Τζαβαλάς Καρούσος

Ο Τζαβαλάς Καρούσος (8 Σεπτεμβρίου 1904 - 3 Ιανουαρίου 1969) ήταν Έλληνας ηθοποιός και αγωνιστής της αριστεράς.

Βιογραφία
Γεννήθηκε στη Λευκάδα το 1904, όπου και ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του. Στη συνέχεια φοίτησε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και παράλληλα στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Ωδείου. Από τα μαθητικά του ακόμη χρόνια στη Λευκάδα ήταν μέλος του ΣΕΚΕ και αργότερα στην Αθήνα έγινε μέλος του ΚΚΕ. Στα χρόνια της Κατοχής εντάχθηκε στο ΕΑΜ και ανέπτυξε αντιστασιακή δράση. Εξορίστηκε το 1948 στη Μακρόνησο και, κατόπιν, στον Αη-Στράτη. Το 1967, κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος των συνταγματαρχών συνελήφθη και στάλθηκε εξορία στη Γυάρο. Αφέθηκε ελεύθερος τρεις μήνες αργότερα, βαριά άρρωστος και εγκαταστάθηκε στο Παρίσι όπου είχε αντιδικτατορική δράση.

Θέατρο
Πρωτοεμφανίστηκε στο θέατρο με τον θίασο Αιμίλιου Βεάκη - Χριστόφορου Νέζερ. Με θεατρικές σπουδές στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, έπαιξε στο Εθνικό Θέατρο στη χρυσή εποχή του Φώτου Πολίτη, συγκρότησε δικό του θίασο μεταπολεμικά και συμμετείχε σε παραστάσεις του Ελληνικού Λαϊκού Θεάτρου με τον Μάνο Κατράκη.

Στήριξε ιδιαίτερα το νεοελληνικό έργο και πρωταγωνίστησε σε πολλές ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου (Η ζαβολιάρα, Οργή, Αντιγόνη, Η λίμνη των στεναγμών, Άνθρωπος για όλες τις δουλειές, Φαίδρα). Ο ρόλος που τον σημάδεψε ήταν αυτός του Σάιλοκ στον Έμπορο της Βενετίας του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, με τον οποίο και τερμάτισε πρόωρα -και βίαια λόγω χούντας- τη θεατρική του καριέρα στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Ενσάρκωσε και τον Αλή Πασά στον κινηματογράφο στην ταινία Η λίμνη των στεναγμών, στο πλευρό της Ειρήνης Παππά.

Πέθανε στις 3 Δεκέμβρη 1969 στο Παρίσι, όπου και ενταφιάστηκε και μερικά χρόνια αργότερα τα οστά του μεταφέρθηκαν στη Λευκάδα, όπου είναι μέχρι σήμερα. Είχε μια κόρη, τη Δέσπω, που είναι συγγραφέας.

 Φιλμογραφία 
+ΈτοςΤίτλοςΡόλος1933Δεσποινίς δικηγόρος 1943Η φωνή της καρδιάςκυρ-Σπύρος (φωνή)1954Το κορίτσι της γειτονιάςΠέτρος1959Η ζαβολιάρα (Τα θολά νερά)ΚωνσταντήςΖάλογγο, το κάστρο της λευτεριάςΦώτος ΤζαβέλαςΣαρακατσάνισσαΣτέφος ΤσεκούραςΝαυάγια της ζωήςΠέτρος, πατέρας ΦούλαςΜατωμένο ηλιοβασίλεματσέλιγκας, πατέρας ΧρύσωςΗ λίμνη των στεναγμών - Η κυρά Φροσύνη και ο Αλή ΠασάςΑλή Πασάς1960Ένας άντρας με φιλότιμο (aka Το χαμίνι)Δημοκλής Ξενίδης1961Ήρθες αργάΠέτρος ΠερωτήςΕπικίνδυνη αποστολήκαπεταν-ΜιχάληςΑντιγόνηΤειρεσίας1962ΟργήπλοίαρχοςΦαίδραΟ θρίαμβος (Όταν η μοίρα κυβερνά)πατέρας Κατερίνας1963Τερέζα ΛάμπροςΣταυραετοίΚουράστηκα να σ' αποκτήσωκαπετάν Γιακουμής Οικονόμου1964Τα δάκρυά μου είναι καυτάΜιχάλης, πατέρας ΠέτρουΆπονη ζωήΑνέστης1965ΒάναΜε ιδρώτα και δάκρυαΤο λάθοςπατέρας ΛέλαςΡημαγμένο σπίτιΠαύλος ΠεράτηςΗ φωνή μιας αθώαςΗ έξοδος του ΜεσολογγίουΧρήστος ΚαψάληςΤα δίχτυα της ντροπήςΒρασίδαςΑφήστε με να ζήσωΓεώργιος Βρανάς1966Η παραστρατημένηΛεμπέσηςΔεν είμαι ατιμασμένη Κίμων Βιράνης, πατέρας ΛιάναςΆνθρωπος για όλες τις δουλειέςκαπεταν-Μανώλης ΠασπαράτοςΗ έξοδος του Μεσολογγίου1967Οι βοσκοίΒλαχόπουλοςΚολωνάκι: διαγωγή μηδένΣτέφανος ΚουτσομήτροςΤο χρήμα ήταν βρόμικο1972Στη θύελλα της μεγάλης αγάπης

