Νομός Καβάλας

Για την τοπική αυτοδιοίκηση του Νομού Καβάλας, δείτε: Π.Ε. Καβάλας και Π.Ε. Θάσου.

Ο Νομός Καβάλας είναι ένας από τους 51 νομούς της Ελλάδας. Συνορεύει με τους νομούς Σερρών στα δυτικά, στα Βορειοδυτικά του με τον Νομό Δράμας, στα βορειοανατολικά με τον Νομό Ξάνθης, ενώ προς Νότια βρέχεται από το Αιγαίο Πέλαγος.

Κατατάσσεται 34ος ως προς την έκταση έκταση νομός της χώρας και καταλαμβάνει επιφάνεια 2.111 τ.χλμ., από τα οποία τα 18 τ.χλμ. είναι εσωτερικά ύδατα, και 20ος σε πληθυσμό με 58.663 κατοίκους. Διαιρούνταν σε 4 επαρχίες, 7 δήμους και 66 κοινότητες έως το 1997 και με τον Καποδίστρια σε 11 δήμους. Η μεγαλύτερη πόλη του νομού είναι η Καβάλα (58.663), η οποία είναι και πρωτεύουσά του, ενώ άλλες σημαντικές πόλεις είναι η Χρυσούπολη (8.004) και η Ελευθερούπολη (4.360).

Ως Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Καβάλας αποτελούσε διοικητική διαίρεση της Ελλάδας στο ανατολικό τμήμα της, με πρωτεύουσα την ομώνυμη πόλη και στεγαζόταν αρχικά στο κτίριο Ζιουντί, ενώ αργότερα έγινε η μεταστέγασή της στο διοικητήριο.Η ιστορία της Νομαρχίας Καβάλας – Ένα αφιέρωμα του Κώστα Παπακοσμά kavalapress.gr

 Περιοχή 
 Γεωγραφία 
Το έδαφος του νομού είναι ορεινό κατά 55%, ημιορεινό κατά 24% και πεδινό κατά 21%. Στο ανάγλυφο του νομού δεσπόζουν τρεις μεγάλοι ορεινοί όγκοι: το Παγγαίο στο δυτικό τμήμα, στα όρια με τον νομό Σερρών, τα όρη της Λεκάνης στο βορειοανατολικό τμήμα, στα όρια με τους νομούς Δράμας και Ξάνθης και το όρος Σύμβολο στο νοτιοδυτικό τμήμα, απέναντι και παράλληλα με το Παγγαίο. Μεταξύ των ορέων αυτών ή στα όριά τους σχηματίζονται οι πεδινές εκτάσεις του νομού. Σημαντικότερο υδάτινο ρεύμα του νομού είναι ο ποταμός Νέστος, ο οποίος ρέει στα όρια του νομού με τον νομό Ξάνθης και αρδεύει την πεδιάδα της Χρυσουπόλεως.

Οι ακτές του νομού, που εκτείνονται μεταξύ των εκβολών του Στρυμώνα και του Νέστου, στο δυτικό τμήμα τους είναι χαμηλές και μονότονες, κατόπιν, καθώς στρέφονται προς Βόρεια, όπου απολήγει το όρος Σύμβολο, γίνονται ψηλότερες, αλλά πάντα αλίμενες, έως το ακρωτήριο Βρασίδας, στη Νέα Πέραμο, δυτικό όριο του Κόλπου της Καβάλας, μετά το οποίο σχηματίζεται ο όρμος των Ελευθερών, του Παληού, της Τόσκας, του Μπάτη, της Καλαμίτσας ως τον μυχό, όπου βρίσκεται το λιμάνι της Καβάλας και είναι 105 χιλιομέτρων. Το κλίμα του νομού είναι μεσογειακό στην παράκτια ζώνη, με βροχοπτώσεις 400-600 χλστ., γίνεται όμως ηπειρωτικό προς Βόρεια με διπλάσιες βροχοπτώσεις.

 Συνοπτική ιστορία της περιοχής 
Η περιοχή έγινε παγκοσμίως γνωστή για την άφιξη των δημοκρατικών στρατευμάτων της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ενόψει της ιστορικής μάχης των Φιλίππων και από την άλλη για την άφιξη του Αποστόλου Παύλου, κάνοντας τη Νεάπολη (σημερινή Καβάλα) πρώτη ευρωπαϊκή πόλη που δέχτηκε τον Χριστιανισμό.

Η πόλη της Καβάλας είναι χτισμένη στους πρόποδες του όρους «Σύμβολο» και είναι η δεύτερη μεγάλη πόλη και λιμένας της Μακεδονίας καθώς επίσης και ένα από τα στρατηγικότερα λιμάνια της Βορείου Ελλάδας. Η ιστορία της Καβάλας ξεκινά από του Προϊστορικούς χρόνους και εκτείνεται μέχρι σήμερα. Οι αναφορές για αυτήν από τη μία χάνονται στις ομηρικές αφηγήσεις και από την άλλη καταγράφονται στα αρχεία της Αθηναϊκής Συμμαχίας. Είναι διάσημη για τα μεγαλοπρεπή έργα Βυζαντινών και Τούρκων (όπως το ΚάστροΙστοσελίδα του κάστρου της Καβάλας castle-kavala.gr και οι Καμάρες) όσο και για το ότι αποτέλεσε γενέτειρα του Μεχμέτ Αλί, αντιβασιλέα της Αιγύπτου. Παράλληλα η νεότερη ιστορία της πόλης παρουσιάζει εξίσου ενδιαφέρον, τόσο για την καπνεργασία και τις πρώτες απεργίες στα Βαλκάνια (1896) όσο και για την πλούσια βιομηχανική δραστηριότητα με κυρίαρχη αυτή της εξόρυξης πετρελαίου. Η ανάπτυξη του εμπορίου κατέστησε αναγκαία την κατασκευή νέου λιμανιού στη Βιομηχανική Περιοχή της πόλης. Οι εργασίες κατασκευής του νέου λιμένα της Καβάλας "Φίλιππος Β" ξεκίνησαν το 1990 και έχει ήδη ολοκληρωθεί το δυτικό κρηπίδωμα. Από τον Οκτώβριο του 2002 έχει μεταφερθεί όλος ο μηχανολογικός εξοπλισμός και η εμπορική κίνηση εξυπηρετείται πλέον από αυτό. 

Οι Φίλιπποι ήταν αρχαία πόλη της Ανατολικής Μακεδονίας με αρχικό όνομα Κρηνίδες, η οποία μετονομάστηκε από τον Φίλιππο Β΄ που αντιλήφθηκε την οικονομική και στρατηγική σημασία της πόλης και την κατέλαβε. Στον αρχαιολογικό χώρο έχουν γίνει ανασκαφές, τα ευρήματα των οποίων εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Φιλίππων. Αναστηλωτικές εργασίες έχουν γίνει στα περισσότερα μνημεία του Αρχαιολογικού Χώρου Φιλίππων. Σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη ένα πρόγραμμα στερέωσης, αναστήλωσης και ανάπλασης του αρχαίου θεάτρου, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος 1994 «Ιστορικά Κτήρια και Χώροι Θεαμάτων».

Ιστορία
Νομός Δράμας (1915-1924)
Στις 31 Μαρτίου 1915 συστήνεται ο Νομός Δράμας με το Βασιλικό Διάταγμα της 31-3-1915 (Φ.Ε.Κ. 120/1915 τ.Α’) «περί διοικητικής διαιρέσεως των νέων χωρών», με έδρα του Νομού να ορίζεται η πόλη της Δράμας.

Με το προαναφερθέν Βασιλικό Διάταγμα, ο Νομός Δράμας διαιρέθηκε σε τέσσερις υποδιοικήσεις, κατά κόσμον γνωστές και ως επαρχίες, Δράμας, Καβάλλας (προσαρτήθηκε και η τέως υποδιοίκηση (Θάσου), Πραβίου (Ελευθερουπόλεως) και Σαρή Σαμπάν (Νέστου). Με το Διάταγμα της 3ης Οκτωβρίου 1916 της Προσωρινής Κυβερνήσεως (Φ.Ε.Κ. Πρ. Κυβ. 9), που είχε έδρα τη Θεσσαλονίκη ανασυστάθηκε η Επαρχία Θάσου. Στις 23 Οκτωβρίου 1918 (Φ.Ε.Κ. 225/1918 τ.Α’), αποσπάστηκε η Υποδιοίκηση της Θάσου από τη Γενική Διοίκηση της Θεσσαλονίκης και προσαρτήθηκε ξανά στον Νομό Δράμας. Στη συνέχεια με το Β.Δ. της 30 ης Ιουνίου 1920 (Φ.Ε.Κ. 158/1920), συστήθηκε στον Νομό Δράμας η Επαρχία Ζυρνόβου, με έδρα το Ζύρνοβο (Νευροκόπι).

