Μάνος Κατράκης

Ο Μάνος Κατράκης (Καστέλι Κισσάμου, 14 Αυγούστου 1908 - Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 1984) ήταν Έλληνας ηθοποιός του θεάτρου, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης, και στα νεότερα του χρόνια υπήρξε και ποδοσφαιριστής.

 Πρώτα χρόνια 
Ήταν το μικρότερο από τα πέντε παιδιά του εμπόρου Χαράλαμπου Κατράκη και της Ειρήνης. Πριν συμπληρώσει τα 10 του χρόνια η οικογένειά του μετακόμισε στην Αθήνα καθώς οι δουλειές του πατέρα δεν πήγαιναν και τόσο καλά και θεώρησαν πως η πρωτεύουσα θα προσέφερε περισσότερες επαγγελματικές ευκαιρίες από την Κρήτη. Σε νεαρή ηλικία αναγκάστηκε να γίνει ο προστάτης της οικογένειας, καθώς ο πατέρας του έλειπε συνεχώς και ο μεγαλύτερος αδελφός του Γιάννης ζούσε στην Αμερική.

Ο Κατράκης στα νεανικά του χρόνια έπαιζε ποδόσφαιρο στη θέση του σέντερ μπακΔημήτρη Καραγκούνη, Δημήτρη Μανίκα, Η Ιστορία του Αθηναϊκού, 1917-1988, 70 χρόνια, Αθήνα 1987, σελ. 22 και 23 αρχικά στην ανεξάρτητη ομάδα του Κεραυνού Πολυγώνου και το 1925 μεταπήδησε στον Αθηναϊκό. Με τον Αθηναϊκό αγωνίστηκε στα πρωταθλήματα της Ε.Π.Σ.Α το 1924–25, όπου η ομάδα τερμάτισε τρίτη στον όμιλό της, και την περίοδο 1925–26, όπου η ομάδα τερμάτισε έκτη.

 Καριέρα 
Ο Κατράκης εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε θεατρική σκηνή στην Αθήνα το 1927. Ο σκηνοθέτης Κώστας Λελούδας ενθουσιάστηκε από τη δυναμικότητά του. Έναν χρόνο μετά έπαιξε στην πρώτη ελληνική βουβή ταινία με τίτλο Το λάβαρο του '21 (1928). Παράλληλα συμμετείχε σε θεατρικές παραστάσεις τοπικών θιάσων, μεταξύ των οποίων ο Θίασος Νέων του Ανδρέα Παντόπουλου και ο θιάσος της Μαρίκας Κοτοπούλη. Το 1931 μπήκε στο Εθνικό Θέατρο.

Τη δεκαετία του 1930 γνωρίστηκε με τον μαέστρο Δημήτρη Μητρόπουλο και έγιναν φίλοι. Από το 1933 έπαιξε κατά σειρά με τους θιάσους Λουδοβίκου Λούη, Μήτσου Μυράτ, Βασίλη Αργυρόπουλου και Μαρίκας Κοτοπούλη μέχρι το 1935, όταν επαναπροσλήφθηκε από το Εθνικό Θέατρο.

 Πόλεμος, Κατοχή, Αντίσταση, εξορία 
Ο Κατράκης συμμετείχε στο μέτωπο και νυμφεύτηκε δεύτερη φορά αλλά ξαναχώρισε. Επίσης, έχασε τα δίδυμα παιδιά του. Το 1943, όταν ανέλαβε πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών συνέβαλε στην ίδρυση του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος.

Ο Κατράκης εντάχθηκε στο ΕΑΜ και στο ΚΚΕ κατά τη διάρκεια της Κατοχής, και πολέμησε στην Εθνική Αντίσταση. Η πεισματική άρνησή του να υπογράψει "δήλωση μετανοίας και αποκήρυξης των κομμουνιστικών ιδεών" οδήγησε σε διώξεις, βασανιστήρια και εξορία στη Μακρόνησο και τον Άη Στράτη για σχεδόν επτά χρόνια. Η φιλία του και η κοινή πορεία με συναγωνιστές του, όπως ο Γιάννης Ρίτσος, ο Τζαβαλάς Καρούσος και ο Γιάννης Χοντζέας, τον βοήθησαν να αντιμετωπίσει τις δραματικές αυτές στιγμές. Ταυτόχρονα εμψύχωνε σύντροφους του στη Μακρόνησο και στον Άη Στράτη.

