ཨ་གུ་ཨ་སི་ཀེ་ལེན་ཊེསི།

ཨ་གུ་ཨ་སི་ཀེ་ལེན་ཊེསི་ (Aguascalientes) ཁྲོམ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།

ཨ་གུ་ཨ་སི་ཀེ་ལེན་ཊེསི་ (Aguascalientes) འདི་བྱང་ཁ་ཐུག་ལུ་ ཟ་ཀེཊ་ཀཱསི་ (Zacatecas) མངའ་སྡེ་དང་ ལྷོ་ཁ་ཐུག་ལུ་ Jalisco མངའ་སྡེ་གི་བར་ན་ཆགས་ཏེ་ཡོད་མི་ མེག་སི་ཀོ་གི་དབུས་ཕྱོགས་ཀྱི་མངའ་སྡེ་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ཨིན། དེ་ཡང་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་༥༤༧༡ དེ་ཅིག་ ཁྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ད་ མེ་ས་ དབུས་ཁར་ མཐོ་ཚད་༡༠༠༠ ལས་༣༠༠༠ ཚུན་ ཡོདཔ་ཨིན་པས། མངའ་སྡེ་གི་མིང་འདི་ ཨིསི་པེ་ནིཤ་ (Spanish) ནང་ལུ་ “hot gain” ཟེར་མི་འདི་ ས་གནས་ནང་ལུ་མཐོང་མི་ རང་བཞིན་གྱི་ཚ་ཆུ་ཚུ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན། རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ ཨ་གུ་ཨ་སི་ཀེ་ལེན་ཊེསི་ ཟེར་མི་འདི་ མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༡༨༨༨ ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ད་ མངའ་སྡེ་གི་མི་རློབས་ཕྱེད་ཀ་ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། གནམ་གཤིས་འདི་ མང་ཤོས་ཅིག་ སྐམ་དང་ འཇམ་པོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ གཙོ་བོ་ར་ གནམ་བྱཱར་གྱི་དུས་ཚོད་ལུ་ ཆརཔ་མ་རྐྱབ་པར་ ཡོདཔ་ཨིན་པས།https://www.britannica.com/place/Aguascalientes-state-Mexico?

མི་རློནས་དང་མི་གི་རིགས།

སྤྱི་ལོ་༢༠༢༥ ལས་ Aguascalientes ལུ་ མི་ས་ཡ་ ༡.༤༧ དེ་ཅིག་ ཡོདཔ་ཨིན་པས། མང་ཤོས་རང་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ལུ་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ མངའ་སྡེ་གི་མི་རློབས་ཕྱེད་ཀ་ལྷགཔ་ཅིག་ཡོད་མི་ Aguascalientes ཟེར་ཡང་སླབ་ཨིན། མི་མང་ཤོས་ཅིག་རང་ mestizo ཨིནམ་ད་ འདི་ཡང་ ཁོང་ལུ་ ས་གནས་ཀྱི་མི་དང་ ཡུ་རོབ་ཀྱི་རྩ་བ་གཉིས་ཆ་ར་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་པས། མི་བརྒྱ་ཆ་ ༠.༢ དེ་ཅིག་གིས་རྐྱངམ་གཅིག་ ས་གནས་ཀྱི་ཁ་སྐད་སླབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ མེག་སི་ཀོ་ལུ་ དམའ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་རུང་ བརྒྱ་ཆ་ ༡༡.༧ དེ་ཅིག་གིས་ ས་གནས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཡོད་ཟེར་ཨིན་པས། ས་གནས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་ལུ་ཅིག་ Náhuatl དང་ Mazahua དེ་ལས་ Huicol ཚུ་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ ཇ་པཱན་དང་ ཡུ་ཨེས་ དེ་ལས་ མངའ་སྡེའི་ལམ་སྲོལ་ནང་ ཁ་སྐོང་འབད་མི་ རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཚུ་ནང་ལས་ མི་སྡེ་ཚན་ཆུང་ཀུ་ཚུ་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན།https://www.indigenousmexico.org/articles/indigenous-aguascalientes-the-sixteenth-century-land-of-war?

