Τζέιμς Ερλ Τζόουνς

Ο Τζέιμς Ερλ Τζόουνς (αγγλικά: James Earl Jones, 17 Ιανουαρίου 1931 - 9 Σεπτεμβρίου 2024) ήταν Αμερικανός ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου.

 Τα πρώτα χρόνια 
μικρογραφία|Ο Robert Earl Jones στο έργο του Langston Hughes Don't You Want to be Free? (1938).
Γιος του Ρόμπερτ Ερλ Τζόουνς και μεγαλωμένος στο Δουβλίνο του Μίσιγκαν από τους γονείς της μητέρας του, ο Τζόουνς είναι αφρικανικής καταγωγής, αναφέρεται ότι έχει και ιρλανδικές και τσερόκι ρίζες. Μετακόμισε στο Μίσιγκαν στην ηλικία των 5, όπου εκδήλωσε ένα τραύλισμα τόσο σοβαρό, που έφτασε στο σημείο να αρνείται να μιλήσει. Παρέμεινε λειτουργικά αμίλητος για 8 χρόνια ώσπου έφτασε στο γυμνάσιο. Ο Τζόουνς επαινεί ένα καθηγητή του γυμνασίου, ο οποίος ανακάλυψε ότι είχε ένα χάρισμα να γράφει ποιήματα βοηθώντας τον να σταματήσει την σιωπή του. Ο καθηγητής πίστεψε ότι αναγκαστική ομιλία δημόσια θα τον βοηθούσε να κερδίσει την αυτοπεποίθηση του και επέμεινε να απαγγέλλει ένα ποίημα στην τάξη κάθε μέρα. Ο Τζόουνς αναφέρει: «Ήμουν μουγκός. Δεν μπορούσα να μιλήσω. Έτσι η πρώτη χρονιά στο σχολείο ήταν η πρώτη βουβή χρόνια, και τα άφωνα χρόνια συνεχίστηκαν ώσπου έφτασα στο Γυμνάσιο». Ειρωνικά, είναι πολύ γνωστός για την βαθιά, επιβλητική φωνή του (ιδιαίτερα γνωστή ως η φωνή του Νταρθ Βέιντερ στον Πόλεμο των Άστρων και ως η φωνή στο χαρακτηριστικό τηλεοπτικό σήμα του CNN: This... is CNN).

Ο Τζόουνς αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. Επίσης γράφτηκε μέλος στην οργάνωση ROTC στο Μίσιγκαν και ήταν αξιωματικός στην Αλάσκα στα τέλη του 1950.

 Κινηματογραφικές ταινίες και θεατρική καριέρα 
Ο πρώτος κινηματογραφικός ρόλος του ήταν στο S.O.S. Πεντάγωνο καλεί Μόσχα το 1964. Η πρώτη επαφή του με την διασημότητα ήταν το υποκριτικό πορτρέτο του πυγμάχου Τζακ Τζέφερσον (βασισμένο στον πραγματικό μποξέρ Τζακ Τζόνσον, έναν ρόλο που είχε παίξει και στο Μπρόντγουεϊ) στην ταινία The Great White Hope. Για τον ρόλο του, ο Τζόουνς προτάθηκε για το βραβείο όσκαρ καλύτερου ηθοποιού, χάνοντας όμως από τον George C. Scott.μικρογραφία|284x284εσ|Ο Τζέιμς Ερλ Τζόουνς  το 2010Υποδύθηκε πολλούς ρόλους, αλλά είναι ευρύτερα γνωστός σαν την καταχθόνια φωνή του Νταρθ Βέιντερ στις ταινίες Star Wars. Ο Νταρθ Βέιντερ σωματικά παίχτηκε από τον Ντέιβιντ Πράουζ στην αρχική τριλογία και από τον Hayden Christensen στο Star Wars: Επεισόδιο III – Η εκδίκηση των Σιθ. Κατά την επεξεργασία του φιλμ ο Τζόουνς επαναηχογράφησε την φωνή του Βέιντερ πάνω από τις ατάκες του David Prowse του οποίου η «παχιά» δυτική προφορά δεν ικανοποιούσε τις απαιτήσεις του Τζορτζ Λούκας. Άλλοι ηχητικοί ρόλοι του Τζόουνς περιλαμβάνουν τον Μουφάσα στην ταινία κινουμένων σχεδίων της Disney Ο βασιλιάς των λιονταριών, το σύνθημα του CNN "This Is CNN", η φράση που ανοίγει τη ειδησεογραφία του NBC για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2000 και του 2004, την φωνή του Θεού στο βιντεοπαιχνίδι Under a Killing Moon και αρκετές ειδικές εμφανίσεις στο The Simpsons.

Έπαιξε τον ρόλο του Τέρενς Μαν στο διάσημο έργο σχετικά με το μπέιζμπολ Ο ξυπόλητος Τζο, τον αιδεσιμότατο Στίβεν Κουμάλο στο Δάκρυα για μια χαμένη πατρίδα, τον στρατηγό Τζέιμς Γκριρ στο Κυνήγι του Κόκκινου Οκτώβρη, στο Παιχνίδια ολέθρου και στο Άμεσος κίνδυνος, ενώ ήταν και ο σεναριογράφος της τηλεοπτικής μίνι-σειράς Ρίζες.
Ο Τζόουνς είναι ένας επιτυχημένος θεατρικός ηθοποιός. Έχει κερδίσει δύο βραβεία Τόνι: Το 1969 για το Η μεγάλη λευκή ελπίδα και το 1987 για το Fences. Έλαβε το Kennedy Center Honors το 2002. Επίσης έπαιξε τον κακό Thulsa Doom στο Κόναν ο βάρβαρος.μικρογραφία|Ο Τζέιμς Ερλ Τζόουνς  το 2013|281x281εσΆλλοι του ρόλοι περιλαμβάνουν τον ρόλο του στρατηγού Σόλομον στο Command & Conquer: Tiberian Sun, έναν πρωταγωνιστικό ρόλο στο τηλεοπτικό Under one roof υποδυόμενος έναν χήρο αστυνομικό (ερμηνεία για την οποία έχει προταθεί για βραβείο Έμμυ) και ραδιοτηλεοπτικές διαφημίσεις για την Verizon (πακέτο DSL). Είχε ειδικούς ρόλους σε σειρές όπως Will & Grace και Everwood.

Προσωπική ζωή και θάνατος
Η πρώτη του γυναίκα ήταν η ηθοποιός και τραγουδίστρια Τζουλιέν Μαρί, που έχει γεννηθεί στο Τολέντο του Οχάιο το 1937. Ήταν παντρεμένος με την Σεσίλια Χαρτ από το 1982 έως τον θάνατό της το 2016 και είχαν ένα γιο.

Απεβίωσε στο σπίτι του σε προάστιο της Νέας Υόρκης, στις 9 Σεπτεμβρίου 2024, σε ηλικία 93 ετών.James Earl Jones Dies: Revered ‘Field Of Dreams’ Star, Darth Vader & ‘Lion King’ Voice Was 93

 Φιλμογραφία 
ΈτοςΠρωτότυπος τίτλοςΤίτλος στα ελληνικάΡόλος1964Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the BombS.O.S. Πεντάγωνο καλεί ΜόσχαΛόδαρ Ζογκ1967The ComediansΟι εραστές της νύχταςδρ Μάγκιοτ1970End of the RoadEnd of the Roadδρ Ντι1972The ManThe ManΝτάγκλας Ντίλμαν1974ClaudineClaudineΡουπ1975Deadly HeroΟ αδίστακτος εκτελεστήςΡάμπιτ1976The River NigerThe River NigerΤζόνι ΓουίλιαμςThe Bingo Long Traveling All-Stars & Motor KingsΔαίμονες με μοτοσικλέτεςΛίον ΚάρτερSwashbucklerΟ κουρσάρος της ΤζαμάικαΝικ Ντεμπρέτ1977Jesus of NazarethΟ Ιησούς από τη ΝαζαρέτΒαλτάσαρThe GreatestΟ κυρίαρχοςΜάλκολμ ΧStar WarsΟ πόλεμος των άστρων: Επεισόδιο 4 - Μια νέα ελπίδαΝταρθ Βέιντερ (φωνή)Exorcist II: The HereticΟ αιρετικός: Εξορκιστής ΙΙΚοκούμοThe Last Remake of Beau GesteΤα δίδυμα της λεγεώναςσεΐχηςA Piece of the ActionA Piece of the ActionΤζόσουα Μπρεκ1980Star Wars: Episode V - The Empire Strikes BackΟ πόλεμος των άστρων: Επεισόδιο 5 - Η αυτοκρατορία αντεπιτίθεταιΝταρθ Βέιντερ (φωνή)1981The Bushido BladeThe Bushido Bladeκρατούμενος1982Conan the BarbarianΚόναν ο βάρβαροςΘούλσα ΝτουμBlood TideΤο κύμα του αίματοςΦράι1983Star Wars: Episode VI - Return of the JediΟ πόλεμος των άστρων: Επεισόδιο 6 - Η επιστροφή των ΤζεντάιΝταρθ Βέιντερ (φωνή)1984City LimitsΤα σύνορα της πόληςΆλμπερτ1986My Little GirlMy Little GirlΆικ ΜπέιλιSoul ManSoul Manκαθηγητής ΜπανκςAllan Quatermain and the Lost City of GoldΟ Άλαν Κουότερμαν και η χαμέλη πόλη του χρυσούΑμσλόπογκαας1987Gardens of StoneΠέτρινοι κήποιΓκούντι ΝέλσονMatewanΜατωμένη ΑμερικήTζόνσονPinocchio and the Emperor of the NightΟ Πινόκιο και ο αυτοκράτορας της νύχταςαυτοκράτορας της νύχτας (φωνή)1988Coming to AmericaΟ πρίγκιπας της Ζαμούνταβασιλιάς Τζάφι Τζόφερ1989Three FugitivesΟι 3 φυγάδεςΝτάγκανField of DreamsΟ ξυπόλητος ΤζοΤέρενς ΜανBest of the BestΗ αναμέτρησηΦρανκ Κούζο1990The Hunt for Red OctoberΤο κυνήγι του Κόκκινου Οκτώβρηναύαρχος ΓκριρThe AmbulanceThe AmbulanceΣπένσερGrim Prairie Tales: Hit the Trail... to TerrorGrim Prairie Tales: Hit the Trail... to TerrorΜόρισον1991ScorchersScorchersMπέαρConvictsConvictsMπεν Τζόνσον1992Ramayana: The Legend of Prince RamaRamayana: The Legend of Prince Ramaαφηγητής (φωνή)Patriot GamesΠαιχνίδια ολέθρουναύαρχος ΓκριρFreddie as F.R.O.7.Freddie as F.R.O.7.αφηγητής (φωνή)SneakersΟι αθόρυβοικύριος Μπέρναρντ Άμποτ1993SommersbySommersbyδικαστής ΆιζακςThe SandlotThe Sandlotκύριος ΜερτλExcessive ForceΥπέρβαση καθήκοντοςΤζέικDreamriderDreamriderΓουίλιαμ ΠέριThe Meteor ManThe Meteor ManΈρνεστ Μόουζες1994Naked Gun 33 1/3: The Final InsultΤρελές σφαίρες 33 1/3Tζέιμς Ερλ ΤζόουνςClean SlateClean SlateΤζον ΝτόλμπιThe Lion KingΟ βασιλιάς των λιονταριώνΜουφάσα (φωνή)1995Jefferson in ParisΟ Τζέφερσον στο ΠαρίσιMάντισον ΧέμινγκςJudge DreddΔικαστής Ντρενταφηγητής (φωνή)Cry, the Beloved CountryΔάκρυα για μια χαμένη πατρίδααιδεσιμότατος Στίβεν Κουμάλο1996A Family ThingΟικογενειακό μυστικόΡέι ΜέρντοκGood LuckΚαλή τύχηΤζέιμς Μπινγκ1997Gang RelatedΣυμμορία υπεράνω υποψίαςΆρθουρ Μπέιλορ1998Primary ColorsΌλες οι γυναίκες του προέδρουεκφωνητής CNN1999Undercover AngelUndercover AngelδικαστήςThe Annihilation of FishΈρωτας και άλλες μορφές τρέλαςΦις2001On the Q.T.On the Q.T.ΛίοFinder's FeeFinder's FeeΈιβερι Φίλιπς2005Star Wars: Episode III - Revenge of the SithΟ πόλεμος των άστρων: Επεισόδιο 3 - Η εκδίκηση των ΣιθNταρθ Βέιντερ (φωνή)2006The BenchwarmersΗ εκδίκηση των losersNταρθ Βέιντερ (φωνή)Scary Movie 4Scary Movie 4αφηγητήςClickClick: Η Ζωή σε Fast Forwardαφηγητής στο παρελθόν του Μάικλ2008Welcome Home, Roscoe JenkinsΚαλωσόρισα κι... αντίο!μπαμπάς Τζένκινς2009Jack and the BeanstalkΟ Τζακ και η φασολιάγίγαντας (φωνή)2010Quantum Quest: A Cassini Space OdysseyQuantum Quest: A Cassini Space Odysseyναύαρχος (φωνή)2013Gimme ShelterGimme ShelterΦρανκ Μακάρθι2014The Angriest Man in BrooklynΟ γκρινιάρης της Νέας ΥόρκηςΡούμπεν2016Rogue OneRogue OneNταρθ Βέιντερ (φωνή)2018Warning ShotWarning ShotΠέντλετον2019The Lion KingΟ βασιλιάς των λιονταριώνΜουφάσα (φωνή)Star Wars: Episode IX - The Rise of SkywalkerStar Wars: Skywalker Η άνοδοςNταρθ Βέιντερ (φωνή)2021Coming 2 AmericaΟ πρίγκιπας της Ζαμούντα 2βασιλιάς Τζάφι Τζόφερ

 Βραβεία 
Ο Τζέιμς Ερλ Τζόουνς κέρδισε το βραβείo Έμμυ στην κατηγορία Α' Αντρικού Ρόλου για τη δραματική σειρά Gabriel's Fire το 1991, για τον ρόλο του Γκέιμπριελ Μπερντ.

