Μικρόλιθοι

Με τον όρο μικρόλιθοι ή μικρολεπίδες εννοούνται στην αρχαιολογία πολύ μικρά λίθινα εργαλεία από πυριτόλιθο ή οψιανό. Κατά την μεσολιθική διαμορφώνονταν συνήθως με γεωμετρική μορφή και χρησιμοποιούνταν κυρίως σε πλέον σύνθετα εργαλείαCortell-Nicolau et al., 2025. Διαμορφώνονταν από πρισματικές λεπίδες με αιχμηρές πλευρικές άκρες που διευκόλυναν την κοπήGroman-Yaroslavski et al., 2016. Όντας πολύ μικροί για να χρησιμοποιηθούν από μόνοι τους, οι μικρόλιθοι προσαρμόζονταν σε ξύλινες ή οστέινες λαβές διαμορφώνοντας σύνθετα εργαλεία, όπως τα δρεπάνια του Νατούφιου πολιτισμούRosenberg & Chasan, 2021.. Οι ύστεροι μικρόλιθοι ονομάζονται γεωμετρικοί εξαιτίας του τεχνητά διαμορφωμένου σχήματός τουςCortell-Nicolau et al., 2025..

Οι μικρόλιθοι είναι παράγωγα συνήθως της τεχνικής των μικρογλυφίδων, δηλαδή παράγωγα επεξεργασίας ενός μεγαλύτερου λίθουGroman-Yaroslavski et al., 2016.. Οι γλυφίδες που αποσπώνται σε αυτή τη διαδικασία παράγουν λίθους μικρότερων διαστάσεων. Αν και ο όρος μικρόλιθος χρησιμοποιείται συχνά για οποιοδήποτε επεξεργασμένο εργαλείο, ένας ακριβέστερος ορισμός είναι ότι η επεξεργασία πρέπει να αφορά δύο διαδοχικές πλευρές τουλάχιστονSchulting, 1999.. Για τους γεωμετρικούς μικρόλιθους αυτό σημαίνει ότι το σχήμα διαμορφωνόταν εσκεμμένα με γεωμετρική μορφή. Διαφορετικά οι φυσικά εκλεπτυσμένες λεπίδες που μπορούν να ταξινομηθούν ως τριγωνικοί μικρόλιθοι, έπαιρναν μάλλον τυχαία το τριγωνικό τους σχήμα.

Ορισμένοι τύποι μικρολίθων, όπως οι τραπεζοειδείς, χρησιμοποιήθηκαν κατά την Νεολιθική όπως επίσης και στον πολιτισμό της γραμμικής ταινιωτής κεραμικής και άλλους πολιτισμούς της ΕπιπαλαιολιθικήςRosenberg & Chasan, 2021; Groman-Yaroslavski et al., 2016.. Τυπικά έχουν μήκος περίπου 1 εκ. και πλάτος 0,5 εκ. μετά την επεξεργασία τους.

Τυπολογία

Λογχοειδής μικρόλιθος

Οι λογχοειδείς μικρόλιθοι είναι μικρόλιθοι επεξεργασμένοι ως ένα σημείο, συνήθως με πλάγια επεξεργασία. Είναι συνώνυμοι με τις «πλαγίως επεξεργασμένες αιχμές» της αγγλικής μεσολιθικής.

Μικρόλιθος μηνίσκος

Οι μηνίσκοι μικρόλιθοι είναι επεξεργασμένοι σε σχήμα ημισέληνου.

Τριγωνικός μικρόλιθος

Οι τριγωνικοί μικρόλιθοι, είναι μικρόλιθοι επεξεργασμένοι σε τριγωνικό σχήμα. Υποδιαιρούνται σε σκαληνά και ισοσκελή τρίγωνα.

Τραπεζοειδής μικρόλιθος

Οι τραπεζοειδείς μικρόλιθοι είναι μικρόλιθοι επεξεργασμένοι σε σχήμα τραπεζίου.

Ορθογώνιος μικρόλιθος

Οι ορθογώνιοι μικρόλιθοι είναι μικρόλιθοι επεξεργασμένοι σε ορθογώνιο σχήμα.

Ρομβοειδής μικρόλιθος

Οι ρομβοειδείς μικρόλιθοι είναι μικρόλιθοι επεξεργασμένοι σε ρομβοειδές σχήμα.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία
Cortell-Nicolau, A., Key, A., & Palomo, A. (2025). Assessing geometric microliths as cultural markers through an analysis of shape variation and projectile performance. Scientific Reports, 15(1), 95054. https://doi.org/10.1038/s41598-025-95054-2
Groman-Yaroslavski, I., Chen, H., Liu, C., Shimelmitz, R., & Yeshurun, R. (2016). Composite sickles and cereal harvesting methods at the end of the Epipalaeolithic in the southern Levant. Journal of Archaeological Science: Reports, 10, 1–9. https://doi.org/10.1016/j.jasrep.2016.06.017
Rosenberg, D., & Chasan, R. (2021). Between novelty and variability: Natufian hunter-gatherers (c. 15–11.7 kyr), proto-agrotechnology, and the question of morphometric variations of the earliest sickles. Proceedings of the Prehistoric Society, 87(1), 1–18. https://doi.org/10.1017/ppr.2020.10
Schulting, R. J. (1999). Nouvelles dates AMS à Téviec et Hoëdic (Quiberon, Morbihan). Bulletin de la Société Préhistorique Française, 96(2), 203–207.
Hoffmann, C. (1995). Natufian Chipped Lithic. CNI Publications. ISBN 9788772892818
Ballin, T. B. (2019). Classification of Lithic Artefacts from the British Late Glacial and Holocene Periods. Archaeopress. ISBN 9781789698695
Valla, F. R., & Bar-Yosef, O. (2013). Natufian Foragers in the Levant: Terminal Pleistocene Social Changes and Cultural Dynamics. International Monographs in Prehistory. ISBN 9781879621459

Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Crabtree, Don E., An Introduction to Flint working. Occasional Papers of the Idaho Museum of Natural History, Number 28. Second Edition, Pocatello, (Idaho,1982)
Whittaker, J.C., Flint knapping: making and understanding stone tools, University of Texas Press, (Austin, 1994)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Η μεσολιθική στην Ελλάδα
STONE AGE REFERENCE COLLECTION - University of Oslo, Norway 


Κατηγορία:Λίθινο εργαλείο