Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδoς

Ο Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος (Ο.Σ.Ε.) αποτελούσε ανώνυμη εταιρεία του Δημοσίου και ήταν ο διαχειριστής της εθνικής σιδηροδρομικής υποδομής στην ελληνική επικράτεια για 54 χρόνια. Κατά την διάρκεια λειτουργίας του διαχειριζόταν, συντηρούσε, λειτουργούσε, εκσυγχρόνιζε και επέκτεινε ένα σιδηροδρομικό δίκτυο πλέον των 2.800 χιλιομέτρων κατά μήκος της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Από το 1971 αποτελούσε τον διάδοχο των Σιδηροδρόμων Ελληνικού Κράτους, στον οποίο εντάχθηκε το σύνολο των αρμοδιοτήτων των προηγούμενων φορέων. Το 2025, τον ΟΣΕ διαδέχτηκαν οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος (ΣΕ).

 Ιστορικό 

 1970-1971 
Το 1970, σύμφωνα με το Νομοθετικό Διάταγμα 674/1970, ιδρύεται ο Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδας ως διάδοχος των Σιδηροδρόμων Ελληνικού Κράτους, οι οποίοι έως τότε κατείχαν στην δικαιοδοσία τους την διαχείριση και συντήρηση της ελληνικής σιδηροδρομικής υποδομής ήδη από το 1920. Η σύσταση του οργανισμού τέθηκε σε ισχύς την 1η Ιανουαρίου 1971 και του οποίου μέτοχος αποτελούσε αποκλειστικά το Ελληνικό Δημόσιο. 

 1971-1995 
Τα επόμενα χρόνια ο ελληνικός σιδηρόδρομος εξελίχθηκε με αργούς και σταθερούς ρυθμούς. Τον κύριο λόγο στην μετακίνηση των τρένων πάνω σε ένα δίκτυο το οποίο ήδη μετρούσε αρκετά χρόνια ζωής, τον είχαν οι αιτήσεις γραμμής που γινόντουσαν από μηχανοδηγούς ώστε οι αμαξοστοιχίες να κινούνται με ασφάλεια στον προορισμό τους, με τηλεγραφήματα και μηνύματα από ραδιοτηλέφωνα, ενώ το τροχαίο υλικό που χρησιμοποιούταν ήταν σχετικά ώριμο σε ηλικία όπως οι αυτοκινητάμαξες Fiat και Ferrostaal. Ταυτόχρονα οι εξελίξεις στην επέκταση των υπεραστικών δικτύων ήταν σχεδόν μηδαμινή, καθώς το δίκτυο της περιφέρειας δεν επεκτάθηκε ή αναβαθμίστηκε σε σημαντικό βαθμό.

 1996-2009 
Το 1996 συστήθηκε η ΕΡΓΟΣΕ, ως θυγατρική εταιρεία υπεύθυνη για την εκπόνηση μελετών  και για την προμήθεια υλικών. Ειδικότερα, στα πλαίσια της αναδιάρθρωσης του ΟΣΕ και των δραστηριοτήτων του, η νέα εταιρεία ανέλαβε την διαχείριση και πραγματοποίηση έργων και παρεμβάσεων επί του σιδηροδρομικού υλικού, καθώς και την μεταχείριση των κονδυλίων προερχόμενα από ευρωπαϊκά προγράμματα και ταμεία. Ταυτόχρονα, η εταιρεία αυτή έως και σήμερα είναι υπεύθυνη για την διεξαγωγή απαλλοτριώσεων σε εκτάσεις που τίθενται προς αξιοποίηση για την επέκταση της σιδηροδρομικής υποδομής.

Το 2001 ιδρύθηκε η ΓΑΙΑΟΣΕ, η οποία δραστηριοποιείται έως και σήμερα στον τομέα του κτηματολογίου της εταιρείας (real estate) και στη διαχείριση της ακίνητης περιουσίας του οργανισμού. Επιπλέον υπό την ιδιοκτησία της βρίσκεται το σημαντικότερο κομμάτι του τροχαίου υλικού, του οποίου μέρος έχει μισθώσει η Hellenic Train στα πλαίσια της διεξαγωγής δρομολογίων επί του δικτύου.

