Ελίμεια

Η Ελίμεια ή Ελιμιώτις ή Ελιμία ήταν αρχαία χώρα της Άνω Μακεδονίας, που όφειλε το όνομά της στους κατοίκους της, τους λεγόμενους Ελιμιώτες (ή Αιάνες).  Εκτεινόταν στο λεκανοπέδιο του μέσου ρου του Αλιάκμονα μέχρι τα Καμβούνια και το Τιτάριο όρος, δηλαδή στο γεωγραφικό χώρο που καταλαμβάνουν σήμερα ο νομός Γρεβενών και ο Δήμος Βοϊου. Συνόρευε νότια και νοτιοδυτικά με τη Θεσσαλία (περιοχές Περραιβίας και Τυμφαίας),  ανατολικά με την  Πιερία, βόρεια και βορειοδυτικά με την  Εορδαία και την Ορεστίδα αντίστοιχα, και δυτικά με την Ηπειρωτική Παραυαία, όπως μαρτυρεί η τοπογραφική διάταξη των αρχαίων φρουρίων και ακροπόλεων.   Δ. Κ. Σαμσάρης,  Ιστορική γεωγραφία της ρωμαϊκής επαρχίας Μακεδονίας (Το τμήμα της σημερινής Δυτικής Μακεδονίας), Θεσσαλονίκη 1989 (Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών), σ. 44-48. ISBN 960-7265-01-7 - Δ. Κ. Σαμσάρης, Από την έρευνα της ιστορικής γεωγραφίας της Δυτικής Μακεδονίας κατά την ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα.
Διαπιστώσεις σχετικά με την ιστορική τοπογραφία της Ελιμιώτιδας, Θεσσαλονίκη 1983 (Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών)

Η Ελίμεια αποτελούσε αυτόνομο βασίλειο από μια τοπική αριστοκρατία, μέχρι την ένωση του με το Μακεδονικό Βασίλειο, ως ημιαυτόνομη επαρχία επί Αλεξάνδρου Α', [http://books.google.ca/books?id=NjeM0kcp8swC&lpg=PA606&dq=elimaea%20macedonia&pg=PA606#v=onepage&q=elimaea&f=false John Van Antwerp Fine, The ancient Greeks: a critical history, p. 606, Harvard University Press, 1985 μια μορφή επικυριαρχίας όπως η Ορεστίδα και η Λυγκηστίδα. Αργότερα προσαρτήθηκε οριστικά στο Μακεδονικό βασίλειο το 355 π.Χ. από τον Φίλιππο Β', αποτελώντας μια από τις δυτικές επαρχίες του.Γιάννης Λάμψας, Λεξικό του αρχαίου κόσμου ISBN 960-6669-33-5Thuhart P. Regent of Nation. Systematic Chronology of States and Their Political Representatives in Past and Present,Μόναχο 2000,σελ. 304-305 Ο Φίλιππος Β' είχε ως δεύτερη σύζυγο, την κόρη του Δέρδα του Γ', την Φίλα, (δηλαδή: Αγαπημένη) και κατοικούσε στα βασιλικά ανάκτορα του Φιλίππου.

Στην εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ασία κατά των Περσών, οι φάλαγγες του μακεδονικού στρατού αποτελούνταν τάξεις πεζών από ομοεθνείς Μακεδόνες. Υπήρχε έτσι η Τάξη των Ελιμιωτών που είχε περίπου 1.500 άνδρες.

Από τα 500 περίπου συνολικά ανθρωπωνύμια (ελληνικά, ρωμαϊκά κ.ά. : θεοφόρα, μυθολογικά, ιστορικά κλπ.) που απαντούν σε επιγραφές της Δυτικής Μακεδονίας το υψηλότερο ποσοστό (42%) απαντά στην αρχαία Ελιμιώτιδα.   Δ. Κ. Σαμσάρης, Τα ανθρωπωνύμια της Δυτικής Μακεδονίας κατά τη ρωμαιοκρατία με βάση τις επιγραφικές μαρτυρίες, Η’ Διεθνές Συνέδριο Ελληνικής και Λατινικής Επιγραφικής (Αθήνα, Οκτώβριος 1982), Μακεδονικά 22(1982)259-294  Επίσης, στην ίδια φυλετική περιοχή μαρτυρούνται, από επιγραφές και αρχαιολογικά ευρήματα (ανάγλυφα κλπ.), οι περισσότερες λατρευόμενες θεότητες και τόποι λατρείας (20 θεότητες και 22 τόποι λατρείας) από ολόκληρη τη Δυτική Μακεδονία. Πρόκειται για τις λατρείες του Δία και της Ήρας, του Ασκληπιού, του Ποσειδώνα, του Ερμή, του Πλούτωνα, του Διόνυσου, του Ηρακλή, της Άρτεμης, της Αφροδίτης και της Αμφιτρίτης.  Δ. Κ. Σαμσάρης, «Οι λατρείες στη Δυτική Μακεδονία κατά τη ρωμαϊκή εποχή. Συμβολή στη μελέτη των λατρειών της ρωμαϊκής επαρχίας Μακεδονίας», στο βιβλίο του : Έρευνες στην ιστορία, την τοπογραφία και τις λατρείες των ρωμαϊκών επαρχιών  Μακεδονίας και Θράκης, Θεσσαλονίκη 1984, σ. 59-130  Τέλος, η Ελιμιώτιδα αποτελούσε, στα ρωμαϊκά (αυτοκρατορικά) χρόνια, το σπουδαιότερο μεταλλευτικό κέντρο (χαλκού και σιδήρου) της Δυτικής Μακεδονίας, όπως μαρτυρούν πολυάριθμα ίχνη (καμινεύματα) μεταλλευτικών εργασιών στους ανατολικούς πρόποδες της Πίνδου και συγκεκριμένα στο σημερινό νομό Γρεβενών (σημ. χωριά Ανάβρυτα, Σαμαρίνα, Αβδέλλα, Μοναχίτι).  D. C. Samsaris, Les mines et la metallurgie de fer et de cuivre dans la province romaine de Macédoine, Klio 69(1987), 1, σ. 159.  

