ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན།

ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན། 
༉ ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་(Marmota himalayana) བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་གྱི་རིགས་ཨིནམ་དང་ ས་ཁ་མཐོ་ས་ཧི་མ་ལ་ཡ་དང་བོད་ཀྱི་རི་ཐངས་ནང་འཁྱམས་ཏེ་སྡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་སྤྱི་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབས་མཐུན་ཚོགས་ (IUCN) ཀྱིས་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་གྱངས་ཁ་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་གཉེན་ཁག་ཉུང་ཤོས་ཅིག་ཨིན་སྦེ་བཤདཔ་ཨིན། 
 ཁྱད་ཆོས། 
ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་གྱི་རྒྱབ་ཁར་སྤུ་དཀརཔོ་ སྟུག་པག་པ་སྦེ་ཡོདཔ་དང་ རྣམ་ཅོག་དང་ཕོཝ་ དེ་ལས་རྐང་ལག་ཚུ་གསེརཔོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་པའི་རུ་ཏོ་དང་མཇུག་མ་གི་མཐའམ་འདི་རྒྱ་སྨུག་སྦེ་ཡོད། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་འདི་འཛམ་གླིང་ནང་གི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་གྱི་རིགས་ལས་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། སྤྱི་བཏང་ ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་གཟུགས་ཀྱི་ལྗིད་ཚད་འདི་ དགུན་ཚང་བཅའ་བའི་ཤུལ་སོ་ཁ་ལུ་ཀི་ཇི་ཉུང་ཤོས་ ༤ དང་ མཐོ་ཤོས་སེ་ཁ་ལུ་ ཀི་ཇི་༩.༢ཡོདཔ་ཨིན། ཕོ་མོ་གཉིས་ཆ་ར་ནང་ གཟུགས་ཀྱི་ལྗིད་ཚད་ཀི་ཇི་༧ ལས་ལྷག་སྟེ་འཐོནམ་ཨིན། གཟུགས་ཀྱི་རིང་ཐུང་སྡོམས་ཀྱི་སེན་ཊི་མི་ཀྲར་ ༤༥ ལས་ ༦༧ ཡོདཔ་དང་ མཇུག་མ་གི་རི་ཐུང་སེན་ཊི་མི་ཀྲར་ ༡༢ ལས་ ༡༥ གི་བར་ན་འོངམ་ཨིན། 
 བགོ་བཀྲམ་དང་འཁྱམ་ས། 
ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་འདི ཧི་མ་ལ་ཡ་ས་ཁོངས་དང་བོད་ཀྱི་རི་ཐང་ རྒྱ་མཚོ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཀྲ་༣༠༠༠ ལས་ ༥༠༠༠ གི་བར་ན་ པ་པ་ཀིསི་ཊན་གྱི་བྱང་ཤར་ རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ བལ་པོ་ འབྲུག་དང་རྒྱ་ནག་རྒྱབ་ཁབ་ཚུ་ནང་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱ་ནག་གི་མངའ་སྡེ་ ཤིན་ཇི་ཧང་ ཀིང་ཧའི་ གངས་ཞུ་ ཞི་ཟང་ སི་ཅུ་ཝན་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་དང་ཡུ་ནན་ཚུ་ནང་ཡོདཔ་ཨིན། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་འདི་ ས་བསིལ་སར་འཁྱམ་ཏེ་སྡོདཔ་ཨིན།
 སྐྱེས་ལྡན་གནས་སྟངས་དང་བྱ་སྤྱོད། 
ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་ཚུ་གིས་ས་ཁོངས་གཅིག་ནང་སྡེ་ཚན་སྦེ་སྡོདཔ་ཨིན་དང་ དགུན་ཚང་བཅའ་བའི་སྐབས་སྡོད་ནིའི་དོན་ལུ་གཏིང་རིངམོ་སྦེ་ཚང་དོང་བརྐོཝ་ཨིན། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་ཚུ་ སེར་ཁ་མཇུག་ལས་སོ་ཁ་འགོ་བཙུགས་ཁམས་ ཟླཝ་༧ དང་ཕྱེད་དེ་ཅིག་དགུན་ཚང་བཅའ་བ་ནང་སྡོདཔ་ཨིན། ཚང་དོང་གྱི་གཞིང་འདི་ མི་ཀྲར་༢ ལས་༡༠ གི་བར་ན་ཡོདཔ་དང་ བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་ཚུ་བཟའ་ཚང་གྱངས་ཁ་་༡༠ དེ་ཅིག་སྦེ་གཅིག་ཁར་སྡོདཔ་ཨིན། བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་ཚུ་གིས་ཙྭ་འབྲོག་ནང་སྐྱེས་མི་་སྔོ་ཤིང་ འཇམ་ཅུ་ཅུ་སྦེ་ཡོད་མི་ཚུ་བཟའཝ་ཨིན།  
 སྐྱེ་འཕེལ་དང་་ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་མི་ཟ་སེམས་ཅན། 
ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་ཚུ་ ལོ་གཉིས་ལངམ་ད་ཕྱུ་གུ་འཚའ་ཚུགསཔ་འགྱོཝ་ཨིན། ཟླཝ་གཅིག་གི་མངལ་རྫོགས་ཏེ་ ཨའི་གཅིག་གིས་དུས་མཉམ་ལུ་སྐྱེས་མིའི་ཕྱུ་གུ་གྱངས་ཁ་༢ ལས་ ༡༡ བར་ན་འཚའཝ་ཨིན། བོད་ཀྱི་རི་ཐང་གི་ས་ཁོངས་ནང་ ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱི་ཙི་སྒོམ་ཆེན་ཚུ་ གངས་གཟིག་ཚུ་གི་སྲོག་ཟས་ཨིན། གཞན་ཤ་ཟའི་སེམས་ཅན་ བོད་ཀྱི་ཕརཝ་ འ་དོམ་ དེ་ལས་བྱ་སྦོམ་གྱི་རིགས་ བྱ་ཧོ་ཅུང་ བྱིའུ་ཁྲ་ བྱ་རྒོད་དང་ཁུ་རྒོད་ཚུ་གིས་ཡང་ཟཝ་ཨིན།
 ཁུངས་གཏུག། 
 Wikipedia contributors. (2021). Himalayan marmot. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved from https://en.wikipedia.org/wiki/Himalayan_marmot