Άρειος Πάγος

Ο Άρειος Πάγος είναι το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο της πολιτικής και ποινικής δικαιοσύνης της Ελλάδας. Τα μέλη του, οι αρεοπαγίτες, εξετάζουν την ορθότητα της κάθε δικαστικής απόφασης, εξασφαλίζοντας με τις αποφάσεις τους την ενότητα της νομολογίας.

Σε περίπτωση μη σχηματισμού κυβέρνησης, κατά το Σύνταγμα της Ελλάδας, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει τη διακριτική ευχέρεια να επιλέξει ανάμεσα στον Πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας ή του Αρείου Πάγου ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου, για την ανάθεση σχηματισμού οικουμενικής κυβέρνησης όσο το δυνατόν ευρύτερης αποδοχής, έτσι ώστε να διενεργήσει εκλογές και να διαλύσει τη Βουλή των 300

 Ιστορική αναδρομή 
Το όνομα προήλθε από το ομώνυμο δικαστήριο στην Αρχαία Αθήνα και είναι είτε από τον θεό Άρη (που κατά την ελληνική μυθολογία δικάστηκε εκεί από τους Θεούς του Ολύμπου για τον φόνο του γιου του Ποσειδώνα Αλιρρόθιου), είτε από τις «Αρές Ερινύες» τις λεγόμενες και «Σεμνές» που ήταν χθόνιες θεότητες της τιμωρίας και της εκδίκησης. Ο Άρειος Πάγος ιδρύθηκε στις 16 Οκτωβρίου 1834 με βασιλικό διάταγμα και λειτούργησε ως το ανώτατο δικαστήριο του κράτους. Η πρώτη απόφαση του Αρείου Πάγου (1/1835) κρίθηκε και αποφασίσθηκε στις 30 Απριλίου 1835 και δημοσιεύθηκε την 1η Μαΐου 1835. Μέχρι το 1981, ο Άρειος Πάγος στεγαζόταν στο «Ιλίου Μέλαθρον» επί της Πανεπιστημίου όπου σήμερα στεγάζεται το νομισματικό μουσείο. Από τις 23 Φεβρουαρίου του 1981, μέχρι και σήμερα, στεγάζεται στο δικαστικό μέγαρο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, χτισμένο από τους αρχιτέκτονες Ιάσονα Ρίζο και Δημήτρη Καταρόπουλο, στο χώρο που παλαιότερα βρίσκονταν οι φυλακές Αβέρωφ.

 Οργάνωση 
Τα μέλη του Αρείου Πάγου έχουν ισόβια θητεία, αποχωρούν δηλαδή μετά τα 67 έτη. Στον Άρειο Πάγο σήμερα υπηρετούν:
 ο Πρόεδρος του Αρείου Πάγου,
 ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου,
 δέκα (10) Αντιπρόεδροι,
 εβδομήντα τέσσερις (74) Αρεοπαγίτες,
 Δέκα Οχτώ (18) Αντεισαγγελείς του Αρείου Πάγου.

Οι εργασίες του Αρείου Πάγου οργανώνονται σε εννέα τμήματα, εκ των οποίων τα έξι είναι πολιτικά και ασχολούνται με υποθέσεις ιδιωτικού δικαίου (ενοχικού, εμπορικού, κληρονομικού, εμπράγματου, εργατικού κλπ.) και τα υπόλοιπα τρία ποινικά. Επίσης, ο Άρειος Πάγος λειτουργεί και σε Ολομέλεια.

