Ιερά Μητρόπολις Πατρών

Η Ιερά Μητρόπολις Πατρών, ως Τοπική Εκκλησία, έχει αποστολική τιμή και αξία καθώς ιδρύθηκε από τον Απόστολο Ανδρέα, ο οποίος θεωρείται προστάτης και πολιούχος της.

Έχει έδρα της την πόλη των Πατρών και Μητροπολίτης της από το 2005 είναι ο Χρυσόστομος (Σκλήφας).

Σύντομο ιστορικό
Πρώτος επίσκοπός της υπήρξε ο Άγιος Ιερομάρτυρας Στρατοκλής, τον οποίο χειροτόνησε λίγο πριν από το μαρτύριό του ο Απόστολος Ανδρέας. Από τότε (περί το 64 μ.Χ) μέχρι το 732 ή 733 ήταν Επισκοπή υπαγόμενη στην Μητρόπολη Κορίνθου. Τη χρονιά εκείνη προήχθη σε Αρχιεπισκοπή, με πρώτο Αρχιεπίσκοπο τον Αθανάσιο. Το 806 προήχθη σε Μητρόπολη των Πατρών και έτσι παρέμεινε μέχρι το 1180. Από το 1180 έως το 1833 ο Μητροπολίτης είχε τον τίτλο «Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών» και ο λόγος ήταν ότι υπήρχε και Μητρόπολη Νέων Πατρών (στη σημερινή Υπάτη Φθιώτιδας).

Το 1833 με Βασιλικό Διάταγμα έλαβε τον τίτλο Επισκοπή Αχαΐας και αργότερα, το 1852, προήχθη σε Αρχιεπισκοπή Πατρών και Ηλείας μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα. Τότε έλαβε τον τίτλο «Ιερά Μητρόπολις Πατρών», τον οποίο διατηρεί μέχρι σήμερα.

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, οι οικογένειες των Μικρασιατών που εγκαταστάθηκαν στην Πάτρα μετέφεραν και τα κειμήλιά τους, ανάμεσα στα οποία είναι η εικόνα της Παναγίας της Σμυρνιάς και ο Σταυρός ευλογίας του Αγίου Χρυσοστόμου Μητροπολίτου Σμύρνης. Τα μικρασιατικά κειμήλια φυλάσσονται στον Ιερό Ναό Αγίας Φωτεινής Πατρών, ο οποίος κτίστηκε από τους Μικρασιάτες σε ανάμνηση του Ναού της Αγίας Φωτεινής, που ήταν ο μητροπολιτικός Ναός της Σμύρνης.Γιώργος Καζάνας, «Παναγίες της Μικράς Ασίας και της Θράκης». 16 Ιουλίου 2014 (άρθρο στο ιστολόγιο της Ένωσης Μικρασιατών Φοιτητών)Πάτρα: Τα κειμήλια και οι θησαυροί που έφεραν οι πρόσφυγες από τη Σμύρνη.

Επισκοπικός κατάλογος
Οι Μητροπολίτες Πατρών Γαβριήλ Δ΄ και Τιμόθεος Μαρμαρηνός εξελέγησαν κατόπιν Οικουμενικοί Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως.

Σημερινός Μητροπολίτης της είναι ο Χρυσόστομος Σκλήφας, ο οποίος ενθρονίστηκε τον Απρίλιο του 2005.

