Διοίκηση Υποβρυχίων Καταστροφών

Η Διοίκηση Υποβρύχιων Καταστροφών (ΔΥΚ) είναι μονάδα ειδικών επιχειρήσεων του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού που υπάγεται στη Διοίκηση Ειδικού Πολέμου, τη Διακλαδική Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων και το Τμήμα Ναυτικών Ειδικών Επιχειρήσεων του ΓΕΕΘΑ.

Αποτελεί την ελίτ ναυτική μονάδα ειδικών επιχειρήσεων της Ελλάδας και είναι η αδελφή –αντίστοιχη– μονάδα της Μονάδας Υποβρυχίων Καταστροφών στην Κυπριακή Δημοκρατία. Οι δύο μονάδες μοιράζονται κοινή επιχειρησιακή φιλοσοφία, παρόμοια εμβλήματα και σχεδόν ταυτόσημο πρόγραμμα εκπαίδευσης, ενώ οργανικά ανήκουν σε διαφορετικές ένοπλες δυνάμεις, λόγω της ανεξαρτησίας της Κύπρου.

 Ιστορία 
Συνεχίζοντας την παράδοση του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού στις ειδικές επιχειρήσεις, η μονάδα ιδρύθηκε το 1957 με πρότυπο τις ομάδες υποβρυχίων καταστροφών των US Navy SEALs, όταν δύο Έλληνες αξιωματικοί στάλθηκαν στη ναυτική βάση Little Creek της Βιρτζίνια για να αξιολογήσουν τη δυνατότητα δημιουργίας μονάδας ΟΥΚ στο Πολεμικό Ναυτικό.

 Σχέση με την κυπριακή Μονάδα Υποβρυχίων Καταστροφών 
Η Μονάδα Υποβρυχίων Καταστροφών της Κυπριακής Δημοκρατίας συγκροτήθηκε από έμπειρους Έλληνες ΟΥΚάδες, ως αδελφή μονάδα της ΔΥΚ. Το κυπριακό πρόγραμμα εκπαίδευσης βασίζεται στο ελληνικό, το οποίο με τη σειρά του έχει ως πρότυπο το σχολείο Basic Underwater Demolition/SEAL|BUD/S των SEALs του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ. Οι δύο μονάδες διατηρούν κοινές τακτικές, κοινή επιχειρησιακή κουλτούρα και πραγματοποιούν τακτικές συνεκπαιδεύσεις, ενώ οργανικά υπάγονται σε διαφορετικές δομές (Πολεμικό Ναυτικό για την Ελλάδα, Διοίκηση Ναυτικού για την Κύπρο).

 Κύπρος 
Η πρώτη επιχείρηση των ΟΥΚ πραγματοποιήθηκε στην Κύπρο τον Μάρτιο του 1964, όταν ομάδα βατραχανθρώπων διείσδυσε κοντά στο λιμάνι της Μανσούρας και πραγματοποίησε αναγνώριση στον κόλπο για εντοπισμό λαθρεμπορίου όπλων από τουρκικές παραστρατιωτικές οργανώσεις, καταστρέφοντας στη συνέχεια τα εντοπισμένα φορτία.

 Κρίση των Ιμίων 

Από τον Δεκέμβριο του 1995 μέχρι τον Ιανουάριο του 1996, η Ελλάδα και η Τουρκία έφτασαν ένα βήμα πριν από ένοπλη σύγκρουση, όταν τουρκικό φορτηγό πλοίο προσάραξε σε αβαθή ύδατα κοντά στη Μικρή Ίμια (Ανατολική) και αρνήθηκε ελληνική βοήθεια, υποστηρίζοντας ότι βρισκόταν σε τουρκική περιοχή. Στη συνέχεια, δημοσιογράφοι της Hürriyet κατέβασαν την Ελληνική σημαία από τα ακατοίκητα νησιά και ύψωσαν την τουρκική, γεγονός που οδήγησε στην αποστολή ομάδας Υποβρυχίων Καταστροφών για την επαναφορά της ελληνικής σημαίας.Strati, A. (1996). Postscript: tension in the aegean – the ‘imia’ incident. Leiden Journal of International Law, 9(1), 122–129. 

Στις 31 Ιανουαρίου, στις 1:40 π.μ., Τούρκοι βατραχάνθρωποι αποβιβάστηκαν στη Δυτική Ίμια. Το ΓΕΕΘΑ ενημερώθηκε στις 4:30 π.μ., όταν ελληνικό Bell 212 σε αποστολή αναγνώρισης επιβεβαίωσε την παρουσία περίπου δέκα Τούρκων κομάντο και την ύψωση της τουρκικής σημαίας, προτού λάβει εντολή επιστροφής στη βάση. Κατά την επιστροφή, το ελικόπτερο ανέφερε προβλήματα και κατέπεσε στο Αιγαίο, με τις αιτίες της πτώσης να αποτελούν μέχρι σήμερα αντικείμενο αντιπαράθεσης.

 Επιχείρηση «Κοσμάς» 

Το 1997, κατά τη διάρκεια της εξέγερσης στην Αλβανία, η Ομάδα Υποβρυχίων Καταστροφών ανέλαβε τον έλεγχο του Διεθνούς Αερολιμένα Τιράνων και την εκκένωση 240 ξένων αξιωματούχων από τη χώρα, στην επιχείρηση «Κοσμάς», η οποία εντάχθηκε στο πλαίσιο της πολυεθνικής επιχείρησης Alba.

 Επιχείρηση Atalanta 
Το 2008, ομάδες της ΔΥΚ συμμετείχαν στην Επιχείρηση Atalanta, επιβαίνοντας σε πλοία του Πολεμικού Ναυτικού ανοικτά της Σομαλίας, εκτελώντας αντιπειρατικές επιχειρήσεις για όσο διήρκεσε η ελληνική παρουσία στην περιοχή.

 Εκκένωση αμάχων από τη Λιβύη (2014) 

Στα τέλη Ιουλίου και στις αρχές Αυγούστου 2014, Έλληνες βατραχάνθρωποι ανέλαβαν επιχείρηση απεγκλωβισμού Ελλήνων και Ελληνοκυπρίων καθώς και άλλων ξένων υπηκόων από την Τρίπολη στη Λιβύη. Η ομάδα εισήλθε στο λιμάνι της Τρίπολης για να πραγματοποιήσει αναγνώριση και να έρθει σε επαφή με τις τοπικές λιβυκές δυνάμεις ασφαλείας. Συνολικά, 186 άτομα απομακρύνθηκαν από την εμπόλεμη ζώνη, 89 από Ελλάδα και Κύπρο και 97 υπήκοοι τρίτων χωρών, μεταξύ των οποίων από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Κίνα, τη Ρωσία, την Αλβανία και το Βέλγιο. Οι πολίτες μεταφέρθηκαν με σκάφη των τοπικών λιμενικών αρχών σε ελληνική φρεγάτα, η οποία στη συνέχεια απέπλευσε για το Λιμάνι του Πειραιά.

 Επιχείρηση «Ειρήνη» 
Το 2020, το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό άρχισε να συμμετέχει στην Επιχείρηση Ειρήνη (Operation Irini), ναυτική επιχείρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επιτήρηση και εφαρμογή του εμπάργκο όπλων προς τη Λιβύη, μέσω παρακολούθησης και νηοψιών σε ύποπτα πλοία. Οι ομάδες ΟΥΚ έχουν αναλάβει την εκτέλεση νηοψιών και ειδικών αποστολών  board and search, με σημαντικό αριθμό επιχειρήσεων να έχει πραγματοποιηθεί.

 Εκπαίδευση 
Η διαδικασία επιλογής διαρκεί περίπου επτά μήνες και χωρίζεται σε τρεις φάσεις, με δομή παρόμοια με το Basic Underwater Demolition/SEAL|BUD/S των US Navy SEALs. Το σχολείο έχει πολύ υψηλό ποσοστό αποτυχίας· όσοι το ολοκληρώνουν επιτυχώς συνεχίζουν σε σχολείο αλεξιπτωτιστών και εξειδικευμένα σχολεία ναυτικών ειδικών επιχειρήσεων ανάλογα με τον ρόλο τους.
μικρογραφία|Καταδρομείς της ΔΥΚ και της ΜΥΚ κατά την διάρκεια νηοψίας - , Κόλπος της Σούδας, Μάρτιος 2021.
μικρογραφία|Ελλάδα (ΔΥΚ) και Κύπρος (ΜΥΚ) σε ναυτική άσκηση ειδικών επιχειρήσεων (νηοψίας-VBSS) στην Φ/Γ Κανάρης, Μεσόγειος Θάλασσα, Ιανουάριος 2021.

 Αξιοσημείωτοι διοικητές 

 Ελλάδα 
 Ευάγγελος Αποστολάκης, αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού που διετέλεσε διοικητής της Διοίκησης Υποβρύχιων Καταστροφών. Στη συνέχεια υπηρέτησε ως Αρχηγός Γενικού Επιτελείου Ναυτικού και Αρχηγός Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας, ενώ το 2019 ανέλαβε καθήκοντα Υπουργού Εθνικής Άμυνας.
 Υποναύαρχος ε.α. Danny Θεοφανίδης, αξιωματικός των ναυτικών ειδικών δυνάμεων με πολυετή υπηρεσία στη ΔΥΚ. Προέρχεται από οικογένεια με μακρά ναυτική παράδοση, με σειρά ανώτερων και ανώτατων αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού, και έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της εκπαίδευσης και του δόγματος των ελληνικών ναυτικών ειδικών επιχειρήσεων.

 Κύπρος 
 Ανδρέας Ιωαννίδης, αξιωματικός της Εθνικής Φρουράς και του κυπριακού Πολεμικού Ναυτικού, ο οποίος διετέλεσε διοικητής της Μονάδας Υποβρυχίων Καταστροφών και στη συνέχεια Διοικητής Ναυτικού. Έχασε τη ζωή του στην έκρηξη στη ναυτική βάση «Ευάγγελος Φλωράκης» τον Ιούλιο του 2011, ενώ βρισκόταν επί τόπου για τον συντονισμό της κατάσβεσης.
 Κώστας Φυτιρής, αξιωματικός ΟΥΚ με μακρά υπηρεσία στις ναυτικές ειδικές δυνάμεις και διοικητής της Μονάδας Υποβρυχίων Καταστροφών της Κύπρου. Μετά την επιχειρησιακή του πορεία στην Εθνική Φρουρά και το κυπριακό Ναυτικό, ανέλαβε πολιτικά καθήκοντα και από τον Δεκέμβριο 2025 υπηρετεί ως Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης της Κυπριακής Δημοκρατίας, διατηρώντας στενούς δεσμούς με τις ναυτικές ειδικές δυνάμεις Ελλάδας και Κύπρου.

 Δείτε επίσης 
 Μονάδα Υποβρυχίων Καταστροφών (Κύπρος)
 Μονάδα Υποβρυχίων Αποστολών
 Μάχη της Τηλλυρίας

 Παραπομπές 

Κατηγορία:Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό
Κατηγορία:Ναυτικές μονάδες και σχηματισμοί της Ελλάδας
Κατηγορία:Ειδικές δυνάμεις της Ελλάδας