Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας

Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας είναι διοικητική περιφέρεια στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Στερεάς Ελλάδας στην Ελλάδα. Συνορεύει με τις περιφέρειες Θεσσαλίας στα βόρεια, Δυτικής Ελλάδας στα δυτικά, και Αττικής στα νοτιοανατολικά. Ο Κορινθιακός κόλπος βρίσκεται στα νότια και το Αιγαίο Πέλαγος στα ανατολικά. Η περιοχή κατοικείται από την εποχή του λίθου, όπως δείχνουν τα ευρήματα στην Αλίαρτο, στη Χαλκίδα, στα Ψαχνά και σε διάφορες άλλες περιοχές.Στερεά Ελλάδα - Ιστορία  Τουριστική Πύλη της Στερεάς Ελλάδας, Ανακτήθηκε 28 Σεπτεμβρίου 2011

Ο μόνιμος πληθυσμός της περιφέρειας ανέρχεται σε 508.254 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 2021 από την ΕΛ.ΣΤΑΤ.. Πρωτεύουσα είναι η Λαμία που αποτελεί την 18η μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας, καθώς και ένα δυναμικά αναπτυσσόμενο αστικό κέντρο, στο οποίο κινούνται καθημερινά πολλές χιλιάδες άνθρωποι.Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.  Ανακτήθηκε 28 Σεπτεμβρίου 2011 Μεγαλύτερη πόλη είναι η Χαλκίδα, η οποία είναι η 9η μεγαλύτερη πόλη της χώρας, με πληθυσμό 59.125 κατοίκους και με τον ευρύτερο Δήμο να έχει πληθυσμό 102.222 κατοίκων.

Η περιφέρεια έχει επικεφαλής τον Φάνη Σπανό, ο οποίος εξελέγη στις Δημοτικές και Περιφερειακές εκλογές του 2019 και ασκεί τα καθήκοντά του από την 1η Σεπτεμβρίου του 2019.

 Ετυμολογία 
Η περιοχή της Στερεάς Ελλάδας αποτελεί σήμερα περιφέρεια και γεωγραφικό διαμέρισμα της Ελλάδας. Επίσης, αποτελεί μέρος της στατιστικής περιοχής της Κεντρικής Ελλάδας, μιας εκ των τεσσάρων της χώρας, πρώτου επιπέδου NUTS της Ευρωπαϊκής Ενώσεως. 

Στην περιφέρεια περιλαμβάνονται 5 περιφερειακές ενότητες (Βοιωτίας, Εύβοιας, Ευρυτανίας, Φθιώτιδας, Φωκίδας) ενώ στο γεωγραφικό διαμέρισμα Στερεάς Ελλάδας περιλαμβάνονται 7 νομοί, ακόμη δηλαδή η Αττική και η Αιτωλοακαρνανία.

Το όνομα Ρούμελη προέρχεται από την σύνθεση των τούρκικων λέξεων Ρουμ και ιλή που σημαίνουν Ρωμαίος ή Ρωμιός και χώρα αντίστοιχα δηλαδή η χώρα των Ρωμιών. Χαρακτηριστικό της ετυμολογίας της λέξεως Ρουμελία ή Ρούμελη είναι το σουλτανάτο των Ρουμ που εγκαθιδρύθηκε από τους Σελτζούκους Τούρκους στην περιοχή της Μικράς Ασίας θέλοντας έτσι να να υποδηλώσουν τον εθνολογικό χαρακτήρα της περιοχής (Έλληνες) που καταλάμβαναν και ασκούσαν διοίκηση.

Μετά το 1453, Ρούμελη ονομάστηκε το Ευρωπαϊκό τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με κέντρο τη Σόφια. Με την ίδρυση του νέου Ελληνικού κράτους, η περιοχή έλαβε την ελληνική ονομασία Στερεά Ελλάδα γεγονός που είχε να συμβεί από την κατάλυση του βυζαντινού κράτους.Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου, τομ. 16ος, σελ. 706, Ανακτήθηκε 28 Σεπτεμβρίου 2011Ρούμεληlivepedia.gr, Ανακτήθηκε 28 Σεπτεμβρίου 2011 Κατά τη διοικητική οργάνωση της Αυτοκρατορίας του Βυζαντίου η περιοχή είχε την ελληνική της ονομασία και με αυτό τον τρόπο αποτελούσε το Θέμα της Ελλάδος.

 Γεωγραφία 

Η Στερεά Ελλάδα βρίσκεται στο νότιο τμήμα του ηπειρωτικού κορμού της χώρας και καταλαμβάνει έκταση 15.549 τετραγωνικά χιλιόμετρα με 230 χιλιόμετρα μήκος και 95 χιλιόμετρα πλάτος καθιστώντας την 2η μεγαλύτερη σε έκταση ελληνική περιφέρεια. Αποτελείται από ηπειρωτικό και νησιωτικό τμήμα και είναι ανοιχτή στο Αιγαίο Πέλαγος και το Ιόνιο Πέλαγος μέσω εσωτερικών θαλασσών και μεγάλου μήκους ακτών. Συνορεύει με τρεις περιφέρειες. Την περιφέρεια Θεσσαλίας στα βόρεια, την περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας στα δυτικά και νοτιοδυτικά, και την περιφέρεια Αττικής στα νοτιοανατολικά. Στα νότια βρέχεται από τον Κορινθιακό κόλπο και στα ανατολικά από το Αιγαίο Πέλαγος. 

Η περιφέρεια δεν ταυτίζεται απόλυτα με το γεωγραφικό διαμέρισμα της Στερεάς Ελλάδας, καθώς σε αυτή δεν εντάσσονται οι νομοί Αττικής και Αιτωλοακαρνανίας. Το νησιώτικο τμήμα περιλαμβάνει το νησί της Εύβοιας που εκτείνεται κατά μήκος της βορειοανατολικής ηπειρωτικής Στερεάς Ελλάδας και είναι το δεύτερο μεγαλύτερο νησί της χώρας και το έκτο μεγαλύτερο της Μεσογείου με έκταση 3.654 τετραγωνικά χιλιόμετρα, το νησί της Σκύρου που είναι το νοτιότερο νησί των Βορείων Σποράδων και αποτελεί το δέκατο ένατο μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας με έκταση 209,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα, καθώς και ένα μεγάλο αριθμό νησιών και νησίδων.

Η Στερεά διαιρείται σε πέντε νομούς, της Βοιωτίας με έκταση 2.952 τετραγωνικά χιλιόμετρα, της Ευβοίας με 4.167 τετραγωνικά χιλιόμετρα, της Ευρυτανίας με 1.869 τετραγωνικά χιλιόμετρα, της Φθιώτιδας με 4.441 τετραγωνικά χιλιόμετρα και της Φωκίδας με 2.120 τετραγωνικά χιλιόμετρα που ταυτίζονται με τις περιφερειακές ενότητες ύστερα από την εφαρμογή του Προγράμματος Καλλικράτης.

 Διοικητική διαίρεση 

Η περιφέρεια διαιρείται σε 5 περιφερειακές ενότητες (ΠΕ) που συστάθηκαν με το Πρόγραμμα Καλλικράτης και ταυτίζονται γεωγραφικά με τα εδάφη των νομών. Οι 5 Περιφερειακές Ενότητες είναι της Βοιωτίας, Ευβοίας, Ευρυτανίας, Φθιώτιδας και Φωκίδας με πρωτεύουσες τις Λιβαδειά, Χαλκίδα, Καρπενήσι, Λαμία και Άμφισσα αντίστοιχα. Η ενότητα με τον μεγαλύτερο πληθυσμό είναι της Ευβοίας με 210.815 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2011 και σε έκταση της Φθιώτιδας με 4.441 χλμ2.

Στις ΠΕ υπάγονται 25 πρωτοβάθμιοι δήμοι (ΟΤΑ). Η περιφερειακή ενότητα της Βοιωτίας αποτελείται από 6 δήμους, της Ευβοίας από 8, της Ευρυτανίας από 2, της Φθιώτιδας από 7 και της Φωκίδας από 2. Ο δήμος με τον μεγαλύτερο πληθυσμό είναι της Χαλκίδας με 102.222 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2011 και σε έκταση των Δελφών με 1122,93 τ.χμ. Στην κατηγορία «πληθυσμός» αναγράφεται ο πραγματικός πληθυσμός της απογραφής 2011.
Περιφερειακή ενότηταΔήμοςΈκτ.Πληθ.ΈδραΒοιωτίαςΑλιάρτου-Θεσπιέων256,8910.887ΑλίαρτοςΔιστόμου-Αράχοβας-Αντίκυρας292,78.188ΔίστομοΘηβαίων822,9236.477ΘήβαΛεβαδέων698,7931.315ΛιβαδειάΟρχομενού436,4111.621ΟρχομενόςΤανάγρας554,0119.432ΣχηματάριΕύβοιαςΔιρφύων-Μεσσαπίων779,8618.800ΨαχνάΕρέτριας168,513.053ΕρέτριαΙστιαίας-Αιδηψού499,321.083ΙστιαίαΚαρύστου672,4312.180ΚάρυστοςΚύμης-Αλιβερίου801,2128.437ΑλιβέριΜαντουδίου-Λίμνης-Αγίας Άννας585,3912.045ΜαντούδιΣκύρου2232.994Σκύρος (Χώρα ή Χωριό)Χαλκιδέων412,38102.223ΧαλκίδαΕυρυτανίαςΑγράφων924,086.976ΚερασοχώριΚαρπενησίου954,2113.105ΚαρπενήσιΦθιώτιδαςΑμφίκλειας-Ελάτειας493,510.922Κάτω ΤιθορέαΔομοκού694,9711.495ΔομοκόςΛαμιέων94775.315ΛαμίαΛοκρών614,719.623ΑταλάντηΜακρακώμης836,616.036ΣπερχειάδαΜώλου-Αγίου Κωνσταντίνου337,29812.090Καμένα ΒούρλαΣτυλίδας463,912.750ΣτυλίδαΦωκίδαςΔελφών1122,9326.716ΆμφισσαΔωρίδος1006,9513.627Λιδωρίκι

 Περιφερειακές εκλογές 

 2023 
Ο στηριζόμενος από το κυβερνών κόμμα της Νέας Δημοκρατίας, εν ενεργεία περιφερειάρχης και εκ νέου υποψήφιος, Φάνης Σπανός, επανεξελέγη για δεύτερη θητεία, από τον πρώτο γύρο των περιφερειακών εκλογών του 2023, με σημαντική διαφορά έναντι του ανεξάρτητου, στηριζόμενου από το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ΣΥΡΙΖΑ - ΠΣ, ανθυποψηφίου του, Απόστολου Γκλέτσου, ο οποίος κατέλαβε τη δεύτερη θέση. Στον πρώτο γύρο των περιφερειακών εκλογών του 2023 και μοναδικό που διεξήχθη, στις 8 Οκτωβρίου, από τους 515.867 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους συμμετείχαν 319.322 (ποσοστό 61,90%).
Υποψήφιος ΠεριφερειάρχηςΣυνδυασμόςΚόμμα Στήριξης%
1ου γύρουΨήφοι 1ου γύρου%
2ου γύρουΨήφοι 2ου γύρουΣύνολο εδρώνΦάνης ΣπανόςΕπιμένουμε στην Καρδιά της ΕλλάδαςΝέα Δημοκρατία48,36145.900--27Απόστολος ΓκλέτσοςΕνωτική Περιφερειακή Κίνηση Απόστολος ΓκλέτσοςΑνεξάρτητοι + ΣΥΡΙΖΑ24,8875.079 - -9Κώστας ΜαρκόπουλοςΣτερεά Περιφέρεια -10,9833.138 - -4Κώστας ΜπασδέκηςΛαϊκή Συσπείρωση Στερεάς ΕλλάδαςΚΚΕ8,9426.975 - -3Λουκάς ΑποστολίδηςΠατρίδα μας η ΣτερεάΠΑΣΟΚ - Κίνημα Αλλαγής6,8420.630 - -2

 2019 
Ο Φάνης Σπανός εξελέγη περιφερειάρχης στις περιφερειακές εκλογές του 2019.

+ Υποψήφιος ΠεριφερειάρχηςΣυνδυασμόςΚόμμα Στήριξης%1ου γύρουΨήφοι 1ου γύρου%2ου γύρουΨήφοι 2ου γύρουΣύνολο εδρώνΦάνης ΣπανόςΕπιμένουμε στην καρδιά της ΕλλάδαςΝέα Δημοκρατία39,72126.76552,42122.12820Απόστολος ΓκλέτσοςΕνωτική Περιφερειακή ΚίνησηΑνεξάρτητοι ΈλληνεςΝέα Ελληνική Ορμή23,8476.08647,58110.84712Δημήτρης ΑναγνωστάκηςΣτερεά... Υπεροχής!ΣΥΡΙΖΑ 14,1545.1457Κατερίνα ΜπατζελήΠατρίδα μας η ΣτερεάΚίνημα Αλλαγής11,3436.2056Κώστας ΜπασδέκηςΛαϊκή Συσπείρωση Στερεάς ΕλλάδαςΚΚΕ5,5917.8513Χαράλαμπος ΓιώτηςΕλληνική Αυγή για την Στερεά ΕλλάδαΧρυσή Αυγή2,528.0301Αντώνης ΒούλγαρηςΕλεύθερη ΣτερεάΛαϊκή Ενότητα1,454.6261 Νίκη ΠολυζώηΑριστερή Παρέμβαση στη Στερεά ΑΝΤΑΡΣΥΑ1,394.4401

 2014 
Ο Κώστας Μπακογιάννης εξελέγη περιφερειάρχης Στερεάς στον δεύτερο γύρο, συγκεντρώνοντας ποσοστό 56,06% έναντι γύρω στο 44% για το Βαγγέλη Αποστόλου.Θρίλερ με Δούρου-Σγουρό - Ποιοι εκλέγονται περιφερειάρχες και δήμαρχοι , Έθνος, ηλεκτρονική έκδοση, 25-5-2014.

+ Υποψήφιος / Συνδυασμός / Κόμμα%1ου γύρουΨήφοι 1ου γύρου%2ου γύρουΨήφοι 2ου γύρουΣύνολο εδρώνΚώστας Μπακογιάννης / ΑΛΛΑΖΟΥΜΕ. ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ / ΝΔ41,35%136.68856,06%161.28631Βαγγέλης Αποστόλου / ΣΤΕΡΕΑ ΣΕ ΝΕΑ ΤΡΟΧΙΑ / ΣΥΡΙΖΑ 18,75%61.96143,94%126.42810 Θανάσης Γιαννόπουλος / ΘΑΝΑΣΗΣ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ - ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ / ΕΠΑΛ14,40%47.6094Απόστολος Γκλέτσος / ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΥΓΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ / Χρυσή Αυγή9,04%29.8672   Γιώργος Μαρίνος / ΛΑΪΚΗ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ / ΚΚΕ8,83%29.1912 Κώστας Χαϊνάς / ΕΝΕΡΓΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΣΤΕΡΕΑΣ / ΔΗΜΑΡ, Πράσινοι - Αλληλεγγύη4,27%14.1151Βασίλης Ζούμπος / ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ / ΑΝΤΑΡΣΥΑ3,36%11.0931

 2010 
Στις περιφερειακές εκλογές του 2010, που διεξήχθησαν στις 7 Νοεμβρίου, προηγήθηκε στον πρώτο γύρο ο  υποψήφιος που στηριζόταν από το ΠΑΣΟΚ Κλέαρχος Περγαντάς, με ποσοστό 39,02%, ακολουθούμενος από τον υποψήφιο που στηριζόταν από την Νέα Δημοκρατία Αθανάσιο Χειμάρα, που συγκέντρωσε ποσοστό 35,20%. Στις επαναληπτικές εκλογές που διεξήχθησαν στις 14 Νοεμβρίου 2010, περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας εξελέγη ο Κλέαρχος Περγαντάς που συγκέντρωσε ποσοστό 52,93% έναντι 47,07% του αντιπάλου του Αθανασίου Χειμάρα. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων στον πρώτο γύρο ήταν 66,81% ενώ στον δεύτερο 50,15%Υπουργείο Εσωτερικών, εκλογικά αποτελέσματα

+  Περιφερειακές εκλογές Στερεάς Ελλάδας, 7  Νοεμβρίου 2010Υποψήφιος - Συνδυασμός (κόμμα)%1ου γύρουΨήφοι 1ου γύρου%2ου γύρουΨήφοι 2ου γύρουΣύνολο εδρώνΚλέαρχος Περγαντάς / ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ (ΠΑΣΟΚ)39,02129.02052,93130.18931Αθανάσιος Χειμάρας / ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ (ΝΔ - Δημοκρατική Αναγέννηση)35,20116.39947,07115.76613Γεώργιος Μαρίνος / ΛΑΪΚΗ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (ΚΚΕ)10,8735.9543Νίκος Παπανδρέου / ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΜΕΤΩΠΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (ΛΑ.Ο.Σ.)7,9626.3242Νικόλαος Στουπής / ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΣΥΡΙΖΑ)3,7012.2191Δέσποινα Σπανούδη / ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (Οικολόγοι/ΔΗΜ.ΑΡ.)3,2510.7531

 Αδελφοποιήσεις 

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 ypes.gr Διοικητική διάρθρωση
 Βόρεια Εύβοια Ανήκει Στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας
 Βιβλίο (2016): "Βοιωτοί στην Αμερική", (Γ.Ε. Αντωνίου)