Ειδική Κατασταλτική Αντιτρομοκρατική Μονάδα (Ελλάδα)

Η Ειδική Κατασταλτική Αντιτρομοκρατική Μονάδα (Ε.Κ.Α.Μ.) είναι επίλεκτη μονάδα της
Ελληνικής Αστυνομίας, η οποία έχει συγκροτηθεί για τη διεξαγωγή εξαιρετικά δύσκολων και απαιτητικών επιχειρήσεων και για την αντιμετώπιση καταστάσεων υψηλού κινδύνου (τρομοκρατικές ενέργειες, συλλήψεις βαριά οπλισμένων κακοποιών, αεροπειρατείες, απαγωγές ομήρων, κ.τ.λ). Η Ε.Κ.Α.Μ. έχει δύναμη 200 ανδρών και επεμβαίνει ύστερα από προσωπική έγκριση του Aρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας.

 Ιστορία 
Η ιστορία των ειδικών μονάδων στο Αστυνομικό Σώμα ξεκινά από το 1978 με τη δημιουργία των πρώτων αντιτρομοκρατικών μονάδων στα τότε δύο ξεχωριστά Αστυνομικά Σώματα (Ελληνική Χωροφυλακή και Αστυνομία Πόλεων), στα οποία το 1984 με απόφαση του Ιωάννη Σκουλαρίκη έγινε εκ βάθρων μεταρρύθμιση για να συγχωνευθούν στην τωρινή Ελληνική Αστυνομία.

Οι πρώτες μονάδες που δημιουργήθηκαν το 1978 ήταν η Μονάδα Ειδικών Αποστολών (ΜΕΑ) της Αστυνομίας Πόλεων με διοικητή τον Μιχάλη Γεωργιακάκη, καθώς και το Τμήμα Ειδικών Αποστολών (ΤΕΙΔΑ) της Ελληνικής Χωροφυλακής.

Η ΕΚΑΜ δημιουργήθηκε μαζί με την Ελληνική Αστυνομία το 1984, στην οποία και εντάχθηκε. Το όνομά της επέλεξε ο τότε γενικός γραμματέας του υπουργείου Δημόσιας Τάξης Κώστας Τσίμας, που ρύθμισε και τα αναβαθμισμένα καθήκοντά της στο καινούριο Σώμα.

Η αρχική δύναμη της ΕΚΑΜ είχε προσδιοριστεί στους 150 άνδρες. Μετά την ανάληψη των Ολυμπιακών Αγώνων από την Ελλάδα, κρίθηκε αναγκαία η αύξηση της δύναμής της στους 200 άνδρες.

 Επιχειρήσεις

 Ιστορικό 
Η ΕΚΑΜ επιχειρεί σε όλη την Ελληνική επικράτεια όποτε χρειαστεί. Έχει αντιμετωπίσει προκλήσεις όπως ομηρίες, έχει συμβάλει στη σύλληψη πολλών επικίνδυνων εγκληματιών και έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διάλυση των τρομοκρατικών οργανώσεων 17 Νοέμβρίου και του Επαναστατικού Λαϊκού Αγώνα.

Τον Μάρτιο του 2003, έλυσαν με επιτυχία ένα περιστατικό σε πτήση των Τούρκικων Αερογραμμών που υπέστη αεροπειρατεία σε εγχώρια πτήση από την Κωνσταντινούπολη για την Άγκυρα και αναγκάστηκε να προσγειωθεί στο Αεροδρόμιο της Αθήνας από τον αεροπειρατή. Η μονάδα έκανε έφοδο στο αεροπλάνο και συλλάβαν τον αεροπειρατή αδυνατώντας τον με τέιζερ. Όλοι οι όμηροι ελευθερώθηκαν με ασφάλεια.

Τον Ιανουάριο του 2022, κλήθηκαν σε περιστατικό ενδοοικογενειακής βίας που εξελίχθηκε σε ομηρία που διάρκεσε αρκετές ώρες. Ο δράστης και πρώην σύζυγος του θύματος ανάγκασε την πρώην σύζυγο του με μαχαίρι να τον ακολουθήσει από το σπίτι της στο Γαλάτσι, στο σπίτι του ιδίου στον Άγιος Παντελεήμονας. Στο σπίτι, απείλησε την αστυνομία κρατώντας κύλινδρο αερίου και αναπτήρα, απειλώντας να δημιουργήσει έκρηξη. Σε ομιλία με διαπραγματευτή, ο δράστης είπε "Θα ανατινάξω το κτίριο, ότι είναι προορισμένο να γίνει θα γίνει, δεν με νοιάζει για την ζωή μου, θα πάω στον Αλλάχ", ενώ ο δράστης και η αστυνομία είχαν αρχίσει διαπραγματεύσεις πριν, διαπιστώθηκε ότι δεν θα παραδιδόταν ο δράστης και έτσι όταν εκκενώθηκε το κτίριο από τους κάτοικους, η ΕΚΑΜ παραβίασε την πόρτα και συλλάβαν τον άνδρα. Μετά ο τότε Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Τάκης Θεοδωρικάκος μετέδωσε τις ευχαριστίες του στους αστυνομικούς.

Τον ίδιο χρόνο, η ΕΚΑΜ κλήθηκε να ανταποκριθεί σε ομηρία στη Παλλήνη Αττικής όταν ένας άνδρας κρατούσε 4 άτομα όμηρους. Ο άνδρας συνελήφθη και δεν είχε θανάτους στην επιχείρηση.

Τον Οκτώβριο του 2023, στις αρχές του πολέμου στη Γάζα, το ΕΚΑΜ είχε εγκατασταθεί σε διάφορα σημεία, συμπεριλαμβανόμενο και το παιχνίδι καλαθόσφαιρας αναμεταξύ του Παναθηναϊκού και της Μακάμπι Τελ Αβίβ λόγο του υψηλού κινδύνου.

Τον Φεβρουάριο του 2024, ένας πρώην υπάλληλος ναυτιλιακής εταιρίας 76 ετών που δούλευε 36 χρόνια στην εταιρία πριν απολυθεί μπήκε στο κτίριο της εταιρίας στην Γλυφάδα και άρχισε να πυροβολεί. Τρία θύματα χάσαν τη ζωή τους συμπεριλαμβανόμενο και η ιδιοκτήτρια της εταιρίας η Μαρία Καρνέση, ο CEO Αντώνης Βλασσάκης και ο διευθυντής τεχνικού τμήματος Ηλίας Κουκουλάρης. Όταν μπήκε η ΕΚΑΜ στο κτίριο για να συλλάβουν τον δράστη βρέθηκε νεκρός με καραμπίνα δίπλα του. Στην επιχείρηση η ΕΚΑΜ βοήθησε να εκκενώση δυο άλλα άτομα της εταιρίας.

Την Κυριακή 8 Δεκεμβρίου 2024, υποστηρικτές του Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ που ανέτρεψαν τον Πρόεδρο Μπασάρ αλ Άσαντ μπήκαν στην Συριακή πρεσβεία και σήκωσαν την σημαία των ανταρτών. Η ΕΚΑΜ στάλθηκε να συλλάβει τα άτομα.

Τον Νοέμβριο του 2025, στο χωριό Βορίζια, Κρήτη, διαπράχτηκε μακελειό στο οποίο πεθάναν 2 άτομα και τραυματίζοντας τουλάχιστον 10 άλλους. Η ΕΚΑΜ, μαζί με την ΔΑΟΕ στάλθηκε στο χωριό για να κάνει επιχειρήσεις εκκαθάρισης και να εντοπίσει τους δράστες.

Αποτυχίες
Ωστόσο, στο ιστορικό επιχειρήσεων της ΕΛ.ΑΣ. όπου συμμετείχαν και δυνάμεις της ΕΚΑΜ, συμπεριλαμβάνονται και δύο αποτυχίες που προκάλεσαν τον έντονο προβληματισμό του κόσμου για το επίπεδο εκπαίδευσης και το βαθμό ικανότητας των συγκεκριμένων μονάδων.

Φιάσκο της οδού Νιόβης
Το πρώτο περιστατικό σημειώθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 1998 και είναι γνωστό και σαν φιάσκο της οδού Νιόβης. Ο Ελληνορουμάνος κακοποιός Σορίν Ματέι εισβάλλει στο διαμέρισμα της οικογένειας Γκινάκη στην οδό Νιόβης 4. Θέτει υπό καθεστώς ομηρείας τα 3 μέλη της οικογενείας με την απειλή ότι θ' αφοπλίσει χειροβομβίδα που έχει στην κατοχή του. Η αστυνομία εκτιμάει ότι η χειροβομβίδα είναι ψεύτικη και επιχειρεί εισβολή. Ο Ματέι συλλαμβάνεται αλλά αφοπλίζει την χειροβομβίδα, της οποίας η έκρηξη τραυματίζει βαριά έναν εκ των ομήρων, την Αμαλία Γκινάκη. Η Αμαλία Γκινάκη πεθαίνει μετά από λίγες μέρες στον Ερυθρό Σταυρό, όπου και νοσηλευόταν. Το περιστατικό αναγκάζει τον αρχηγό της αστυνομίας Αθ. Βασιλόπουλο σε παραίτηση.

Αποτυχία σύλληψης Κώστα Πάσσαρη
Το δεύτερο περιστατικό σημειώθηκε στις 31 Ιουλίου 2001, όπου ο διαβόητος Έλληνας κακοποιός Κώστας Πάσσαρης διαφεύγει από ενέδρα της Ελληνικής Αστυνομίας. Δύο παρατηρητές της αστυνομίας έχουν στηθεί κοντά στην πολυκατοικία στην οδό Ιππάρχου 52-54, στον Νέο Κόσμο, όπου ήταν και το διαμέρισμα που έμενε ο Πάσσαρης και περιμένουν να εμφανισθεί. Οι υπόλοιπες δυνάμεις βρίσκονται περιμετρικά σε ακτίνα 500 μέτρων για να μην κάνουν αισθητή την παρουσία τους. Μόλις οι παρατηρητές αντιλαμβάνονται τον Πάσσαρη, ειδοποιούν τους άνδρες της ΕΚΑΜ οι οποίοι έχουν στήσει ενέδρα μέσα στο διαμέρισμα του κακοποιού και περιμένουν να τον συλλάβουν. Ο Πάσσαρης ανεβαίνει στο διαμέρισμά του, αιφνιδιάζεται από τις δυνάμεις των ΕΚΑΜ και προσπαθεί να ξεφύγει. Οι άνδρες των ΕΚΑΜ πυροβολούν τέσσερις φορές και τον πετυχαίνουν μία φορά στο πόδι και μια στον ώμο. Προκαλείται σύγχυση και δεν ειδοποιούν τους έξω αστυνομικούς ότι ο δράστης προσπαθεί να διαφύγει. Οι άνδρες της ΕΚΑΜ αργούν να καταδιώξουν τον κακοποιό και αυτός διαφεύγει από την έξοδο της πολυκατοικίας, κουτσαίνοντας τραυματισμένος στο πόδι.

 Καθήκοντα 
Όπως αναφέρεται στο ενημερωτικό σημείωμα του Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, τα καθήκοντα των δυνάμεων της Ε.Κ.Α.Μ. περιλαμβάνουν:
 Αντιμετώπιση καταστάσεων ομηριών (σε κτίρια, αεροσκάφη, τρένα, οχήματα).
 Συλλήψεις Υψηλού Κινδύνου.
 Συνοδείες Επισήμων Προσώπων Υψηλού Κινδύνου.
 Αντιμετώπιση προσβολών - ομηριών με όπλα μαζικής καταστροφής (χημικές - ραδιολογικές - βιολογικές - πολεμικές ουσίες).
 Επιχειρήσεις εναντίον της Τρομοκρατίας και του Οργανωμένου Εγκλήματος σε συνεργασία με τις Αρχές Ασφαλείας της Ελλάδος.
 Επιχειρήσεις διάσωσης και απεγκλωβισμού ατόμων από ατυχήματα, φυσικές καταστροφές σε συνεργασία με το Πυροσβεστικό Σώμα.

 Δυνάμεις 
Η Ε.Κ.Α.Μ. περιλαμβάνει άτομα τα οποία είναι εκπαιδευμένα σε διάφορες ειδικότητες:
 Ειδικές ομάδες εφόδου
 Σκοπευτές ακριβείας
 Ειδικούς σε θέματα παραβιάσεων (θυρών, τοίχων)
 Αλεξιπτωτιστές
 Βατραχανθρώπους
 Αναρριχητές - Καταρριχητές
 Χιονοδρόμους
 Νοσοκόμους πεδίου μάχης
 Χειριστές K9

 Εκπαίδευση 
Εκτός από τη βασική εκπαίδευση, εφαρμόζονται τριμηνιαία Προγράμματα Συντηρητικής Εκπαίδευσης καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου. Η εκπαίδευση γίνεται σε δικές της εγκαταστάσεις, όπως επίσης και σε κτίρια αστικών ή αγροτικών περιοχών (κατοικημένα ή όχι), σε εγκαταστάσεις του Λιμένα Πειραιώς, του σιδηροδρομικού δικτύου, του ΜΕΤΡΟ, σε πεδία βολής των ενόπλων δυνάμεων, καθώς και σε όποιο άλλο μέρος κριθεί απαραίτητο για τους εκπαιδευτικούς της σκοπούς.

 Συνεργασία 
Η Ε.Κ.Α.Μ. συνεργάζεται, τόσο σε θέματα εκπαίδευσης, όσο και ανταλλαγής τεχνογνωσίας με αντίστοιχες ειδικές μονάδες του εξωτερικού:

 Ειδικός Αντιτρομοκρατικός Ουλαμός - Κύπρου

 F.B.I. / Hostage Rescue Team - ΗΠΑ
 U.S. Marshals / Special Operation Group - ΗΠΑ
 U.S. Army Special Forces - ΗΠΑ
 New Scotland Yard / SO19 - Ηνωμένο Βασίλειο
 G.E.O. - Ισπανία
 R.A.I.D. - Γαλλία
 GIGN - Γαλλία
 S.E.K. - Βερολίνου, Γερμανία
 Cobra - Αυστρία

Εκτός από τη συνεργασία με ξένες χώρες, η Ε.Κ.Α.Μ. χρησιμοποιεί αεροσκάφη και ελικόπτερα των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων, όπως και ελικόπτερα της Ελληνικής Αστυνομίας για μεταφορές και τεχνικές καταρριχήσεων Fast Rope και αεραποβάσεις. Η Ε.Κ.Α.Μ. προσφέρει επίσης εκπαίδευση C.Q.B. στο προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας σε βασικές τεχνικές βολών και μάχης.

 Πηγές 
 Ενημερωτικό Σημείωμα Υπουργείου Δημόσιας Τάξης, Αθήνα Ιούλιος 2004

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ελληνικά σώματα ασφαλείας
Κατηγορία:Τρομοκρατία στην Ελλάδα
Κατηγορία:Σώματα ασφαλείας