གཞུང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས།

ཨ་གུ་ཨ་སི་ཀེ་ལེན་ཊེསི་འདི་ དམངས་གཙོའི་གཞུང་གི་ལམ་ལུགས་འོག་ལུ་ ཡན་ལག་གསུམ་ལུ་དབྱེ་སྟེ་ བཀོད་ཁྱབ་དང་ཁྲིམས་བཟོའི་ དེ་ལས་ ཁྲིམས་དོན་གྱི་ ཡན་ལག་གསུམ་ལུ་དབྱེ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། བཀོད་ཁྱབ་ཡན་ལག་འདི་ ལོ་ ༦ གི་རིང་ བཙག་འཐུ་གྲུབ་མི་ གཞུང་སྐྱོང་པ་གིས་ འགོ་འཁྲིད་འབདཝ་ཨིན། ཁྲིམས་བཟོའི་ཡན་ལག་འདི་ནང་ལུ་ འཐུས་མི་ ༢༧ ཡོད་མི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ congress ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ ལོ་གསུམ་གྱི་དུས་ཡུན་ལུ་ ཚོགས་རྒྱན་བཙུགས་ཏེ་ ཚོགས་རྒྱན་ ༡༨ དང་ ༩ གིས་ ཚོགས་རྒྱན་བཙུགས་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྲིམས་འདུན་གྱི་ཡན་ལག་ནང་ མངའ་སྡེའི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་གིས་ གཞི་བཙུགས་འབད་མི་ ཁྲིམས་ཁང་ཚུ་ ཚུད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁྲོམ་སྡེ་ ༡༡ ལུ་ དབྱེ་བ་ཕྱེ་སྟེ་ཡོདཔ་ད་ ལོ་གསུམ་གྱི་བར་ན་ བཙག་འཐུ་གྲུབ་མི་ ཁྲོམ་སྡེའི་སྲིད་འཛིན་དང་ ཚོགས་སྡེ་གིས་ བཙག་འཐུ་འབདཝ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ལུ་ ས་གནས་ཀྱི་བཙག་འཐུ་འགོ་འདྲེན་འཐབ་ནི་དང་ ཞི་བའི་ཤེས་ཡོན་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་གི་འགན་ཁུར་འབག་མི་ རང་དབང་ཅན་གྱི་བཙག་འཐུའི་ལས་སྡེ་ཅིག་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན།https://en.m.wikipedia.org/wiki/State_governments_of_Mexico?

སྐད་ཡིག་དང་ལམ་སྲོལ།

ཨ་གུ་ཨ་སི་ཀེ་ལེན་ཊེསི་ ནང་ལུ་ Spanish འདི་ ཧ་ལམ་ག་ར་གིས་སླབ་མི་ སྐད་ཡིག་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན། ད་རེས་ནངས་པ་ མི་ཉུང་སུ་ཅིག་གིས་རྐྱངམ་ཅིག་ Náhuatl དང་ Mazahua དེ་ལས་ Huicol, དང་ Otomí བཟུམ་གྱི་ ས་གནས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཚུ་སླབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ མི་སེར་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་རང་ ས་གནས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཚུ་ ངོས་འཛིན་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། སྐད་ཡིག་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ ལམ་སྲོལ་དང་ཤེས་ཡོན་བརྒྱུད་དེ་ ཉམས་སྲུང་འབདཝ་ཨིན།

ཨ་གུ་ཨ་སི་ཀེ་ལེན་ཊེསི་ ལུ་དུས་སྟོན་དང་ལམ་སྲོལ་ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་ ལམ་སྲོལ་ཕྱུགཔོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཡོངས་གྲགས་ཅན་འདི་ སྤྱི་ཟླ་ ༤ པའི་ནང་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་མི་ San Marcos Fair འདི་ཨིནམ་ད་ དེ་ནང་ ཞབས་ཁྲའི་ལས་རིམ་དང་ ཁྲོམ་སྐོར་ དེ་ལས་ ཟ་འཐུང་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། ད་རུང་ ཁག་ཆེ་བའི་ལས་རིམ་གཞན་མི་འདི་ སྤྱི་ཟླ་ ༡༠ པ་ལས་ སྤྱི་ཟླ་༡༡ པ་ཚུན་ཚོད་ བརྩི་སྲུང་འབད་མི་ དུས་སྟོན་འདི་ཨིན། མངའ་སྡེ་འདི་ རྫ་ཆས་དང་ ཤིང་བརྐོ་ནི་བཟུམ་གྱི་ ལག་བཟོ་དང་ དེ་བཟུམ་སྦེ་ tamales དང་ pozole བཟུམ་གྱི་ ཟ་འཐུང་ཚུ་ཡང་ ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས།https://en.m.wikipedia.org/wiki/Languages_of_Mexico?

