Νίκος Κούνδουρος

Ο Νίκος Κούνδουρος (Άγιος Νικόλαος Λασιθίου, 15 Δεκεμβρίου 1926 – Αθήνα, 22 Φεβρουαρίου 2017) ήταν Έλληνας σκηνοθέτης, σεναριογράφος και μοντέρ, θεωρούμενος ευρέως ως μία από τις σπουδαιότερες μορφές του ελληνικού κινηματογράφου. Σε μια καριέρα που διήρκεσε περισσότερα από πενήντα χρόνια, ο Κούνδουρος σκηνοθέτησε δώδεκα κινηματογραφικές ταινίες, από τις οποίες η γνωστότερη είναι ο Ο Δράκος (1956), που συγκαταλέγεται ανάμεσα στα αριστουργήματα του ελληνικού σινεμά. Άλλες ταινίες του, όπως οι Μαγική πόλη (1954), Οι παράνομοι (1958) και Μικρές Αφροδίτες (1963), 1922 (1978) επίσης απέσπασαν διακρίσεις σε εγχώρια και διεθνή φεστιβάλ. Επιπλέον, έχουν κατά καιρούς εκδοθεί αρκετά ημερολόγια και αυτοβιογραφικά βιβλία του, όπως επίσης και ο θεατρικός μονόλογος Η απολογία του Θεόφιλου Τσάφου.

Βιογραφία
Ο Νίκος Κούνδουρος καταγόταν από μεγαλοαστική οικογένεια της Κρήτης και ήταν γιος του δικηγόρου και πολιτικού Ιωσήφ Κούνδουρου, ο οποίος χρημάτισε Υπουργός Δικαιοσύνης στην κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου. Γεννήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 1926 στην Αθήνα, αλλά οι γονείς του, προκειμένου να μην πολιτογραφηθεί Αθηναίος, τον μετέφεραν στην Κρήτη, τυλιγμένο σε μία πάνα, ώστε να γραφτεί στα δημοτολόγια του Δήμου Αγίου Νικολάου.

Φοίτησε στο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Αθηνών. Ακολούθως σπούδασε ζωγραφική και γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας από την οποία και αποφοίτησε το 1948. Κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο εντάχθηκε στις τάξεις του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, και πολέμησε στα Δεκεμβριανά στον λόχο σπουδαστών «Λόρδος Βύρων».   Μετά τον πόλεμο εξορίστηκε στη Μακρονήσο, λόγω των αριστερών φρονημάτων του. Στα 28 του χρόνια αποφάσισε να ασχοληθεί με τον κινηματογράφο. Ξεκίνησε τη  σταδιοδρομία του ως σκηνοθέτης με τη Μαγική Πόλη (1954), όπου συνδύασε τις επιρροές του από το νεορεαλισμό με την εικαστική του ματιά. Με το σύνθετο και πρωτοποριακό έργο Ο Δράκος (1956), ο Νίκος Κούνδουρος καθιερώνεται. Ακολούθησαν Οι παράνομοι (1958), Το ποτάμι (1959), Μικρές Αφροδίτες (1963), Το πρόσωπο της Μέδουσας (1967), Τα τραγούδια της φωτιάς (1974), 1922 (1978) κ.ά.

Κατά τα ξημερώματα της 21 Οκτωβρίου του 2010, έπεσε θύμα ληστείας στο σπίτι του στο Μετς, από 3 μασκοφόρους τους οποίους η αστυνομία δεν κατάφερε να εντοπίσει, ενώ ο ίδιος μεταφέρθηκε στην εντατική μονάδα του Γενικού Κρατικού Νοσοκομείου Αθηνών «Γιώργος Γεννηματάς». Υπήρξε θύμα ανάλογης ενέργειας και 2 μήνες νωρίτερα.

 Διακρίσεις 
Ο Κούνδουρος αντιπροσώπευσε τον ελληνικό κινηματογράφο πολλές φορές στο εξωτερικό όπως στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας το 1956, στο Φεστιβάλ Βερολίνου το 1958, 1963 και 1967. Έχει επίσης τιμηθεί με το Πρώτο Βραβείο σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και Βερολίνου το 1963 για την ταινία Μικρές Αφροδίτες. Τιμήθηκε με το βραβείο σκηνοθεσίας του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης για την ταινία του Το ποτάμι το 1959 και την ταινία του 1922 το 1978. Ειδικότερα, η ταινία 1922 απέσπασε εννέα βραβεία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης του 1978 (α’ καλύτερης ταινίας μεγάλου μήκους, σκηνοθεσίας, φωτογραφίας, α’ γυναικείου ρόλου, β’ ανδρικού ρόλου, σκηνογραφίας, τιμητική διάκριση ερμηνείας, τιμητική διάκριση για το μακιγιάζ και ΕΚΚ σεναρίου) ενώ το 1982 η ίδια ταινία απέσπασε τα βραβεία καλύτερης ταινίας και σκηνοθεσίας στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Κέιπ Τάουν. Για την ταινία Μικρές Αφροδίτες τιμήθηκε και με το Βραβείο της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου του 1982. Η δε ταινία του Ο Δράκος χαρακτηρίστηκε ως η καλύτερη ελληνική ταινία στη δεκαετία του 1950–1960. Τόσο η ελληνική όσο και η γαλλική και αγγλική τηλεόραση έχουν προβάλει κατ' επανάληψη ταινίες του Κούνδουρου. Σημειώνεται επίσης πως αντίγραφα (κόπιες) πολλών ταινιών του βρίσκονται στο Ευρωπαϊκό Μουσείο Κινηματογράφου, στη Γαλλική Ταινιοθήκη καθώς και στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης.

Ο Νίκος Κούνδουρος μιλούσε επίσης Γαλλικά και ήταν μόνιμος κάτοικος Αθηνών.

Ο Νίκος Κούνδουρος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 90 ετών, την Τετάρτη 22 Φεβρουαρίου 2017. Το τελευταίο διάστημα νοσηλευόταν στο νοσοκομείο με αναπνευστικά προβλήματα.

Φιλμογραφία
+ΕΤΟΣΤΙΤΛΟΣ ΤΑΙΝΙΑΣ1954Μαγική πόλις1956Ο δράκος1958Οι παράνομοι1960Το ποτάμι1963Μικρές Αφροδίτες1967Vortex ή Το πρόσωπο της Μέδουσας1975Τραγούδια της φωτιάς197819221985Μπορντέλο1992Μπάυρον, Η Μπαλάντα ενός Δαιμονισμένου1998Οι φωτογράφοι2011Ένα πλοίο για την Παλαιστίνη

Τηλεοπτικά ντοκιμαντέρ
+ΈτοςΤίτλος1991Ιφιγένεια εν Ταύροις 1994Εγώ, Η Αντιγόνη1974Ελληνιστί Κύπρος
 Συγγραφικό Έργο 
 Βιβλία του ιδίου 
ΕΤΟΣΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥΕΚΔΟΣΕΙΣISBN131993ΠεριπλάνησηΕξάντας97896025614851998Stop carréΚαστανιώτη97896003229652004Οι ζωγραφιές της ΔιαλεχτήςΚαστανιώτη97896003390932009Ονειρεύτηκα πως πέθαναΊκαρος97896083997852009Ο Νίκος Κούνδουρος θυμάται…Bond-us music97896089634812011Η απολογία του Θεόφιλου ΤσάφουΑιγόκερως97896032242042016Γράμματα από την ΚριμαίαΆγρα97896050519832016Μνήμη απειθάρχητηΆγρα9789605052522

Παραπομπές

Πηγές
Ε«Who's Who 1979», σ. 315

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου 




Αγτζίδης Βλάσης, "Από τον Φρύνιχο στον Κούνδουρο", HR-Net Group, Hellenic Resources Institute, Inc., USA 

Κατηγορία:Έλληνες σκηνοθέτες
Κατηγορία:Έλληνες παραγωγοί ντοκιμαντέρ
Νικος
Κατηγορία:Μέλη του ΕΛΑΣ
Κατηγορία:Ενταφιασμοί στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών