Παγκόσμιο Κύπελλο Καλαθοσφαίρισης Ανδρών

Το Παγκόσμιο Κύπελλο Καλαθοσφαίρισης (αγγλικά: FIBA Basketball World Cup), με παλαιότερη ονομασία στα αγγλικά «Παγκόσμιο Πρωτάθλημα FIBA» (FIBA World Championship), αποτελεί  τη σπουδαιότερη διοργάνωση της Διεθνούς Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης, αν και οι Ολυμπιακοί Αγώνες έχουν το ίδιο καθεστώς. 

Το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα διεξάγεται ανά τετραετία, σε διαφορετική χώρα κάθε φορά. Συμμετέχουν εθνικές ομάδες ανδρών από ολόκληρο τον πλανήτη, οι οποίες διαγωνίζονται για τον τίτλο του Παγκόσμιου Πρωταθλητή. Στους τρεις πρώτους απονέμονται μετάλλια - χρυσό για τον πρωταθλητή, αργυρό για το δεύτερο και χάλκινο για τον τρίτο. Επιπλέον, από την πέμπτη διοργάνωση αθλοθετήθηκε για το νικητή το Τρόπαιο Νάισμιθ, αφιερωμένο στον άνθρωπο που επινόησε το άθλημα.

Η ληξιαρχική πράξη γέννησης του θεσμού υπεγράφη το 1948 στο Λονδίνο, όπου με την ευκαιρία της 14ης Ολυμπιάδας λάμβανε χώρα το συνέδριο της FIBA. Στο συνέδριο οι χώρες-μέλη της Διεθνούς Ομοσπονδίας αποφάσισαν τη διοργάνωση ενός πρωταθλήματος, στο οποίο θα συναγωνίζονταν οι καλύτερες εθνικές ομάδες του πλανήτη. Η πρώτη διοργάνωση ανατέθηκε στην Αργεντινή, που φάνηκε ως η πλέον πρόθυμη να αναλάβει το οικονομικό κόστος του εγχειρήματος.

Η σημερινή πρωταθλήτρια κόσμου (2023) είναι η Γερμανια
 Σύστημα πρόκρισης - διεξαγωγής 
Το συνηθέστερο μοντέλο από το πρώτο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα (1950) μέχρι και τις μέρες μας προβλέπει την πρόκριση βάσει της θέσης των ομάδων στα ηπειρωτικά πρωταθλήματα (π.χ. Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα για την Ευρώπη), τα οποία διεξάγονται τον προηγούμενο χρόνο, με εξαίρεση τον απερχόμενο παγκόσμιο πρωταθλητή που προκρίνεται αυτομάτως. Υπήρξαν πάντως και λίγα Μουντομπάσκετ στα οποία έγιναν προκριματικοί αγώνες, στο πρότυπο του ποδοσφαιρικού Παγκοσμίου Κυπέλλου του ποδοσφαίρου.

Η FIBA συνήθως αφήνει λίγες θέσεις κενές, τις οποίες καλύπτει αργότερα (wild cards) με ομάδες που απέτυχαν μεν στα ηπειρωτικά πρωταθλήματα, αλλά η συμμετοχή τους ανεβάζει το αγωνιστικό ή εμπορικό ενδιαφέρον της διοργάνωσης. Μία wild card λαμβάνει πάντα η διοργανώτρια χώρα, εάν χρειασθεί. Ο συνολικός αριθμός των ομάδων που τελικά προκρίνονται, είτε αγωνιστικά είτε με wild card, διαφέρει από διοργάνωση σε διοργάνωση. 

Παρομοίως με το σύστημα πρόκρισης, αρκετές είναι και οι αλλαγές που έχει γνωρίσει το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα στο σύστημα διεξαγωγής του. Αρχικά οι καλύτερες ομάδες προκρινόταν στον τελικό όμιλο, όπου έπαιζαν όλοι εναντίον όλων και οι τρεις πρώτοι κέρδιζαν τα μετάλλια.

