Απόσταση (αστρονομία)

Απόσταση μεταξύ δύο ουράνιων σωμάτων στην αστρονομία νοείται το τμήμα της ευθείας γραμμής ή του τόξου της ουράνιας σφαίρας που τα συνδέει. Στην αστρονομία διακρίνονται τέσσερα είδη αποστάσεων που μετρούνται ως γωνίες:

1.Γωνιώδης απόσταση ή διαχωρισμός: Καλείται έτσι η γωνία που σχηματίζεται μεταξύ δύο παρατηρήσεων (παρατηρούμενων σωμάτων) από τον ίδιο παρατηρητή. Στην πραγματικότητα είναι οπτική γωνία. Προκειμένου περί ουρανίων σωμάτων που παρουσιάζουν επιφάνεια δίσκου (π.χ. Σελήνης, Ήλιου) λαμβάνεται ως γωνία παρατηρήσεων των κέντρων των δίσκων.

2. Ζενιθία απόσταση: Στην αστρονομία ζενιθία απόσταση ενός αστέρα καλείται η γωνιώδης απόσταση από του ζενίθ του παρατηρητή (δηλαδή του σημείου της ουράνιας σφαίρας που συναντά προεκτεινόμενη η κατακόρυφος που διέρχεται από το σημείο του παρατηρητή), μέχρι του σημείου (θέση) του αστέρος στην ουράνια σφαίρα σε ορισμένο τόπο και χρόνο. 
Η ζενιθία απόσταση είναι το συμπλήρωμα του ύψους του αστέρα από τον ορίζοντα.

Παράδειγμα: Αν π.χ. ο Ήλιος βρίσκεται 30° πάνω από τον ορίζοντα η ζενιθία απόστασή του είναι (90°-30°=)60°. Αντίθετα, αν κάποιος αστέρας βρίσκεται 30° κάτω από τον ορίζοντα, τότε η ζενιθία απόστασή του είναι (90°+30°=)120°.

Δηλαδή η ζενιθία απόσταση μετριέται αρχής γενομένης από του ζενίθ, από 0° μέχρι 180°. Παριστάνεται με το γράμμα ζ.

3. Περιηλιακή απόσταση: Ονομάζεται η απόσταση (σε μοίρες) ενός κομήτη (που διαγράφει παραβολική τροχιά) από του περιηλίου, (δηλαδή του σημείου της τροχιάς του που βρίσκεται στη πλησιέστερη προς τον Ήλιο πραγματική απόσταση).

4. Πολική απόσταση:  Ονομάζεται πολική απόσταση ενός αστέρα η απόστασή του (σε μοίρες) από το βόρειο πόλο της Ουράνιας σφαίρας.
Η πολική απόσταση είναι το συμπλήρωμα της απόκλισης ενός αστέρα.

Παράδειγμα: Αν π.χ. κάποιος αστέρας έχει απόκλιση 40° βόρεια, τότε η πολική του απόσταση ισούται προς (90°-40°=) 50°. 
Εξ αυτού συνάγεται ότι η πολική απόσταση μετριέται από του βορείου ουράνιου πόλου από 0° – 180° και παριστάνεται διεθνώς με το λατινικό γράμμα Ρ.

 Αστρονομικές μονάδες αποστάσεως είναι: η μοίρα με το λεπτό και το δευτερόλεπτο του τόξου, η αστρονομική μονάδα, το έτος φωτός και το παρσέκ. Στη γαλαξιακή και εξωγαλαξιακή αστρονομία και την κοσμολογία χρησιμοποιούνται συχνά και τα δεκαδικά πολλαπλάσια του παρσέκ.

Δείτε επίσης
 Κατάλογος των πιο απομακρυσμένων αστρονομικών αντικειμένων

Αποσταση