Το 2005, από τον ΟΣΕ αποσχίστηκε και συστάθηκε μια νέα θυγατρική εταιρία, η οποία ανέλαβε την εκμετάλλευση του δικτύου, την εκτέλεση του μεταφορικού έργου επιβατών και εμπορευμάτων και την διοίκηση του ΕΔΙΣΥ (Εθνικός Διαχειριστής Σιδηροδρομικής Υποδομής) που αφορά τη διαχείριση και συντήρηση της σιδηροδρομικής υποδομής.Δύο εταιρείες ο ΟΣΕ, στον προϋπολογισμό τα χρέη. Από την 1η Ιανουαρίου 2007 και μετά, αφού ολοκληρώθηκε η διαδικασία απόσχισης, η ΤΡΑΙΝΟΣΕ λειτουργεί ως πλήρως ανεξάρτητη εταιρεία με ξεχωριστή διοίκηση και οργάνωση, σε ευθυγράμμιση πάντα με τις διατάξεις της Κοινοτικής νομοθεσίας.

Τον Ιούλιο του 2007, έπειτα από διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκε η συγχώνευση με απορρόφηση της εταιρείας ΠΡΟΑΣΤΙΑΚΟΣ Α.Ε. από την ΤΡΑΙΝΟΣΕ (η οποία διαχειριζόταν τον Προαστιακό Σιδηρόδρομο της Αθήνας), επεκτείνοντας το πεδίο δραστηριότητάς της για τη διαχείριση και λειτουργία των προαστιακών γραμμών.

 2010-2025 
Το 2008, υπό το πρίσμα της επερχόμενης οικονομικής κρίσης, ο ΟΣΕ εισήλθε σε μία διαδικασία ανασυγκρότησης εξαιτίας σοβαρών οικονομικών προβλημάτων και ελλειμμάτων.Ξεκινά ο νέος σχηματισμός του ΟΣΕ Στα πλαίσια της ανασύστασης αυτής, η ΤΡΑΙΝΟΣΕ ανεξαρτητοποιήθηκε και οι μετοχές της μεταβιβάστηκαν απευθείας στο Ελληνικό Δημόσιο.Στο ελληνικό Δημόσιο μεταβιβάζεται η ΤΡΑΙΝΟΣΕ Ταυτόχρονα η ΕΔΙΣΥ απορροφήθηκε από τον ΟΣΕ, όπως προβλεπόταν και αντίστοιχο σχέδιο συγχώνευσης της ΓΑΙΑΟΣΕ με την ΕΡΓΟΣΕ, ωστόσο αυτό δεν πραγματοποιήθηκε. Επιπλέον, το 2013 οι μετοχές της ΓΑΙΑΟΣΕ μεταβιβάστηκαν αντίστοιχα στο Ελληνικό Δημόσιο και ανεξαρτητοποιήθηκε διοικητικά.

Τα τελευταία έτη στα πλαίσια ενός δυσλειτουργικού εταιρικού μοντέλου και μιας ασυντήρητης και προβληματικής υποδομής, το ελληνικό κράτος σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, προώθησε τη δημιουργία ενός νέου δημόσιου φορέα διαχείρισης της σιδηροδρομικής υποδομής. Το 2025 ο νέος φορέας, αντικατέστησε τον ΟΣΕ και ενσωμάτωσε εκ νέου τις λειτουργίες των υφιστάμενων θυγατρικών εταιρειών (ΓΑΙΑΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ) με ενισχυμένες νομοθετικά και διοικητικά αρμοδιότητες, υπό την επωνυμία Σιδηρόδρομοι Ελλάδος (ΣΕ).

 Δίκτυο Διαχείρισης  
Ο ΟΣΕ διαχειριζόταν το σύνολο της ελληνικής σιδηροδρομικής υποδομής (γραμμές και εγκαταστάσεις) το οποίο ετίθετο προς χρήση από τρίτες σιδηροδρομικές επιχειρήσεις (με κυριότερες τις: Hellenic Train, Σταθερές Συγκοινωνίες, Rail Cargo Logistics Goldair), ενώ ήταν υποχρεωμένος να μεριμνά για την διασφάλιση της ακεραιότητας του δικτύου. Το 2025, το ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο που διαχειριζόταν ο ΟΣΕ αποτελούταν από 2.812,15 χιλιόμετρα εκ των οποίων την εποχή εκείνη διαθέσιμα προς επιβατική και εμπορική χρήση ήταν μόλις λιγότερα από 1500 χιλιόμετρα.

