Άγριλος Φιλιατρών Μεσσηνίας

Ο Αγρίλης1) Δ.Κ. Φιλιατρών: Ο Άγριλος = Αγρίλης , από την ιστοσελίδα: www.dimostrifylias.gr του Δήμου Τριφυλίας. ή Άγριλος (επίσημη ονομασία), ή το  Αγρίλι είναι παραθαλάσσιος οικισμός κοντά στα Φιλιατρά και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Τριφυλίας, του Νομού Μεσσηνίας.

Τοποθεσία
Ο οικισμός βρίσκεται βορειοδυτικά των Φιλιατρών και νοτιοδυτικά της Κυπαρισσίας, σε μηδενικό υψόμετρο 0 μ.Άγριλος, από την ιστοσελίδα: buk.gr από τη θάλασσα. Βρέχεται από τα νερά του Ιονίου Πελάγους και απέχει 6 περίπου χιλιόμετρα από τα Φιλιατρά και 9 περίπου χιλιόμετρα από την Κυπαρισσία.

 Ιστορία
Ρωμαϊκή και βυζαντινή εποχή
Η εποχή κατά την οποία σχηματίστηκε ο αρχικός οικισμός του Αγρίλη δεν είναι γνωστή επακριβώς. Από την ανεύρεση πάντως παλαιών ρωμαϊκών τάφων, οι οποίοι είχαν βρεθεί παλαιότερα, συμπεραίνεται πως η περιοχή όπου βρίσκεται το σημερινό χωριό του Αγρίλη, το οποίο ως οικισμός αναγνωρίστηκε μόλις το 1940,16/10/1940. κατοικείτο τουλάχιστον από τη ρωμαϊκή εποχή και είχε ιδιαίτερη ανάπτυξη και κατά την βυζαντινή εποχή.Κώστα Α. Σπανού, «Ο Αγρίλης μας στους θρύλους, στις παραδόσεις και την ιστορία », Αγρίλης 2003, από την ιστοσελίδα: http://www.agrilis.gr του "Ομίλου Φίλων Αγρίλη", σελ. 13. Η ύπαρξη ενός ιδιαίτερα ανεπτυγμένου βυζαντινού οικισμού θεωρείται πιθανή από το αξιόλογο βυζαντινό εκκλησάκι του χωριού, αλλά και από τα ίχνη παλιού λιθόστρωτου δρόμου προς την ακμάζουσα τότε έδρα επισκοπής, την Χριστιανούπολη, το εμπόριο της οποίας φαίνεται ότι εξυπηρετούσε το λιμανάκι του χωριού. Μεταξύ 8ου και 12ου αιώνα, η περιοχή του Αγρίλη ονομαζόταν «Αϊρούσαλη», πιθανώς κατά μια εκδοχή από τη ρωμαϊκή ή σλαβική λέξη «rosalia», που εξελληνίστηκε σε Ρουσάλια (πιθανώς από τη ρωμαϊκή «εορτή των νεκρών»). Στον Αγρίλη δεσπόζει η Παναγία η Αγριλιώτισσα, η οποία σύμφωνα με τις τοπικές παραδόσεις, κτίστηκε το 13ο αιώνα πάνω στα ερείπια αρχαιοτέρου ναού, πιθανώς αφιερωμένου στην Αρτέμιδα, με παράλληλο θρύλο να συνδέει το κτίσιμο της με τον αυτοκράτορα του Βυζαντίου Ιωάννη Η΄ Παλαιολόγο.

Τουρκοκρατία
Ο ναός της Παναγίας της Αγριλιώτισσας έπαθε σημαντικές ζημιές κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο, το 1825, οι οποίες αποκαταστάθηκαν λίγο αργότερα από τον καλόγερο Παρθένιο. Η περιοχή λεηλατήθηκε πολλές φορές από τους πειρατές και για λόγους μεγαλύτερης ασφάλειας οι περισσότεροι κάτοικοι του χωριού κατέφυγαν στα Φιλιατρά.

19ος και 20ος αιώνας
Μετά την απελευθέρωση της περιοχής, μεταξύ 1838 και 1843, ξεριζώθηκαν οι ελιές, κι άρχισε το φύτεμα της σταφίδας. Άλλωστε από αυτές τις «άγριες ελιές» που υπήρχαν εκεί παλαιότερα,  πήρε και το νεότερο όνομά του το χωριό, σύμφωνα με τις τοπικές παραδόσεις, αλλά και την επίσημη εκδοχή του Δήμου Τριφυλίας. Από τα μέσα του 19ου αιώνα, με την «Κοινωνία της σταφίδας» εμπορικά πλοία από την Ευρώπη έδεναν στο λιμάνι του Αγρίλη για να φορτώσουν τον εξαιρετικό καρπό της σταφίδας. Η περιοχή του Αγρίλη, της Αγίας Κυριακής, όπως και τα ίδια τα Φιλιατρά, γνώρισαν μεγάλη οικονομική άνθιση την περίοδο αυτή. Το 1861 φτιάχνεται στον οικισμό η Μπαράκα, η οποία ήταν κέντρο συνάντησης, αναψυχής, αλλά και εμπορίας της σταφίδας. Το 1865 στην περιοχή του Αγρίλη, υπήρξε θύμα απαγωγής, από ληστές, ο μετέπειτα πρωθυπουργός  Σωτήριος Σωτηρόπουλος, ο οποίος κρατήθηκε αιχμάλωτος για 36 ημέρες, μέχρι να πληρωθούν λύτρα από την οικογένειά του και να απελευθερωθεί. Ο οικισμός του Αγρίλη έπαθε σημαντική καταστροφή από το σεισμό του 1886. Στις αρχές του 20ου αιώνα και καθώς η ακμή της σταφιδοκαλλιέργειας παρήλθε, οι κάτοικοι του Αγρίλη, όπως αυτοί των γειτονικών Φιλιατρών, σταδιακά στράφηκαν σε άλλες μορφές καλλιεργειών.

Διοικητική ιστορία
Ο Αγρίλης αναγνωρίστηκε το 1940Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Άγριλος (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr και προσαρτήθηκε στον τότε Δήμο Φιλιατρών, ενώ από το 1997, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», μέχρι και το 2010 παρέμεινε διοικητικά στον κατηργημένο Δήμο Φιλιατρών.ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Τριφυλίας.ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αετού, Αυλώνος, Γαργαλιάνων, Κυπαρισσίας, Φιλιατρών και την κοινότητα Τριπύλας.

Κάτοικοι
Ο οικισμός, με βάση την απογραφή του 2011, έχει 128 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι απασχολούνται με τον τουρισμό και σε διάφορες αγροτικές εργασίες. Το καλοκαίρι ο πληθυσμός αυξάνεται, λόγω του τουρισμού.

+ Εξέλιξη Πληθυσμού του Αγρίλου Τριφυλίας ΜεσσηνίαςΑπογραφή  Πληθυσμός  Διάγραμμα εξέλιξης Πληθυσμού 1940 113Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1950. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940",  σελ. 305. 1951 78Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1955. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951 ", σελ. 149. 1961 95Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ. 46929/6877/1961 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1962. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961", σελ. 144. 1971 26Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους , κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ, 3893/Ε637/1972 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Βοηθού Πρωθυπουργού και Εσωτερικών), Αθήναι 1972. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971", σελ. 140. 1981 25Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, 
"Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981". (Κυρώθηκε με την 7908/Δ'554/12-4-1982 κοινή απόφαση των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), Αθήναι 1982. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981", σελ. 150. 1991 131Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991". (Κυρώθηκε με την 24197/Γ' 3812/24-11-1993 κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Εσωτερικών), Αθήνα 1994. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991", σελ. 183. 2001 424Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, " Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001". (Κυρώθηκε με την 6821/Γ5-908/4-6-2002 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης), Αθήνα 2003. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001", σελ. 186. 2011 128"Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011. Μόνιμος Πληθυσμός ", Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).

