Περιβάλλον

Το περιβάλλον (environment) γενικά ορίζεται ως το σύνολο των εξωτερικών δυνάμεων, επιρροών και συνθηκών που περιβάλλουν και επηρεάζουν τη ζωή, τη φύση, τη συμπεριφορά, την ανάπτυξη και την ωρίμανση ζωντανών οργανισμών ή συστημάτων, πέρα από το στενό φυσικό πλαίσιοSatyapriya 2020, 1.. Σύμφωνα με ακαδημαϊκές προσεγγίσεις, περιλαμβάνει φυσικά φαινόμενα όπως πηγές, αντιδράσεις, μεταφορές, επιδράσεις και πεπρωμένο φυσικών και βιολογικών ειδών σε αέρα, νερό και έδαφος, καθώς και ανθρώπινες επιδράσεις που διαμορφώνουν ένα πολυεπιστημονικό πλαίσιοSatyapriya 2020, 2..

Τύποι περιβάλλοντος
Επιστημονικά, αναφέρεται σε εξωτερικές συνθήκες που επηρεάζουν την ανάπτυξη ανθρώπων, ζώων ή φυτών, ενσωματώνοντας ζωντανά αντικείμενα, φυσικά χαρακτηριστικά και υποστήριξη στη βιόσφαιρα, με έμφαση σε αλληλεπιδράσεις φυσικών, βιολογικών και πολιτιστικών στοιχείωνWalsh 2020, 1.. Αυτή η ευρεία οπτική αναγνωρίζει ότι το περιβάλλον δεν είναι στατικό, αλλά δυναμικό, επηρεάζοντας και επηρεαζόμενο από ανθρώπινες δραστηριότητες, με πεδίο που καλύπτει ατμόσφαιρα, υδρόσφαιρα, λιθόσφαιρα και βιόσφαιρα, όπου η ανθρώπινη παρέμβαση μπορεί να διαταράξει την ισορροπίαWalsh 2020, 2..

Σε υγειονομικό πλαίσιο, υποδιαιρείται σε τέσσερεις κατηγορίες προσανατολισμένες στην υγεία: φυσικό περιβάλλον (φυσικά υποστρώματα, δυνάμεις και οργανισμοί όπως οικοσυστήματα, φυσικοί πόροι αέρα, νερού και γης, με κινδύνους όπως ρύπανση αλλά και οφέλη όπως βιοποικιλότητα), δομημένο περιβάλλον (ανθρωπογενείς κατασκευές όπως κτήρια, δρόμοι και υπηρεσίες, που επηρεάζουν την υγεία μέσω ασφάλειας και σχεδιασμού), κοινωνικο-πολιτιστικό (κοινωνικές δομές, νόρμες, οικονομικά και πολιτικά πλαίσια, που προάγουν την υγεία μέσω της συμμετοχής και της δικαιοσύνης) και ψυχοκοινωνικό (διαπροσωπικές αλληλεπιδράσεις, νοητικές καταστάσεις και αντιλήψεις, που μπορεί να προκαλέσουν στρες ή ενδυνάμωση)Becker et al. 2024, 2..

Σε επιχειρηματικό και στρατηγικό επίπεδο, το γενικό περιβάλλον περιλαμβάνει εξωτερικούς παράγοντες εκτός ελέγχου μιας εταιρείας, όπως πολιτικούς (κλίμα, φόροι, πολιτικές εμπορίου), οικονομικούς (πληθωρισμός, ανεργία, επιτόκια), κοινωνικο-πολιτιστικούς (δημογραφικά, τάσεις, ακτιβισμός), τεχνολογικούς (προόδους που αλλάζουν λειτουργίες), περιβαλλοντικούς (φυσικές καταστροφές, κλιματική αλλαγή) και νομικούς (κανονισμούς, εργασιακούς νόμους), συχνά αναλυόμενους μέσω του εργαλείου PESTELΤο εργαλείο PESTEL (ή PESTLE) είναι ένα αναλυτικό μοντέλο που χρησιμοποιείται στη στρατηγική διοίκηση για την αξιολόγηση του μακροπεριβάλλοντος μιας επιχείρησης, ενός οργανισμού ή ενός έργου. Σκοπός του είναι να εντοπίσει εξωτερικούς παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία, την απόδοση ή τις αποφάσεις μιας στρατηγικής. Είναι ακρωνύμιο ουσιαστικά που αντιστοιχεί σε έξι κατηγορίες παραγόντων: P – Political (Πολιτικοί παράγοντες), E – Economic (Οικονομικοί παράγοντες), S – Social (Κοινωνικοί παράγοντες), T – Technological (Τεχνολογικοί παράγοντες), E – Environmental (Περιβαλλοντικοί παράγοντες), L – Legal (Νομικοί παράγοντες).Kennedy 2020, n.p..

Αυτές οι διαστάσεις αλληλεπιδρούν με το εσωτερικό περιβάλλον, επηρεάζοντας λειτουργίες, απόδοση και καινοτομία, ενώ σε ψυχολογικό επίπεδο, το περιβάλλον διαμορφώνει προσωπικότητα μέσω προσωπικού 'χώρου ζωής', στόχων και εμποδίων, οδηγώντας σε προσαρμογή ή απογοήτευσηWalsh 2020, 3.. Επιπλέον, το κοινωνικό περιβάλλον εστιάζει σε οικονομικές, πολιτικές και ηθικές δυνάμεις που διαμορφώνουν κοινωνίες, ενώ το πολιτιστικό σε ανθρωπογενή χαρακτηριστικά που επηρεάζουν συμπεριφορά και αλληλεπιδράσειςSatyapriya 2020, 4..

Σε διεθνές πλαίσιο το περιβάλλον θεωρείται σύνθετο σύστημα με φυσικά, κοινωνικά και πολιτιστικά στοιχεία, συμπεριλαμβάνοντας αβιοτικούς παράγοντες (θερμοκρασία, έδαφος, νερό, αέρας) και βιοτικούς (φυτά, ζώα, μικροοργανισμοί), μαζί με ανθρώπινες σχέσεις και τροποποιημένες συνθήκες που καθορίζουν τρόπους ζωής σε συγκεκριμένους τόπους και χρόνουςSatyapriya 2020, 3. Αυτή η ολιστική άποψη υπογραμμίζει τη σημασία της βιωσιμότητας, καθώς υπερβολική εκμετάλλευση μπορεί να οδηγήσει σε οικολογικά προβλήματα, ενώ αρμονική αλληλεπίδραση προάγει υγεία και ανάπτυξηBerglund and Gericke 2015, 10..

Πίνακας: Τύποι περιβάλλοντος
 Τύπος Περιβάλλοντος Περιγραφή Παραδείγματα Επιδράσεις Φυσικό Φυσικά στοιχεία και πόροι που υποστηρίζουν ζωή Κλίμα, νερό, έδαφος, βιοποικιλότητα Επηρεάζει υγεία μέσω ρύπανσης ή πόρων, με κινδύνους όπως φυσικές καταστροφές Κοινωνικό Ανθρώπινες σχέσεις και δομές Κοινωνίες, θεσμοί, νόμοι Διαμορφώνει συμπεριφορά, ευημερία και συμμετοχή, προάγοντας δικαιοσύνη ή αποκλεισμό Πολιτιστικό Αξίες, έθιμα και πολιτιστικά χαρακτηριστικά Τέχνες, παραδόσεις, ηθικές νόρμες Επηρεάζει ανάπτυξη και έμπνευση, διαμορφώνοντας ταυτότητα και αλληλεπιδράσεις Οικονομικό Πόροι, τεχνολογίες και οικονομικές συνθήκες Αγορές, απασχόληση, πληθωρισμός Επηρεάζει σταθερότητα και καινοτομία, με πιθανές διαταραχές σε υπερ-εκμετάλλευση Ψυχολογικό Προσωπικές αντιλήψεις και διαπροσωπικές αλληλεπιδράσεις Στόχοι, εμπόδια, συναισθήματα Διαμορφώνει προσωπικότητα και υγεία, οδηγώντας σε στρες ή ενδυνάμωση Δομημένο–Υλικό Ανθρωπογενείς κατασκευές και υποδομές Κτίρια, δρόμοι, υπηρεσίες Επηρεάζει ασφάλεια και τρόπο ζωής, με οφέλη από καλό σχεδιασμό Πολιτικό–Νομικό Πολιτικές, νόμοι και κανονισμοί Φόροι, πολιτικές εμπορίου, εργασιακοί νόμοι Επηρεάζει λειτουργίες και συμμόρφωση, με επιπτώσεις σε ελευθερία και περιορισμούς Τεχνολογικό Προόδους και καινοτομίες Ψηφιακά εργαλεία, αυτοματισμοί Αλλάζει παραγωγή και αλληλεπιδράσεις, προάγοντας πρόοδο ή παρωχημένες πρακτικές

