Χρήστος Τσαγανέας

Ο Χρήστος Τσαγανέας (Βραΐλα Ρουμανίας, 2 Ιουλίου 1906 - Αθήνα, 2 Ιουλίου 1976) ήταν Έλληνας ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου και αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης.

 Βιογραφία 
Ο Χρήστος Τσαγανέας γεννήθηκε στη Βραΐλα της Ρουμανίας στις 2 Ιουλίου 1906. Καταγόταν από εύπορη ελληνική και αριστοκρατική οικογένεια και από μικρός έδειξε μεγάλη αγάπη για το θέατρο. Οι γονείς του, όμως, είχαν απαιτήσει να τελειώσει κάποια πανεπιστημιακή σχολή και γι'αυτό όταν αποφοίτησε από το ελληνικό γυμνάσιο της Ρουμανίας τον έστειλαν στην Αθήνα για ακαδημαϊκές σπουδές. Γράφτηκε αρχικά στην Ιατρική αλλά σύντομα την παράτησε και πήγε στην Νομική από την οποία δεν πήρε ποτέ πτυχίο. Η αιτία αυτού του γεγονότος ήταν η γνωριμία και ο έρωτάς του για την κατά εφτά χρόνια μεγαλύτερή του ηθοποιό Νίτσα Βιτσώρη, για χάρη της οποίας εγκατέλειψε τις σπουδές του και άρχισε να εμφανίζεται στο θέατρο.

Όταν η Νίτσα χώρισε από τον πρώτο της σύζυγο, Γιώργη Βιτσώρη, ο Τσαγανέας όχι μόνο την παντρεύτηκε αλλά γράφτηκε και στην Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου για να πάρει σωστές βάσεις και πτυχίο υποκριτικής.

Για αυτήν την επαγγελματική του επιλογή είχε αρκετούς καβγάδες με τους γονείς του, με τους οποίους ήρθε τελικά σε ρήξη και του έκοψαν την χρηματοδότηση. Μία άλλη εκδοχή αναφέρει ως λόγο της αποκλήρωσης τη συμμετοχή του στο πολιτικό κίνημα των Αρχειομαρξιστών όπου συμμετείχε και η σύζυγός του Νίτσα. Η εξέλιξη αυτή τον οδήγησε, για αρκετό καιρό, να ζει σε ένα πλοιάριο στο λιμάνι του Πειραιά ενώ αναγκάστηκε να λάβει μέρος σε παραστάσεις περιπλανώμενων θιάσων, που εκείνη την εποχή ήταν υποτιμημένα. «Λίγα τα θέατρα, λίγες οι θεατρικές πιάτσες, πολλοί οι ασκούντες το επάγγελμα», όπως έλεγε.

 Καριέρα 
Εμφανίστηκε σε πάνω από 65 ταινίες και αρκετές θεατρικές παραστάσεις, που σημάδεψαν την καριέρα του. Ερμήνευε κυρίως δεύτερους ρόλους στις κινηματογραφικές ταινίες που συμμετείχε. Γνωστότερος ρόλος του είναι στην ταινία "Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο", όπου ενσάρκωσε τον διευθυντή του κολεγίου με τις ατίθασες μαθήτριες και είχε την χαρακτηριστική ατάκα "βεβαίως-βεβαίως".

Ο πρώτος σύντομος ρόλος που ερμήνευσε με ιδιαίτερη επιτυχία ήταν στην ταινία του Αλέκου Σακελλάριου "Οι Γερμανοί ξανάρχονται" (1948) μαζί με τον Βασίλη Λογοθετίδη όπου ερμήνευσε τον τρόφιμο του τρελοκομείου, που μέσα στη δίνη του Εμφυλίου Πολέμου φώναζε την αλησμόνητη φράση «Άνθρωποι, Άνθρωποι, προς τι το μίσος και ο αλληλοσπαραγμός». Είχε προηγηθεί η συμμετοχή του στην ταινία του Ερτογρούλ Μουχσίν μπέη Ο Κακός Δρόμος, που βασιζόταν στο ομώνυμο διήγημα του Γρηγορίου Ξενοπούλου. Στην ταινία του Τούρκου σκηνοθέτη πρωταγωνιστούσαν η Μαρίκα Κοτοπούλη και ο Βασίλης Λογοθετίδης. Η ταινία αυτή προβλήθηκε το 1933 και ήταν η πρώτη εμφάνιση του Τσαγανέα στον κινηματογράφο.