Νομός Καβάλας (1924-2010)
Ο Νομός Καβάλας δημιουργήθηκε με τη Νομοθεσία 3191 της 11ης Αυγούστου 1924 (δημοσίευση Φ.Ε.Κ. 193/1924 τ.Α’) «περί συστάσεως του Νομού Καβάλας», τότε οι επαρχίες Καβάλας, Νέστου, Πραβίου και Θάσου αποσπάστηκαν από τον Νομό Δράμας και αποτέλεσαν τον Νομό Καβάλας.

Υπερνομαρχία Δράμας - Καβάλας - Ξάνθης (1994-2010)
Ιστορικά με το Ν. 2218/9-6-1993 (Φ.Ε.Κ. 90/13-6-1994 τ. Α’), συστάθηκαν, ως δεύτερη βαθμίδα Ο.Τ.Α., οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις (Ν.Α.), καταργήθηκαν τα μεικτά Νομαρχιακά Συμβούλια και καθιερώθηκαν τα αιρετά Νομαρχιακά και Επαρχιακά Συμβούλια.

Με το Π.Δ.( Προεδρικό Διάταγμα) 30/1996 («Κώδικας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης» Κ.Ν.Α.) κωδικοποιήθηκε και συμπληρώθηκε ο Ν. 2218/1994, δυνάμει του οποίου είχαν ιδρυθεί ως Ο.Τ.Α. Β΄ βαθμού οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις.

Οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις ήταν δημόσια νομικά πρόσωπα, ανεξάρτητες μεταξύ τους, με διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, χωρίς δικαίωμα εποπτείας στις πράξεις και τα όργανα των Ο.Τ.Α. Α΄ βαθμού.

Σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 1 και 2 του Ν. 2240/94 και το Π.Δ. 62/1995 συστάθηκε Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση με χωρική αρμοδιότητα τις περιφέρειες των Νομών Δράμας, Καβάλας και Ξάνθης, προσωρινή έδρα την Ξάνθη (με άλλο νομοθέτημα αργότερα η έδρα έγινε οριστική) και ονομασία «Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Δράμας – Καβάλας Ξάνθης», η οποία περιλάμβανε τους Νομούς Δράμας, Καβάλας και Ξάνθης.

Κάθε Νομός ή Νομαρχία αποτελεί Νομαρχιακό Διαμέρισμα της ενιαίας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης. Έδρα του Νομαρχιακού Διαμερίσματος είναι η έδρα του αντίστοιχου Νομού ή της Νομαρχίας. Σε κάθε Νομαρχιακό Διαμέρισμα εκλέγεται αριθμός Νομαρχιακών Συμβούλων ανάλογος με τον πληθυσμό του, κατά τις διακρίσεις της παραγράφου 2 του άρθρου 4. Στην περιοχή μας κάθε Νομαρχιακό Συμβούλιο είχε 25 μέλη.

Με τον νόμο 2539/1997 καταργήθηκαν οι 4 επαρχίες και συγχωνεύθηκαν δήμοι και κοινότητες και από τους 73 (7 δήμοι και 66 κοινότητες) πρωτοβάθμιους ΟΤΑ παρέμειναν 11 δήμοι.

Περιφερειακή Ενότητα Καβάλας (2011-σήμερα)
Με τον Νόμο 3852/2010 οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήαεις καταργούνται και μετονομάζονται σε Περιφερειακές Ενότητες υπαγόμενες σε μία ενιαία ευρύτερη Περιφέρεια. Η Περιφερειακή Ενότητα Καβάλας υπάγεται στη Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης με πρωτεύουσα την Κομοτηνή. Το 2011 ο Νόμος Καβάλας διασπάστηκε σε δύο ΠΕ, την ΠΕ Καβάλας και την ΠΕ Θάσου. Ο θεσμός του Νομάρχη αντικαταστάθηκε από τον αντίστοιχο του Αντιπεριφερειάρχη ο οποίος είναι ο Θεόδωρος Μαρκόπουλος. Επίσης συγχωνεύθηκαν δήμοι και από 11 δήμοι έγιναν 3, συν ένας στη Θάσο.

