Καντόνια της Ελβετίας

Τα είκοσι έξι καντόνια της Ελβετίας είναι οι διοικητικές υποδιαιρέσεις της Ελβετικής Συνομοσπονδίας. Ιστορικά και μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, κάθε καντόνι στην Παλαιά Ελβετική Συνομοσπονδία ήταν κυρίαρχο κράτος, με τα σύνορα, τον στρατό και το νόμισμά του. Η ομοσπονδιακή δομή καθιερώθηκε το 1848. Κατά τη διάρκεια του 16ου αιώνα, η ελβετική συνομοσπονδία αποτελούνταν από δεκατρία κυρίαρχα κράτη. Αυτά τα κράτη ονομάστηκαν καντόνια και υπήρξαν σε δύο διαφορετικές μορφές: έξι επαρχιακά (ή δασικά) καντόνια και επτά αστικά καντόνια. Τα έξι επαρχιακά καντόνια ήταν λαϊκές δημοκρατίες, ενώ τα επτά αστικά καντόνια κυβερνούνταν από τα συμβούλια πόλεων. Εντούτοις, αυτά τα συμβούλια πόλεων ελέγχονταν από τις μικρές ολιγαρχίες των πλούσιων πολιτών. Τα αστικά καντόνια περιλάμβαναν τη Ζυρίχη, τη Βέρνη, και τη Βασιλεία.

Κάθε καντόνι έχει το σύνταγμα, το νομοθετικό σώμα, την κυβέρνηση και τα δικαστήριά του. Τα περισσότερα από τα νομοθετικά σώματα των καντονίων είναι τα Κοινοβούλια, το μέγεθός των οποίων ποικίλλει μεταξύ πενήντα οκτώ και διακοσίων εδρών. Μερικά νομοθετικά σώματα είναι Καντονικά Συμβούλια (Landsgemeinden).

Οι καντονικές κυβερνήσεις αποτελούνται από πέντε ή επτά μέλη, ανάλογα με το καντόνι. Όλα τα θέματα που δεν εμπίπτουν ρητά στη συνομοσπονδία σύμφωνα με το ελβετικό σύνταγμα ρυθμίζονται από τα καντόνια, που επίσης καθορίζουν και τον βαθμό αυτονομίας των δήμων. Τα μεγέθη των καντονίων ποικίλλουν, από ακριβώς 37 έως 7.105 τετραγωνικά χλμ. και ο πληθυσμός τους από 16.585 έως 1.605.508. Σε καντονικά θέματα, η άμεση δημοκρατία υπό μορφή Καντονικών Συμβουλίων (Landsgemeinde) είναι τώρα περιορισμένη στα καντόνια Appenzell Innerrhoden και Glarus. Σε όλα τα άλλα καντόνια τα δημοκρατικά δικαιώματα εκφράζονται μέσω ψηφοφορίας.

Μετά από τη δημιουργία του καντονίου Ιούρα το 1978 δεν έχει υπάρξει κανένα νέο καντόνι. Σύμφωνα με το σύνταγμα του 1999, ο αριθμός καντονίων είναι επίσημα 26, αλλά ο αριθμός κρατών (Stände) σχετικών για την εκλογή του Συμβουλίου των κρατών (Ständerat) και της ψηφοφορίας στις ομοσπονδιακές πρωτοβουλίες, είναι 23: τα καντόνια Unterwalden, Appenzell, και της Βασιλείας μετρώνται ως δύο ημι-καντόνια. Το Unterwalden διαιρείται σε Obwalden και Nidwalden, το Appenzell σε Innerrhoden και Ausserrhoden, και η Βασιλεία διαιρείται σε Βasel - Stadt και Βasel - Landschaft.

