Νικόλαος Σκουφάς

Ο Νικόλαος Σκουφάς (γεννημένος ως Νικόλαος Κουμπάρος· 1779 - 31 Ιουλίου 1818) ήταν Έλληνας έμπορος, επαναστάτης και ιδρυτής της Φιλικής Εταιρείας, μαζί με τον Εμμανουήλ Ξάνθο και τον Αθανάσιο Τσακάλωφ. Κατά τα νεανικά του χρόνια ασκούσε το επάγγελμα του πιλοποιού, δηλαδή κατασκεύαζε σκουφιά, δραστηριότητα από την οποία προήλθε και το προσωνύμιο «Σκουφάς».

Η συμβολή του στην προετοιμασία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική και αναγνωρίζεται ευρέως από την ιστοριογραφία."Καταστροφές και θρίαμβοι", του Στάθη Ν. Καλύβα, εκδ. Παπαδόπουλος, Αθήνα, σελ. 43 Σε ένδειξη τιμής προς το πρόσωπό του, το όνομά του φέρει σήμερα δήμος της Περιφερειακής Ενότητας Άρτας, η κεντρική πλατεία της Άρτας, όπου βρίσκεται και το κτίριο που στέγαζε την επιχείρησή του, το Μουσείο Ιστορίας της Άρτας, καθώς και διάφοροι δρόμοι ανά την Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένου και κεντρικό σημείο της Αθήνας. Η προσωπικότητά του αποτελεί μία από τις πλέον εξέχοντες της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

 Βιογραφία 
Ο Νικόλαος Σκουφάς γεννήθηκε το 1779 στο χωριό Κομπότι Άρτας, στην Ήπειρο, από γονείς μεσαίας κοινωνικής προέλευσης. Το οικογενειακό του επώνυμο ήταν Κουμπάρος· ωστόσο, λόγω της επαγγελματικής του ενασχόλησης με την κατασκευή σκούφων (πίλων), υιοθέτησε το επώνυμο «Σκουφάς», με το οποίο και καθιερώθηκε.Αναστ. Γούδας, Βίοι Παράλληλοι, τ. 5, Χαρ. Αθήνα 1872, σ. 9. Το 1813 εγκαταστάθηκε στην Οδησσό της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, όπου αρχικά συνέχισε να ασκεί το επάγγελμά του χωρίς ιδιαίτερη οικονομική επιτυχία. Παράλληλα, εργάστηκε ως αποθηκάριος και γραμματέας, ενώ σταδιακά κατόρθωσε να αναδειχθεί σε μεγαλέμπορο. Κατά την περίοδο αυτή γνωρίστηκε με τον Αθανάσιο Τσακάλωφ και τον Εμμανουήλ Ξάνθο.

Το 1814, ύστερα από πρόταση του Σκουφά, ιδρύθηκε η Φιλική Εταιρεία, η οποία έμελλε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην προετοιμασία της Ελληνικής Επανάστασης. Ο Σκουφάς συνέβαλε ουσιαστικά στην ταχεία και οργανωμένη ανάπτυξη της Εταιρείας, καθώς διέθετε ήδη επαναστατική ιδεολογική προπαίδεια. Ειδικότερα, είχε προκατηχηθεί στις ιδέες του Κωνσταντίνου Ράδου, ο οποίος, μυημένος στον Καρμποναρισμό, είχε επιχειρήσει το 1812 να ιδρύσει στη Μόσχα ελληνική επαναστατική οργάνωση, στα αρχικά μέλη της οποίας υπολόγιζε και τον Σκουφά.Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος, «Η αρχική απόφαση για την Επανάσταση και η Φιλική Εταιρεία», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τομ. ΙΒ, 1975, σελ. 12

Στο πλαίσιο της δράσης του στη Φιλική Εταιρεία, ο Σκουφάς ανέλαβε τη μύηση και την κατήχηση μελών από τον ευρύτερο κύκλο των Ελλήνων της διασποράς στη Ρωσία. Μεταξύ των προσώπων που μύησε συγκαταλέγονται ο Γεώργιος Σέκερης, ο Αντώνιος Κομιζόπουλος, ο Νικόλαος Γαλάτης και ο Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος. Οι αρχικές του προσπάθειες στη Μόσχα και στην Αγία Πετρούπολη δεν απέδωσαν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα· ωστόσο, στις αρχές του 1816, η δράση του βρήκε ουσιαστική ανταπόκριση στην Οδησσό. Εκεί συνεργάστηκε με τον Άνθιμο Γαζή, στον οποίο ανέθεσε τη μύηση των κλεφτών και των αρματολών της Στερεάς Ελλάδας. Παράλληλα, ο ίδιος ανέλαβε τη διάδοση των αρχών της Φιλικής Εταιρείας στην Πελοπόννησο, μέσω της Κωνσταντινούπολης.

Το 1818, με πρωτοβουλία του Σκουφά, η έδρα της Φιλικής Εταιρείας μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του εκεί μύησε τον Παναγιώτη Σέκερη, τον οποίο έπεισε να αναλάβει εκτεταμένη χρηματοδότηση της Εταιρείας. Παρά τις επιφυλάξεις των άλλων δύο συνιδρυτών, ο Σκουφάς υποστήριζε σταθερά τη μεταφορά της έδρας της Εταιρείας στην Πελοπόννησο.Βασίλης Σφυρόερας, Νικόλαος Σκουφάς, Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, τομ. 9Α, Εκδοτική ΑΘηνών, σσ. 293-294 Ωστόσο, η επιβαρυμένη κατάσταση της υγείας του δεν του επέτρεψε να ολοκληρώσει το εγχείρημά του. Απεβίωσε στις 31 Ιουλίου 1818 στο Μέγα Ρεύμα της Κωνσταντινούπολης και ετάφη στον τοπικό ναό των Ταξιαρχών.

Παραπομπές

 Πηγές 
 Λάμπρος Τατσιόπουλος, Νικόλαος Σκουφάς. Ο Εθνεγέρτης Αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας, Ιωάννινα 1980.
 Βασίλης Σφυρόερας, Νικόλαος Σκουφάς, Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, τομ. 9Α, Εκδοτική Αθηνών.
 Αναστ. Γούδας, Βίοι Παράλληλοι, τ. 5, Χαρ. Αθήνα 1872.


Κατηγορία:Έλληνες επιχειρηματίες
Κατηγορία:Έλληνες μέλη της Φιλικής Εταιρείας
Κατηγορία:Έλληνες επαναστάτες
Κατηγορία:Έμποροι
Κατηγορία:Ιστορία της Άρτας