Σχέδιο «Καποδίστριας»

Πρόγραμμα «Καποδίστριας» ή Σχέδιο «Καποδίστριας» ή Νόμος Καποδίστρια είναι η συνηθισμένη ονομασία του νόμου 2539/97 του ελληνικού κράτουςΦ.Ε.Κ. Α΄ 244/1997, Νόμος 2539/1997 «Συγκρότηση της Πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης», Εθνικό Τυπογραφείο. Πήρε το όνομά του από τον Ιωάννη Καποδίστρια, πρώτο κυβερνήτη της Ελλάδος μετά την απελευθέρωσή της από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Σύμφωνα με τον νόμο έγινε συνένωση των κοινοτήτων σε μεγαλύτερους δήμους με σκοπό τη βελτιστοποίηση της δημόσιας διοίκησης στο επίπεδο της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η διοικητική διαίρεση που προέκυψε με το νόμο αυτό ίσχυσε μέχρι το τέλος του 2010, οπότε και αντικαταστάθηκε από τη νέα διοικητική διαίρεση που προβλέπει το σχέδιο «Καλλικράτης»Φ.Ε.Κ. Α΄ 87/2010 Εθνικό Τυπογραφείο.
Το 2006 με τροπολογία που ψηφίστηκε στη ΒουλήΦΕΚ Α΄ 57/15.3.2006, Νόμος 3448/2006 «Για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα και τη ρύθμιση θεμάτων αρμοδιότητας Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης», Άρθρο 30, Ρυθμίσεις επί μέρους ζητημάτων Ο.Τ.Α. πρώτου βαθμού αναγνωρίστηκαν επίσημα ως ξεχωριστές κοινότητεςΈνταση για τον «Καποδίστρια», Ε.ΡΑ. 2/3/2006, ανακτήθηκε 10/11/2007 τα Ζωνιανά Ρεθύμνου, το Βραχάσι Λασιθίου και η Τσαριτσάνη Λάρισας.

Ο Νόμος «Καποδίστρια» εισήγαγε το νέο όρο των «δημοτικών διαμερισμάτων» (οι πρώην κοινότητες). Λόγω της κατάργησης των κοινοτήτων και την μετατροπή τους σε δημοτικά διαμερίσματα εντός των δήμων έτυχε σημαντικής αντίδρασης σε ορισμένες περιοχές.

Βασικές διατάξεις 
Παλαιό καθεστώςΚαθεστώς Προγράμματος ΚαποδίστριαΔήμοι και Κοινότητες441 δήμοι και 5382 κοινότητες που διαιρούνταν σε συνοικισμούς. Από το 1913 έως το 1994, ορισμένες Κωμοπόλεις και χωριά ανά την Ελλάδα είχαν μετατραπεί λόγω ραγδαίου πληθυσμού από Αυτόνομες Κοινότητες σε Δήμους, συνενώνοντας και Αυτόνομες Κοινότητες.Πρωτοβάθμιοι ΟΤΑ. Συνολικά 910 δήμοι και 124 κοινότητες, οι οποίες ήταν κυρίως πολύ ορεινοί οικισμοί, χωριά της Περιφέρειας Αττικής και απομακρυσμένα νησιά του Αιγαίου. Οι περισσότεροι είχαν προκύψει από συνενώσεις το 1997 με τον «Καποδίστρια».Διαιρούνταν σε δημοτικά διαμερίσματα.ΝομοίΝομαρχίες ΑττικήςΥπερνομαρχίεςΔευτεροβάθμιοι ΟΤΑ.  Συνολικά 50 νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις, 4 νομαρχίες στην Αττική για καλύτερη διοίκηση των περιχώρων της Ελληνικής Πρωτεύουσας, λόγω υπερβολικού πληθυσμού (Δυτική Αττική, Ανατολική Αττική, Πειραιάς και Αθήνα) και 19 επαρχεία (οι τελευταίες στο πλαίσιο της αποκέντρωσης εντός ορισμένων, κυρίως νησιωτικών, νομαρχιακών αυτοδιοικήσεων).  Ακολουθούσαν τη διαίρεση της χώρας σε νομούς και νομαρχίες (Αττική), με εξαιρέσεις στην Αττική (Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αθηνών-Πειραιώς) και την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη (Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις Έβρου-Ροδόπης και Δράμας-Καβάλας-Ξάνθης), γνωστές ως υπερνομαρχίες.Δεν πραγματοποιείται κάποια σημαντική τροποποίηση στη λειτουργία τους.ΠεριφέρειεςΣυνολικά 13. Υπεύθυνες για το συντονισμό των ΟΤΑ, τον έλεγχο νομιμότητας των πράξεών τους και την εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής σε περιφερειακό επίπεδο. Ο Γενικός Γραμματέας διοριζόταν από την κυβέρνηση. Πριν το 1987 τις εργασίες τους τις είχαν υπό την ευθύνη τους τα διαμερίσματα.Δεν πραγματοποιείται κάποια σημαντική τροποποίηση στη λειτουργία τους, ενώ η θέση του Γενικού Γραμματέα, καταργήθηκε οριστικά και αντικαταστάθηκε το 1994 από τον Περιφερειάρχη.ΕπαρχίεςΣυνολικά 148. Ορισμένοι πρώην νομοί όπως η Πιερία, η Ευρυτανία, η Καρδίτσα και η Ζάκυνθος δεν διέθεταν επαρχίες, και είχαν μόνο νομάρχη.Καταργήθηκαν οριστικά, ενώ και η θέση του Έπαρχου, καταργήθηκε επίσης οριστικά, και αντικαταστάθηκε από τον αντινομάρχη. Πολύ Αργότερα από το 2011 και μετά επανασυστάθηκαν πολλές πρώην Επαρχίες ως Δήμοι με το Σχέδιο Καλλικράτης, κυρίως για οικονομικούς λόγους.Δημοτικές επιχειρήσειςΠερίπου 6.000 Νομικά Πρόσωπα και επιχειρήσεις των Δήμων.Χρηματοδότηση ΟΤΑΚρατικός προϋπολογισμός, ευρωπαϊκά προγράμματα, δημοτικά τέλη, ίδιοι πόροι (π.χ. δημοτικές επιχειρήσεις, εκμίσθωση παραλιών και λατομείων κ.ά.)Δεν πραγματοποιείται κάποια σημαντική αλλαγήΑυτοδιοικητικές εκλογέςΚάθε 4 χρόνια, μήνα Οκτώβριο.  Οι υποψήφιοι δήμαρχοι πρέπει να συγκεντρώσουν το 50% + μία ψήφο σε σχέση με τα έγκυρα ψηφοδέλτια προκειμένου να εκλεγούν. Αν δεν το καταφέρει κανένας υποψήφιος στον Α' γύρο, τότε διεξάγεται επαναληπτική ψηφοφορία μεταξύ των δύο πρώτων σε ψήφους υποψηφίων. Το σύστημα αυτό ίσχυσε για όλους τους δήμους, καθώς και για τις κοινότητες με πληθυσμό 5.000 κατοίκων και άνω. Αντίθετα, στις μικρότερες κοινότητες δεν διεξάγεται Β' γύρος και νικητής ανακηρύσσεται αυτός που έχει λάβει την απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία στον Α' γύρο. Σε περίπτωση ισοψηφίας μεταξύ δύο υποψηφίων σε μικρότερες των 5.000 κατοίκων κοινότητες, τότε ο νικητής ανακηρύσσεται με δημόσια κλήρωση.Κάθε 4 χρόνια, μήνα Οκτώβριο.Εάν ο πρώτος συνδυασμός δεν συγκέντρωνε 42%, η διαδικασία επαναλαμβανόταν την επόμενη Κυριακή μεταξύ των δύο πρωτευσάντων.
Κατάλογος δήμων ανά έκταση σύμφωνα με το σχέδιο
Πηγή:Υπουργείο εσωτερικών, οι δήμοι του σχεδίου Καποδίστρια . Αναφέρονται οι δήμοι με έκταση άνω των 300 τ.χλμ.