 Εν λειτουργία 
Το δίκτυο του ΟΣΕ αποτελούταν από δύο κύριους σιδηροδρομικούς άξονες, οι οποίοι συνέδεαν την Αθήνα με τη Θεσσαλονίκη και την Πάτρα, τις διακλαδώσεις αυτών, καθώς και περιφερειακές γραμμές, που συνέδεαν τη Θεσσαλονίκη με τις πόλεις της βόρειας Ελλάδας. Επρόκειτο για γραμμές κανονικού εύρους. Συνοπτικά, ήταν οι εξής:

 Σιδηροδρομική γραμμή Πειραιά - Θεσσαλονίκης
Σιδηροδρομική γραμμή Οινόης - Χαλκίδας
 Σιδηροδρομική γραμμή Λιανοκλαδίου - Στυλίδας
 Σιδηροδρομική γραμμή Παλαιοφαρσάλου - Καλαμπάκας
 Σιδηροδρομική γραμμή Λαρίσης - Βόλου
 Σιδηροδρομική γραμμή Αεροδρομίου Αθηνών - Πάτρας
 Σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης - Φλώρινας
 Σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης - Ειδομένης
 Σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης - Αλεξανδρούπολης
 Σιδηροδρομική γραμμή Στρυμόνος – Προμαχώνα
 Σιδηροδρομική γραμμή Αλεξανδρούπολης – Ορμενίου

Σε χρήση για τουριστικούς λόγους βρισκόταν το Τρενάκι Πηλίου, ο Οδοντωτός σιδηρόδρομος και η γραμμή Κατάκολο – Αρχαία Ολυμπία.

 Σε αναστολή λειτουργίας 
Το σιδηροδρομικό δίκτυο της Πελοποννήσου και της Δυτικής Μακεδονίας βρισκόταν υπό την διαχείριση του ΟΣΕ και από το 2011 βρισκόταν σε αναστολή λειτουργίας. Επρόκειτο για γραμμές μετρικού εύρους, οι οποίες τέθηκαν εκτός λειτουργίας εξαιτίας οικονομικών προβλημάτων. Συνοπτικά, είναι οι εξής:

 Σιδηροδρομική Γραμμή Αμυνταίου - Κοζάνης
 Σιδηροδρομική γραμμή Πάτρας - Κυπαρισσίας
 Σιδηροδρομική γραμμή Κορίνθου - Καλαμάτας
 Σιδηροδρομική γραμμή Ζευγολατειού - Καλού Νερού
 Σιδηροδρομική γραμμή Ασπροχώματος - Μεσσήνης

 Μελλοντικά έργα 
Κατά την διάρκεια της διαχείρισης του δικτύου από τον ΟΣΕ, ορισμένα σημαντικά έργα υποδομής τα οποία μεταβιβάστηκαν στην αρμοδιότητα των Σιδηροδρόμων Ελλάδος (οι οποίοι είχαν ενσωματώσει και το επιχειρησιακό τομέα της ΕΡΓΟΣΕ) αποτελούσαν τα εξής:
 Σιδηροδρομική Εγνατία (τμήμα Θεσσαλονίκη – Καβάλα – Τοξότες Ξάνθης)Πολύπλοκο παζλ το τρένο της ΕγνατίαςΈργα 2,5 δισ. φέρνει η Σιδηροδρομική Εγνατία Ένα μεγάλο project με ορίζοντα λειτουργίας το 2028
 Κορωπί – Λαύριο
 Αεροδρόμιο – Ραφήνα
 Αλεξανδρούπολη – Ορμένιο (διπλή γραμμή με ηλεκτροκίνηση)

