Σεισμός και τσουνάμι του Ινδικού Ωκεανού (2004)

Ο σεισμός και το τσουνάμι του Ινδικού Ωκεανού του 2004, επίσης γνωστός στην επιστημονική κοινότητα ως σεισμός Σουμάτρας - Ανταμάν, έλαβε χώρα στις 07:58:53 τοπική ώρα (UTC+7) στις 26 Δεκεμβρίου, με επίκεντρο ανοικτά της δυτικής ακτής της βόρειας Σουμάτρας, στην Ινδονησία. Ήταν ένας υποθαλάσσιος σεισμός εντός του Ινδικού Ωκεανού που σημείωσε μέγεθος 9,1-9,3 Mw, φτάνοντας σε ένταση Μερκάλι έως και IX (9, με μέγιστο στην κλίμακα το 12) σε ορισμένες περιοχές. Ο σεισμός προκλήθηκε από ρήξη κατά μήκος του ρήγματος μεταξύ της πλάκας της Βιρμανίας και της ινδικής πλάκας.

Μια σειρά από τεράστια κύματα τσουνάμι που έφτασαν σε ύψος τα 30 μέτρα δημιουργήθηκαν από την υποθαλάσσια σεισμική δραστηριότητα. Οι κοινότητες κατά μήκος των γύρω ακτών του Ινδικού Ωκεανού επηρεάστηκαν σοβαρά και τα τσουνάμι σκότωσαν περίπου 227.898 άτομα σε 14 χώρες, καθιστώντας το, μια από τις πιο θανατηφόρες φυσικές καταστροφές στην καταγεγραμμένη ιστορία. Ο σεισμός διετάραξε σημαντικά τις συνθήκες διαβίωσης και το εμπόριο στις παράκτιες επαρχίες των χωρών του Ινδικού, όπως το Ατσέχ (Ινδονησία), η Σρι Λάνκα, το Ταμίλ Ναντού (Ινδία) και το Κάο Λακ (Ταϊλάνδη). Η Μπάντα Άτσεχ ανέφερε τον μεγαλύτερο αριθμό θανάτων.

Ο σεισμός ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος που καταγράφηκε ποτέ και είχε τη δεύτερη μεγαλύτερη διάρκεια δόνησης που παρατηρήθηκε ποτέ, μεταξύ οκτώ και δέκα λεπτών. Προκάλεσε τη δόνηση του πλανήτη έως και , και επίσης πυροδότησε απομακρυσμένους σεισμούς μέχρι την Αλάσκα. Το επίκεντρο ήταν μεταξύ του Σιμεούλουε και της Σουμάτρας. Τα δεινά των πληγέντων ανθρώπων και χωρών προκάλεσαν παγκόσμια ανθρωπιστική αντίδραση, με δωρεές συνολικού ύψους άνω των 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ.

 Σεισμός 
Ο σεισμός του Ινδικού Ωκεανού του 2004 τεκμηριώθηκε αρχικά ότι είχε μέγεθος στιγμής 8,8. Τον Φεβρουάριο του 2005, οι επιστήμονες αναθεώρησαν την εκτίμηση του μεγέθους σε 9,0. Παρόλο που το Κέντρο Προειδοποίησης για το Τσουνάμι του Ειρηνικού έχει αποδεχτεί αυτούς τους νέους αριθμούς, το Γεωλογικό Ινστιτούτο των Ηνωμένων Πολιτειών δεν έχει αλλάξει μέχρι στιγμής την εκτίμησή του για το 9,1. Μια μελέτη του 2006 υπολόγισε το μέγεθος του Mw 9,1–9,3. Ο Χιρόο Καναμόρι του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Καλιφόρνιας εκτιμά ότι το μέγεθος σεισμικής ροπής 9,2 είναι αντιπροσωπευτικό του μεγέθους του σεισμού.EERI Publication 2006–06, page 14.

Το υποκέντρο του κύριου σεισμού ήταν περίπου 160 χιλιόμετρα από τα δυτικά παράλια της βόρειας Σουμάτρας, στον Ινδικό Ωκεανό, βόρεια του νησιού Σιμεουλούε, σε βάθος 30 χιλιόμετρα κάτω από το μέσο επίπεδο της θάλασσας. Το βόρειο τμήμα της ζώνης καταβύθισης της Σούνδας έσπασε σε μήκος 1.300 χιλιομέτρων. Ο σεισμός (ακολουθούμενος από το τσουνάμι) έγινε αισθητός στο Μπανγκλαντές, την Ινδία, τη Μαλαισία, τη Μιανμάρ, την Ταϊλάνδη, τη Σρι Λάνκα και τις Μαλδίβες. Δευτερεύοντα ρήγματα προκάλεσαν μεγάλα, στενά τμήματα του πυθμένα να ανυψωθούν σε δευτερόλεπτα. Αυτό αύξησε γρήγορα το ύψος και την ταχύτητα των κυμάτων, καταστρέφοντας την κοντινή Ινδονησιακή πόλη Λχόνγκα.

Η Ινδονησία βρίσκεται ανάμεσα στον Δακτύλιο της Φωτιάς του Ειρηνικού στα βορειοανατολικά νησιά που γειτνιάζουν με τη Νέα Γουινέα, και την Αλπική ζώνη που εκτείνεται κατά μήκος του νότιου και δυτικού μέρους από τη Σουμάτρα, την Ιάβα, το Μπαλί, το Φλόρες έως το Τιμόρ. Ο σεισμός της Σουμάτρας του 2002 πιστεύεται ότι ήταν ένας προσεισμός, πριν από το κύριο γεγονός για πάνω από δύο χρόνια.

 Τεκτονικές πλάκες 
αριστερά|μικρογραφία|Το επίκεντρο και οι σχετικοί μετασεισμοί.
Ο σεισμός του Ινδικού Ωκεανού του 2004 ήταν ασυνήθιστα μεγάλος όσον αφορά τη γεωγραφική και γεωλογική θέση. Υπολογίζεται ότι 1.300 χιλιόμετρα του επιφανειακού ρήγματος γλίστρησαν (ή έσπασαν) μέχρι περίπου 15 μέτρα κατά μήκος της ζώνης βύθισης στην τάφρο των Ανταμάν, όπου η ινδική πλάκα γλιστρά (ή βυθίζεται) κάτω από την υπερκείμενη πλάκα της Βιρμανίας. Η ρήξη δεν συνέβη ακαριαία αλλά είχε συνολική διάρκεια περίπου 8 λεπτά, η μεγαλύτερη που είχε καταγραφεί μέχρι εκείνη τη στιγμή. Η ταχύτητα διάρρηξης υπολογίστηκε σε 2,8 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. Με βάση τις μικροταλαντώσεις της Γης μετά τον σεισμό, υπολογίστηκε ότι η ταχύτητα διάρρηξης στο βόρειο τμήμα, προς τα νησιά Ανταμάν και Νικομπάρ, ήταν μικρότερη.

