Δημήτρης Σαρδούνης

Ο Δημήτρης Σαρδούνης ή Σαρντούνης (Μεσολόγγι, 1859 - Πάτρα, 1912), γνωστός ως Μίμαρος,Αγραφιώτης (2012), σ. 2. ήταν από τους μεγαλύτερους Έλληνες καραγκιοζοπαίχτες. Σε αυτόν αποδίδεται η μεταμόρφωση του τουρκικού θεάτρου σκιών σε «ελληνική τέχνη»,Σωτ. Σπαθάρης (2010), σ. 162. γι' αυτό και αναγνωρίστηκε από τον τύπο της εποχής ως «ο εφευρέτης του Καραγκιόζ».Χατζηπανταζής (1982), σ. 80.

 Βιογραφία 
Γεννήθηκε στο Μεσολόγγι, μάλλον το 1859, και πέθανε εκεί, πιθανότατα το 1912.Αγραφιώτης (2012), σ. 3. Ήταν εξώγαμο παιδί κάποιας Μαρίας Κρίππα από την Πάτρα, η οποία ανήκε στην «καλή κοινωνία» της πόλης. Μεγάλωσε στο Μεσολόγγι με τη μητέρα και τον πατριό του. Τελείωσε το σχολαρχείο και σπούδασε βυζαντινή μουσική, αποκτώντας σπάνια μόρφωση για την εποχή του. Το 1882 έγινε ψάλτης στο μητροπολιτικό ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου (Ευαγγελίστρια), στην ΠάτραΧριστόπουλος (2015), σ. 19. και καθηγητής βυζαντινής μουσικής. Το 1888 ανακάλυψε τον Καραγκιόζη και έκτοτε αφιερώθηκε στην τέχνη του.Βλ. Τουρλής (2012). Το 1894 ήταν ήδη γνωστός και καταξιωμένος καραγκιοζοπαίκτης στην Πάτρα. Στις παραστάσεις του, πέρα από τα λαϊκά στρώματα, σύχναζαν πλέον -σύμφωνα με σχετική αναφορά στον τύπο- «και αστοί σοβαρευόμενοι, έμποροι και επιστήμονες συν γυναιξί και τέκνοις».

Το 1899 ο Μίμαρος επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Αθήνα και έδωσε σειρά παραστάσεων, από τα μέσα Αυγούστου έως τα τέλη Οκτωβρίου. Οι εμφανίσεις του ξεκίνησαν από την περιοχή της πλατείας Βάθης και τερματίστηκαν με παραστάσεις στη θεατρική αίθουσα «Πολυθέαμα», απέναντι από το Σταθμό Λαυρίου, κοντά στην Ομόνοια. Εμφανίστηκε ξανά στην ελληνική πρωτεύουσα το 1901 (Ιούλιος-Αύγουστος) και πάλι τον Ιούλιο του 1902, όπου έδωσε παραστάσεις στο θέατρο «Αθήναιον». Ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία του ελληνικού Καραγκιόζη που ένα «κανονικό» θέατρο χρησιμοποιείτο για το σκοπό αυτό.Χατζηπανταζής (1982), σσ. 80-81. Αν και ορισμένοι αναφέρουν και μεταγενέστερες επισκέψεις στην Αθήνα, αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί.Χατζηπανταζής (1982), σ. 81. Πιθανότερη εκδοχή για τη χρονολογία του θανάτου του θεωρείται το 1912. Λέγεται ότι πέθανε αλκοολικός.Χριστόπουλος (2015), σ. 16.

 Συμβολή στην τέχνη του Καραγκιόζη 
μικρογραφία|255x255εσ|Ο Καραγκιόζης του Μίμαρου
Ο Μίμαρος απάλλαξε τον ελληνικό Καραγκιόζη από τις βωμολοχίες και τις ανηθικότητες του τουρκικού προκατόχου του. Έκανε μια σειρά από καινοτομίες στην τέχνη του θεάτρου σκιών:

 Χρησιμοποίησε πρώτος την ασετιλίνη ως μέσο φωτισμού, σχεδιάζοντας και φτιάχνοντας μόνος του τη συσκευή.Χριστόπουλος (2015), σ. 20. 

 Καθιέρωσε το χαρτόνι ως υλικό για την κατασκευή φιγούρων.

 Διεύρυνε το πλάτος της σκηνής από 2 σε 4 μέτρα.
 Πρόσθεσε στο μπερντέ σκηνικά, π.χ. διάφορα τοπία.

 Δημιούργησε και επεξεργάστηκε μορφολογικά την καλύβα του Καραγκιόζη (την λεγόμενη «παράγκα») και το σπίτι του Πασά (το λεγόμενο «σαράι»), τοποθετώντας τα αντικριστά, όπως τα γνώρισαν οι μεταγενέστεροι.Σπαθάρειο Μουσείο (2013β).

 Επινόησε την διάσημη πλέον φιγούρα του Μπάρμπα-Γιώργου,Μπίρης (1957), σ. 664.η οποία ωστόσο τελειοποιήθηκε και καθιερώθηκε από τον Γιάννη Ρούλια, τη φιγούρα του Ζακυνθινού Σιορ Διονύσιου, του δερβέναγα Βεληγκέκα, του Μεγαλέξαντρου, του Κολλητηριού, του Κερκυραίου Πίπη και του Κεφαλλονίτη Γεράσιμου.
 Εμπλούτισε το «ηρωικό», «κλεφταρματωλικό» δραματολόγιο του θεάτρου σκιών με έργα για την ελληνική ιστορία, με κεντρικούς χαρακτήρες τους γνωστούς ήρωες της Επανάστασης του 1821 (Καραϊσκάκη, Αθανάσιο Διάκο, Μάρκο Μπότσαρη).Μπίρης (1957), σ. 663.

 Μαθητές 
Ο Μίμαρος δημιούργησε την δική του «σχολή», τη λεγόμενη «της Πάτρας», και 27 μαθητές του αναδείχθηκαν σε σπουδαίοι καραγκιοζοπαίκτες. Όσοι ακολουθούσαν το ύφος και τα «καλαμπούρια» του, λεγόταν πως έπαιζαν «α λα Μίμαρου».Σωτ. Σπαθάρης (2010), σσ. 165-166.

Από τους μαθητές του ξεχώρισαν οι: Βασίλης Αγαπητός, Δημήτρης Μπέκος, Θόδωρος Θεοδωρέλλος, Δημήτρης (Μήτσος) Πάγκαλος, Θανάσης Δεδούσαρος, Μήτσος Μανωλόπουλος, Παντελής Μελίδης, Βάγγος Κορφιάτης κ.άλ. Μαθητής του Μίμαρου υπήρξε και ο σπουδαίος τραγουδιστής, ζωγράφος και σκηνοθέτης του Καραγκιόζη Κώστας Καράμπαλης.Σωτ. Σπαθάρης (2010), σσ. 168-172.

 Εργογραφία 
Κάποια έργα που έγραψε και παρουσίασε ο Μίμαρος:
Κωμωδίες:
 Ο Μέγας Αλέξανδρος και το καταραμένο φίδι
 Το στοιχειωμένο δέντρο
 Ο Καραγκιόζης μάγειρας
 Οι αρραβώνες του Καραγκιόζη
 Έρως, ανδραγαθία και θάνατος
 Ο Καραγκιόζης γραμματικός 
 Ο γάμος του Καραγκιόζη
 Ο Καραγκιόζης γιαουρτάς
 Ο Καραγκιόζης προφήτης
 Επτά γαμπροί και μία νύφη ή το κιούπι
 Οι τρεις προσκυνητές
 Ο Καραγκιόζης λοχίας
 Ο Καραγκιόζης γιατρός
 Ο Καραγκιόζης υπηρέτης
 Το ναυάγιο του Μπάρμπα-Γιώργου
 Ο Καραγκιόζης τρελός
 Ο Καραγκιόζης χρυσοχόος
 Τα αινίγματα της Βεζυροπούλας
 Ο Καραγκιόζης ξενοδόχος
 Οι δύο μάγοι με τα κουκιά
 Ο βομβαρδισμός του Καραγκιόζη
 Ο Καραγκιόζης φούρναρης
 Ο Καραγκιόζης ψαράς
Ηρωικά έργα:
 Ο Καπετάν Γκρης
 Αθανάσιος Διάκος
 Κατσαντώνης
 Το Λάβαρο της Αγίας Λαύρας
 Καραϊσκάκης
 Ο λήσταρχος Πανόπουλος
 Πυρπόλησιν των φυλακών ή Ο Χριστιανομάχος
 Ο λήσταρχος Χατζηλιάς
 Ο λήσταρχος Πασαδόρος

 Σημειώσεις 

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 
















 Πρόσθετη βιβλιογραφία 


  (Μυθιστορηματική βιογραφία).

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Καραγκιοζοπαίκτες
Κατηγορία:Έλληνες ψάλτες
Κατηγορία:Ιστορία της Πάτρας