དཔལ་འབྱོར་དང་ཚོང་འབྲེལ།

ཨ་གུ་ཨ་སི་ཀེ་ལེན་ཊེསི་ལུ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ བཟོ་བསྐྲུན་གྱི་ནང་ལུ་ དཔལ་འབྱོར་སྒྲིང་སྒྲི་དང་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། མངའ་སྡེ་འདི་ སྣུམ་འཁོར་བཟོ་ནི་གི་དོན་ལུ་ གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིནམ་ད་ Nissan དང་ Mercedes -Benz བཟུམ་གྱི་ ལས་སྡེ་སྦོམ་ཚུ་ དེ་ཁར་ཡོདཔ་ཨིན་པས། བཟོ་གྲྭ་འདི་ཚུ་གིས་ ཆ་ཤས་ ༣༥ ལྷགཔ་ཅིག་གིས་ ལཱ་གཡོག་ལེ་ཤ་བཟོ་སྟེ་ དཔལ་འབྱོར་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གཞན་མི་བཟོ་གྲྭ་ཚུ་ཡང་ གློག་རིག་དང་ གསོ་བའི་ཅ་ཆས་ དེ་ལས་ གནམ་གྲུའི་ཆ་ཤས་ཚུ་ཡང་ མངའ་སྡེ་ནང་ ཁག་ཆེཝ་ཨིན་པས། མངའ་སྡེ་འདི་ནང་ བགོ་ལ་བཟོ་གྲྭ་ཡང་ སྒྲིང་སྒྲིང་ཡོདཔ་ལས་ ལས་མི་ ༢༠,༠༠༠ དེ་ཅིག་ ལཱ་གཡོག་སྤྲོད་མི་ ཚོང་འབྲེལ་ ༦༠༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

ཚོང་འབྲེལ་འདི་ ཨ་གུ་ཨ་སི་ཀེ་ལེན་ཊེསི་ གི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཆ་ཤས་སྦོམ་ཅིག་ཨིན། མངའ་སྡེ་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཚུ་ནང་ ཅ་ཆས་ལེ་ཤ་ཅིག་ བཙོང་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ སྣུམ་འཁོར་དང་ གློག་རིག་ཚུ་ཨིན་པས། མེག་སི་ཀོ་ལུ་ཡོད་པའི་ ལྟེ་བ་འདི་གིས་ ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ ལམ་དང་ རེ་ལི་ཚུ་ གྲུ་ཁ་དང་ ས་མཚམས་ཚུ་ནང་ སྐྱེལ་འདྲེན་འབད་ནི་ལུ་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་བཟོཝ་ཨིན། FedEx དང་ DHL བཟུམ་གྱི་ ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ མངའ་སྡེ་ནང་ ཅ་ཆས་ཚུ་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ སྤོ་བཤུད་འབད་ནི་ལུ་ གྲོགས་རམ་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ སྐྱེལ་འདྲེན་ལྟེ་བ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨ་གུ་ཨ་སི་ཀེ་ལེན་ཊེསི་ ལུ་ ནང་འཁོད་ཅ་དམ་ཡིག་ཚང་ཡང་ཡོདཔ་ལས་ ཚོང་འབྲེལ་པ་ཚུ་གིས་ ནང་འདྲེན་དང་ ཕྱིར་ཚོང་འཐབ་ནི་ལུ་ འཇོན་ཐངས་ཅན་སྦེ་ འབད་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལུ་ མངའ་སྡེ་ཕྱིར་ཚོང་འཐབ་མི་ ཅ་ཆས་ཚུ་ དངུལ་ཀྲམ་ས་ཡ་ ༩ དེ་ཅིག་གི་རིན་ཐང་ཡོདཔ་ལས་ དཔལ་འབྱོར་ལུ་ ཚོང་འབྲེལ་ག་དེ་སྦེ་ ཁག་ཆེཝ་ཨིན་ན་ སྟོན་ཡོདཔ་ཨིན་པས།https://insights.tetakawi.com/aguascalientes-supports-manufacturing-in-mexico?