 Θεατρικές παραστάσεις 

 σεζόν παράσταση ρόλος θίασος θέατρο σκηνοθέτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1932/1933 Ο έμπορος της Βενετίας Γενάρος Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Φώτος Πολίτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1932/1933 Οθέλλος Λουδοβίκος Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Φώτος Πολίτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1933/1934 Λόρδος Βύρων Πιέτρο Γκάμπα Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Φώτος Πολίτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1937/1938 Κάντιντα Αλέξανδρος Μιλλ Θίασος Κοτοπούλη Θέατρο Rex Γιαννούλης Σαραντίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1937/1938 Όλα θ' αλλάξουν Φίλιππος Θίασος Κοτοπούλη Θέατρο Rex Γιαννούλης Σαραντίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1943/1944 Αρραβωνιάσματα Λεμπέσης Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Θερινόν Θέατρον Πέλος Κατσέλης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1944/1945 Λευτεριά Μπότσαρης Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ  Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1944/1945 Ο έμπορος της Βενετίας Σάιλοκ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Θερινόν Θέατρον Πέλος Κατσέλης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1944/1945 Η Αρλεζιάνα Μπαλτάσαρ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Θερινόν Θέατρον Πέλος Κατσέλης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1945/1946 Οι μνηστήρες του θρόνου Γιαρλ Σκούλε Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Πέλος Κατσέλης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1945/1946 Στο γέρμα του χειμώνα Γκωντ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Σωκράτης Καραντινός Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1945/1946 Ο ηλίθιος Παρθένης Σεμιώνιτς Ραγόζιν Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Πέλος Κατσέλης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1945/1946 Καποδίστριας Μακρυγιάννης Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Σωκράτης Καραντινός Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1946/1947 Το παιχνίδι της τρέλλας και της φρονιμάδας Κυρ Ανδρόνικος Εταιρεία Ελληνικού Θεάτρου Τζαβαλά Καρούσου Θέατρο Μακέδο Σωκράτης Καραντινός Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1946/1947 Άγρια χρόνια Διοικητής φυλακών Εταιρεία Ελληνικού Θεάτρου Τζαβαλά Καρούσου Θέατρο Μακέδο Σωκράτης Καραντινός Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1947/1948 Τα καραφάκια του κυρ Αριστείδη Κώστας Καντιάς Θίασος Βασίλη Αργυρόπουλου Θέατρο Βασίλη Αργυρόπουλου  Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1951/1952 Η απαγωγή της Σμαράγδως Γιάννης Χατζηφώτης Εταιρεία Ελληνικού Θεάτρου Τζαβαλά Καρούσου Θέατρο Ντο Ρε Τζαβαλάς Καρούσος Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1957/1958 Ο ηλίθιος Παρθένης Ραγόζιν Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Rex Τάκης Μουζενίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1957/1958 Βασίλισσα Αμαλία Μακρυγιάννης Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Άλσος Πέλος Κατσέλης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1958/1959 Το κράτος του θεού Δον Πέντρο ντε Μιουρα Θίασος Δημήτρη Μυράτ Θέατρο Διάνα Δημήτρης Μυράτ Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1958/1959 Αρραβωνιάσματα Λεμπέσης Θίασος Νίκου Χατζίσκου Υπαίθριον Θέατρον Νίκου Χατζίσκου Νίκος Χατζίσκος Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1959/1960 Μαντώ Μαυρογένους Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Θίασος Μαίρης ΑρώνηΘεατρικές Επιχειρήσεις Βασίλη Μπουρνέλλη Θέατρο Ακροπόλ Κωστής Μιχαηλίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1959/1960 Ο Πατούχας Σαϊτονικολής Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Άλσος  Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1960/1961 Νυφοπάζαρο Τζίμυ Μπρεντ Θίασος Κατερίνας - Ελεύθερος Καλλιτεχνικός Οργανισμός Θέατρο Ιντεάλ Κατερίνα Ανδρεάδη Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1961/1962 Οδύσσεια Όμηρος Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Καλουτά Μάνος Κατράκης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1963/1964 Ένας άγνωστος Σερ Ρόμπερτ Ρώουλυ Θίασος Σμαρούλας ΓιούληΘεατρικές επιχειρήσεις Βαγγέλη Λιβαδά Θέατρο Αμιράλ Τζαβαλάς Καρούσος Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1963/1964 Το κορίτσι με το κορδελάκι Γέρο Ζακόνης Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Άλσος Μάνος Κατράκης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1964/1965 Το σπίτι στο Μόντε Βιντέο Δρ. Χέρμαν Ναίγκλερ Εταιρεία Ελληνικού Θεάτρου Τζαβαλά Καρούσου περιοδεία  Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1964/1965 Όταν οι Ατρείδες Αγαμέμνωνας Θίασος Δημήτρη Μυράτ Θέατρο Rex Δημήτρης Μυράτ Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1965/1966 Ο σταυρός και το σπαθί Νικηφόρος ο Γενικός Λογοθέτης Θίασος Έλσας Βεργή - Μάνου Κατράκη περιοδεία Πέλος Κατσέλης

Όλες οι πληροφορίες προέρχονται από το έντυπο πρόγραμμα της κάθε παράστασης ή/και από σχετικά δελτία τύπου.

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Θόδωρος Έξαρχος: "Έλληνες Ηθοποιοί - Αναζητώντας τις ρίζες", Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών

Βιβλιογραφία
Δέσπω Καρούσου, Δεν έχει θέατρο απόψε... Χρονικό της ζωής και του έργου του Τζαβαλά Καρούσου, εκδ. Ergo,Αθήνα,2003 *Καρούσος Τζαβαλάς, Γιούρα, η προσωπική εμπειρία ενός εξόριστου Editions Nouvelle Frontiere, Montreal 1972

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Αφιέρωμα από τον "Ριζοσπάστη", 9 Απριλίου 2003.


Κατηγορία:Έλληνες κομμουνιστές
Κατηγορία:Μέλη του ΕΑΜ
Κατηγορία:Έλληνες  ηθοποιοί κινηματογράφου