Γεώργιος Γρίβας

Ο Γεώργιος Γρίβας (6 Ιουνίου 1897 - 27 Ιανουαρίου 1974), με το γνωστό ψευδώνυμο Διγενής, ήταν Ελληνοκύπριος αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού και ηγέτης των παραστρατιωτικών οργανώσεων, Οργάνωση Χ (1942-1949), ΕΟΚΑ (1955-1959) και ΕΟΚΑ Β΄ (1971-1974). Υπήρξε και Αρχηγός των Κυπριακών Ένοπλων Δυνάμεων της, ιδρυθείσας στις 3 Ιουλίου του 1964, ΑΣΔΑΚ  (Ανωτέρα Στρατιωτική Διοίκησις Αμύνης Κύπρου). Σε περίπτωση πολέμου, ο Γρίβας μέσω της ΑΣΔΑΚ θα ηγείτο της Εθνικής Φρουράς, της ΕΛ.ΔΥ.Κ. και της Ελληνικής μεραρχίας.

Γνώστης των τακτικών του Ανταρτοπόλεμου και του ασύμμετρου πόλεμου, ήταν ένας από τους πρωταγωνιστές στον Απελευθερωτικό Αγώνα της Κύπρου το 1955-59, εξασφαλίζοντας την ανεξαρτησία της Κύπρου από την Βρετανική Αυτοκρατορία. Πέθανε μόλις έξι μήνες πριν το Πραξικόπημα και την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο.

 Πρώτα χρόνια 
Ο Γρίβας γεννήθηκε στο χωριό Τρίκωμο το 1897 και ήταν το τέταρτο παιδί των Ελληνοκυπρίων γονέων του, της Καλομοίρας Χατζιμιχαήλ και του Θεόδωρου Γρίβα. Τελείωσε το δημοτικό σχολείο στο χωριό του, ενώ φοίτησε στο Παγκύπριο Γυμνάσιο στη Λευκωσία από το 1909 μέχρι το 1915, μένοντας με την γιαγιά του.

 Στρατιωτική διαδρομή 

 Αρχή Στρατιωτικής καριέρας 
Το 1916 ο Γεώργιος Γρίβας μετακόμισε στην Ελλάδα, απέκτησε Ελληνική υπηκοότητα και γράφτηκε στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Αποφοίτησε το 1919 και εντάχθηκε στον Ελληνικό Στρατό ως Ανθυπολοχαγός και αμέσως στάλθηκε στο μέτωπο της Μικράς Ασίας στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο. Υπηρέτησε στην 10η Μεραρχία και συμμετείχε στην προέλαση από την Σμύρνη προς τη Πάνορμο Κυζίκου και συμμετείχε στη Μάχη του Σαγγαρίου. Μετά την απόσυρση του Ελληνικού Στρατού από την Μικρά Ασία το 1922 (Συνθήκη της Λωζάνης), μετατέθηκε στη Ραιδεστό στη Θράκη. Παρασημοφορήθηκε για την γενναιότητά του και προήχθη σε Υπολοχαγό. Μετά επελέγη να φοιτήσει στην Ανώτερη Σχολή Πολέμου στο Παρίσι και όταν επέστρεψε με τιμές, υπηρέτησε σε διάφορες θέσεις, μεταξύ αυτών και ως λέκτορας στη Στρατιωτική Σχολή στην Ελλάδα. Προήχθη σε Λοχαγό το 1925  και Ταγματάρχη το 1935, ενώ το 1938 παντρεύτηκε την Βασιλική Ντέκα, κόρη Αθηναίου φαρμακοποιού.Ο Διγενής της Κύπρου, Γεώργιος Γρίβας 1898 - 27 Ιανουαρίου 1974 (Ευαγγελία Κ. Λάππα), 2023-01-26, ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ KOZANH

 Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και Γερμανική κατοχή 

Στις αρχές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Γρίβας μετατέθηκε στο τμήμα επιχειρήσεων της κεντρικής διοίκησης του Ελληνικού Στρατού και επεξεργάζονταν την στρατηγική άμυνας για την Βόρεια Ελλάδα. Όταν ξέσπασε ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος, ο Γρίβας πήγε στο Αλβανικό Μέτωπο τον Δεκέμβριο του 1940 και υπηρέτησε ως επιτελάρχης της 2ης Μεραρχίας.