དཀའ་ངལ་དང་གདོང་ལེན།

ཆུ་མ་ལང་པའི་དཀའ་ངལ་དང་ ས་ཆ་མར་ཕབ་འགྱོ་མི་ དེ་ལས་ མི་སྡེའི་འདྲ་མཉམ་མེད་མི་ཚུ་རྩིས་ཏེ་ གདོང་ལེན་ལེ་ཤ་ཅིག་རང་ འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ལུང་ཕྱོགས་ནང་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོད་མི་ མངའ་སྡེ་འདི་ སོ་ནམ་དང་ ཁྲོམ་ཚོགས་ལག་ལེན་གྱི་དོན་ལས་ ས་འོག་གི་ཆུ་ལུ་ བརྟེན་ཏེ་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཕྱིར་བཏོན་འབད་མི་འདི་གིས་ ཆུ་རྫིང་མར་ཕབ་འགྱོ་སྟེ་ ས་ཆ་ཚུ་ མར་འབབ་འགྱོ་སྟེ་ གཞི་རྟེན་མཐུན་རྐྱེན་ཚུ་ལུ་ གནོད་སྐྱོན་རྐྱབ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་སེལ་ཐབས་ལུ་ Aguascalientes ཆུ་མ་དངུལ་བཟུམ་གྱི་ ལས་རིམ་ཚུ་ ཡུན་བརྟན་གྱི་སོ་ནམ་ལུ་ ཡར་དྲག་བཏང་ནི་དང་ ཆུ་ལག་ལེན་འཐབ་མི་འདི་ མར་ཕབ་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ ཆུ་བཏོན་ཐངས་ཚུ་ ཕན་ནུས་ཅན་སྦེ་ འབད་ཚུགསཔ་ཨིན། ད་རུང་ མི་སྡེའི་གནད་དོན་འདི་ མི་སྡེ་ཉེན་སྲུང་དང་ གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་ དེ་ལས་ ཟ་འཐུང་ལངམ་སྦེ་མེདཔ་ཨིན་མས། མི་སེར་གྱི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ ཡར་དྲག་གཏང་ནི་དང་ མི་སེར་ཚུ་གི་ མི་ཚེའི་སྤུས་ཚད་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལུ་ མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ ཡུན་བརྟན་བཞག་ཐབས་ལུ་ བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།https://kids.britannica.com/students/article/Aguascalientes/315913?

མངའ་སྡེའི་སྐོར།

ཨ་གུ་ཨ་སི་ཀེ་ལེན་ཊེསི་ འདི་མེག་སི་ཀོ་ལུ་ཡོད་པའི་ མངའ་སྡེ་ཅིག་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ ཁྲོམ་སྡེ་༡༡ ལུ་ དབྱེ་བ་ཕྱེ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྲོམ་སྡེ་རེ་རེ་ལུ་ རང་སོའི་ས་གནས་གཞུང་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ ཁྲོམ་སྡེ་སྲིད་འཛིན་དང་ ཚོགས་སྡེ་གིས་ ལོ་༣ རེ་ནང་ བཙག་འཐུ་གྲུབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་རློབས་ཀྱི་ཁྲོམ་སྡེ་སྦོམ་ཤོས་འདི་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ མངའ་སྡེ་འདི་ནང་གི་ མི་སེར་གྱི་ གསུམ་ཆ་༢ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན།

མཇུག་སྡུད།

ཨ་གུ་ཨ་སི་ཀེ་ལེན་ཊེསི་ འདི་ མེག་སི་ཀོ་དབུས་ཕྱོགས་ལུ་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ཨིན་རུང་ གལ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། འདི་ཡང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ སྣུམ་འཁོར་དང་ གློག་རིག་བཟོ་སྐྲུན་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་ཕྱུགཔོ་སྦེ་ཡོད་མི་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན། མི་ཚུ་མང་ཤོས་རང་ Mestizo དང་ ཨིསི་པེ་ནིཤ་འདི་ སྐད་ཡིག་ངོ་མ་ཅིག་ཨིན། མངའ་སྡེ་ནང་ ཆུ་མ་ལང་པའི་དཀའ་ངལ་དང་ མི་སྡེའི་འདྲ་མཉམ་མེད་མི་བཟུམ་གྱི་ གདོང་ལེན་ཚུ་ བྱུང་སྟེ་ཡོད་རུང་ མི་སེར་ཚུ་ལུ་ མི་ཚེ་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལུ་ ཐབས་ཤེས་བཟང་པོ་ཚུ་ བཏོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། འགྲུལ་བཞུད་ལེགས་ཤོམ་དང་ ས་གནས་གཞུང་སྒྲིང་སྒྲིང་ཡོད་མི་ལུ་བརྟེན་ ཨ་གུ་ཨ་སི་ཀེ་ལེན་ཊེསི་ འདི་ ཡར་རྒྱས་དང་གོང་འཕེལ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

རྒྱབ་རྟེན། (References)