Στο θέατρο ξεκίνησε το 1929 με το θεατρικό δράμα του Βιτσέντζου Κορνάρου "Η θυσία του Αβραάμ" , που έκανε πρεμιέρα στις 28 Μαρτίου στο Εθνικό Θέατρο, όπου ξεδίπλωσε το υποκριτικό του ταλέντο και έγινε γνωστός στην θεατρική πιάτσα. Για τριάντα χρόνια συνεργάστηκε με τους σημαντικότερους αθηναϊκούς θιάσους, παίζοντας κυρίως σε κλασικά έργα, ενώ την δεκαετία του '60 στράφηκε στην κωμωδία και συνεργάστηκε με τον Μίμη Φωτόπουλο. Για αρκετά χρόνια υπήρξε από τους πρωταγωνιστές του Εθνικού Θεάτρου, σε σημαντικούς ρόλους του παγκόσμιου ρεπερτορίου.

Λόγω της αριστοκρατικής καταγωγής και της αρχοντικής του εμφάνισης, ο Τσαγανέας έκανε συνήθως τον κύριο της υψηλής κοινωνίας ή τον πλούσιο και υπερόπτη. Αντίθετα στο θέατρο, οι ρόλοι του κάλυπταν ολόκληρο το ρεπερτόριο. Ξεκίνησε από το κλασικό θέατρο, πέρασε στην κωμωδία και κατά την διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου, συμμετείχε σε επιθεωρήσεις με τον θίασο της Κατερίνας Ανδρεάδη, του οποίου ήταν βασικό στέλεχος. Με την έναρξη του πολέμου, ο εν λόγω θίασος μετατράπηκε από θίασος πρόζας σε επιθεωρησιακό θίασο και ανέβασε την πρώτη πολεμική σατυρική επιθεώρηση των Γιαλαμά - Οικονομίδη  - Θίσβιου "Πολεμικές Καντρίλιες". Η καριέρα του θεωρείται άκρως επιτυχημένη, παρόλο που το ξεκίνημά της δεν ήταν καθόλου εύκολο.

Πέθανε την ημέρα των γενεθλίων του. Κηδεύτηκε στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών. Την επόμενη ημέρα της εκταφής του ενταφιάστηκε στο ίδιο μνήμα ο μεγάλος Έλληνας λαϊκός συνθέτης Βασίλης Τσιτσάνης.

Η ελληνική Πολιτεία τίμησε τον Χρήστο Τσαγανέα με τον Χρυσό Σταυρό του Γεωργίου του Α', ένα παράσημο που απονεμόταν σε πολίτες που διακρίθηκαν με τις πράξεις τους υπέρ της πατρίδας.

Πολιτική δράση

Κατά τη διάρκεια της γερμανοϊταλικής κατοχής συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση μέσα από τις τάξεις του ΕΑΜ μαζί με τη σύζυγό του Νίτσα. Κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών το 1944 το όνομά του ενεπλάκη στην εκτέλεση της ηθοποιού Ελένης Παπαδάκη από την Ο.Π.Λ.Α.. Ως μέλος του προεδρείου της Εθνικής Πολιτοφυλακής ΕΑΜ Θεάτρου είχε βάλει την υπογραφή του -μαζί με τους συναδέλφους του, Αιμίλιο Βεάκη, Θεόδωρο Μορίδη, Σπύρο Πατρίκιο και Πάνο Καραβουσιάνο- για τη θανατική καταδίκη της Ελένης Παπαδάκη, που είχε κατηγορηθεί για δωσιλογισμό.

Ένα χρόνο αργότερα, ο Χρήστος Τσαγανέας κινδύνευσε να χάσει τη ζωή του στην ένοπλη επίθεση κατά του προέδρου του τότε ΣΕΗ, Σπύρου Πατρίκιου.

