Κρέστενα

Τα Κρέστενα (ή Κρέσταινα) είναι μικρή κωμόπολη του Νομού Ηλείας στην Πελοπόννησο, σε υψόμετρο 100 μέτρων. 

 Γενικά στοιχεία 
Τα Κρέστενα βρίσκονται στο σταυροδρόμι των οδικών αξόνων που συνδέουν την ιστορική περιοχή της Ανδρίτσαινας και του ναού του Επικούρειου Απόλλωνα με την πρωτεύουσα του νομού Ηλείας, τον Πύργο και αυτού που συνδέει την Αρχαία Ολυμπία με την παραθαλάσσια περιοχή του Καϊάφα (προστατευόμενη περιοχή Natura 2000 με ιαματικές πηγές). Η αρχαία ονομασία της ήταν Σελινούντας, από ένα μικρό ποτάμι που βρίσκεται στην περιοχή[5.3.7 ] ἐπειδὴ δ᾽ ἔφευγεν ὁ Ξενοφῶν, κατοικοῦντος ἤδη αὐτοῦ ἐν Σκιλλοῦντι ὑπὸ τῶν Λακεδαιμονίων οἰκισθέντος παρὰ τὴν Ὀλυμπίαν ἀφικνεῖται Μεγάβυζος εἰς Ὀλυμπίαν θεωρήσων καὶ ἀποδίδωσι τὴν παρακαταθήκην αὐτῷ. Ξενοφῶν δὲ λαβὼν χωρίον ὠνεῖται τῇ θεῷ ὅπου ἀνεῖλεν ὁ θεός. [5.3.8 ] ἔτυχε δὲ διαρρέων διὰ τοῦ χωρίου ποταμὸς Σελινοῦς... - .Ξενοφώντος Κύρου Ανάβασις.

Ήταν μια μικρή κωμόπολη με περίπου 5.000 κατοίκους, αλλά στην απογραφή του 2021 ο πληθυσμός ήταν αρκετά μειωμένος (1.642 κάτοικοι ) μετά τις μεγάλες πυρκαγιές του 2007 που έπληξαν την περιοχή«Πληθυσμιακή βουτιά στους Δήμους του Νομού Ηλείας»  iliaoikonomia.gr. Αποτελεί πρωτεύουσα του Δήμου Ανδρίτσαινας-Κρεστένων, ενώ παλαιότερα ήταν έδρα του Καποδιστριακού Δήμου Σκιλλούντος.Ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού έφυγε για την Αθήνα και τον Πύργο. Απέχει 20 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα του νομού, τον Πύργο. Το όνομα της περιοχής εικάζεται πως έχει δοθεί από χάρτη που βρέθηκε με το όνομα «Chrestena» ή «Christina» προς τιμήν πριγκίπισσας ή κόρης τοπικού άρχοντα κατά τη διάρκεια της Βενετοκρατίας, απεικονίζοντας τους οικισμούς της περιοχής. Μια άλλη εκδοχή υποστηρίζει πως το συγκεκρίμενο όνομα προέρχεται από την σλαβική λέξη Κρέστ(крест) η οποία σημαίνει σταυρός λόγω ότι τα Κρέστενα λόγω γεωγραφικής θέσης θεωρείται σταυροδρόμι των γύρων χωριών.

Ιστορικά στοιχεία  

Ο Αθηναίος ιστορικός Ξενοφώντας εγκαταστάθηκε στην περιοχή το 392 π.Χ. και εκεί έγραψε ένα πολύ μεγάλο μέρος από το σημαντικό του έργο. Ιδιαίτερη ήταν η σχέση της περιοχής με την Αρχαία Ολυμπία, η οποία χωρίζεται από αυτήν με τον Αλφειό ποταμό. Ο ιστορικός Παυσανίας αναφέρει ότι κομμάτι της επιμέλειας των αγώνων είχαν κάτοικοι της Σκιλλούντας, ενώ ο πρώτος ναός που κτίστηκε στην Αρχαία Ολυμπία ήταν ο Ναός της Ήρας, προσφορά των κατοίκων της περιοχήςλείπεται δὲ τὸ μετὰ τοῦτο ἡμῖν τῆς τε Ἥρας ὁ ναὸς καὶ ὁπόσα ἐστὶν ἐν τῷ ναῷ πρέποντα ἐς συγγραφήν. λέγεται δὲ ὑπὸ Ἠλείων ὡς Σκιλλούντιοι τῶν ἐν τῇ Τριφυλίᾳ πόλεών εἰσιν οἱ κατασκευασάμενοι τὸν ναὸν ὀκτὼ μάλιστα ἔτεσιν ὕστερον ἢ τὴν βασιλείαν τὴν ἐν Ἤλιδι ἐκτήσατο Ὄξυλος. ἐργασία μὲν δή ἐστι τοῦ ναοῦ Δώριος, κίονες δὲ περὶ πάντα ἑστήκασιν αὐτόν: ἐν δὲ τῷ ὀπισθοδόμῳ δρυὸς ὁ ἕτερος τῶν κιόνων ἐστί. μῆκος δέ εἰσι τοῦ ναοῦ πόδες <ἐννέα καὶ ἑξήκοντα καὶ ἑκατόν, εὖρος δὲ> τρεῖς καὶ ἑξήκοντα<, τὸ δὲ ὕψος τῶν πεντήκοντα> οὐκ ἀποδεῖ: τὸν δὲ ἀρχιτέκτονα ὅστις ἐγένετο οὐ μνημονεύουσι. - Παυσανίου Ἑλλάδος Περιήγησις 16.1 Ἠλιακῶν Α' (βλ. Βικιθήκη).

Στα Κρέστενα έζησε η γηραιότερη ελληνίδα όλων των εποχών και γηραιότερη ψηφοφόρος της ανθρωπότητας, η Κατερίνα Καρνάρου, η οποία έφυγε από τη ζωή στις 29 Οκτωβρίου 2020 σε ηλικία 115 ετών και 96 ημερών.

Αθλητισμός
Ο Αθλητικός Όμιλος Ξενοφών που ιδρύθηκε το 1961 είναι ο εκπρόσωπος της κωμόπολης στα τοπικά ποδοσφαιρικά πρωταθλήματα της Ε.Π.Σ. Ηλείας, το όνομα της ομάδας προέρχεται από τον γνωστό ιστορικό Ξενοφών ο οποίος ζούσε στην ευρύτερη περιοχή κατά τα χρόνια της αρχαιότητας. Μάλιστα, την περίοδο 2008-09 ο Ξενοφών αναδείχθηκε πρώτος στην Α΄ Κατηγορία ΕΠΣ Ηλείας και την επόμενη σεζόν (2009-2010) αγωνίσθηκε στο Περιφερειακό Πρωτάθλημα (στον 6ο όμιλο), καταλαμβάνοντας την 15η θέση με 19 βαθμούς και τέρματα 14 υπέρ, 46 κατά. Επίσης, έχει στεφθεί πρωταθλητής Ηλείας δύο ακόμη φορές τις σεζον 2018-2019 και τις σεζόν 2023-2024 χωρίς όμως να καταφέρει να βγει πρωταθλητής στα μπαράζ ανόδου της Γ΄ Εθνικής. Επιπλέον, στέφθηκε και κυπελλούχος Ηλείας την σεζόν 2018-2019 επικρατώντας στον τελικό με σκορ 3-0 ενατίον του Ολυμπιακού Σαβαλίων. 

Τα Κρέστενα εκτός από ποδοσφαιρική ομάδα διαθέτουν και ομάδα μπάσκετ με το όνομα Γυμναστική Ένωση Σκιλλούντος (Γ.Ε.Σ) η οποία ιδρύθηκε το 2019.

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Κωμοπόλεις της περιφερειακής ενότητας Ηλείας
Κατηγορία:Δήμος Ανδρίτσαινας - Κρεστένων