+ Όνομα  Έτη  Σημειώσεις Απόστολος Ανδρέας  1ος αιώνας  Ο Απόστολος Ανδρέας θεωρείται ο ιδρυτής της Πατραϊκής εκκλησίας και χειροτόνησε τον πρώτο επίσκοπό της.Επίσκοποι Πατρών (υπαγόμενοι στη Μητρόπολη Κορίνθου) Στρατοκλής  ;  Πρώτος επίσκοπος Πάτρας μετά από τον ιδρυτή της «Πατραϊκής Εκκλησίας» Απόστολο Ανδρέα. Ηρωδίων  ;  Άγιος της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Μαρτύρησε στην Πάτρα και είναι ένας από τους 70 Αποστόλους. Περιγένης  418 – ;  Ήταν από την Κόρινθο και οι κάτοικοι της Πάτρας δεν τον αποδέχτηκαν, οπότε ο Πάπας Βονιφάτιος τον μετέθεσε στη Μητρόπολη Κορίνθου. Πλούταρχος  4ος αιώνας  Συμμετείχε στη Σύνοδο της Σαρδικής (σημερινή Σόφια στη Βουλγαρία). Αλέξανδρος  ~ 451  Το 451 συμμετείχε σε τοπική σύνοδο μαζί με άλλους επισκόπους της Αχαΐας για διάφορα τοπικά εκκλησιαστικά θέματα. Την εποχή εκείνη οι Βάνδαλοι λεηλατούσαν τα παράλια της Πελοποννήσου. Επίσης συμμετείχε στην 4η Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας. Γεώργιος  6ος ή 7ος αιώνας  Γνωστός από μολυβδόβουλοΙωάννα Κολτσίδα-Μακρή, Η σφραγιστική μαρτυρία στην Πελοπόννησο κατά τους «σκοτεινούς» χρόνους: Μια πρώτη προσέγγιση Προκόπιος  7ος αιώνας Αρχιεπίσκοποι Πατρών Αθανάσιος  ~ 805  Επί θητείας του η επισκοπή Πάτρας έγινε ανεξάρτητη και προήχθη σε Αρχιεπισκοπή.Μητροπολίτες Πατρών Γεώργιος  β΄ τέταρτο 9ου αιώνα  Θεόδωρος  α΄ μισό 9ου αιώνα  μάλλον χειροτονήθηκε από τον Πατριάρχη Μεθόδιο (842-847) Θεόδωρος  865 – 879  όχι ο Σανταβαρηνός Σάββας  879 – ;  Ανδρέας  αρχές 10ου αιώνα  Είναι γνωστός από επιστολή που του είχε στείλει ο Πατριάρχης Νικόλαος Α΄ Μυστικός. Γαβριήλ Α΄ (Μορμόριος) 975 – 1000  Είχε διατελέσει και Μητροπολίτης Κορίνθου. Φίλιππος  10ος-11ος αιώνας  Γρηγόριος  10ος-11ος αιώνας  προκάτοχος ή διάδοχος του Φιλίππου Κωνσταντίνος Α΄  πριν τον Μάιο 1030 – μετά τον Απρίλιο 1038  κατά τη διάρκεια της πατριαρχίας του Αλέξιου Στουδίτη Ευάρεστος  10ος ή 11ος αιώνας  Ήταν Πατρινός, αλλά άγνωστο πότε ακριβώς ήταν μητροπολίτης. Νικήτας ο Σύγγελος  ~ 1067  Ήταν στη Σύνοδο του 1067. Λέων  ;  Ξέρουμε μόνο ότι ήταν πολύ μορφωμένος. Πέτρος  ~ 1084  συμμετείχε στη Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης το 1084. Κωνσταντίνος Β΄  ~ 1157  συμμετείχε στη Σύνοδο του 1157 Θέων ή Θεωνάς  ~ 1164 – μετά τον Μάιο 1166  Συμμετείχε σε Σύνοδο του 1164. Ιωάννης  β΄ μισό 12ου αιώνα Μητροπολίτες Παλαιών Πατρών Ευθύμιος Τορνίκος  1180 – 1205  Μιχαήλ Α΄ 1315 – μετά το 1316   Συνυπογράφει συνοδική απόφαση επί Πατριάρχου Ιωάννου ΙΓ΄ (Ιούλιος 1315) Μητροφάνης Α΄  πριν τον Απρίλιο 1331 – 1341  Υπήρξε συνοδικός συμμετέχοντας σε πολλές Συνόδους. Ιωσήφ Α΄  1341 – 1353  Το 1348 μετατέθηκε στη Μητρόπολη Μονεμβασίας, αλλά διατήρησε μέχρι το 1353 ταυτόχρονα και τη Μητρόπολη Πατρών. Μακάριος Α΄  1353 – 1365  Ήταν πολύ φτωχός και γι' αυτό ο Σαλώνων Ησαΐας τον όρισε ισόβιο ηγούμενο στην πατριαρχική μονή του Μεγάλου Σπηλαίου στα Καλάβρυτα, για να έχει οικονομικούς πόρους για τη συντήρηση και την επιβίωσή του. Μελέτιος Α΄  1365 – 1366  Ιγνάτιος  ; 1380  Μάξιμος  ; – 1395  Καθαιρέθηκε Στέφανος  1396 – 1397  Νήφωνας  Ιανουάριος 1397 – ;  Προηγουμένως ηγούμενος και Αρχιμανδρίτης της Μονής Παμμακάριστου στην Κωνσταντινούπολη. Από το 1397 συνοδικός. Ιωακείμ  ;  Μαθητής του Αγίου Λέοντα Νεόφυτος  1460 – 1466  Το 1466 βασανίστηκε