Δημήτρης Λυάκος

Ο Δημήτρης Λυάκος (Dimitris Lyacos) (19 Οκτωβρίου 1966) είναι σύγχρονος Έλληνας συγγραφέας. Το έργο του Λυάκου χαρακτηρίζεται από τη μίξη διαφορετικών λογοτεχνικών ειδών  και τον πρωτοποριακό συνδυασμό θεμάτων από τη δυτική παράδοση  με στοιχεία από τη θρησκεία, τη φιλοσοφία και την ανθρωπολογία.

Η τριλογία του Poena Damni εναλλάσσει πεζογραφία, θέατρο και ποίηση χρησιμοποιώντας μία αποσπασματική αφήγηση που αντανακλά μερικά από τα κύρια μοτίβα του Δυτικού Κανόνα.  Παρά το περιορισμένο του μέγεθος - το συνολικό κείμενο δεν αριθμεί περισσότερες από διακόσιες πενήντα σελίδες - το έργο χρειάστηκε μια περίοδο τριάντα ετών για να ολοκληρωθεί. Τα επιμέρους βιβλία αναθεωρήθηκαν και επανεκδόθηκαν σε διαφορετικές εκδόσεις κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Τα τρία βιβλία εστιάζουν σε ένα σύμπλεγμα εννοιών, όπως ο αποδιοπομπαίος τράγος, η περιπλάνηση, η επιστροφή των νεκρών, η λύτρωση, η ψυχική ασθένεια. Οι χαρακτήρες του Λυάκου βρίσκονται πάντα σε απόσταση από την κοινωνία αυτή καθαυτή,  περιγράφονται ως φυγάδες, όπως ο αφηγητής του Ζ213: Έξοδος, παρίες σε μια δυστοπική ενδοχώρα, όπως οι χαρακτήρες στο Με τους ανθρώπους από τη γέφυρα, ή εξόριστοι, όπως ο πρωταγωνιστής του Πρώτου Θανάτου του οποίου ο αγώνας για επιβίωση εκτυλίσσεται σε ένα νησί που μοιάζει με έρημο. Το Poena Damni έχει ερμηνευτεί ως «αλληγορία της δυστυχίας» μαζί με έργα συγγραφέων όπως ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκεςhttps://digopalabratxt.com/2018/10/01/cinco-poemas-de-dimitris-lyacos-grecia-1966/ ο Τόμας Πίντσον, και ο Κόρμακ ΜακΚάρθυhttps://nosubstance.substack.com/p/no-substance-204-dimitris-lyacos και έχει αναγνωριστεί ως παράδειγμα του "μεταμοντέρνου υψηλού"  () καθώς επίσης και ως ένα από τα αξιόλογα αντιουτοπικά έργα του 21ου αιώνα.

Ο Δημήτρης Λυάκος θεωρείται από ένα αριθμό (κυρίως αγγλόφωνων μέσων) ως ο πιο γνωστός σύγχρονος Έλληνας συγγραφέας και ο πιο πιθανός υποψήφιος της χώρας για το Νόμπελ Λογοτεχνίας.https://www.thecommononline.org/violence-and-its-other-toti-obrien-interviews-dimitris-lyacos/ https://litera.hu/irodalom/elso-kozles/dimitris-lyacos-poena-damni.html  

Τα έργα του Λυάκου εκδίδονται αποκλειστικά σε μετάφραση. Μέχρι το 2024, η τριλογία Poena Damni καθώς και το μυθιστόρημα Μέχρι το θύμα να γίνει δικό μας δεν έχουν εμφανιστεί στην οριστική τους μορφή στο ελληνικό πρωτότυπο.https://www.lafionda.org/2024/06/14/lettera-a-mattia-tarantino/ 

 Βιογραφία 
Ο Δημήτρης Λυάκος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1966. Η τριλογία του Poena Damni (Z213: Έξοδος, Με τους ανθρώπους από τη γέφυρα, Ο πρώτος θάνατος), γραμμένη σε μια περίοδο δεκαεπτά χρόνων, έχει μεταφραστεί στα Αγγλικά, Ισπανικά, Ιταλικά και Γερμανικά και έχει παρουσιαστεί στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η γλυπτική-ηχητική εγκατάσταση Νυκτιβόη, από το ομώνυμο βιβλίο, ξεκίνησε το 2004 από το Λονδίνο και περιόδευσε στην Ευρώπη ως το τέλος του 2005, ενώ μια παράσταση σύγχρονου χορού βασισμένη στο ίδιο έργο παίχτηκε στην Ελλάδα το
2006-2007. Η τριλογία έχει αποτελέσει αντικείμενο διαλέξεων και έρευνας, μεταξύ άλλων στα πανεπιστήμια του Μαϊάμι, Άμστερνταμ, Τεργέστης και Οξφόρδης. Αποσπάσματα έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά σε όλο τον κόσμο. Το Ζ213: Έξοδος κυκλοφόρησε την άνοιξη του 2009 στην πρώτη του ελληνική εκδοχή και ακολούθησαν αναθεωρημένες εκδόσεις σε μετάφραση το 2016,2018,2020 και 2022.https://www.ilsaggiatore.com/libro/poena-damnihttps://www.relicarioedicoes.com/livros/poena-damni/https://www.asymptotejournal.com/blog/2019/03/27/grab-the-nearest-buoy-on-dimitri-lyacos-poena-damni/

 Πρώτο μέρος της τριλογίας - Ζ213: ΕΞΟΔΟΣ 

Το Ζ213: ΕΞΟΔΟΣ αποτελεί τη συνάντηση δύο διαφορετικών αφηγητών στις σελίδες του ίδιου ημερολογίου. Το ύφος είναι αποσπασματικό, η γραφή διακοπτόμενη, πολλές φορές αδιαφορώντας μάλιστα για τους γραμματικοσυντακτικούς κανόνες. Η ατμόσφαιρα θυμίζει, «υπαρξιακό» film noir. Καθώς προχωρεί το βιβλίο η θεματική της καταδίωξης γίνεται όλο και πιο εμφανής.

 Δεύτερο μέρος της τριλογίας - Με τους ανθρώπους από τη γέφυρα 
Δεύτερο μέρος της τριλογίας, το «Με τους ανθρώπους από τη γέφυρα», παρακολουθεί το αυτοσχέδιο ανέβασμα ενός ποιητικού θεατρικού έργου χωρίς τα απαραίτητα μέσα, ένα θλιβερό κι αστείο παιχνίδι μιας λούμπεν ομάδας σε ένα πλαίσιο μεταβιομηχανικής εγκατάλειψης. Το έργο έχει δημοσιευθεί σε προηγούμενη εκδοχή το 2001 με τίτλο «Νυκτιβόη».

Η ιστορία ξετυλίγεται πάνω σε ένα μοτίβο ελλειπτικών μονολόγων - μοναχικών οραμάτων, χαρακτήρων σχεδόν σε κατάσταση έκστασης.  Το σκηνικό παρουσιάζεται στο πλαίσιο μιας ημερολογιακής καταγραφής από τον αφηγητή του Ζ213: ΕΞΟΔΟΣ ο οποίος εμφανίζεται τώρα ανάμεσα στους θεατές μιας αυτοσχέδιας ερασιτεχνικής παράστασης. Το σκηνικό υποδηλώνει στοιχεία ρεαλισμού, (ένα διαλυμένο αυτοκίνητο, τραίνα που ακούγονται από μακριά, φωτιές, ο ήχος της θάλασσας). Το κείμενο αιωρείται στα όρια του μεταφυσικού - περιεκτικό και υπαινικτικό, ονειρικό και αποσπασματικό και όμως γραμμικά αναπτυσσόμενο.

Αρθρωμένο, θα έλεγε κανείς, πάνω σε μακρινούς απόηχους αρχαίας τραγωδίας και θεάτρου Νο, το έργο καταλήγει σε μια σύγχρονη, ανατρεπτική διαπραγμάτευση του θρύλου του βρικόλακα συνδυάζοντας υλικό από τη Βίβλο με χθόνιες ελληνιστικές δοξασίες και τελετουργικές πρακτικές. Σε αυτό το ερειπωμένο σκηνικό σκηνοθέτης και ηθοποιοί αναζητούν, μάταια ίσως, την κατασκευή μιας άλλης –ακούσια μεταμοντέρνας- τελετής για το θάνατο και την ελπίδα μιας άλλης ζωής, προσπαθώντας να συνταιριάξουν τα θραύσματα, των κινήσεων, του λόγου τους, του ακρωτηριασμένου τους κόσμου.

 Τρίτο μέρος της τριλογίας - Ο Πρώτος Θάνατος 
Ο Πρώτος Θάνατος περιγράφει την αγωνιώδη προσπάθεια ενός ακρωτηριασμένου, ενδεχομένως, ναυαγού να επιβιώσει σε ένα έρημο νησί. Οι δεκατέσσερεις μονόλογοι είναι μια αλληλοδιαδοχή σωματικών και ψυχικών βασανιστηρίων περιγράφοντας ταυτόχρονα με εξπρεσιονιστική ένταση το πάθος του ήρωα που μάχεται μέχρι το τέλος - το οποίο όμως δεν είναι ο θάνατος αντίθετα με αυτό που θα περίμενε κανείς από τον τίτλο του βιβλίου.

 Οι συνεντεύξεις 

Η λογοτεχνική παραγωγή του Λυάκου συμπληρώνεται από μια σειρά συνεντεύξεων που σκοπεύουν να λειτουργήσουν ως θεωρητική αναγωγή από το έργο προς ζητήματα που σχετίζονται με τη λογοτεχνία, καθώς και τη φιλοσοφία, τη θρησκεία, τον κινηματογράφο και τις τέχνες. Αυτές οι συνεντεύξεις εμφανίζονται σε ετήσια βάση σε κυρίως αμερικανικά λογοτεχνικά περιοδικά, όπως το Another Chicago Magazine (We are Domesticators - 2025), Michigan Quarterly Review (Flowing from a absent source - 2024), The Common (Violence and its Other - 2024), World Literature Today (A World to Be Repaired - 2021), 3:AM Magazine (Entangled Narratives and Dionysian Frenzy), Los Angeles Review of Books (Neighboring Yet Alien - 2019), BOMB (A Dissociated Locus - 2018), Berfrois (Controlled Experience - 2018), Gulf Coast (An Interview with Dimitris Lyacos - 2018) και The Bitter Oleander (2016).

 Βιβλιογραφία 
Poena Damni Ο Πρώτος θάνατος. Οδός Πανός. Αθήνα 1996. 
Poena Damni The First Death. Αγγλική έκδοση. Μετάφραση Shorsha Sullivan. Shoestring Press. 2000. 
Poena Damni Nyctivoe. Ελληνική/Γερμανική έκδοση. Μετάφραση Nina-Maria Jaklitsch. CTL Presse. Hamburg. 2001.Lyacos, Nyctivoe Libretto 5
Poena Damni Nyctivoe. Αγγλική έκδοση. Μετάφραση Shorsha Sullivan. Shoestring Press. 2005.

Παραπομπές

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
http://www.lyacos.net (επίσημος ιστότοπος)
https://web.archive.org/web/20060627205449/http://arabesquespress.org/journal/node/9 
https://web.archive.org/web/20070929025539/http://www.oregonlitrev.org/v1n2/OLR-lyacos.htm
 https://web.archive.org/web/20071021142425/http://www.reconstruction.gr/en/actions_dtls.php/32 (αποσπάσματα 1, 2 -  ελληνικό πρωτότυπο και αγγλική μετάφραση)
 https://web.archive.org/web/20110929192843/http://www.othervoicespoetry.org/vol23/lyacos/index.html (αποσπάσματα 2 και 3 -αγγλική μετάφραση)
 http://www.famouspoetsandpoems.com/poets/dimitris_lyacos/poems/22681 (απόσπασμα 5 - αγγλική μετάφραση)
 https://web.archive.org/web/20130514152310/http://nthposition.com/z213exit.php (αγγλική μετάφραση του αποσπάσματος 5 σε  προηγούμενη εκδοχή)
 http://toddswift.blogspot.com/2006/10/poem-by-dimitris-lyacos.html (απόσπασμα 7 - αγγλική μετάφραση)
 https://web.archive.org/web/20120207050804/http://poeticanet.com/en/poets.php?subaction=showfull&id=1182856481&archive=&start_from=&ucat=41&show_cat=41 (ελληνικό πρωτότυπο και αγγλική μετάφραση των αποσπασμάτων 6 και 8)
 http://www.poetrybay.com/fall2007/lyacos1.html (απόσπασμα 9 - αγγλική μετάφραση)
 http://mgversion2.free.fr/esect/mgv2_en_02/dlyacos.html (απόσπασμα 10 - αγγλική μετάφραση)
 http://poetrysz.blogspot.com/2008/07/dimitris-lyacos.html (αποσπάσματα 11,12 - αγγλική μετάφραση)
 https://web.archive.org/web/20100610013210/http://www.mid.muohio.edu/segue/7/7lyacos.swf (δεύτερη δημοσίευση των αποσπασμάτων 10,11,12 στο Segue, University of Miami, με μιά συνέντευξη του συγγραφέα).
 http://www.snreview.org/0208Lyacos.html (αποσπάσματα 13,14,15 - αγγλική μετάφραση)
 http://www.wordriot.org/template_2.php?ID=1717 (προηγούμενη εκδοχή των αποσπασμάτων 13,14,15 – αγγλική μετάφραση)
 http://www.arabesques-editions.com/journal/english_poetry/27917.html  (απόσπασμα 16 – ελληνικό πρωτότυπο και αγγλική μετάφραση)
 http://www.zianet.com/lunarosity/lyacos.html (απόσπασμα 20 – αγγλική μετάφραση)
 https://web.archive.org/web/20090130120209/http://www.ducts.org/content/extract-23-from-z213-exit/ (απόσπασμα 23 – αγγλική μετάφραση)
 https://web.archive.org/web/20110619012524/http://www.thebluejewyorker.com/Issue5/Issue5pages/Lyacos.html  (αποσπάσματα 22,23,24 – αγγλική μετάφραση)

Κατηγορία:Έλληνες λογοτέχνες
Κατηγορία:Νεοέλληνες λογοτέχνες
Κατηγορία:Έλληνες ποιητές
Κατηγορία:Νεοέλληνες ποιητές
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Λονδίνου