετή έρευνα σαν επιστημονικός συνεργάτης στην έδρα της Κοινωνιολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης σχετική με τις παραδοσιακές τέχνες και επαγγέλματα, συνέχισε την έρευνα αυτή στο Βόλο σε συνεργασία με τον Κίτσο Μακρή.

Κατόπιν εγκαταστάθηκε στο Πήλιο και στο Βόλο, εργάσθηκε ως επιστημονικός συνεργάτης του Δήμου Βόλου και δίδαξε Εθνογραφία και Λαογραφία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. 

Το 2005 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και συνέχισε το συγγραφικό του έργο ενώ παράλληλα ασχολήθηκε με τη στιχουργία και τη ζωγραφική.

Τα τελευταία χρόνια ζούσε στην Καλλιθέα.

Απεβίωσε στις 25 Ιουλίου 2024, σε ηλικία 86 ετών.

Έργα του Ε. Ζάχου
Εκδόσεις στη Γαλλία
 La poésie populaire des Grecs, Maspero 1966
 Albanie, Seuil 1971
 Histoire politique des alphabets utilisés dans les Balkans, Mouton 1975

Εκδόσεις στην Ελλάδα
 Η Πιάτσα, Κάκτος 1980, β΄ έκδοση 1999
 Το λεξικό της Πιάτσας, Κάκτος 1981, β΄έκδοση Το Λεξικό της Ελληνικής Αργκό, 1999
 Ο άλλος Θεόφιλος, Κάκτος 1998
 Είμαστε Πόντιοι, Καραμπερόπουλος 1984
 Ο ξένος της Κερασούντας, Γραμμή 1984
 Γλώσσες αλφάβητα και εθνική ιδεολογία στην Ελλάδα και τα Βαλκάνια, Κριτική 2000
 Ανατολή Ανατολών, Αλήστου Μνήμης 2005
 Ο Μάρκος και η λαϊκότητα, Λαϊκό Τραγούδι 2005
 Βόλος και Πήλιο, Στερέωμα 2006
 Η λαϊκότητα στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο, Φαρφουλάς 2009
 Περιπέτειες στην Ευρώπη, Φαρφουλάς 2010
 Βαλκανική κολυμβήθρα ονομάτων, Ισνάφι 2010
 Βίος και πολιτεία του Διονύσιο εκ Φουρνά, Φαρφουλάς 2015
 Στα Εξάρχεια το '80, Στερέωμα 2017

 Κινηματογράφος 
Σε δικά του σενάρια γύρισε ο Νίκος Παναγιωτόπουλος τις δύο τελευταίες του ταινίες, «Η λιμουζίνα» και «Η κόρη του Ρέμπραντ».

 Δισκογραφία 
Ο Ε. Ζάχος είχε γράψει στίχους και μουσική για πολλούς καλλιτέχνες. Ιδιαίτερη επιτυχία σημείωσε ο δίσκος των Χειμερινών Κολυμβητών Η Μαστοράντζα του Ερντεμπίλ (Λύρα 2005), ο οποίος βασίζεται σε 14 «ιστορικά», όπως χαρακτηρίζει ο ίδιος, τραγούδια του. Στη συγκεκριμένη συλλογή τραγουδά και ο ίδιος το μοιρολόι «Η Μίρκα η Σλάβα».

Στιχουργικά είχε συνεργαστεί με το Νίκο Ξυδάκη (ο «Νείλος», με την Ελευθερία Αρβανιτάκη) ενώ τελευταία κυκλοφόρησαν δύο δίσκοι με δικούς του στίχους: Τα «Αναστάσιμα» του Γιάννη Γιάρου με το Λάκη Χαλκιά και η «Ανατολή Ανατολών» του Κώστα Γανωτή. 

Κατά τη βράβευση του Ευάγγελου Ζάχου στα βραβεία Αρίων 5 το 2006, ο ίδιος ομολόγησε ότι το σουξέ «Γκρέμισ' τα όλα πια», που είχε γράψει τη δεκαετία του 1980 σε μουσική Δημήτρη Κοντογιάννη και ερμηνεία Πίτσας Παπαδοπούλου, ήταν μια κίνηση του για να ταράξει τα νερά και να φωτογραφήσει έτσι τον τότε πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου.

Παραπομπές

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Άρθρο για τον Ε. Ζάχο 
Κριτική για τη Μαστοράντζα του Ερντεμπίλ
Στίχοι του Ε. Ζάχου
Η Μαστοράντζα του Ερντεμπίλ
Η αψιά κι ελεύθερη ζωή του εθνολόγου Ε. Ζάχου - Παπαζαχαρίου

Κατηγορία:Έλληνες λογοτέχνες
Κατηγορία:Νεοέλληνες λογοτέχνες
Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Έλληνες ποιητές
Κατηγορία:Νεοέλληνες ποιητές
Κατηγορία:Έλληνες στιχουργοί