Το φυσικό περιβάλλον
Το φυσικό περιβάλλον είναι ένα δυναμικό σύστημα που περιλαμβάνει αέρα, νερό, έδαφος και βιοποικιλότητα, απαραίτητα για την επιβίωση. Σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, η ανθρώπινη παρέμβαση έχει οδηγήσει σε υποβάθμιση, με συνέπειες όπως η κλιματική αλλαγή και η ρύπανσηWorld Commission on Environment and Development 1987, 8.. Η βιώσιμη ανάπτυξη ορίζεται ως ανάπτυξη που ικανοποιεί τις τρέχουσες ανάγκες χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τις μελλοντικές γενιέςWorld Commission on Environment and Development 1987, 43.. Αυτή η προσέγγιση ενσωματώνει οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς πυλώνες, προωθώντας αρμονία μεταξύ ανθρώπου και φύσηςWorld Commission on Environment and Development 1987, 65.. Σήμερα, με την αύξηση του πληθυσμού και της βιομηχανίας, η προστασία του περιβάλλοντος είναι επιτακτική.

Η κλιματική αλλαγή
Η κλιματική αλλαγή είναι μία από τις μεγαλύτερες απειλές, προκαλούμενη από εκπομπές αερίων θερμοκηπίου. Έρευνες δείχνουν ότι η παγκόσμια θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά 1 °C από την προβιομηχανική εποχή, οδηγώντας σε λιώσιμο των παγετώνων και αύξηση της στάθμης της θαλάσσηςAbbas et al. 2022, 42542.. Οι επιπτώσεις περιλαμβάνουν ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως πλημμύρες και ξηρασίες, που επηρεάζουν τη γεωργία και την υγεία. Για παράδειγμα, η απώλεια βιοποικιλότητας λόγω κλιματικής αλλαγής αγγίζει το 60% σε ορισμένα οικοσυστήματαAbbas et al. 2022, 42545.. Προσαρμοστικές στρατηγικές περιλαμβάνουν τη μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη βελτίωση thw ενεργειακής απόδοσηςWorld Commission on Environment and Development 1987, 89.. Διεθνείς συμφωνίες όπως η Συμφωνία του Παρισιού στοχεύουν στη μείωση εκπομπών, αλλά απαιτούνται περισσότερες δράσεις για βιώσιμη ανάπτυξη.

Το ψηφιακό περιβάλλον
μικρογραφία|Διαδίκτυο των πραγμάτων. Σύνδεση από παντού.
Το ψηφιακό περιβάλλον ορίζεται γενικά ως ένας εικονικός χώρος ή πλαίσιο που ενεργοποιείται από τεχνολογίες και ψηφιακές συσκευές, συχνά μεταδιδόμενος μέσω του διαδικτύου ή άλλων ψηφιακών μέσων, επιτρέποντας αλληλεπιδράσεις μεταξύ ατόμων και ψηφιακών διεπαφών σε καθημερινή βάσηMasrani and Husain 2022, n.p.. Σύμφωνα με ακαδημαϊκές προσεγγίσεις, περιλαμβάνει φυσικές και άυλες πτυχές, όπως υπολογιστικές συσκευές, δίκτυα, προγραμματισμό και συστήματα πληροφοριών, δημιουργώντας ένα πολυδιάστατο πλαίσιο που επηρεάζει την υγεία, την οικονομία και την κοινωνία μέσω ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Επιστημονικά αναφέρεται σε εξωτερικές ψηφιακές συνθήκες που επηρεάζουν την ανάπτυξη της γνώσης και συμπεριφορών, ενσωματώνοντας στοιχεία όπως διαδραστικά εργαλεία, πολυμέσα και πλατφόρμες μάθησης, με έμφαση σε αλληλεπιδράσεις ψηφιακών, βιολογικών και πολιτιστικών στοιχείωνAlghazzawi et al. 2022, n.p.

Αυτή η ευρεία οπτική αναγνωρίζει ότι το ψηφιακό περιβάλλον δεν είναι στατικό, αλλά δυναμικό, επηρεάζοντας και επηρεαζόμενο από τεχνολογικές εξελίξεις όπως το διαδίκτυο των πραγμάτων, η τεχνητή νοημοσύνη και τα δίκτυα 5G, όπου η ανθρώπινη παρέμβαση μπορεί να διαταράξει την ισορροπία μέσω περιβαλλοντικής υποβάθμισης και κινδύνων υγείαςDiploFoundation 2022, 1.. Σε υγειονομικό πλαίσιο, υποδιαιρείται σε κατηγορίες όπως περιεχόμενο, συμπεριφορά, επαφή και καταναλωτισμός, με κινδύνους όπως παραπληροφόρηση, cyberbullying και παραβιάσεις απορρήτου, ιδιαίτερα για παιδιά, που επηρεάζουν την ψυχική υγεία και την κοινωνική ανάπτυξηOECD 2021, 3..

Σε επιχειρηματικό και στρατηγικό επίπεδο το ψηφιακό περιβάλλον περιλαμβάνει εξωτερικούς παράγοντες όπως αλγορίθμους, κοινωνικά δίκτυα και δεδομένα, που διαμορφώνουν πόλωση, φίλτρα πληροφοριών και διάδοση ψευδών ειδήσεων, συχνά αναλυόμενα μέσω μοντέλων όπως η θεωρία επιβεβαίωσης προκαταλήψεωνFloridi et al. 2010, 4.. Αυτές οι διαστάσεις αλληλεπιδρούν με το φυσικό περιβάλλον, επηρεάζοντας λειτουργίες όπως η κατανάλωση ενέργειας και η παραγωγή ηλεκτρονικών αποβλήτων, ενώ σε ψυχολογικό επίπεδο, διαμορφώνει ταυτότητες μέσω ψηφιακών ιχνών και κοινωνικών αλληλεπιδράσεων, οδηγώντας σε προσαρμογή ή απομόνωση. Επιπλέον, το ψηφιακό περιβάλλον εστιάζει σε οικονομικές, πολιτικές και ηθικές δυνάμεις που διαμορφώνουν κοινωνίες, ενώ το πολιτιστικό σε ανθρωπογενή χαρακτηριστικά όπως πολυμέσα και εικονική πραγματικότητα που επηρεάζουν συμπεριφορά και μάθηση.

Σε διεθνές πλαίσιο, το ψηφιακό περιβάλλον θεωρείται σύνθετο σύστημα με ψηφιακά, κοινωνικά και πολιτιστικά στοιχεία, συμπεριλαμβάνοντας παράγοντες όπως δεδομένα, αλγορίθμους και δίκτυα, μαζί με ανθρώπινες σχέσεις και τροποποιημένες συνθήκες που καθορίζουν τρόπους ζωής σε συγκεκριμένους τόπους και χρόνουςDiploFoundation 2022, 2.. Αυτή η ολιστική άποψη υπογραμμίζει τη σημασία της βιωσιμότητας, καθώς η υπερβολική εκμετάλλευση μπορεί να οδηγήσει σε περιβαλλοντικά και υγειονομικά προβλήματα, ενώ η αρμονική αλληλεπίδραση προάγει την καινοτομία και την υγείαOECD 2021, 5..

Η ρύπανση
Η ρύπανση μολύνει αέρα, νερό και έδαφος, προκαλώντας σωρευτικές και συχνά μη αναστρέψιμες συνέπειες τόσο για την ανθρώπινη υγεία όσο και για το φυσικό περιβάλλον. Η επιβάρυνση των οικοσυστημάτων με χημικές ουσίες, σωματίδια και τοξικούς ρύπους οδηγεί σε μακροπρόθεσμες μεταβολές στη βιοποικιλότητα και στην ποιότητα ζωής των οργανισμών. Βαρέα μέταλλα όπως ο μόλυβδος και ο υδράργυρος προκαλούν νευροτοξικότητα και καρκίνοSamarasinghe et al. 2023, section 1.1., καθώς συσσωρεύονται στους ιστούς και επηρεάζουν κρίσιμες βιολογικές λειτουργίες, ιδιαίτερα στα παιδιά και σε ευάλωτες ομάδες πληθυσμού.

Στατιστικά, το 70-80% των καρκίνων συνδέεται με περιβαλλοντικούς ρύπουςSamarasinghe et al. 2023, section 2.2., γεγονός που υπογραμμίζει την κεντρική σημασία της πρόληψης μέσω αποτελεσματικής πολιτικής προστασίας του περιβάλλοντος και του ελέγχου των εκπομπών. Η ατμοσφαιρική ρύπανση από σωματίδια PM2.5Τα σωματίδια PM (Particulate Matter) είναι πολύ μικρά στερεά ή υγρά σωματίδια που αιωρούνται στον αέρα. Αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ρύπους της ατμόσφαιρας και επηρεάζουν τόσο την ανθρώπινη υγεία όσο και το περιβάλλον. PM10: Σωματίδια με διάμετρο έως 10 μικρόμετρα (μm) Προέρχονται από σκόνη, γύρη, φθορά ελαστικών, οικοδομικές εργασίες κ.λπ. PM2.5: Πολύ λεπτά σωματίδια με διάμετρο έως 2,5 μm.
Προέρχονται κυρίως από καύσεις: οχήματα, βιομηχανία, θέρμανση, πυρκαγιές. Είναι ιδιαίτερα επικίνδυνα επειδή διεισδύουν βαθιά στους πνεύμονες και μπορούν να περάσουν στο αίμα. PM1: Ακόμη μικρότερα σωματίδια (<1 μm). Προέρχονται από καύσεις υψηλής θερμοκρασίας και έχουν έντονες επιπτώσεις στην υγεία. αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων κατά 2.12%Samarasinghe et al. 2023, section 2.4., επηρεάζοντας εκατομμύρια ανθρώπους στις αστικές κυρίως περιοχές, όπου η κυκλοφορία οχημάτων και οι βιομηχανικές δραστηριότητες αποτελούν βασικές πηγές των επιβλαβών αυτών σωματιδίων.

Στο νερό τα φυτοφάρμακα και τα πλαστικά διαταράσσουν τα οικοσυστήματα, εισερχόμενα στην τροφική αλυσίδαSamarasinghe et al. 2023, introduction., όπου συσσωρεύονται σε υδρόβιους οργανισμούς και στη συνέχεια μεταφέρονται στους ανθρώπους μέσω της κατανάλωσης θαλασσινών και άλλων προϊόντων. Οι επιπτώσεις εκτείνονται από ορμονικές διαταραχές μέχρι μαζικούς θανάτους ειδών, αλλοιώνοντας τη φυσική ισορροπία των υδάτινων συστημάτων.

Οι προτεινόμενες λύσεις περιλαμβάνουν μείωση εκπομπών και χρήση καθαρώντεχνολογιών, καθώς και υιοθέτηση πολιτικών βιώσιμης ανάπτυξης που δίνουν έμφαση στην ανανεώσιμη ενέργεια, την κυκλική οικονομία και την περιβαλλοντική εκπαίδευση. Μέτρα όπως αυστηρότερη νομοθεσία, βελτιωμένες υποδομές επεξεργασίας αποβλήτων και ενίσχυση της πράσινης καινοτομίας αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τον περιορισμό της ρύπανσης και την προστασία της δημόσιας υγείας.

Πίνακας: Τύποι ρύπων
 Τύπος Ρύπου Πηγή Επίπτωση στην Υγεία Επίπτωση στο Περιβάλλον Βαρέα Μέταλλα Βιομηχανίες Νευροτοξικότητα, Καρκίνος Μόλυνση Εδάφους Σωματίδια PM Οχήματα Αναπνευστικά Προβλήματα Κλιματική Αλλαγή Φυτοφάρμακα Γεωργία Αναπαραγωγικά Προβλήματα Απώλεια Βιοποικιλότητας Πλαστικά Απορρίμματα Ορμονικές Διαταραχές Μόλυνση ΩκεανώνSamarasinghe et al. 2023, table 1..

Η απώλεια βιοποικιλότητας
μικρογραφία|Το διάγραμμα του κύκλου άνθρακα δείχνει την αποθήκευση και την ετήσια ανταλλαγή άνθρακα μεταξύ της ατμόσφαιρας, της υδρόσφαιρας και της γεώσφαιρας σε δισεκατομμύρια τόνους άνθρακα (GtC). Η καύση ορυκτών καυσίμων από ανθρώπους προσθέτει περίπου 5,5 GtC άνθρακα ετησίως στην ατμόσφαιρα.
Η βιοποικιλότητα μειώνεται ταχύτατα λόγω της καταστροφής ενδιαιτημάτων και της κλιματικής αλλαγής, καθώς οι ανθρώπινες δραστηριότητες μεταβάλλουν τη δομή, τη λειτουργία και την ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων. Η αποψίλωση δασών, η αστικοποίηση και η εντατική γεωργική χρήση οδηγούν σε απώλεια φυσικών χώρων που αποτελούν κρίσιμα καταφύγια για χιλιάδες είδη. Περίπου το 60% της χερσαίας βιοποικιλότητας έχει χαθεί λόγω τροφικών συστημάτωνLu 2021, section challenges., με την αύξηση της ζήτησης για ζωική παραγωγή και μονοκαλλιέργειες να επιταχύνουν την εξάλειψη ενδημικών ειδών και γενετικής ποικιλότητας.

Προκλήσεις περιλαμβάνουν αλληλεπιδράσεις στρεσογόνων παραγόντων όπως όζον και ρύπανση, οι οποίοι επιβαρύνουν τους οργανισμούς και μειώνουν την ικανότητά τους να προσαρμόζονται σε ταχέως μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα. Επιπλέον, η ταυτόχρονη δράση πολλαπλών πιέσεων —από ακραία καιρικά φαινόμενα μέχρι εισβολικά είδη— δημιουργεί ένα περιβάλλον αστάθειας που υπερβαίνει τις δυνατότητες ανάκαμψης πολλών οικοσυστημάτων.

Στρατηγικές περιλαμβάνουν επέκταση των προστατευόμενων περιοχών σε 43% της γης και ενσωμάτωση της  ανθρακαποθήκευσηςLu 2021, section strategies., μέτρα που στοχεύουν όχι μόνο στη διατήρηση ειδών, αλλά και στη διασφάλιση οικολογικών διεργασιών όπως ο κύκλος του άνθρακα και η διατήρηση των φυσικών αποθεμάτων. Η εφαρμογή βιώσιμων πρακτικών διαχείρισης, η αποκατάσταση υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων και η ενίσχυση της πράσινης υποδομής συμβάλλουν επίσης στη σταθεροποίηση των οικολογικών δικτύων.

Η διεθνής συνεργασία είναι απαραίτητη για την παρακολούθηση και προστασίαWorld Commission on Environment and Development 1987, 52., καθώς η απώλεια βιοποικιλότητας δεν γνωρίζει σύνορα και απαιτεί κοινά πρότυπα, ανταλλαγή δεδομένων και συντονισμένες παγκόσμιες πολιτικές. Η δημιουργία διεθνών πλαισίων, η ενίσχυση της επιστημονικής συνεργασίας και η δέσμευση των κρατών σε μακροπρόθεσμες στρατηγικές αποτελούν θεμέλια για τη διατήρηση της φυσικής κληρονομιάς του πλανήτη.

Η βιώσιμη ανάπτυξη
Η βιώσιμη ανάπτυξη ενσωματώνει οικονομική ανάπτυξη, κοινωνική ισότητα και περιβαλλοντική προστασίαWorld Commission on Environment and Development 1987, 27., επιχειρώντας να εξισορροπήσει τις ανάγκες των σημερινών κοινωνιών χωρίς να υπονομεύσει τις δυνατότητες των μελλοντικών γενεών. Η προσέγγιση αυτή αναγνωρίζει ότι η οικονομική πρόοδος δεν μπορεί να θεωρείται πραγματικά επιτυχημένη εάν επιτυγχάνεται εις βάρος της ποιότητας ζωής ή της φυσικής ανθεκτικότητας των οικοσυστημάτων.

Πυλώνες περιλαμβάνουν την ισότητα πόρων, την αποδοτική χρήση ενέργειας και τη διατήρηση οικοσυστημάτωνWorld Commission on Environment and Development 1987, 31., στοιχεία που απαιτούν μεταρρυθμίσεις στη διακυβέρνηση, στην τεχνολογική καινοτομία και στη συμπεριφορά των καταναλωτών. Η δίκαιη κατανομή των πόρων συμβάλλει στη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, ενώ η ενεργειακή αποδοτικότητα και η προστασία φυσικών περιοχών αποτελούν προϋποθέσεις για τη μείωση του οικολογικού αποτυπώματος και τη διασφάλιση μακροπρόθεσμης περιβαλλοντικής σταθερότητας.

Στη γεωργία, προτείνεται μείωση επιδοτήσεων και προώθηση της αγροδασοκομίαςWorld Commission on Environment and Development 1987, 57., ώστε να ενθαρρυνθούν πιο ανθεκτικά παραγωγικά μοντέλα που βελτιώνουν τη γονιμότητα του εδάφους, αυξάνουν τη βιοποικιλότητα και περιορίζουν την εξάρτηση από επιβλαβείς εισροές. Η αγροδασοκομία, με τον συνδυασμό δέντρων, καλλιεργειών και κτηνοτροφίας, προσφέρει λύσεις που ενισχύουν τόσο την παραγωγικότητα όσο και την οικολογική ισορροπία.

Στη βιομηχανία, λιγότερο εντατικές μέθοδοι μειώνουν τη ρύπανσηWorld Commission on Environment and Development 1987, 67., ενώ παράλληλα μειώνουν το κόστος ενέργειας και πρώτων υλών. Η μετάβαση σε καθαρές τεχνολογίες, η ανακύκλωση υλικών και ο σχεδιασμός προϊόντων με βάση την κυκλική οικονομία αποτελούν βασικά βήματα προς πιο βιώσιμες παραγωγικές αλυσίδες.

Το κλειδί είναι η διεθνής συνεργασία για εμπόριο και βοήθειαWorld Commission on Environment and Development 1987, 75., καθώς οι προκλήσεις της βιωσιμότητας υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα και απαιτούν συντονισμένες προσπάθειες. Η ενίσχυση θεσμών, η μεταφορά τεχνογνωσίας και η παροχή οικονομικής υποστήριξης στις αναπτυσσόμενες χώρες αποτελούν κρίσιμα εργαλεία για μια παγκόσμια μετάβαση προς ένα πιο συνεκτικό, δίκαιο και περιβαλλοντικά υπεύθυνο αναπτυξιακό μοντέλο.

Το φυσικό περιβάλλον απαιτεί άμεσες δράσεις για προστασία. Μέσω βιώσιμης ανάπτυξης και διδαγμάτων από την αρχαιολογία, μπορούμε να μετριάσουμε τις απειλές. Η διεθνής συνεργασία είναι ζωτικής σημασίαςWorld Commission on Environment and Development 1987, 80., καθώς η αντιμετώπιση περιβαλλοντικών προκλήσεων απαιτεί συντονισμό, κοινά εργαλεία παρακολούθησης και δίκαιη κατανομή πόρων, ώστε τα λάθη του παρελθόντος να μην επαναληφθούν.

Παραπομπές σημειώσεις

Βιβλιογραφία
Alghazzawi, D., et al. 2022. Knowledge in digital environments: A systematic review of literature. Frontiers in Education 7:1060455. https://doi.org/10.3389/feduc.2022.1060455
Becker, C. M., et al. 2024. Health-Oriented Environmental Categories, Individual Health Environments and the Concept of Environment in Public Health. International Journal of Environmental Research and Public Health 21:133. https://doi.org/10.3390/ijerph21020133
Berglund, E., and C. Gericke. 2015. A Holistic Approach to Environmental and Sustainability Education. https://uu.diva-portal.org/smash/get/diva2:808778/FULLTEXT01.pdf
DiploFoundation. 2022. Digital Technologies and the Environment: a Synergy for the Future. https://www.diplomacy.edu/wp-content/uploads/2022/02/Digital-technologies-and-the-environment-WEB.pdf
Floridi, L., et al. 2010. The Information Environment and its Effects on Individuals and Groups. The Royal Society. https://royalsociety.org/-/media/policy/projects/online-information-environment/oie-the-information-environment.pdf
Kennedy, R. 2020. Strategic Management. https://open.oregonstate.education/strategicmanagement/
Masrani, A. S., and N. H. Nik Husain. 2022. Digital environment: An evolutionary component in environmental health. Journal of Public Health Research 11:22799036221103125. https://doi.org/10.1177/22799036221103125
OECD. 2021. Children in the digital environment: revised typology of risks. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9b8f222e-en
Satyapriya. 2020. Concepts and Components of Environment. https://dspmuranchi.ac.in/pdf/Blog/satyapriya52dspmucomS12.pdf
Walsh, A. 2020. Defining the Environment in Organism–Environment Systems. Frontiers in Psychology 11:1285. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.01285