ΝΑΤΟ

Ο Οργανισμός Βορειοατλαντικού Συμφώνου (, , , ), γνωστός και ως Βορειοατλαντική Συμμαχία, Η ίδρυση του ΝΑΤΟ (kathimerini.gr) είναι στρατιωτική αμυντική συμμαχία 32 χωρών της Δύσης, που έχει σκοπό την ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των χωρών-μελών σε διάφορους τομείς (στρατιωτικό, πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό, μορφωτικό), την προώθηση των γεωπολιτικών συμφερόντων και την αποτροπή της ένοπλης επίθεσης εναντίον κάποιας χώρας-μέλους από άλλες. 

Η συμμαχία αυτή υπογράφηκε τον Απρίλιο του 1949 στην Ουάσινγκτον από 12 χώρες της Ευρώπης και της Bόρειας Αμερικής (Βέλγιο, Γαλλία, Δανία, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ, Ισλανδία, Ιταλία, Καναδάς, Κάτω Χώρες, Λουξεμβούργο, Νορβηγία, Πορτογαλία). Το 1952 προσχώρησαν στη συμμαχία η Ελλάδα και η Τουρκία και το 1955 η τότε Δυτική Γερμανία. Η προσχώρηση της τελευταίας προκάλεσε ως αντίδραση τη σύναψη του συμφώνου της Βαρσοβίας από τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης. Από τη δεκαετία του 1980 και ιδιαίτερα από το 1999 και έπειτα εντάχθηκαν στη συμμαχία και άλλες χώρες της Ευρώπης. Η τελευταία διεύρυνση έγινε το 2024 και έτσι σήμερα η Βορειοατλαντική Συμμαχία (ΝΑΤΟ) αριθμεί 32 χώρες μέλη.

Το ανώτατο όργανο της Συμμαχίας είναι το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο (North Atlantic Council), με έδρα τις Βρυξέλλες στο Βέλγιο. Αποτελεί το κύριο σώμα και αντιπροσωπεύεται από τους υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας των κρατών-μελών. Συνέρχεται δύο φορές τον χρόνο, ενώ μία μόνιμη ομάδα είναι το εκτελεστικό του όργανο και συνέρχεται επί εβδομαδιαίας βάσης. Πρόεδρος του συμβουλίου είναι ο Γενικός Γραμματέας (πρώτος γραμματέας εκλέχτηκε ο Άγγλος λόρδος Ισμέι (Ismay) το 1952, ο οποίος και τότε είχε παρατηρήσει σκωπτικά ότι «ο σκοπός του ΝΑΤΟ είναι να κρατά τους Αμερικανούς μέσα, τους Ρώσους έξω και τους Γερμανούς κάτω». Μία φορά κάθε δύο χρόνια διεξάγεται η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ, στην οποία μετέχουν οι Αρχηγοί των Κρατών-Μελών (πρόεδροι και πρωθυπουργοί). Άλλο ανώτατο όργανο του ΝΑΤΟ είναι η Στρατιωτική Επιτροπή (Military Committee), η οποία αποτελείται από τους Αρχηγούς των Γενικών Επιτελείων (Α/ΓΕΕΘΑ) όλων των κρατών-μελών και συνέρχεται δύο φορές τον χρόνο, ενώ μία μόνιμη ομάδα είναι το εκτελεστικό όργανο της Στρατιωτικής Επιτροπής και συνέρχεται επί εβδομαδιαίας βάσης.

 Δομές 
Η κύρια έδρα του ΝΑΤΟ βρίσκεται στην Boulevard Léopold III/Leopold III-laan, B-1110 Brussels, η οποία βρίσκεται στο Χάρεν, τμήμα του δήμου της πόλης των Βρυξελλών. Στις 25 Μαΐου 2017 ολοκληρώθηκε η κατασκευή ενός νέου κτιρίου για τη στέγαση της έδρας, σε κοντινή απόσταση από την πρώτη, και η μετεγκατάσταση των υπηρεσιών αναμένεται να γίνει σταδιακά μέχρι το τέλος του ίδιου έτους.

Ο σχεδιασμός είναι μια προσαρμογή του αρχικού βραβευμένου συστήματος σχεδιασμένου από τον Μισέλ Μοσεσιάν και την ομάδα του, ενώ ο ίδιος έχει ένα σχέδιο εταιρικής σχέσης με τη Skidmore, Owings & Merrill.

Το προσωπικό στο Αρχηγείο αποτελείται από τις εθνικές αντιπροσωπείες των χωρών μελών και περιλαμβάνει πολιτικά και στρατιωτικά γραφεία συνδέσμου και αξιωματικούς ή διπλωματικές αποστολές και διπλωμάτες των χωρών εταίρων, καθώς και το Διεθνές Επιτελείο (International Staff) και το Διεθνές Στρατιωτικό Επιτελείο (International Military Staff) πλαισιωμένο από το προσωπικό των μελών των ενόπλων δυνάμεων των κρατών μελών. Μη κυβερνητικές ομάδες πολιτών έχουν επίσης προάγει την υποστήριξη του ΝΑΤΟ, σε γενικές γραμμές κάτω από το έμβλημα του κινήματος Ατλαντικού Συμβουλίου/Ομοσπονδίας Ατλαντικού Συμφώνου (Atlantic Council/Atlantic Treaty Association).