 Κατάλογος και χάρτης 

   Έμβλημα
  Καντόνι
  Καντoνική ψήφος
  Πρωτεύουσα
  Προσχώρηση
  Έκταση (χλμ2)
  Πληθυσμός (31-12-2023)Επίσημα στοιχεία πληθυσμού
  Πυκνότητα (κατ./τ.χλμ.)
  Δήμοι
  Επίσημες γλώσσες
   39px
  Ζυρίχη (ZH)
  <center> 1
  Ζυρίχη
  <center> 1351
  1.728,95
  1.605.508
  928,6
  <center> 160
  γερμανικά
   35px
  Βέρνη (BE)
  <center> 1
  Βέρνη
  <center> 1353
  5.959,59
  1.063.533
  178,5
  <center> 337
  γερμανικά, γαλλικά
   35px
  Λουκέρνη (LU)
  <center> 1
  Λουκέρνη
  <center> 1332
  1.493,51
  432.744
  289,7
  <center> 80
  γερμανικά
   36px
  Ούρι (UR)
  <center> 1
  Άλτντορφ
  <center> 1291
  1.076,56
  37.931
  35,2
  <center> 19
  γερμανικά
   36px 
  Σβυτς (SZ)
  <center> 1
  Σβυτς
  <center> 1291
  907,89
  167.403
  184,4
  <center> 30
  γερμανικά
   38px
  Όμπβαλντεν (OW)
  <center> 0,5
  Ζάρνεν
  <center> 1291
  490,58
  39.272
  80,1
  <center> 7
  γερμανικά
   37px 
  Νίντβαλντεν (NW)
  <center> 0,5
  Στανς
  <center> 1291
  275,84
  45.016
  163,2
  <center> 11
  γερμανικά
   35px
  Γκλάρους (GL)
  <center> 1
  Γκλάρους
  <center> 1352
  685,32
  42.056
  61,4
  <center> 3
  γερμανικά
   35px
  Τσουγκ (ZG)
  <center> 1
  Τσουγκ
  <center> 1352
  238,73
  132.556
  555,3
  <center> 11
  γερμανικά
   35px
  Φριμπούρ (FR)
  <center> 1
  Φριμπούρ
  <center> 1481
  1.671,42
  341.537
  204,3
  <center> 126
  γαλλικά, γερμανικά
   35px 
  Σόλοτουρν (SO)
  <center> 1
  Σόλοτουρν
  <center> 1481
  790,45
  286.844
  362,9
  <center> 107
  γερμανικά
   37px 
  Βασιλείας - πόλη (BS)
  <center> 0,5
  Βασιλεία
  <center> 1501
  36,95
  200.031
  5.413,8
  <center> 3
  γερμανικά
   38px
  Βασιλείας - επαρχία (BL)
  <center> 0,5
  Λιέσταλ
  <center> 1501
  517,56
  298.837
  577,4
  <center> 86
  γερμανικά
   36px 
  Σαφχάουζεν (SH)
  <center> 1
  Σαφχάουζεν
  <center> 1501
  298,43
  87.111
  291,9
  <center> 26
  γερμανικά
   36px
  Άπεντσελ Άουσερροντεν (AR)
  <center> 0,5
  Έρισαου / Τρόζεν1
  <center> 1513
  242,84
  56.495
  232,6
  <center> 20
  γερμανικά
   36px
  Άπεντσελ Ίνερροντεν (AI)
  <center> 0,5
  Άπεντσελ
  <center> 1513
  172,48
  16.585
  96,2
  <center> 5
  γερμανικά
   36px
  Σανκτ Γκάλεν (SG)
  <center> 1
  Σανκτ Γκάλεν
  <center> 1803
  2.030,75
  535.114
  263,5
  <center> 75
  γερμανικά
   37px
  Γκριτζόνι (GR)
  <center> 1
  Κουρ
  <center> 1803
  7.105,39
  204.888
  28,8
  <center> 101
  γερμανικά, ιταλικά, ραιτορομανικά
   35px
  Άαργκαου (AG)
  <center> 1
  Άαραου
  <center> 1803
  1.403,76
  726.894
  517,8
  <center> 198
  γερμανικά
   35px
  Τούργκαου (TG)
  <center> 1
  Φράουενφελντ
  <center> 1803
  991,77
  295.220
  297,7
  <center> 80
  γερμανικά
   33px
  Τιτσίνο (TI)
  <center> 1
  Μπελλιντσόνα
  <center> 1803
  2.812,21
  357.720
  127,2
  <center> 106
  ιταλικά
   33px
  Βω (VD)
  <center> 1
  Λωζάνη
  <center> 1803
  3.211,94
  845.870
  263,4
  <center> 300
  γαλλικά
   33px
  Βαλαί (VS)
  <center> 1
  Σιόν
  <center> 1815
  5.224,49
  365.844
  70,0
  <center> 122
  γαλλικά, γερμανικά
   33px
  Νεσατέλ (NE)
  <center> 1
  Νεσατέλ
  <center> 1815
  802,24
  178.291
  222,2
  <center> 27
  γαλλικά
   33px
  Γενεύη (GE)
  <center> 1
  Γενεύη
  <center> 1815
  282,49
  524.410
  1.856,4
  <center> 45
  γαλλικά
   34px
  Ιούρα (JU)
  <center> 1
  Ντελεμόν
  <center> 1979
  838,51
  74.548
  88,9
  <center> 51
  γαλλικά
   39px
  Ελβετική Συνομοσπονδία (CH)
  <center> 23
  Βέρνη
  <center> 1291
  41.284
  8.962.258
  217,1
  <center> 2.136
  γερμανικά, γαλλικά, ιταλικά, ραιτορομανικά


Σημειώσεις: 
1 Η έδρα της κυβέρνησης και του κοινοβουλίου του καντονίου του Appenzell Ausserrhoden βρίσκεται στο Έρισαου, ενώ η δικαστική και αστυνομική έδρα στο Τρόζεν.