Η Ινδική Πλάκα είναι μέρος της μεγάλης Ινδο-Αυστραλιανής Πλάκας, η οποία βρίσκεται κάτω από τον Ινδικό Ωκεανό και τον Κόλπο της Βεγγάλης και κινείται βορειοανατολικά με μέσο όρο 40 με 50 χιλιοστά τον χρόνο. Η πλάκα της Ινδίας συναντά την πλάκα της Βιρμανίας (που θεωρείται τμήμα της μεγάλης ευρασιατικής πλάκας) στην τάφρο της Σούνδας. Σε αυτό το σημείο, η πλάκα της Ινδίας υποχωρεί κάτω από την πλάκα της Βιρμανίας, στην οποία βρίσκονται τα νησιά Νικομπάρ, τα νησιά Ανταμάν και η βόρεια Σουμάτρα. Η Ινδική Πλάκα βυθίζεται βαθύτερα και βαθύτερα κάτω από την Πλάκα της Βιρμανίας έως ότου η αυξανόμενη θερμοκρασία και η πίεση οδηγούν τις πτητικές έξω από την πλάκα. Αυτές οι ενώσεις ανεβαίνουν και προκαλούν μερική τήξη και σχηματισμό μάγματος. Το ανερχόμενο μάγμα εισβάλλει στον φλοιό πάνω και εξέρχεται από τον φλοιό της Γης μέσω ηφαιστείων με τη μορφή ηφαιστειακού τόξου.

Εκτός από την πλευρική κίνηση μεταξύ των πλακών, ο σεισμός του Ινδικού Ωκεανού του 2004 είχε ως αποτέλεσμα την άνοδο του πυθμένα κατά μερικά μέτρα, μετατοπίζοντας περίπου 30 κυβικά χιλιόμετρα νερού και προκαλώντας καταστροφικά κύματα τσουνάμι. Η άνοδος του θαλάσσιου πυθμένα μείωσε σημαντικά τη χωρητικότητα του Ινδικού Ωκεανού, προκαλώντας μόνιμη αύξηση στην παγκόσμια στάθμη της θάλασσας κατά περίπου 0,1 χιλιοστά.

 Μετασεισμοί και άλλοι σεισμοί 
μικρογραφία|Αρχικός σεισμός και μετασεισμοί με μέγεθος μεγαλύτερο από 4,0 M από τις 26 Δεκεμβρίου 2004 έως τις 10 Ιανουαρίου 2005.
δεξιά|μικρογραφία|Μετασεισμοί σεισμού του Ινδικού Ωκεανού του 2004.
Πολλοί μετασεισμοί αναφέρθηκαν στα νησιά Ανταμάν, στα Νησιά Νικομπάρ και στην περιοχή του αρχικού επίκεντρου τις ώρες και τις ημέρες που ακολούθησαν. Ο σεισμός Νίας-Σιμεουλούε μεγέθους 8,7 το 2005, με επίκεντρο κοντά στην ακτή του νησιού Νίας της Σουμάτρας, δεν θεωρείται μετασεισμός, παρά την εγγύτητά του στο επίκεντρο, και πιθανότατα προκλήθηκε από αλλαγές στην τάση που σχετίζονται με το συμβάν του 2004. 

Άλλοι μετασεισμοί μέχρι μεγέθους 6,6 συνέχισαν να κλονίζουν την περιοχή καθημερινά για τρεις ή τέσσερις μήνες. 

Ο σεισμός του Ινδικού Ωκεανού του 2004 θεωρείται ότι πυροδότησε δραστηριότητα τόσο στα βουνά Λέουσερ και στο όρος Ταλάγκ, ηφαίστεια στην περιοχή Ατσέχ, ενώ ο σεισμός του Νίας-Σιμεουλούε του 2005 προκάλεσε δραστηριότητα στη λίμνη Τόμπα, αρχαία καλδέρα στη Σουμάτρα.

 Απελευθέρωση ενέργειας 
Η ενέργεια που απελευθερώθηκε στην επιφάνεια της Γης (ME) από τον σεισμό του Ινδικού Ωκεανού του 2004 εκτιμήθηκε σε . Αυτή η ενέργεια είναι ισοδύναμη με πάνω από 1.500 φορές εκείνη της ατομικής βόμβας της Χιροσίμα, αλλά μικρότερη από εκείνη της Tsar Bomba, του μεγαλύτερου πυρηνικού όπλου που πυροδοτήθηκε ποτέ. Το συνολικό έργο που πραγματοποιήθηκε M W (και έτσι ενέργεια) από τον σεισμό ήταν . Οι μόνοι καταγεγραμμένοι σεισμοί με μεγαλύτερο M W ήταν οι σεισμοί της Χιλής του 1960 και της Αλάσκας το 1964, με  και , αντίστοιχα.

Η μετατόπιση της μάζας και η μαζική απελευθέρωση ενέργειας άλλαξαν ελαφρώς την περιστροφή της Γης. Η ακριβής ποσότητα δεν είναι ακόμη γνωστή, αλλά τα θεωρητικά μοντέλα υποδηλώνουν ότι ο σεισμός μείωσε τη διάρκεια της ημέρας κατά 2,68 μικροδευτερόλεπτα, λόγω της μείωσης της πεπλάτυνσης της Γης. Προκάλεσε επίσης ταλάντωση του άξονα της Γης έως και 2,5 εκατοστά προς την κατεύθυνση των 145° ανατολικό μήκος,Schechner, Sam.  ή ίσως έως και 5 με 6 εκατοστά. 

Η κίνηση κατά μήκος του ρήγματος ήταν 10 μέτρα οριζόντια και 4 με 5 μέτρα κάθετα. Οι πρώτες εικασίες ήταν ότι μερικά από τα μικρότερα νησιά νοτιοδυτικά της Σουμάτρας, που βρίσκονται στην πλάκα της Βιρμανίας, ενδέχεται να έχουν μετακινηθεί νοτιοδυτικά έως και 35 μέτρα, αλλά τα ακριβέστερα δεδομένα που κυκλοφόρησαν περισσότερο από ένα μήνα μετά τον σεισμό διαπίστωσαν ότι η κίνηση ήταν περίπου 20 εκατοστά. Δεδομένου ότι η κίνηση ήταν κατακόρυφη καθώς και πλευρική, ορισμένες παράκτιες περιοχές ενδέχεται να έχουν μετακινηθεί κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Τα νησιά Ανταμάν και Νικομπάρ φαίνεται να έχουν μετατοπιστεί νοτιοδυτικά περίπου 1,25 μέτρα και να βυθιστεί κατά ένα μέτρο.

 Τσουνάμι 
αριστερά|μικρογραφία|Η διάδοση του τσουνάμι χρειάστηκε 5 ώρες για να φτάσει στη Δυτική Αυστραλία, 7 ώρες για να φτάσει στην Αραβική Χερσόνησο και στις ακτές της Νότιας Αφρικής έφτασε σχεδόν 11 ώρες μετά τον σεισμό.
Η ξαφνική κάθετη άνοδος του βυθού κατά μερικά μέτρα κατά τη διάρκεια του σεισμού εκτόπισε τεράστιους όγκους νερού, με αποτέλεσμα ένα τσουνάμι που έπληξε τις ακτές του Ινδικού Ωκεανού. Ένα τσουνάμι που προκαλεί ζημιά μακριά από την πηγή του ονομάζεται μερικές φορές τηλετσουνάμι (teletsunami) και είναι πολύ πιο πιθανό να παραχθεί από την κάθετη κίνηση του βυθού παρά από την οριζόντια κίνηση.

