ཨམས་ཊར་ཌམ།

ཨམས་ཊར་ཌམ་འདི་ ནེ་ཌྷར་ལེནཌས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཅིག་ཨིན་པའི་ཁར་ མི་རློབས་ མང་དྲགས་ཡོད་པའི་ཁྲོམས་ཚོགས་སྦོམ་ཅིག་ཨིན། ཁྲོམ་ཚོགས་འདི་ནེ་དྷར་ལེནཌས་གི་ བྱང་ཕྱོགས་ཧོ་ལེནཌ་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་དང་ ཧེ་མ་ཁྲོམ་དེ་གི་མིང་ བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཝི་ནཡེསི་ཟེར་སླབ་དོ་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་ས་ཕྱོགས་དེ་ནང་གཡུར་ཆེན་ལེ་ཤ་ཡོད་པ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ དེ་སྦེ་བཏགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ ད་རེས་ནངས་པ་ ས་གོ་དེ་ཚུ་མང་ཤོས་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ཤེས་ཡོན་དང་ཚན་རིག་ལམ་སྲོལ་ལས་ཚོགས་ (UNESCO) གི་སྔར་སྲོལ་སྲོལ་ཁྱུན་ས་ཁོངས་ལུ་གྱུར་ཡོདཔ་ཨིན།[1]  

ས་གནས་འདི་གཡུར་ཆེན་དང་ཆུ་གཡུར་ལས་བརྟེན་ཡོངས་གྲགས་ཐལ་ཡོདཔ་ཨིན། སྤྱིར་བཏང་གཞུང་གི་ཡིག་ཚང་ ཚོགས་ཁང་ རྒྱལ་པོའི་བཞུགས་གནས་དང་གཞུང་ཚབ་ལ་སོགས་པ་ཚུ་རྒྱལ་ལ་ལྟེ་བ་ལུ་འོང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ནེ་དྷར་ལེནཌས་ལུ་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཨམས་ཊར་ཌམ་ལུ་མེན་པར་ ད་ཧེག་ཟེར་ས་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་ཨམས་ཊར་ཌམ་ལུ་ དོན་གཅོད་ཡིག་ཚང་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།  

ཁྲོམ་ཚོགས་ནང་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ཨམས་ཊར་ཌམ་གྱི་མཐོ་རིམ་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་ དང་ ཨམས་ཊར་ཌམ་གྱི་ཕིརི་མཐོ་རིམ་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་གཉིས་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ཤི་ཕཱུལ་རྒྱལ་སྤྱི་གནམ་གྲུ་ཐང་ཡང་ དེ་ཁར་ཡོདཔ་ཨིན། ཨམས་ཊར་ཌམ་འདི་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ཕྱུགས་པའི་ཁྲོམ་ཚོགས་ཅིག་ཨིནམ་དང་ དེ་ནང་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༧༥ གི་མི་ཁུངས་ཚུ་ཡོདཔ་སྦེ་བཀོད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་ སྤྱིར་བཏང་འཛམ་གླིང་གི་ཁྲོམ་ཚོགས་ག་ཏེ་ལུ་ཡང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་དོ་བཟུམ་སྦེ་ ཁྲོམ་ཚོགས་དེ་ནང་ ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བྱ་ངན་ཚུ་འབྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་ཡོདཔ་ཨིན།[2]  

ཨམས་ཊར་ཌམ་གྱི་ཁྲོམ་ཚོགས་འདི་ནང་ རྫོང་ཁག་བརྒྱད་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ སན་ཊམ་དང་ནུརཌ། ཝེསི། ནིའུ་ཕེསི། ཟུའིཌ། ཨུསཊ། ཟུའི་ཌུསི།  ཝེསི་པུརཊ་ཚུ་ཨིན།[3] སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལུ་ ཁྲོམ་ཚོགས་དབུས་ཀྱི་མི་རློབས་འདི་ ༩༣༣༦༨༠ ཡོདཔ་སྦེ་ཐོ་བཀོད་འབད་ཡོདཔ་དང་ ཁྲོམ་གྱི་ས་གོ་ནང་ ༡༤༥༧༠༡༨ ཡོདཔ་སྦེ་བཀོད་ཡོདཔ་ཨིན་པས།[4] 

ཁྲོམ་འདི་ གཡུར་ཆུ་ཡོད་པའི་ གཙང་ཆུ་ ཨམས་ཊལ་གྱི་ཁ་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ལས་ ཨམས་ཊལ་ཌེམ་ཟེར་ ཨམས་ཊལ་གཡུར་ཆུ་ཟེར་བཏགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས།[5] མ་གཞི་ ས་གོ་འདི་ཧེ་མ་ དུས་རབས་ ༡༢ པའི་ནང་ ཉ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ འཚོ་བ་སྐྱོང་སྟེ་སྡོད་པའི་གཡུས་ཚན་ཅིག་སྦེ་སྡོད་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ དུས་རབས་ ༡༧ པའི་ནང་ ཌཆ་གི་གསེར་གྱི་ལོ་ངོ་༼༡༥༨༨-༡༦༡༦༧༢༽ ཟེར་བའི་སྐབས་ ནེ་ཌྷར་ལེནཌས་འདི་ དཔལ་འབྱོར་ལྡན་པའི་ཡུལ་ཚན་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ལུ་གྱུར་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྲོམ་ཚོགས་དེ་ དངུལ་འབྲེལ་དང་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ལྟེ་བ་ཅིག་ཡང་ཨིནམ་མ་ཚད་ སྒྱུ་རྩལ་ལུ་བརྟེན་པའི་བཟོ་སྐྲུན་གི་་ས་གོ་ སྟབས་བདེ་ཏོག་ཏོ་ཅིག་ཡང་ཨིན་པས། དུས་རབས་ ༡༩ པ་དང་ ༢༠ པའི་ནང་ ཁྲོམ་འདི་རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་ཡོདཔ་དང་ ཉེ་འདབས་ཀྱི་ས་ཁོངས་དང་ཁྲོམ་ཟུར་ ཡང་བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྲོམ་དེ་ཡང་ མནོ་བསམ་གཏང་ཐངས་མགོ་ཡངས་ཏོག་ཏོ་དང་ འཇམ་སམ་ བཟོད་བསྲན་ཅན་གྱི་སྲོལ་ལྡན་པའི་ཁྲོམ་ཚོགས་ཡིད་ཆེ་ཡོད་མི་ཅིག་ར་ཨིན་པས། ཁྲོམ་ནང་མི་ཚུ་གིས་ རྐང་འཁོར་གཏང་ནི་ཡོདཔ་མ་ཚད་ རྐང་འཁོར་གི་ལམ་ཚུ་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་བཟུམ་སྦེ་ ཁྲོམ་དེ་ནང་གྲུ་ཆགས་ས་ཡང་མང་རབས་ཅིག་ཡོདཔ་དང་ ཡུ་རོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ལས་ གྲུ་ཆགས་ས་སྦོམ་ཤོས་ ཨང་ལྔ་པ་ཨིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན།[6]
[1] ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ། (ལོ་མེད།) ཨམས་ཊར་ཌམ། https://en.wikipedia.org/wiki/Amsterdam ལས་འཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན། 

[2] ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ། (ལོ་མེད།) ཨམས་ཊར་ཌམ། https://simple.wikipedia.org/wiki/Amsterdam ལས་འཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན།

[3] Simple English https://simple.wikipedia.org/wiki/Amsterdam ལས་འཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན།

[4] ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ། (ལོ་མེད།) ཨམས་ཊར་ཌམ། https://en.wikipedia.org/wiki/Amsterdam ལས་འཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན། 

[5] འགྲོ་འགྲུལ་བྲི་སྒོ་ནེ་དྷར་ལེནཌས། (༢༠༡༨།) ནེ་དྷར་ལེནཌས་གི་ཨམས་ཊར་ཌམ་གྱི་སྤྲོ་བ་ཅན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ ༤༩། https://www.visitingthedutchcountryside.com/noord-holland/facts-about-amsterdam/ ལས་འཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན།

[6] ཝརཌ་ཨེཊ་ལསི། (༢༠༢༣) ནེ་དྷར་ལེནདས་གི་སབ་ཁྲ། https://www.worldatlas.com/maps/netherlands ནང་ལས་འཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན།