Ευρωπαϊκός χάρτης των περιφερειακών ή μειονοτικών γλωσσών

Ο Ευρωπαϊκός χάρτης των περιφερειακών ή μειονοτικών γλωσσών ( ή ) είναι σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης. Καταρτίσθηκε το 1992 και στοχεύει στην προστασία και την προώθηση των ιστορικών περιφερειακών και μειονοτικών γλωσσών της Ευρώπης.

Ισχύει μόνο για τις γλώσσες που χρησιμοποιούνται παραδοσιακά από τους πολίτες των κρατών - μελών (αποκλείοντας έτσι τις γλώσσες που χρησιμοποιούνται από τους πρόσφατους μετανάστες από άλλα κράτη), οι οποίες διαφέρουν σημαντικά από την γλώσσα της πλειοψηφίας ή την την επίσημη γλώσσα (αποκλείοντας έτσι τις διαλέκτους της γλώσσας της πλειοψηφίας ή της επίσημης γλώσσας) και οι οποίες είτε έχουν μια εδαφική βάση (και επομένως μιλιούνται παραδοσιακά από πληθυσμούς περιφερειών ή περιοχών μέσα στο κράτος) είτε χρησιμοποιούνται από τις γλωσσικές μειονότητες μέσα στο κράτος ως σύνολο (με αυτόν τον τρόπο περιλαμβάνοτναι γλώσσες όπως η γίντις και η ρομανί που χρησιμοποιούνται σε μια ευρεία γεωγραφική περιοχή).

Γλώσσες που είναι επίσημες στις περιφέρειες ή τις επαρχίες ή τις ομοσπονδιακές μονάδες ενός κράτους (π.χ. τα καταλανικά στην Ισπανία) δεν κατατάσσονται στις επίσημες γλώσσες του κράτους και μπορούν, επομένως, να ωφεληθούν από τον Χάρτη. Από την άλλη, η Ιρλανδία δεν μπορούσε να υπογράψει τον Χάρτη προς όφελος της ιρλανδικής γλώσσας, (αν και μειονοτική γλώσσα), καθώς έχει οριστεί ως η πρώτη επίσημη γλώσσα του κράτους. Το Ηνωμένο Βασίλειο, όμως, έχει επικύρωσει τον Χάρτη εκ μέρους (μεταξύ άλλων γλωσσών) των ιρλανδικών στη Βόρεια Ιρλανδία.

Ο Χάρτης περιλαμβάνει ένα μεγάλο αριθμό δράσεων που τα συμβαλλόμενα κράτη μπορούν να αναλάβουν για να προστατεύσουν και να προωθήσουν τις ιστορικές περιφερειακές και μειονοτικές γλώσσες. Υπάρχουν δύο επίπεδα προστασίας. Όλοι οι χώρες που υπογράφουν τον Χάρτη οφείλουν να εφαρμόσουν το χαμηλότερο επίπεδο προστασίας στις γλώσσες που αναγνωρίζουν ότι αφορά ο Χάρτης. Μπορούν, όμως, να δηλώσουν ότι κάποια ή όλες αυτές οι γλώσσες θα έχουν το ανώτερο επίπεδο προστασίας, που περιλαμβάνει μια σειρά ενεργειών, από τις οποίες τα κράτη πρέπει να συμφωνήσουν να αναλάβουν τουλάχιστον 35.

Η υπογραφή (ένα προκαταρκτικό στάδιο) και επικύρωση του Χάρτη είναι προϋπόθεση για τις χώρες που θέλουν να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και αρκετά από τα σημερινά μέλη της δεν την έχουν υπογράψει.

Ο Χάρτης τέθηκε σε ισχύ την 1 Αυγούστου 1998, όταν 5 χώρες ολοκλήρωσαν την επικύρωσή του.

Χώρες που έχουν υπογράψει ή επικυρώσει το Χάρτη

Από τα 46 μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, ο Χάρτης έχει υπογραφεί (αλλά δεν έχει επικυρωθεί) από τις παρακάτω χώρες:
 Αζερμπαϊτζάν
 Βοσνία και Ερζεγοβίνη (έχει τρεις εθνικές γλώσσες: Βοσνιακά, Κροατικά και Σερβικά)
 Γαλλία (η Βρετονική γλώσσα, η Κορσικανική γλώσσα, η Οξιτανική γλώσσα και η Γερμανική γλώσσα που ομιλείται στην Αλσατία είναι μερικές από τις μειονοτικές γλώσσες της Γαλλίας)
 Ισλανδία
 Ιταλία (η Ιταλία έχει αρκετές μειονοτικές γλώσσες, όπως την Σικελική γλώσσα, την Λαδινική γλώσσα, την Γερμανική γλώσσα στην Αυτόνομη Δημοκρατία του Μπολτσάνο, την Σλοβενική γλώσσα σε περιοχές κοντά στα σύνορα με την Σλοβενία, την γλώσσα Φραγκοπρόβενσαλ στην Κοιλάδα της Αόστα και την Ναπολιτάνικη διάλεκτο)
 Μάλτα
 Μαυροβούνιο (η Μαυροβουνιακή γλώσσα θεωρείται από ορισμένους ως Σερβική γλώσσα. Υπάρχει ζήτημα σχετικά με την γλώσσα)
 Μολδαβία (η Ρουμανική γλώσσα, ονομάζεται στην χώρα ως Μολδαβική γλώσσα καθαρά για πολιτικούς λόγους. Υπάρχει επίσης ζήτημα στην χώρα σχετικά και με την Γκαγκαουζική γλώσσα)
 Βόρεια Μακεδονία (η Σλαβομακεδονική γλώσσα θεωρείται από ορισμένους ως Βουλγαρική γλώσσα. Υπάρχει ζήτημα σχετικά με την γλώσσα. Υπάρχει επίσης ζήτημα στην χώρα σχετικά και με την Αλβανική γλώσσα)
 Πολωνία
 Ρουμανία (η Ουγγρική γλώσσα είναι αναγνωρισμένη μειονοτική γλώσσα, στην Τρανσυλβανία)
 Ρωσική Ομοσπονδία (έχει τουλάχιστον 100 αναγνωρισμένες μειονοτικές γλώσσες)
 Σερβία
 Τσεχία

Ο Χάρτης έχει επικυρωθεί από τις παρακάτω χώρες:
 Αρμενία
 Αυστρία
 Γερμανία (Οι Σορβικές γλώσσες είναι αναγνωρισμένες μειονοτικές γλώσσες)
 Δανία
 Ελβετία (έχει τέσσερις εθνικές γλώσσες: Γερμανικά, Γαλλικά, Ιταλικά και Ρομανσικά)
 Ηνωμένο Βασίλειο
 Ισπανία (η Ισπανία έχει αρκετές μειονοτικές γλώσσες, όπως την Καταλανική γλώσσα, την Αστουριανή γλώσσα, την Γαλικιανή γλώσσα και την Βασκωνική γλώσσα)
 Κροατία (σε ορισμένους Δήμους της Κροατίας, η Σερβική γλώσσα είναι αναγνωρισμένη μειονοτική γλώσσα)
 Κύπρος (νομικά έχει δύο εθνικές γλώσσες: Ελληνικά και Τουρκικά. Υπάρχει επίσης ζήτημα στην χώρα σχετικά και με την Αραβική γλώσσα, που ομιλείται από λιγοστά άτομα)
 Λίχτενσταϊν
 Λουξεμβούργο (έχει τρεις εθνικές γλώσσες: Λουξεμβουργιανά, Γερμανικά και Γαλλικά)
 Νορβηγία (Υπάρχουν επίσης ζητήματα στην χώρα σχετικά και με τις Σαάμι γλώσσες, που ομιλούνται από τους αυτόχθονες Σαάμι. Επίσης η Φινλανδική γλώσσα είναι μειονοτική γλώσσα σε έναν Δήμο της Νορβηγίας)
 Ολλανδία (η Φριζική γλώσσα είναι αναγνωρισμένη μειονοτική γλώσσα)
 Ουγγαρία
 Ουκρανία (η Ρωσική γλώσσα είναι αναγνωρισμένη μειονοτική γλώσσα)
 Σλοβακία (η Ουγγρική γλώσσα είναι αναγνωρισμένη μειονοτική γλώσσα, στην Νότια Σλοβακία)
 Σλοβενία
 Σουηδία (Υπάρχουν επίσης ζητήματα στην χώρα σχετικά και με τις Σαάμι γλώσσες, που ομιλούνται από τους αυτόχθονες Σαάμι)
 Φινλανδία (έχει δύο εθνικές γλώσσες: Φινλανδικά και Σουηδικά. Υπάρχουν επίσης ζητήματα στην χώρα σχετικά και με τις Σαάμι γλώσσες, που ομιλούνται από τους αυτόχθονες Σαάμι)

Οι υπόλοιπες χώρες-μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, δεν έχουν υπογράψει τον Χάρτη.

 Δείτε επίσης 
 Ευρωπαϊκή Ημέρα Γλωσσών - 26 Σεπτεμβρίου
 Γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
 Κατάλογος γλωσσών της Ελλάδας
 Οικουμενική Διακήρυξη των Γλωσσικών Δικαιωμάτων

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Σχετικά με το Χάρτη. Από την επίσημη ιστοσελίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης
 Το κείμενο του Χάρτη στα ελληνικά
 οι χώρες που τον έχουν υπογράψει ή/και επικυρώσει 
 Lingu@net World Wide: Διαδικτυακό κέντρο γλωσσικών πόρων

Κατηγορία:Γλώσσες της Ευρώπης
Κατηγορία:Κοινωνιογλωσσολογία
Κατηγορία:Ευρωπαϊκή Ένωση
Κατηγορία:Διεθνείς συνθήκες