Γιαχ

Ο όρος Γιαχ, Ιάχ ή Ιά αποτελεί συντομευμένη μορφή του Τετραγράμματου, δηλαδή του ιδιαίτερου προσωπικού ονόματος του Θεού, που αποδίδεται συνήθως Ιεχωβά ή Γιαχβέ.

Ετυμολογία
Ο όρος Γιαχ αποτελεί συντομευμένη μορφή του προσωπικού ονόματος του Θεού, όπως χρησιμοποιείται στην Αγία Γραφή. Αυτή η συντομευμένη μορφή περιλαμβάνει τα δύο πρώτα γράμματα του Τετραγράμματου י (γιόδ) και ה (χε).

Στις Εβραϊκές Γραφές ο όρος Γιαχ εμφανίζεται 50 φορές συνολικά: 26 φορές μεμονωμένος και 24 φορές ως μέρος της έκφρασης «Αλληλούια», η οποία κατά γράμμα αποτελεί προτροπή προς ομάδα ανθρώπων να "αινέσουν τον Γιαχ". Στις Χριστιανικές Ελληνικές Γραφές (Καινή Διαθήκη) εμφανίζεται τέσσερις φορές μέσα στη φράση «Αλληλούια» (ή «αλληλουιά» στο Κείμενο), στο βιβλίο της Αποκάλυψης. (19:1, 3, 4, 6) Οι μεταφράσεις έχουν αποδώσει αυτή την έκφραση δοξολογίας ως «Αινείτε τον Γιαχ» ή «Αινείτε τον Κύριο».

Χριστιανοί θεολόγοι και λόγιοι αναφέρθηκαν σε αυτή την συντομευμένη μορφή του θεϊκού ονόματος. Για παράδειγμα, σύμφωνα με τον Ευσέβιο Καισαρείας, ελληνικές μεταφράσεις της Παλαιάς Διαθήκης που ήταν διαθέσιμες την εποχή του απέδιδαν τον όρο «αλληλούια» ως «αινείτε τον Ιά»Στο σχολιολόγιό του Εις τους Ψαλμούς αναφέρει: «Ἐν τῷ παρόντι ψαλμῷ ἀντὶ τοῦ, αἰνεῖτε τὸν Κύριον, ὁ μὲν Σύμμαχος͵ ἀλληλούϊα͵ ὅτι ἀγαθὸν ᾠδὴ εἴρηκεν, ἀνερμήνευτον φυλάξας τὴν Ἑβραίων λέξιν τὴν σημαίνουσαν τὸ, αἰνεῖτε τὸν Κύριον. Ὁμοίως δὲ καὶ ἡ πέμπτη ἔκδοσις, αἰνεῖτε τὸν ἰὰ ἐξέδωκεν. Ὁ μὲν οὖν πρὸ τούτου ψαλμὸς μιᾷ ψυχῇ αἰνεῖν τὸν Κύριον παρακελεύεται· ἐνταῦθα δὲ πλήθεσι λέγεται τὸ, αἰνεῖτε τὸν Κύριον· ἐπειδὴ οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς ὁ Θεὸς, εἰκότως πᾶν τὸ εἰς αὐτοῦ δόξαν ἀναφερόμενον͵ καὶ εἰς αὐτοῦ τιμὴν πραττόμενον͵ ἀγαθὸν ἂν εἴη· ὥσπερ οὖν καὶ ἀγαθὸν ὁ ψαλμὸς ὡς ἂν εἰς ἀγαθὸν Θεὸν ἀναπεμπόμενος [...] ῎εστι δὲ τὸ Ἀλληλούϊα παρακέλευσις μυστικὴ πρὸς τὴν τοῦ Θεοῦ ὑμνῳδίαν τὴν ἀκοὴν ἐπεγείρουσα· ἵνα τοιοῦτον ᾖ τούτου τὸ σημαινόμενον͵ Αἰνεῖτε τὸν Κύριον. Ἐν οἷς γὰρ μέρεσι τῆς ἁγίας Γραφῆς αὕτη πρόσκειται ἡ φωνὴ, ἡ λέγουσα͵ Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, διὰ τοῦ Ἀλληλούϊα ἐν ταῖς Ἑβραϊκαῖς φωναῖς τὸ τοιοῦτον σημαίνεται. Τὸ μὲν Ἀλληλοὺ αἶνος νοεῖται, ὃς εἰς Θεὸν τὴν ἀναφορὰν ἔχει· τὸ δὲ ῎ια ἓν τῶν ἑρμηνευτικῶν τῆς φύσεως τῆς θείας ἐστὶν ὄνομα. ῞ολον δὲ κοινῇ τὸ, Ἀλληλούϊα, Αἶνος Θεοῦ ἑρμηνεύεται». (Ευσέβιος ο Καισαρείας, Εις τους Ψαλμούς 24.65.14-25, 23.1296.30-39), ενώ παρόμοια αναφορά κάνει και ο Θεοδώρητος«Ἀλληλούϊα. Ἐνταῦθα σαφῶς ἐδιδάχθημεν τοῦ ἀλληλούϊα τὴν ἑρμηνείαν. Τὸ γὰρ Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, Ἀλληλούϊα ὁ Ἑβραῖος λέγει· ὁ δὲ Σύμμαχος καὶ ἀνερμήνευτον αὐτὸ εἴασε· λέγει δὲ οὕτως, Ἀλληλούϊα, ὅτι ἀγαθὸς ψαλμός. Ὁ δὲ Θεοδοτίων, Αἰνεῖτε τὸν Ἰά· αἰνεῖν καὶ οὗτος τοίνυν ὁ ψαλμὸς παρακελεύεται». (Θεοδώρητος, Ερμηνεία εις τους Ψαλμούς 80.1977.48-1980.5 [στον Ψαλμό 140]).