 Συμβούλιο ΝΑΤΟ 
Όπως κάθε συμμαχία, το ΝΑΤΟ διοικείται από τα 31 κράτη-μέλη της. Ωστόσο, η Βορειοατλαντική Συνθήκη (North Atlantic Treaty) και άλλες συμφωνίες περιγράφουν πώς οι αποφάσεις πρέπει να γίνονται στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Κάθε ένα από τα 30 μέλη του στέλνει μια αντιπροσωπεία ή αποστολή στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες. Το ανώτερο μόνιμο μέλος της κάθε αντιπροσωπείας είναι γνωστό ως Μόνιμος Αντιπρόσωπος (Permanent Representative) και είναι γενικά ένας ανώτερος δημόσιος υπάλληλος ή ένας έμπειρος πρεσβευτής (και κάτοχος διπλωματικού αξιώματος). Αρκετές χώρες έχουν διπλωματικές αποστολές στο ΝΑΤΟ μέσω των πρεσβειών στο Βέλγιο.

Από κοινού, τα μόνιμα μέλη αποτελούν το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο (North Atlantic Council, NAC), ένα σώμα που συνεδριάζει τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα και έχει ενεργή διακυβέρνηση και εξουσίες λήψης αποφάσεων στο ΝΑΤΟ. Κατά καιρούς, το Συμβούλιο συνεδριάζει επίσης σε συναντήσεις υψηλότερου επίπεδο με τη συμμετοχή υπουργών εξωτερικών, υπουργών άμυνας ή αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων (HOSG) και σε αυτές τις συνεδριάσεις γενικά λαμβάνονται σημαντικές αποφάσεις σχετικά με τις πολιτικές του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι το Συμβούλιο έχει την ίδια αρχή και εξουσίες λήψης αποφάσεων, καθώς και οι αποφάσεις του έχουν το ίδιο καθεστώς και την εγκυρότητα, σε οποιοδήποτε επίπεδο. Διασκέψεις κορυφής του ΝΑΤΟ αποτελούν επίσης ένα επιπλέον χώρο για τη λήψη αποφάσεων σε σύνθετα θέματα, όπως η διεύρυνση.

Οι συνεδριάσεις του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου πραγματοποιούνται υπό την προεδρία του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ και, όταν πρέπει να ληφθούν αποφάσεις, η οποιαδήποτε ενέργεια έχει συμφωνηθεί με βάση την ομοφωνία και κοινή συμφωνία. Δεν υπάρχει καμία ψηφοφορία ή απόφαση με πλειοψηφία. Κάθε έθνος εκπροσωπείται στο τραπέζι του Συμβουλίου ή σε οποιαδήποτε από τις δευτερεύουσες επιτροπές στις οποίες διατηρεί την πλήρη κυριαρχία και την ευθύνη για τις δικές της αποφάσεις.

 Συμμετοχή 

Επισκόπηση



 Ιδρυτικά μέλη 
Από 4 Απριλίου 1949:


  - Το Βασίλειο της Δανίας αποτελείται από τη Δανία, τις Νήσους Φερόες και τη Γροιλανδία. Επομένως στη Συμμαχία του ΝΑΤΟ, αποτελούν μέλη επίσης η Γροιλανδία και οι Νήσοι Φερόες, υπό τη στρατιωτική προστασία της Δανίας.
  (αποχώρησε από το στρατιωτικό σκέλος της Συμμαχίας το 1966. Έκτοτε και μέχρι το 1993 παρέμεινε μόνο μέλος της πολιτικής πτέρυγας του NATO. Στις 11 Μαρτίου του 2009 ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζύ ανακοίνωσε επίσημα την επιστροφή -έπειτα από 43 χρόνια- της χώρας στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ).Το Βήμα, 12 Μαρτίου 2009. - στη Συμμαχία του ΝΑΤΟ, αποτελεί μέλος μονάχα το υπερπόντιο έδαφος, Σαιν-Πιερ και Μικελόν. Εξαιρούνται όλα τα υπερπόντια εδάφη της Γαλλίας (παραδείγματα η Γαλλική Γουιάνα, η Νέα Καληδονία - η οποία έχει καθεστώς sui jeneris, μοναδικό από τα υπόλοιπα Γαλλικά Υπερπόντια εδάφη και δεκάδες άλλα υπερπόντια εδάφη της, σε άλλες ηπείρους, η Μαρτινίκα, η Γουαδελούπη, το Ουαλίς και Φουτουνά και πολλά άλλα ανα τον κόσμο), τα οποία είναι υπό τη στρατιωτική προστασία του Γαλλικού κράτους και παραμένουν μόνο μέλος της πολιτικής πτέρυγας του NATO.
  - Η Ισλανδία είναι το μοναδικό μέλος του NATO που δεν έχει δικό του τακτικό στρατό. Τον Σεπτέμβριο 2006 οι ΗΠΑ απέσυραν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις από τη χώρα).
  - στη Συμμαχία του ΝΑΤΟ, δεν ανήκει η πόλη εξκλάβιο Καμπιόνε ντ'Ιτάλια, επειδή βρίσκεται εντός Ελβετικών συνόρων.

  - Μόνο το ευρωπαϊκό τμήμα της Ολλανδίας είναι μέρος του ΝΑΤΟ - Στη Συμμαχία του ΝΑΤΟ Περιλαμβάνονται ως μέλη του και τα νησιά Μποναίρ, Σάμπα και Άγιος Ευστάθιος, αλλά δεν είναι μέλη της συνθήκης του ΝΑΤΟ, επειδή γεωγραφικά ανήκουν στην Αμερική, και δεν αποτελούν μέρος της Επικράτειας της Ολλανδίας, παραά μόνο μέρος του Βασιλείου των Κάτω Χωρών.
  - Εξαιρείται το Νησί Μπουβέ.
  - στη Συμμαχία του ΝΑΤΟ, αποτελούν μέλη επίσης τα αυτόνομα νησιωτικά συμπλέγματα Αζόρες και Μαδέρα, υπό τη στρατιωτική προστασία της.
  - στη Συμμαχία του ΝΑΤΟ, αποτελούν μέλη επίσης και τα Εξαρτώμενα από το Στέμμα, δηλαδή η Νήσος του Μαν, το Γκέρνσεϊ και το Τζέρσεϊ, υπό τη στρατιωτική προστασία του. Συμπεριλαμβάνονται επίσης στη Συμμαχία το Γιβραλτάρ και Εκτός Ευρώπης οι Βερμούδες. Εξαιρούνται τα εξαρτημένα εδάφη του στέμματος και άλλα υπερπόντια εδάφη.
  - στη Συμμαχία του ΝΑΤΟ, Περιλαμβάνονται μόνο οι ηπειρωτικές πολιτείες, η Αλάσκα και η Ουάσιγκτον, ΠΚ. Η Χαβάη και τα εξαρτημένα εδάφη των Ηνωμένων Πολιτειών δεν είναι μέλη στη συνθήκη του ΝΑΤΟ.

Χώρες που εισήλθαν στο ΝΑΤΟ μετά από την ίδρυσή του
  (18 Φεβρουαρίου 1952). - Η Αυτόνομη μοναστική πολιτεία του Αγίου Όρους, λόγω του θρησκευτικού χαρακτήρα της, δεν διαθέτει στρατό, και επομένως, δεν είναι μέρος του ΝΑΤΟ. - Η Ελλάδα αποχώρησε από την υποχρέωση της συμμετοχής της σε νατοϊκές ασκήσεις, στην περίοδο 1974 - 1980, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, με απόφαση του τότε πρωυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή, λέγοντας, ότι η Συμμαχία δεν έκανε τίποτε για να αποτρέψει την εισβολή. Η Ελλάδα για επτά χρόνια (1974-1980), παρέμεινε μόνο μέλος της πολιτικής πτέρυγας του NATO. Εν τέλει, στις 19 Οκτωβρίου 1980, λίγο καιρό πριν την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ, αποφασίζεται με τη σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής Αμυντικής Σχεδίασης της Συμμαχίας και του Υπουργικού Συμβουλίου στην Αθήνα, η οριστική και πλήρης επανένταξη της χώρας στη Συμμαχία.
  (18 Φεβρουαρίου 1952)
  (9 Μαΐου 1955) - Η Γερμανία εντάχθηκε αρχικά στο ΝΑΤΟ ως Δυτική Γερμανία. Το σημερινό Γερμανικό κρατίδιο του Σάαρλαντ επανενώθηκε με τη Δυτική Γερμανία το 1957, και η πρώην χώρα της Ανατολικής Γερμανίας έγινε μέρος του ΝΑΤΟ μετά την επανένωση της Γερμανίας στις 3 Οκτωβρίου 1990. - στη Συμμαχία του ΝΑΤΟ, δεν ανήκει η πόλη εξκλάβιο Μπύσινγκεν, επειδή βρίσκεται εντός Ελβετικών συνόρων.
  (30 Μαΐου 1982) - Οι Αυτόνομες πόλεις Θέουτα και Μελίγια, οι οποίες μοιράζονται σύνορα μονάχα με το Μαρόκο, δεν είναι μέρος του ΝΑΤΟ.
  (4 Απριλίου 2023) - Οι Νήσοι Ώλαντ είναι αυτόνομο τμήμα της Φινλανδίας που έχει αποστρατικοποιηθεί και είναι ουδέτερο από το 1856. Επομένως, τα Ώλαντ δεν είναι μέρος του ΝΑΤΟ.
  7 Μαρτίου 2024

Χώρες του πρώην Ανατολικού Μπλοκ
Εισήλθαν στο ΝΑΤΟ μετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου:
12 Μαρτίου 1999:
  - Η Χώρα στη συμμαχία Επίσημα αναφέρεται πλέον από το 2017, με το όνομα Czechia, και όχι με το όνομα Czech Republic, όπως αναφερόταν αρχικά.



29 Μαρτίου 2004:







1 Απριλίου 2009:


5 Ιουνίου 2017:

27 Μαρτίου 2020:


 Ευρωατλαντική συνεργασία 
Για την επαύξηση της συνεργασίας έχει καθιερωθεί ένα διπλό πλαίσιο μεταξύ των 31 μελών του NATO και των 20 λεγόμενων συνεταίρων (partner countries):

 Το πρόγραμμα Συνεργασία για την Ειρήνη (PfP) ιδρύθηκε το 1994 με βάση τις διμερείς σχέσεις μεταξύ κάθε χώρας και του ΝΑΤΟ. Η κάθε χώρα PfP επιλέγει τον βαθμό συνεργασίας. Το εν λόγω πρόγραμμα θεωρείται η λειτουργική πτέρυγα της Ευρωατλαντικής Συνεργασίας.
 Το Συμβούλιο Ευρωατλαντικής Συνεργασίας (EAPC) ιδρύθηκε στις 29 Μαΐου 1997, για τον συντονισμό και διάλογο μεταξύ όλων των συμμετεχόντων 49 συνολικά χωρών ΝΑΤΟ και PfP.

Οι 20 χώρες PfP είναι:
 8 Πρώην Δημοκρατίες της ΕΣΣΔ οι οποίες μετά τη διάλυση της, το 1991 είναι πλέον μέλη της ΚΑΚ (εξαιρούνται η Ρωσία και η Λευκορωσία):
 Η Αρμενία δεν μπορεί να γίνει μέλος του NATO, επειδή δεν έχει καθορίσει από την ανεξαρτησία της το 1991, τα σύνορα της με το Αζερμπαϊτζάν, ενώ δεν επιλυθεί το πρόβλημα με την αποσχεισθείσα Δημοκρατία του Αρτσάχ, η οποία κατοικείται κυρίως από Αρμενικό πληθυσμό και ανήκει δια του νόμου στην Επικράτεια του Αζερμπαϊτζάν, με αποτέλεσμα οι Αρμενο - Αζερικές Σχέσεις, να είναι σε κρίση. Αντίστοιχα η Αρμενία βοηθάει το Αρτσάχ οικονομικά και στρατιωτικά, κάτι που τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ, είναι ενάντια σε αυτήν την κίνηση, ενώ αντίθετα η ίδια χώρα έχει στενούς και ισχυρούς δεσμούς με τη Ρωσική Κυβέρνηση, κάτι που μια πιθανή ένταξη της στο ΝΑΤΟ θεωρείται ξεκάθαρα αναπόφευκτη, για πολιτικούς λόγους.
 Το Αζερμπαϊτζάν δεν μπορεί να γίνει μέλος του NATO, επειδή δεν έχει καθορίσει από την ανεξαρτησία του το 1991, τα σύνορα του με την Αρμενία, ενώ δεν επιλυθεί το πρόβλημα με την αποσχεισθείσα Δημοκρατία του Αρτσάχ.


 Η Μολδαβία, επιθυμεί και αυτή να ενταχθεί στη συμμαχία του ΝΑΤΟ, αλλά δεν μπορεί δεν μπορεί να γίνει μέλος, λόγω των επακόλουθων γεγονότων στη γειτονική της Ουκρανία, ενώ και αυτή η χώρα έχει εκκρεμή πολιτικά ζητήματα και με την αποσχεισθείσα Υπερδνειστερία, η οποία βρίσκεται εντός της Επικράτειας της, και κατοικείται ως επί το πλείστον από Σλαβικό πληθυσμό (κυρίως Ρώσοι και Ουκρανοί).




3 Χώρες, που αν και στρατιωτικά ουδέτερες, είχαν καπιταλιστικές οικονομίες στον Ψυχρό Πόλεμο:

 Τόσο η Ιρλανδική κυβέρνηση, όσο και οι Ιρλανδοί πολίτες είναι υπέρ της ένταξης στο ΝΑΤΟ, σε μεγάλο ποσοστό, αλλά η χώρα από την ίδρυση του ΝΑΤΟ, το 1949, κρατά πλήρως ουδετερότητα, σε εξωτερικά πολιτικά ζητήματα. Πιθανόν η χώρα να ενταχθεί στη συμμαχία στο μέλλον.
 Οι Ελβετοί πολίτες είναι κατά της ένταξης στο ΝΑΤΟ, σε μεγάλο ποσοστό μετά από δημοψήφισμα, ενώ ακόμα οι ίδιοι Ελβετοί πολίτες, θέλουν την Ελβετία καθαρά ουδέτερη σε όλα ζητήματα της Συμμαχίας του ΝΑΤΟ.

1 Χώρα, που αν και στρατιωτικά ουδέτερη, είχε σοσιαλιστική οικονομία στον Ψυχρό Πόλεμο:
 Η Σερβία, για είναι πιο συνεπείς, στο πρόγραμμα «Συνεργασία για την ειρήνη», καλείται να επιλύσει το πρόβλημα στο Κοσσυφοπέδιο, το οποίο κατοικείται ως επί το πλείστον από Αλβανικό πληθυσμό, το οποίο δεν έπραξε να κάνει ποτέ, επιβάλλοντας στην περιοχή μονάχα τις εχθροπραξίες και τις εντάσεις, ενώ τα τελευταία χρόνια, οι Κυβερνήσεις της χώρας, υποστηρίζουν ξεκάθαρα ορισμένες αντιδημοκρατικές πολιτικές θέσεις της Ρωσίας, στην οποία επέφεραν διαδηλώσεις, και εν συνέχεια στην αναρχία και το χάος, καθώς και δεκάδες παραιτήσεις υπουργών και υφυπουργών, ενώ ακόμη οι ίδιοι οι Σέρβοι οδηγήθηκαν πρόσφατα και σε εκλογές και σε σχηματισμό νέας κυβέρνησης.Η Σερβία, θεωρείται γενικά «ρωσόφιλη και αντί-ΝΑΤΟική χώρα» και οι πολιτικοί της δεν συμμορφώνονται πλήρως με το διεθνές δίκαιο, ενώ η χώρα έχει να επιλύσει μεγάλα πολιτικά ζητήματα ακόμα και με δύο πρώην Γιουγκοσλαβικές δημοκρατίες τη Βοσνία Ερζεγοβίνη και την Κροατία.

4 Χώρες, που βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις για ένταξη στο NATO:
 Η Βοσνία Ερζεγοβίνη, είναι υποψήφια προς ένταξη στο ΝΑΤΟ, αλλά κάτι τέτοιο είναι μέχρι στιγμής ατελέσφορο να γίνει διότι η χώρα έχει μεγάλα οικονομικά προβλήματα, μεγάλη έλλειψη στέγασης σε κυβερνητικά γραφεία της χώρας (όσο άφορα ειδικότερα το Υπουργείο Άμυνας) και στα στρατόπεδα της, κακό οδικό δίκτυο και έλλειψη υποδομών, και καθόλου σύγχρονο, αλλά και επαγγελματικό στρατό, ενώ αντίστοιχα η χώρα αποτελεί και σημαντικό καταφύγιο ισλαμιστικών και παρακρατικών οργανώσεων, κάτι που μπλοκάρει την ένταξη της στη συμμαχία του ΝΑΤΟ.
 Η Γεωργία σε δημοψήφισμα στις 5 Ιανουαρίου 2008 ψήφισε υπέρ της ένταξης στο ΝΑΤΟ, με ποσοστό 72,5%. Ωστόσο η χώρα δεν μπορεί να γίνει μέλος του NATO, επειδή έχει εκκρεμή πολιτικά ζητήματα, τόσο με τη Ρωσία, η οποία τις είχε κηρύξει πόλεμο το ίδιο έτος, όσο και με τις Αμπχαζία και Νότια Οσσετία, οι οποίες βρίσκονται εντός της Επικράτειας της, έχουν ζητήσει απόσχιση, εδώ και χρόνια από την ίδια τη Γεωργία, και κατοικούνται ως επί το πλείστον από αυτόχθονους πληθυσμούς.
 Η Ουκρανία, επιθυμεί και αυτή να ενταχθεί στη συμμαχία του ΝΑΤΟ, αλλά δεν μπορεί δεν μπορεί να γίνει μέλος, επειδή είναι σε εξέλιξη η Εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, σε ολόκληρη την Επικράτεια της, ενώ πολλά κράτη μέλη του ΝΑΤΟ, είναι ενάντια της πλήρους ένταξης της Ουκρανίας στη συμμαχία του ΝΑΤΟ, λόγω της εύθραυστης και κρίσιμης κατάστασης στη χώρα.
 : Εισήλθε στο πρόγραμμα «Συνεργασία για την ειρήνη» το 1994. Με την αλλαγή της κυβέρνησης το 1996 αποχώρησε. Για το λόγο αυτό η Μάλτα δεν συμμετέχει στις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Πολιτικής για την Ασφάλεια και για την Άμυνα (European Security and Defence Policy ή ESDP), οι οποίες κάνουν χρήση των πληροφοριών του ΝΑΤΟ.
 : Επίσης δεν μετέχει στις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Πολιτικής για την Ασφάλεια και για την Άμυνα (European Security and Defence Policy ή ESDP), οι οποίες κάνουν χρήση των πληροφοριών του ΝΑΤΟ. Αυτό γίνεται επειδή η Τουρκία αντιτίθεται στην ένταξη του νησιωτικού κράτους στο πρόγραμμα «Συνεργασία για την ειρήνη» εξαιτίας του κυπριακού ζητήματος και την εμπλοκή του ΝΑΤΟ το 1974.

2 Χώρες που έχουν αποβλήθεί τυπικά από το 2022, από την Ευρωατλαντική συνεργασία, λόγω της Εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, ενώ δεν αποτελούν ούτε μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης:
  - Αποβλήθηκε από τις 24 Φεβρουαρίου 2022, επειδή έπραξε να κάνει διά της βίας εισβολή σε έδαφος άλλης χώρας (Ουκρανία), κατέχοντας το 7% του Ουκρανικού εδάφους, ενώ μέχρι σήμερα δεν έχει λήξει η παράνομη εισβολή. Η Ρωσία αντιτίθεται στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.
  - Αποβλήθηκε και αυτή τον Φεβρουάριο του 2022, επειδή υποστηρίζει ξεκάθαρα την πολιτική θέση της Ρωσίας, ενώ ακόμη η Λευκορωσία χαρακτηρίζει «νόμιμη» την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και συνεργάστηκε στην εισβολή καταλαμβάνοντας την περιοχή του Τσερνόμπιλ.

 Δημοφιλία 
Μεγαλύτερη συμφωνία για τη συμμετοχή της χώρας τους στο ΝΑΤΟ έχουν διαχρονικά οι Πολωνοί (~80%). Η μικρότερη αποδοχή μεταξύ των πολιτών παρουσιάζεται στην Τουρκία (~20%). Στην Ελλάδα, το ποσοστό της αρνητικής γνώμης είναι μεγαλύτερο από τη θετική.

 Η αποχώρηση και η επανένταξη της Ελλάδας 
Η Ελλάδα έχει στο παρελθόν προχωρήσει σε αποχώρηση από τον Οργανισμό Βορειοατλαντικού Συμφώνου και ύστερα, σε επανένταξή της σε αυτόν. Η αποχώρηση έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια μίας "φορτισμένης" περιόδου, ιστορικά και πολιτικά, για την Ελλάδα, λόγω της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974. Πιο συγκεκριμένα, κατά την πραγματοποίηση του Αττίλας ΙΙ από τους Τούρκους στις 14 Αυγούστου 1974, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αποφάσισε την έξοδο της Ελλάδας από το ΝΑΤΟ ως αντίδραση στην αδυναμία της συμμαχίας να αποτρέψει την εισβολή και να επέμβει αποτελεσματικά για την επαναφορά του διεθνούς δικαίουΑρχιμανδρίτου-Οικονόμου Ελένη, Η αποχώρηση της Ελλάδας από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ το 1974, Διδακτορική διατριβή.

«…το ΝΑΤΟ αποδείχθηκε ανίκανο να παρεμποδίσει την Τουρκία από την εξαπόλυση νέας βάρβαρης και απρόκλητης επίθεσης κατά της Κύπρου… Το ΝΑΤΟ δεν έχει επομένως λόγο ύπαρξης και δεν μπορεί να εκπληρώσει τον σκοπό για τον οποίο συνεστήθη, αφού δεν μπορεί να αποτρέψει τον πόλεμο μεταξύ δύο μελών του….» δήλωσε μεταξύ άλλων ο Καραμανλής.

Ουσιαστικά, ο Καραμανλής πήρε την εν λόγω απόφαση λαμβάνοντας υπόψιν το αντιαμερικανικό αίσθημα που είχε δημιουργηθεί στον λαό λόγω της μη δραστικής επιβολής περιορισμών στην Τουρκία, ενώ έθεσε και θέμα παραμονής των αμερικανικών βάσεων στην ΕλλάδαClogg, 2003, Η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 1770-2000.

Η ελληνική κυβέρνηση όμως, σύντομα άλλαξε τη στάση της και άρχισε να διαπραγματεύεται εκ νέου ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ. Τον Οκτώβριο του 1975, ανακοίνωσε ορισμένους όρους, οι οποίοι έπρεπε να τηρηθούν από τη νατοϊκή πλευρά ώστε να επιτευχθεί η επανένταξη. Μερικοί εκ των οποίων ήταν α) η χορήγηση άδειας από την ελληνική Κυβέρνηση σε περίπτωση που κράτη-μέλη της Συμμαχίας επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν τον ελληνικό εναέριο, θαλάσσιο και ηπειρωτικό χώρο, και β) ότι σε καιρό πολέμου οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις θα υπάγονται στο ΝΑΤΟ μόνο για στρατιωτικές επιχειρήσειςΒαληνάκης Γιάννης, 1980. 

Εν τέλει, στις 19 Οκτωβρίου 1980, λίγο καιρό πριν την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ, αποφασίζεται με τη σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής Αμυντικής Σχεδίασης της Συμμαχίας και του Υπουργικού Συμβουλίου στην Αθήνα η επανένταξη της χώρας. Η απόφαση έγινε ευμενώς δεκτή από τις δυτικές κυβερνήσεις, ωστόσο το Σοβιετικό πρακτορείο «Τας» μετέδιδε ότι "η Ελλάδα ενέδωσε στις πιέσεις των Αμερικανών".

 Η αποχώρηση της Γαλλίας 
Στις 21 Φεβρουαρίου του 1966, ο Γάλλος πρόεδρος Σαρλ ντε Γκωλ ανακοίνωσε την αποχώρηση της Γαλλίας από το ΝΑΤΟ.

«Τίποτα δεν μπορεί να συντηρήσει αμετάβλητη μια συνθήκη που δεν ανταποκρίνεται στις επικρατούσες συνθήκες», δήλωσε μπροστά σε χίλιους περίπου δημοσιογράφους ο Σαρλ ντε Γκωλ, ξετυλίγοντας το νήμα της πολιτικής του φιλοσοφίας για τη διεθνή θέση της Γαλλίας: «Αλλιώς, τέτοιες συνθήκες, απογυμνωμένες από κάθε ουσία, δεν θα είναι, όταν έρθει η ώρα να εφαρμοστούν, τίποτα παραπάνω από χαρτιά για τα αρχεία... Οι δυτικές χώρες δεν απειλούνται σήμερα από τις ανατολικές, όπως συνέβαινε στα πρώτα χρόνια μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οργανώθηκε μια Ευρώπη αμερικανικό προτεκτοράτο κάτω από τον μανδύα του ΝΑΤΟ. Από την άλλη πλευρά, οι συγκρούσεις στις οποίες εμπλέκονται οι ΗΠΑ –προχτές στην Κορέα, χτες στην Κούβα, αύριο στο Βιετνάμ– χάρη στην περίφημη αρχή της κλιμάκωσης, κινδυνεύουν να πάρουν διαστάσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε γενική σύγκρουση. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Γαλλία, της οποίας η νατοϊκή στρατηγική συμπίπτει αναγκαστικά με εκείνη των ΗΠΑ, θα εμπλεκόταν σε μια σύγκρουση την οποία η ίδια δεν θα είχε επιδιώξει... Πάνω απ' όλα, η απόφαση της Γαλλίας να είναι υπεύθυνη για το πεπρωμένο της είναι ασυμβίβαστη με έναν αμυντικό οργανισμό στον οποίο η χώρα έχει θέση υποτακτικού».

Και η πρακτική κατάληξη: η Γαλλία, αν και παρέμεινε στο πολιτικό σκέλος της συμμαχίας, αποχώρησε από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ και έθεσε την 1η Απριλίου 1967 ως ύστατο όριο για τη μεταφορά από το γαλλικό έδαφος των νατοϊκών βάσεων, που φιλοξενούσαν περί τους 37.000 νατοϊκούς στρατιώτες και πολιτικούς υπαλλήλους. Ακόμα, πρόσθεσε σε τόνο πολεμικού τελεσίγραφου, ο Σαρλ ντε Γκωλ, από 1ης Ιουνίου 1967 απαγορεύεται η διέλευση νατοϊκών αεροσκαφών από τον γαλλικό ουρανό, εκτός εάν έχει δοθεί ειδική άδεια από τις γαλλικές αρχές, ισχύος όχι μεγαλύτερης του ενός μήνα. Σε περίπτωση πτήσεων χωρίς άδεια, τα νατοϊκά αεροπλάνα θα αντιμετωπίζονταν σαν εχθρικά και θα καταρρίπτονταν χωρίς δισταγμό.

Στις 7 Μαρτίου του 1966 ο Σαρλ ντε Γκωλ απηύθυνε επιστολή προς τον Αμερικανό πρόεδρο Λίντον Τζόνσον, στην οποία του εξήγησε τους λόγους της γαλλικής κίνησης: η αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων στον κόσμο είχε ελαττώσει τον κίνδυνο πολέμου στην Ευρώπη. Η Γαλλία, η οποία είχε ήδη από εξαετίας καταστεί ατομική δύναμη, απέβλεπε πλέον στην «πλήρη άσκηση της κυριαρχίας της», η οποία ήταν αδύνατον να επιτευχθεί όσο υπήρχαν ξένες δυνάμεις στο έδαφός της.

«Πραγματικά, μας είναι δύσκολο να πιστέψουμε ότι η Γαλλία, που είχε μέχρι σήμερα μοναδική συμβολή στην ασφάλεια και την ανάπτυξη της Δύσης, θα απέχει για πολύ καιρό των κοινών μας προσπαθειών και των ευθυνών της Ατλαντικής Συμμαχίας. Σαν παλιός φίλος και σύμμαχος, θα μπορεί πάντα να βρει τη θέση της να την περιμένει, έως ότου αποφασίσει να αναλάβει και πάλι τον ηγετικό ρόλο που της αρμόζει», ανέφερε ο πρόεδρος των Η.Π.Α. στην απαντητική του επιστολή.

Αλλά και οι τελευταίες ελπίδες των Αμερικανών εξανεμίστηκαν στη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες στο διάστημα 6-9 Ιουνίου του 1966Σύμφωνα με το ρεπορτάζ Άγγλου ανταποκριτή, «με το πέρας της συνόδου, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μάνλιο Μπρόζιο, που κατά ειρωνεία της τύχης θυμίζει έντονα φυσιογνωμικά τον κακό του δαίμονα στρατηγό Ντε Γκωλ, διαβάζει με ύφος αξιολύπητο και ταλαιπωρημένο ένα κοινό ανακοινωθέν που επισημοποιεί το διαζύγιο Γαλλίας - ΝΑΤΟ».. Η αποχώρηση της Γαλλίας από το ΝΑΤΟ έθεσε συν τοις άλλοις και σοβαρά λογιστικά προβλήματα. Πάνω από 30.000 Αμερικανοί και Καναδοί πέραν των υπολοίπων που προέρχονταν από τις ευρωπαϊκές νατοϊκές χώρες, έπρεπε να αναδιαταχθούν σε νέες στρατιωτικές βάσεις στη Γερμανία, τη Μεγάλη Βρετανία, το Βέλγιο και την Ολλανδία. Το ίδιο και 800.000 τόνοι πολεμικού υλικού έπρεπε να απομακρυνθούν από τη Γαλλία και να μεταφερθούν σε αποθήκες άλλων νατοϊκών χωρών, ενώ έπρεπε να μεταφερθούν και τα κυριότερα επιτελικά όργανα του ΝΑΤΟ, τα οποία είχαν έδρα τη Γαλλία.

Στις 14 Σεπτεμβρίου του 1966 το Συμβούλιο Μονίμων Αντιπροσώπων του ΝΑΤΟ αποφάσισε να μεταφερθεί από το Παρίσι στο προάστιο Καστό των Βρυξελλών το Ανώτατο Αρχηγείο των Συμμαχικών Δυνάμεων (SHAPE). Στη Στουτγκάρδη μεταφέρθηκε το Ανώτατο Αρχηγείο των αμερικανικών δυνάμεων που στάθμευαν στην Ευρώπη (EUCOM). Δεδομένου ότι η Γαλλία παρέμεινε στο πολιτικό σκέλος του ΝΑΤΟ και δεν είχε αντίρρηση να παραμείνει στο Παρίσι η έδρα του Συμβουλίου του ΝΑΤΟ, το θέμα της μεταφοράς της προκάλεσε εντονότατες συζητήσεις μεταξύ των συμμάχων και απειλούσε να προκαλέσει κρίση στις σχέσεις τους.

Οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία απαίτησαν την άμεση μεταφορά της έδρας του Συμβουλίου, ενώ η Ιταλία, ο Καναδάς, η Δανία και η Πορτογαλία ζήτησαν να παραμείνει στο Παρίσι, ώστε να διευκολύνεται ψυχολογικά ενδεχόμενη μελλοντική επιστροφή της Γαλλίας στο ΝΑΤΟ. Τελικά, κάτω από την ασφυκτική πίεση της Ουάσινγκτον, στις 16 Οκτωβρίου αποφασίστηκε ομόφωνα η μεταφορά της έδρας του Συμβουλίου στις ΒρυξέλλεςΗ Γαλλία αποχωρεί από το ΝΑΤΟ, Ιστορικό λεύκωμα 1966, σελ. 62-65, Η Καθημερινή (1997).

Στις 16 Οκτωβρίου του 1967 εγκαινιάστηκαν στις Βρυξέλλες οι νέες κτιριακές εγκαταστάσεις του ΝΑΤΟ και οι σημαίες των χωρών-μελών και της Συμμαχίας κυμάτισαν για πρώτη φορά στο στρατηγείο. Νωρίτερα, στις 31 Μαρτίου του 1967, εγκαινιάστηκε το στρατηγείο του SHAPE στη βελγική πόλη Καστό. Κατά την έπαρση της σημαίας του ΝΑΤΟ έσπασε η τροχαλία του ιστού και μέχρι να διορθωθεί, τη σημαία κρατούσαν ευλαβικά δύο αξιωματικοί, ένας Ολλανδός και ένας ΑμερικανόςΤο ΝΑΤΟ μετακομίζει στο Βέλγιο, Ιστορικό Λεύκωμα 1967, σελ. 126, Καθημερινή (1997).