Το Μάιο του 1941, ένα μήνα μετά τη Γερμανική εισβολή, δημιουργήθηκε στην Αθήνα η οργάνωση «Άγνωστος Μεραρχία Χ» από αξιωματικούς του Ελληνικού Στρατού που γνωρίζονταν μεταξύ τους προπολεμικά και από το Αλβανικό Μέτωπο. Ο Γρίβας σύντομα αυτονομήθηκε από τους συναδέλφους του, λόγω αδράνειας της οργάνωσης αλλά και λόγω προσωπικών φιλοδοξιών, θέλοντας να δώσει μαζικό χαρακτήρα στην οργάνωση. Λίγους μήνες μετά, δημιούργησε την  «Εθνική οργάνωση «Χ»» στην οποία συνέχισαν να εντάσσονται αξιωματικοί, κυρίως γνωστοί του Γρίβα. Την πνευματική καθοδήγηση της οργάνωσης, είχε αναλάβει ο έκπτωτος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρύσανθος, με τον οποίο συνδέθηκε ο Γρίβας μέσω του Μητροπολίτη Κυρηνείας, Μακαρίου.

Τον Απρίλιο του 1942, ο Πολιτικός σύμβουλος της «Χ», Ζαφείρης Βάλβης, ταξίδεψε στο Κάιρο προκειμένου να συνδεθεί η Χ με την Εξόριστη Κυβέρνηση. Οι διαπραγματεύσεις απέτυχαν, λόγω της κακής φήμης του αρχηγού της, στους κύκλους του Καΐρου.

Μετά την Γερμανική κατοχή κατά την διάρκεια του πολέμου, ο Γρίβας ηγήθηκε της Οργάνωσης Χ που ήταν μια στελεχωμένη από Έλληνες αξιωματικούς οργάνωση που έπαιξε ρόλο στην Ελληνική Αντίσταση κατά την διάρκεια της κατοχής. Οι δραστηριότητες συμπεριλάμβαναν κατασκοπεία για τους Συμμάχους και δολιοφθορές και επιθέσεις εναντίον των κατακτητών.

Στις 11 Οκτωβρίου του 1944 μέλη της ΟΠΛΑ αποπειράθηκαν να τον εκτελέσουν, πυροβολώντας το αυτοκίνητο που τον μετέφερε στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, αλλά διέφυγε αλώβητος.

Στα Δεκεμβριανά το 1944, μέλη της Οργάνωσης χρησιμοποιώντας όπλα από τους Γερμανούς που υποχωρούσαν, πολέμησαν στο Θησείο μαζί με Ελληνικές και Αγγλικές δυνάμεις για να εμποδίσουν τους μαχητές του ΕΑΜ/ ΕΛΑΣ να κυριαρχήσουν στην Αθήνα.

Το 1946, αφυπηρέτησε με δικό του αίτημα και δοκίμασε να μπει στην πολιτική χωρίς όμως επιτυχία.

 Απελευθερωτικός αγώνας της ΕΟΚΑ 
Μετά την αποστρατεία του, ο Γρίβας επικεντρώθηκε στην ιδέα της αποτίναξης τους Βρετανούς αποικιοκράτες από την Κύπρο με τελικό προορισμό την Ένωση με την Ελλάδα. Ως μέλος της μυστικής επιτροπής για τον Αγώνα της Κύπρου, πήρε τον όρκο της Ένωσης μαζί με τον νεοεκλεγέντα Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ',  με τον οποίο συνεργάστηκε για την προετοιμασία του ένοπλου αγώνα. Εισήλθε μυστικά στην Κύπρο τον Οκτώβριο του 1954 και ανέλαβε την δημιουργία της αντάρτικης οργάνωσης ΕΟΚΑ. Την 1η Απριλίου 1955, με διακήρυξη που υπέγραψε ως ΔΙΓΕΝΗΣ και βομβιστικές ενέργειες στις 4 μεγάλες πόλεις της Κύπρου ξεκίνησε τον απελευθερωτικό αγώνα για αποτίναξη του Βρετανικού ζυγού από την Κύπρο.

Κατεύθυνε τις πρώτες επιχειρήσεις της ΕΟΚΑ από το κρησφύγετο του στη Λευκωσία αλλά μετακινήθηκε στο όρος Τρόοδος για να ηγηθεί των αντάρτικων ομάδων. Στο στόχαστρο είχε Αγγλικές στρατιωτικές δυνάμεις και προδότες ενώ απαγόρευσε επιθέσεις σε Τουρκοκυπρίους. Στρατολόγησε τον Γρηγόρη Αυξεντίου ως ένα από τους ομαδάρχες, αρχικά στην Επαρχία Αμμοχώστου. Ο Γρίβας διέφυγε την σύλληψη δυο φορές όταν τον περικύκλωσαν Αγγλικές δυνάμεις στα Σπήλια τον Δεκέμβριο του 1955, οπότε ακολούθησε η μάχη στα Σπήλια,  και στον Κύκκο τον Μάιο του 1956.French, D. Fighting EOKA: The British Counter-Insurgency Campaign on Cyprus, 1955-1959, pp.88-9 Ένα μήνα αργότερα, κυνηγημένος από τις Αγγλικές δυνάμεις, μετακινήθηκε, υπό μυστικότητα, από τα βουνά με το αυτοκίνητο του αγωνιστή, Κώστα Ευσταθίου ή "Παχύκωστη", και κατέληξε σε ένα κρησφύγετο στη Λεμεσό οπού διηύθυνε όχι μόνο τις στρατιωτικές δραστηριότητες αλλά και την πολιτική εκστρατεία, αφού ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος τον Μάρτιο του 1956 εξορίστηκε από τις αρχές.

