Τρωάδες

Οι Τρῳάδες είναι τραγωδία που έγραψε ο Ευριπίδης. Γραμμένη το 415 π.Χ. κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου, συχνά θεωρείται σχολιασμός στην κατάληψη της Μήλου και την εν συνεχεία σφαγή και υποταγή του πληθυσμού της από τους Αθηναίους νωρίτερα τον ίδιο χρόνο. To 415 π.Χ. ήταν επίσης η χρονιά της σκανδαλώδους βεβήλωσης των ερμών και της δεύτερης εκστρατείας των Αθηναίων στη Σικελία, γεγονότα που επίσης μπορεί να επηρέασαν τον συγγραφέα.
Τριλογία
Οι Τρῳάδες ήταν η τρίτη τραγωδία μιας τριλογίας, που αναφέρεται στον Τρωικό Πόλεμο. Η πρώτη τραγωδία, Αλέξανδρος ως θέμα είχε την αναγνώριση του πρίγκιπα της Τροίας Πάρι, που είχε εγκαταλειφθεί μωρό από τους γονείς του και ξαναβρέθηκε στην εφηβεία. Η δεύτερη τραγωδία Παλαμήδης αναφέρεται στην κακομεταχείρηση από τους Έλληνες του συμπατριώτη τους Παλαμήδη. Αυτή η τριλογία παρουσιάστηκε στα Διονύσια μαζί με το σατυρικό δράμα Σίσυφος. Οι υποθέσεις αυτής της τριλογίας δεν συνδέονται μεταξύ τους, όπως εκείνες της Ορέστειας του Αισχύλου. Ο Ευριπίδης δεν ευνοούσε τέτοιες συνδεδεμένες τριλογίες.

Ο Ευριπίδης για το έργο αυτό κέρδισε το δεύτερο βραβείο, χάνοντας από τον αφανή τραγικό Ξενοκλή.

Οι τέσσερις Τρωάδες γυναίκες του έργου είναι οι ίδιες που εμφανίζονται στο τελευταίο βιβλίο της Ιλιάδας, θρηνώντας πάνω από το πτώμα του Έκτορα. Της ίδιας περίπου εποχής είναι και η Εκάβη, άλλο έργο του Ευριπίδη. 
Η τραγωδία αυτή περιέχει πλείστα επεισόδια από την άλωση της Τροίας αλλά και από τις συμφορές που επήλθαν στην οικογένεια του Πριάμου και κατ΄ επέκταση των Τρώων. 

 Υπόθεση 
Το έργο του Ευριπίδη παρακολουθεί την τύχη των γυναικών της Τροίας, αφού η πόλη τους είχε λεηλατηθεί, οι άντρες τους είχαν σκοτωθεί και οι οικογένειές τους που απέμειναν πρόκειται να παρθούν ως σκλάβες. Εντούτοις ξεκινά με τους θεούς Αθηνά και Ποσειδώνα να αναζητούν τρόπους για να τιμωρήσουν τον Ελληνικό στρατό, για την απαγωγή της Κασσάνδρας, μεγαλύτερης κόρης του Βασιλιά Πρίαμου και της Βασίλισσας Εκάβης.  Οσα ακολουθούν δείχνουν πόσο οι Τρωαδίτισσες έχουν υποφέρει. Ο Ελληνας Ταλθύβιος φτάνει για να πει στην εκθρονισμένη βασίλισσα Εκάβη τι περιμένει αυτή και τα παιδιά της. Την Εκάβη θα την πάρει ο Οδυσσέας και η κόρη της Κασσάνδρα προορίζεται να γίνει παλλακίδα του νικητή Αγαμέμνονα. Η Κασσάνδρα, η οποία βρίσκεται υπό την επήρεια ένθεης μανίας, ή αλλιώς βακχείας, προβλέπει ότι όταν θα φθάσουν στο Άργος η πικραμένη γυναίκα του νέου κυρίου της, η Κλυταιμνήστρα,  θα σκοτώσει τόσο την ίδια όσο και αυτόν. Φθάνει η χήρα πριγκίπισσα Ανδρομάχη και η Εκάβη μαθαίνει από αυτήν ότι η νεότερη κόρη της Πολυξένη έχει σκοτωθεί, ως θυσία στον τάφο του Αχιλλέα. Στην Ανδρομάχη έλαχε να γίνει παλλακίδα του γιου του Αχιλλέα Νεοπτόλεμου και πιο τρομερά νέα πρόκειται να φτάσουν για τη βασιλική οικογένεια. Ο Ταλθύβιος διστακτικά την πληροφορεί ότι το βρέφος της, ο Αστυάνακτας, έχει καταδικασθεί σε θάνατο. Η Ελένη, αν και όχι γυναίκα της Τροίας, αναμένεται να υποφέρει εξ ίσου. Ο Μενέλαος φθάνει για να την πάρει μαζί του στην Ελλάδα, όπου την περιμένει καταδίκη σε θάνατο. Η Ελένη εκλιπαρεί το σύζυγό της να της χαρίσει τη ζωή και αυτός φαίνεται αποφασισμένος να τη σκοτώσει, αλλά ο χορός γνωρίζει ότι θα την αφήσει να ζήσει και θα την πάρει μαζί του. Οχι μόνο αποκαλύπτεται στο τέλος του έργου ότι ζει, αλλά στην Οδύσσεια ο Τηλέμαχος θα μάθει πως η μυθική ομορφιά της Ελένης της χάρισε τη συγχώρεση.