Η μορφή Ιάχ (Γιαχ) αναφέρεται και σε αρχαία αιγυπτιακή θεότητα της σελήνηςYah (Lah), the Other Egyptian Moon God.

Χρήση του όρου
Στην Αγία Γραφή
Ο μονοσύλλαβος όρος Γιαχ σχετίζεται στην Αγία Γραφή συνήθως με τα βαθύτερα αισθήματα αίνου και εξύμνησης, προσευχής και ικεσίας, και γενικά απαντάται εκεί όπου το θέμα σχετίζεται με χαρά λόγω θριάμβου ή απελευθέρωσης ή όπου γίνεται αναγνώριση της θεϊκής ισχύος.

Άλλες χρήσεις
Στα πρόσφατα χρόνια ο όρος Γιαχ (ή και Τζα ή Τζαχ) χρησιμοποιείται ως όνομα του Θεού από το θρησκευτικό κίνημα των Ρασταφαριανών, οι οποίοι θεωρούν (κάποιοι από αυτούς με μεταφορικό τρόπο) ότι ο Χαϊλέ Σελασιέ Α΄ της Αιθιοπίας αποτέλεσε ενσάρκωση του Γιαχ (τον αναφέρουν ως «Γιαχ (ή, Τζα) Ρασταφάρι»). Μια άλλη δοξασία αυτού του κινήματος λέγεται «Εγώ και Εγώ» ("I and I"), η οποία αναφέρεται στην ενότητα του Γιαχ (Θεού) με κάθε άνθρωπο, δηλαδή στο ότι ο Θεός βρίσκεται μέσα σε (ή σε ενότητα με) όλους.

Ο διάσημος Ρασταφαριανός τραγουδιστής Μπομπ Μάρλεϊ έκανε συχνά αναφορές στα τραγούδια του στο όνομα του Γιαχ. Για παράδειγμα, τραγούδι του «Is this love» αναφέρει: "I wanna love you and treat you right; I wanna love you every day and every night: We'll be together with a roof right over our heads; We'll share the shelter of my single bed; We'll share the same room, yeah! - for Jah provide the bread" («...διότι ο Γιαχ θα προμηθεύσει το ψωμί»).  

Δείτε επίσης
Τετραγράμματο

Υποσημειώσεις

Άλλες πηγές
 Ενόραση στις Γραφές, Τόμος 1, 1989, Β. & Φ. Ε. Σκοπιά, στην αγγλική.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Ιουδαϊκή Εγκυκλοπαίδεια, «Ονόματα του Θεού», στην αγγλική
Καθολική Εγκυκλοπαίδεια, «Ιεχωβά», στη αγγλική
Η άποψη ενός Ρασταφαριανού για τη χρήση του ονόματος Γιαχ, στην αγγλική
Οι Ρασταφαριανοί, ο Μπομπ Μάρλεϊ και η πίστη στον Γιαχ σε άρθρο του National Geographic, στην αγγλική

Κατηγορία:Εξελληνισμένες αποδόσεις εβραϊκών λέξεων
Κατηγορία:Αγία Γραφή