Το τσουνάμι, όπως και όλα τα άλλα, συμπεριφέρθηκε διαφορετικά στα βαθιά νερά απ 'ότι στα ρηχά νερά. Στα βαθιά νερά του ωκεανού, τα κύματα τσουνάμι σχηματίζουν μόνο χαμηλά, πλατιά εξογκώματα, μόλις αισθητά και ακίνδυνα, τα οποία ταξιδεύουν με ταχύτητα 500 με 1.000 χιλιόμετρα την ώρα. Σε ρηχά νερά κοντά στις ακτές, ένα τσουνάμι επιβραδύνει σε μόνο δεκάδες χιλιόμετρα την ώρα, αλλά, με αυτόν τον τρόπο, σχηματίζει μεγάλα καταστροφικά κύματα. Επιστήμονες που ερευνούσαν τη ζημιά στο Ατσέχ βρήκαν στοιχεία ότι το κύμα έφτασε σε ύψος 24 μέτρων όταν έφτασε στην ξηρά κατά μήκος μεγάλων τμημάτων της ακτογραμμής, που ανήλθε σε ύψος 30 μέτρων σε ορισμένες περιοχές της ενδοχώρας. Οι δορυφόροι ραντάρ κατέγραψαν τα ύψη των κυμάτων τσουνάμι σε βαθιά νερά: το μέγιστο ύψος ήταν 60 εκατοστά δύο ώρες μετά τον σεισμό, οι πρώτες τέτοιες παρατηρήσεις που έγιναν ποτέ.

Σύμφωνα με τον Ταντ Μέρτι, αντιπρόεδρο της Εταιρείας Τσουνάμι, η συνολική ενέργεια των κυμάτων του τσουνάμι ήταν ισοδύναμη με περίπου 5 μεγατόνους ΤΝΤ, που είναι περισσότερο από το διπλάσιο της συνολικής εκρηκτικής ενέργειας που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου (συμπεριλαμβανομένων των δύο ατομικών βομβών). Σε πολλά μέρη, τα κύματα έφτασαν μέχρι το 2 χιλιόμετρα στην ενδοχώρα.

Λόγω των σχετικών αποστάσεων, το τσουνάμι χρειάστηκε από δεκαπέντε λεπτά έως επτά ώρες για να φτάσει στις ακτές. Οι βόρειες περιοχές του νησιού Σουμάτρα της Ινδονησίας χτυπήθηκαν γρήγορα, ενώ η Σρι Λάνκα και η ανατολική ακτή της Ινδίας χτυπήθηκαν περίπου 90 λεπτά έως δύο ώρες αργότερα. Η Ταϊλάνδη χτυπήθηκε περίπου δύο ώρες αργότερα, παρά το γεγονός ότι ήταν πιο κοντά στο επίκεντρο, επειδή το τσουνάμι ταξίδεψε πιο αργά στη ρηχή Θάλασσα Ανταμάν.

Το τσουνάμι παρατηρήθηκε έως το Στρούισμπαϊ στη Νότια Αφρική, περίπου 8.500 χιλιόμετρα από το επίκεντρο, όπου έφτασε σε ύψος 1,5 μέτρου περίπου 16 ώρες μετά τον σεισμό. Το τσουνάμι έφτασε επίσης στην Ανταρκτική, όπου παλιρροιακοί μετρητές στη βάση Σόβα της Ιαπωνίας κατέγραψαν ταλαντώσεις έως και ενός μέτρου, με διαταραχές που διαρκούν μερικές ημέρες.

Μέρος της ενέργειας του τσουνάμι εκτονώθηκε στον Ειρηνικό Ωκεανό, όπου παρήγαγε μικρά αλλά μετρήσιμα τσουνάμι κατά μήκος των δυτικών ακτών της Βόρειας και Νότιας Αμερικής, συνήθως 20 με 40 εκατοστά. Στο Μανσανίγιο, Μεξικό, μετρήθηκε τσουνάμι ύψους 2,6 μέτρων από τη βάση μέχρι την κορυφή. Επίσης, το τσουνάμι ήταν αρκετά μεγάλο για να εντοπιστεί στο Βανκούβερ, του Καναδά. Το ύψος του τσουνάμι που μετρήθηκε σε ορισμένα μέρη της Νότιας Αμερικής ήταν μεγαλύτερο από αυτό που μετρήθηκαν σε ορισμένα μέρη του Ινδικού Ωκεανού. Έχει θεωρηθεί ότι τα τσουνάμι επικεντρώθηκαν και κατευθύνονταν σε μεγάλες αποστάσεις από τις μεσοωκεάνιες ράχες που εκτείνονται κατά μήκος των περιθωρίων των ηπειρωτικών πλακών.

 Πρώιμες ενδείξεις και προειδοποιήσεις 
μικρογραφία|Μέγιστη υποχώρηση των υδάτων στην παραλία Κάτα Νόι στις 10:25, πριν από το τρίτο - και ισχυρότερο - κύμα τσουνάμι.
Παρά την καθυστέρηση έως και αρκετών ωρών μεταξύ του σεισμού και της έλευσης του τσουνάμι, σχεδόν όλα τα θύματα εξεπλάγησαν. Δεν υπήρχαν συστήματα προειδοποίησης για τσουνάμι στον Ινδικό Ωκεανό για την ανίχνευση τσουνάμι ή για την προειδοποίηση του γενικού πληθυσμού που ζει γύρω από τον ωκεανό. Η ανίχνευση τσουνάμι δεν είναι εύκολη, διότι ενώ το τσουνάμι βρίσκεται σε βαθιά νερά, έχει μικρό ύψος και απαιτείται ένα δίκτυο αισθητήρων για την ανίχνευσή του.
αριστερά|μικρογραφία|Το τσουνάμι στον κόλπο της Βεγγάλης μία ώρα μετά τον σεισμό.
Μία από τις λίγες παράκτιες περιοχές που εκκενώθηκαν πριν από το τσουνάμι ήταν στο νησί Σιμεουλούε της Ινδονησίας, κοντά στο επίκεντρο. Στη λαογραφία του νησιού σώζεται η ιστορία για έναν σεισμό και ένα τσουνάμι το 1907, και οι νησιώτες κατέφυγαν στους λόφους της ενδοχώρας μετά τον σεισμό και φτάσει το τσουνάμι. Αυτές οι ιστορίες και η προφορική παράδοση από προηγούμενες γενιές μπορεί να βοήθησαν την επιβίωση των κατοίκων.Campbell, Matthew; Loveard, Keith; et al.  Στην παραλία Μαϊκχάο βόρεια της πόλης του Πουκέτ της Ταϊλάνδης, μία 10χρονη Βρετανή τουρίστρια, η Τίλι Σμιθ, είχε μελετήσει τα τσουνάμι στη γεωγραφία στο σχολείο και αναγνώρισε τα προειδοποιητικά σημάδια της υποχώρησης του ωκεανού και των αφρωδών φυσαλίδων. Εκείνη και οι γονείς της προειδοποίησαν άλλους ανθρώπους στην παραλία, η οποία εκκενώθηκε με ασφάλεια.

