Πρωτάθλημα Ελλάδας καλαθοσφαίρισης γυναικών

Το Πρωτάθλημα Ελλάδος Γυναικών, γνωστό σήμερα με την ονομασία Α1 Εθνική Κατηγορία, αποτελεί το ανώτατο επίπεδο διαγωνισμού συλλόγων στην πυραμίδα των γυναικείων πρωταθλημάτων καλαθοσφαίρισης στην Ελλάδα. Διοργανώνεται και υπάγεται στη δικαιοδοσία της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης (Ε.Ο.Κ.). Η διοργάνωση με τη σημερινή της μορφή έλαβε χώρα πρώτη φορά κατά την αγωνιστική περίοδο 1967-68 και έκτοτε έχει αλλαξεί κατά διαστήματα ονόματα και μορφές. Πολυνίκης του θεσμού είναι ο Σπόρτιγκ Αθηνών, ενώ τρέχων πρωταθλητής είναι ο Ολυμπιακός Πειραιώς. Από την επόμενη αγωνιστική περίοδο, 2026–27, θα μετονομαστεί σε Women Greek Basketball League.

 Ιστορία 
Το πρώτο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα διεξήχθη το 1967, όταν οι πρωταθλητές Αθήνας-Πειραιά (Πειραϊκός Σύνδεσμος) και Θεσσαλονίκης (Ηρακλής Θεσσαλονίκης), αναμετρήθηκαν στις 19 Νοεμβρίου σε μονό αγώνα που διεξήχθη στο γυμναστήριο της Χ.Α.Ν. Θεσσαλονίκης. Ο Ηρακλής Θεσσαλονίκης επικράτησε με 25–22 και αναδείχθηκε Πρωταθλητής Ελλάδας. . Αν και η ΕΟΚ δεν αναγνωρίζει τη διοργάνωση αυτή, διεξήχθη υπό την επίσημη ομοσπονδία Αθλοπαιδιών, που είχε υπό την εποπτεία της το άθλημα του μπάσκετ από το 1965 ως το 1970 εφημερίδα Μακεδονία, 14/10/1967 σελίδα 4: ''ΑΠΟΦΑΣΙΣ ΤΗΣ ΕΟΑΠ: Η ομοσπονδία Αθλοπαιδιών έλαβε τις εξής αποφάσεις... αποφάσισεν την διεξαγωγήν του τελικού του γυναικείου πρωταθλήματος μπάσκετ εις Θεσσαλονίκην την 19ην Νοεμβρίου (Πειραϊκός-Ηρακλής). Υπάρχει αναφορά για πανελλήνια διοργάνωση και το 1966 με πρωταθλητή τον Ηρακλή Θεσσαλονίκης.Εφ. Αθλητική Ηχώ 28 Ιουνίου 1978 σελίδα 2: Ενω αρχίζει μεθαύριο στο Βόλο το 13ο πανελλήνιο πρωτάθλημα γυναικών... (αν η διοργάνωση ξεκίνησε το 1966 όπως αναφέρεται παρακάτω, τότε αυτή του 1978 θα ήταν όντως η 13η) ... Η διοργάνωση αυτή ξεκίνησε το '66 με τόπο διεξαγωγής την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη εναλλάξ κάθε χρόνο. ...Τα τέσσερα πρώτα πρωταθλήματα ανέδειξαν πρωταθλητή τον Ηρακλή Θεσσαλονίκης, ενώ το '70 και το '71 την πρώτη θέση κατέλαβε ο Πειραϊκός. Το '72 και πάλι ο Ηρακλής κατέκτησε τον τίτλο... (εδώ η Αθλ. Ηχώ έχει κάνει λάθος στις χρονιές κατάκτησης του Πειραϊκού. Του χρεώνει τα έτη 1970 και 1971, ενώ κατέκτησε τον τίτλο τα έτη 1969 και 1970).

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ε.Ο.Κ., το Πρωτάθλημα Ελλάδας έκανε πρεμιέρα κατά την αγωνιστική περίοδο 1967–1968 με διοργανώτρια την Ελληνική Ομοσπονδία Αθλοπαιδιών (Ε.Ο.ΑΠ.). Η επίσημη ονομασία του ήταν «Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Γυναικών». Από την αγωνιστική περίοδο 1969–1970 η ευθύνη της διοργάνωσης του θεσμού πέρασε στη νεοσύστατη Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (Ε.Ο.Κ.). 