 Κτίρια – αξιοθέατα – εκδηλώσεις 
Ο οικισμός αποτελείται κυρίως από αγροικίες και εξοχικά. Οι περισσότερες καθημερινές ανάγκες των κατοίκων εξυπηρετούνται συνήθως στα Φιλιατρά. Στην περιοχή του οικισμού υπάρχουν επίσης διάφορες τουριστικές εγκαταστάσεις με ενοικιαζόμενα δωμάτια-διαμερίσματα. Στα άλλα αξιοθέατα του οικισμού, εκτός από την Παραλία του ΑγρίληΠαραλίες > Ακτές Δημοτικής Ενότητας Φιλιατρών > Άγριλος , από την ιστοσελίδα: www.dimostrifylias.gr του Δήμου Τριφυλίας. και το βυζαντινό του εκκλησάκι περιλαμβάνεται και το «Κάστρο των παραμυθιών», το οποίο κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1960, μετά από δωρεά του γιατρού Χαρ. Φουρναράκη."Messinia: Olive Culture in the land of Messinia" - "Μεσσηνία. Ο Πολιτισμός της Ελιάς στη Μεσσηνιακή Γη", Biotourism Guide - Βιοτουριστικός Οδηγός, από την ιστοσελίδα: biopolitics.gr, Biotourism – Olive Culture in the land of Messinia, έκδοση: "Biopolitics International Organisation" - "Διεθνής Οργάνωση Βιοπολιτικής", Αθήνα 2015, ISBN 978-960-7508-55-3, σελ. 354. Το χωριό του Αγρίλη εξελίσσεται σε παραθαλάσσιο θέρετρο με αρκετά εξοχικά κέντρα. Στον Αγρίλη διοργανώνει διάφορες εκδηλώσεις και πολιτιστικά δρώμενα ο "Όμιλος Φίλων Αγρίλη", ο οποίος ιδρύθηκε το 1970 με έδρα στην Αθήνα και παράρτημα στα Φιλιατρά."Όμιλος Φίλων Αγρίλη", από την ιστοσελίδα:  www.agrilis.gr

Δείτε επίσης
 Φιλιατρά
 Δήμος Τριφυλίας
 Διοικητική διαίρεση Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας
 Διοικητική διαίρεση νομού Μεσσηνίας
 πρώην Δήμος Φιλιατρών

Παραπομπές

Πηγές
 Κώστα Α. Σπανού, «Ο Αγρίλης μας στους θρύλους, στις παραδόσεις και την ιστορία », Αγρίλης 2003, από την ιστοσελίδα: http://www.agrilis.gr του "Ομίλου Φίλων Αγρίλη".
 Καίτη Αρώνη-Τσίχλη, «Το σταφιδικό ζήτημα και οι κοινωνικοί αγώνες. Πελοπόννησος 1893-1905», εκδόσεις "Παπαζήση", Αθήνα 1999, ISBN 960-02-1321-6, ISBN 978-960-02-1321-8.
 Πηγή: Το άρθρο της Νάση Μπαλτά, με τίτλο: "Ο πολιτισμός της σταφίδας. Η σταφιδοκαλλιέργεια στην Πελοπόννησο του 19ου αιώνα, η οικονομική κρίση και η εξέγερση των καλλιεργητών. Το πολιτικό, πολιτισμικό και κοινωνικό πλαίσιο", 06/02/2000, στην εφημερίδα Το Βήμα.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Δήμος Τριφυλίας , από την ιστοσελίδα: www.dimostrifylias.gr του Δήμου Τριφυλίας.
 "Όμιλος Φίλων Αγρίλη", από την ιστοσελίδα:  www.agrilis.gr

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Μεσσηνίας
Κατηγορία:Δήμος Τριφυλίας