Αναστενάρια

Τα Αναστενάρια είναι ένα παραδοσιακό ελληνικό και βουλγαρικό θρησκευτικό έθιμο - πανηγύρι, κύριο χαρακτηριστικό του οποίου είναι η εκτέλεση πυροβασίας, δηλαδή βαδίσματος με γυμνά πόδια πάνω σε ένα στρώμα πυρακτωμένων κάρβουνων.

 Ιστορία 
Πιθανολογείται ότι τα Αναστενάρια είναι επιβίωση αντίστοιχων θρησκευτικών πρακτικών της αρχαιότητας και συγκεκριμένα πρακτικών από τη λατρεία του Διόνυσου.

Στην Ελλάδα, τα Αναστενάρια γίνονται στην Αγία Ελένη Σερρών, στην Κερκίνη Σερρών, στο Στρυμωνικό Σερρών, στο Λαγκαδά, στη Μελίκη Ημαθίας και στη Μαυρολεύκη Δράμας. Συνδέονται δε με τη γιορτή των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στις 21 Μαΐου. Ωστόσο, υπάρχουν και τα αναστενάρια του χειμώνα (του Αγίου Αντώνιου, του Αγίου Αθανασίου και του Αγίου Ευθυμίου). 

Το όνομα αναστενάρια πάρθηκε από το αναστενάρι, το εικόνισμα που κρατούν σ' όλη τη διάρκεια της γιορτής στα χέρια τους και που θεωρείται ο ανώτατος αρχηγός των αναστενάρηδων.

 Το πανηγύρι 
Το πανηγύρι αρχίζει την παραμονή της 21ης Μαΐου με τη μεταφορά των εικόνων στο κονάκι. Το πρωΐ της 21ης Μαΐου, με τη συνοδεία μουσικών οργάνων (θρακιώτικη λύρα, νταούλι και γκάιντα) ξεκινούν τα τραγούδια (όπως αυτό του Μικρο-Κωνσταντίνου) και οι αναστενάρηδες αρχίζουν τον κατανυκτικό χορό τους. Κατόπιν γίνεται η ζωοθυσία και το κρέας του σφαγμένου ζώου (κουρμπάνι) θα μοιρασθεί στους συμμετέχοντες στο πανηγύρι και στις οικογένειες του χωριού. Ο χορός των αναστενάρηδων συνεχίζεται στο κονάκι ως το βράδυ, οπότε ανάβει η φωτιά και ακολουθεί η πυροβασία. Στη φάση αυτή οι αναστενάρηδες, σε κατάσταση έκστασης, χορεύουν πάνω στα αναμμένα κάρβουνα κρατώντας στα χέρια τις εικόνες και τα αμανέτια. Τη δεύτερη μέρα, οι αναστενάρηδες με τις εικόνες και οι μουσικοί επισκέπτονται τα σπίτια του χωριού. Την τρίτη μέρα, επαναλαμβάνεται το τελετουργικό και η πυροβασία, και το πανηγύρι τελειώνει το βράδυ με την επιστροφή των εικόνων στο χώρο φύλαξης τους.

 Δείτε ακόμα 
 Αναστενάρηδες
 Χιουατάρι-σάι

Βιβλιογραφία
Ελένη Μπολιάκη, Το διονυσιακό (;) αναστενάρι. Ερμηνείες και παρερμηνείες, εκδ. Πατάκη, Αθήνα, 2011
Κατερίνα Κακούρη, ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΑ - Εκ της σημερινής λαϊκής λατρείας των Θρακών, εκδ. Ιδεοθέατρον, Αθήνα,1963
Ιάσων Ευαγγέλου, Πυροβασία και αναστενάρηδες, εκδ. Δωδώνη, Αθήνα, 1994
Loring Danforth, Τα Αναστενάρια της Αγίας Ελένης, εκδ. Πλέθρον, Αθήνα, 1995

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Τα Αναστενάρια στις Σέρρες 
 Τα Αναστενάρια στη Δράμα 

 Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ 


Κατηγορία:Ανατολική Θράκη
Κατηγορία:Θρησκευτικά έθιμα