Τάξη των προφητών

Η Τάξη των Προφητών αποτελεί κατηγορία πνευματικών λειτουργών κατά την Πρωτοχριστιανική Περίοδο, η οποία δεν περιλαμβάνει μόνο όσους προφήτες είχαν το χάρισμα, αλλά και εκείνους που είχαν χειροτονηθεί ως Προφήτες. Μέσω της χειροτονίας αποκτούσαν θεσμικό ρόλο στην εκκλησιαστική δομή, με σημαντική εξουσία και επιρροή κατά τους δύο πρώτους αιώνες της Εκκλησίας. 

Οι χειροτονημένοι Προφήτες συγκροτούσαν την Τάξη των Προφητών, η οποία κατείχε τη δεύτερη θέση στην εκκλησιαστική ιεραρχία, αμέσως μετά τους Αποστόλους. Ο ρόλος και η αποστολή τους αποτυπώνονται στη Θεία Τάξη της Εκκλησίας, όπως αυτή περιγράφεται σε εδάφια της Καινής Διαθήκης:

Από τα εδάφια αυτά φαίνεται ότι το προφητικό χάρισμα ήταν το δεύτερο από τα "κρείττονα" (σπουδαιότερα), μετά από το αποστολικό και δεν είχε σχέση με το ελεύθερο προφητικό χάρισμα που εκδηλωνόταν ευκαιριακά, αλλά ήταν κάτι μόνιμο, όπως και το αποστολικό χάρισμα, τα οποία "ἔθετο ό Θεός έν τῇ Εκκλησία". Πρόκειται λοιπόν για την αρχαιότερη και σημαντικότερη, μετά τους Αποστόλους, τάξη στην Εκκλησία.

Μία βασική διαφορά των "Προφητών" από τους "Αποστόλους" ήταν ότι, ενώ οι Απόστολοι επιλέγονταν απ' ευθείας από τον Ιησού Χριστό, οι Προφήτες επιλέγονταν απευθείας από το Άγιο Πνεύμα.

Αυτό φαίνεται στις Πράξεις 13/ιγ΄ 1 - 3:

Έτσι λοιπόν, ο Σαούλ (Παύλος) και ο Βαρνάβας, που τότε ανήκαν στην τάξη των προφητών, στάλθηκαν για ευαγγελισμό στην Κύπρο και στη Μικρά Ασία. Αυτή ήταν η πρώτη περιοδεία του Παύλου. Η επιλογή τους μάλιστα, έγινε καθώς "λειτουργούσαν". Αυτό δείχνει ότι οι απαρτίζοντες την τάξη των προφητών είχαν το δικαίωμα να τελούν τη Θεία Ευχαριστία.

Επίσης, στις Πράξεις 14/ιδ΄ 23, φαίνεται πως οι επιλεγέντες αυτοί Προφήτες από την Εκκλησία της Αντιοχείας, είχαν το δικαίωμα να χειροτονούν πρεσβυτέρους στις κατά τόπους Εκκλησίες. Είναι λοιπόν δεδομένη η εξουσία των προφητών, επί τού πρεσβυτερίου των κατά τόπους Εκκλησιών. Εξάγεται λοιπόν και ένα ακόμα συμπέρασμα, ότι το λειτούργημα των προφητών δεν ήταν ένα τοπικό λειτούργημα, αλλά η εμβέλειά του είχε ισχύ και σε ευρύτερες περιοχές από την Εκκλησία καταγωγής του προφήτη. Αυτό μπορούμε να το δούμε και σε ένα ακόμα χωρίο των Πράξεων των Αποστόλων. Μετά το τέλος της Αποστολικής Συνόδου το 49 μ.Χ., οι Απόστολοι και οι Πρεσβύτεροι που συμμετείχαν στη Σύνοδο των Ιεροσολύμων, εξέλεξαν "Ιούδαν, τον καλούμενον Βαρσαββᾶν, και Σιλᾶν, ἄνδρας ἡγουμένους ἐν τοῖς ἀδελφοῖς."Πράξεις 15/ιε΄ 22

Αυτούς τους δύο Προφήτες τους έστειλαν στην Εκκλησία της Αντιοχείας, για να μεταφέρουν μαζί με τον Παύλο και το Βαρνάβα, τις αποφάσεις της Αποστολικής Συνόδου. Το ότι αυτοί οι δύο "ηγούμενοι" ανήκαν στην τάξη των Προφητών αναφέρεται στις Πράξεις 15/ιε΄ 32:

Όλα αυτά δείχνουν ότι οι Προφήτες εκτελούσαν με εξουσία περιοδείες μεταξύ των Εκκλησιών, υπό την εποπτεία των Αποστόλων. Αυτό το βλέπουμε και στο πρωτοχριστιανικό σύγγραμμα της Διδαχής των Αποστόλων (70 - 100 μ.Χ.). Η ιστορική αξία αυτού του συγγράμματος είναι μεγάλη, καθώς αποτελεί ένα από τα ελάχιστα κείμενα που διασώθηκαν από την πρώιμη εκείνη εποχή, όταν οι Απόστολος, ένας-ένας, έφευγαν από την επίγεια σκηνή, και άφηναν πίσω τους διαδόχους τους. Είναι δε σημαντικό, καθώς επιβεβαιώνει τα όσα είδαμε προηγουμένως και στην Αγία Γραφή. 