 Διάφορα 
 Ο θάνατος του Τζόουνς ανακοινώθηκε λανθασμένα το 1998 από το σχολιαστή μπέιζμπολ του ραδιοφωνικού σταθμού Pittsburgh Pirates Lanny Frattare, όταν πέθανε ο Τζέιμς Ερλ Ρέι.
 Σε ένα επεισόδιο του The Simpsons όπου πεθαίνει ο Bleeding Gums Murphy (το επεισόδιο Round Springfield όπου έχει ένα αφιέρωμα-φόρο τιμής στον Τζόουνς, όπου ο Χάρι Σίρερ – ένας ηθοποιός της σειράς – λέει τις τρεις πιο γνωστές ατάκες , από τους αντίστοιχους ρόλους του Τζόουνς: του Mufasa ("You must avenge my death, Simba"), Νταρθ Βέιντερ ("Luke, I am your father") και του εκφωνητή του CNN ("This is CNN").
 Σαν ηθοποιός θεάτρου υποδυόμενος τον πομπώδη Τζάφι Τζόφερ στο έργο του 1988 Coming to America, μαζί με την πρόσφατη Ματζ Σίνκλερ, πιστεύεται ότι αργότερα αποτέλεσε έμπνευση για το «ζευγάρωμά» τους στον Βασιλιά των λιονταριών. Επίσης ήταν συμπρωταγωνιστές και στο Gabriel's Fire.
 To όνομα του αρχικά δεν εμφανιζόταν στους τίτλους του Star Wars το 1977, ωστόσο το όνομα του υπάρχει στο The Star Wars Holiday Special του 1978. Κατά τη στιγμή της κυκλοφορίας της ταινίας, δεν αισθάνθηκε ότι είχε προσφέρει τόσα πολλά ώστε να αξίζει το όνομα του να συμπεριληφθεί στους τίτλους. Το όνομα του προστέθηκε στην ειδική έκδοση της ταινίας το 1997. Του Λούκας του άρεσε πάρα πολύ η «επιβλητική» του φωνή και δεν είχε καμία πρόθεση να χρησιμοποιήσει τη φωνή του Ντέιβιντ Πράουζ, που εκφωνούσε τις ατάκες του Νταρθ Βέιντερ κατά τα γυρίσματα.
 Ο Τζορτζ Λούκας αρχικά σχεδίαζε να χρησιμοποιήσει τη φωνή του Όρσον Ουέλς για να ξαναηχογραφήσει τις ατάκες του Βέιντερ αλλά μετά άλλαξε γνώμη θεωρώντας ότι η φωνή του Ουέλς ήταν πολύ γνωστή. Αντ' αυτής επέλεξε να χρησιμοποιήσει τη σχετικά άγνωστη φωνή του Τζόουνς. Ωστόσο, ο Ουέλς πραγματοποίησε την αφήγηση του πρώτου τρέιλερ το 1976.
 Ο Τζόουνς πιστεύεται ότι είναι πολιτικά συντηρητικός, από τότε που εξέφρασε δημοσίως την υποστήριξη του στον Πόλεμο του Ιράκ τον Οκτώβριο του 2002, και επίσης είπε ότι είχε υποστηρίξει τον πρώτο Πόλεμο του Κόλπου και τον Πόλεμο του Κοσόβου. Πάντως, σε μία άλλη συνέντευξη δήλωσε ότι η υποστήριξη δεν ήταν για αμοιβή και περιέγραψε ότι τα πολιτικά του πιστεύω είναι προσωπικό θέμα.
 Νοσηλεύτηκε με πνευμονία, ενώ έπαιζε στο Μπρόντγουεϊ τον Ιούνιο του 2005.

 Αποφθέγματα 
 «Ήμουν μουγκός. Δεν μπορούσα να μιλήσω. Έτσι το πρώτο έτος φοίτησης στο σχολείο ήταν το πρώτο βουβό έτος, και αυτά τα βουβά έτη συνεχίστηκαν έως το Γυμνάσιο».
 «Οι τέχνες πάντα ήταν ένα σημαντικό συστατικό της υγείας ενός κράτους, αλλά δεν έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο, ακόμα».

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Νικητές βραβείου Tony
Κατηγορία:Τιμητικό Όσκαρ (παραλήπτες)
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί φωνής
Κατηγορία:Βραβεία Έμμυ Ζώνης Υψηλής Τηλεθέασης (νικητές-Α' Αντρικός Ρόλος)