Πρωτεύουσα της Ελιμίας χώρας ήταν η Αιάνη (ή Αίανα). Βρίσκεται τοποθετημένη σε απόσταση περίπου 1,5 χλμ από τη σημερινή Αιανή. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως πολυτελείς ιδιωτικές κατοικίες, αγάλματα, βασιλικούς τάφους και δημόσια κτήρια.

Άλλη σημαντική πόλη ήταν η Ελίμεια  Δ. Κ. Σαμσάρης, Ιστορική γεωγραφία της ρωμαϊκής επαρχίας Μακεδονίας (Το τμήμα της σημερινής Δυτικής Μακεδονίας), σ. 72-75 και κατά  Αρριανόν ΕλύμαΑρριανός, Αλεξάνδρου Ανάβασις,  Α, 7,6 Την αναφέρει τόσο ο ΘουκυδίδηςΘουκυδίδης, Ιστορίαι Β΄, 99 όσο και ο Στράβων.Στράβων, Γεωγραφικά Ζ΄, 326. Άλλες πόλεις ήταν: ιι Φυλακές, η Εράτυρα  Δ. Κ. Σαμσάρης, ό. π., σ. 75, 123-124, η Οβλοστένων πολιτεία   Δ. Κ. Σαμσάρης, ό. π., σ. 77-79Γρηγόριος Τσιρίγκας, "Άνω Μακεδονία, η προέλευση των Μακεδόνων και η ιστορία μέχρι την ίδρυση των Αιγών", Εκδόσεις Μανώλης Μπαρμπουνάκης, Θεσσαλονίκη 1995 κ.ά.

Βασιλείς της Ελιμίας
 Αρριδαίος (πριν το 513 π.Χ.)http://books.google.ca/books?id=HlhvoI2T_YYC&lpg=PA586&dq=derdas%20of%20macedon&pg=PA586#v=onepage&q&f=false]  Peter Green, Alexander of Macedon, 356-323 B.C.: a historical biography: Genealogical Table, p. 586, University of California Press, 1970, ISBN 9780520071667
 Δέρδας Α'(περ. 435-405)
 Παυσανίας (; Σίρρας) (γ.405 έως 385)
 Δέρδας Β΄ (περ. 385-360), γαμπρός του Αρχελάου και συμπολεμιστής του Αμύντα Β' κατά της Ολύνθου.Αριστοτέλης, Πολιτικά Α΄1311b
 Δέρδας Γ΄ (περ.360-355), ο οποίος ήταν ο τελευταίος βασιλιάς της, ενώ αργότερα ήταν ευγενής στην αυλή του Φιλίππου Β'.

Απόσπασμα
Παρακάτω παρατίθεται απόσπασμα από το συγγραφικό έργο του δασκάλου Κ. Σιαμπανόπουλου, για την σημασία της Ελιμίας στο Μακεδονικό Βασίλειο:

 Διακεκριμένοι
 Αντίγονος ο Μονόφθαλμος (382-301 π.Χ.), ευγενής και στρατηγός του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
 Άρπαλος του Μαχάτα, ευγενής και παιδικός φίλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
 Κάλας της Φρυγίας, αξιωματικός και σατράπης του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
 Κοίνος, αξιωματικός του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
 Κλέανδρος, αξιωματικός του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
 Πολεμοκράτης, ευγενής και πατέρας των Κοινού και Κλέανδρου.

Δείτε επίσης
Τυμφαία
Περιοχές της αρχαίας Ελλάδας
Αιάνες

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Αρχαιολογικό Μουσείο Αιανής
 Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού: Οδυσσεύς: Αρχαιολογικός χώρος Αιανής 

Παραπομπές

Πηγές

 Nicholas G. L. Hammond, F. W. Walbank, 1988, A History of Macedonia 336-167 B. C., Volume III, Oxford University Press, ISBN 0198148151 (Note: after p. 40)
 Δ. Κ. Σαμσάρης,  Ιστορική γεωγραφία της ρωμαϊκής επαρχίας Μακεδονίας (Το τμήμα της σημερινής Δυτικής Μακεδονίας), Θεσσαλονίκη 1989 (Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών).ISBN 960-7265-01-7
(it) Giuseppe, Valenza. Elamiti Elimioti Elimi Il Teatro Genealogico degli Elimi nel crocevia del Mediterraneo. Marostica. 2022. ISBN 978-88-908854-2-6.

Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ


Κατηγορία:Αρχαίες χώρες της Μακεδονίας
Κατηγορία:Πόλεις της αρχαίας Μακεδονίας