Κατά την διάρκεια του αγώνα, η Βρετανική Αποικιοκρατική Κυβέρνηση πρόσφερε αμοιβή 10,000 Βρετανικές λίρες και φυγάδευση σε όποια χώρα επιθυμίας για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στην σύλληψη του Συνταγματάρχη Γρίβα.

 Επιστροφή στην Ελλάδα και ίδρυση της Εθνικής Φρουράς 
Με τις υπογραφές τις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου στις αρχές του 1959 και την ανακήρυξη της Κύπρου σε ανεξάρτητο κράτος, ο Γρίβας απρόθυμα διέταξε την κατάπαυση του πυρός ενώ οι απόψεις του ήταν αντίθετες με αυτές του Μακάριου που δέχτηκε τις συμφωνίες αντιπροσωπεύοντας την Ελληνοκυπριακή πλευρά. Τον Μάρτιο του 1959, βγήκε από το κρησφύγετο του και αναχώρησε για την Αθήνα οπού αναγνωρίστηκε ως απελευθερωτής των Ελληνοκυπρίων, τιμήθηκε από την Ελληνική Βουλή και την Ακαδημία Αθηνών και προήχθη στον βαθμό του Στρατηγού.

Ο Γρίβας επέστρεψε στην Κύπρο το 1964 μετά την έξαρση των διακοινοτικών ταραχών μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων και ηγήθηκε της Ανωτέρας Στρατιωτικής Διοικήσεως Αμύνης Κύπρου (ΑΣΔΑΚ) και είχε υπό τον έλεγχο του, την Εθνική Φρουρά, την ΕΛΔΥΚ και την Ελληνική Μεραρχία, η οποία στάλθηκε το 1963 στην Κύπρο από τον Γεώργιο Παπανδρέου γα να συμβάλει στην άμυνα της νήσου σε περίπτωση Τουρκικής εισβολής . Για τον ίδιο λόγο ο Γρίβας οργάνωσε την κατασκευή οχυρωματικών έργων και συγκροτημάτων. Στις 15 Νοεμβρίου 1967, η Εθνική Φρουρά, μετά από διαταγές από την πολιτική ηγεσία, έκανε μια επιχείρηση στα χωριά της Κοφίνου και του Αγίου Θεόδωρου λόγω του ότι Τουρκοκύπριοι με υποστήριξη από τις Τουρκικές μυστικές υπηρεσίες και τις ένοπλες δυνάμεις διέκοψαν την κίνηση στον κρίσιμο αυτοκινητόδρομο που ένωνε την Λάρνακα, την Λευκωσία και την Λεμεσό. Στην επιχείρηση σκοτώθηκαν 25 ή 27 άτομα (μεταξύ αυτών 24 Τούρκοι στασιαστές), και ως αποτέλεσμα, η Τουρκία έστειλε τελεσίγραφο απειλώντας εισβολή εάν δεν αποχωρούσαν ο Γρίβας και η Μεραρχία από το νησί. Στο σημείο εκείνο, ο Γρίβας ανακλήθηκε  στην Αθήνα ο Γρίβας και η Μεραρχία αποσύρθηκε από την Κύπρο .

Από το 1968 μέχρι το 1969, υπό στενή παρακολούθηση, ο Γρίβας συμμετείχε σε αντιστασιακό κίνημα με τον στόχο την καθαίρεση της χούντας και αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα με ένα αριθμό στελεχών του Ελληνικού Στρατού, μαθητές και πρώην στελέχη της ΕΟΚΑ.Letter of General Karousos to the Greek Newspaper "To Vima". Published on 7 February 1999 Ο Γρίβας άρχισε τον σχηματισμό ομάδων αντίστασης σε γειτονιές της Αθήνας. Οι ομάδες αυτές ήταν οπλισμένες με τυφέκια και βόμβες που είχαν σταλθεί μυστικά από την Κύπρο αλλά ανακαλύφθηκαν από τις αρχές και πολλά μέλη συνελήφθησαν.Speeches by General Nikolaos Lytras and Lawyer Panikos Sotiriou at the Symposium "The life and work of Georgios Grivas Digenis", Nicosia Conference Center, Sunday 4th Iouniou 1995 Andreas Athanasiou, O Agnostos Polemos Athinon Lefkosias, p.179Makarios Drousiotis, EOKA B & CIA, To ellinotourkiko parakratos stin Kipro, Alfadi, Nicosia 2003 pp 80–81
μικρογραφία|Μνημείο του Στρατηγού Διγενή στην Πάφο.

