Αλέξης Μινωτής

Ο Αλέξης Μινωτής (πραγματικό όνομα:  Αλέξανδρος Μινωτάκης, Χανιά, 8 Αυγούστου 1900 - 11 Νοεμβρίου 1990) ήταν ένας από τους κορυφαίους δραματικούς ηθοποιούς και σκηνοθέτες του ελληνικού θεάτρου.

 Βιογραφία 
Γεννήθηκε στα Χανιά. Από 15 ετών δημοσίευσε ποιήματα του στο φιλολογικό περιοδικό Διόνυσος της Κωνσταντινούπολης υιοθετώντας το επίθετο Μινωτής.Πέγκυ Κουνενάκη, Παξινού-Μινωτής: δύο ιερά τέρατα του θεάτρου,στο: Συλλογικό, Παξινού-Μινωτής, Επτά Ημέρες της Καθημερινής, 17/12/2000, σελ.3 Μετά τις εγκύκλιες σπουδές του στο γυμνάσιο διορίστηκε υπάλληλος στην Τράπεζα Αθηνών, μετέπειτα Εθνική Τράπεζα, των Χανίων.όπ.π. Το 1921 ήλθε στην Αθήνα και άρχισε ως ερασιτέχνης ηθοποιός να εμφανίζεται "επί σκηνής" με διάφορα θεατρικά συγκροτήματα - θιάσους. Αργότερα όμως επιδόθηκε ως επαγγελματίας ηθοποιός λαμβάνοντας μέρος και σε επαρχιακές θεατρικές περιοδείες με τους θιάσους Βεάκη και Νέζερ παρουσιάζοντας τον "Οιδίποδα Τύραννο".Ο θίασος Βεάκη-Ιατρίδου-Νέζερ, επισκέπτεται τα Χανιά το 1922 και δημοσιεύοντας αγγελία στον τοπικό τύπο αναζητά κομπάρσους για την παράσταση ΄΄Οιδίποδας τύραννος΄΄: εξ' αιτίας της ωραίας φωνής του προσλαμβάνεται ως κορυφαίος του χορού. Κατά τη διάρκεια των παραστάσεων ο ηθοποιός που υποδυόταν τον Εξάγγελο αρρωσταίνει και τον αντικαθιστά.,όπ.π. Προκειμένου εντωμεταξύ ν' αντιμετωπίσει τις οικογενειακές αντιρρήσεις για το επάγγελμα που είχε διαλέξει αναγκάσθηκε να κόψει (περιορίσει) το επίθετό του, αν και αυτό δεν μείωσε τη ρήξη που είχε με τον πατέρα του για πολλά χρόνια.

Αργότερα προσλήφθηκε από τον θίασο της Μαρίκας Κοτοπούλη με το θίασο της οποίας και σημείωσε το 1925 τη πρώτη του μεγάλη επιτυχία στο έργο του Αρτζιμπάσεφ Πόλεμος που υποδυόταν τον ρόλο του βιολιστή, έτσι δεν άργησε αν και αυτοδίδακτος ν' αναγνωρισθεί η εξέχουσα καλλιτεχνική μορφή του μεταξύ των Ελλήνων πρωταγωνιστών της δραματικής σκηνής. Ιστορικής επιτυχίας θεωρήθηκαν οι παραστάσεις του στο πρωτοποριακό τότε συγκρότημα της "Ελεύθερης Σκηνής" το 1930. Στη συνέχεια αναγνωρίσθηκε από τους καλύτερους πρωταγωνιστές του Εθνικού Θεάτρου, στις παραστάσεις του οποίου στην Αγγλία (1939) με τον "Άμλετ" του Σαίξπηρ κρίθηκε από τους Άγγλους κριτικούς ως Παγκόσμιος καλύτερος Άμλετ των τελευταίων 50 ετών. Το 1930, ο Μινωτής πρωταγωνίστησε σε μία από τις πρώτες ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου, με τίτλο Για την αγάπη της. Ήταν ένα βουκολικό δράμα σε σενάριο Π. Νικολάου και Δ. Βενιέρη και σκηνοθεσία Παρίδη. 

Ο Αλέξης Μινωτής υποδύθηκε σχεδόν όλους τους ρόλους σε όλα τα θεατρικά είδη, από φάρσες μέχρι μελοδράματα (όπερες) και από κωμωδία μέχρι τραγωδία, δημιουργώντας μια καριέρα διεθνούς ακτινοβολίας. Κυριότεροι δημιουργικοί ρόλοι του Αλέξη Μινωτή ήταν στους πρωταγωνιστικούς ρόλους των έργων: "Ιούλιος Καίσαρ" και "Άμλετ" του Σαίξπηρ, "Δον Κάρλος" του Σίλλερ, "Ιβάν ο τρομερός", "Πέερ Γκυντ", "Μάκβεθ", "Βασιλιάς Ληρ", "Βρυκόλακες" κ.ά.. 

Το 1940 νυμφεύτηκε την Κατίνα Παξινού και μαζί εμφανίζονταν στο Βασιλικό Θέατρο που δημιούργησαν. Στη περίοδο όμως της κατοχής στην Ελλάδα (1941) ο Αλέξης Μινωτής κατέφυγε στις ΗΠΑ. Το 1946 ο Μινωτής εισήλθε στο Χόλυγουντ και έλαβε μέρος στη κινηματογραφική ταινία του Άλφρεντ Χίτσκοκ Υπόθεση Νοτόριους (Notorious) μαζί με τον Κάρι Γκραντ και την Ίνγκριντ Μπέργκμαν. Την ίδια χρονιά συμμετείχε ακόμη στη ταινία Ο φυγάς (The Chase) μαζί με την Μισέλ Μοργκάν. Από εκεί το 1952 προσκλήθηκε από το Εθνικό Θέατρο στην Αθήνα (μαζί με την Κατίνα Παξινού) για έκτακτες εμφανίσεις σε αρχαία δράματα και στους "Βρυκόλακες" του Ίψεν. Τότε ανταποκρινόμενος στο αίτημα της Βασίλισσας Φρειδερίκης για γύρισμα χολιγουντιανής ταινίας στην Ελλάδα συμμετείχε στο Παιδί και το δελφίνι με την Σοφία Λόρεν που γυρίστηκε στην Ύδρα. Το ίδιο έτος μετά τις παραστάσεις στην Ελλάδα συμμετείχε στις παραστάσεις αρχαίων δραμάτων του Εθνικού Θεάτρου στη Νέα Υόρκη. Στις παραστάσεις εκείνες ο "Οιδίπους Τύραννος" του Σοφοκλή ανέβηκε με δική του σκηνοθεσία. Επίσης σκηνοθέτησε στη συνέχεια τις τραγωδίες "Εκάβη" (1955) και "Μήδεια" (1956) του Ευριπίδη στις οποίες πρωταγωνίστησε η Κατίνα Παξινού, καθώς και τις τραγωδίες "Αντιγόνη" (1956), με πρωταγωνίστρια την Άννα Συνοδινού και "Οιδίπους επί Κολωνώ", με πρωταγωνιστή τον ίδιο.

Το 1958 ανέβασε στην Αμερική (Dallas Civil Opera) και στο Κόβεντ Γκάρντεν στο Λονδίνο την όπερα του Κερουμπίνι Μήδεια με πρωταγωνίστρια τη Μαρία Κάλλας. Η παράσταση εκείνη κρίθηκε ως βάση υψηλού υποδείγματος σύγχρονης σκηνοθεσίας μελοδράματος (όπερας). Επίσης εμφανίσθηκε και στο Μπρόντγουεϊ στην "Ηλέκτρα" με την Μαρίκα Κοτοπούλη.Ο Αλέξης Μινωτής είχε επίσης λάβει μέρος και στη ξένη κινηματογραφική επιτυχία Γη των Φαραώ με την Τζόαν Κόλινς.

Τελευταία εμφάνισή του στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου ήταν το καλοκαίρι του 1989 με τον ρόλο που υπήρξε για τον ίδιο όχι μόνο σκηνικό αλλά και προσωπικό αγώνισμα μιας ολόκληρης ζωής, τον Οιδίποδα επί Κολωνώ του Σοφοκλή.

Κατά τη μεταπολίτευση, ο Αλέξης Μινωτής ήταν ένα από τα πρόσωπα κύρους στα οποία ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ανέθεσε νευραλγικές θέσεις, με σκοπό τον εξευρωπαϊσμό της ελληνικής κοινωνίας.

Πέθανε στην Αθήνα στις 11 Νοεμβρίου 1990 μένοντας πιστός στη μνήμη της συζύγου του Κατίνας Παξινού μέχρι τον θάνατό του.

 Θεατρικές παραστάσεις 

Κατάλογος βασικών πληροφοριών θεατρικών παραστάσεων, στις οποίες συμμετείχε ο Μινωτής ως ηθοποιός.

 σεζόν παράσταση ρόλος θίασος θέατρο σκηνοθέτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1930/1931 Θείος Βάνιας Αστρόφ Συνεταιρικός Θίασος Αιμίλιου Βεάκη περιοδεία Αιμίλιος Βεάκης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1932/1933 Οθέλλος Κάσσιος Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Φώτος Πολίτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1934/1935 Ο Βασιλικός Δραγανίγος Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1935/1936 Τρισεύγενη Πάνος Τράτας Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1935/1936 Αρραβωνιάσματα Δημητρός Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1935/1936 Αυτοκράτωρ Μιχαήλ Αυτοκράτωρ Μιχαήλ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1937/1938 Ο πρίγκηπας του Χόμπουργκ Πρίγκηπας του Χόμπουργκ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1938/1939 Ο σταυρός και το σπαθί Κωνσταντίνος ο Στ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1950/1951 Βρυκόλακες Όσβαλντ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας περιοδεία Φώτος ΠολίτηςΑλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1955/1956 Μήδεια Άγγελος Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας περιοδεία Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1960/1961 Ο έμπορος της Βενετίας Σάιλοκ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1960/1961 Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας Άλφρεντ Ιλ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1968/1969 Ο πατέρας Ίλαρχος Άντολφ Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Θέατρο ΑυλαίαΘέατρο Διάνα Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1968/1969 Ταξίδι μακριάς ημέρας μέσα στη νύχτα Τζέιμς Ταϊρόν Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Θέατρο ΔιάναΘέατρο Λυρικόν Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1969/1970 Η Ήρα και το παγώνι Τζακ Μπόιλ Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Θέατρο Rex Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1969/1970 Βρυκόλακες Πάστορας Μάντερς Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Θέατρο Rex Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1969/1970 Οι παλαιστές Εργάνης Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Θέατρο Rex Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1970/1971 Η πόλη με τα πανιά Τζόστυ Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Θέατρο Rex Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1972/1973 Ο λοχαγός του Κέπενικ Φόιχτ Βίλχελμ Θίασος Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού Θέατρο Ακάδημος Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1973/1974 Η θυσία του Αβραάμ Αβραάμ Εταιρεία Θεάτρου Κρήτης περιοδεία Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1977/1978 Βασιλιάς Ληρ Ληρ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1979/1980 Ευτυχισμένες μέρες - Το τέλος του παιχνιδιού Χαμ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1981/1982 Ο καρδινάλιος της Ισπανίας Καρδινάλιος Φρανθίσκο Χιμένες ντε Θισνέρος Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1987/1988 Ο πατέρας Ίλαρχος Άντολφ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Αλέξης Μινωτής Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1989/1990 Η θυσία του Αβραάμ Αβραάμ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Αλέξης Μινωτής

Όλες οι πληροφορίες προέρχονται από το έντυπο πρόγραμμα της κάθε παράστασης ή/και από σχετικά δελτία τύπου.

Φιλμογραφία
 Έτος Τίτλος Ρόλος Πληροφορίες1930 Για την αγάπη της  1946 Υπόθεση Νοτόριους  Joseph, Μπάτλερ 1946 The Chase  Lt. Acosta 1949 Siren of Atlantis  Cortot 1950 Panic in the Streets  John Mefaris - Ταβερνιάρης  Uncredited1955 Land of the Pharaohs  Hamar, the High Priest 1957 Το παιδί και το δελφίνι  Μιλτιάδης Ναντάπουλος

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 
 Συλλογικό, Παξινού / Μινωτής. Μίμησις πράξεως σπουδαίας και τελείας, εκδ. Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα,1997
 Συλλογικό, Παξινού-Μινωτής, Επτά Ημέρες της Καθημερινής, 17/12/2000
 Συλλογικό, Πρόσωπο - προσωπείο Κατίνας Παξινού, Αλέξη Μινωτή- Τιμής και αγάπης επιχείρημα, εκδ. Ευθύνη, Αθήνα, 1993
 Καλαμάκη Αναστασία (διπλωματική εργασία, 2007): Αλέξης Μινωτής : η κριτική πρόσληψη των τραγωδιών που σκηνοθέτησε από το 1955 έως το 1964 στο Εθνικό Θέατρο υπό τη διεύθυνση του Αιμ. Χουρμούζιου. Σύγκριση της πρόσληψης με την αντίληψη του σκηνοθέτη για το "ανέβασμα" της τραγωδίας, όπως διαμορφώνεται από τις μελέτες του. http://nemertes.lis.upatras.gr/jspui/bitstream/10889/939/1/Νημερτής_Καλαμάκη.pdf

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο, Η κηδεία του ηθοποιού Αλέξη Μινωτή

 Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ 

 Μονόγραμμα - ΑΛΕΞΗΣ ΜΙΝΩΤΗΣ 

Κατηγορία:Έλληνες σκηνοθέτες θεάτρου
Κατηγορία:Έλληνες σκηνοθέτες όπερας
Κατηγορία:Έλληνες ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Έλληνες ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Καθηγητές της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου