Γραμμική Α

Η Γραμμική Α είναι γραφή που χρησιμοποιούσαν οι Μινωίτες την Εποχή του Χαλκού. Θεωρείται πρόγονος της Μυκηναϊκής Γραμμικής Β, καθώς και του Κυπρομινωικού συλλαβαρίου.

 Προέλευση 
Όπως και η Γραμμική Β, έτσι και η Γραμμική Α είναι αποτυπωμένη κυρίως σε πήλινες πινακίδες. Τέτοιες πινακίδες έχουν βρεθεί στην Κνωσό, στη Φαιστό, στην Αγία Τριάδα, στα Μάλια, στα Χανιά, στις Αρχάνες κ.α. αλλά και εκτός Κρήτης στη Μήλο, στην Κέα, στα Κύθηρα, στη Θήρα, στη Μίλητο και στην Τροία. Επίσης έχουν βρεθεί στο σημερινό Ισραήλ. (Tel Haror, Tel Lachish), ενώ μια επιγραφή Γραμμικής Α λέγεται ότι βρέθηκε στη νοτιοανατολική Βουλγαρία.Woudhuizen, Fred C. (2016). Documents in Minoan Luwian, Semitic, and Pelasgian. Amsterdam: Nederlands Archeologisch Historisch Genootschap. ISBN 9789072067197. OCLC 1027956786.Fol, Alexander, Schmitt, Sofia and Schmitt, Rüdiger. "A Linear A Text on a Clay Reel from Drama, South-East Bulgaria?", Praehistorische Zeitschrift, vol. 75, no. 1, 2000, pp. 56–62

Χρονολογείται πριν την έλευση των Μυκηναίων στην Κρήτη, από το 1800 ως το 1450 π.Χ. περίπου.

 Μορφή 
Η Γραμμική Α αποτελείται, όπως και η Γραμμική Β, από συλλαβογράμματα (χαρακτήρες με συγκεκριμένη συλλαβική φωνητική αξία) και ιδεογράμματα (ή λογογράμματα, χαρακτήρες που αντιπροσωπεύουν αντικείμενα). Έχουν βρεθεί περί τα 60-70 συλλαβογράμματα και 60 ιδεογράμματα. Περίπου τα μισά από αυτά είναι κοινά με τους χαρακτήρες της Γραμμικής Β, κάτι που οδήγησε στην εικασία ότι η Α είναι πρόγονός της.
Υλικά γραφής
Σήμερα σώζονται μόνο λίγα κείμενα σε Γραμμική Α, κυρίως σε πήλινες πινακίδες, σε λίθινα αντικείμενα ή μέταλλα. Οι πήλινες πινακίδες δεν είχαν ψηθεί σκόπιμα με σκοπό να διατηρηθούν, αλλά ψήθηκαν και σκληρύνθηκαν από πυρκαγιές, κατά την καταστροφή οικισμών ή ανακτόρων. Οι πινακίδες από πηλό που δεν είχαν ψηθεί ήταν εύθρυπτες και γενικά δεν διατηρούνταν επί πολύ χρόνο. Αυτό οδηγεί στην υπόθεση ότι γράφονταν για προσωρινή χρήση. Όμως η εύρεση μεγάλου αριθμού σφραγισμάτων, πολλά των οποίων φέρουν το αποτύπωμα από νήματα (σπάγγο), καθώς και κρεμαστών σφραγισμάτων με τρύπες, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι κατά τη μινωική περίοδο παραγόταν ένας μεγάλος όγκος αρχείων σε φθαρτά υλικά (συνήθως λεπτό δέρμα ή περγαμηνή ή πάπυρο), αν και δεν είμαστε απολύτως βέβαιοι για τον ακριβή ρόλο και το περιεχόμενό τους. Τα υλικά αυτά φαίνεται να διπλώνονταν και να δένονταν με νήμα σαν μικρό πακέτο, και σφραγίζονταν με σβώλο υγρού πηλού, ο οποίος στη συνέχεια σφραγιζόταν με σφραγίδες ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα παραβιαστεί. Έτσι έχει βρεθεί μεγάλος αριθμός σβόλων πηλού (noduli, Flat-based nodules ή Σφραγίσματα με επίπεδη βάση, κατά τη βιβλιογραφία) στα οποία διακρίνεται το αρνητικό αποτύπωμα του νήματος και του υλικού πάνω στα οποία είχαν πιεσθεί. Εικάζεται ότι το σφραγισμένο "πακέτο" με το γραπτό κείμενο αποτελείτο είτε από φύλλα περγαμηνής, σε μέγεθος περίπου το μισό ενός φύλλου χαρτιού Α4, είτε ήταν τυλιγμένο σε ρολό και διπλωμένο, στο οποίο τοποθετείτο κρεμαστή σφραγίδα από πηλό, με δύο τρύπες. Πιστεύεται ότι το περιεχόμενο αυτών των εγγράφων ήταν παρόμοιο με αυτών που ευρίσκονται στη Μέση Ανατολή, δηλαδή καταγραφές αποθηκών, δικαιώματα επί γαιών, νόμοι, επίσημη αλληλογραφία κλπ.Τσαγκαράκη Ευαγγελία, Νεοανακτορικά σφραγίσματα με παραστάσεις ανθρώπινων μορφών: Συμβολή στη μελέτη του διοικητικού συστήματος, Διδακτορική Διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Θεσσαλονίκη 2005, σ. 25-29Massimo Perna, Minoan and Mycenaean Archives: the Problem of Documents on Perishable Material, Mediterranean Chronicle 1 (2011), σ. 9- 25

