Βόνιτσα

Η Βόνιτσα είναι κωμόπολη της Αιτωλοακαρνανίας. Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, ο πληθυσμός της Βόνιτσας ανέρχεται σε 4264 κατοίκους. Αποτελεί έδρα του Δήμου Ακτίου - Βόνιτσας, ενώ υπήρξε έδρα του καποδιστριακού πρώην Δήμου Ανακτορίου, ο οποίος αριθμούσε 8.830 κατοίκους. Η Βόνιτσα είναι παραλιακή πόλη, κτισμένη στη νότια πλευρά του Αμβρακικού κόλπου σε υψόμετρο 10 μέτρα.
μικρογραφία|Πανσέληνος στη Βόνιτσα

 Ιστορία 
Η σύγχρονη πόλη είναι χτισμένη πολύ κοντά στο αρχαίο Ανακτόριο, γι' αυτό άλλωστε και η πρώην ονομασία του δήμου, έδρα του οποίου είναι η Βόνιτσα, ονομαζόταν Δήμος Ανακτορίου. Το αρχαίο Ανακτόριο ήταν σημαντική πόλη της Ακαρνανίας και ιδρύθηκε από τους Κορίνθιους το 630 π.X. Όπως και οι περισσότερες πόλεις της Ακαρνανίας παράκμασε όταν οι Ρωμαίοι ίδρυσαν τη Νικόπολη στην απέναντι πλευρά του Αμβρακικού και ανάγκασαν τους κατοίκους της περιοχής να μεταφερθούν εκείΠαυσανία, Ηλιακών/ΑἈμβρακιώτας δὲ καὶ Ἀνακτορίους ἀποίκους Κορινθίων ὄντας ἐπηγάγετο ὁ Ῥωμαίων βασιλεὺς ἐς Νικοπόλεως συνοικισμὸν πρὸς τῷ Ἀκτίῳ:. Με τον καιρό, στα Βυζαντινά χρόνια η πόλη άκμασε ξανά, με το όνομα Βόνιτσα αυτή τη φορά και στο ακριβές σημείο όπου βρίσκεται σήμερα.

Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας η πόλη πέρασε για ένα μεγάλο διάστημα υπό τον έλεγχο των Βενετών, και συγκεκριμένα από το 1684 έως το 1797. Το 1832 αποτέλεσε τμήμα του νέου Ελληνικού κράτους. Στις 4 Οκτωβρίου 1862, κατά την "Εξέγερση της Βόνιτσας", ο Θεοδωράκης Γρίβας ανέλαβε την αρχηγία επαναστατικής επιτροπής που προκάλεσε τελικά την εκθρόνιση του Όθωνα.

Μερικά μόνο χιλιόμετρα ανατολικά από τη σημερινή Βόνιτσα, συγκεκριμένα στο ύψωμα «Αϊ -Λιάς», είχαν από παλιά εντοπιστεί τα ερείπια αρχαίας πόλης, η οποία ταυτίζεται πιθανώς με την Ηράκλεια, που μνημονεύεται από τον Πλίνιο (NH, IV, 4-5) στην παραλιακή ζώνη ανάμεσα στο Ανακτόριο και τον Εχίνο (από άλλους ερευνητές η Ηράκλεια ταυτίζεται με τα αρχαία ερείπια στη Ρούγα Παλιαμπέλων). Κατά την αυτοκρατορική περίοδο, με την ίδρυση της Νικόπολης, φαίνεται ότι ένα μέρος των κατοίκων της Ηράκλειας συμμετείχε στον «συνοικισμό» της, ενώ οι υπόλοιποι μετακινήθηκαν προς τη θάλασσα και ίδρυσαν ένα νέο οικισμό στο ύψωμα του «Σωτήρα», που βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο του όρμου της Βόνιτσας και στο οποίο διαπιστώθηκαν λείψανα ρωμαϊκού οικισμού.Δ. Κ. Σαμσάρης, Η Άκτια Νικόπολη και η «χώρα» της (Νότια Ήπειρος-Ακαρνανία). Ιστορικογεωγραφική και επιγραφική συμβολή, Θεσσαλονίκη 1994, σ. 135-137

 Αξιοθέατα 

Κυριότερο αξιοθέατο της πόλης είναι το ενετικό κάστρο της, το οποίο είναι από τα πιο καλοδιατηρημένα της Ελλάδας. Κτίστηκε στις αρχές του 11ου αιώνα (γύρω στα 1070) από τους Ενετούς, όταν αυτοκράτορες του Βυζαντίου ήταν οι Κομνηνοί που τους παραχώρησαν το προνόμιο να κτίσουν το φρούριο και να εκμεταλλευτούν εμπορικά το λιμάνι. Από το 1922, σύμφωνα με το ΒΔ 25-2-1922 - ΦΕΚ 28/Α/26-2-1922 είναι μεταξύ των "προεχόντων Βυζαντινών μνημείων".

Στην περιοχή υπάρχουν επίσης αρκετοί παλαιοί ναοί (της Παναγίας κοντά στο λιμάνι, ο μητροπολιτικός του Αγίου Σπυρίδωνος και του Αγίου Νικολάου) καθώς και το όμορφο πευκόφυτο νησάκι της Κουκουμίτσας στον κόλπο μπροστά από την πόλη το οποίο ενώνεται με γέφυρα και προσφέρεται για περιπάτους. Εκεί γίνονται διάφορες εκδηλώσεις όπως θέατρα, συναυλίες και χοροί από τους διάφορους συλλόγους χορού που έχουν την έδρα τους στη Βόνιτσα.

Ο επισκέπτης αξίζει να επισκεφτεί τον φάρο της Βόνιτσας και να θαυμάσει από εκεί τη θέα προς το κάστρο.

Σε απόσταση επίσης 12 χλμ. βρίσκεται το αρχαίο Θύρρειοwikimapia Αρχαίο Θύρρειο.

 Διοικητικά - Πληθυσμιακά 
Αναφέρεται επίσημα, μετά την Επανάσταση του 1821, το 1836 να ορίζεται έδρα του δήμου Ανακτορίων στην τότε επαρχία Ακαρνανίας από την οποία αποσπάστηκε το 1845 με το ΦΕΚ 32Α - 08/12/1845 και υπάχθηκε στην επαρχία Βονίτσης και Ξηρομέρου του νομού Ακαρνανίας και Αιτωλίας. Το 1912 με το ΦΕΚ 261Α - 31/08/1912 ορίστηκε έδρα της κοινότητας Βονίτσης και το 1997 με το ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997 έδρα του δήμου Ανακτορίου.

 Απογραφές πληθυσμού 
Απογραφή19511961197119811991200120112021Πληθυσμός2.4322.9963.3243.6274.0373.8404.703«ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού », σελ. 10713 (σελ. 239 του pdf)4.052

 Αθλητισμός 
Πιο σημαντικός αθλητικός σύλλογος στην περιοχή, είναι ο Ναυταθλητικός Όμιλος Βόνιτσας ο οποίος ασχολείται κατά βάση με την ιστιοπλοΐα και έχει πετύχει σημαντικές διακρίσεις στις κατηγορίες ανάπτυξης optimist και laser (ilca4). Πιο σημαντική διάκριση είναι η ανάδειξη του Νικόλαου Παππά σε Παγκόσμιο Πρωταθλητή την κατηγορία των Optimist το 2025 στην Σλοβενία και το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα που κατέκτησε ο ίδιος αθλητής στην Σύρο την ίδια χρονιά. Επίσης, αρκετοί αθλητές του ΝΑΟΒ έχουν σημειώσει σημαντικές επιτυχίες σε πανελλήνιο επίπεδο, έχουν προκριθεί στις εθνικές ομάδες των κατηγοριών τους και έχουν συμμετάσχει σε Πανευρωπαϊκά Πρωταθλήματα (Δ. Ζαχαράκης - 2023,2024) και σε Παγκόσμιο Πρωτάθλημα (Μ. Γκατζίνη, Γ. Τζεφριός - 2023). 

Ο Ποδοσφαιρικός Αθλητικός Σύλλογος Αμβρακικός Βόνιτσας Αιτωλοακαρνανίας ιδρύθηκε το 1955 και εκπροσωπεί τη Βόνιτσα στο ποδόσφαιρο της Ε.Π.Σ. Πρέβεζας–Λευκάδας.thumb|Το Κάστρο της Βόνιτσας

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Η σελίδα της Βόνιτσας στον δικτυακό τόπο της Ακαρνανίας

Κατηγορία:Κωμοπόλεις της περιφερειακής ενότητας Αιτωλοακαρνανίας
Κατηγορία:Λιμένες του Αμβρακικού
Κατηγορία:Δήμος Ακτίου - Βόνιτσας