Κατά την αγωνιστική περίοδο 1984–1985 το «Πανελλήνιο Πρωτάθλημα» (το οποίο δεν αποτελούσε τακτική κατηγορία, αλλά ήταν, ουσιαστικά, ένα τουρνουά) μετονομάστηκε σε «Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Α΄ Εθνικής Κατηγορίας Γυναικών», με τις συμμετέχουσες σε αυτό ομάδες να απαγκιστρώνονται από τις τοπικές διοργανώσεις. Αργότερα (1989) δημιουργήθηκε κι ένα νέο πρωτάθλημα, δεύτερο ιεραρχικά, με την επωνυμία «Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Β΄ Εθνικής Κατηγορίας Γυναικών» (το οποίο αυτό, καταργήθηκε το 2003–2004).

Την αγωνιστική περίοδο 1997–1998 με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης δημιουργήθηκαν νέες Εθνικές Κατηγορίες για το γυναικείο μπάσκετ οι οποίες εξακολουθούν να υπάρχουν μέχρι σήμερα και αυτές είναι:
 Α1 Εθνική Κατηγορία
 Α2 Εθνική Κατηγορία

Τον Ιούνιο του 2009 η Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης ανακοίνωσε πως από την αγωνιστική περίοδο 2010–2011 ο αριθμός των ομάδων που συμμετείχαν στα πρωταθλήματα της Α1 Εθνικής και καθενός από τους 2 ομίλους της Α2 Εθνικής, μειώθηκαν από 14 σε 12.

Στις 1 Ιουλίου 2009 ανακοινώθηκε από την Ε.Ο.Κ. πως πλέον οι ομάδες που θα συμμετέχουν στο πρωτάθλημα της Α1 θα έχουν το δικαίωμα να περιλαμβάνουν στο ρόστερ τους μέχρι 3 ξένες παίκτριες, δηλ. μια κοινοτική και 2 από χώρες εκτός Ευρώπης.

Σε συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε στις 28 Ιουλίου 2010 αποφασίστηκε η διεξαγωγή play off και play out κατά τη λήξη της εκάστοτε αγωνιστικής περιόδου. Συγκεκριμένα ο σύλλογος που θα τερματίζει στην κορυφή της βαθμολογικής κατάταξης θα αναμετράται με τον τέταρτο και ο δεύτερος με τον τρίτο. Παράλληλα, όσες ομάδες βρεθούν στις θέσεις 811 θα διαγωνίζονται μεταξύ τους για το ποια θα κερδίσει το εισιτήριο της παραμονής, ενώ η 12η ομάδα θα υποβιβάζεται απευθείας στην Α2 Εθνική Κατηγορία. 

 Πρωταθλητές 
Ακολουθούν αναλυτικά οι ομάδες που κατέκτησαν την πρώτη θέση στο θεσμό από το 1968 μέχρι σήμερα. 

Περίοδος Πρωταθλητής Πανελλήνιο Πρωτάθλημα 1967–68 22px Γ.Σ. Ηρακλής Θεσσαλονίκης 1968–69  22px Πειραϊκός Σύνδεσμος  1969–70 22px Πειραϊκός Σύνδεσμος  1970–71  22px Γ.Σ. Ηρακλής Θεσσαλονίκης 1971–72  22px Γ.Σ. Ηρακλής Θεσσαλονίκης 1972–73  22px Σ.Α.Α.Κ.Θ. Αθηνών  1973–74  22px Μ.Γ.Σ. Απόλλων Καλαμαριάς   1974–75  22px Α.Ο. Παλαιού Φαλήρου 1975–76  22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1976–77  22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1977–78  22px Α.Σ. Ολυμπιακός Βόλου 1937 1978–79  22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1979–80  22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1980–81  22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1981–82  22px Α.Ο. Παλαιού Φαλήρου 1982–83  22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1983–84 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών Α΄ Εθνική Κατηγορία 1984–85 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1985–86 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1986–87 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1987–88 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ ΑθηνώνΠερίοδος Πρωταθλητής 1988–89  22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1989–90 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1990–91 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1991–92 22px Μ.Γ.Σ. Απόλλων Καλαμαριάς 1992–93 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1993–94 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1994–95 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1995–96 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1996–97 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών Α1 Εθνική Κατηγορία 1997–98  1998–99 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 1999–00  2000–01 22px Δ.Α.Σ. Άνω Λιοσίων 2001–02 22px Δ.Α.Σ. Άνω Λιοσίων 2002–03 22px Δ.Α.Σ. Άνω Λιοσίων 2003–04 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 2004–05  2005–06 22px A.E. Εσπερίδες Καλλιθέας 2006–07 22px Γ.Σ. Πανιώνιος Σμύρνης 2007–08 22px A.E. Εσπερίδες Καλλιθέας 2008–09 22px Α.Σ. Αθηναϊκός Βύρωνα 2009–10 22px Α.Σ. Αθηναϊκός ΒύρωναΠερίοδος Πρωταθλητής Α1 Εθνική Κατηγορία με play off 2010–11 22px Α.Σ. Αθηναϊκός Βύρωνα 2011–12 22px Α.Σ. Αθηναϊκός Βύρωνα 2012–13  2013–14 22px Α.Ε. Σουρμένων–Ελληνικού 2014–15 22px Α.Ε. Σουρμένων–Ελληνικού 2015–16  2016–17  2017–18  2018–19  2019–20  2020–21   2021–22  2022–23  2023–24  2024–25 

 Οι τελικοί και μικροί τελικοί των play off 
Τα play off καθιερώθηκαν την αγωνιστική περίοδο 2010–2011.
ΠερίοδοςΤελικόςΜικρός ΤελικόςΠλεον. έδραςΣκορΜειον. έδραςΑποτελέσματαΠλεον. έδραςΣκορΜειον. έδραςΚανον. περ.Τελικοί <center>2010–11  Αθηναϊκός <center>3–0 Φ.Ε.Α. Ν.Φ.–Ν.Χ. 63–51    Άρης Θεσσαλονίκης <center>2–3 Παναθηναϊκός <center>2011–12  Αθηναϊκός <center>3–0 Παναθηναϊκός 73–44    Εσπερίδες Καλλιθέας <center>1–3
|  Πανιώνιος
|-
| <center>2012–13
| Παναθηναϊκός
| align=center|3–0| Α.Ε.Σ.ΕΛ.
| 68–59|||||| || || ||
| Αθηναϊκός
| <center>3–0| Π.Α.Ο.Κ.
|-
| <center>2013–14
| Α.Ε.Σ.ΕΛ.
| <center>4–0| Πρωτέας Βούλας
| ||66–58||||63–56|| || ||
| Παναθηναϊκός
| align=center|4–1| Αθηναϊκός
|-
| <center>2014–15
| Α.Ε.Σ.ΕΛ.
| <center>3–2| Παναθηναϊκός
| 59–60||||||56–60|||| ||
| Πρωτέας Βούλας
| <center>3–0| Αναγέννηση Ν. Ρυσίου
|-
| <center>2015–16
| Ολυμπιακός
| align=center|4–0| Παναθηναϊκός
| 66–61||||||50–38|| || ||
| Π.Α.Ο.Κ.
| <center>1–3| Αθηναϊκός
|-
| <center>2016–17
| Ολυμπιακός
| <center>4–0 Αθηναϊκός 79–5969–58   Παναθηναϊκός <center>3–1 Δάφνη Αγ. Δημητρίου <center>2017–18 Ολυμπιακός <center>4–0 Φάρος Κερατσινίου 70–5886–59   Πανιώνιος <center>3–1 Δάφνη Αγ. Δημητρίου <center>2018–19 Ολυμπιακός <center>4–0
| Π.Α.Ο.Κ.
| 71–61|||||||| || ||
| Δάφνη Αγ. Δημητρίου
| <center>3–1| Νίκη Λευκάδας
|-
| align=center|2019–20
| colspan=10|Δεν έγιναν play off εξαιτίας της πανδημίας του κορονοϊού
| colspan=3|
|-
| align=center|2020–21
| Ολυμπιακός
| align=center|2–3| Παναθηναϊκός
| width=40|61–62
| width=40|
| width=40|
| width=40|73–76
| width=40|
| width=40| 
| width=40| 
| colspan=3|
|-
| align=center|2021–22
| Ολυμπιακός
| align=center|4–2| Παναθηναϊκός
| 
| 81–76
| 
| 53–61
| 
| 87–79
| 
| Εσπερίδες Καλλιθέας
| align=center|1–3| Ο.Α. Χανίων
|-
| align=center|2022–23
| Ολυμπιακός
| align=center|4–1| Παναθηναϊκός
| 
| 63–77
| 
| 66–60
| 
|
|
| Ελευθερία Μοσχάτου
| align=center|3–0| Εσπερίδες Καλλιθέας
|-
| align=center|2023–24
| Ολυμπιακός
| align=center|3–2| Παναθηναϊκός
| 
| 
| 
| 65–68
| 
| 50–60
|
| Εσπερίδες Καλλιθέας
| align=center|3–0| Πρωτέας Βούλας
|-
| align=center|2024–25
|  Ολυμπιακός
| align=center| 3–1''' Αθηναϊκός    75–63  78–69 Παναθηναϊκός 2–0 Πρωτέας Βούλας
 με  σημειώνονται οι αγώνες που έγιναν στην έδρα της ομάδας με το μειονέκτημα.
 με  σημειώνονται οι αγώνες που έγιναν στην έδρα της ομάδας με το πλεονέκτημα.
 Απ' την σεζόν 2023-24, τα αποτελέσματα της κανονικής περιόδου δεν μεταφέρονταν πλέον στους τελικούς.

 Διακρίσεις ανά σύλλογο 

Τις περισσότερες διακρίσεις στο θεσμό κατέχει σήμερα ο Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών με 21 στο σύνολο. Ολική ήταν η επικράτηση του συλλόγου κατά την περίοδο που ο θεσμός έφερε το όνομα «Α΄ Εθνική Κατηγορία» με εξαίρεση μόλις μία χρονιά. Τωρινή κάτοχος του πρωταθλήματος Ελλάδας είναι η ομάδα του Ολυμπιακού Πειραιώς.

 Σύνολο τίτλων 
ΣύλλογοςΤίτλοιΧρονιές 22px Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών 21 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1999, 2004  9 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2022, 2023, 2024, 2025  5 1998, 2000, 2005, 2013, 2021 22px Α.Σ. Αθηναϊκός Βύρωνα 4 2009, 2010, 2011, 2012 22px Γ.Σ. Ηρακλής Θεσσαλονίκης 3 1968, 1971, 1972 22px Δ.Α.Σ. Άνω Λιοσίων 3 2001, 2002, 2003 22px Πειραϊκός Σύνδεσμος 2 1969, 1970 22px Μ.Γ.Σ. Απόλλων Καλαμαριάς 2 1974, 1992 22px Α.Ο. Παλαιού Φαλήρου 2 1975, 1982 22px Α.Ε. Εσπερίδες Καλλιθέας 2 2006, 2008 22px Α.Ε. Σουρμένων–Ελληνικού 2 2014, 2015 22px Σ.Α. Αμερικανικού Κολλεγίου Θηλέων Αθηνών 1 1973 22px Α.Σ. Ολυμπιακός Βόλου 1937 1 1978 22px Πανιώνιος Γ.Σ. Σμύρνης 1 2007

 Συμμετοχές ομάδων στην Α΄ και Α1 Εθνική κατηγορία (1984–2026) 
Η Εθνική κατηγορία καθιερώθηκε την αγωνιστική περίοδο 1984–1985, κι έκτοτε έχουν διεξαχθεί 42 διοργανώσεις. Τις περισσότερες συμμετοχές, 41, έχει ο Παναθηναϊκός, ενώ ακολουθεί ο Σπόρτιγκ με 27 συμμετοχές. Συνολικά 73 σύλλογοι έχουν αγωνιστεί στην Α΄ και Α1 Εθνική κατηγορία. Με γαλάζιο χρώμα είναι οι ομάδες που μετέχουν στο πρωτάθλημα της περιόδου 2025–2026.
 Σύλλογος <center>41Α.Ο. Παναθηναϊκός <center>27 Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών <center>22 Γ.Σ. Μέγας Αλέξανδρος Θεσσαλονίκης <center>21 Μ.Γ.Σ. Απόλλων Καλαμαριάς <center>20 Α.Ε. Εσπερίδες Καλλιθέας <center>17 Μ.Ε.Ν. Τούμπας Α.Σ. Ακαδημία Ηλιούπολης 1975 <center>16Π.Α.Ο.Κ. <center>15 Γ.Α.Σ. Απόλλων Πτολεμαΐδας Α.Ο. Παλαιού ΦαλήρουΑ.Σ. Ολυμπιακός Βόλου 1937 Δ.Α.Σ. Άνω Λιοσίων / Γ.Α.Σ. ΕύνικοςΑ.Σ. Αθηναϊκός Βύρωνα <center>14 Α.Ο. Αστέρας Εξαρχείων Γ.Σ. Ηρακλής Θεσσαλονίκης<center>11Α.Ο. Παγκρατίου Γ.Σ. Πανιώνιος ΣμύρνηςΣ.Φ. Ολυμπιακός ΠειραιώςΑ.Ε.Ο. Πρωτέας Βούλας <center>10Γ.Σ. Αγίας Παρασκευής Σύλλογος <center>9 Π.Α.Ο. Θρίαμβος Αθηνών Α.Σ. Νίκη Λευκάδας <center>8 Α.Σ. Άρης Θεσσαλονίκης Γ.Σ. Κρόνος Αγίου Δημητρίου <center>7 Α.Ο. Σερρών Γ.Α.Σ. Κομοτηνή Α.Ο. Ηρόδοτος Νέας Αλικαρνασσού Α.Ο. Δάφνη Αγίου ΔημητρίουΠ.Α.Σ. ΓιάννιναΜ.Γ.Σ. Πανσερραϊκός <center>6 Α.Ο. Ελευθερία Μοσχάτου Ο.Α. ΧανίωνΑ.Ε. Παναθλητικός Συκεών <center>5 Μ.Α.Σ. Καστοριά Α.Π.Σ. Siemens<center>4Α.Κ.Ο. Άρης Χολαργού Α.Σ. Κώων Ιπποκράτης Α.Ο. Τερψιθέα Γλυφάδας Σύλλογος <center>3 Α.Ε. Σουρμένων–Ελληνικού Φ.Ε.Α. Νέας Φιλαδέλφειας–Νέας Χαλκηδόνας Α.Σ. Άρης Θήβας Σ.Α. Πειραματικού Σ.Π.Θ.<center>2Α.Μ.Σ. Αναγέννηση Νέου Ρυσίου Α.Ν.Ο. Γλυφάδας Γ.Σ. Ίκαρος Καλλιθέας Α.Ο. Πορφύρας Φρεαττύδος Α.Π.Ο. Θερμαϊκός Θέρμης Α.Μ.Σ. Νέστωρ Θεσσαλονίκης Α.Ο. Ζωγράφου Α.Σ. Ολυμπιάδα Λάρισας Α.Ο. Νέας Τρίγλιας Γ.Σ. Παγχιακός Α.Ο. Φάρος ΚερατσινίουΑ.Ο. Αμύντας Υμηττού Σύλλογος <center>1 Α.Ο. Άρης ΠετρούποληςΓ.Σ. Κερκυραϊκός Ε.Γ.Σ. Ζαφειράκης Νάουσας Άτταλος Καλύμνου Γ.Ε. Ολύμπια Λάρισας Σ.Ε.Φ.Α. Αρκαδικός Σ.Α. Αστέρας Καβάλας Γ.Ε. Ηρακλείου Α.Ο. Φοίνιξ Αγίας Σοφίας Πειραιά Α.Ε.Κ. Τρίπολης Πειραϊκός Σύνδεσμος Γ.Σ. Περιστερίου Α.Π.Σ. Αίας Ευόσμου Γ.Σ. Αμαρυλλίς Βριλησσίων Γ.Α.Σ. Καλυβίων Θορικού Κ.Α.Ο. Μελισσίων Ε.Φ.Α.Ο. ΖωγράφουΜ.Γ.Σ. Ανόρθωσις ΒόλουΕ.Σ.Κ.Δ. Νέας Ιωνίας

 Παραπομπές 

 Δείτε επίσης 
 Κύπελλο Ελλάδος καλαθοσφαίρισης γυναικών
 Ελληνικές ομάδες καλαθοσφαίρισης στις διεθνείς διοργανώσεις

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 https://www.agapotobasket.gr/gynaikeio-basket/item/13726-to-programma-tis-sezon-2024-2025-tis-a1-ginaikon

Κατηγορία:Ελληνικό πρωτάθλημα καλαθοσφαίρισης
Κατηγορία:Α1 εθνική κατηγορία καλαθοσφαίρισης γυναικών
Κατηγορία:Α εθνική κατηγορία καλαθοσφαίρισης γυναικών
Καλαθοσφαίριση Γυναικών