Στις πιο πρόσφατες διοργανώσεις ακολουθείται ένα μικτό μοντέλο: Αρχικά οι ομάδες χωρίζονται σε ομίλους των τεσσάρων ή έξι ομάδων και παίζουν μεταξύ τους. Οι καλύτεροι προκρίνονται στην τελική φάση, όπου δίνουν μονούς αγώνες (νοκ-άουτ) με βάση ένα προκαθορισμένο σύστημα διασταυρώσεων που οδηγούν στους δύο ημιτελικούς. Οι νικητές των ημιτελικών παίζουν στο Μεγάλο Τελικό για την πρωτιά, ενώ οι ηττημένοι διεκδικούν στο Μικρό Τελικό το χάλκινο μετάλλιο.

Μέχρι και το Μουντομπάσκετ του 1990 απαγορευόταν η συμμετοχή παικτών του NBA στις εθνικές ομάδες. Λόγω αυτού του αποκλεισμού οι ΗΠΑ συμμετείχαν αρχικά με παίκτες από εταιρίες-χορηγούς και αργότερα με αθλητές του Κολλεγιακού Πρωταθλήματος, ενώ και άλλες χώρες που είχαν παίκτες στο NBA εμφανίζονταν αποδυναμωμένες.

 Προβληματικές διοργανώσεις 
Μολονότι και τα 15 πρωταθλήματα αναγνωρίζονται από τη FIBA ως επίσημα και παγκόσμια, η αλήθεια είναι πως οι πρώτες τέσσερις διοργανώσεις δεινοπάθησαν από τις ψυχροπολεμικές έριδες και άλλες διμερείς διαφορές, τη μικρή (τότε) διάδοση του αθλήματος, καθώς και από οικονομικά προβλήματα, με αποτέλεσμα η συμμετοχή σε αυτά να είναι μειωμένη και μη αντιπροσωπευτική.

 20px|Αργεντινή Μπουένος Άιρες - 1950: Δεν προβλεπόταν η συμμετοχή ομάδων από την Ωκεανία. Επίσης, καμία χώρα από την Ασία δε δέχθηκε να κάνει το μακρύ ταξίδι έως την Αργεντινή. Οι ΗΠΑ σνόμπαραν εμμέσως τη διοργάνωση, στέλνοντας την ομάδα της εταιρίας Chevrolet. Η πρωταθλήτρια Ν. Αμερικής Ουρουγουάη αποσύρθηκε, διότι η κυβέρνηση της Αργεντινής δε χορήγησε βίζα στους δημοσιογράφους της. Λίγο πριν τη λήξη του πρωταθλήματος η Γιουγκοσλαβία αρνήθηκε να παίξει εναντίον της Ισπανίας του δικτάτορα Φράνκο και μηδενίσθηκε, οι δε παίκτες της τιμωρήθηκαν με αποκλεισμό. Ανάμεσα στους τιμωρημένους ήταν και ο νεαρός Μπόρισλαβ Στάνκοβιτς, ο οποίος αργότερα ως παράγων εξελίχθηκε σε εμβληματική μορφή του παγκοσμίου μπάσκετ, όντας πρόεδρος της FIBA για 17 χρόνια!

 20px|Βραζιλία Ρίο ντε Τζανέιρο - 1954: Έδρα της διοργάνωσης ήταν το Σάο Πάολο, στα πλαίσια των εορτασμών για τα 400 χρόνια από την ίδρυση της πόλης, αλλά η οροφή του σταδίου κατέρρευσε από κακοκαιρία και οι αγώνες μεταφέρθηκαν στο Ρίο. Οι χώρες του σοσιαλιστικού μπλοκ αρνήθηκαν να συμμετάσχουν, λόγω της άρνησης των βραζιλιανών αρχών να δώσουν βίζα σε σοβιετικούς αξιωματούχους και δημοσιογράφους. Οι ΗΠΑ συνέχισαν το έμμεσο σνομπάρισμα της διοργάνωσης, στέλνοντας την ομάδα της εταιρίας Caterpillar. Ωκεανία, Αφρική και Ασία απουσίαζαν.

 20px|Χιλή Σαντιάγκο - 1959: Στον τελικό όμιλο, η επικεφαλής Σοβιετική Ένωση αρνήθηκε να αντιμετωπίσει την ομάδα της Φορμόζας και υποβιβάσθηκε στην προτελευταία θέση, χάνοντας τον τίτλο που εύκολα φαινόταν ότι θα κατακτούσε. Ομοίως έπραξε η Βουλγαρία, που υποβιβάσθηκε στην τελευταία θέση. Οι ΗΠΑ έστειλαν και πάλι μία δευτεροκλασάτη εταιρική ομάδα.

 20px|Βραζιλία Ρίο ντε Τζανέιρο - 1963: Αρχικά επρόκειτο να διεξαχθεί στις Φιλιππίνες, αλλά η έδρα μεταφέρθηκε στη Βραζιλία λόγω της άρνησης των φιλιππινέζων να δεχθούν στο έδαφός τους παίκτες και παράγοντες από το σοσιαλιστικό μπλοκ. Οι ΗΠΑ έστειλαν για τέταρτη συνεχόμενη φορά μια υποδεέστερη ομάδα, που γνώρισε τρεις διαδοχικές ήττες και αποκλείσθηκε.

 Διοργανώσεις - νικητές 

μικρογραφία|220px|δεξιά|Η ισπανική εθνική ομάδα, παγκόσμια πρωταθλήτρια του 2006, φωτογραφίζεται με το τρόπαιο, λίγο μετά τη νίκη της επί της ελληνικής ομάδας.

+Διοργ.Τόπος διεξαγωγήςΤελικοί αγώνεςΧρυσό ΜετάλλιοΑργυρό ΜετάλλιοΧάλκινο Μετάλλιο1950πλαίσιο|26x26px|Αργεντινή Μπουένος ΆιρεςΌλες οι θέσεις βάσει κατάταξης στον τελικό όμιλοπλαίσιο|45x45px  Αργεντινήπλαίσιο|45x45px  ΗΠΑπλαίσιο|45x45px  Χιλή195426x26px|πλαίσιο|Βραζιλία Ρίο ντε ΤζανέιροΌλες οι θέσεις βάσει κατάταξης στον τελικό όμιλοπλαίσιο|45x45px  ΗΠΑπλαίσιο|46x46px  Βραζιλίαπλαίσιο|45x45px  Φιλιππίνες1959πλαίσιο|26x26px|Χιλή ΣαντιάγοΌλες οι θέσεις  βάσει κατάταξης στον τελικό όμιλο  πλαίσιο|46x46px  Βραζιλίαπλαίσιο|45x45px  ΗΠΑπλαίσιο|47x47px  Χιλή196326x26px|πλαίσιο|Βραζιλία Ρίο ντε ΤζανέιροΌλες οι θέσεις βάσει κατάταξης στον τελικό όμιλο  πλαίσιο|46x46px  Βραζιλίαπλαίσιο|46x46px  Γιουγκοσλαβίαπλαίσιο|44x44px  ΕΣΣΔ196726x26px|πλαίσιο|Ουρουγουάη ΜοντεβίδεοΌλες οι θέσεις βάσει κατάταξης στον τελικό όμιλο  πλαίσιο|45x45px  ΕΣΣΔπλαίσιο|45x45px  Γιουγκοσλαβίαπλαίσιο|46x46px  Βραζιλία1970πλαίσιο|26x26px|Γιουγκοσλαβία ΛιουμπλιάναΌλες οι θέσεις βάσει κατάταξης στον τελικό όμιλο  πλαίσιο|45x45px  Γιουγκοσλαβίαπλαίσιο|46x46px  Βραζιλίαπλαίσιο|45x45px  ΕΣΣΔ1974πλαίσιο|26x26px|Πουέρτο Ρίκο Σαν ΧουάνΌλες οι θέσεις βάσει κατάταξης στον τελικό όμιλο  πλαίσιο|45x45px  ΕΣΣΔπλαίσιο|45x45px  Γιουγκοσλαβίαπλαίσιο|44x44px  ΗΠΑ1978πλαίσιο|26x26px|Φιλιππίνες Μανίλα<div style="background:#CCCCFF">Τελικός Γιουγκοσλαβία πλαίσιο|20px 82–81 πλαίσιο|20px ΕΣΣΔ</div style="background:#CCCCFF">   

Μικρός τελικός  Βραζιλία πλαίσιο|20px 86–85 πλαίσιο|20px Ιταλίαπλαίσιο|45x45px  Γιουγκοσλαβίαπλαίσιο|45x45px  ΕΣΣΔπλαίσιο|45x45px  Βραζιλία1982πλαίσιο|26x26px|Κολομβία Κάλι<div style="background:#CCCCFF">Τελικός  ΕΣΣΔ πλαίσιο|20px 95–94 πλαίσιο|20px ΗΠΑ</div style="background:#CCCCFF"> 

Μικρός τελικός  Γιουγκοσλαβία πλαίσιο|20px 119–117 πλαίσιο|20px Ισπανίαπλαίσιο|45x45px  ΕΣΣΔπλαίσιο|45x45px  ΗΠΑπλαίσιο|45x45px  Γιουγκοσλαβία1986πλαίσιο|26x26px|Ισπανία Μαδρίτη<div style="background:#CCCCFF">Τελικός  ΗΠΑ πλαίσιο|20px 87–85 πλαίσιο|20px ΕΣΣΔ</div style="background:#CCCCFF">

Μικρός τελικός  Γιουγκοσλαβία πλαίσιο|20px 117–91 πλαίσιο|20px Βραζιλίαπλαίσιο|45x45px  ΗΠΑπλαίσιο|45x45px  ΕΣΣΔπλαίσιο|44x44px  Γιουγκοσλαβία1990πλαίσιο|26x26px|Αργεντινή Μπουένος Άιρες<div style="background:#CCCCFF">Τελικός  Γιουγκοσλαβία πλαίσιο|20px 92–75 πλαίσιο|20px ΕΣΣΔ</div style="background:#CCCCFF"> 

Μικρός τελικός ΗΠΑ πλαίσιο|20px 107–105 πλαίσιο|20px Πουέρτο Ρίκοπλαίσιο|45x45px  Γιουγκοσλαβίαπλαίσιο|45x45px  ΕΣΣΔπλαίσιο|45x45px  ΗΠΑ1994πλαίσιο|26x26px|Καναδάς Τορόντο<div style="background:#CCCCFF">Τελικός  ΗΠΑ πλαίσιο|20px 137–91 πλαίσιο|20px Ρωσία</div style="background:#CCCCFF">

Μικρός τελικός  Κροατία πλαίσιο|20px 78–60 πλαίσιο|20px Ελλάδαπλαίσιο|45x45px  ΗΠΑπλαίσιο|44x44px  Ρωσίαπλαίσιο|45x45px  Κροατία1998  πλαίσιο|26x26px|Ελλάδα Αθήνα/Πειραιάς<div style="background:#CCCCFF">Τελικός  Γιουγκοσλαβία πλαίσιο|20px 64–62 πλαίσιο|20px Ρωσία</div style="background:#CCCCFF">

Μικρός τελικός  ΗΠΑ πλαίσιο|20px 84–61 πλαίσιο|20px Ελλάδαπλαίσιο|44x44px  Γιουγκοσλαβίαπλαίσιο|45x45px  Ρωσίαπλαίσιο|45x45px  ΗΠΑ2002πλαίσιο|26x26px|ΗΠΑ Ινδιανάπολις<div style="background:#CCCCFF">Τελικός  Γιουγκοσλαβία πλαίσιο|20px 84–77 πλαίσιο|20px Αργεντινή</div style="background:#CCCCFF">

Μικρός τελικός Γερμανία πλαίσιο|20px 117–94 πλαίσιο|20px Νέα Ζηλανδία πλαίσιο|45x45px  Γιουγκοσλαβίαπλαίσιο|44x44px  Αργεντινήπλαίσιο|45x45px  Γερμανία2006  border|26x26px Σαϊτάμα<div style="background:#CCCCFF">Τελικός Ισπανία πλαίσιο|20px 70–47 πλαίσιο|20px Ελλάδα</div style="background:#CCCCFF">

Μικρός τελικός ΗΠΑ πλαίσιο|20px 96–81 πλαίσιο|20px Αργεντινήπλαίσιο|45x45px  Ισπανίαπλαίσιο|45x45px  Ελλάδαπλαίσιο|45x45px  ΗΠΑ2010 πλαίσιο|26x26pxΚωνσταντινούπολη<div style="background:#CCCCFF">Τελικός ΗΠΑ πλαίσιο|20px 81–64 πλαίσιο|20px Τουρκία</div style="background:#CCCCFF">

Μικρός τελικός Λιθουανία πλαίσιο|20px 99–88 πλαίσιο|20px Σερβίαπλαίσιο|45x45px  ΗΠΑπλαίσιο|45x45px  Τουρκίαπλαίσιο|45x45px  Λιθουανία2014πλαίσιο|26x26px|Ισπανία Μαδρίτη<div style="background:#CCCCFF">Τελικός ΗΠΑ πλαίσιο|19x19px 129–92 πλαίσιο|23x23px Σερβία </div style="background:#CCCCFF">

Μικρός τελικός Γαλλία πλαίσιο|20px 95–93 πλαίσιο|20px  Λιθουανία πλαίσιο|45x45px  ΗΠΑπλαίσιο|45x45px  Σερβία  πλαίσιο|45x45px   Γαλλία 2019 <div style="background:#CCCCFF">Τελικός Ισπανία πλαίσιο|19x19px 95–75 πλαίσιο|23x23px Αργεντινή</div style="background:#CCCCFF">

Μικρός τελικός Γαλλία πλαίσιο|20px 67–59 πλαίσιο|20px  Αυστραλίαπλαίσιο|45x45px  Ισπανίαπλαίσιο|45x45px  Αργεντινήπλαίσιο|45x45px  Γαλλία 2023  //<div style="background:#CCCCFF">Τελικός Γερμανία πλαίσιο|19x19px 83–77 πλαίσιο|23x23px Σερβία</div style="background:#CCCCFF">

Μικρός τελικός Ηνωμένες Πολιτείες πλαίσιο|20px 118–127 (παρ.) πλαίσιο|20px Καναδάςπλαίσιο|45x45px  Γερμανίαπλαίσιο|45x45px  Σερβίαπλαίσιο|45x45px  Καναδάς 2027  

 Πίνακας μεταλλίων 
ΘέσηΧώραΧρυσάΑργυράΧάλκινα15342 (έως το 1990)33233242225 (1994-2002)22—62——712—81—19—2—10! —
!style="background:silver; color:black"|1
! —
|-
| —1 —11——2——212——1——1——1——1

 Ελληνικές συμμετοχές 
40pxΑ΄

1950 Β΄

1954Γ΄

1959Δ΄

1963Ε΄

1967ΣΤ΄

1970Ζ΄

1974Η΄

1978Θ΄

1982Ι΄

1986ΙΑ΄

1990ΙΒ΄

1994ΙΓ΄

1998ΙΔ΄

2002ΙΕ΄

2006ΙΣΤ΄

2010ΙΖ΄

2014ΙΗ'

2019ΙΘ'

2023Θέση---------10η6η4η4η-2η11η9η11η15η

 Στατιστικά και ρεκόρ 
Αγώνες με τα μεγαλύτερα σκορ
ΔιοργάνωσηΣκορ1978ΒραζιλίαΚίνα154 - 971990Η.Π.Α.Κορέα146 - 671982Σοβιετική ΈνωσηΚολομβία143 - 761974Σοβιετική ΈνωσηΚεντρική Αφρική140 - 481990ΒραζιλίαΚίνα138 - 951982ΙσπανίαΚολομβία137 - 841994Η.Π.Α.Ρωσία137 - 91

Αγώνες με τα χαμηλότερα σκορ
ΔιοργάνωσηΣκορ1950ΒραζιλίαΑίγυπτος38 - 191950ΧιλήΓιουγκοσλαβία40 - 241950ΓαλλίαΒραζιλία27 - 59

Αγώνες με τα μεγαλύτερα σκορ ημιχρόνου
ΔιοργάνωσηΗμίχρονοΤελικό σκορ1990ΕλλάδαΚορέα79 - 21119 - 761990ΒραζιλίαΚίνα78 - 45138 - 951982Σοβιετική ΈνωσηΑκτή Ελεφαντοστού75 - 39129 - 801982ΙσπανίαΚολομβία75 - 34137 - 84

Αγώνες με τα μικρότερα σκορ ημιχρόνου
ΔιοργάνωσηΗμίχρονοΤελικό σκορ1950ΑίγυπτοςΓαλλία10 - 931 - 281950ΧιλήΓιουγκοσλαβία27 - 1140 - 241954Η.Π.Α.Ταϊβάν31 - 1172 - 281950ΑίγυπτοςΒραζιλία11 - 1719 - 38

Αγώνες με τις μεγαλύτερες διαφορές
Διοργάνωσηδιαφορά πόντωνΣκορ1974Σοβιετική ΈνωσηΚεντρική Αφρική92140 - 481986ΚαναδάςΜαλαισία90128 - 381990Η.Π.Α.Κορέα79146 - 671986ΓιουγκοσλαβίαΜαλαισία70131 - 611982ΚολομβίαΣοβιετική Ένωση6776 - 143

Κορυφαίοι σκόρερ
ΌνομαΠόντοιΠαιχνίδια20px| Οσκάρ Σμιτ9163520px| Άντριου Γκέιζ5992920px| Ντράζεν Νταλιπάγκιτς 5683520px| Μαρσέλ Ντε Σόουζα5503820px| Χοσέ Ορτίς51125

Κορυφαίοι σκόρερ κατά μέσο όρο
ΌνομαΠόντοιΠαιχνίδιαΜέσος Όρος20px| Νίκος Γκάλης3371033,720px| Πα Σιν Γκονγκ268833,520px| Αρτούρο Γκουερέρο189727,020px| Οσκάρ Σμιτ9163526,120px| Μανουέλ Ραγά183726,120px| Γ.Π. Τσανγκ176725,120px| Εντ Παλουμπίνσκας174724,820px| Γουιλφρέδο Ρουίζ168724,020px| Ντιρκ Νοβίτσκι4251823,620px| Αντονέλο Ρίβα4251823,620px| Ντράζεν Πέτροβιτς3991723,2

Περισσότεροι πόντοι σε έναν αγώνα
ΌνομαΠόντοιΑντίπαλοςΔιοργάνωση20px| Τζε Χουρ62Αίγυπτος199020px| Νίκος Γκάλης53Παναμάς198620px| Όσκαρ Σμιτ49Κούβα198620px| Τζόρντι Βιγιακάμπα48Βενεζουέλα199020px| Οσκάρ Σμιτ 48Αυστραλία199020px| Ντράζεν Πέτροβιτς45Ολλανδία198620px| Τσουνγκ Χι45Βραζιλία1986

Ψηλότερος παίκτης
ΌνομαΎψοςΔιοργάνωση20px| Γιάο Μινγκ2,26 μ.2002

Κοντύτερος παίκτης
ΌνομαΎψοςΔιοργάνωση20px|  Τάιρον Μπογκς1,60 μ.1986

Μεγαλύτερος σε ηλικία παίκτης
ΌνομαΗλικίαΔιοργάνωση Λουίς Σκόλα392019

Νεότερος παίκτης
ΌνομαΗλικίαΔιοργάνωση20px| Μπαρτολομέο Ντίαζ17198620px| Τιάγκο Σπλίτερ172002

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 FIBA.com - Διεθνής Ομοσπονδία Μπάσκετ  

 Η Ιστορία του Μουντομπάσκετ


Κατηγορία:Αθλητικές διοργανώσεις που διεξάγονται κάθε τέσσερα χρόνια