 Δυστυχήματα 
Κρυονέρι Αττικής, 23/12/1971: Σύγκρουση αυτοκινητάμαξας με εμπορική αμαξοστοιχία, 5 νεκροί, ανάμεσά τους ο μηχανοδηγός και ο προϊστάμενος της αυτοκινητάμαξας.
Δοξαράς Λάρισας, 16/01/1972: Στην τότε μονή γραμμή ανάμεσα στα Ορφανά Καρδίτσας και στον Δοξαρά Λάρισας, συνέβη δυστύχημα με 21 νεκρούς από την μετωπική σύγκρουση δύο αμαξοστοιχιών.Το πολύνεκρο δυστύχημα τραίνων στα Ορφανά το 197213 Ιαν 2018 – Αφύλαχτη Διάβαση http://webradio.ert.gr/proto-programma/13ian2018-afylachti-diavasi/  Ο Γιάννης Ρίτσος έγραψε την ίδια χρονιά το σχετικό με την τραγωδία τραγούδι "Άιντε και ντε", το οποίο μελοποίησε ο Νίκος Μαμαγκάκης και ερμήνευσε ο Γιάννης Πουλόπουλος.Άιντε και ντε - 1972
Πλατανιά Δράμας, 25/07/1982: Αμαξοστοιχία εκτροχιάστηκε και ανατράπηκε έξω από το χωριό Πλατανιά Δράμας, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 4 και να τραυματιστούν 57 επιβάτες.Ριζοσπάστης 13 Αυγούστου 1982 σελ. 7 Εθνική Βιβλιοθήκη Ελλάδος
Λιβερά Ξάνθης, 1987: Μετωπική σύγκρουση δύο αμαξοστοιχιών με 4 νεκρούς.
Τιθορέα Φθιώτιδας, 11/09/1994: Εκτροχιασμός ΙnterCity από Αθήνα για Βόλο λόγω εισόδου στον σταθμό με υπερβολική ταχύτητα, με 5 νεκρούς.Τετάρτη, 11 Σεπτεμβρίου 2019 50 ΜΗΝΕΣ ΣΕ ΜΗΧΑΝΟΔΗΓΟ
Χρυσό Σερρών, 17/02/2006: Δύο νεκροί και 18 τραυματίες από σύγκρουση τρένου με αγροτικό όχημα που είχε ακινητοποιηθεί στις σιδηροδρομικές γραμμές. Νεκροί ο οδηγός του αυτοκινήτου και μια επιβάτης. Πρώτο Σιδηροδρομικό δυστύχημα στο χωριό.
Αχλαδόκαμπος Αργολίδας, 09/12/2010: Ένας νεκρός από εκτροχιασμό αυτοκινητάμαξας railbus της γραμμής Ναύπλιο - Άργος - ΤρίποληΝεκρός από τον εκτροχιασμό του τρένου στον Αχλαδόκαμπο
Χρυσό Σερρών, 16/05/2016: Μπουρέζα αλλαγών προσέκρουσε σε μηχανοκίνητο όχημα γραμμής Unimog, με αποτέλεσμα τον θάνατο των δύο επιβαινόντων στο Unimog.Ανακοίνωση του ΟΣΕ για το τραγικό συμβάν στο Χρυσό Σερρών. Δεύτερο Σιδηροδρομικό δυστύχημα στο χωριό, δέκα χρόνια μετά το σιδηροδρομικό δυστύχημα του 2006.
Άδενδρο Θεσσαλονίκης, 13/05/2017: Αμαξοστοιχία του ΟΣΕ με 70 επιβάτες, εκτροχιάστηκε στην περιοχή του Άδενδρου με 3 νεκρούς, τον μηχανοδηγό, τον προϊστάμενο κίνησης και έναν επιβάτη.Οι 3 νεκροί της τραγωδίας με την αμαξοστοιχία στο Άδενδρο13 May – Greece – 2017 Adendro train derailment: A train heading from Athens to Thessaloniki derails near Adendro killing three people and injuring ten.
Καλοχώρι Σερρών, 15/12/2018: Γεωργικός ελκυστήρας (τρακτέρ) που οδηγούσε 84χρονος ημεδαπός, συγκρούστηκε στο ύψος του Καλοχωρίου Σερρών, με επιβατική αμαξοστοιχία που εκτελούσε το δρομολόγιο Αλεξανδρούπολη – Θεσσαλονίκη, με αποτέλεσμα τον θανάσιμο τραυματισμό του 84χρονου.
Ξάνθη, 20/07/2019: Αμαξοστοιχία παρέσυρε άτομο στις γραμμές του τρένου, 1 νεκρός.
Διαβατά Θεσσαλονίκης, 19/08/2019: Σύγκρουση αμαξοστοιχίας με επιβατικό αυτοκίνητο σε φυλασσόμενη διάβαση, 1 νεκρή και 1 τραυματίας.
Ευαγγελισμός Τεμπών Λάρισας, 28/02/2023: Σύγκρουση αμαξοστοιχίας με εμπορική αμαξοστοιχία στα Τέμπη με 57 νεκρούς.

 Λογότυπο 

 Φωτογραφίες 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 


Κατηγορία:Σιδηροδρομικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα
Κατηγορία:Πρώην επιχειρήσεις της Ελλάδας