Όταν στις αρχές της δεκαετίας του 1950 επιστρέφει στην Αθήνα οριστικά, το μετεμφυλιακό κλίμα είναι βαρύ. Αναγκάζεται να εργαστεί ευκαιριακά (στο ραδιόφωνο στην αρχή) αλλά σιγά-σιγά έπαιρνε μικρούς ή μεγαλύτερους ρόλους στο θέατρο και στον κινηματογράφο.

 Επαγγελματική καταξίωση 
Το 1951-1952 διοργανώνει «ποιητικές απογευματινές» στο θέατρο Μουσούρη. Το 1952 πρωταγωνίστησε στον Προμηθέα του Αισχύλου με τον θυμελικό θίασο του Λίνου Καρζή σε Δελφούς και Αθήνα, όπου μετά την παράσταση δέχεται την έκφραση συγχαρητηρίων από τους βασιλείς. Ακολούθως πρωταγωνίστησε στον θίασο της Κοτοπούλη και το 1953 οργάνωσε δικό του θίασο. Από το 1954, εργαζόταν στο Θέατρο Αθηνών και από το επόμενο έτος, στο Εθνικό Λαϊκό Θέατρο.

 Προσωπική ζωή και θάνατος 
Νυμφεύτηκε σε ηλικία 25 ετών την επίσης ηθοποιό Άννα Λώρη, αλλά σύντομα χώρισαν.

Την περίοδο της Κατοχής παντρεύτηκε τη Νένα Βρακοτσώλη, με την οποία είχε δεσμό προπολεμικά, η οποία έμεινε έγκυος, αλλά οκτώ μηνών απέβαλε και έχασε τα δίδυμά της.

Μετά από μία θεατρική πρεμιέρα το 1954, γνώρισε την τρίτη σύζυγό του Λίντα Άλμα.

Η συνεχής καταπόνηση του οργανισμού του δημιούργησε με τον καιρό προβλήματα στον Κατράκη και η υγεία του εξασθένησε. Αρνήθηκε να ακολουθήσει αυστηρό πρόγραμμα θεραπείας, όντας καπνιστής. Απεβίωσε 76 ετών, στις 2 Σεπτεμβρίου 1984, λίγο μετά από την ολοκλήρωση των γυρισμάτων της ταινίας Ταξίδι στα Κύθηρα, της τελευταίας που πρωταγωνίστησε, με αιτία καρκίνο του πνεύμονα. Μέχρι το τέλος της ζωής του ήταν μέλος του ΚΚΕ. Κηδεύτηκε στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών.

 Φιλμογραφία 
+ΈτοςΤίτλοςΡόλος1929Το λάβαρο του '21Δήμος1931Έτσι κανείς σαν αγαπήσειβιολιστής1932Ο αγαπητικός της βοσκοπούλαςΛιάκος 1946Πρόσωπα λησμονημέναΝίκος Μακρίδης (φωνή)Καταδρομή στο Αιγαίονκυβερνήτης Γιάννης Ραΐδης1948Οι Γερμανοί ξανάρχονταιΓερμανός στρατιώτηςΜαρίνος ΚοντάραςΜαρίνος Κοντάρας1952Η φλόγα της ελευθερίαςαφηγητής (φωνή)1953ΕύαΑλέκος1954Ο δρόμος με τις ακακίεςΧρήστος Βάρνας, επιμελητής χειρουργόςΜαγική πόλιςδιαβάτης / αφηγητής1961ΑντιγόνηΚρέωνΣυνοικία το όνειροΝεκροφόραςΦλογέρα και αίμαΣτάθης Βλαχοπανάγος1962ΗλέκτραπαιδαγωγόςΘρίαμβοςΜπουρνόκος1963Ένας ντελικανήςΠοντικάκης / ΠανΑδελφός Άνναπατήρ ΒασίλειοςΤα κόκκινα φανάριακαπεταν-Νικόλας ΜαρούκηςΑθώα ή ένοχη;Αλέκος1964Το παραμύθι ενός ζωγράφουαφηγητής (φωνή)Προδοσία καθηγητής Βίκτωρ ΚαστριώτηςΔιωγμόςπαπάςΕνωμένοι στη ζωή και στο θάνατοκαπετάν ΣτράτοςΟι επικίνδυνοιεισαγγελέας1965Το μπλόκοΗλίαςΟ μετανάστηςαφηγητής (φωνή)Ιστορία μιας ζωήςΜικές ΠαπαδήμαςΤο χώμα βάφτηκε κόκκινογερο-Χορμόβας ΣπαραγμόςΔημήτρης ΝταλίκηςΟ επαναστάτηςκύριος ΣκουζάςΗ έξοδος του ΜεσολογγίουΝότης Μπότσαρης1966Κατηγορώ τους ανθρώπουςΕλευθέριος ΔημητρόπουλοςΔάκρυα για την ΗλέκτραΤάσος ΠετρίδηςΤώρα που φεύγω απ' τη ζωήεισαγγελέας ΒαρέντηςΣκλάβοι της μοίραςΔεληπέτρουΜαζί σου για πάντα Σωτήρης Χατζηγιάννης, θείος ΜιράνταςΈχω δικαίωμα να σ' αγαπώ!θείος ΝικήταΈρωτας στην καυτή άμμοκαπεταν-ΝικόλαςΟ κατατρεγμένοςΛάμπρος ΣαρίογλουΑιχμάλωτοι του πεπρωμένουκαπετάν Χρήστος, παππούς ΞανθούλαςΑχάριστηΖάχος Σταρόγιαννης1967Κοντσέρτο για πολυβόλα υποστράτηγος Καραγιαννόπουλος (Δαρείος)Τι κι αν γεννήθηκα φτωχόςΔημοσθένης ΡαζήςΟ Λαμπίρης εναντίον των παρανόμωνστρατηγός1968Μια μέρα, ο πατέρας μου...αρχηγόςΤο κανόνι και τ' αηδόνιφίλος ΤριανταφύλλουΗ λεωφόρος του μίσους εισαγγελέας ΛεγάτοςΤόσα όνειρα στους δρόμουςΑαρών ΜοσέΘα κάνω πέτρα την καρδιά μουκυρ-ΠαντελήςΗ καρδιά ενός αλήτηΜάνος ΣαρρήςΞεριζωμένη γενιάΜάνθοςΚατηγορουμένη, απολογήσουπρόεδρος δικαστηρίουΤζέην ΈϋρΈντουαρντ ΡότσεστερΗ λυγερήΚωσταντής ΜατρώζοςΑς με κρίνουν οι γυναίκεςΆγγελος Μπαρτής1969Κυνηγημένη προσφυγοπούλαΑργύρης ΑναγνώστουΟ πρόσφυγαςΘανάσης ΝταούτηςΚακός, ψυχρός και ανάποδοςΑλέκος ΒαλίρηςΗ σφραγίδα του Θεούκαπετάν ΓιάννηςΗ λεωφόρος της προδοσίαςστρατηγός ΓερακάρηςΚουρέλι της ζωήςΓιάννης Ρωμάνης Η θυσία μιας γυναίκαςΣτράτοςΗ ώρα της αλήθειαςΣτάθης ΜαρόγλουΓια την τιμή και τον έρωταΠαύλοςΦίλησέ με πριν φύγεις για πάνταΣταύρος Καραπάνος1970Ορατότης μηδέν Χορστ ΡίχτερΑυτοί που μίλησαν με το θάνατοΛυκούργος ΒενέτηςΗ ζούγκλα των πόλεωνΛυσίας ΣέκερηςΤο τελευταίο φιλίπατέραςΏρες αγάπης, ώρες πολέμουΓιάννηςΚατηγορώ τους δυνατούςΛάμπρος ΚονταρίνηςΕσένα μόνο αγαπώΒύρων Δέρκος1971Κατάχρησις εξουσίαςΚανέλλος Βασιλόπουλος1972Με φόβο και πάθοςΑλέξανδρος ΒιάσκοςΗ Αλίκη δικτάτωρΕλευθέριοςΑντάρτες των πόλεωνπατέρας ΦώτηΧωρίς συνείδησηΚώστας Δελλής1973Οι προστάτεςΠέτρος ΡάλληςΔον ΚιχότηςΔον Κιχότης1974Η φόνισσααφηγητής (φωνή)Η δίκη των δικαστώνΘεόδωρος Κολοκοτρώνης1978Κραυγή γυναικώνΚρέωνO ήλιος του θανάτουπαπα-Γιάννης1980Eλευθέριος Bενιζέλος: 1910-1927ΠέτροςΟ άνθρωπος με το γαρύφαλλοαφηγητής (φωνή)1984Ταξίδι στα ΚύθηραΣπύροςΤα χρόνια της θύελλαςγέρος

 Θεατρικές Παραστάσεις 

 σεζόν παράσταση ρόλος θίασος θέατρο σκηνοθέτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1929/1930 Ο Καραγκιόζης Πέτρος Δικέλας Λαϊκό Θέατρο Αθηνών Βασίλη Ρώτα Λαϊκό Θέατρο Παγκρατίου Βασίλης Ρώτας Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1932/1933 Ο έμπορος της Βενετίας Λορέντζο Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Φώτος Πολίτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1932/1933 Η θυσία του Αβραάμ Άγγελος Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας περιοδεία Φώτος Πολίτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1932/1933 Οθέλλος Γ Άρχοντας Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Φώτος Πολίτης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1935/1936 Αρραβωνιάσματα Λένας Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1935/1936 Αυτοκράτωρ Μιχαήλ Δομέστικος Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1937/1938 Ο πρίγκηπας του Χόμπουργκ Ερρίκος Χοεντζόλλερν Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1938/1939 Ο σταυρός και το σπαθί Αέτιος Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1943/1944 Η Τρισεύγενη Πέτρος Φλώρης Κρατικό Θέατρο Θεσσαλονίκης Βασιλικό Θέατρο Θεσσαλονίκης Κωστής Μιχαηλίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1943/1944 Βαβυλωνία Κρητικός Κρατικό Θέατρο Θεσσαλονίκης Βασιλικό Θέατρο Θεσσαλονίκης Κωστής Μιχαηλίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1943/1944 Λουίζα Μίλλερ Πρόεδρος Φον Βάλτερ Κρατικό Θέατρο Θεσσαλονίκης Βασιλικό Θέατρο Θεσσαλονίκης Κωστής Μιχαηλίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1945/1946 Τρικυμία Πρόσπερο Καλλιτεχνικός Θεατρικός Οργανισμός Αυλαία Θέατρο Rex Τάκης Μουζενίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1946/1947 Πέρσαι Ξέρξης Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1946/1947 Πολύ κακό για το τίποτα Δον Πέτρος Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1946/1947 Βαβυλωνία Κρης Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Δημήτρης Ροντήρης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1947/1948 Βαθειές είναι οι ρίζες Μπρετ Τσαρλς Θίασος Βάσως Μανωλίδου - Γιώργου Παππά Θέατρο Rex Τάκης Μουζενίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1952/1953 Το φως του γκαζιού Κύριος Μάνινγκαμ Θίασος Κατερίνας - Ελεύθερος Καλλιτεχνικός Οργανισμός Δημοτικό Θέατρο Πειραιά Τάκης Μουζενίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1953/1954 Ο έβδομος ουρανός Τσίκο Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη περιοδεία Μάνος Κατράκης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1954/1955 Βαθειές είναι οι ρίζες Μπερτ Τσαρλς  Θέατρο Αθηνών Μάνος Κατράκης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1955/1956 Η τραγωδία του Λόρδου Μπάυρον Λόρδος Μπάυρον Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Δημοτικό Θέατρο Πειραιά Τάκης Μουζενίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1955/1956 Ο Χριστός ξανασταυρώνεται Μσνωλιός Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Άλσος Τάκης Μουζενίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1956/1957 Οθέλλος Οθέλλος Θίασος Δημήτρη Μυράτ Θέατρο Rex Δημήτρης Μυράτ Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1957/1958 Ο ηλίθιος Πρίγκηπας Μίσκιν Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Rex Τάκης Μουζενίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1957/1958 Βασίλισσα Αμαλία Δημήτρης Καλλέργης Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Άλσος Πέλος Κατσέλης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1958/1959 Φουέντε Οβεχούνα Φροντόζο Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Άλσος Τάκης Μουζενίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1959/1960 Η δίκη των πιθήκων Χένρι Ντριμον Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Μίμη Φωτόπουλου Τάκης Μουζενίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1959/1960 Ο Πατούχας Μανώλης Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Άλσος  Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1961/1962 Οδύσσεια Δυσέας Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Καλουτά Μάνος Κατράκης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1963/1964 Ιούλιος Καίσαρ Μάρκος Βρούτος Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Άλσος Μίνως Βολανάκης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1963/1964 Το κορίτσι με το κορδελάκι Βάνιας ο τραγουδιστής Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Άλσος Μάνος Κατράκης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1965/1966 Χωριστά τραπέζια Ταγματάρχης ΠόλλοκΚύριος Μάλκομ Θίασος Έλσας Βεργή - Μάνου Κατράκη Θέατρο Έλσας Βέργη Γιώργος Θεοδοσιάδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1965/1966 Ο σταυρός και το σπαθί Κωνσταντίνος ο Στ Θίασος Έλσας Βεργή - Μάνου Κατράκη περιοδεία Πέλος Κατσέλης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1965/1966 Ο καπετάν Μιχάλης Καπετάν Μιχάλης Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Άλσος Μάνος Κατράκης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1969/1970Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1970/1971 Ο χορός του θανάτου Έντγκαρ Θίασος Έλσας Βεργή - Μάνου Κατράκη Θέατρο Έλσας Βέργη Μάνος Κατράκης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1973/1974 Οθέλλος Οθέλλος Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας Κτήριο Τσίλερ Τάκης Μουζενίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1974/1975 Μαντώ Μαυρογένους (Προδομένος λαός) Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Θίασος Αλίκης Βουγιουκλάκη Θέατρο Αλίκη Κωστής Μιχαηλίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1977/1978 Φθινοπωρινή ιστορία Ροντιόν Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Μπρόντγουεϊ Μάνος Κατράκης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1979/1980 Ντα Πατέρας (Ντα) Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο Μπρόντγουεϊ Τάκης Μουζενίδης Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1980/1981Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1981/1982 Ντα Νικ Τάιναν (Ντα) Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη Θέατρο ΜπρόντγουεϊΘέατρο Χατζώκου Τάκης Μουζενίδης

Όλες οι πληροφορίες προέρχονται από το έντυπο πρόγραμμα της κάθε παράστασης ή/και από σχετικά δελτία τύπου.

 Παραπομπές 

 Βιβλιογραφία 
Μάνος Κατράκης. Στη ζωή, τη σκηνή και την οθόνη. (Βασίλης Γ. Μαρτσάκης, Μαρία Στ. Καραγεώργου, Αικατερίνη Δεμέστιχα) Εκδόσεις: Σύγχρονη Εποχή, 2004

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Μάνος Κατράκης στο IMDb

 Μάνος Κατράκης (φιλμογραφία) στο Filmy: Cine DataBase

Κατηγορία:Κίσαμος
Κατηγορία:Μέλη του ΕΑΜ
Κατηγορία:Έλληνες κομμουνιστές
Κατηγορία:Έλληνες  ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Έλληνες  ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Έλληνες ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Έλληνες ηθοποιοί ραδιοφώνου
Κατηγορία:Έλληνες ηθοποιοί βωβών ταινιών
Κατηγορία:Έλληνες ποδοσφαιριστές
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Αθηναϊκού
Κατηγορία:Παραλήπτες του Τάγματος του Γεωργίου Α΄
Κατηγορία:Ενταφιασμοί στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών