Εορδαία (πόλη)

Η πόλη της οποίας το όνομα αλλά και η θέση της, συζητήθηκε πολύ τα τελευταία χρόνια από τους αρχαιολόγους και τους ιστορικούς ερευνητές, είναι η αρχαία Εορδαία, πρωτεύουσα κατά πάσα πιθανότητα της ομώνυμης μακεδονικής επαρχίας.

Εορδαϊκες Πόλεις στην Αρχαιότητα 
Γνωστές αρχαίες πόλεις της Άνω Μακεδονίας είναι:
 Το Άργος Ορεστικό (βρίσκονταν κοντά στην σύγχρονη ομώνυμη πόλη του Νομού Καστοριάς, και ήταν η πρωτεύουσα της Ορεστίδας)
 το Κέλετρον (βρισκόταν κοντά στην σύγχρονη Καστοριά, στην Λίμνη Ορεστιάδα, και ήταν σημαντική πόλη της Ορεστίδας)
 η Ελληνιστική πόλη της Φλώρινας
 η Πέλκα (βρισκόταν κοντά στο χωριό Πελεκάνος Κοζάνης)
 η Εράτυρα (ερείπια της σώζονται στην ομώνυμη Κωμόπολη, ισχυρή πόλη της Ελίμειας, ορισμένες φορές εικάζεται ότι ανήκε και στην Ορεστίδα)
 η Ελίμεια
 η Αιανή (ερείπια της σώζονται στην ομώνυμη Κωμόπολη, και ήταν σημαντική πόλη της Ελίμειας)
 οι Φύλακες (πιθανόν να βρισκόταν κοντά στα σημερινά Σέρβια, πιθανόν να ανήκε η πόλη στην Αρχαία Θεσσαλία)
 η Εορδαία (η πρωτεύουσα της ομώνυμης Εορδαίας, δεν είναι εξακριβωμένο το που ήταν χτισμένη, πιθανόν να ήταν κοντά στην σημερινή Πτολεμαϊδα, στους Πύργους ή κοντά στην σημερινή Άρνισσα)
 η Άρνισσα (ερείπια της σώζονται στην ομώνυμη Κωμόπολη, ισχυρή πόλη της Εορδαίας)
 η Ηράκλεια (ερείπια της σώζονται κοντά στην σημερινή πόλη Μπίτολα, και σήμερα η αρχαία αυτή πόλη βρίσκεται εκτός Ελλαδικού χώρου, και ήταν η πρωτεύουσα της Λυγκηστίδας. Ορισμένες φορές η Ηράκλεια εικάζεται ότι ανήκε και στην Πελαγονία)

και βορειότερα τα Στύμβαρα, το Βρυάνιο, το Πισσαίο, οι Αλαλκομενές, και οι Στόβοι, που επίσης σήμερα τα ερείπια τους βρίσκονται εκτός Ελλαδικού χώρου.

Η Άνω Μακεδονία σε αντίθεση με την Κάτω δεν είχε μεγάλες πόλεις και εμφανίζονται μόνο σαν διοικητικές περιφέρειες (φυλετικές «χώρες»), όπως η Ορεστίδα, η Ελίμεια, η Εορδαία και η Λυγκηστίδα   Δημήτρης Κ. Σαμσάρης,  Ιστορική γεωγραφία της ρωμαϊκής επαρχίας Μακεδονίας (Το τμήμα της σημερινής Δυτικής Μακεδονίας), Θεσσαλονίκη 1989 (έκδοση Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών), σ. 42-56. ISBN 960-7265-01-7.. 
Έτσι όλη η Άνω Μακεδονία ήταν δομημένη σε μικρές κώμες που αποτελούσαν γεωγραφικές και διοικητικές περιοχές.

Η επιπλέον διοικητική ενσωμάτωση της Εορδαίας στο κράτος των Αιγών, η οποία χρονολογείται να έγινε στον 6ο π.Χ. αιώνα, και η φυγή των ευγενών της περιοχής, αλλά και των πολιτικών παραγόντων στα αστικά κέντρα της κάτω Μακεδονίας, λόγω της μικρής σχετικά απόστασης, που τους χώριζε, ίσως να μην επέτρεπε τη δημιουργία ενός σημαντικού αστικού κέντρου, σαν την Ηράκλεια π.χ. της Λυγκηστίδας, ή την Αιανή της Ελίμειας.

Από τις αρχαίες πηγές αναφέρονται οι παρακάτω Εορδαϊκές  πόλεις  Δημ. Κ. Σαμσάρης, ό.π., σ. 168-171. ISBN 960-7265-01-7. :  
1. η ομώνυμη πόλη Εορδαία
2. η Άρνισσα
3. η Γραία (Γρηία)
4. η Κέλλη (ερείπια της σώζονται στο ομώνυμο χωριό του Νομού Φλώρινας)
5. η Κράννα 
6. η Βοκερία (η Βοκερία βρίσκονταν ανάμεσα στον σημερινό Άγιο Παντελεήμονα και την Λίμνη Πετρών)
7. τα Μέγαρα

Οι Κάτοικοι της Εορδαίας
Ως κάτοικοι της Εορδαίας θεωρούνται οι Εορδοί.

Σημείωση : Τους προϊστορικούς χρόνους στα βόρεια σύνορα της Εορδαίας κατοικούσαν οι Πελαγόνες (η περιοχή μέχρι σήμερα ονομάζεται Πελαγονία).

Πιθανή Θέση Αρχαίας Εορδαίας

Ένα κοινό χαρακτηριστικό των περιοχών στις οποίες διατηρήθηκε το όνομα Εορδαία, είναι το ότι βρίσκεται κοντά σε λίμνες.
Ιστορικοί προσδιορίζουν την αρχαία αυτή πόλη στις εξής τοποθεσίες:

1.	Στη σημερινή θέση της Πτολεμαΐδας, χωρίς να δικαιολογείται η άποψη αυτή.
2.	Στην περιοχή γύρω από το χωριό Πύργοι (Κατράνιτσα)  Δημ. Κ. Σαμσάρης, ό.π., σ. 170, σημ. 21. ISBN 960-7265-01-7., κοντά στα σύνορα δηλαδή με το μακεδονικό κράτος των Αιγών της Ημαθίας, του οποίου αποτελούσε από πριν αναπόσπαστο τμήμα.
3.	ΝΑ της λίμνης Οστρόβου (Βεγορίτιδος) και προς το χωριό Πύργοι.

Πότε η πανάρχαια αυτή πόλη της δυτικής Μακεδονίας έπαψε να υπάρχει, δεν μπορούμε να το προσδιορίσουμε με βεβαιότητα. Κατά την εποχή της ισχύος του κράτους των Αιγών και αργότερα όταν το κράτος ήταν στην ακμή του, αναδείχτηκε μια από τις σημαντικότερες πόλεις, Στα ρωμαϊκά χρόνια, μετά την κατασκευή της Εγνατίας οδού, ίσως να έχασε κάπως την προηγούμενη ακμή ή την αίγλη της.

Ιστορικά Πρόσωπα

Σημαντικά ιστορικά πρόσωπα από την Εορδαία είναι, σύμφωνα με τον Αρριανό 
•	ο Πείθων ο Κρατεύα,
•	ο Αριστόνους ο Πεισαίου και
•	ο Πτολεμαίος ο Λάγου, ο γενάρχης της δυναστείας των Πτολεμαίων της Αιγύπτου, αλλά και μεγάλος ιστορικός της εποχής, κύρια πηγή του Αρριανού.

Παραπομπές

Σήμερα
Στη σημερινή εποχή η Εορδαία είναι επαρχία και τελευταία Δήμος της Μακεδονίας και έχει πρωτεύουσα την πόλη της Πτολεμαΐδας,

Κατηγορία:Πόλεις της αρχαίας Μακεδονίας
Κατηγορία:Αρχαία Εορδαία