 Διατελέσαντες πρόεδροι 
+ Πρόεδρος <small>(γέννηση-θάνατος) Από Μέχρι Σημειώσεις Χριστόδουλος Κλωνάρης (1788-1849) 1835 1847 Ήταν ο πρώτος Πρόεδρος του Αρείου Πάγου. Ιωάννης Σωμάκης (1794-1854) 1847 1848  Χριστόδουλος Κλωνάρης (1788-1849) 1848 1849 Δεύτερη θητεία  Γεώργιος Α. Ράλλης (1804-1883) 1849 1861 Επιφανής νομικός και πολιτικός της εποχής. Ένας από τους πρώτους καθηγητές της νομικής σχολής Αθηνών. Αριστείδης Μοραϊτίνης (1806-1875) 1861 1872 Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του ανέλαβε  δύο φορές την πρωθυπουργία. Δημήτριος Βάλβης (1808-1892) 1872 1885 Ως οικουμενική προσωπικότητα βοήθησε πολύ στην εκτόνωση της πολιτικής κατάστασης που επικρατούσε το 1875 με την παραπομπή της κυβέρνησης Βούλγαρη στα δικαστήρια. Νικόλαος Δεληγιάννης (1831-1890) 1885 1890 Αδερφός του Θεόδωρου Δηλιγιάννη. Ήταν εκ των ιδρυτών, και πρόεδρος, της Εταιρείας των φίλων του λαού. Γιος του ήταν ο πολιτικός Επαμεινώνδας Δεληγιάννης. Κωνσταντίνος Σημαντήρας 1891 1911 Το 1902 ο Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ πρότεινε στον Σημαντήρα να αναλάβει την προεδρία υπηρεσιακής κυβέρνησης προκειμένου να αποφύγει να δώσει εντολή σχηματισμού στον Θεόδωρο Δηλιγιάννη, αλλά εκείνος αρνήθηκε. <small>(βλ. Σανιδικά).Χρήστος Καψάλης (1851-1921) 1911 1921 Σπυρίδων Τσαγρής (1859-1950) 1921  1922 Αντώνιος Ζηλήμων (1868-1944) 1922 1933 Γεώργιος Πανόπουλος 1933 1941 Κωνσταντίνος Κυριλλόπουλος (1873-1945) 1941 1945Πέθανε ξαφνικά, ελάχιστες ημέρες από την απόφαση για συνταξιοδότησή του και πριν ακόμα προλάβει να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα Κυβερνήσεως το Βασιλικό Διάταγμα <small>(4.5.1945), με το οποίο αποχωρούσε από τα καθήκοντά του λόγω συμπλήρωσης του ορίου ηλικίας. Ιωάννης Σακκέτας 1945 1948 Ηλίας Παπαηλιού (1882-1960) 1948 1953 Σταύρος Ι. Σταυρόπουλος (19??-1999) 1953 1953 Συνέγραψε Εργατικό Δίκαιο. Ανδρέας Χ. Τούσης, ιστοσελίδα Εισαγγελίας Αρείου Πάγου. Κηδεύτηκε στις 2 Μαρτίου 1999. Ιωάννης Αποστολόπουλος (1891-1959) 1953 1959 Κωνσταντίνος Καυκάς (1892-1974) 1959 1963 Στυλιανός Μαυρομιχάλης (1902-1981) 1963 1968 Στις 28 Σεπτεμβρίου του 1963 σχημάτισε υπηρεσιακή κυβέρνηση, η οποία παρέμεινε μέχρι τις 8 Νοεμβρίου, με σκοπό να οδηγήσει την χώρα στις εκλογές Θεόδωρος Καμπέρης 1968 1969 Αθανάσιος Γεωργίου 1969 1970 Βασίλειος Πατσουράκος (19??-1987) 1970 1973 Λύσανδρος Κανελλάκος (19??-1975) 1973 1974 Πέθανε, έπειτα από τροχαίο δυστύχημα στη Φιλοθέη, τον Μάιο του 1975. Δημήτριος Μαργέλλος 1974 1975 Κωνσταντίνος Ζαχαρής (19??-1998) 1975 1976 Απεβίωσε στις 6 Δεκεμβρίου 1998 και κηδεύτηκε σε στενό οικογενειακό κύκλο."Πένθος", εφ. Ελευθεροτυπία, φύλλο 9ης Δεκεμβρίου 1998, σελ. 56.Σπυρίδων Γάγγας (1909-1986)Ετάφη στις 6 Αυγούστου 1986 στο Β΄ Νεκροταφείο Αθηνών (Τα Νέα, 6-8-1986, σελ. 39). 1976 1977 Γεώργιος Καραμάνος (19??-1982) 1977 1978 Σπυρίδων Κόλλας (1911-1986)Κοινωνικά, 12-13 Οκτ. 1986, σελ. 2. 1978 1979Δημήτριος Σκούμπης (19??-1995) 1979 1982 Διδάκτωρ της Νομικής Σχολής Αθηνών. Κηδεύτηκε από τον ιερό ναό Αγίων Θεοδώρων του Α΄ Νεκροταφείου Αθηνών στις 10 Μαΐου 1995."Κηδείες", Τα Νέα, φύλλο 9ης Μαΐου 1995, σελ. 56. Γεώργιος Κώνστας (1918-1996"Κηδείες", Καθημερινή, φύλλο 23ης Ιουνίου 1996, σελ. 14.) 1982 1985Ο πρώτος πρόεδρος του Αρείου Πάγου που επελέγη από κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ. Γνωστός για τις προοδευτικές του ιδέες ήδη από την προδικτατορική περίοδο, μετά την επιβολή της χούντας απολύθηκε από το δικαστικό σώμα. Πρωτοστάτησε στο συνδικαλιστικό κίνημα των δικαστικών και την ίδρυση της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων. Αντώνιος Στασινός (1922-2013) 1985 1989Συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση ως ΕΠΟΝίτης επί Κατοχής. Ιωάννης Γρίβας (1923-2016) 1989 1990 Την περίοδο από 11 Οκτωβρίου 1989 έως 23 Νοεμβρίου 1989 διετέλεσε υπηρεσιακός πρωθυπουργός ως πρόεδρος του Αρείου Πάγου <small>(Υπηρεσιακή κυβέρνηση Ιωάννη Γρίβα 1989).  Βασίλειος Κόκκινος (1929-2019) 1990 1996 Ήταν πρόεδρος του ειδικού δικαστηρίου που δίκασε και αθώωσε τονΑνδρέα Παπανδρέου. Στέφανος Ματθίας (1935-2009) 1996 2002  Γεώργιος Κάπος (1938-) 2002 2005 Ρωμύλος Κεδίκογλου (1940-) 2005 2007 Βασίλειος Νικόπουλος (1942-) 2007 2009 Γεώργιος Καλαμίδας (1944-2022) 2009 2011 Ρένα Ασημακοπούλου (1946-) 2011  2013 Η πρώτη γυναίκα που ανήλθε στην προεδρία του Αρείου Πάγου. Μιχαήλ Θεοχαρίδης (1947-) 2013 2014 Αθανάσιος Κουτρομάνος (1948-) 2014 2015Βασιλική Θάνου (1950-)29 Ιουνίου 201530 Ιουνίου 2017Πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της Ελλάδας (υπηρεσιακή, από τις 27 Αυγούστου έως τις 21 Σεπτεμβρίου 2015)Βασίλειος Πέππας
(1952-)18 Σεπτεμβρίου 201730 Ιουνίου 2019Ιωσήφ Τσαλαγανίδης(1953-)28 Αυγούστου 201930 Ιουνίου 2020Επιλέχθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο της Κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, μετά τις βουλευτικές εκλογές της 7 Ιουλίου 2019. Εντούτοις, πριν τις εκλογές, στις 31 Μαΐου 2019, το υπουργικό συμβούλιο της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ είχε επιλέξει ως πρόεδρο του Αρείου Πάγου την Ειρήνη Καλού. Η πράξη αυτή είχε προκαλέσει την αντίδραση της ΝΔ, καθώς ο πρωθυπουργός  Αλέξης Τσίπρας είχε δηλώσει ότι θα προκηρύξει εκλογές, μετά και την ήττα του ΣΥΡΙΖΑ στις ευρωεκλογές και δημοτικές - περιφερειακές εκλογές του Μαΐου του 2019. Τελικά ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν υπέγραψε το Προεδρικό Διάταγμα που του είχε αποστείλει πριν τις εκλογές η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, και η ΝΔ, ξεκινώντας εκ νέου τη διαδικασία επιλογής, επέλεξε τον Ιωσήφ Τσαλαγανίδη ως νέο πρόεδρο του Αρείου Πάγου.Αγγελική Αλειφεροπούλου(1954-2025)30 Ιουνίου 202030 Ιουνίου 2021 Μετά την αποχώρηση του Τσαλαγανίδη λόγω ορίου ηλικίας, η αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου και πρόεδρος του Ζ΄ Ποινικού Τμήματος, Αγγελική Αλειφεροπούλου, τοποθετήθηκε πρόεδρος, και υπηρέτησε ως τον Ιούνιο του 2021.Μαρία Γεωργίου1 Ιουλίου 202130 Ιουνίου 2023Ιωάννα Κλάπα-Χριστοδουλέα 25 Ιουλίου 202330 Ιουνίου 2025Αναστασία Παπαδοπούλου5 Ιουλίου 2025

 Παραπομπές 

 Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ιστοσελίδα του Αρείου Πάγου
 Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο: Εγκαίνια του νέου κτηρίου του Αρείου Πάγου στην Αθήνα από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Καραμανλή.

Κατηγορία:Δικαστικές αρχές
Κατηγορία:Δίκαιο στην Ελλάδα