Οι ανθρωπολόγοι αρχικά ανέμεναν ότι ο ιθαγενής πληθυσμός των Νησιών Ανταμάν είχε πληγεί σοβαρά από το τσουνάμι και υπήρχαν φόβοι ότι η φυλή Όγκε είχε εξαφανιστεί. Πολλές από τις αυτόχθονες φυλές απομακρύνθηκαν και θρήνησαν λιγότερες απώλειες, ωστόσο. Προφορικές παραδόσεις από τους προηγούμενους σεισμούς βοήθησαν τους αυτόχθονες φυλές να ξεφύγουν από το τσουνάμι. Για παράδειγμα, μια ιστορία των Όγκε αναφέρει «τεράστια ανακίνηση του εδάφους, ακολουθούμενη από υψηλό τείχος νερού». Σχεδόν όλοι οι Όγκε φαίνεται να επέζησαν από το τσουνάμι.

 Ινδονησία 
μικρογραφία| Το ύψος του τσουνάμι διακρίνεται σε σπίτι στο Μπάντα Άτσεχ
Το τσουνάμι κατέστρεψε τις ακτές της επαρχίας Ατσέχ, περίπου 20 λεπτά μετά τον σεισμό. Η Μπάντα Άτσεχ, η πλησιέστερη μεγάλη πόλη, κατέγραψε τα περισσότερα θύματα, περίπου 167.000. Η θάλασσα υποχώρησε και εκτέθηκε ο βυθός, ωθώντας τους ντόπιους (επειδή δεν γνώριζαν τι επακολουθεί μετά την υποχώρηση της θάλασσας) να συλλέξουν ψάρια και να εξερευνήσουν την περιοχή. Τοπικοί αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν τρία μεγάλα κύματα, με το πρώτο κύμα να ανεβαίνει απαλά στα θεμέλια των κτιρίων, ακολουθούμενο λεπτά αργότερα από μια ξαφνική απόσυρση της θάλασσας κοντά στο λιμάνι του Ουλέ Λούου. Ακολούθησε η εμφάνιση δύο μεγάλων απότομων κυμάτων μαύρου χρώματος που στη συνέχεια ταξίδεψαν στην ενδοχώρα, στην πρωτεύουσα ως ένα μεγάλο ταραχώδες κύμα. Αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν το τσουνάμι ως «μαύρο γίγαντα», «βουνό» και «τείχος του νερού». Το τσουνάμι έφτασε τουλάχιστον 3 χιλιόμετρα στην ενδοχώρα. Επιπλέον, ερασιτεχνικά πλάνα από το κέντρο της πόλης κατέγραψαν ένα μαύρο κύμα να ρέει στους δρόμους της πόλης, γεμάτο συντρίμμια, κατακλύζοντας την.
αριστερά|μικρογραφία| Το Apung 1, ένα σκάφος 2.600 τόνων, μεταφέρθηκε 2 με 3 χιλιόμετρα στην ενδοχώρα. Στα χρόνια που ακολούθησαν την καταστροφή, έγινε τοπικό τουριστικό αξιοθέατο και παρέμεινε εκεί.
Το επίπεδο καταστροφής ήταν ακραίο στις βορειοδυτικές περιοχές της πόλης. Το ύψος του τσουνάμι μειώθηκε από 12 μέτρα στο Ουλέ Λέουε στα 6 μέτρα 8 χιλιόμετρα στα βορειοανατολικά. Το τσουνάμι έφτασε μέχρι και 4 χιλιόμετρα στην ενδοχώρα σε όλη την πόλη. Σε απόσταση μέχρι 3 χιλιόμετρα από την ακτογραμμή, τα σπίτια, με εξαίρεση τα ισχυρά χτισμένα από σκυρόδεμα με τούβλα, τα οποία φαινόταν να έχουν υποστεί μερικώς ζημιές από τον σεισμό πριν από το τσουνάμι, παρασύρθηκαν ή καταστράφηκαν από το τσουνάμι. Πλάνα έδειξαν ότι ανέβηκε κατά μήκος του ποταμού Ατσέ, μεταφέροντας συντρίμμια και ανθρώπους από κατεστραμμένα χωριά στην ακτή και έως 40 χιλιόμετρα στην ενδοχώρα.

Μια ομάδα μικρών νησιών βρίσκεται ακριβώς βόρεια της πρωτεύουσας. Το τσουνάμι έφτασε σε ύψος 10 με 2 μέτρα στη δυτική ακτή των νησιών Μπρέουε και Νάσι. Τα παράκτια χωριά καταστράφηκαν από το τσουνάμι. Στο Πουλάου Βέχ, το λιμάνι του Σαμπάνγκ επλήγη, αλλά υπήρχε μικρή ζημιά με τις αναφερόμενες τιμές ύψους 3-5 μέτρων, πιθανότατα λόγω του ότι το νησί προστατεύεται από το άμεσο τσουνάμι από τα νησιά στα νοτιοδυτικά.
μικρογραφία|Αναποδογυρισμένο πλοίο μεταφοράς τσιμέντου στο Λόκνγκα.
Το Λόκνγκα, μια μικρή παράκτια κοινότητα περίπου 13 χιλιόμετρα νότια-δυτικά της Μπάντα Ατσέχ, που βρίσκεται σε μια επίπεδη παράκτια πεδιάδα ανάμεσα σε δύο λόφους καλυμμένους με τροπικό δάσος, με θέα σε ένα μεγάλο κόλπο και το διάσημο για τις μεγάλες παραλίες με λευκή άμμο. Οι ντόπιοι ανέφεραν 10 έως 12 τσουνάμι, με το δεύτερο και το τρίτο κύμα να είναι το υψηλότερο και το πιο καταστροφικό. Η συνέντευξη με τους ντόπιους αποκάλυψε ότι η θάλασσα υποχώρησε προσωρινά και εκτέθηκαν κοραλλιογενείς υφάλους. Το πρώτο κύμα ήρθε γρήγορα από τα νοτιοδυτικά φτάνοντας σε ύψος μέχρι 2,5 μέτρα. Το δεύτερο και το τρίτο κύμα είχαν ύψος 15 με 30 μέτρα στην ακτή και έμοιαζαν με γιγαντιαία κύματα σερφ, αλλά «ψηλότερα από τους κοκοφοίνικες και σαν βουνό». Το δεύτερο κύμα ήταν το μεγαλύτερο. Ήρθε από τα δυτικά-νοτιοδυτικά πέντε λεπτά μετά το πρώτο κύμα. Το τσουνάμι μετέφερε φορτηγά πλοία, φορτηγίδες και κατέστρεψε μια εγκατάσταση εξόρυξης τσιμέντου κοντά στην ακτή, όπου το τσουνάμι έφτασε στον τέταρτο όροφο του κτηρίου.

Το μεγαλύτερο ύψος του τσουνάμι μετρήθηκε σε έναν λόφο μεταξύ Λόκνγκα και Λέουπουγκ, στη δυτική ακτή του βόρειου άκρου της Σουμάτρας, κοντά στο Μπάντα Άτσεχ, και έφτασε τα 51 μέτρα.