 Καβαλας 
Δείτε επίσης: Διοικητική διαίρεση νομού Καβάλας

 Νομάρχες 

Οι πρώην νομάρχες είναι οι εξής:

 Καβάλας - Δράμας 
Νομάρχης Θητεία Αλή Ναΐπ Ζαδέ  1913–1915 Δημήτριος Μαλασπίνας  1915 Παναγιώτης Σκουριώτης  1915 Αντώνιος Σπηλιωτόπουλος  1915–1916 Ανδρέας Φαρμακόπουλος  1916 Νικόλαος Μπακόπουλος  1916–1918 Αλή Ναΐπ Ζαδέ  1918–1919 Θεόδωρος Γρηγορίου  1919–1920 Ανδρέας Μιχαλόπουλος  1920 Αναστάσιος Μπραχάλης  1920–1921 Αναστάσιος Αναστασιάδης  1921 Αντώνιος Ραγκούσης  1921–1922 Δημήτριος Κρανιώτης  1922 Αθανάσιος Κωνσταντινόπουλος  1922 Αλέξανδρος Παχνός  1922–1923 Δημήτριος Ανδρεάδης  1923 Γεώργιος Μπαλούμπασης  1924 Θρασύβουλος Μάλλης  1924

 Καβάλας 
 Νομαρχία 
Νομάρχης Θητεία Θρασύβουλος Μάλλης  1924 Κωνσταντίνος Στασινόπουλος  1924–1925 Εμμανουήλ Λουλακάκης  1925–1930 Γεώργιος Γεωργιάδης  1930 Δημήτριος Τοράκης  1930–1932 Παναγιώτης Κρεββατάς  1932–1933 Γεώργιος Ράντης  1933–1935 Ευάγγελος Καλαντζής  1935 Κοσμάς Κοσμόπουλος  1935–1936 Ξενοφών Χαρακάκος  1936–1937 Ιωάννης Τσίγκανος  1937 Βασίλης Δαμουράς  1937–1941 Νικόλαος Καραμερτζάνης  1941 Αθανασάτος  1941 Νικόλαος Κουράσης  1943 Γιώργος Τσαρουχάς  1944 Βασίλης Παπαβασιλείου  1944–1945 Εμμανουήλ Παπαδογιάννης  1945 Θεόδωρος Μπαγλανέας  1945 Γιώργος Τζεμαίλας  1945–1946 Στέφανος Νίκογλου  1946 Παναγιώτης Μπασακίδης  1946 Χάκος Ανδρικόπουλος  1946–1947 Εμμανουήλ Σπύρογλου  1947 Σπύρος Τριαντάφυλλος  1948 Ευάγγελος Βραχνός  1948–1949 Λεωνίδας Παπαρηγόπουλος  1949–1954 Κωνσταντίνος Κουκουρίδης  1954–1958 Θεόδωρος Μπαγλανέας  1958–1962 Αθανάσιος Γαϊτατζής  1962–1964 Ηλίας Τσιρκινίδης  1964 Δημοσθένης Ιασωνίδης  1965 Ιωάννης Λιακόπουλος  1965–1967 Νικόλαος Ματαράγκας  1967 Παναγιώτης Δεσποτόπουλος  1968 Αθανάσιος Γαϊτατζής   Νικόλαος Κούρναβος  1970–1973 Ανδρέας Παπαματθαίου   Γιάννης Βουλιώτης  1974 Δημήτρης Κιουρτσής  1974 Θεόδωρος Ασπασίδης   Κώστας Μαμέλης  1982–1985 Γιάννης Μπέλτσιος  1985–1988 Θανάσης Σειτανίδης  1988–1989 Μαίρη Λεπίδα  1989 Χρήστος Αθανασιάδης  1989 Αθανάσιος Παρτάλης   Πασχάλης Μπροφίδης  1993 Αριστείδης Νιζάμης  1994

 Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση 
Νομάρχης Θητεία Γιάννης Καρατζιώτης  1995–1998 Θεόδωρος Καλλιοντζής  1998–2010

 Δείτε επίσης 
 Σαντζάκι της Καβάλας

 Εικόνες 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Η ιστορία της Νομαρχίας Καβάλας – Ένα αφιέρωμα του Κώστα Παπακοσμά  KAVALA Press

*