Βραχάσι Λασιθίου

Το Βραχάσι, παλαιότερα γνωστό ως Βραχάσιον, είναι ορεινό παραδοσιακό χωριό (από το 1998) και έδρα ομώνυμης κοινότητας του δήμου Αγίου Νικολάου και της τέως Επαρχίας Μιραμπέλλου στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου της Κρήτης. 

Βρίσκεται ανατολικά του Ηρακλείου και βορειοδυτικά από τον Άγιο Νικόλαο. 

 Τοποθεσία 
Το χωριό είναι κτισμένο αμφιθεατρικά στη νότια πλαγιά του βουνού Αναύλοχος, σε υψόμετρο 360 μέτρων, στο 46ο χιλιόμετρο της (παλιάς) εθνικής οδού Ηρακλείου - Αγίου Νικολάου. Η ονομασία του χωριού φαίνεται να αποτελεί παράγωγο της λέξης βράχος.

 Ιστορία 
Λόγω θέσης αποτελούσε συχνά κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα θέατρο συγκρούσεων ανάμεσα στους Κρητικούς επαναστάτες και τις οθωμανικές δυνάμεις. Αποτελεί γενέτειρα του, οπλαρχηγού της επανάστασης του 1866, Κωνσταντίνου Σφακιανάκη και του Ιωάννη Σφακιανάκη, ιατρού και πολιτικού που διετέλεσε επικεφαλής της πρώτης Εκτελεστικής Επιτροπής της Κρητικής Πολιτείας.
Το 1913 ενώθηκε - από κοινού με την υπόλοιπη Κρήτη -  με την Ελλάδα και η πρώτη απογραφή του ελληνικών αρχών που διενεργήθηκε το ίδιο έτος, βρήκε στον οικισμό 1586 κατοίκους. Διοικητικά υπήχθη αρχικά στην Επαρχία Μεραμβέλλου ως έδρα κοινότητας που περιλάμβανε και τα χωριά Σίσι, Επάνω Σίσι, Καρτσινιανός, Πύργος και Αγία Βαρβάρα ενώ από το 1998 μέχρι το 2006 υπαγόταν στο Δήμο Νεάπολης.

Μετά από αντιδράσεις των κατοίκων στη συγχώνευση της τοπικής αυτοδιοίκησης με βάση το σχέδιο Καποδίστρια, με το Νόμο 3448/15-3-2006, το Βραχάσι (μαζί με τα Ζωνιανά Ρεθύμνου και την Τσαριτσάνη Λάρισας) αναγνωρίστηκαν επίσημα ως ξεχωριστές Κοινότητες.

Από το 2011, μετά την την εφαρμογή του Προγράμματος «Καλλικράτης», ανήκει ως Κοινότητα Βραχασίου στον διευρυμένο δήμο Αγίου Νικολάου.

Κοντά στο Βραχάσι βρίσκονται τα απομεινάρια του μοναστηριού του Αγίου Γεωργίου Βραχασιώτη, από το οποίο σώζεται μόνο ο κύριος ναόςΛευτέρη Κ. Κρυοβρυσανάκη, Κρητικός Πανδέκτης, εκδόσεις Χαλκιαδάκη, Ρέθυμνο 1989, σελ. 77..

Τοπωνύμια Κοινότητας Βραχασίου.

 Δημογραφία 
Απογραφή19131928194019511961197119811991200120112021Πληθυσμός1586Βασίλειον της Ελλάδος. Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Διεύθυνσις Στατιστικής, Απαρίθμησις των κατοίκων των νέων επαρχιών της Ελλάδος του έτους 1913, Εν Αθήναις, 1915, σελ. 84.1426Μιχαήλ Σταματελάτος - Φωτεινή Βαμβά Σταματελάτου, Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας, ΤΑ ΝΕΑ, 2012, Α΄ τόμος, σελ. 147.12731199999804636522382311321μικρογραφία|324x324px|Η κοινότητα σε σχέση με τον δήμο

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Δήμος Αγίου Νικολάου - Βραχάσι
 Ιστολόγιο Νόστιμον ήμαρ

Κατηγορία:Δήμος Αγίου Νικολάου
Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Λασιθίου