 Σρι Λάνκα 
μικρογραφία|Αλιευτικό σκάφος που προσάραξε στην Μπατικαλόα.
Η νησιωτική χώρα της Σρι Λάνκα, που βρίσκεται περίπου 1.700 χιλιόμετρα από τη Σουμάτρα, καταστράφηκε από το τσουνάμι περίπου 2 ώρες μετά τον σεισμό. Το τσουνάμι έπληξε αρχικά την ανατολική ακτή και στη συνέχεια διαθλάθηκε γύρω από το νότιο σημείο της Σρι Λάνκα. Τα διαθλασμένα κύματα τσουνάμι έπειτα πλημμύρισαν το νοτιοδυτικό τμήμα της Σρι Λάνκα αφού μέρος της ενέργειας του αντανακλάτο από τις Μαλδίβες. Στη Σρι Λάνκα, ο αριθμός θανάτων πολιτών ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος μετά την Ινδονησία, καθώς 35.000 σκοτώθηκαν από το τσουνάμι. Οι ανατολικές ακτές της Σρι Λάνκα επλήγησαν περισσότερο επειδή έβλεπαν το επίκεντρο του σεισμού, ενώ οι νοτιοδυτικές ακτές χτυπήθηκαν αργότερα, αλλά ο αριθμός των θανάτων ήταν εξίσου σοβαρός. Οι νοτιοδυτικές ακτές αποτελούν σημείο συνάντησης για τουρίστες και ψαράδες. Η υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος στη Σρι Λάνκα συνέβαλε στα υψηλά ποσοστά θανάτου. Καταστράφηκαν περίπου 90.000 κτίρια και πολλά ξύλινα σπίτια. 

Το μεγαλύτερο ύψος που καταγράφηκε ήταν 12,5 μέτρα, με διείσδυση έως 1.500 μέτρα στο Γιάλα. Στο Χαμπαντότα, το τσουνάμι έφτασε 2 χιλιόμετρα στην ενδοχώρα. Οι μετρήσεις ύψους του τσουνάμι κατά μήκος των ακτών της Σρι Λάνκα κυμαίνονται στα 2,4 έως 4,11 μέτρα.

 Ταϊλάνδη 
Το τσουνάμι ταξίδεψε ανατολικά μέσω της Θάλασσας Ανταμάν και έπληξε τις νοτιοδυτικές ακτές της Ταϊλάνδης, περίπου 2 ώρες μετά τον σεισμό. Σε απόσταση περίπου 500 χιλιομέτρων από το επίκεντρο, εκείνη την εποχή, η περιοχή ήταν δημοφιλής στους τουρίστες λόγω των Χριστουγέννων. Πολλοί από αυτούς τους τουρίστες αιφνιδιάστηκαν από το τσουνάμι, καθώς δεν υπήρχε προηγούμενη προειδοποίηση. Το τσουνάμι έπληξε κατά τη διάρκεια της υψηλής παλίρροιας. Σημαντικές τοποθεσίες που υπέστησαν ζημιές περιλάμβαναν τις δυτικές ακτές του νησιού Πουκέτ, την παραθεριστική πόλη Κάο Λακ στην επαρχία Φανγκ Νγκα, τις παράκτιες επαρχίες Κράμπι, Σατούν, Ρανόνγκ και Τρανγκ και μικρά παράκτια νησιά όπως το Κο Ράτσα Γιάι, τα νησιά Φι Φι, τα νησιά Σουρίν και το αρχιπέλαγος Σιμιλάν. Περίπου 8.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν.

 Ινδία 
Το τσουνάμι έφτασε στις πολιτείες Άντρα Πραντές και Ταμίλ Ναντού στη νοτιοανατολική ακτή της ηπειρωτικής Ινδίας περίπου 2 ώρες μετά τον σεισμό. Ταυτόχρονα, έφτασε στην πολιτεία της Κεράλα, στη νοτιοδυτική ακτή. Υπήρχαν δύο έως πέντε τσουνάμι που συνέπεσαν με την τοπική υψηλή παλίρροια σε ορισμένες περιοχές.

Το ύψος του τσουνάμι που μετρήθηκε στην ηπειρωτική Ινδία από το Υπουργείο Εσωτερικών περιλαμβάνει:

 3,4 μέτρα στην Κεράλα, διεισδύοντας 0,5 με 1 χιλιόμετρο
 4,5 μέτρα στη νότια ακτογραμμή του Ταμίλ Ναντού, φτάνοντας σε απόσταση 2 χιλιομέτρων στην ενδοχώρα
 5 μέτρα στην ανατολική ακτή του Ταμίλ Ναντού, όπου το τσουνάμι διείσδυσε 400 με 1.500 μέτρα
 4 μέτρα στο Ποντιτσέρι
 2,2 μέτρα στην Άντρα Μπραντές, διεισδύοντας μέχρι ένα χιλιόμετρο

Πολλά χωριά στην πολιτεία της Άντρα Πραντές καταστράφηκαν. Η πιο πληγείσα ήταν η Περιφέρεια Πρακασάμ, καταγράφοντας 35 θανάτους, με μέγιστη ζημιά στη Σινγκρακόντα. Δεδομένης της τεράστιας δύναμης του τσουνάμι, η αλιευτική βιομηχανία υπέστη τα μεγαλύτερα πλήγματα. Επιπλέον, το κόστος ζημιών στον τομέα των μεταφορών αναφέρθηκε σε δεκάδες χιλιάδες. 

Το ύψος του τσουνάμι ήταν μόλις 1.6 μέτρα σε περιοχές στην πολιτεία του Ταμίλ Ναντού που προστατεύονται από το νησί της Σρι Λάνκα, αλλά ήταν 4 με 5 μέτρα σε παράκτιες περιοχές, ακριβώς απέναντι από τη Σουμάτρα. Ο χρόνος μεταξύ των κυμάτων κυμάνθηκε από περίπου 15 λεπτά έως 90 λεπτά. Το τσουνάμι κυμαινόταν σε ύψος από 2 έως 10 μέτρα βάσει αναφορών των επιζώντων. Το τσουνάμι ταξίδεψε 2,5 χιλιόμετρα στην ενδοχώρα στο Καραϊκάλ, Πουντουτσέρι. Η παρουσία κυματοθραυστών στις ακτές Κεράλα και Ταμίλ Ναντού μείωσε την επίδραση των κυμάτων. Ωστόσο, όταν οι κυματοθράυστες ήταν κατασκευασμένοι από χαλαρές πέτρες, οι πέτρες μετατοπίστηκαν και μεταφέρθηκαν μερικά μέτρα στην ενδοχώρα.
μικρογραφία|Καταστροφή στο Τσενάι.

 Μαλδίβες 
Οι Μαλδίβες βρίσκονται σε απόσταση 2.000 χιλιομέτρων από το επίκεντρο του σεισμού, και σύμφωνα με τα δεδομένα των παλιρροιογράφων το τσουνάμι έφτασε περίπου 3 ώρες μετά τον σεισμό. Από τα κύματα τσουνάμι που καταγράφηκαν, το μεγαλύτερο ήταν το πρώτο. Το ύψος του τσουνάμι στο νησιωτικό κράτος κυμάνθηκε από 0,6 με 3,4 μέτρα, αλλά συνοδεύτηκε από πολλές καταστροφές και θανάτους, καθώς το μέγιστο υψόμετρο της χώρας είναι μόλις στα 1,8 μέτρα. Οι βόρειες Μαλδίβες κατέγραψαν λιγότερες καταστροφές, εν μέρει επειδή οι υπέρακτιοι ύφαλοι γύρω από τις ανατολικές ακτές των ατόλων λειτούργησαν ως κυματοθραύστες. Από την άλλη, οι ανατολικές ακτές των νότιων νησιών που δεν διαθέτουν τέτοιους υφάλους επλήγησαν περισσότερο. Οι καταστροφές στις δυτικές ακτές ήταν μικρότερες. Συνολικά στις Μαλδίβες καταγράφηκαν 82 επιβεβαιωμένοι θάνατοι, 26 αγνοούμενοι, ενώ περισσότερα από 3.997 κτίρια υπέστησαν ζημιές.

 Σομαλία 
Το τσουνάμι ταξίδεψε 5.000 χιλιόμετρα δυτικά στον ανοιχτό ωκεανό πριν χτυπήσει τη Σομαλία, στην Ανατολική Αφρική. Συνολικά 289 θάνατοι αναφέρθηκαν στο Κέρας της Αφρικής, πνιγμένοι από τέσσερα κύματα τσουνάμι. Επλήγη περισσότερο το τμήμα της ακτογραμμής της Σομαλίας μεταξύ Γκαρασάντ και Χααφούν, που αποτελεί μέρος της επαρχίας Πουτλάνδη. Τα περισσότερα θύματα αναφέρθηκαν στη χερσόνησο Χααφούν. Η ακτή της Πουτλάνδης στη βόρεια Σομαλία ήταν μακράν η περιοχή που επλήγη περισσότερο από τα κύματα προς τα δυτικά της ινδικής ηπείρου. Τα κύματα έφτασαν περίπου το μεσημέρι τοπική ώρα. 

Κατά συνέπεια, τα ύψη του τσουνάμι διαφέρουν από 5 έως 9 μέτρα και φτάνοντας μέχρι 700 μέτρα στην ενδοχώρα. Το μέγιστο ύψος καταγράφηκε στο Μπανταρμπέιλα.

Ο υψηλότερος αριθμός θανάτων ήταν στο Χαφούν, με 19 νεκρούς και 160 άτομα που υποτίθεται ότι εξαφανίστηκαν από τους 5.000 κατοίκους του. Αυτός ήταν ο υψηλότερος αριθμός θυμάτων σε μια μεμονωμένη αφρικανική πόλη και ο μεγαλύτερος αριθμός θανάτων από τσουνάμι σε μια μόνο πόλη στα δυτικά της ινδικής ηπείρου. Στο Χααφούν, παρατηρήθηκε μια μικρή υποχώρηση της θάλασσας πριν το τρίτο και ισχυρότερο κύμα τσουνάμι πλημμυρίσει την πόλη.

 Άλλες τοποθεσίες 
Το τσουνάμι έφτασε επίσης στη Μαλαισία, κυρίως στα βόρεια κρατίδια όπως το Κεντάχ, το Περάκ και το Πενάνγκ και σε υπεράκτια νησιά όπως το νησί Λανγκάουι. Η χερσόνησος της Μαλαισίας προστατεύθηκε από την πλήρη δύναμη του τσουνάμι λόγω της Σουμάτρα, η οποία βρίσκεται ακριβώς δίπλα στη δυτική ακτή.

Το Μπανγκλαντές διέφυγε από μεγάλες ζημιές και θανάτους, επειδή το νερό που εκτοπίστηκε από το ρήγμα οριζόντιας μετατόπισης ήταν σχετικά λίγο στο βόρειο τμήμα της ζώνης ρήξης. Στην Υεμένη, το τσουνάμι σκότωσε δύο άτομα με μέγιστο ύψος τα 2 μέτρα.

Το τσουνάμι ανιχνεύθηκε στα νότια μέρη της ανατολικής Αφρικής, ειδικά στις ανατολικές και νότιες ακτές που αντιμετωπίζουν τον Ινδικό Ωκεανό. Μερικές άλλες αφρικανικές χώρες κατέγραψαν επίσης θανάτους: ένας στην Κένυα, τρεις στις Σεϋχέλλες, δέκα στην Τανζανία και τη Νότια Αφρική, όπου δύο σκοτώθηκαν ως άμεσο αποτέλεσμα του τσουνάμι - οι πιο μακρινοί από το επίκεντρο.

Παλιρροιακές αυξήσεις σημειώθηκαν επίσης κατά μήκος της ακτής της Δυτικής Αυστραλίας που κράτησαν αρκετές ώρες, με αποτέλεσμα τα σκάφη να χάσουν την πρόσδεσή τους και δύο άτομα έπρεπε να διασωθούν.

 Αντίκτυπος 
μικρογραφία|Χώρες που επηρεάστηκαν.
Σύμφωνα με το αμερικανικό γεωλογικό ινστιτούτο, 227.898 άτομα πέθαναν. Μετρούμενη σε απώλειες ζωών, αυτός είναι ένας από τους δέκα χειρότερους σεισμούς στην καταγεγραμμένη ιστορία, καθώς και το χειρότερο τσουνάμι στην ιστορία. Η Ινδονησία ήταν η πιο πληγείσα περιοχή, με τους περισσότερους από 170.000 θανάτους. Η αρχική έκθεση της Σίτι Φαντίλα Σουπάρι, Υπουργού Υγεία της Ινδονησίας εκείνη την εποχή, υπολόγισε ότι οι συνολικοί θάνατοι ανήλθαν σε 220.000 μόνο στην Ινδονησία, έτσι φτάνοντας συνολικά τους 280.000 θανάτους. Ωστόσο, ο εκτιμώμενος αριθμός νεκρών και αγνοουμένων στην Ινδονησία μειώθηκε αργότερα κατά πάνω από 50.000. Στην έκθεσή τους, ο Συνασπισμός Αξιολόγησης Τσουνάμι δήλωσε, "Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι όλα αυτά τα δεδομένα υπόκεινται σε λάθη, καθώς τα δεδομένα για τα αγνοούμενα άτομα δεν είναι πάντα τόσο καλά όσο θα θέλαμε". Έχει προταθεί πολύ υψηλότερος αριθμός θανάτων για τη Μιανμάρ βάσει αναφορών από την Ταϊλάνδη.

Εκτός από έναν μεγάλο αριθμό ντόπιων κατοίκων, έως και 9.000 ξένοι τουρίστες (κυρίως Ευρωπαίοι) ήταν μεταξύ των νεκρών ή των αγνοουμένων, ιδιαίτερα από τις σκανδιναβικές χώρες. Το ευρωπαϊκό έθνος που επλήγη περισσότερο ήταν η Σουηδία, με 543 νεκρούς. Η Γερμανία ήταν δεύτερη, με 539.
Επηρεαζόμενη χώρα  Επιβεβαιωμένοι θάνατοι Εκτιμώμενοι θάνατοι  Τραυματίες Αγνοούμενοι Εκτοπισμένοι Αναφ     +                      –600        +                            Συνολικές εκτιμήσεις 184,167 227.898 125.000 43,786 1.740.000 

 Οικονομικές επιπτώσεις 
μικρογραφία|Η παραλία Μαρίνα του Τσενάι μετά το τσουνάμι.
Το επίπεδο ζημιών στην οικονομία που οφείλεται στο τσουνάμι εξαρτάται από την κλίμακα που εξετάστηκε. Ενώ οι τοπικές οικονομίες καταστράφηκαν, ο συνολικός αντίκτυπος στις εθνικές οικονομίες ήταν μικρός. Τα δύο κύρια επαγγέλματα που επλήγησαν από το τσουνάμι ήταν η αλιεία και ο τουρισμός. Ο αντίκτυπος στις παράκτιες αλιευτικές κοινότητες και στους κατοίκους εκεί, μερικοί από τους φτωχότερους της περιοχής, ήταν καταστροφικός με μεγάλες απώλειες εισοδήματος καθώς και βάρκες και αλιευτικά εργαλεία. Στη Σρι Λάνκα, η βιοτεχνική αλιεία, όπου χρησιμοποιείται συνήθως η χρήση καλαθιών ψαριών, παγίδων αλιείας και λόγχης, αποτελεί σημαντική πηγή ψαριών για τις τοπικές αγορές. Η βιομηχανική αλιεία είναι η κύρια οικονομική δραστηριότητα, παρέχοντας άμεση απασχόληση σε περίπου 250.000 άτομα. Τα τελευταία χρόνια η αλιευτική βιομηχανία έχει αναδειχθεί ως ένας δυναμικός τομέας προσανατολισμένος στις εξαγωγές, δημιουργώντας σημαντικά κέρδη σε συνάλλαγμα. Οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι το 66% του αλιευτικού στόλου και της βιομηχανικής υποδομής στις παράκτιες περιοχές έχουν καταστραφεί από τις κυματικές μεταβολές, οι οποίες θα έχουν δυσμενείς οικονομικές επιπτώσεις τόσο σε τοπικό όσο και σε εθνικό επίπεδο.

Ενώ το τσουνάμι κατέστρεψε πολλά από τα σκάφη ζωτικής σημασίας για την αλιευτική βιομηχανία της Σρι Λάνκα, δημιούργησε επίσης ζήτηση για ενισχυμένα με υαλοβάμβακα πλαστικά καταμαράν στα ναυπηγεία του Ταμίλ Ναντού. Δεδομένου ότι πάνω από 51.000 σκάφη χάθηκαν από το τσουνάμι, η βιομηχανία άνθησε. Ωστόσο, η τεράστια ζήτηση οδήγησε σε χαμηλότερη ποιότητα, και ορισμένα σημαντικά υλικά θυσιάστηκαν για να μειώσουν τις τιμές για εκείνους που είχαν εξαθλιωθεί από το τσουνάμι.

Χώρες στην περιοχή κάλεσαν τους τουρίστες να επιστρέψουν, επισημαίνοντας ότι οι περισσότερες τουριστικές υποδομές δεν έχουν υποστεί ζημιά. Ωστόσο, οι τουρίστες ήταν απρόθυμοι να το πράξουν για ψυχολογικούς λόγους. Ακόμα και παραθαλάσσια θέρετρα σε περιοχές της Ταϊλάνδης που δεν είχε αγγίξει το τσουνάμι επλήγησαν από ακυρώσεις. 

 Περιβαλλοντικές επιπτώσεις 
αριστερά|μικρογραφία|Διείσδυση του τσουνάμι στο Κάο Λακ, Ταϊλάνδη.

Εκτός από τον μεγάλο αριθμό θανάτων, ο σεισμός στον Ινδικό Ωκεανό έχει προκαλέσει τεράστιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις που θα επηρεάσουν την περιοχή για πολλά ακόμη χρόνια. Έχει αναφερθεί ότι έχουν προκληθεί σοβαρές ζημιές σε οικοσυστήματα όπως μαγγρόβια, κοραλλιογενείς υφάλους, δάση, παράκτιους υγρότοπους, βλάστηση, αμμόλοφους και πετρώματα, βιοποικιλότητα ζώων και φυτών και υπόγεια ύδατα. Επίσης, η εξάπλωση στερεών και υγρών αποβλήτων και βιομηχανικών χημικών, η ρύπανση των υδάτων και η καταστροφή των συλλεκτών λυμάτων και των εγκαταστάσεων επεξεργασίας απειλούν ακόμη περισσότερο το περιβάλλον. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις θα απαιτήσουν πολύ χρόνο και σημαντικούς πόρους για την αξιολόγηση.

Σύμφωνα με ειδικούς, το κύριο αποτέλεσμα προκαλείται από δηλητηρίαση των αποθεμάτων γλυκού νερού και του εδάφους από διήθηση αλμυρού νερού και απόθεση στρώσης αλατιού πάνω σε αρόσιμη γη. Έχει αναφερθεί ότι στις Μαλδίβες, 16 έως 17 ατόλες κοραλλιογενών υφάλων που επλήγησαν από τα θαλάσσια κύματα είναι χωρίς γλυκό νερό και θα μπορούσαν να καταστούν ακατοίκητες για δεκαετίες. Αμέτρητα πηγάδια που εξυπηρετούσαν κοινότητες καταστράφηκαν από τη θάλασσα, την άμμο και τη γη. Το αλατισμένο έδαφος γίνεται στείρο και είναι δύσκολο και δαπανηρό να αποκατασταθεί για τη γεωργία. Προκαλεί επίσης τον θάνατο των φυτών και σημαντικών μικροοργανισμών του εδάφους. Χιλιάδες φυτείες ρυζιού, μάνγκο και μπανάνας στη Σρι Λάνκα καταστράφηκαν σχεδόν εξ ολοκλήρου και θα χρειαστούν χρόνια για να ανακάμψουν. Το Διεθνές Ινστιτούτο Διαχείρισης Υδάτων με έδρα το Κολόμπο παρακολούθησε τις επιπτώσεις του αλμυρού νερού και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα πηγάδια απέκτησαν την ποιότητα πόσιμου νερού πριν από το τσουνάμι ενάμισι χρόνια μετά το φαινόμενο.Helping restore the quality of drinking water after the tsunami.  Επίσης ανέπτυξε πρωτόκολλα για τον καθαρισμό φρεατίων μολυσμένων από αλμυρό νερό. Αυτά στη συνέχεια εγκρίθηκαν επίσημα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως μέρος της σειράς των οδηγιών έκτακτης ανάγκης.