Στο τέλος ο Ταλθύβιος επιστρέφει φέρνοντας μαζί του το πτώμα του μικρού Αστυάνακτα πάνω στην ασπίδα του Έκτορα. Επιθυμία της Ανδρομάχης ήταν να θάψει η ίδια το παιδί της, εκτελώντας τις πρέπουσες τελετουργίες σύμφωνα με τα έθιμα της Τροίας, αλλά το πλοίο της είχε ήδη αναχωρήσει. Ο Ταλθύβιος δίνει το άψυχο σώμα στην Εκάβη, που προετοιμάζει το σώμα του εγγονού της για την ταφή, και η Τροία καίγεται από τους Αχαιούς, πριν τελικά αναχωρήσουν με τον Οδυσσέα.

Το έργο τη νεότερη εποχή
Ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ έγραψε μια εκδοχή, που παραμένει κατά μέγα μέρος πιστή στο αρχικό κείμενο. Προσθέτει κεκαλυμμένες αναφορές στον ευρωπαϊκό ιμπεριαλισμό στην Ασία και μικρότερη έμφαση σε κοινά υπαρξιακά θέματα. Ο Ισραηλινός θεατρικός συγγραφέας Χάνοχ Λέβιν έγραψε επίσης τη δική του εκδοχή του έργου, προσθέτοντας περισσότερο τρομερές σκηνές και αηδιαστικές λεπτομέρειες.

Το ΄Las Troyanas΄, μία Μεξικάνικη ταινία του 1963 σε σκηνοθεσία του βραβευμένου Μεξικανού σκηνοθέτη Σέρχιο Βεγιάρ και διασκευή του συγγραφέα Μιγκουέλ Αγγέλ Γκαριμπάι και του ίδιου του Σέρχιο Βεγιάρ, παρέμεινε πιστό στο κείμενο. Πρωταγωνιστεί η Οφήλια Γκιλμάιν ως Εκάβη με ασπρόμαυρη φωτογραφία του Αγκουστίν Χιμένεθ.

Ο Ελληνας σκηνοθέτης Μιχάλης Κακογιάννης χρησιμοποίησε το έργο του Ευριπίδη (στην περίφημη μετάφραση της Έντιθ Χάμιλτον) ως βάση για την ομώνυμη ταινία του το 1971. Στο έργο πρωταγωνιστούσαν η Αμερικανίδα ηθοποιός Κάθριν Χέπμπορν ως Εκάβη, οι Βρετανοί Βανέσα Ρεντγκρέιβ ως Ανδρομάχη και Μπράιαν Μπλεσντ ως Ταλθύβιος, η Γαλλοκαναδή ηθοποιός Ζενεβιέβ Μπιζόλντ ως Κασσάνδρα, η Ελληνίδα ηθοποιός Ειρήνη Παππά ως Ελένη και ο Πάτρικ Μαγκί, ηθοποιός γεννημένος στη Βόρεια Ιρλανδία, ως Μενέλαος.

Αλλη ταινία βασισμένη στο έργο κυκλοφόρησε το 2004, σκηνοθετημένη από το Μπραντ Μέιζ. Η παραγωγή στην πραγματικότητα ήταν μια ταινία ντοκουμέντο της θεατρικής παραγωγής, που ο Μέιζ σκηνοθέτησε για την Αρκ Θίατερ Κόμπανι το 2003. Ενόψει της αναμενόμενης με πολυμέσα παραγωγής του για το ΄΄Κουρδιστό Πορτοκάλι΄΄ ο Μέιζ χρησιμοποίησε μια οριακή προσέγγιση με πολυμέσα, ανοίγοντας το έργο με ένα ψεύτικο ρεπορτάζ του CNN με πρόθεση να αναφερθεί στον σε εξέλιξη τότε πόλεμο στο Ιράκ.

Ο Τσαρλς Μήη διασκεύασε τις ΄Τρωάδες΄ ώστε να έχουν μια πιο σύγχρονη επικαιροποιημένη άποψη για τον πόλεμο. Περιέλαβε πρωτότυπες συνεντεύξεις με επιζώντες του Ολοκαυτώματος και της Χιροσίμα. Το έργο του ονομάζεται ΄Τρωάδες 2.0΄.

