Γκαγκαουζία

Η Αυτόνομη επαρχία της Γκαγκαουζίας, ή απλώς Γκαγκαουζία, όπως είναι επίσης γνωστή, είναι μια περιοχή που βρίσκεται στη νότια Μολδαβία. Κήρυξε την αυτoνομία της στις 23 Απριλίου 1994, όπου και της εκχωρήθηκε ειδικό συνταγματικό καθεστώς, γεγονός που έθεσε τέλος στη διένεξη μεταξύ των Γκαγκαούζων αυτονομιστών και της κεντρικής διοίκησης της Μολδαβίας.

 Ιστορία 
Σύμφωνα με μερικές θεωρίες, οι Γκαγκαούζοι κατάγονται από Σελτζούκους, οι οποίοι μετακόμισαν στη Δοβρουτσά ακολουθώντας τον σελτζούκο σουλτάνο Ιζεντίν Κεϊκαβούς Β΄ (1236–1276). Αυτοί μπορεί να κατάγονται από τους Πετσενέγους, Ουζ (Ογούζ) και Κουμάν (Κιπτσάκ). 

Ειδικότερα, είναι γνωστό ότι μια φυλή των Τούρκων Ογούζ μετακόμισε στα Βαλκάνια λόγω διαφυλετικών συγκρούσεων με άλλους Τούρκους. Αυτή η φυλή εκχριστιανίστηκε μετά την εγκατάσταση της στη Βουλγαρία, ενώ έγιναν γνωστοί ως Γκαγκαούζοι Τούρκοι. Μια μεγάλη ομάδα των Γκαγκαούζων αργότερα εγκατέλειψε τη Βουλγαρία και μετανάστευσε στη Βεσσαραβία, ενώ παράλληλα ένας σημαντικός αριθμός Βουλγάρων μετανάστευσε στην ίδια περιοχή. 

Σύμφωνα με άλλες θεωρίες, οι Γκαγκαούζοι είναι απόγονοι των Βουλγάρων Κουτριγκούρ.Стойков, Руси. Селища и демографски облик в Североизточна България и Южна Добруджа, Известия на Варненското археологическо дружество, т. XV, 1964, с. 98. Στο επίσημο μουσείο της Γκαγκαουζίας, μια πλάκα αναφέρει ότι μία από τις δύο κύριες θεωρίες είναι ότι κατάγονται από τους Βουλγάρους.

 Ρωσική Αυτοκρατορία 
Το 1812, η Ρωσική Αυτοκρατορία προσάρτησε το ανατολικό μισό του Πριγκιπάτου της Μολδαβίας, τη Βεσσαραβία. Αυτό ήταν επακόλουθο της ήττας των Οθωμανών στον ρωσοτουρκικό πόλεμο 1806-1812 (βλέπε Συμφωνία του Βουκουρεστίου (1812)). Οι Νογκάι που κατοικούσαν αρκετά χωριά στη νότια Βεσσαραβία (Μπουτζάκ) υποχρεώθηκαν να φύγουν. 

Το 1812-1846, οι Ρώσοι μετακόμισαν τους Γκαγκαούζους από τη σημερινή ανατολική Βουλγαρία στην ορθόδοξη Βεσσαραβία, κυρίως σε οικισμούς που εκκένωσαν οι Νογκάι. Αποίκησαν κυρίως περιοχές που εκκενώθηκαν από τους Νογκάι. Μαζί με τους Βεσσαράβιους Βουλγάρους, κατοίκησαν αρκετές πόλεις στην περιοχή όπως τις Αβνταρμά, Κομράτ, Κονγκάζ, Τομάι, Τσισμικιόι και άλλα χωριά. Μερικοί Γκαγκαούζοι μετακόμισαν σε περιοχές που παρέμειναν υπό τον έλεγχο του Πριγκιπάτου, ωστόσο σταδιακά μετανάστευσαν για να ζήσουν με τους ομοεθνείς τους, θέτοντας την πατρίδα τους στη νότια Βεσσαραβία. 

Εκτός από μια περίοδο ντε φάκτο ανεξαρτησίας τον χειμώνα του 1906, όταν μια εξέγερση χωρικών προκήρυξε μια αυτόνομη Δημοκρατία του Κομράτ, η Γκαγκαουζία ήταν πάντα υπό τον έλεγχο ενός ξένου κράτους όπως φαίνεται παρακάτω: 

  Ρωσική Αυτοκρατορία (1812-1917)
  Λαϊκή Δημοκρατία της Μολδαβίας (1917-1918)
  Βασίλειο της Ρουμανίας (1918-1940)
  Σοβιετική Ένωση (1940-1941), ως μέρος της:
 Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Μολδαβίας
  Βασίλειο της Ρουμανίας (1941-1944)
  Σοβιετική Ένωση (1944-1991), ως μέρος της:
 Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Μολδαβίας
  Μολδαβία (1991-σήμερα)

Γεωγραφία
Η περιοχή δεν βρέχεται από θάλασσα παρόλο που τα νότια σύνορά της φτάνουν πολύ κοντά στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας. Η Γκαγκαουζία έχει (όπως και η Μολδαβία) ήπιο ηπειρωτικό κλίμα, με θερμά καλοκαίρια και ήπιους χειμώνες.

Δημογραφία

Εθνική σύνθεση (2005):
 άνθρωποι  αριθμός  100 % Γκαγκαούζοι  127.835  82,1 % Βούλγαροι  8.013  5,1 % Μολδαβοί  7.481  4,8 % Ρώσοι  5.941  3,8 % Ουκρανοί  4.919  3,2 % Αλλοι  1.457  1 %
Θρησκείες (2005): 
Ανατολικοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί : 99,5%
Βαπτιστές: 0,5%

Επιπλέον, ένα σημαντικό πρόβλημα στην Γκαγκαουζία αποτελεί η προσπάθεια της Τουρκίας να εκτουρκίσει τους Γκαγκαούζους, εκμεταλλευόμενη την τουρκογενή διάλεκτο των Γκαγκαούζων (απομεινάρι της μακραίωνης Οθωμανικής καταπίεσης), προσφέροντας τους υποτροφίες και αμέτρητες θέσεις εργασίας στην Τουρκία, ώστε τελικά να δημιουργήσει τους "Τουρκο-ορθόδοξους" με σκοπό την οριστική άλωση του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Οι γλώσσες της επαρχίας ειναι: 
τα Γκαγκαούζ
τα Ρουμανικά
και τα Ρωσικά

Οικονομία
Παρόλο το ευνοϊκό της κλίμα και την καλή αγροτική γη που διαθέτει,η Γκαγκαουζία δεν έχει υδάτινα αποθηκεύματα. Ως αποτέλεσμα εξαρτάται οικονομικά κυρίως από τη γεωργία, με την παραγωγή φρούτων, λαχανικών, κρασιού και καπνού.

 Διοίκηση 
Κυβερνήτρια (Başkan) είναι η Εβγκένια Γκουτσούλ (Evghenia Guțul) από τις 19 Ιουλίου 2023. Η Γκουτσούλ εξελέγη στον 2ο γύρο των εκλογών στις 14 Μαΐου 2023 με ποσοστό 52,34%.
 Σειρά Όνομα  Θητεία  Κόμμα  Σημειώσεις 1. Γκεόργκε Ταμπούνστσιτς 19 Ιουνίου 1995 - 24 Σεπτεμβρίου 1999 Κόμμα των Κομμουνιστών της Δημοκρατίας της Μολδαβίας Μαζική οικονομική ύφεση κατά τη διάρκεια της θητείας του 2. Ντουμίτρου Κρόιτορ 24 Σεπτεμβρίου 1999 - 21 Ιουνίου 2002 Ανεξάρτητος Αναγκάστηκε να παραιτηθεί υπό την πίεση του PCRM λόγω κατάχρησης εξουσίας. -  Βαλέρι Ιανίογλο (προσωρινός) 21 Ιουνίου 2002 - 10 Ιουλίου 2002 Ανεξάρτητος Διορίστηκε προσωρινός κυβερνήτης από τον Κρόιτορ, απορρίφθηκε από τη Λαϊκή Συνέλευση της Γκαγκαουζίας -  Ιβάν Κριστίογλο (προσωρινός) 10 Ιουλίου 2002 - 29 Ιουλίου 2002  Ανεξάρτητος Διορίστηκε προσωρινός κυβερνήτης από τη Λαϊκή Συνέλευση, η θητεία του ακυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο της Μολδαβίας -  Γκεόργκε Μόλο (προσωρινός) 29 Ιουλίου 2002 - 9 Νοεμβρίου 2002 Ανεξάρτητος Επιδίωξε την εξάπλωση της μολδαβικής γλώσσας στη Γκαγκαουζία 3. Γκεόργκε Ταμπούνστσιτς 9 Νοεμβρίου 2002 - 29 Δεκεμβρίου 2006 Κόμμα των Κομμουνιστών της Δημοκρατίας της Μολδαβίας Επεδίωξε να ξαναγράψει το σύνταγμα της Μολδαβίας για τη δημιουργία ενός ομοσπονδιακού κράτους. Έχασε την υποψηφιότητά του για επανεκλογή. 4. Μιχαήλ Φορμουζάλ 29 Δεκεμβρίου 2006 - 15 Απριλίου 2015 Κόμμα των Περιφερειών της Μολδαβίας Ρωσόφιλος, δήλωσε ότι η Γκαγκαουζία έχει δικαίωμα αυτοδιάθεσης σε περίπτωση ένωσης Μολδαβίας και Ρουμανίας. 5. Ιρίνα Βλαχ 15 Απριλίου 2015 - 19 Ιουλίου 2023 Κόμμα Σοσιαλιστών της Δημοκρατίας της Μολδαβίας Πρώτη γυναίκα κυβερνήτης, που έλαβε θέση στο Ανώτατο Συμβούλιο Ασφαλείας. 6.Εουγκένια Γκουτσούλ19 Ιουλίου 2023 - 5 Αυγούστου 2025ΑνεξάρτητηΡωσόφιλη, εκλεγμένη ως μέλος του Κόμματος Șor μέχρι την απαγόρευση του κόμματος, ανέλαβε καθήκοντα ως ανεξάρτητη. 
Σε σχέση με την καταδικαστική απόφαση που εκδόθηκε στις 5 Αυγούστου 2025 (7 χρόνια φυλάκησης), η άσκηση των εξουσιών της Μπασκάν (Κυβερνήτριας) της Γκαγκαουζίας τερματίστηκε πρόωρα σύμφωνα με το Άρθρο 70 του Κώδικα της Γκαγκαουζίας. Η Γκουτσούλ υπόκειται σε κυρώσεις από τις ΗΠΑ (από το 2024), την ΕΕ (από το 2024) και τον Καναδά (από το 2025).
 Πρόεδροι της Εθνοσυνέλευσης
¨Ακολουθεί λίστα με τους κατόχους του αξιώματος:

ΌνομαΑπόΈωςΠέτρου ΠατσαλίΟκτώβριος 19951999Μιχαήλ Κεντιγκελέαν199923 Μαΐου 2002Ιβάν Κριστίογλο23 Μαΐου 200220 Δεκεμβρίου 2003Στέπαν Εσίρ20 Δεκεμβρίου 200316 Μαρτίου 2008Άνα Χαρλαμένκο31 Ιουλίου 20085 Νοεμβρίου 2012Ντμίτρι Κονσταντίνοφ5 Νοεμβρίου 201220 Ιανουαρίου 2017Αλεξάντρ Ταρνάβσκι20 Ιανουαρίου 201720 Φεβρουαρίου 2017Βλαντιμίρ Τσίσα3 Μαρτίου 20174 Φεβρουαρίου 2022Ντμίτρι Κονσταντίνοφ4 Φεβρουαρίου 2022Σήμερα

 Δείτε επίσης 
 Γκαγκαούζοι
 Γκαγκαουζική γλώσσα
 Εθνικός ύμνος της Γκαγκαουζίας
 Σημαία της Γκαγκαουζίας
 Έμβλημα της Γκαγκαουζίας

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Η επίσημη ιστοσελίδα της Γκαγκαουζία


Γκαγκαουζια