και παλουκώθηκε από τους Τούρκους ως υπαίτιος της Ενετικής πολιορκίας της πόλης, αφού θεώρησαν ότι τους είχε καλέσει αυτός. Κύριλλος  1466 – 1483;  Χειροτονήθηκε τον Ιανουάριο του 1467. Πήρε μέρος στη Σύνοδο που καθαίρεσε τον Πατριάρχη Μάρκο Β΄ (1466). Διονύσιος Α΄  ~1541  Το μόνο που ξέρουμε για τον Διονύσιο είναι από συνοδικό έγγραφο του 1541 που υπέγραψε ως μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Γρηγόριος Α΄  1545 – 1561  Το μόνο που ξέρουμε γι΄αυτόν είναι η αναφορά του ονόματός του σε κάποιο έγγραφο της μονής Δουσίκου. Γερμανός Α΄  1561 – 1571  Από τους αρχηγούς αποτυχημένης επανάστασης κατά των Τούρκων. Μεθόδιος  1572 – 1575  Πήρε μέρος στην εκλογή του Μητροπολίτη Ιερεμία του Τρανού σε πατριάρχη στις 5 Μαΐου 1572, ενώ τον υποδέχτηκε σαν πατριάρχη όταν ήρθε στην Πάτρα τον Απρίλιο του 1577. Τον Ιούλιο του 1575 υπέγραψε συνοδικό έγγραφο που αναφερόταν στα προνόμια της Μονής Σινά. Αρσένιος Α΄  1575 – 1576  Χειροτονήθηκε στην Κωνσταντινούπολη τον Δεκέμβριο του 1575. Ήταν μουσικόφιλος και γνώριζε πολύ καλά αρχαία Ελληνικά. Το 1585 διεκδίκησε τον Πατριαρχικό θρόνο αλλά απέτυχε. Τον Μάιο του 1585 πήρε μέρος στη Σύνοδο που αναγνώρισε το Ρωσικό πατριαρχείο και υπέγραψε ως «πρώην Παλαιών Πατρών». Δανιήλ Α΄  1576 – 1578  Διονύσιος Β΄  ; – 1578  Σύμφωνα με τις ελάχιστες αναφορές που έχουμε για τον Διονύσιο, πρέπει να ήταν αγράμματος. Παρθένιος Α΄  1578 – 1579  Αρσένιος Α΄  1579 – 1580  Μεθόδιος  ~ 1583  Αρσένιος Α΄  ~ 1585  Νεκτάριος  1586 – 1592  Χειροτονήθηκε από τον Πατριάρχη Θεόληπτο. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, το 1591, αντιμετώπισε με επιτυχία τον απεσταλμένο του Πάπα, πατρινό καθολικό ιερέα Νικόδημο Γοργαρίνη, που είχε σταλεί για προσηλυτισμό. Γαβριήλ Β΄  1592 – 1593  Ήταν συνοδικός και είχε υπογράψει σε πολλές συνοδικές πράξεις. Μη υποφέροντας την απείθεια (όπως ο ίδιος έλεγε) και το ανυπότακτο του Πατραϊκού λαού παραιτήθηκε έναν χρόνο μετά τη χειροτονία του και έμεινε απλός ιερέας. Δανιήλ Α΄  1593 – 1601  Συμεών  ~ 1608.  Τιμόθεος Μαρμαρηνός  1601; – 1612  μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Θεοφάνης Α΄ ο Φλωρίας  1612 – 1639Κτιτορικόν ή προσκυνητήριον της ιεράς και βασιλικής μονής του Μεγάλου Σπηλαίου, σελ. 93  Παρθένιος Β΄  7 Ιανουαρίου 1639 – 1641  καθαιρέθηκε Θεοφάνης Β΄ (Λοκαμίστας)  Φεβρουάριος 1641 – 1646  από πρώην Φαναρίου Παρθένιος Β΄  1646 – Ιούνιος 1649  Θεοφάνης Β΄ (Λοκαμίστας)  Ιούνιος 1649 – 1650 †  β΄ θητεία Αντώνιος Α΄  16 Μαρτίου 1650 – Απρίλιος 1653 †  Εκ Χίου, από Δρύστρας. Δανιήλ Β΄  Απρίλιος 1653 – 1674  Ο επονομαζόμενος και «κακο-Δανιήλ». Υπήρξε συνοδικός αλλά ήταν απείθαρχος ιεράρχης απέναντι στη Σύνοδο, έκανε αυθαίρετες ενέργειες και γεγονότα που τελικά τον οδήγησαν στην καθαίρεση του. Παρθένιος Γ΄  1674 – 1677  Η δράση του μας είναι άγνωστη λόγω έλλειψης μαρτυριών, ξέρουμε μόνο ότι πριν γίνει μητροπολίτης ήταν επίσκοπος Ευχαίνων. Παΐσιος Α΄  1677 – 1678  Ονομαζόταν και «κακοπαΐσιος» και καθαιρέθηκε από τη Σύνοδο γιατί ζούσε «ατάκτως και φαυλοβίως» και επενέβαινε στις άλλες μητροπόλεις, χειροτονώντας επισκόπους και ιερείς χωρίς να έχει αρμοδιότητα. Γερμανός Β΄  1678 – 1683  α΄ θητεία Αρσένιος Β΄ Δημητρόπουλος  1683 – 1684  φίλος των Ενετών κατακτητών. α΄ θητεία Γερμανός Β΄  1684 – 1687  β΄ θητεία Αρσένιος Β΄ (Δημητρόπουλος)  1687 – 1711 †  β΄ θητεία, διορίστηκε από τον ίδιο τον Μοροζίνη όταν οι Ενετοί κατέλαβαν την πόλη. Χριστόφορος (Αντωνόπουλος)  1711 – 1715  Ανήκε στη μονή Ταξιαρχών και ήταν και συνοδικός. Όταν η πόλη κατακτήθηκε από τους Τούρκους διέφυγε στη Ζάκυνθο, εκεί ιερουργούσε στον ναό του Αγίου Φραγκίσκου για κάποιο διάστημα. Στην Πάτρα δεν επέστρεψε ποτέ. Ιωάσαφ  1712  ίσως ο τέως Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Ιωάσαφ ο Κίμινης, τοποτηρητής για λίγο καιρό καλύπτοντας την απουσία  του Χριστοφόρου στη Βενετία, πρόσφυγας επίσκοπος εκ ΚρήτηςΜιχάλαγα, Δέσποινα (2006, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ)), Συμβολή στην εκκλησιαστική ιστορία της Πελοποννήσου κατά την Β’ Βενετοκρατία: 1685-1715, σελ. 325 Παΐσιος Β΄  1716 – 1717  Δανιήλ Γ΄  1717 – 1727  Παΐσιος Β΄  1727 – 1733  Γεράσιμος ο Θηραίος  1733 – 1750  Παρθένιος Δ΄  1750 – 1756  Γεράσιμος ο Θηραίος  1756 – 1759  Παρθένιος Δ΄  1759 – 1770  Γαβριήλ Δ΄  1771 – 1780  μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Γρηγόριος (Καλαμάρας)  Ιανουάριος 1781 – Ιούλιος 1799  επαύθη, αργότερα Ναυπλίου και Άργους Μακάριος Β΄  Ιούλιος 1799 – 14 Μαρτίου 1806  Γεννήθηκε στα Γανοχώρια της Θράκης το 1750 και ήταν αξιόλογος και σεμνός ιερέας. Προηγουμένως Μητροπολίτης Ιωαννίνων, κατόπιν Κυζίκου. Γερμανός Γ΄ (Κόζιας)  25 Μαρτίου 1806 – 27 Μαΐου 1826 †  Αγαθάγγελος (Μυριανθούσης)  10 Φεβρουαρίου 1830 – 4 Μαΐου 1832  ως τοποτηρητής Μελέτιος Β΄ (Γημαράκης)  21 Νοεμβρίου 1833 – 20 Ιανουαρίου 1840 † Επίσκοποι ΑχαΐαςΘεοδώρητος (Κωτσάκης ή Βελέντζας)  21 Δεκεμβρίου 1841 – 9 Απριλίου 1842  από Σελλασίας, δεν αποδέχτηκε την μετάθεσή του και ακυρώθηκε η εκλογή του, παραμένοντας πρώην Σελλασίας Γρηγόριος (Δενδρινός)  17 Ιουλίου 1842 – 21 Φεβρουαρίου 1852 †  από ΚαλαβρύτωνΑρχιεπίσκοποι Πατρών και Ηλείας Μισαήλ (Αποστολίδης, ο Κρής)  7 Σεπτεμβρίου 1852 – 31 Δεκεμβρίου 1861  Το 1855 κατάργησε, προσωρινά, με απαγόρευση το έθιμο του καψίματος του Ιούδα. Κατόπιν Αρχιεπίσκοπος Αθηνών. Κύριλλος (Χαιρωνίδης)  22 Μαΐου 1866 – 10 Μαρτίου 1874 †  Κατάργησε τη λιτανεία του Αγίου Ανδρέα, λόγω των διαφωνιών ως προς το ποια διαδρομή θα ακολουθήσει.  Αβέρκιος (Λαμπίρης)  11 Αυγούστου 1874 – 18 Νοεμβρίου 1877  Παραιτήθηκε υπό το βάρος της κατηγορίας της Σιμωνίας λόγω ανάμιξής του στα Σιμωνιακά. Νικηφόρος (Καλογεράς)  6 Ιουνίου 1883 – 29 Ιουλίου 1885  Δαμασκηνός (Χριστόπουλος)  15 Ιουνίου 1886 – 25 Αυγούστου 1892 †  Ιερόθεος (Μητρόπουλος)  6 Δεκεμβρίου 1892 – 7 Μαρτίου 1903 †  από τον Ιανουάριο του 1900 μόνο «Πατρών», καθώς αποσπάστηκε η Ηλεία και αποτέλεσε χωριστή επισκοπήΕπίσκοποι Πατρών Αντώνιος Β΄ (Παράσχης)  29 Δεκεμβρίου 1906 – 3 Οκτωβρίου 1944 †  Το 1916 πρωτοστάτησε στο ανάθεμα κατά του Ε. Βενιζέλου και εκτοπίστηκε στην Αθήνα έως το 1920. Κατά την απουσία του χρέη μητροπολίτη εκτελούσε ο τοποτηρητής Σωκράτης Οικονομίδης. Από το 1922 Μητροπολίτης Πατρών.Μητροπολίτες Πατρών Θεόκλητος (Παναγιωτόπουλος)  16 Νοεμβρίου 1944 – 7 Αυγούστου 1957  από Καλαβρύτων, κατόπιν Αρχιεπίσκοπος Αθηνών. Κωνσταντίνος Γ΄ (Πλατής)  7 Νοεμβρίου 1957 – 1971  από Κοζάνης, απεχώρησε της ενεργού υπηρεσίας δυνάμει του Ν.Δ. 126/1969 Νικόδημος (Βαλληνδράς)  22 Μαΐου 1974 – 12 Ιανουαρίου 2005  Από Ζιχνών. Παραιτήθηκε λόγω γήρατος. Χρυσόστομος (Σκλήφας)  20 Φεβρουαρίου 2005 – σήμερα 