 Τελευταία του χρόνια 
μικρογραφία|Ο Γρίβας στην επιθανάτιο κλίνη του, καλυπτόμενος από τη Βασιλική Ελληνική Σημαία
Το 1971 υπό άκρα μυστικότητα, επέστρεψε στην Κύπρο στις 31 Αυγούστου του 1971 και ίδρυσε την ΕΟΚΑ Β ως μοχλό πιέσεως εναντίον του Μακαρίου για να τον κάνει να αλλάξει γνώμη για το Κυπριακό και να επιστρέψει στην αρχική του θέση της Ενώσεως με την Ελλάδα. Η ΕΟΚΑ Β δεν ανέτρεψε τον Μακάριο αλλά είχε ως αποτέλεσμα έναν ενδοελληνοκυπριακό κύκλο βίας κατά την περίοδο 1971-1974.H Tragiki Anametrisi kai i Prodosia tis Kyprou-Marios Adamides-2011, p. ?

Στις 27 Ιανουαρίου 1974, ο Γρίβας πέθανε από καρδιακή ανακοπή σε ηλικία 76 ετών στο κρησφύγετο του. Μερικά στελέχη της ΕΟΚΑ Β, ενώ είχαν διαταγές από τον ετοιμοθάνατο Γρίβα να μην συνεργαστούν με την Χούντα, υπέγραψαν μυστική συμφωνία με τον Δημήτριο Ιωαννίδη, τον "αόρατο δικτάτορα" της Ελλάδας και ήταν υπό τον έλεγχο της Αθήνας. Η κηδεία του Γρίβα έγινε στις 29 Ιανουαρίου 1974 στον κήπο του τελευταίου του κρησφύγετου και προσήλθαν μερικοί χιλιάδες Ελληνοκύπριοι. Η Κυπριακή Κυβέρνηση κήρυξε τριήμερο επίσημο πένθος και μετά από τρεις μέρες, τον ανακήρυξαν "Άξιον Τέκνον της Πατρίδος" αλλά η κυβέρνηση Μακαρίου δεν παρευρέθηκε στην κηδεία.

 Μετά τον θάνατο του 
Η δεύτερη χούντα της Ελλάδας, υπό τον Ιωαννίδη, ανέτρεψε τον Μακάριο μόλις έξι μήνες μετά τον θάνατο του Γρίβα. Ο Ιωαννίδης σχεδίαζε την ανατροπή του Μακαρίου από πριν αλλά η τελική απόφαση ελήφθη στις 2 Ιουλίου 1974 όταν  ο Μακάριος αποφάσισε να διώξει 650 στελέχη της Ελλαδικής Εθνικής Φρουράς ώστε να παρεμποδίσει τον στρατιωτικό έλεγχο της Κύπρου από την Ελλάδα αλλά και να προσβάλει τον Ιωαννίδη.See secret minutes of a conversation between Makarios and British Prime Minister-London 17 July 1974. Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 που ανέτρεψε τον Μακάριο υλοποιήθηκε από δυνάμεις της Εθνικής Φρουράς με οδηγίες του Ιωαννίδη. Πέντε μέρες μετά το πραξικόπημα, έγινε η Τούρκικη εισβολή στην Κύπρο, ενώ ο Ιωαννίδης ευρέθη προ εκπλήξεως όταν οι αξιωματικοί του αρνήθηκαν να υπακούσουν στις διαταγές του  για αποστολή βοήθειας στην Κύπρο. Αυτό σήμανε και το τέλος του Ιωαννίδη.H Tragiki Anametrisi kai i Prodosia tis Kyprou-Marios Adamides-2011
Συγγραφικό Έργο

Παραπομπές

 Πηγές 
Ελληνόγλωσσες πηγές





 Ξενόγλωσσες πηγές 






Κατηγορία:Κύπριοι στρατιωτικοί
Κατηγορία:Κύπριοι αγωνιστές του 1955-59
Κατηγορία:Έλληνες απομνημονευματογράφοι
Κατηγορία:Μέλη της ΕΟΚΑ Β΄
Κατηγορία:Έλληνες βασιλόφρονες
Κατηγορία:Κύπριοι βιογράφοι
Κατηγορία:Έλληνες αντικομμουνιστές