 Ιστορικό πλαίσιο 
Το τελευταίο μεγάλο τσουνάμι στον Ινδικό Ωκεανό ήταν γύρω στο 1400 μ.Χ. Το 2008, μια ομάδα επιστημόνων που εργάζονταν στο Φρα Τονγκ, ένα νησί στη δυτική ακτή της Ταϊλάνδης, ανέφερε ενδείξεις για τουλάχιστον τρία προηγούμενα μεγάλα τσουνάμι τα προηγούμενα 2.800 χρόνια, το πιο πρόσφατο πριν από περίπου 700 χρόνια. Μια δεύτερη ομάδα βρήκε παρόμοια στοιχεία προηγούμενων τσουνάμι στο Ατσέχ, στο βόρειο άκρο της Σουμάτρας. Η ραδιοανθρακική χρονολόγηση θραυσμάτων φλοιού στο έδαφος κάτω από το δεύτερο στρώμα άμμου οδήγησε τους επιστήμονες να εκτιμήσουν ότι ο πιο πρόσφατο προηγούμενο τσουνάμι πιθανότατα συνέβη μεταξύ 1300 μ.Χ. και 1450 μ.Χ.

Ο συνδυασμός σεισμού και τσουνάμι του 2004 είναι η πιο θανατηφόρα φυσική καταστροφή στον κόσμο μετά τον σεισμό του Τανγκσάν του 1976. Ο σεισμός ήταν ο τρίτος ισχυρότερος σεισμός που καταγράφηκε από το 1900. Ο πιο θανατηφόρος σεισμός στην ιστορία συνέβη το 1556 στο Σαανσί της Κίνας, με εκτιμώμενο αριθμό θανάτων σύμφωνα με τα κινέζικα αυτοκρατορικά αρχεία 830.000, αν και στοιχεία από αυτήν την περίοδο ενδέχεται να μην είναι τόσο αξιόπιστα.

Πριν από το 2004, το τσουνάμι που δημιουργήθηκε στα ύδατα του Ινδικού και του Ειρηνικού Ωκεανού από την έκρηξη του Κρακατόα το 1883, που πιστεύεται ότι είχε ως αποτέλεσμα από 36.000 έως 120.000 θανάτους, ήταν πιθανώς το πιο θανατηφόρο στην περιοχή. Το 1782, πιθανότατα 40.000 άνθρωποι πιστεύεται ότι σκοτώθηκαν από τσουνάμι (ή κυκλώνα) στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας. Το πιο θανατηφόρο τσουνάμι πριν από το 2004 ήταν ο σεισμός στη Μεσσήνη της Ιταλίας το 1908, όπου ο σεισμός και το τσουνάμι σκότωσαν περίπου 123.000 άτομα.

 Ανθρωπιστική απάντηση 
μικρογραφία|Γερμανική αποστολή ανακούφισης από το τσουνάμι στη Σρι Λάνκα.
Χρειάστηκε μεγάλη ανθρωπιστική βοήθεια λόγω εκτεταμένων ζημιών στην υποδομή, έλλειψης τροφίμων και νερού και οικονομικών ζημιών. Ο κίνδυνος για επιδημίες είχε προκαλέσει έντονη ανησυχία ιδιαίτερα λόγω της υψηλής πυκνότητας του πληθυσμού και του τροπικού κλίματος των πληγέντων περιοχών. Το κύριο μέλημα των ανθρωπιστικών και κυβερνητικών υπηρεσιών ήταν η παροχή εγκαταστάσεων υγιεινής και φρέσκου πόσιμου νερού για τον περιορισμό της εξάπλωσης ασθενειών όπως η χολέρα, η διφθερίτιδα, η δυσεντερία, ο τυφοειδής και η ηπατίτιδα Α και η Β.

Υπήρχε επίσης μεγάλη ανησυχία ότι ο αριθμός των νεκρών θα μπορούσε να αυξηθεί καθώς εξαπλώνονταν ασθένειες και η πείνα. Ωστόσο, λόγω της αρχικής γρήγορης απόκρισης, αυτό ελαχιστοποιήθηκε.

Τις μέρες που ακολούθησαν το τσουνάμι, σημαντική προσπάθεια έγινε για να ταφούν τα σώματα βιαστικά λόγω του φόβου της εξάπλωσης ασθενειών. Ωστόσο, οι κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία μπορεί να ήταν υπερβολικοί, και επομένως αυτός δεν ήταν ο καλύτερος τρόπος για την κατανομή πόρων. Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα παρείχε επισιτιστική βοήθεια σε περισσότερα από 1,3 εκατομμύρια άτομα που επλήγησαν από το τσουνάμι.

Τα έθνη σε όλο τον κόσμο παρείχαν βοήθεια άνω των 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ στις κατεστραμμένες περιοχές, με τις κυβερνήσεις της Αυστραλίας να δίνουν 819,9 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ (συμπεριλαμβανομένου ενός πακέτου ενίσχυσης 760,6 εκατομμυρίων δολαρίων για την Ινδονησία), η Γερμανία προσέφερε 660 εκατομμύρια δολάρια, η Ιαπωνία προσφέρει 500 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, ο Καναδάς προσφέρει 343 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, η Νορβηγία και οι Κάτω Χώρες προσφέρουν και οι δύο 183 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, οι Ηνωμένες Πολιτείες προσφέρουν αρχικά 35 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ (αυξήθηκαν σε 350 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) και η Παγκόσμια Τράπεζα προσέφερε 250 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Επίσης, η Ιταλία προσέφερε 95 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, τα οποία αυξήθηκαν αργότερα σε 113 εκατομμύρια δολάρια, εκ των οποίων 42 εκατομμύρια δολάρια δωρίστηκαν από τον πληθυσμό χρησιμοποιώντας το σύστημα SMS Τέσσερις χώρες, Αυστραλία, Ινδία, Ιαπωνία και Ηνωμένες Πολιτείες δημιούργησαν μια ad-hoc επιβεβαιωτική ομάδα, και ήταν η προέλευση του τετραμερούς διαλόγου ασφαλείας.

 Στον λαϊκό πολιτισμό 
 Ταινίες και σειρές 
 Children of Tsunami: No More Tears (2005), ντοκιμαντέρ 24 λεπτών
 The Wave That Shook The World (2005), εκπαιδευτική σειρά ντοκιμαντέρ
 Tsunami: The Aftermath (2006), μικρή τηλεοπτική σειρά δύο επεισοδίων
 Η ζωή μετά (2010), αμερικανική ταινία στην οποία η ζωή του κύριου χαρακτήρα αλλάζει αφότου επιζήσει από το τσουνάμι
 Hafalan Shalat Delisa (2011), ινδονησιακή ταινία
 The Impossible (2012), αγγλόγλωσση ισπανική ταινία βασισμένη στην ιστορία της Μαρία Μπελόν και της οικογένειάς της.
 Kayal (2014), ινδική ταινία στα ταμίλ

 Βιβλία 
 The Killing Sea (2006) - δύο έφηβοι προσπαθούν να επιζήσουν τις ημέρες μετά το τσουνάμι
 Wave (2013) - απομνημονεύματα της Σονάλι Ντερανιγιαγκάλα

 Δείτε επίσης 
 Σεισμός και τσουνάμι στο Τόχοκου το 2011
 Κατάλογος μεγαλύτερων σεισμών

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Κατηγορία:Ινδικός Ωκεανός
Ινδικος Ωκεανος 2004
Κατηγορία:2004
Κατηγορία:Καταστροφές στην Ινδία
Κατηγορία:Ιστορία της Ινδονησίας
Κατηγορία:Ιστορία της Σρι Λάνκα
Κατηγορία:Ιστορία της Ταϊλάνδης