རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཡི་གེ།

རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཡི་གུ (IPA) ཟེར་མི་འདི་ ཁ་སླབ་པའི་སྐད་ཡིག་གི་སྒྲ་ཚུ་ མཚོན་ཐབས་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་ བརྡ་མཚོན་གྱི་ ཚད་ལྡན་ལམ་ལུགས་ཅིག་ཨིན། འདི་ཡང་ སྐད་ཡིག་མཁས་པ་དང་ སྐད་ཡིག་ལྷབ་མི་ སློབ་དཔོན་ དེ་ལས་ ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་གིས་ མི་གི་སྐད་ཡིག་ག་རའི་ནང་ སྒྲ་སྐད་ཚུ་ གཏན་གཏན་སྦེ་ འགྲེལ་བཤད་རྐྱབ་ཚུགས་པའི་ ཐབས་ལམ་ཅིག་སྦེ་ བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན།

ལོ་རྒྱུས་དང་འཕེལ་རིམ།

IPA འདི་ དུས་རབས་༡༩ པའི་མཇུག་བསྡུ་ཁམས་ཅིག་ཁར་ རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཚོགས་པ་གིས་ སྤྱི་ལོ་༡༨༨༦ ལུ་ ཡུ་རོ་པིན་སྒྲ་གདངས་མཁས་མཆོག་དང་ སྐད་ཡིག་སློབ་དཔོན་སྡེ་ཚན་གྱིས་ གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁོང་གི་དམིགས་ཡུལ་འདི་ རང་ལུགས་ཀྱི་ཡིག་སྡེབ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ གསལ་ཏོག་ཏོ་མེདཔ་ལས་ ཁ་སྐད་ག་ཅི་ནང་ར་འབད་རུང་ ལག་ལེན་འཐབ་ཚུགས་པའི་ རྗོད་སྒྲའི་ལམ་ལུགས་ཅིག་བཟོ་ནི་འདི་ཨིན་མས།

གཞི་བཙུགས་འབད་ཞིནམ་ལས་ཚུར་ རྗོད་སྒྲའི་ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ གོང་འཕེལ་ཚུ་ བལྟ་སྟེ་ ངོས་འཛིན་གསརཔ་འབད་མི་ ཁ་སླབ་སྒྲ་ཚུ་ བཙུགས་ནིའི་དོན་ལུ་ བསྐྱར་ཞིབ་ལེ་ཤ་ཅིག་ འབད་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཡི་གུ་འདི་ རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་རང་ རྒྱུན་སྐྱོང་དང་དུས་མཐུན་བཟོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

དམིགས་ཡུལ་དང་བཀོལ་སྤྱོད།

IPA གི་དམིགས་ཡུལ་ངོ་མ་འདི་ ཁ་སླབ་སྒྲ་(ཁ་པར་)དང་ སྒྲ་དཔེ་(phonemes) ཚུ་ གཏན་གཏན་དང་ གསལ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ ངོ་བཏོན་འབད་ནི་འདི་ཨིན། སྐད་ཡིག་ཚུ་གི་བར་ན་ ཁྱད་པར་སྦོམ་སྦེ་ཡོད་མི་ སྤྱིར་བཏང་ཡིག་འབྲི་ལམ་ལུགས་ཚུ་བཟུམ་སྦེ་མེན་པར་ ཨའི་པི་ཨེ་བརྡ་མཚོན་ཚུ་ལུ་ རྗོད་སྒྲའི་གནས་གོང་གཏན་གཏན་ཡོདཔ་ཨིན།

IPA འདི་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ཡོདཔ་ཨིན།

 སྐད་བརྡ་རིག་པ་དང་སྒྲ་གདངས་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག།

 སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་སློབ་ཁྲིད།

 སྐད་ཆའི་བཅོས་ཐབས་དང་ནད་རིག་པ།

 Lexicography (ཚིག་མཛོད་ནང་གི་སྒྲ་གདངས་སྐོར།)