A/AΔήμοςΈκταση(τ.χλμ.)1δήμος Κάτω Νευροκοπίου873,62δήμος Παρανεστίου788.43δήμος Ορφέα643,34δήμος Αλεξανδρούπολης642,25δήμος Κρουσσών588,96δήμος Ινάχου582,27δήμος Βόρειας Κυνουρίας577,08δήμος Αριδαίας562,99δήμος Κόνιτσας542,510δήμος Καλαβρύτων531,811δήμος Φιλιατών490,412δήμος Δράμας483,913δήμος Αλμυρού473,914δήμος Πολυγύρου470,915δήμος Σφακίων467,616δήμος Σουφλίου462,017δήμος Γρεβενών461,418δήμος Μεσσαπίων433,319δήμος Τύμφης428,320δήμος Εξαπλατάνου422,921δήμος Προσοτσάνης419,022δήμος Λεωνιδίου418,523δήμος Λαμιέων413,524δήμος Πρεσπών413,525δήμος Λιδωρικίου 409,626δήμος Θάσου380,127δήμος Σπερχειάδας379,528δήμος Νότιας Ρόδου379,130δήμος Τριγώνου372,331δήμος Τυρνάβου370,632Κοινότητα ΣιδηρονέρουΑναφέρεται γιατί έχει έκταση μεγαλύτερη από 300 τ.χλμ.351,333δήμος Σερβίων351,134δήμος Ιεράπετρας347,735δήμος Αστακού345,136δήμος Διρφύων344,237δήμος Κοζάνης343,038δήμος Σταυρούπολης342,039δήμος Βέροιας341,140δήμος Νεστορίου336,341δήμος Διδυμοτείχου335,942δήμος Δομοκού333,243δήμος Μεγαλόπολης328,844δήμος Ελασσόνας328,645δήμος Αγίου Νικολάου327,446δήμος Μεγαρέων324,647δήμος Βεντζίου323,248δήμος Θέρμου323,149δήμος Σιθωνίας322,950δήμος Έδεσσας321,251δήμος Θηβαίων321,052δήμος Ορεινού318,653δήμος Παραμυθιάς316,954δήμος Άμφισσας315,255δήμος Μύκης314,956δήμος Λεβιδίου312,657δήμος Τοπείρου312,558δήμος Ξυλοκάστρου310,359δήμος Κιλκίς306,660δήμος Αθαμανίας305,061δήμος Αταλάντης304,162δήμος Ολύμπου304,063δήμος Οινούντος301,864δήμος Νάουσας300,9

Παραπομπές

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Το Πρόγραμμα «Ιωάννης Καποδίστριας»

Κατηγορία:Μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα

Κατηγορία:Ιωάννης Καποδίστριας