Ευρωζώνη

Η Ευρωζώνη, με επίσημη ονομασία ζώνη του ευρώThe euro area, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, είναι μια οικονομική και νομισματική ένωση που αποτελείται από 21 από τις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες έχουν οικειοθελώς καταργήσει το εθνικό τους νόμισμα και υιοθετήσει το ευρώ (€) ως κοινό νόμισμά τους και μοναδικό νόμιμο χρήμα.

Η Ευρωζώνη αποτελείται από την Αυστρία, το Βέλγιο, τη Βουλγαρία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ελλάδα, την Εσθονία, την Ισπανία, την Ιταλία την Ιρλανδία, την Κροατία, την Κύπρο, τη Λετονία, το Λουξεμβούργο, τη Μάλτα, την Ολλανδία, την Πορτογαλία, τη Σλοβακία, τη Σλοβενία, τη Λιθουανία και τη Φινλανδία. Οι χώρες που επίσημα υιοθετούν το ευρώ χρησιμοποιούν τις δικές τους εθνικές παραστάσεις στην πίσω όψη των κερμάτων ευρώ, ενώ εκδίδουν και συλλεκτικά νομίσματα. Οι 21 χώρες έχουν το δικαίωμα να χρησιμοποιούν τις δικές τους εθνικές παραστάσεις στην εθνική όψη των κερμάτων ευρώ. Τα άλλα κράτη της ΕΕ (εκτός από τη Δανία) είναι υποχρεωμένα να συμμετέχουν μόλις θα πληρούν τα κριτήρια ένταξης.

Εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, τέσσερα μικροκράτη της Ευρώπης, το Μονακό, ο Άγιος Μαρίνος, το Βατικανό και η Ανδόρρα έχουν επίσημες συμφωνίες με την ΕΕ για να χρησιμοποιούν το ευρώ ως το επίσημο νόμισμα τους και να εκδίδουν τα δικά τους νομίσματα. Χωρίς συμφωνία με την ΕΕ, το ευρώ χρησιμοποιείται μονομερώς από το Μαυροβούνιο αλλά και από το Κόσοβο

Η νομισματική πολιτική της ευρωζώνης είναι ευθύνη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) η οποία διοικείται από έναν πρόεδρο και το συμβούλιο των επικεφαλής των εθνικών κεντρικών τραπεζών. Το κύριο καθήκον της ΕΚΤ είναι να διατηρεί τον έλεγχο του πληθωρισμού. Αν και δεν υπάρχει κοινή εκπροσώπηση, διακυβέρνηση ή δημοσιονομική πολιτική στη νομισματική ένωση, κάποια συνεργασία λαμβάνει χώρα μέσω του Eurogroup, το οποίο παίρνει πολιτικές αποφάσεις σχετικά με την Ευρωζώνη και το ευρώ. Το Eurogroup αποτελείται από τους υπουργούς οικονομικών των κρατών μελών της Ευρωζώνης, αλλά σε έκτακτες καταστάσεις, οι εθνικοί ηγέτες σχηματίζουν επίσης το Eurogroup.

Από τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση 2007-2008, η Ευρωζώνη έχει καθιερώσει και χρησιμοποιήσει μέτρα για τη χορήγηση δανείων έκτακτης ανάγκης σε κράτη μέλη ως αντάλλαγμα για τη θέσπιση οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Η Ευρωζώνη έχει επίσης θεσπίσει κάποια περιορισμένη δημοσιονομική ενοποίηση, όπως για παράδειγμα την αναθεώρηση των του κάθε ένα εθνικού προϋπολογισμού από τους υπόλοιπους. Το θέμα είναι πολιτικό και βρίσκεται σε ρευστή κατάσταση όσον αφορά στις περαιτέρω διατάξεις που θα συμφωνηθούν για την αναμόρφωση της Ευρωζώνης.

Χώρες που χρησιμοποιούν ως επίσημο νόμισμα το Ευρώ
Χώρες - Μέλη της Ευρωζώνης
Συνολικά 21 χώρες και εδάφη αυτών χρησιμοποιούν το Ευρώ ως νόμισμα:
Κράτος - μέλος της ΕυρωζώνηςΗμερομηνία Υιοθέτησης του Ευρώ ως επίσημου νομίσματοςΠληθυσμόςΕπίσημο νόμισμα που το διαδέχθηκε το ΕυρώΕξαρτημένα κράτη, Περίκλειστα και αποσπασμένα εδάφη χωρών και Αυτόνομες Περιοχές των χωρών - μελών της Ευρωζώνης, που χρησιμοποιούν ως επίσημο νόμισμα το Ευρώ, γεωγραφικά εντός και εκτός Ευρωζώνης  Αυστρία 1 Ιανουαρίου 1999 8.772.865 Σελίνι  Γιούνγκχολτς  Βέλγιο 1 Ιανουαρίου 1999 11.365.834 Φράγκο  Μπάαρλε-Χέρτογκ  Βουλγαρία 1 Ιανουαρίου 2026 6.445.481 Λεβ Κανένα  Γαλλία 1 Ιανουαρίου 1999 67.024.459 Φράγκο  Άγιος Βαρθολομαίος Άγιος Μαρτίνος Γαλλικά Νότια και Ανταρκτικά Εδάφη Γαλλική Πολυνησία Γαλλική Γουιάνα Νέα Καληδονία Νήσοι Αγίου Πέτρου και Μιχαήλ Νήσος Κλίπερτον Ουαλίς και Φουτουνά  Γερμανία 1 Ιανουαρίου 1999 82.800.000 Μάρκο 20px Μπύσινγκεν επί του Άνω Ρήνου Χέλγκολαντ  Ελλάδα 1 Ιανουαρίου 2002Μετάβαση στο ευρώ , Τράπεζα της Ελλάδος. 10.757.293 Δραχμή 20px Άγιο Όρος  Εσθονία 1 Ιανουαρίου 2011 1.315.635 Κορόνα Κανένα  Ιρλανδία 1 Ιανουαρίου 1999 4.774.833 Λίρα Κανένα  Ισπανία 1 Ιανουαρίου 1999 46.528.966 Πεσέτα  Θέουτα Κανάριες Νήσοι Λίβια Μελίγια  Ιταλία 1 Ιανουαρίου 1999 60.589.445 Λιρέττα  Καμπιόνε ντ'Ιτάλια Κροατία1 Ιανουαρίου 20233.871.883ΚούναΚανένα  Κύπρος 1 Ιανουαρίου 2008 854.802 Λίρα  Ακρωτήρι και Δεκέλεια ΤΔΒΚ  Λετονία 1 Ιανουαρίου 2014 1.950.116 Λατς Κανένα  Λιθουανία 1 Ιανουαρίου 2015 2.847.904 Λίτας Κανένα  Λουξεμβούργο 1 Ιανουαρίου 1999 590.667 Φράγκο Κανένα  Μάλτα 1 Ιανουαρίου 2008 440.433 Λίρα Κανένα  Ολλανδία 1 Ιανουαρίου 1999 17.081.507 Φιορίνι  Μπάαρλε-Νάσσαου Άγιος Μαρτίνος Αρούμπα BES νησιά Κουρασάο  Πορτογαλία 1 Ιανουαρίου 1999 10.309.573 Εσκούδο  Αζόρες Μαδέρα  Σλοβακία 1 Ιανουαρίου 2009 5.435.343 Κορόνα Κανένα  Σλοβενία 1 Ιανουαρίου 2007 2.065.895 Τολάρ Κανένα  Φινλανδία 1 Ιανουαρίου 1999 5.503.297 Μάρκο  Νήσοι Ώλαντ border|20px Ευρωζώνη 341.008.867

Η δημιουργία της Ευρωζώνης θεωρείται σημαντικό βήμα για τη δημιουργία της Κοινής Ευρωπαϊκής Αγοράς, καθώς πάνω από 300 εκατομμύρια πολίτες χρησιμοποιούν το ίδιο νόμισμα.

Χώρες της Ευρώπης, που έχουν κάνει επίσημες συμφωνίες με την Ευρωπαϊκή Ένωση για να χρησιμοποιούν το ευρώ ως το επίσημο νόμισμα τους
Κράτος - μέλος της ΕυρωζώνηςΗμερομηνία Υιοθέτησης του Ευρώ ως επίσημο νόμισμαΠληθυσμόςΕπίσημα νομίσματα που αντικαταστάθηκαν από το Ευρώ  Άγιος Μαρίνος 1 Ιανουαρίου 1999 33.386 Λιρέττα Αγίου Μαρίνου (κυκλοφορούσαν μόνο κέρματα)  Λιρέττα Ιταλίας   Ανδόρρα 1 Ιανουαρίου 1999 80.275 Φράγκο Γαλλίας  Πεσέτα Ισπανίας   Βατικανό 1 Ιανουαρίου 1999 826 Λιρέττα Ιταλίας   Μονακό 1 Ιανουαρίου 1999 37.550 Φράγκο Γαλλίας  Μονεγασκικό Φράγκο (κυκλοφορούσαν μόνο κέρματα) Σύνολο152.037

Μονομερής χρήση του Ευρώ
Οι συγκεκριμένες χώρες έχουν υιοθετήσει το ευρώ ως το επίσημο νόμισμα τους, αλλά απαγορεύεται ρητά να έχουν τις εθνικές τους όψεις στα κέρματα τους, επειδή δεν αποτελούν μέλη τόσο στην Ευρωζώνη, άλλα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, παραβιάζοντας κατάφορα τα Κριτήρια της Κοπεγχάγης, για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κάτι που έχει επισημανθεί πολλές φορές στις συγκεκριμένες χώρες:
Κράτος/ΠεριοχήΗμερομηνία Υιοθέτησης του Ευρώ ως επίσημο νόμισμαΠληθυσμόςΕπίσημο νόμισμα που το διαδέχθηκε το Ευρώ  Κόσοβο 1 Ιανουαρίου 1999 1.798.506 Γερμανικό Μάρκο (μονομερής υιοθέτηση από το 1996) Δηνάριο Σερβίας (σε χρήση μόνο από τους Σέρβους, στο Βόρειο Κόσοβο)  Μαυροβούνιο 1 Ιανουαρίου 1999 (ως μέρος της Γιουγκοσλαβίας)3 Ιουνίου 2006 (ως ανεξάρτητη χώρα) 622.387 Γερμανικό Μάρκο (μονομερής υιοθέτηση από το 1992)Σύνολο2.420.893

Τρίτες Χώρες που χρησιμοποιούν το ευρώ, ανεπίσημα
Πολλές χώρες και εδάφη παγκοσμίως, χρησιμοποιούν ανεπίσημα ή και παράνομα (ειδικότερα εκτός Ευρώπης) το Ευρώ ως νόμισμα. Αντίστοιχα λόγω ισοτιμίας με το εθνικό τους νόμισμα και το ευρώ, δέχονται στις συναλλαγές τους, εναλλακτικά και το ευρώ, και οι εξής χώρες.

Κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκτός Ευρωζώνης:
Κράτος/ΠεριοχήΗμερομηνία Υιοθέτησης του Ευρώ ως επίσημο νόμισμαΕπίσημο νόμισμαΑίτια μη υιοθέτησης του Ευρώ ΔανίαΕξαίρεση (δεν υπάρχει υποχρέωση από την Κυβέρνηση της χώρας να υιοθετηθεί το Ευρώ, ως Εθνικό νόμισμα)Κορόνα ΔανίαςΗ Δανία δέχεται στις συναλλαγές και το Ευρώ, ωστόσο η ίδια έχει εξαιρεθεί από την υποχρέωση να το υιοθετήσει κατόπιν του Δημοψηφίσματος του 2000. Στις συναλλαγές προτιμάται κυρίως το εθνικό νόμισμα, η Κορόνα. Η Κορόνα Δανίας είναι Εθνικό νόμισμα σε ολόκληρο το Βασίλειο της Δανίας, στην Μητροπολιτική Δανία, την Γροιλανδία και στις Νήσοι Φερόες. ΟυγγαρίαΗ Κυβέρνηση της χώρας είναι κάθετα αρνητική να υιοθετήσει το Ευρώ, ως Εθνικό νόμισμαΦιορίνι ΟυγγαρίαςΗ Ουγγαρία έχει την υποχρέωση, κατόπιν Ευρωπαϊκής Οδηγίας, εδώ και πολλά χρόνια, να υιοθετήσει άμεσα το Ευρώ και αντί αυτού, να καταργήσει σταδιακά το εθνικό της νόμισμα το Φιορίνι Ουγγαρίας. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια οι Ουγγρικές κυβερνήσεις αρνούνται να εντάξουν κάθετα την Ουγγαρία στην Ευρωζώνη Πολωνία Πιθανόν μετά το 2028 ή το 2030Ζλότι ΠολωνίαςΗ Πολωνία αναμένεται να ξεκινήσει στο μέλλον την διαδικασία ένταξης στην Ευρωζώνη. Ωστόσο, η Κυβέρνηση της χώρας δεν είναι έτοιμη ακόμα να υιοθετήσει το Ευρώ, ως Εθνικό νόμισμα. Ρουμανία Πιθανόν μετά το 2028 ή το 2030 Λέου ΡουμανίαςΗ Ρουμανία αναμένεται να ξεκινήσει στο μέλλον την διαδικασία ένταξης στην Ευρωζώνη. Η Κυβέρνηση της χώρας δεν είναι έτοιμη ακόμα να υιοθετήσει το Ευρώ, ως Εθνικό νόμισμα. Το Λέου Ρουμανίας είναι κλειδωμένο σε ισοτιμία από το 1999, με το Ευρώ. Σουηδία Άτυπη Εξαίρεση (δεν υπάρχει υποχρέωση από την Κυβέρνηση της χώρας να υιοθετηθεί το Ευρώ, ως Εθνικό νόμισμα)Κορόνα ΣουηδίαςΗ Σουηδία έχει την υποχρέωση να υιοθετήσει το ευρώ, ωστόσο η Σουηδική Κυβέρνηση δεν έχει την πρόθεση και την υποχρέωση να το υιοθετήσει, ενώ αντίστοιχα οι Σουηδοί είναι ενάντια της υιοθέτησης του Ευρώ σε ποσοστό 55%, βάσει του Δημοψηφίσματος του 2003. Αντίστοιχα στις συναλλαγές προτιμάται περισσότερο κυρίως το εθνικό νόμισμα η Κορόνα και καθόλου το Ευρώ. Τσεχία Η Κυβέρνηση της χώρας είναι κάθετα αρνητική να υιοθετήσει το Ευρώ, ως Εθνικό νόμισμα Κορόνα ΤσεχίαςΗ Τσεχία αναμένεται να ξεκινήσει στο μέλλον την διαδικασία ένταξης στην Ευρωζώνη. Η Κυβέρνηση της χώρας δεν είναι έτοιμη ακόμα να υιοθετήσει το Ευρώ, ως Εθνικό νόμισμα.

Υποψήφιες Χώρες - Σε διαπραγματεύσεις για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση:
 Αλβανία (υποψήφια) 
 Βόρεια Μακεδονία (υποψήφια)
 Βοσνία και Ερζεγοβίνη (δυνητικά υποψήφια) (Κατέθεσε Αίτηση για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2022, και βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις)
 Ουκρανία (δυνητικά υποψήφια) 
 Σερβία (υποψήφια)
 Τουρκία (υποψήφια με παγωμένες διαπραγματεύσεις) 

Χώρες μέλη της ΕΖΕΣ:
 Ελβετία (έχει πράξει ειδικές συμφωνίες με την ΕΕ)
 Ισλανδία (παλαιότερα υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, πλέον έχει αποσύρει τις συνομιλίες)
 Λιχτενστάιν (έχει πράξει ειδικές συμφωνίες με την ΕΕ)
 Νορβηγία (παλαιότερα υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, δεν εντάχθηκε ποτέ λόγω αρνητικών δημοψηφισμάτων για ένταξη στην ΕΕ)

Υπερπόντια Εδάφη της Ευρώπης:
 Γιβραλτάρ
 Νήσοι Φερόες

Άλλες χώρες της Ευρώπης:
 Λευκορωσία

Χώρες Εκτός Ευρώπης και Υπερπόντια Εδάφη ανά τον Κόσμο:
 Ακτή Ελεφαντοστού
 Βόρεια Κορέα (απομονωμένο κράτος Διεθνώς)
 Γουινέα-Μπισσάου
 Γκαμπόν
 Δημοκρατία του Κονγκό
 Ζιμπάμπουε (χώρα με ασταθή οικονομία)
 Ισημερινή Γουινέα
 Καμερούν
 Κομόρες
 Κεντροαφρικανική Δημοκρατία
 Μάλι
 Μαρόκο (δέχεται στις συναλλαγές και το Ευρώ, αν και νομικά απαγορεύεται βάσει του νόμου της χώρας)
 Μπενίν
 Μπουρκίνα Φάσο
 Νέα Καληδονία (δεκτό στις συναλλαγές και το Ευρώ, υπό την πολιτική ανοχή της Γαλλίας)
 Νίγηρας
 Πράσινο Ακρωτήριο
 Σάο Τομέ και Πρίνσιπε
 Σενεγάλη
 Τόγκο
 Τσαντ

 Έξοδος μιας χώρας από το Ευρώ 
Δεν υπάρχει κάποια πρόβλεψη, βάσει της ισχύουσας ευρωπαϊκής νομοθεσίας, για έξοδο κάποιας χώρας από την Ευρωζώνη. Η πιθανότητα εξόδου από την Ευρωζώνη εξετάστηκε το 2012 και ιδιαίτερα το 2015 για την περίπτωση της Ελλάδας, εντούτοις δεν έγινε πράξη. Το δίκαιο της ΕΕ δεν κωδικοποιεί κάποια διαδικασία εξόδου, ούτε και μετά την πιθανότητα του Grexit. Όποια πιθανή έξοδος θα αντιμετωπιστεί ad hoc.

Σημειώσεις

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

«Ευρωζώνη: Οικονομικός γίγαντας ή πολιτικός νάνος;», άρθρο στην εφημερίδα «Η Καθημερινή», 27 Δεκεμβρίου 2010.
Ευρωζώνη: συνοπτική εικόνα των τελευταίων και των προσεχών συνεδριάσεων και συνόδων, των δελτίων τύπου και των πολιτικών που σχετίζονται με τις εργασίες του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου όσον αφορά την ευρωζώνη.

Κατηγορία:Ευρωπαϊκή Ένωση
Κατηγορία:Ευρωπαϊκή πολιτική