Στις 11 Μαρτίου του 2009 ο τότε Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζύ ανακοίνωσε επίσημα την επιστροφή της χώρας στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ.

 Γενικοί γραμματείς 
{| class="wikitable" style="display:inline-table"
|+ Γενικοί Γραμματείς
|-
! #
! Όνομα (γέννηση-θάνατος)
! Χώρα
! Διάρκεια
|-
| 1
| Χέιστινγκς Ισμέι(1887-1965)
| 
| 4 Απριλίου 1952 – 16 Μαΐου 1957
|-
| 2
| Πoλ Ανρί Σπάακ(1899-1972)
| 
| 16 Μαΐου 1957 – 21 Απριλίου 1961
|-
| 3
| Ντιρκ Στίκερ(1897-1979)
| 
| 21 April 1961 – 1 Αυγούστου 1964
|-
| 4
| Μάνλιο Μπρόζιο(1897-1980)
| 
| 1 Αυγούστου 1964 – 1 Οκτωβρίου 1971
|-
| 5
| Τζόζεφ Λουνς(1911-2002)
| 
| 1 Οκτωβρίου 1971 – 25 Ιουνίου 1984
|-
| 6
| Πίτερ Κάρινγκτον(1919-2018)
| 
| 25 Ιουνίου 1984 – 1 Ιουλίου 1988
|-
| 7
| Μάνφρεντ Βέρνερ(1934-1994)
| 
| 1 Ιουλίου 1988 – 13 Αυγούστου 1994
|-
| –
| Σέρτζιο Μπαλαντσίνο(1934-2018)
| 
| 13 Αυγούστου 1994 – 17 Οκτωβρίου 1994
|-
| 8
| Βίλι Κλάες(1938-)
| 
| 17 Οκτωβρίου 1994 – 20 Οκτωβρίου 1995
|-
| –
| Σέρτζιο Μπαλαντζίνο(1934-2018)
| 
| 20 Οκτωβρίου 1995 – 5 Δεκεμβρίου 1995|-
| 9
| Χαβιέ Σολάνα(1942-)
| 
| 5 Δεκεμβρίου 1995 – 6 Οκτωβρίου 1999
|-
| 10
| Τζορτζ Ρόμπερτσον(1946-)
| 
| 14 Οκτωβρίου 1999 – 17 Δεκεμβρίου 2003
|-
| –
| Αλεσάντρο Μινούτο Ρίτζο(1940-)
| 
| 17 Δεκεμβρίου 2003 – 1 Ιανουαρίου 2004
|-
| 11
| Γιάπ ντε Χόοπ Σέφερ(1948-)
| 
| 1 Ιανουαρίου 2004 – 1 Αυγούστου 2009
|-
| 12
| Άντερς Φογκ Ράσμουσεν(1953-)
| 
| 1 Αυγούστου 2009 – 30 Σεπτεμβρίου 2014
|-
| 13
| Γενς Στόλτενμπεργκ(1959-)
| 
| 1 Οκτωβρίου 2014 – 30 Σεπτεμβρίου 2024
|-
|14
|Μαρκ Ρούτε
(1967-)
|
|1 Οκτωβρίου 2024 – 
|}

+ Κατάλογος αναπληρωτών Γενικών Γραμματέων # Όνομα Χώρα Διάρκεια 1 Γιόνκερ βαν Βρέντεμπουχ  1952–1956 2 Μπάρον Άντολφ Μπέντικ  1956–1958 3 Αλμπερίκο Κασάρντι  1958–1962 4 Γκουίντο Κολόνα ντι Παλιάνο  1962–1964 5 Τζέιμς Α. Ρόμπερτς  1964–1968 6 Οσμάν Ολκάι  1969–1971 7 Πάολο Πάνσα Τσεντρόνιο  1971–1978 8 Ρινάλντο Πετρινιάνι  1978–1981 9 Έρικ ντα Ριν  1981–1985 10 Μαρτσέλο Γκουίντι  1985–1989 11 Αμεντέο ντε Φράνσις  1989–1994 12 Σέρτζιο Μπαλαντζίνο  1994–2001 13 Αλεσάντρο Μινούτο Ρίτζο  2001–2007 14 Κλαούντιο Μπισονιέρο  2007–2012 15 Αλεξάντερ Βέρσμποου  2012–201616Rose Gottemoeller2016-201917Mircea Geoană2019-202418Ραντμίλα Σεκερίνσκα 2024-

 Δείτε επίσης 
 Κράτη μέλη του ΝΑΤΟ
 Δύναμη Κοσσυφοπεδίου
 Αποστολή Αποφασιστικής Υποστήριξης

 Παραπομπές 

 Σχετική βιβλιογραφία 

 Auerswald, David P., and Stephen M. Saideman, eds. NATO in Afghanistan: Fighting Together, Fighting Alone (Princeton U.P., 2014)

 Kaplan, Lawrence S. (2013). NATO before the Korean War: April 1949-June 1950.'' Kent, OH: Kent State University Press.

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


 NATO Morale and Welfare Activities in Naples Area 
 Σελίδες στα ελληνικά
 Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Υπέρ και κατά μιας στενότερης σχέσης ΕΕ-ΝΑΤΟ 

 «Η ίδρυση του ΝΑΤΟ», αφιέρωμα στον ιστότοπο της εφημερίδας «Η Καθημερινή», 21 Φεβρουαρίου 2012.


Κατηγορία:Βρυξέλλες
Κατηγορία:Χάρυ Τρούμαν