Παναμάς

Ο Παναμάς () είναι χώρα στην Κεντρική Αμερική που βρέχεται ανατολικά από τον Ατλαντικό και δυτικά από τον Ειρηνικό ωκεανό. Στον Παναμά βρίσκεται και η ομώνυμη διώρυγα με σκοπό τη σύνδεση των δύο ωκεανών, έτσι ώστε τα πλοία να μη χρειάζεται να περιπλεύσουν ολόκληρη τη Νότια Αμερική. Πρωτεύουσα του Παναμά είναι η Πόλη του Παναμά. Η έκταση της χώρας είναι 75.320 τ.χλμ. και ο πληθυσμός της 4.064.780 κάτοικοι, σύμφωνα με την απογραφή του 2023. Η επίσημη γλώσσα της χώρας είναι η Ισπανική. Απέκτησε την ανεξαρτησία της από την Ισπανία στις 28 Νοεμβρίου 1821 και μετά χρειάστηκε να πολεμήσει πάλι για την ανεξαρτησία από τους Κολομβιανούς, την οποία κέρδισε στις 3 Νοεμβρίου 1903. Το 1989 δέχθηκε αμερικανική εισβολή, με σκοπό τη διασφάλιση των αμερικανικών συμφερόντων στη διώρυγα του Παναμά όταν ο τότε δικτάτορας και πρώην συνεργάτης της CIA Μανουέλ Νοριέγα υπερεκτιμώντας τις δυνάμεις του προσπάθησε να εθνικοποιήσει τη διώρυγα. Νόμισμα έχει το μπαλμπόα.

 Ετυμολογία 
Υπάρχουν αρκετές θεωρίες σχετικά με την προέλευση της ονομασίας Παναμάς (Παναμά: ισπανικό όνομα). Ορισμένες υποστηρίζουν ότι η χώρα πήρε το όνομά της από ένα γηγενές δέντρο με την ίδια ονομασία, ενώ άλλες θεωρούν ότι οι πρώτοι άποικοι που έφτασαν στην περιοχή χρησιμοποίησαν την έκφραση Παναμά που σημαίνει πληθώρα πεταλούδων σε τοπική διάλεκτο, για να περιγράψουν την παρουσία πεταλούδων στην περιοχή. Η πιο διαδεδομένη άποψη υποστηρίζει ότι ένας οικισμός ψαράδων με το αρχικό όνομα Παναμά (Panamá) ευθύνεται για την ονομασία, με την ερμηνεία της παρουσίας πολλών ψαριών στην τοπική διάλεκτο. Η επίσημη εκδοχή που υποστηρίζεται και από το κράτος του Παναμά αναφέρει ότι η λέξη Παναμά σήμαινε σε τοπικές διαλέκτους την πληθώρα ψαριών, δέντρων και πεταλούδων, κάτι που χαρακτήριζε την περιοχή.

 Ιστορία 
 Προκολομβιανή περίοδος 
Ο Ισθμός του Παναμά διαμορφώθηκε πριν τρία εκατομμύρια χρόνια όταν η φυσική γέφυρα μεταξύ Βόρειας και Νότιας Αμερικής τελικά έκλεισε και μετά τα φυτά και τα ζώα σταδιακά διέσχισαν τη φυσική γέφυρα και προς τις δυο κατευθύνσεις. η ύπαρξη του Ισθμού είχε αντίκτυπο στον διασκορπισμό ανθρώπων, καλλιέργειας και τεχνολογίας δια μέσου της αμερικάνικης ηπείρου από την εμφάνιση των πρώτων κυνηγών και τροφοσυλλεκτών μέχρι την εποχή των χωριών και των πόλεων.

Τα πιο πρώιμα τεχνουργήματα ιθαγενών που ανακαλύφθηκαν στον Παναμά περιλαμβάνουν παλαιό-ινδιάνικα πέτρινα εργαλεία.

Οι πρώτοι γνωστοί κάτοικοι της περιοχής του Παναμά φαίνεται να ήταν οι φυλές των Κουέβας και των Κοκλέ.

 Δημογραφία 
Σχεδόν τα τρία τέταρτα του συνολικού πληθυσμού ζουν στις πόλεις. Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2023 του Τμήματος Οικονομικών και Κοινωνικών Θεμάτων των Ηνωμένων Εθνών, ήταν 79,6 έτη (76,7 έτη για τους άνδρες και 82,6 έτη για τις γυναίκες) ενώ η διάμεση ηλικία ήταν τα 29,6 έτη.

 Διακυβέρνηση 
Το ισχύον Σύνταγμα είναι αυτό του 1972 και σημαντικές αλλαγές σε αυτό έγιναν τα έτη 1978, 1983, 1994 και 2004. Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω. Η ψηφοφορία είναι υποχρεωτική.

 Εκλογές 
Οι πιο πρόσφατες γενικές εκλογές διεξήχθησαν το 2024.

 Μεταφορές 
Ο εμπορικός στόλος περιλαμβάνει 6.323 πλοία. Η οδήγηση γίνεται στα δεξιά.

 Άμυνα 
Όπως και η Κόστα Ρίκα, ο Παναμάς δεν έχει στρατό αλλά μικρές παραστρατιωτικές δυνάμεις (Fuerza Pública de la República de Panamá). Οι δυνάμεις αυτές είναι ένοπλες αστυνομικές δυνάμεις και μικρές αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις. Είναι επιφορτισμένες με τη διατήρηση της τάξης, μπορούν όμως να εκτελέσουν και στρατιωτικές επιχειρήσεις σε μικρή κλίμακα. Από το 2010 υπάγονται κατευθείαν στο Υπουργείο Δημοσίας Τάξεως. Τον Μάιο του 2008 ανακοινώθηκε η σύσταση νέας ένοπλης συνοριοφυλακής, η οποία θα επιχειρεί στη μεθόριο με την Κολομβία με στόχο την αναχαίτιση φορτίων κοκαΐνης και όπλων και τη σύλληψη αριστερών ανταρτών που εισέρχονται στο έδαφος της χώραςΝαυτεμπορική, Παναμάς: η κυβέρνηση ανακοίνωσε τη σύσταση νέας, ένοπλης συνοριοφυλακής, με πληροφορίες από ΑΠΕ, 17 Μαΐου 2008.

 Παναμάς ως φορολογικός παράδεισος  
Η Δημοκρατία του Παναμά αποτελεί έναν από τους παλαιότερους και πιο γνωστούς φορολογικούς παραδείσους στην Καραϊβική, καθώς και έναν από τους πιο αξιόπιστους στην περιοχή. Από τις αρχές του 20ού αιώνα, ο Παναμάς έχει τη φήμη μιας χώρας που αποφεύγει την καταβολή φόρων, και τα τελευταία χρόνια ο Παναμάς έχει επανειλημμένα χαρακτηριστεί ως μια δικαιοδοσία που δεν συνεργάζεται με τις διεθνείς πρωτοβουλίες για τη διασφάλιση της φορολογικής διαφάνειας. Η εταιρική και φορολογική νομοθεσία του Παναμά τον καθιστούν ελκυστικό τόπο για ξένους επενδυτές και τις διεθνείς επιχειρήσεις τους. Η σταθερή οικονομία της χώρας, η στρατηγική της τοποθεσία και το αμερικανικό δολάριο ως επίσημο νόμισμα προσελκύουν διεθνείς επιχειρήσεις.

Ο εξωχώριος τομέας του Παναμά συνδέεται στενά με τη Διώρυγα του Παναμά, γεγονός που την έχει καταστήσει πύλη και σημείο αναφοράς για το διεθνές εμπόριο. Υπάρχουν σημαντικές ομοιότητες μεταξύ του Παναμά και άλλων κορυφαίων φορολογικών παραδείσων, όπως το Χονγκ Κονγκ, η Σιγκαπούρη και το Ντουμπάι. Σύμφωνα με τον οργανισμό Tax Justice Network, τουλάχιστον στα χαρτιά, ο Παναμάς διαθέτει τον μεγαλύτερο ναυτιλιακό στόλο στον κόσμο, που υπερβαίνει το στόλο των ΗΠΑ και της Κίνας μαζί.

Ο Πασκάλ Σαντ-Αμάν, διευθυντής του Κέντρου Φορολογικής Πολιτικής και Διοίκησης στον ΟΟΣΑ, δήλωσε: «Από άποψη φήμης, ο Παναμάς παραμένει το μοναδικό μέρος όπου οι άνθρωποι πιστεύουν ότι μπορούν να κρύψουν τα χρήματά τους». Στο άρθρο του για το VICE News, ο Κεν Σίλβερσταϊν αφηγήθηκε την ιστορία της Mossack Fonseca στην περιοχή: «Αυτοί οι νόμοι προσέλκυσαν μια ολόκληρη σειρά “ψυχρών” και δικτατόρων που χρησιμοποίησαν τον Παναμά για να κρύψουν κλεμμένα περιουσιακά στοιχεία, μεταξύ των οποίων ο Φερδινάνδος Μάρκος, ο "Μπέιμπι Ντοκ" Ντυβάλιε και ο Αουγκούστο Πινοσέτ. Όταν το 1983 στην εξουσία στον Παναμά ήρθε ο Μανουέλ Νοριέγκα, διοικητής των Δυνάμεων Άμυνας του Παναμά, είπε ο Σίλβερσταϊν, ο Νοριέγκα ουσιαστικά εθνικοποίησε την επιχείρηση ξεπλύματος χρήματος· σύναψε συνεργασία με το καρτέλ ναρκωτικών της Μεδεγίν και του παρείχε πλήρη ελευθερία δράσης στη χώρα». 

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η εταιρεία Private Eye χρησιμοποίησε δεδομένα από το Land Registry για να δημιουργήσει έναν «εύχρηστο διαδικτυακό χάρτη... ακινήτων στην Αγγλία και την Ουαλία που ανήκουν σε εξωχώριες εταιρείες. Αποκαλύπτει για πρώτη φορά το μέγεθος των βρετανικών ακινήτων που ανήκουν σε εταιρείες με έδρα φορολογικούς παραδείσους». Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των ακινήτων αποτελεί εργαλείο φοροδιαφυγής και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χρησιμοποιείται επίσης για την απόκρυψη πλούτου αμφίβολης προέλευσης.

Ο οργανισμός υπεράσπισης των δικαιωμάτων Tax Justice Network περιέγραψε τον Παναμά ως «δέκτη χρημάτων από το εμπόριο ναρκωτικών στη Λατινική Αμερική, καθώς και ως πηγή πολλών άλλων βρώμικων χρημάτων από τις ΗΠΑ και άλλες χώρες». Στην ανακοίνωση αναφέρεται: «Ήρθε η ώρα να δοθεί προσοχή στον τρόπο με τον οποίο ο Παναμάς αναπτύχθηκε ως δικαιοδοσία που τηρεί καθεστώς απορρήτου και στον τρόπο με τον οποίο συνεχίζει να παρέχει το πλήρες φάσμα υπηρεσιών – πλύσιμο, ξέβγαλμα και στέγνωμα – σε απατεώνες και ξεπλένοντες χρήματα από όλο τον κόσμο».

 Δείτε επίσης 
 Σημαία ευκαιρίας

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Προεδρία του Παναμά 
 Γραφείο Τουρισμού του Παναμά 
 Διμερείς σχέσεις Ελλάδας-Παναμά, Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών