Debian

Το Debian, αποτέλεσμα του Debian Project, είναι μια δημοφιλής διανομή Linux, ελεύθερο λογισμικό που αναπτύσσεται μέσω της συνεργασίας εθελοντών από όλο τον κόσμο. Βασίζεται στον πυρήνα linux και στην ομάδα βασικών εργαλείων του εγχειρήματος GNU.

Το Debian είναι γνωστό για την αφοσίωσή του στη φιλοσοφία του Unix και του ελεύθερου λογισμικού. Είναι επίσης γνωστό για το πλήθος επιλογών και δυνατοτήτων που προσφέρει: Η τρέχουσα έκδοση περιλαμβάνει πάνω από 29.000 πακέτα λογισμικού για δεκάδες αρχιτεκτονικές υπολογιστών που το φάσμα τους κυμαίνεται από αρχιτεκτονική ARM και RISC-V, που διαθέτουν συνήθως τα ενσωματωμένα συστήματα και αρχιτεκτονική κεντρικού υπολογιστή IBM s390 μέχρι τις πιο κοινές αρχιτεκτονικές x86 και PowerPC που υπάρχουν στους σύγχρονους προσωπικούς υπολογιστές.

Το Debian είναι επίσης πολύ γνωστό για το σύστημα διαχείρισης πακέτων του και για το APT (Advanced Packaging Tool, προηγμένο εργαλείο πακέτων) που διαθέτει συγκεκριμένα, για τις αυστηρές πολιτικές που υιοθετεί ως προς την ποιότητα των πακέτων και των εκδόσεων του και την ανοιχτή διαδικασία ανάπτυξης και ελέγχου που υιοθετεί. Αυτές οι πρακτικές κάνουν πιο εύκολες τις αναβαθμίσεις και την εγκατάσταση ή αφαίρεση πακέτων. Το Debian υποστηρίζεται από δωρεές που γίνονται μέσω οργανισμών που προωθούν το ελεύθερο λογισμικό. Το Debian δεν υποστηρίζεται από κάποια εταιρία, αλλά από το Debian Project και τον οργανισμό Software in the Public Interest.

 Ιστορία 
Το Debian ως σχέδιο εργασίας άρχισε το 1993 από τον Ίαν Μέρντοκ, φοιτητή τότε του πανεπιστημίου Purdue, όταν έγραψε το Μανιφέστο Debian το οποίο καλούσε για τη δημιουργία μιας διανομής linux η οποία θα αναπτύσσονταν με τρόπο ανοιχτό στο πνεύμα του GNU/Linux. Διάλεξε το όνομα συνδυάζοντας το όνομα της τότε φιλενάδας του Ντέμπρα (Debra) με το δικό του (Ian).

 Εκδόσεις του Debian 
Το Debian χωρίζεται σε 3 διαφορετικές εκδόσεις:

 Oldstable (παλιά σταθερή): η προηγούμενη σταθερή έκδοση. Πολλοί χρήστες μπορεί να θέλουν να μείνουν στην παλιά έκδοση μέχρι να προσαρμοστούν στις αλλαγές και να βεβαιωθούν ότι είναι ασφαλές να αναβαθμίσουν χωρίς να χαλάσουν τα προγράμματα. Η έκδοση oldstable υποστηρίζεται έως 1 χρόνο μετά από την έκδοση της νέας σταθερής έκδοσης. 
 Stable (σταθερή): αυτή είναι η τελευταία επίσημη έκδοση. Τα προγράμματα της έκδοσης σπανίως ανανεώνονται (εκτός από επείγουσες διορθώσεις ασφάλειας). Μετά το Debian 6.0, νέες εκδόσεις παρουσιάζονται κάθε δύο χρόνια.  Όταν μια νέα έκδοση είναι διαθέσιμη, η προηγούμενη σταθερή έκδοση γίνεται oldstable. 

 Testing (δοκιμαστική): η έκδοση αυτή εξελίσσεται συνεχώς, κάθε 10 μέρες παίρνει τα πακέτα από την unstable αν δε βρεθούν προβλήματα. Όλα τα πακέτα (προγράμματα) που περιλαμβάνει θεωρούνται αρκετά σταθερά αλλά χρειάζονται περισσότερο έλεγχο. Αυτή η έκδοση δεν προορίζεται για χρήση σε διακομιστές (servers) ή όποιον υπολογιστή παρέχει κρίσιμες υπηρεσίες. Παρ'όλα αυτά πολλοί χρήστες τη χρησιμοποιούν διότι τα προγράμματα που περιέχει είναι πιο πρόσφατα. Περίπου κάθε δύο χρόνια, γίνεται μια ειδική διαδικασία παγώματος "freeze" που διαρκεί περίπου 6 μήνες, κατά την οποία η δοκιμαστική έκδοση δημιουργεί την επόμενη σταθερή έκδοση.

 Unstable ή sid (ασταθής ή still in development): περιλαμβάνει τα πακέτα που είναι υπό ανάπτυξη. Η έκδοση αυτή πρέπει να θεωρείται ασταθής και να χρησιμοποιείται μόνο από έμπειρους χρήστες. Αν ένα πακέτο παραμείνει περίπου δύο εβδομάδες στην έκδοση αυτή χωρίς να παρουσιάζει ιδιαίτερα προβλήματα, προστίθεται αυτόματα στην έκδοση testing.

Υπάρχει τέλος μια παραπάνω έκδοση που φέρει το όνομα experimental (πειραματική) που χρησιμοποιείται μόνο για την προετοιμασία των πακέτων που θα προστεθούν στην unstable.

 Ιστορικό εκδόσεων 
Έχουν παρουσιασθεί 12 κύριες εκδόσεις μέχρι σήμερα. Οι κωδικές ονομασίες προέρχονται από τους χαρακτήρες της σειράς ταινιών Toy Story.

 Έκδοση Κωδική ονομασία Ημερομηνία εκδοσης Υποστηρίζεται μέχρι (LTS) Αριθμός πακέτων Υποστηριζόμενες αρχιτεκτονικές  1.1 Buzz 17 Ιουνίου 1996 474  1.2  Rex  12 Δεκεμβρίου 1996  848  1.3  Bo 5 Ιουνίου 1997 974   2.0  Hamm  24 Ιουλίου 1998  ~1,500 M68k, i386 και Alpha, Sparc, PowerPC στην unstable έκδοση 2.1  Slink  9 Μαρτίου 1999 30 Οκτωβρίου 2000 ~2,250 alpha, M68k, SPARC, i386  2.2  Potato 15 Αυγούστου 2000 30 Ιουνίου 2003 ~3,900 Alpha, ARM, M68k, PowerPC, SPARC, i386  3.0  Woody  19 Ιουλίου 2002 30 Ιουνίου 2006 ~8,500 alpha, arm, hppa, i386, ia64, m68k, mips, mipsel, powerpc, s390, sparc  3.1  Sarge  6 Ιουνίου 2005  30 Μαρτίου 2008 ~15,400 alpha, arm, hppa, i386, ia64, m68k, mips, mipsel, powerpc, s390, sparc  4.0  Etch 8 Απριλίου 2007 15 Φεβρουαρίου 2010 ~18,400  alpha, amd64, arm, hppa, i386, ia64, mips, mipsel, powerpc, s390, sparc 5.0  Lenny  15 Φεβρουαρίου 2009  6 Φεβρουαρίου 2012 ~23,000 alpha, amd64, arm, armel, hppa, i386, ia64, mips, mipsel, powerpc, s390, sparc  6.0  Squeeze  6 Φεβρουαρίου 2011 31 Μαΐου 2014 ~29,000 kfreebsd-i386, kfreebsd-amd64, alpha, hppa, OABI, arm., eglibc αντί για glibc 7.0  Wheezy  4 Μαΐου 2013 31 Μαΐου 2018  ~37,000  i386, sparc, powerpc, mips & mipsel, ia64, s390, amd64, armel, armhf, s390x  8 Jessie  25 Απριλίου 201530 Ιουλίου 2020 ~43,000 amd64, i386, armel, armhf, arm64, powerpc, ppc64el, mips, mipsel, s390x  9 Stretch 17 Ιουνίου 2017 30 Ιουνίου 2022~52,000 amd64, i386, armel, armhf, arm64, powerpc, ppc64el, mips, mipsel, s390x 10 Buster6 Ιουλίου 201930 Ιουνίου 2024 ~59,000amd64, arm64, armel, armhf, i386, mips, mips64el, mipsel, ppc64el, s39011 Bullseye14 Αυγούστου 2021. Ιούνιος 2026 ~60,000 amd64, arm64, armel, armhf, i386, mips, mips64el, ppc64el, s39012 Bookworm 10 Ιουνίου 2023Ιούνιος 2028~64,000amd64, arm64, armel, armhf, i386, mips, mips64el, ppc64el, s39013 Trixie14Forky https://wiki.debian.org/DebianForky

 Σημειώσεις 

 Χρονολόγιο 

 Υποστηριζόμενες Αρχιτεκτονικές 

Οι ακόλουθες προσαρμογές περιέχονται σε μία τουλάχιστον έκδοση του Debian:
 I386 - Debian για επεξεργαστές με αρχιτεκτονική x86. Δεν πρόκειται ακριβώς για προσαρμογή αφού είναι η αρχική έκδοση. Είναι η πιο βασική και πιο ενεργή.
 M68k - Πρωτοκυκλοφόρησε επίσημα με το Debian 2.0. Η  προσαρμογή δεν κατάφερε να ικανοποιήσει τα κριτήρια για το Debian 4.0 και ως εκ τούτου δε συμπεριλήφθηκε στην Etch και στις επόμενες κυκλοφορίες. Τρέχει σε μια μεγάλη γκάμα υπολογιστών με βάση τον επεξεργαστή Motorola 68k - ειδικότερα, στα workstations Sun3, στους προσωπικούς υπολογιστές Apple Macintosh, Atari ST και Amiga.
 Sparc - Πρωτοκυκλοφόρησε επίσημα με το Debian 2.1. Τρέχει σε workstations Sun SPARCstation καθώς και σε μερικούς απογόνους του.
 Alpha - Πρωτοκυκλοφόρησε επίσημα με το Debian 2.1. Μία από τις πιο παλιές και πιο σταθερές προσαρμογές.
 Powerpc - Debian για επεξεργαστές Motorola και IBM PowerPC. Προσαρμογή για τη σειρά επεξεργαστών PowerPC. Πρωτοκυκλοφόρησε επίσημα με το Debian 2.2.
 Arm, armel - Debian για επεξεργαστές ARM - προσαρμογή για τη σειρά επεξεργαστών ARM.
 Mips, mipsel - προσαρμογή για τη σειρά επεξεργαστών MIPS.
 HPPA - προσαρμογή για τη σειρά επεξεργαστών Hewlett Packard PA-RISC.
 Ia64 - προσαρμογή για τη σειρά επεξεργαστών της Intel IA-64.
 S390 - Debian για επεξεργαστές S/390 - προσαρμογή για τους εξυπηρετητές της IBM S/390.
 Amd64 - προσαρμογή για επεξεργαστές 64-bit (AMD64 64-bit Opteron, Athlon and Sempron και Intel με υποστήριξη EM64T).

 Διανομές Linux βασισμένες στο Debian 

Ο αριθμός των διανομών που βασίζονται στο Debian είναι πολύ μεγάλος. Ανάμεσα τους συγκαταλέγονται πολύ επιτυχημένα συστήματα γενικής χρήσης, όπως τα Ubuntu, Knoppix, MEPIS, Damn Small Linux και Kanotix, καθώς και πολλά συστήματα με μεγάλο βαθμό εξειδίκευσης όπως για παράδειγμα το Floppix που χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την εκπαίδευση σε Λειτουργικά Συστήματα Linux ή το grml, το οποίο απευθύνεται κυρίως σε system administrators. Οι περισσότερες από τις διανομές αυτές αναπτύσσονται ανεξάρτητα από το Debian και μερικές αποτελούν την βάση για πληθώρα άλλων διανομών, όπως για παράδειγμα συμβαίνει με το Ubuntu και το Knoppix. Η κοινότητα του Debian ενθαρρύνει τη δημιουργία παράγωγων του, προτρέποντας παράλληλα τις ομάδες ανάπτυξης να υποστηρίξουν το εγχείρημα του Debian δίνοντας πίσω σε αυτό την τεχνογνωσία και τις αλλαγές που κάνουν. Στα πλαίσια της προσπάθειας βελτίωσης της επικοινωνίας και της συνεργασίας ανάμεσα στο εγχείρημα και όσους αναπτύσσουν διανομές βασισμένες στο Debian και επιθυμούν να συνεισφέρουν τις αλλαγές που έκαναν πίσω σε αυτό, έχει δημιουργηθεί το Debian Derivatives Front Desk.

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημη ιστοσελίδα του Debian 
 Ιστοσελίδα των ελλήνων χρηστών Debian 
 Νέα και πληροφορίες για τη διανομή Debian 
 Πληροφορίες για την τελευταία δοκιμαστική έκδοση του Debian 
 A Brief History of Debian, σύντομη ιστορία του Debian. 
 DistroWatch - Η σελίδα για το Debian στο DistroWatch