Καραμανλήδες

Οι Καραμανλήδες (ενικός: Καραμανλής) αποτελούν ομάδα τουρκόφωνων Ελλήνων Μικρασιατών Ορθόδοξων Χριστιανών, οι οποίοι κατοικούσαν στην περιοχή της Καραμανίας, ονομασίας που προέρχεται από το τουρκικό Μπεηλίκι των Καραμανιδών και αντιστοιχεί γεωγραφικά στην περιοχή της αρχαίας Κιλικίας. Η παρουσία τους στην περιοχή ανάγεται σε πολύ παλαιές περιόδους.

Σύμφωνα με ιστορικές προσεγγίσεις, οι Καραμανλήδες θεωρούνται είτε απόγονοι των Βυζαντινών Ελλήνων που, με την πάροδο του χρόνου, υιοθέτησαν την τουρκική γλώσσα και πολιτισμικά στοιχεία, είτε απόγονοι Χριστιανών Τούρκων στρατιωτών που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή μετά την τουρκική κατάκτηση, είτε προϊόν αλληλεπίδρασης και των δύο αυτών πληθυσμιακών ομάδων. Παρά τη γλωσσική τους ιδιαιτερότητα, οι Καραμανλήδες διατήρησαν ακέραιη την ελληνική εθνική και θρησκευτική τους συνείδηση, χρησιμοποιώντας τα λεγόμενα «καραμανλήδικα», δηλαδή την τουρκική γλώσσα γραμμένη με ελληνικούς χαρακτήρες.

Κατά την Ελληνοτουρκική Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923, οι Καραμανλήδες εξαναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες και να μετεγκατασταθούν στο ελληνικό κράτος. Στη σύγχρονη εποχή, απόγονοι των Καραμανλήδων εξακολουθούν να ζουν στην Ελλάδα, ωστόσο έχουν πλήρως ενσωματωθεί στον ευρύτερο ελληνικό πληθυσμό, χάνοντας σταδιακά τα ιδιαίτερα γλωσσικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά τους.

 Ιστορία 
Οι Καραμανλήδες προέρχονταν από Έλληνες Χριστιανούς της Μικράς Ασίας που υιοθέτησαν την τουρκική γλώσσα έπειτα από πιέσεις μέσω μιας σταδιακής διαδικασίας αφομοίωσης/τουρκοποίησης από τους ΟθωμανούςΦαινόμενο που συμπεριλαμβάνει επίσης τους Αρμένιους και τους Εβραίους της περιοχής εκείνης και μάλιστα με την καθομιλουμένη τουρκική να γράφεται με το αλφάβητο του εκάστοτε λαού αλλά ταυτόχρονα διατήρησαν την πίστη τους. Υπάρχει ωστόσο και η θεωρία ότι οι Καραμανλήδες ήταν εκχριστιανισμένοι Τούρκοι είτε πλήρης Τουρκικής καταγωγής ή αμυδρώς ανακατεμένοι με τους ντόπιους Έλληνες.  Οι Τούρκοι συγκεκριμένα το υποστηρίζουν αυτό, αλλά τα γραπτά που έχουν διασωθεί από Καραμανλήδες συγγραφείς δεν υπονοούν κάτι τέτοιο.

Αν και οι καραμανλήδικες κοινότητες ευημερούσαν, η απομόνωση της κεντρικής Ανατολίας τους ωθούσε σε εποχική ή και μόνιμη μετανάστευση σε εμπορικά κέντρα κατά μήκος του σιδηροδρόμου, όπως το Ικόνιο, η Άγκυρα, τα Άδανα και η Μερσίνα, εγκαταλείποντας προαιώνιες εστίες της Ορθοδοξίας όπως η Σύλλη (τουρκικά: Sille Subaşı) και το Σελίμε. Σημαντική κοινότητα Καραμανλήδων υπήρχε και στην Κωνσταντινούπολη, στις συνοικίες Γεντικουλέ, Ψωμαθειά (τουρκικά: Samatya), Ναρλικαπί. 

Μεταξύ των κατοίκων της Ανατολίας, οι Καραμανλήδες φημίζονταν για το εμπορικό πνεύμα και την επιχειρηματικότητά τους.

Σταδιακά, οι εύποροι Καραμανλήδες έμποροι και επαγγελματίες άρχισαν να υιοθετούν την ελληνική γλώσσα, με την ενθάρρυνση του Πατριαρχείου της Κωνσταντούπολης αλλά και των ελληνικών αρχών, αν και συχνά οι φτωχοί έφεραν αντιρρήσεις, επιθυμώντας εκπαίδευση μεγαλύτερης πρακτικής αξίας για τα παιδιά τους. 

Μετά την υπογραφή της συνθήκης της Λωζάνης (1923), μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα, κατά την Ελληνο-Τουρκική Ανταλλαγή πληθυσμών.

 Γλώσσα - γραφή 

 μικρογραφία | upright | Καραμανλίδικα 
σύνδεσμος=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Karamanlidika-.jpg|μικρογραφία|Επιγραφή στα Καραμανλικά τουρκικά που βρέθηκε σε επιτύμβια στήλη: ΤΕΚΕ ΟΓΛΟΥ ΧΑΤΖΙ ΓΙΑΝΙ ΓΙΑΠΤΙΡΑΝ 1910  “Tekeoğlu Hacı Yanni yaptıran, 1910”, Ελμαλικ, Γιάλοβα, Τουρκία
Οι Καραμανλήδες μιλούσαν τοπική διάλεκτο της τουρκικής. Στα κείμενά τους, έγραφαν την τουρκική γλώσσα με χαρακτήρες του ελληνικού αλφαβήτου (καραμανλήδικα). 

Το πρώτο γνωστό έντυπο καραμανλήδικο κείμενο ανάγεται εκδόθηκε το 1718 και το τελευταίο το 1929, ενώ στα καραμανλήδικα γράφτηκε ένα από τα πρώτα μυθιστορήματα σε τουρκική γλώσσα, το 1871-72, από τον δάσκαλο και δημοσιογράφο Ευαγγελινό Μισαηλίδη. 

Τα παλαιότερα καραμανλήδικα κείμενα ήταν θρησκευτικού περιεχομένου ενώ από το τέλος του 18ου αι. τυπώνονται και κείμενα ιστορικά, γεωγραφικά, διδακτικά κ.ά. Αυτά τυπώνονταν σε τυπογραφεία της Κωνσταντινούπολης, Αθηνών, Βενετίας, Σμύρνης κ.ά. Πολύ σημαντικό ρόλο στη διάδοση της καραμανλήδικης γραφής έπαιξε ο Ευαγγελινός Μισαηλίδης ο οποίος το 1851 άρχισε να εκδίδει στην Κωνσταντινούπολη την εφημερίδα Ανατολή, σε καραμανλήδικη γραφή.

Πρόσωπα
Σημαντικοί Καραμανλήδες στην ελληνική ιστορία είναι οι εξής:
Μητροπολίτης Γρεβενών Αιμιλιανός
Προκόπιος Ικονίου
Ικονίου Ιάκωβος

 Δείτε επίσης 
Καππαδόκες
λύρα Καππαδοκίας (κεμανές)

Παραπομπές

 Πηγές 


Εξωτερικοί Σύνδεσμοι
 Κουμαριανού Αικατερίνη, Πιο κοντά στην καραμανλίδικη γραμματεία. Σημαντική συμβολή στη μελέτη της η μεταφορά στα ελληνικά ενός γεωγραφικού κειμένου του Iωάννη H. Kάλφογλου, Εφημ. "Καθημερινή", 7-9-2003

Καραμανλίδικα έντυπα διαθέσιμα στο διαδίκτυο
Ιπατετναμέ :Γιάνι Γκερέκ ερκεκλερέ , γκερέκ δις εχληλερέ, ___.[Κωνσταντινούπολη] : Παρά Σ. Δ. και Θ. Α.,1840
Αγιον Όρος ταριχί / Σωφρόνιος,μητροπολίτης Στρωμνίτσας. Αλιακιόζογλου, Σάββας Σ. / [χ.τ.] : Έκδοση Κ. Ζιβίδης ..., 1901
Σεραφείμ,ο Πισσίδειος, μητροπολίτης Αγκύρας, Αζήμ πατησσάχ μοναστήρ Κύκκονουν, Βενετία, 1816.

Κατηγορία:Έλληνες ανά εθνοτική ή εθνική καταγωγή
Κατηγορία:Πληθυσμιακές ομάδες της Ελλάδας
Κατηγορία:Μικρασιατικός Ελληνισμός