Η Σέρι Τέπερ διασκεύασε τις ΄Τρωάδες΄ στο φεμινιστικής επιστημονικής φαντασίας μυθιστόρημά της ΄Η Πύλη της Χώρας των Γυναικών. 

 Ελληνικές Θεατρικές Παραστάσεις 
Θεατρική ΠερίοδοςΘίασοςΜετάφρασηΣκηνοθεσία1964-1965Εθνικό ΘέατροΘρασύβουλος ΣταύρουΤάκης Μουζενίδης1966-67Κρατικό Θέατρο Βορείου ΕλλάδοςΣωκράτης Καραντινός07/1975Εθνικό ΘέατροΘρασύβουλος ΣταύρουΑλέξης Σολομός1997Γιάννης ΤσαρούχηςΓιάννης Τσαρούχης07/1983Εθνικό ΘέατροΔημήτρης  Μηλιάδης, Σταύρος ΝτουφεξήςΣταύρος Ντουφεξής1985 - 1986Εθνικό ΘέατροΘανάσης ΒαλτινόςΑνδρέας ΦιλιππίδηςΕθνικό Θέατρο07/1991 Εθνικό ΘέατροΤάσος ΡούσσοςΓιώργος Θεοδοσιάδης1992-93Θέατρο ΤέχνηςΓιώργος Λαζάνης2000-2001ΦάσμαΑντώνης Αντύπας2009-2010Νέα Σκηνή Τέχνης/Θέατρο του Νέου ΚόσμουΠαντελής ΜπουκάλαςΒαγγέλης Θεοδωρακόπουλος2013ΔΗΠΕΘΕ ΠάτραςΈλσα ΑνδριανούΘοδωρής Αμπαζής2014Εργαστήρι Θεατρικής Τέχνης«Εμπειρίες Τρωάδων» σκηνική σύνθεση Πέτρος ΖηβανόςΠέτρος Ζηβανός06/2014Δραματική σχολή «Ανδρέας Βουτσινάς» Τάσος Ράτζος08/20145η Εποχή Τέχνης/ΔΗΠΕΘΕ ΒέροιαςΚ.Χ. Μύρης

επεξεργασία Παναγιώτα Πανταζή-Θέμης ΜουμουλίδηςΘέμης Μουμουλίδης09/15Εθνικό ΘέατροΚ.Χ. ΜύρηςΣωτήρης Χατζάκης09/2016Περιφέρεια  Κεντρικής Μακεδονίας /Κέντρο Πολιτισμού της  Π.Κ.Μ Απόδοση Αλέξης Μίγκας2016-17Θέατρο Οδού ΚεφαλληνίαςΕλένη ΒαροπούλουΡούλα Πατεράκη07/2018Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών/Ίδρυμα ΩνάσηΚωστής ΚολώταςΘόδωρος Τερζόπουλος07/2020ΚΘΒΕ/Κέντρο Πολιτισμού Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας /ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ ΒέροιαςΓιάννης  Τσαρούχης/Γιάννης ΠαρασκευόπουλοςΓιάννης  Παρασκευόπουλος

 Διασκευές 
Θεατρική ΠερίοδοςΤίτλοςΘίασοςΜετάφραση/διασκευήΣκηνοθεσία04/1999Οι μηχανές του  δόλου και του τρόμου. Ο πόλεμος, τα φονικά, το χρήμαΕθνικό ΘέατροΝίκος ΠερέληςΝίκος Περέλης01/2000Παγίδες και  φονικά (Οι μηχανές του δόλου και του τρόμου)Εθνικό ΘέατροΝίκος ΠερέληςΝίκος Περέλης2014«Εμπειρίες Τρωάδων» Εργαστήρι Θεατρικής Τέχνηςσκηνική σύνθεση Πέτρος ΖηβανόςΠέτρος Ζηβανός07/ 2018Θεατρική Ομάδα  Κωφών "Τρελά Χρώματα" /  ΔΗΠΕΘΕ ΡούμεληςΜιχάλης  Κακογιάννης

Απόδοση στην  Νοηματική: Μυρτώ Γκανούρη, Όλγα ΔαλέκουΈλλη Μερκούρη03/2019«Αφορμή Τρωάδες» Θέατρο Σταθμόςμετ. Μιχάλης Κακογιάννης 

διασκευή: Τάσος Αλατζάς/Πένυ ΦυλακτάκηΤάσος Αλατζάς07/2020«Μαρμαρωμένες Τρωάδες»Ίδρυμα Μιχάλης ΚακογιάννηςΜιχάλης ΚακογιάννηςΛουΐζα Κωστούλα

Κατάλογος βασικών πληροφοριών ελληνικών θεατρικών αναπαραστάσεων της τραγωδίας "Τρωάδες"

Δείτε επίσης

 Τρωάδες (ταινία του 1971) από τον Μιχάλη Κακογιάννη

Κατηγορία:Τραγωδίες του Ευριπίδη