Επίγεια ψηφιακή τηλεόραση

Η επίγεια ψηφιακή τηλεόραση (DTTV, DTT ή DTTB) αποτελεί τη μετάδοση τηλεοπτικού σήματος που παρέχει σε ψηφιακή μορφή μέσω επίγειων πομπών. Σε αντίθεση με την αναλογική τηλεόραση, το ψηφιακό σήμα επιτρέπει καλύτερη ποιότητα εικόνας και ήχου (AC3, Dolby ψηφιακό), αποδοτικότερη χρήση του φάσματος συχνοτήτων και τη δυνατότητα μετάδοσης πολλαπλών καναλιών στην ίδια συχνότητα (πολυπλεξία).

 Τεχνολογικά χαρακτηριστικά 
Η ψηφιακή μετάδοση βασίζεται σε πρότυπα συμπίεσης εικόνας και ήχου, όπως MPEG-2 και MPEG-4 (H.264/AVC), τα οποία μειώνουν σημαντικά τον απαιτούμενο όγκο δεδομένων χωρίς αισθητή απώλεια ποιότητας. Η μετάδοση στο ευρωπαϊκό πρότυπο DVB-T βασίζεται σε τεχνική διαμόρφωσης COFDM με QAM (16-QAM ή 64-QAM), προσφέροντας ανθεκτικότητα σε παρεμβολές και ανακλάσεις σήματος. Η ψηφιακή τεχνολογία επιτρέπει: 

1) Μετάδοση εικόνας τυπικής (SDTV) και υψηλής ευκρίνειας (HDTV), 

2) ποικιλοκάναλο ψηφιακό ήχο (π.χ. AC-3 / Dolby Digital)

3) Ηλεκτρονικό οδηγό προγράμματος (EPG) 

4) Υπηρεσίες υποτίτλων και πολλαπλών γλωσσών.

Λήψη
Η λήψη της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης γίνεται μέσω ενός ψηφιακού δεκτικού εξοπλισμού. Ο δέκτης αυτός μπορεί να είναι είτε επιτραπέζια συσκευή (set‑top box), είτε ενσωματωμένος στην ίδια την τηλεόραση. Ο ψηφιακός δέκτης αποκωδικοποιεί το σήμα που λαμβάνεται μέσω μιας κεραίας, μετατρέποντάς το σε εικόνα και ήχο. Λόγω της φύσης του ψηφιακού σήματος, ενδέχεται να απαιτείται κεραία ευρείας ζώνης ή ειδική κεραία UHF/VHF για σωστή λήψη, ιδιαίτερα όταν οι εκπομπές βρίσκονται σε φάσμα εκτός του εύρους της κεραίας που υπήρχε εγκατεστημένη.

Μετάδοση
Η επίγεια ψηφιακή τηλεόραση μεταδίδεται στις ραδιοσυχνότητες που είναι παρόμοιες με την τυπική αναλογική τηλεόραση, με την κύρια διαφορά να είναι η πολυπλεξία του σήματος στον πομπό, κάτι που επιτρέψει τη λήψη πολλαπλάσιων καναλιών σε ένα ενιαίο φάσμα συχνότητας (όπως ένα κανάλι που εκπέμπει στα UHF ή στα VHF). Η ποσότητα δεδομένων που μπορεί να διαβιβαστεί (και επομένως ο αριθμός των καναλιών) επηρεάζεται άμεσα από τη μέθοδο διαμόρφωσης του καναλιού. Η μέθοδος διαμόρφωσης στο DVB-T είναι η COFDM με εγκάρσια διαμόρφωση εύρους (QAM) 64 ή 16. Γενικά ένα κανάλι 64QAM είναι σε θέση να εκπέμπει με μεγαλύτερο ρυθμό μετάδοσης (bitrate), αλλά είναι πιο ευαίσθητο σε παρεμβολές. Και τα δυο βασικά συστήματα (DVB-T και ATSC) χρησιμοποιούν τα πρότυπα μετάδοσης mpeg-2 και mpeg-4, ενώ διαφέρουν σημαντικά στο πώς κωδικοποιούνται σχετικές υπηρεσίες (όπως ο πολυκάναλος ήχος, οι υπότιτλοι και ο ηλεκτρονικός οδηγός προγράμματος EPG).

 Διεθνή πρότυπα 
Η ανάπτυξη της ψηφιακής επίγειας τηλεόρασης οδήγησε στη δημιουργία διαφορετικών τεχνολογικών προτύπων παγκοσμίως:

 Στην Ευρώπη υιοθετήθηκε το πρότυπο DVB-T (Digital Video Broadcasting – Terrestrial).
 Στη Βόρεια Αμερική χρησιμοποιήθηκε το ATSC (Advanced Television Systems Committee).
 Στην Ιαπωνία και σε ορισμένες χώρες της Νότιας Αμερικής εφαρμόστηκε το ISDB-T (Integrated Services Digital Broadcasting – Terrestrial).

Με την τεχνολογική εξέλιξη αναπτύχθηκε το DVB-T2, το οποίο προσφέρει μεγαλύτερη χωρητικότητα δεδομένων και βελτιωμένη απόδοση φάσματος.