 Φιλμογραφία 
ΈτοςΤίτλοςΡόλος1933Κακός δρόμος Δήμος1939Αγνούλα 1948Οι Γερμανοί ξανάρχονταιτρελός Μαντάμ Σουσού1948Χαμένοι άγγελοι Χρήστος Τεράκης1952Έτσι έσβησε η ζωή μουΠέτρος1954Ο άνεμος του μίσουςμπαρμπα-ΓρηγόρηςΧαρούμενο ξεκίνημα διευθυντής προγράμματος ραδιοφωνικού σταθμού1955Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο εφοπλιστής ΜπεναρδήςΤζο ο τρομερόςΛαυρέντης ΚαλλίρηςΤο φιντανάκικος Γιαβρούσης1958Ο μισογύνηςΠλάτωναςΜια ζωή την έχουμε διευθυντής εμποροπιστωτικής τραπέζης1959Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισογυμνασιάρχης Να ζήσουν τα φτωχόπαιδα Πλούταρχος ΠαχουλόςΔιακοπές στην ΚολοπετινίτσαΙορδάνης Μουράτογλου1960Έγκλημα στο Κολωνάκι Κώστας ΦλωράςΈνας άντρας με φιλότιμο (aka Το χαμίνι)Νικηφόρος ΞενίδηςΠλούσιοι χωρίς λεφτάΠλουτίδηςΈγκλημα στα παρασκήνιαΠαύλος Στεφάνου1961Τα νιάτα θέλουν έρωταΜην κλάψεις για μέναΠοιος θα κρίνει την κοινωνίαΟ θάνατος θα ξανάρθει γιατρόςΜάνα μου, παραστράτησαπατέρας ΠέτρουΦτωχαδάκια και λεφτάδεςΛεωνίδας Ντεκρίσης1962Οι κατατρεγμένοι Ο διάβολος και η ουρά τουΧαράλαμπος Παζίλης, πατέρας ΠέτρουΜην ερωτεύεσαι το ΣαββάτοΜικές ΖαργάντηςΟρφανή σε ξένα χέριαΝόταρηςΠροδομένη αγάπηΑλέξανδρος ΒενέτηςΠεζοδρόμιο  ΝίνοςΗ κυρία του κυρίου Θεοφάνης ΝτελάκηςΟ Θόδωρος και το δίκαννο Παντελής1963Ο δρόμος με τα κόκκινα φώτακύριος ΚανδύληςΌσα κρύβει η νύχταδρ Δημήτριος ΛάσκαρηςΚάτι να καίει κύριος ΠετρίδηςΟ φίλος μου ο Λευτεράκης ψυχίατρος Καρατζαμούλης1964Αλύγιστη στη ζωήΖωρζ ΠριμένηςΑν έχεις τύχηΦωκίων ΚαρυάδηςΟ πολύτεκνοςΠαυσανίας ΚαρατσουκαλάςΕίναι βαρύς ο πόνος μουΓιαλούρης1965Η πικραγαπημένηΚαλικόπουλοςΦτωχός, αλλά τίμιοςΚώστας ΠεργιάληςΗ στοργήΚλεόπας ΧατζηγεωργίουΤου χωρισμού ο πόνοςΜάριος Περεσιάδης1966ΘυσίαΠετρίδης, πατέρας ΆνναςΑγάπη που δεν σβήνει ο χρόνοςδιευθυντής εργοστασίουΗ αρτίσταΗλίας Καραμάνης Ένα καράβι ΠαπαδόπουλοιΠελ ΠαπΤο συρτάκι της αμαρτίαςΦίλωνας5.000 ψέμματα Πάτροκλος Σωκρατίδης1967Ο σατράπηςκύριος ΡούμελΤο πλοίο της χαράςκαπετάνιοςΤα δολλάρια της ΑσπασίαςΨαλτάκηςΔημήτρη μου... Δημήτρη μουΓεράσιμος ΚαρράςΚοκοβιός και Σπάρος στα δίχτυα της αράχνηςαξιωματούχος παρασημοφόρησης1968Ο παληάτσοςΘεόδωρος ΠανουργιάςΟ Ρωμιός έχει φιλότιμοΚρίτων ΣτεφανήςΟι άντρες δεν λυγίζουν ποτέιδιοκτήτης κλινικήςΔόκτωρ Ζι-ΒέγγοςΜπάμπηςΕπιχείρησις Απόλλων πρέσβης Φρεντερίκ1969Ένας μάγκας στα σαλόνια Γεράσιμος Νικολάου1970Ο ακτύπητος χτυπήθηκεΑνδροκλής Χαλδουπής1971Σέργιος και Άνναπρέσβης Σέργιου στην ΕλλάδαΜάρα η τσιγγάνακύριος ΟικονόμουΚάθε ναυάγιο και μια κόλασηΑλεξίουΟ Μανολιός ξανακτυπάΤεπελένηςΜια γυναίκα φεύγειΧρυσάφηςΗ κρεβατομουρμούραΜαυρομιχαλέαςΈνα αγόρι αλλιώτικο απ' τα άλλα Ιάκωβος Δημητρίου

Θεατρικές παραστάσεις
Κατάλογος βασικών πληροφοριών θεατρικών παραστάσεων στις οποίες συμμετείχε ο Χρ. Τσαγανέας ως ηθοποιός. 