 Γλώσσα 


Η Γραμμική Α δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί πλήρως και αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της σύγχρονης αρχαιολογίας. Η αποκρυπτογράφησή της θα αποκαλύψει τη γλώσσα και ενδεχομένως και την καταγωγή των Μινωιτών.

Τα ιδεογράμματα μας επιτρέπουν να συμπεράνουμε με αρκετή ασφάλεια το περιεχόμενο των πινακίδων, μιας και πρόκειται για καταλόγους ανθρώπων και αγαθών.

 Προκλήσεις στην Αποκρυπτογράφιση 
Ένα σημαντικό εμπόδιο στην αποκρυπτογράφηση της γραφής είναι το περιορισμένο σωζόμενο corpus. Μόνο περίπου 1400 επιγραφές Γραμμικής Α σώζονται, σε αντίθεση με τις 6000 που είναι διαθέσιμες για τη Γραμμική Β. Ως αποτέλεσμα, οι ερευνητές έχουν στην διάθεσή τους περιορισμένα μεγέθη δειγμάτων, γεγονός που καθιστά δύσκολο τον αξιόπιστο εντοπισμό μοτίβων. Ομοίως, οι επιγραφές της Γραμμικής Α είναι συχνά μικρής έκτασης, κατεστραμμένες ή γενικά δυσανάγνωστες. Τέλος, οι επιγραφές της Γραμμικής Α τείνουν να είναι σύντομες και επαναλαμβανόμενες. Αντί για ολοκληρωμένες προτάσεις, πολλές είναι λίστες όπου κάθε καταχώριση αποτελείται από ένα τοπωνύμιο ή ένα προσωπικό όνομα ακολουθούμενο από ένα λογόγραμμα και στη συνέχεια έναν αριθμό. Έτσι, το σωζόμενο corpus περιέχει λίγες ορθογραφημένες λέξεις και περιορισμένα στοιχεία της γραμματικής δομής.

Ένα δεύτερο εμπόδιο είναι η έλλειψη εξωτερικών στοιχείων. Δεν έχουν βρεθεί δίγλωσσες επιγραφές, εμποδίζοντας την αποκρυπτογράφηση της γραφής με τον τρόπο που αποκρυπτογραφήθηκαν τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά χρησιμοποιώντας την Στήλη της Ροζέττας. Η υποκείμενη γλώσσα της Γραμμικής Α δεν έχει προσδιοριστεί και δεν είναι σαφές ότι η ίδια γλώσσα χρησιμοποιήθηκε για ολόκληρη την περίοδο χρήσης της. Τα γραμματικά στοιχεία που μπορούν να συλλεχθούν από το σωζόμενο corpus υποδηλώνουν ότι δεν ήταν στενός συγγενής κάποιας γνωστής γλώσσας.

Φορά γραφής
Η Γραμμική Α γράφτηκε συνήθως από αριστερά προς τα δεξιά, αλλά ορισμένα έγγραφα γράφτηκαν από δεξιά προς τα αριστερά ή βουστροφηδόν.

 Σύγκριση με την Γραμμική Β 
Η ύπαρξη κοινών χαρακτήρων και κοινών συνδυασμών χαρακτήρων στις δύο Γραμμικές γραφές επιτρέπει την ευρέως αποδεκτή εικασία ότι οι κοινοί χαρακτήρες έχουν την ίδια φωνητική αξία και στις δύο γραφές. Η εν λόγω εικασία, ωστόσο, δεν θεωρείται αδιαμφισβήτητη και πολλές λεπτομέρειες παραμένουν προς συζήτηση. Με βάση την Γραμμική Β έχουν μεταγραφεί τα κείμενα της Γραμμικής Α, αλλά η φωνητική τους απόδοση δεν ανήκει σε καμία γνωστή γλώσσα. Επίσης, από τη Γραμμική Β λείπουν χαρακτήρες, οι οποίοι στη Γραμμική Α φαίνεται να είναι σημαντικοί, ενώ η Γραμμική Β χρησιμοποιεί χαρακτήρες οι οποίοι δεν υπάρχουν στη Γραμμική Α.

Πίνακας αντιστοιχιών 

Γραμμική Α: Ο κατάλογος και η ταξινόμηση του E. Bennett. Η Ταξινόμηση των συμβόλων βασίζεται στη Γραμμική Β. *01-*20 *21-*30 *31-*53 *54-*74 *76-*122 *123-*306 File:Linear A Sign A001.svg DA

*01 File:Linear A Sign A021.svg QI

*21 File:Linear A Sign A031.svg SA

*31 File:Linear A Sign A054.svg WA

*54 File:Linear A Sign A076.svg*76 File:Linear A Sign A123.svg*123 File:Linear A Sign A002.svg RO

*02 File:Linear A Sign A021f.svg*21f File:Linear A Sign A034.svg*34 File:Linear A Sign A055.svg*55 File:Linear A Sign A077.svg KA

*77 File:Linear A Sign A131a.svg*131a File:Linear A Sign A003.svg PA

*03 File:Linear A Sign A021m.svg*21m File:Linear A Sign A037.svg TI

*37 File:Linear A Sign A056.svg PA3

*56 File:Linear A Sign A078.svg QE

*78 File:Linear A Sign A131b.svg*131b File:Linear A Sign A004.svg TE

*04 File:Linear A Sign A022.svg MI?

*22 File:Linear A Sign A038.svg E

*38 File:Linear A Sign A057.svg JA

*57 File:Linear A Sign A079.svg WO2?

*79 File:Linear A Sign A131c.svg*131c File:Linear A Sign A005.svg TO

*05 File:Linear A Sign A022f.svg*22f File:Linear A Sign A039.svg PI

*39 File:Linear A Sign A058.svg SU

*58 File:Linear A Sign A080.svg MA

*80 File:Linear A Sign A164.svg*164 File:Linear A Sign A006.svg NA

*06 File:Linear A Sign A022m.svg*22m File:Linear A Sign A040.svg WI

*40 File:Linear A Sign A059.svg TA

*59 File:Linear A Sign A081.svg KU

*81 File:Linear A Sign A171.svg*171 File:Linear A Sign A007.svg DI

*07 File:Linear A Sign A023.svg MU

*23 File:Linear A Sign A041.svg SI

*41 File:Linear A Sign A060.svg RA

*60 File:Linear A Sign A082.svg*82 File:Linear A Sign A180.svg*180 File:Linear A Sign A008.svg A

*08 File:Linear A Sign A023m.svg*23m File:Linear A Sign A044.svg KE

*44 File:Linear A Sign A061.svg O

*61 File:Linear A Sign A085.svg*85 File:Linear A Sign A188.svg*188 File:Linear A Sign A009.svg S

*09 File:Linear A Sign A024.svg NE

*24 File:Linear A Sign A045.svg*45 File:Linear A Sign A065.svg JU

*65 File:Linear A Sign A086.svg*86 File:Linear A Sign A191.svg*191 File:Linear A Sign A010.svg*10 File:Linear A Sign A026.svg RU

*26 File:Linear A Sign A046.svg*46 File:Linear A Sign A066.svg TA2

*66 File:Linear A Sign A087.svg TWE

*87 File:Linear A Sign A301.svg*301 File:Linear A Sign A011.svg*11 File:Linear A Sign A027.svg RE

*27 File:Linear A Sign A047.svg*47 File:Linear A Sign A067.svg KI

*67 File:Linear A Sign A100.svg*100/*102 File:Linear A Sign A302.svg*302 File:Linear A Sign A013.svg ME

*13 File:Linear A Sign A028.svg I

*28 File:Linear A Sign A049.svg*49 File:Linear A Sign A069.svg TU

*69 File:Linear A Sign A118.svg*118 File:Linear A Sign A303.svg*303 File:Linear A Sign A016.svg QA2

*16 File:Linear A Sign A028b.svg*28b File:Linear A Sign A050.svg PU

*50 File:Linear A Sign A070.svg*70 File:Linear A Sign A120.svg*120 File:Linear A Sign A304.svg*304 File:Linear A Sign A017.svg ZA

*17 File:Linear A Sign A029.svg*29 File:Linear A Sign A051.svg DU

*51 File:Linear A Sign A073.svg MI

*73 File:Linear A Sign A120b.svg*120b File:Linear A Sign A305.svg*305 File:Linear A Sign A020.svg ZO

*20 File:Linear A Sign A030.svg NI

*30 File:Linear A Sign A053.svg*53 File:Linear A Sign A074.svg ZE

*74 File:Linear A Sign A122.svg*122 File:Linear A Sign A306.svg*306

Unicode
 Linear_A_(Unicode_block)

 Σημειώσεις και παραπομπές 
 Marangozis, John (2006). An introduction to Minoan Linear A. LINCOM Europa.

Δείτε επίσης
 Αιγαιακά ψηφία

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ιστοσελίδα με κείμενα σε Γραμμική Α και βιβλιογραφία από τον καθηγητή John Younger, Kansas University 
 Omniglot
 Rezension zu J. Fischer, Mykenische Paläste. Kunst und Kultur (Darmstadt 2017) 
 Γραμματοσειρές για γραμμικής Α

Παραπομπές

Κατηγορία:Συστήματα γραφής
Κατηγορία:Αρχαίες γλώσσες