+ Σύγκριση Προτύπων Ψηφιακής Επίγειας Τηλεόρασης Χαρακτηριστικό  DVB-T  ATSC 1.0  ISDB-T Περιοχή αρχικής υιοθέτησης  Ευρώπη  ΗΠΑ / Καναδάς  Ιαπωνία Έτος πρώτης εφαρμογής  1998  1996  2003 Τεχνική διαμόρφωσης  COFDM (16QAM / 64QAM)  8-VSB  BST-OFDM Ανθεκτικότητα σε παρεμβολές  Υψηλή  Μέτρια  Υψηλή Κινητή λήψη  Περιορισμένη (βελτιωμένη στο DVB-T2)  Όχι (στην αρχική έκδοση)  Υποστηρίζεται (1-seg) Συμπίεση βίντεο (αρχικά)  MPEG-2  MPEG-2  MPEG-2 Νεότερη εξέλιξη  DVB-T2  ATSC 3.0  ISDB-Tb (Βραζιλία) Υποστήριξη HD  Ναι  Ναι  Ναι Υποστήριξη πολλαπλών καναλιών  Ναι (πολυπλεξία)  Περιορισμένη  Ναι (πολυπλεξία) Υποστήριξη πολυκάναλου ήχου  AC-3 / Dolby Digital  AC-3 / Dolby Digital  MPEG Audio Layer II / AC-3 Υποστήριξη EPG και υποτίτλων  Ναι  Ναι  Ναι

 Παγκόσμια ψηφιακή μετάβαση 
Η μετάβαση από την αναλογική στην ψηφιακή τηλεόραση πραγματοποιήθηκε σταδιακά σε παγκόσμιο επίπεδο από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως "ψηφιακή μετάβαση" ή "αναλογικό switch-off", απελευθέρωσε τμήμα του ραδιοφάσματος (ψηφιακό μέρισμα), το οποίο αξιοποιήθηκε για τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενθάρρυνε τα κράτη-μέλη να ολοκληρώσουν τη μετάβαση έως τα μέσα της δεκαετίας του 2010.

 Ιστορικό χρονολόγιο 

 1990–1995 – Ανάπτυξη των πρώτων προτύπων ψηφιακής επίγειας τηλεόρασης στην Ευρώπη, ΗΠΑ και Ιαπωνία.
 1996 – Εγκρίνεται το πρότυπο ATSC στις Ηνωμένες Πολιτείες.
 1998 – Έναρξη εμπορικών εκπομπών DVB-T σε ευρωπαϊκές χώρες.
 2003 – Εφαρμογή ISDB-T στην Ιαπωνία.
 2006 – Πιλοτική έναρξη ψηφιακής επίγειας τηλεόρασης στην Ελλάδα.
 2009–2015 – Σταδιακή παύση αναλογικών εκπομπών σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
 2015 – Ολοκλήρωση αναλογικού switch-off στην Ελλάδα.
 2016 και μετά – Επέκταση υιοθέτησης DVB-T2 και ανάπτυξη ATSC 3.0 διεθνώς.

Η επίγεια ψηφιακή τηλεόραση στην Ελλάδα

 Ιστορική εξέλιξη 
Στην Ελλάδα η επίγεια ψηφιακή μετάδοση ξεκίνησε πειραματικά από το ΤΕΙ Κρήτης από το εργαστήριο Έρευνας και Ανάπτυξης τηλεπικοινωνιακών συστημάτων PASIPHAE το Σεπτέμβριο του 2001 με δοκιμαστική εκπομπή σε όλο το Ηράκλειο Κρήτης. Ο καθηγητής που ηγήθηκε αυτής της προσπάθειας είναι ο Βασίλειος Παπαδάκης.

Η ψηφιακή επίγεια τηλεόραση στην Ελλάδα ξεκίνησε επίσημα πιλοτικά από τη δημόσια ραδιοτηλεόραση (ΕΡΤ) στις 6 Ιανουαρίου 2006 με δοκιμαστική εκπομπή. Μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου 2006 έγινε η σταδιακή έναρξη εκπομπής των τριών βασικών καναλιών που αποτελούν την πιλοτική πλατφόρμα εκπομπής της ΕΡΤ, την ΕΡΤ Ψηφιακή.

Το 2009 ξεκίνησε η ψηφιακή μετάδοση ιδιωτικών τηλεοπτικών σταθμών μέσω παρόχου δικτύου επίγειας ψηφιακής ευρυεκπομπής (Digea). Η διαδικασία μετάβασης πραγματοποιήθηκε σταδιακά ανά γεωγραφική περιοχή, με ταυτόχρονη διακοπή της αναλογικής εκπομπής. H Ελλάδα ολοκλήρωσε επιτυχώς την ψηφιακή μετάβαση στις 6 Φεβρουαρίου 2015.

Σύμφωνα με οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όλες οι ευρωπαϊκές χώρες θα έπρεπε να είχαν σταματήσει την προβολή των αναλογικών προγραμμάτων μέχρι το τέλος του 2012.

 Τεχνικό πλαίσιο 
Η χώρα υιοθέτησε το πρότυπο DVB-T με συμπίεση MPEG-4 (H.264/AVC). Στη συνέχεια ξεκίνησε σταδιακά η μετάβαση στο πρότυπο DVB-T2, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του φάσματος.

Παραπομπές

Πηγές
PASIPHAE 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Επίγεια Ψηφιακή Τηλεόραση (πρακτικές πληροφορίες και τα προγράμματα επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης της ΕΡΤ).
Τεχνική Υποδομή (πληροφορίες σχετικά με την ψηφιακή τηλεοπτική εκπομπή της ΕΡΤ).

Κατηγορία:Τηλεόραση
Κατηγορία:Τηλεοπτική τεχνολογία
Κατηγορία:Ψηφιακή τεχνολογία