 σεζόν παράσταση ρόλος θίασος θέατρο σκηνοθέτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1934/1935 Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται Αλέξανδρος ΒρανάςΝαυτικός Θίασος Αλίκης Νορ - Βασίλη Λογοθετίδη - Κώστα Μουσούρη Θέατρο Αλίκης (θερινό) Κώστας Μουσούρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1935/1936 Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται Αλέξανδρος ΒρανάςΝαυτικός Θίασος Αλίκης Νορ - Κώστα Μουσούρη - Χριστόφορου Νέζερ Θέατρο Αλίκης Κώστας Μουσούρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1939/1940 Ένα ποτήρι νερό  Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Κωστής Μιχαηλίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1945/1946 Οι μνηστήρες του θρόνου Γιάτγκερ Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Πέλος Κατσέλης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1949/1950 Πολυγαμία Περικλής Γαζέλης Θίασος Βασίλη Λογοθετίδη Θέατρο Κεντρικό Βασίλης Λογοθετίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1949/1950 Δεσποινίς ετών 39 Σταμάτης Θίασος Βασίλη Λογοθετίδη Θέατρο Κεντρικό Βασίλης Λογοθετίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1950/1951 Έχετε γεια.... βρυσούλες  Θίασος Σοφίας ΒέμποΘεατρικές Επιχειρήσεις Βέμπο Θέατρο Βέμπο Ρενάτο Μόρντο Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1954/1955 Άμλετ Κλαύδιος Θέατρο Εθνικού Κήπου Θέατρο Εθνικού Κήπου Νίκος Χατζίσκος Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1954/1955 Ταξίδι αναψυχής Κόμης Θίασος Κατερίνας - Ελεύθερος Καλλιτεχνικός Οργανισμός Θέατρο Ιντεάλ Κατερίνα Ανδρεάδη Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1955/1956 Μάρτυς κατηγορίας Μίλτων Ρόσμερ Θίασος Κατερίνας - Ελεύθερος Καλλιτεχνικός Οργανισμός Θέατρο Κατερίνας Μάριος Πλωρίτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1956/1957 Οθέλλος Ιάγος Θίασος Δημήτρη Μυράτ Θέατρο Rex Δημήτρης Μυράτ Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1956/1957 Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται Αλέξανδρος Βρανάς Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών Θέατρο Rex Κωστής Μιχαηλίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1959/1960 Συνέδριον ηθικής Συλβήν Μιτουάρ Θίασος Κατερίνας - Ελεύθερος Καλλιτεχνικός Οργανισμός Θέατρο Ιντεάλ Κατερίνα Ανδρεάδη Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1968/1969 Ντον Ζουάν Ντον Λουί Θεατρικές Επιχειρήσεις Γ. Θεοχάρης, Σ. Τριβέλλας Ο.Ε. Θέατρο Βρετάνια Λεωνίδας Τριβιζάς Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1971/1972 Οι Μαυρόλυκοι Γιάννης Φον. Μαυρόλυκος Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Ωδείο Ηρώδου του Αττικού Λάμπρος Κωστόπουλος

Όλες οι πληροφορίες προέρχονται από το έντυπο πρόγραμμα της κάθε παράστασης ή/και από σχετικά δελτία τύπου

 Παραπομπές 

 Πηγές 
 Έλληνες - Ελληνίδες ηθοποιοί
 90 lepta
 Θοδωρος Έξαρχος - ‘Έλληνες Ηθοποιοί‘
 Εφημερίδα Ριζοσπάστης, 4/7/1976
 Εφημερίδα Μακεδονία, 3/7/1976
 http://www.karagiannis-karatzopoulos.com/component/k2/item/686?Itemid=99

 Εξωτερικοί Σύνδεσμοι 

 Χρήστος Τσαγανέας (φιλμογραφία) στο Filmy: Cine DataBase

Κατηγορία:Μέλη του ΕΑΜ
Κατηγορία:Έλληνες τροτσκιστές
Κατηγορία:Έλληνες ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Έλληνες ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Ρουμάνοι ελληνικής καταγωγής
Κατηγορία:Χρυσός Σταυρός του Τάγματος του Γεωργίου Α΄
Κατηγορία:Παραλήπτες του Τάγματος του Γεωργίου Α΄