 བཟོ་བསྐྲུན་འབད་ཡོད་པའི་སྐད་ཡིག་ཚུ་ (conlangs)

 སྐད་ཆའི་ལག་རྩལ་དང་སྒྲ་གདངས་ཡིག་བསྒྱུར།

བཟོ་བཀོད
སྐད་ཡིག་ནང་ལུ་ སྒྲ་ཚུ་ག་དེ་སྦེ་ཐོནམ་ཨིན་ན་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ IPA འདི་ གོ་རིམ་སྒྲིག་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།

དབྱངས་ཅན་
IPA ཡི་གེའི་བརྡ་རྟགས་ཚུ་ དབྱེ་བ་ཕྱེ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན:

 མཐུད་མཚམས་ (དཔེར་ན་ བི་ལི་བི་ཡལ་ ཨེལ་ཝི་ཨོ་ལར་ ཝེ་ལར་)

 བརྡ་སྟོན་ཐངས།

 སྐད་སྒྲ་ (སྐད་ཅན་ཡང་ན་སྐད་མེད་པ།)

གློ་བའི་ནད།
རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཡི་གེའི་གློ་བའི་དབྱངས་རྟ་ཡོད།

གློ་བ་མ་ཡིན་པ།
རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཡི་གེའི་གློ་བ་མ་ཡིན་པའི་གསལ་བྱེད་རེའུ་མིག་ཅིག་ཡོད།

མཉམ་འབྲེལ་དང་ གཉིས་ལྡན་/གསུམ/བཞི་ལྡན་/ལ་སོགས་པ་-མཉམ་སྦྲེལ་འབད་ཡོདཔ།
མཉམ་སྦྲགས་དང་ གཉིས་/གསུམ་/བཞི་/ལ་སོགས་པ་ཚུ་ མཉམ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་ཚུ་ མཉམ་སྦྲགས་འབད་མི་འདི་ མཉམ་སྦྲགས་འབད་དེ་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་ མཉམ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་ཚུ་ཨིན།

དབྱངས་རྟགས།

IPA དབྱངས་རྟ་ཚུ་ འདི་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ དབྱངས་རྟགས་ཐིག་ཁྲམ་ནང་ གོ་རིམ་སྒྲིག་ཡོདཔ་ཨིན།

 ལྕེའི་མཐོ་ཚད་ (ཁ་བསྡམས། དཀྱིལ་མ། ཁ་ཕྱེ།)

 ལྕེའི་རྒྱབ་ལྗོངས།

 མཆུ་སྒྲོས་སྒོར་རིམ།

ཐིག༌ཁྲམ
དབྱངས་ཀྱི་རེའུ་མིག་ཡོད།

ཌའི་ཀིརི་ཊིཀསི།
ཌའི་ཀིརིཊིཀསི་ཚུ་ མཉམ་འབྲེལ་ཚིག་བརྗོད་/ཁ་སྐོང་སྒྲ་གདངས་ཁ་གསལ་ཚུ་སྟོན་ནིའི་དོན་ལུ་ རྟགས་ཚུ་ལུ་ཁ་སྐོང་བཀོད་མི་རྟགས་ཆུང་ཀུ་ཚུ་ཨིན།

ཡན་ལག་ཆ་ཤས་ཚུ།
suprasegmentals ཚུ་གིས་ ཁ་སླབ་མི་ལ་ལུ་ཅིག་ལུ་ གཙོ་བོར་བསྟེན་ཚུགས། སྒྲ་སྐད་ཚུ་གིས་ སླབ་པའི་སྐབས་ སྐད་གདངས་འདི་ ཞུན་དག་འབད་ཚུགས་རུང་ སླབ་པའི་སྐབས་ སྐད་ཀྱི་གདངས་འདི་ ཡར་སེང་དང་མར་ཕབ་འགྱོཝ་ཨིན།

ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།