Εκεί, μεταξύ άλλων διαβάζουμε για την τάξη των Προφητών:

Στα παραπάνω μαθαίνουμε ότι οι Προφήτες, όπως και οι Απόστολοι, περιέρχονταν τις Εκκλησίες και φιλοξενούνταν από τους Χριστιανούς. Έπρεπε, λοιπόν, οι Χριστιανοί να είναι προσεκτικοί, επειδή κυκλοφορούσαν και απατεώνες, που παρίσταναν τους Προφήτες, ανήκοντας στη λεγόμενη "τάξη των Ψευδοπροφητών".

Μαθαίνουμε επίσης ότι οι Προφήτες κατείχαν ηγετική θέση, μετά τους Αποστόλους, και απολάμβαναν μεταξύ των Χριστιανών τιμή αντίστοιχη με αυτή των Αρχιερέων. Μάλιστα, φαίνεται ξεκάθαρα η υπεροχή τους απέναντι στους Πρεσβυτέρους των Εκκλησιών.

Τέλος, οι Προφήτες μπορούσαν να τελούν τη Θεία Ευχαριστία ("επιτρέπεται εὐχαριστεῖν ὅσα θέλουσιν"), χωρίς οι Χριστιανοί να τους εμποδίζουν.

Επιστρέφοντας στην Αγία Γραφή, ας δούμε κάποιους ακόμα "Προφήτες".
"Ἀναμιμνῄσκω σε ἀναζωπυρεῖν τὸ χάρισμα τοῦ Θεοῦ, ὃ ἐστιν ἐν σοὶ διὰ τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν μου", γράφει ο απόστολος Παύλος στον Τιμόθεο, τον οποίο είχε χειροτονήσει Προφήτη. (Β΄ Τιμόθεον 1/α΄ 6)

Αυτό φαίνεται από το ότι τού είχε δώσει εξουσία να χειροτονεί, καθώς και από το ότι είχε επιλεγεί από το Άγιο Πνεύμα και είχε χειροτονηθεί "δια προφητείας". (Α΄ Τιμόθεον 3/γ΄ 6. 4/δ΄ 13,14).

Παρόμοιες αποστολές δόθηκαν στον Τίτο στη Δαλματία και την ΚρήτηΤίτον 1/α΄ 5, στον Τυχικό στην ΑσίαΒ΄ Τιμ. 4/δ΄ 12, στον Κρήσκη στη ΓαλατίαΒ΄ Τιμ. 4/δ΄ 10, στον Τιμόθεο στη ΜακεδονίαΦιλιπ. 2/β΄ 19, στον Αρτεμά στην ΚρήτηΤίτον 3/γ΄ 12, και στον Έραστο στην ΑχαϊαΒ΄ Τιμ. 4/δ΄ 20.

Μετά το θάνατο των αποστόλων, οι Προφήτες, ως διάδοχοί τους, συνέχισαν το έργο τους, χειροτονώντας και κηρύττοντας σε όλο τον κόσμο. Καθώς οι δεκαετίες περνούσαν και οι Προφήτες γερνούσαν, δεν μπορούσαν πλέον να γυρίζουν στις διάφορες Εκκλησίες. Έτσι, άρχισαν να εγκαθίστανται σε Εκκλησίες της επιλογής τους, όπου χειροτόνησαν τους δικούς τους διαδόχους, οι οποίοι ονομάστηκαν "Επίσκοποι" και υπάρχουν στην Εκκλησία ως σήμερα.

Πηγές
 «Τὸ προφητικὸ χάρισμα στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Οἱ ἐκ Θεοῦ προφῆτες καὶ οἱ ψευδοπροφῆτες» 
Παραπομπές

 Βιβλιογραφία 

 Εκκλησιαστική Ιστορία Α΄ τού Βλασίου Ιω. Φειδά, σελ. 59..., (2η έκδοση 1994).
 Πατρολογία Α', Στυλιανού Παπαδόπουλου, "Διδαχή των Αποστόλων"

Κατηγορία:Θρησκευτικοί τίτλοι και βαθμοί
Κατηγορία:Χριστιανική θεολογία
Κατηγορία:Ιστορία του Χριστιανισμού