 Τα δύο γραμματα για τα ελβετικά καντόνια χρησιμοποιούνται ευρέως, π.χ. στις πινακίδες κυκλοφορίας αυτοκινήτων και στους κωδικούς ISO 3166-2 (με το πρόθεμα "CH-", π.χ. CH-SZ για το καντόνι Schwyz).

 Ονόματα των καντονίων σε διάφορες γλώσσες 
(σε έντονα εμφανίζονται στην επίσημη γλώσσα ή γλώσσες που αντιστοιχεί σε κάθε καντόνι)
 Τοπική γλώσσα ISO/ K.z. γερμανικά1 γαλλικά1 ιταλικά1 ραιτορομανικά1 ελληνικά2 Aargau (Άαργκαου) AG  Aargau Argovie  Argovia  Argovia  
Αργοβία Appenzell Ausserrhoden (Άπεντσελ Άουσερροντεν) AR  Appenzell Ausserrhoden Appenzell Rhodes-Extérieures  Appenzello Esterno Appenzell dador  
Άπεντσελ Έξω-Περιοχή Appenzell Innerrhoden (Άπεντσελ Ίνερροντεν) AI  Appenzell Innerrhoden Appenzell Rhodes-Intérieures  Appenzello Interno Appenzell dadens  
Άπεντσελ Έσω-Περιοχή Basel-Landschaft (Μπάζελ-Λάντσαφτ) BL  Basel-Landschaft Bâle-Campagne  Basilea-Campagna  Basilea-Champagna  
Βασιλεία-Εξοχή Basel-Stadt (Μπάζελ-Στατ) BS  Basel-Stadt Bâle-Ville  Basilea-Città  Basilea-Citad  
Βασιλεία-Πόλη Bern (Μπερν) BE  Bern  Berne  Berna Berna  
Βέρνη Fribourg (Φριμπούρ) FR  Freiburg  Fribourg  Friburgo  Friburg  
Φρίμπουργκ Genève (Ζενέβ) GE  Genf Genève  Ginevra  Genevra  
Γενεύη Glarus (Γκλάρους) GL  Glarus Glaris  Glarona  Glaruna  
Γκλάρους Graubünden (Γκράουμπυντεν) GR  Graubünden  Grisons  Grigioni (Γκριτζιόνι) Grischun (Γκρισούν) 
Γκραουμπύντεν Jura (Ζυρά) JU  Jura  Jura  Giura Giura  
Ιούρα Luzern (Λουτσέρν) LU  Luzern Lucerne  Lucerna  Lucerna  
Λουκέρνη Neuchâtel (Νεσατέλ) NE  Neuenburg (Νόιενμπουρκ) Neuchâtel  Neuchâtel  Neuchâtel  
Νεσατέλ Nidwalden (Νιντβάλντεν) NW  Nidwalden  Nidwald  Nidvaldo Sutsilvania  
Νίντβαλντεν Obwalden (Ομπβάλντεν) OW  Obwalden  Obwald  Obvaldo Sursilvania  
Ομπβάλντεν Sankt Gallen (Ζάνκτ Γκάλλεν) SG  St. Gallen Saint-Gall  San Gallo  Son Gagl  
Σανκτ Γκάλεν Schaffhausen (Σάφχάουζεν) SH  Schaffhausen Schaffhouse  Sciaffusa  Schaffusa  
Σαφχάουζεν Schwyz (Σβίιτς) SZ  Schwyz Schwyz  Svitto  Sviz  
Σβυτς Solothurn (Ζόλοτουρν) SO  Solothurn Soleure  Soletta  Soloturn  
Σόλοτουρν Thurgau (Τούργκαου) TG  Thurgau  Thurgovie  Turgovia Turgovia  
Τούργκαου Ticino (Τιτσίνο) TI  Tessin  Tessin  Ticino Tessin  
Τιτσίνο Uri (Ούρι) UR  Uri  Uri  Uri  Uri  
Ούρι  Valais (Βαλέ) VS  Wallis (Βάλις) Valais  Vallese Vallais  
Βαλαί Vaud (Βω) VD Waadt Vaud  Vaud  Vad  
Βω Zug (Τσούκ) ZG  Zug  Zoug  Zugo Zug  
Τσουγκ Zürich (Τσύριχ) ZH  Zürich Zurich  Zurigo  Turitg  
 Ζυρίχη

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Γεωγραφία της Ελβετίας
Κατηγορία:Πολιτική της Ελβετίας