Λοιπά στοιχεία
Το μητροπολιτικό μέγαρο βρίσκεται δίπλα στον Ιερό Ναό του Αγίου Ανδρέα (επί της οδού Ευμήλου 1), ενώ οι υπηρεσίες της Ιεράς Μητροπόλεως μεταφέρθηκαν σε νέες εγκαταστάσεις επί της οδού Βότση 34 από τον σημερινό Μητροπολίτη Πατρών κ. Χρυσόστομο. Ο Μητροπολιτικός ναός της πόλης είναι αφιερωμένος στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και βρίσκεται επί της οδού Μαιζώνος και Αγίου Νικολάου στο κέντρο της Πάτρας. Η Μητρόπολη Πατρών έχει στην πνευματική της δικαιοδοσία την επαρχία Πατρών που αποτελείται από 190 ενορίες και ανάλογους ενοριακούς ναούς, 82 Παρεκκλήσια και 3 Ναούς Κοιμητηρίων. Επίσης ο κλήρος της αποτελείται από 3 ιεροκήρυκες, 243 Πρεσβυτέρους και 9 Διακόνους. Ακόμη, η Μητρόπολη Πατρών έχει στην κατοχή της ένα τοπικό εκκλησιαστικό κανάλι με την επονομασία "ΛΥΧΝΟΣ", το οποίο παρουσιάζει, εκτός των απευθείας μεταδόσεων των Ιερών Ακολουθιών, και άλλες εκπομπές θεολογικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Μητρόπολη Πατρών είναι η μοναδική Μητρόπολη στην Ελλάδα που έχει στην ιδιοκτησία της τηλεοπτικό κανάλι. 

Εικόνες

Υποσημειώσεις και παραπομπές
Υποσημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές
π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, Δρ. Θεολογίας, - Νικόλαος Βογιατζής (επιμ.), Ιστορία της Εκκλησίας των Πατρών, Έκδ. Πρότυπου Πειραματικού Γυμνασίου Πατρών, Πάτρα 2012.
 Ernst Gerland, Neue Quellen zur Geschichte des lateinischen Erzbistums Patras (1903), B.G. Teubner, 1903 [περιλαμβάνει όλη τη λίστα στα Γερμανικά]
 Στέφανος Θωμόπουλος, Η Ιερά Μονή Ομπλού, Εκδότης Τύποις "Φοίνικος" Ηρακλέους Π. Ευμορφοπούλου, Εν Πάτραις 1903

 Βασίλης Κ. Λάζαρης (επιμ.): Στέφανου Ν. Θωμόπουλου "Ιστορία της Πόλεως Πατρών από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι του 1821". Έκδοση τέταρτη στη δημοτική γλώσσα και με βάση τα χειρόγραφα του συγγραφέα, τόμοι Α'-Β', Αχαϊκές Εκδόσεις, Πάτρα 1998-1999. ISBN 960-7960-10-6 (set)
 Αλέξιος Παναγόπουλος: Ιστορικό λεξικό περιοχής δήμου Ρίου νομού Αχαΐας, Εκδόσεις Περί τεχνών, Πάτρα 2003, ISBN 960-8260-32-9
 Νίκος Ε. Πολίτης: Πατρινολογήματα, Τόμος Β΄, Εκδόσεις Περί Τεχνών, Πάτρα 2004, ISBN 960-8260-63-9






Βιβλιογραφία  
Γεώργιος Ι. Ανδρουτσόπουλος, Όψεις Εοριακής Διοικητικής Οργανώσεως στην Εκκλησία των Πατρών κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα (1830-1930) (με βάση ανέκδοτες αρχειακές πηγές), Πάτρα: Πελοπόννησος, 2017. ISBN 978-618-83426-0-6.
Σπύρος Καρύδης, «Η διαμάχη για τον μητροπολιτικό θρόνο της Πάτρας την περίοδο 1712-1713. Νεότερα στοιχεία» στο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος ο Α΄: δεκαπέντε έτη ευκλεούς πατριαρχίας (1991-2006). Δώρημα ψυχής, Κομοτηνή 2007, σ. 95-115.
π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, «Μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος (2005-2020), Δεκαπέντε χρόνια στο θρόνο του Αγίου Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου», Ο Εκκλησιολόγος, 652 (22-02-2020), σ. 12, 14.
π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, «Η Εκκλησία των Πατρών κατά τον 20ο αιώνα», Ο Εκκλησιολόγος, 396 (31-01-2015), σ. 8-9.
π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, Η Επισκοπή Πατρών. Συμβολή στην ιστορία της πρώτης Περιόδου της Τοπικής Εκκλησίας των Πατρών από το Β΄ήμισυ του 1ου έως και το Α΄ ήμισυ του 8ου αιώνα μ.Χ., Αθήνα 2011.
π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, «Ίδρυση και Οργάνωση της Αρχιεπισκοπής Πατρών και Ηλείας (1852-1901)», Ηλειακή Πρωτοχρονιά / Ηλειακό Πανόραμα, 16 (2016), σ. 358-373.
π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, «Ο Άγιος Απόστολος Ανδρέας ο Πρωτόκλητος και η ίδρυση της Εκκλησίας των Πατρών», Ο Εκκλησιολόγος, 489 (03-12-2016), σελίδες 14-15 & 490 (10-12-2016), σ. 14-15.
π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, «Ο Εκκλησιαστικός Βίος στην Επισκοπή Αχαΐας το έτος 1836. Μια έκθεση του Επισκόπου Μελετίου (Γημαράκη) προς την Ιερά Σύνοδο», Ο Εκκλησιολόγος, 421 (25-07-2015), σ. 8-9.
π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, «Συμβολή στην ιστορία της Επισκοπής Πατρών κατά τον 6ο αιώνα», Αχαϊκά, 17 (2010), σ. 15-63.
π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης - Νικόλαος Βογιατζής - Ισμήνη Καβαλλάρη (επιμέλεια), Τα Μοναστήρια της Αχαΐας. Τουριστικός Οδηγός / Monasteries of Achaia. Τοurist Guide, Πάτρα / Patras 2013.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Ιερά Μητρόπολις Πατρών, επίσημη ιστοσελίδα. Ανακτήθηκε: 31/03/2009.
Ιωάννης Φ. Αθανασόπουλος, «Συμβολή στην Επισκοπική Ιστορία των Πατρών», Ελληνική Γνώμη, 11/07/2011. Ανακτήθηκε: 14/05/2014


Πατρων