རུ་ཝན་ཌ་རྒྱལ་ཁབ།

༉ རུ་ཝན་ཌ་འདི་ ཤར་ཕྱོགས་ཨཱཕ་རི་ཀ་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོད་པའི་ མཚོ་ཁའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ ཡུ་གེན་ཌ་དང་ ཤར་ཕྱོགས་ལུ་ ཏཱན་ཛ་ནི་ཡ་ ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་ བུ་རུན་ཌི་ དེ་ལས་ ནུབ་ཕྱོགས་ལུ་ ཀོང་གོ་དམངས་གཙོའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་དང་ ས་མཚམས་ཡོདཔ་ཨིན། རུ་ཝན་ཌ་གི་ས་ཁོངས་འདི་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་ ༢༦,༣༣༨ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ལས་ ཨཕ་རི་ཀའི་ས་གཞི་གཙོ་བོ་ནང་ རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཤོས་ཅིག་ཨིན། དེ་ལས་ ས་ཆའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་ཐད་ཁར་འབད་བ་ཅིན་ "གངས་རི་སྟོང་ཕྲག་གི་ས་ཆ་" ཟེར་སླབ་ཨིན། རུ་ཝན་ཌ་འདི་ གངས་རིའི་ས་ཆ་དང་ གངས་རིའི་ས་ཆའི་གནས་སྟངས་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན། མཐོ་ཚད་འདི་ ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོདཔ་ལས་ ས་ཁོངས་མང་ཤོས་ཅིག་ར་ རྒྱ་མཚོའི་ཁ་ཚད་ལས་ མི་ཊར་ ༡༠༠༠ ལྷགཔ་ཅིག་དང་ ཕིཊ་ ༣༢༨༠ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་བཟུམ་སྦེ་ རུ་ཝན་ཌ་གི་མཐོ་ཤོས་འདི་ ཝི་རུང་གཱ་རི་གི་ཆ་ཤས་ཅིག་ཨིན་མི་ ཀ་རི་སིམ་བི་རི་ཨིནམ་དང་ མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༤༥༠༧ དང་ ཕིཊ་ ༡༤༧༨༣ ལུ་ལྷོད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ དམའ་ཤོས་འདི་ མཚོ་མཐའ་ལས་ མི་ཊར་ ༦༢༠ དེ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ཆགས་ཏེ་ཡོད་མི་ མཚོ་ཨཱལ་བྷར་ཊི་གི་མཐའ་མར་ཡོད་མི་འདི་ཨིན།
རུ་ཝན་ཌ་ལུ་ ཚ་ཁུལ་གྱི་གནམ་གཤིས་མཐོ་སྒང་ཡོདཔ་ཨིན། གནམ་གཤིས་འདི་མཐོ་ཚད་དང་འཁྲིལ་ཏེ་སོ་སོ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ དམའ་བའི་ལུང་ཕྱོགས་ཚུ་ཚ་དྲོད་དང་ མཐོ་བའི་གངས་རི་ཚུ་བསིལ་དྲགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
རུ་ཝན་ཌ་ལུ་ ཆརཔ་གི་དུས་ཚོད་གཉིས་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་ སྤྱི་ཟླ་ ༣ པ་ལས་ སྤྱི་ཟླ་ ༥ པ་ཚུན་ ཆརཔ་གི་དུས་ཚོད་རིངམོ་དང་ སྤྱི་ཟླ་ ༡༠ པ་ལས་ སྤྱི་ཟླ་ ༡༢ པ་ཚུན་ ