Περσέας της Μακεδονίας

Ο Περσέας (212 – 162 π.Χ.) ήταν ο τελευταίος βασιλιάς της Μακεδονίας (179 π.Χ. - 168 π.Χ.), μέλος της Δυναστείας των Αντιγονιδών.Πολύβιος, Ιστορίαι (Βιβλίο 7)Στράβων, Γεωγραφικά (Βιβλίο 7 ) Πατέρας του ήταν ο Φίλιππος Ε' και μητέρα του η Πολυκράτεια από το Άργος.Τίτος Λίβιος. xxxix. 53 Βασίλευσε κατά την περίοδο 179 – 168 π.Χ. και η ζωή του σημαδεύτηκε από τους αγώνες αντίστασης κατά της ρωμαϊκής εισβολής στον ελλαδικό χώρο. Μετά την ήττα του στη Μάχη της Πύδνας, τερματίστηκε η μακεδονική κυριαρχία στην νότια Ελλάδα και άρχισε η ρωμαϊκή διείσδυση.Green, Peter (1990). Alexander to Actium: The Historical Evolution of The Hellenistic Age. Berkeley & Los Angeles: University of California Press, σ. 430Hammond, N.G.L.; Walbank, F.W. (1988). A History of Macedonia Volume III: 336-167 B.C. Oxford: Clarendon Press, σ. 558

Ενδοοικογενειακές έριδες

Ο πατέρας του προσπάθησε το μεγαλύτερο μέρος της βασιλείας του να διατηρήσει την κυριαρχία του στα Ελληνιστικά κράτη του κυρίως Ελληνικού χώρου, στο τέλος προσπάθησε να αντισταθεί απέναντι στην απειλητική Ρωμαϊκή Δημοκρατία. Ο Φίλιππος Ε΄ τελικά απέτυχε, μετά την ήττα του στον Β΄ Μακεδονικό Πόλεμο στην Μάχη των Κυνός Κεφαλών αναγκάστηκε να δηλώσει την υποταγή του στους Ρωμαίους. Την εποχή που ξέσπασαν ο Πόλεμος εναντίον του Νάβιδος (195 π.Χ.) και ο Ρωμαιο-Σελευκιδικός Πόλεμος (191/189 π.Χ.) ο Φίλιππος Ε΄ έστειλε σύμφωνα με την συμφωνία στρατεύματα υπέρ των Ρωμαίων.https://www.britannica.com/biography/Perseus-king-of-Macedonia 

Ο Περσέας διοίκησε και στους δύο πολέμους τα Μακεδονικά στρατεύματα, σαν νόθος γιος και από φόβο μήπως περάσει ο θρόνος στον μικρότερο αδελφό του Δημήτριο που ήταν όμηρος στην Ρώμη προσπάθησε να δείξει καλή διαγωγή στους Ρωμαίους. Ο Περσέας πλαστογράφησε μια επιστολή την οποία υποτίθεται έγραψε ο Ρωμαίος στρατηγός Τίτος Κουίνκτιος Φλαμινίνος, σε αυτήν έγραψε ότι ο Δημήτριος ήθελε να ανατρέψει τον πατέρα του. Ο Φίλιππος Ε΄ διάβασε την επιστολή για την οποία δεν είναι επιβεβαιωμένο αν πρόκειται για γνήσιο ή πλαστό έγγραφο και εκτέλεσε τον Δημήτριο (181 π.Χ.). Την επόμενη χρονιά ο Φίλιππος Ε΄ πέθανε στην Αμφίπολη από την μεγάλη του θλίψη και τον διαδέχθηκε ο Περσέας (22 Ιουνίου 179 π.Χ.).file:///C:/Users/%CE%94%CE%B7%CE%BC%CE%B7%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82/Downloads/pkpadmin,+Gruen.pdf Η πράξη αυτή του Φιλίππου Ε΄ αποτελεί ιστορικά την μόνη ενδοοικογενειακή δολοφονία που γνωρίζουμε για την δυναστεία των Αντιγονιδών.

 Άνοδος στο θρόνο 
Ένα χρόνο μετά, το 179 π.Χ., ο Φίλιππος πεθαίνει καταστεναχωρημένος στην Αμφίπολη. Στο θρόνο ανεβαίνει ο Περσέας, ο οποίος, δεν ήταν δημοφιλής ανάμεσα στους Ρωμαίους. Μια από τις πρώτες πράξεις του ήταν να ανανεώσει μαζί τους τη συμμαχία που είχε επικυρώσει ο πατέρας του, ωστόσο μια σειρά πράξεών του, τους προκάλεσε ανησυχία.

Η επέμβασή του στις υποθέσεις των γειτονικών κρατών, μια επίσκεψή του στους Δελφούς με οπλισμένη συνοδεία, η αποφυγή συνάντησης με Ρωμαίους απεσταλμένους στη Μακεδονία, όλα έδιναν αφορμή στους Ρωμαίους να τον υποπτεύονται. Αρχικά ο Περσέας φρόντισε να λάβει μέτρα ενίσχυσης της οικονομίας ευνοϊκά προς τον λαό, πράγμα που αύξησε τη δημοτικότητά του. Κατόπιν βελτίωσε τις σχέσεις του κράτους του με τις πόλεις της Θεσσαλίας και τις Συμπολιτείες που είχαν ταραχτεί κατά τη διάρκεια της θητείας του πατέρα του. Φρόντισε τέλος, να εξομαλύνει τις σχέσεις του βασιλείου του με τους Σελευκίδες, νυμφευόμενος τη Λαοδίκη, κόρη του Σέλευκου Δ' Φιλοπάτορος. Μαζί απέκτησαν τον Αλέξανδρο, τον Φίλιππο και μία κόρη.

Πολιτική

Ως βασιλιάς ο Περσεύς φρόντισε για την εξομάλυνση των σχέσεων του με τη Ρώμη, κυρίως όμως για την αποκατάσταση της εσωτερικής ηρεμίας και την ενίσχυση της επιρροής του στη νότια Ελλάδα. Η παραγραφή των χρεών, η αποφυλάκιση πολιτικών κρατουμένων και χρεωφειλωτών, ο επαναπατρισμός των εξορίστων και των φυγάδων και τέλος η επιστροφή των περιουσίων ήταν μέτρα που τόν έκαναν αγαπητό στο λαό του, αποδυναμώνοντας παράλληλα τη φιλορωμαϊκή παράταξη της Μακεδονίας. Στα πλαίσια αυτών των σχεδίων του το φθινόπωρο του  174 π.Χ. συνήψε συμμαχία με τους Βοιωτούς.Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, τόμ. 8 σ. 235, εκδ. Αθηνών, 1988

Σύγκρουση με τη Ρώμη

Απώτερος στόχος του Περσέως ήταν η προετοιμασία του κράτους του για ενδεχόμενο νέο πόλεμο με τους Ρωμαίους. Οι κινήσεις του συνοδεύτηκαν από γενικότερο αναβρασμό των ελληνικών πόλεων - κρατών, ενάντια στη ρωμαϊκή κυριαρχία, πράγμα που έκανε τους Ρωμαίους να λάβουν την απόφαση, το 172 π.Χ., ολοκληρωτικής κατάκτησης του μακεδονικού κράτους. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την πράξη έπαιξε και ο Ευμένης Β' της Περγάμου που πήγε και κατήγγειλε τις ενέργειες του Περσέως στη Ρώμη.Eckstein, Arthur M. (2010). "Macedonia and Rome, 221–146 BC". In Roisman, Joseph; Worthington, Ian (eds.). A Companion to Ancient Macedonia. Oxford: Wiley-Blackwell, σσ. 241–242 Σύντομα Ρώμη και Μακεδονία ενεπλάκησαν στον Τρίτο Μακεδονικό Πόλεμο (171 – 168 π.Χ.). Οι πρώτες μάχες την επόμενη άνοιξη επικεντρώθηκαν γύρω από τη Θεσσαλία, αλλά καμία νίκη δεν υπήρξε τόσο καθοριστική ώστε να επικρατήσει είτε ο ένας στρατός, είτε ο άλλος. Ακολούθησαν άγριες λεηλασίες των Ρωμαίων στη Στερεά Ελλάδα και η κατάκτηση της Βοιωτίας από αυτούς. Μόλις το καλοκαίρι του 169 π.Χ. κατάφεραν να αναγκάσουν τον Περσέα να αποσυρθεί βόρεια.Τίτος Λίβιος, Ab urbe condita (Από κτίσεως πόλεως) XIV 42

Η Μάχη της Πύδνας και οι συνέπειές της

Ο Μακεδόνας βασιλιάς κατόπιν ήρθε σε συμφωνία με τον ηγεμόνα των Ιλλυριών, τον Γένθιο, ο οποίος όμως γνώρισε την ήττα και αιχμαλωτίστηκε. Τότε κατέφθασε με μεγάλες ενισχύσεις ο νέος Ύπατος, ο Λεύκιος Αιμίλιος Παύλος. Στις 22 Ιουνίου 168 π.Χ., έλαβε χώρα η Μάχη της Πύδνας, που έκρινε όχι μόνο τις τύχες της Ελληνικής χερσονήσου αλλά και ολόκληρης της Εγγύς Ανατολής. Καθώς η μακεδονική φάλαγγα δεν διέθετε την κατάλληλη έφιππη πλαγιοφυλακή, έχασε τελικά τη συνοχή της και υπέστη συντριπτική ήττα από τη ρωμαϊκή λεγεώνα.Πλούταρχος, Αιμίλιος Παύλος 37 Τα αποτελέσματα ήταν ολέθρια για το μακεδονικό βασίλειο που έπαψε να υπάρχει με τη μορφή που ως τότε ήταν γνωστό. Διαιρέθηκε σε τέσσερις ανεξάρτητες μερίδες φόρου υποτελείς στη Ρώμη, που υπέφεραν από αυστηρή απομόνωση από την υπόλοιπη Ελλάδα. Την τύχη της Μακεδονίας ακολούθησε και η Ήπειρος, από όπου οδηγήθηκαν στη σκλαβιά χιλιάδες άνθρωποι, παρόλο που δεν είχαν βοηθήσει τον Περσέα στις μάχες του. Ο Ανδρίσκος ο Μακεδών, κατόρθωσε για ένα σύντομο χρονικό διάστημα να σπάσει τη ρωμαϊκή κυριαρχία, μα η επανάστασή του έλαβε τέλος το 148 π.Χ. Τελικά το 146 π.Χ., μετά την ολοκληρωτική κατάκτηση της Ελλάδας από τους Ρωμαίους, οι τέσσερις δημοκρατίες ενώθηκαν και μαζί με τη Θεσσαλία και την Ήπειρο, μετετράπησαν στην Ρωμαϊκή επαρχία της Μακεδονίας.

Θάνατος στην Ιταλία

Μετά την ήττα στην Πύδνα, ο περήφανος μακεδονικός στρατός εκφυλίστηκε σε μικρές συνοριακές φρουρές, ενώ οι Μακεδόνες ευγενείς εξαναγκάστηκαν σε μεταφορά στη Ρώμη, μαζί με τους άρρενες απογόνους τους. Ανάμεσά τους ήταν και ο Περσέας, που παραδόθηκε, έπειτα από σύντομη διαμονή στη Σαμοθράκη, με την οικογένειά του στον Αιμίλιο Παύλο. Ο τελευταίος τέλεσε θρίαμβο στη Ρώμη, διαπομπεύοντας τον ηττημένο βασιλιά. Ο Περσέας φυλακίστηκε στην συνέχεια μαζί με τον ετεροθαλή αδελφό του Φίλιππο και τον γιο του Αλέξανδρο.https://web.archive.org/web/20110605085839/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/2604.html Πέθανε λίγα χρόνια αργότερα, το 162 π.Χ., στα ιταλικά εδάφη, στην αγροτική Άλβα Φουκέντια, χωρίς να του δοθεί δυνατότητα επιστροφής. Ο Πλούταρχος έγραψε ότι σε δύο χρόνια αποφάσισαν οι Ρωμαίοι να τον θανατώσουν και πέθανε από εξάντληση (166 π.Χ.)Πλούταρχος, Life of Aemilius, 34 & 38, Loeb Classical Library edition, 1918 Ο Τίτος Λίβιος αναφέρει αντίθετα ότι οι Ρωμαίοι ήταν απέναντι του επιεικείς και κρατήθηκε στην Άλμπα Φούκενς σε καλές συνθήκες μέχρι τον θάνατο του.Τίτος Λίβιος, xlv Εκεί άφησαν και την τελευταία τους πνοή τα παιδιά του, εκτός από τον Αλέξανδρο. 
Ο Αλέξανδρος έγινε κατόπιν επιδέξιος μεταλλουργός, συμβολαιογράφος και έμαθε την Λατινική γλώσσα.Τίτος Λίβιος, xlv. 42Πλούταρχος, Life of Aemilius, 37, Loeb Classical Library edition, 1918Smith, William (1867). "Alexander". In William Smith (ed.). Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, Τομ. 1. Boston: Little, Brown and Company, σ. 124 Τον Ιούνιο του 2005, ο τάφος του Περσέως ανακαλύφθηκε κατά μήκος της Via Valeria κοντά στο Magliano de' Marsi (L'Aquila), από ερευνητές του ιταλικού Υπουργείου Πολιτισμού και αρχαιολόγους.

Οικογένεια
Νυμφεύτηκε τη Λαοδίκη Ε΄ των Σελευκιδών, κόρη του Σελεύκου Δ΄ της Συρίας και είχε τέκνο:
 Αλέξανδρος 2ος αι. π.Χ., πρίγκιπας διάδοχος της Μακεδονίας.
 Φίλιππος.
 (;) Ανδρίσκος.
 μία κόρη.

 Χρονολόγιο 
{| class="wikitable"
|-
! Έτος (π.Χ.)  !! Γεγονός 
|-
| colspan="4" style="background:#000;"|
|-
!213 π.Χ.
|Γέννηση του Περσέα, γιου του Φιλίππου Ε' και της Πολυκαρπίας.
|-
!206 π.Χ.
| Γέννηση του αδερφού του, Δημητρίου.
|-
!199 π.Χ.
| Ο Περσέας μάχεται τους Παίονες.
|-
!197 π.Χ.
| Μάχη των Κυνός Κεφαλών. Ο  Τίτος Κουίνκτιος Φλαμινίνος συντρίβει τον Φίλιππο και τον  υποχρεώνει να υπογράψει ταπεινωτική ειρήνη.
|-
!
| Κινήσεις αναδιοργάνωσης της Μακεδονίας. Διαμάχη με τον Ευμένη Β', βασιλιά της Περγάμου, που παραπονιέται στους Ρωμαίους. Αποστολή διπλωματικής αποστολής στη Ρώμη, με επικεφαλής το Δημήτριο.
|-
!181 π.Χ.
| Εκτέλεση του Δημητρίου από τον πατέρα του με την κατηγορία της συνωμοσίας.
|-
!179 π.Χ.
| Θάνατος του Φιλίππου στην Αμφίπολη. Τον διαδέχεται ο γιος του Περσέας.
|-
!
|Ο Περσέας προβαίνει σε ενέργειες αναδιοργάνωσης του κράτους του προκαλώντας τη δυσαρέσκεια της Ρώμης. 
|-
!178 π.Χ.
|Νυμφεύεται τη Λαοδίκη Ε΄ των Σελευκιδών και αποκτούν μαζί τον Αλέξανδρο, τον Φίλιππο και μία κόρη. Η αδερφή του Απάμα Δ΄, παντρεύεται τον Προυσία Β' της Βιθυνίας.
|-
!171 π.Χ.
|Ξεσπά ο Τρίτος Μακεδονικός Πόλεμος, ανάμεσα στη Μακεδονία και τη Ρώμη. Διεξάγονται μάχες χωρίς σημαντικό αποτέλεσμα. Ο βασιλιάς των Σελευκιδών Αντίοχος Δ' Επιφανής και ο γαμπρός του Προύσιας αρνούνται να τον βοηθήσουν.
|-
!168 π.Χ.
|Μάχη της Πύδνας. Ο μακεδονικός στρατός συντρίβεται και ο πόλεμος τελειώνει με ταπεινωτικούς όρους για τους Μακεδόνες. Το κράτος τους διασπάται, ο στρατός διαλύεται, μέρος του πληθυσμού αποστέλλεται στη Ρώμη. Ο Περσέας παραδίδεται στον Αιμίλιο Παύλο και οδηγείται στην Ιταλία.
|-
!162 π.Χ.
|Θάνατος του Περσέως επί ιταλικού εδάφους.
|-
!2005 μ.Χ.
|Ανεύρεση του τάφου του στην Ιταλία.
|}

 Δείτε επίσης 
 Δυναστεία των Αντιγονιδών
 Φίλιππος Ε' της Μακεδονίας
 Ρωμαϊκή Δημοκρατία
 Μακεδονικό βασίλειο
 Ελληνιστική Εποχή

Παραπομπές

 Πηγές 

 www.livius.org 

Κατηγορία:Βασιλείς της Δυναστείας των Αντιγονιδών
Κατηγορία:Μακεδόνες μονάρχες
Κατηγορία:Αρχαίοι Έλληνες στρατηγοί
Κατηγορία:Πρωταγωνιστές των Μακεδονικών Πολέμων
Κατηγορία:Ελληνιστική περίοδος
Κατηγορία:Πολέμιοι της Ρώμης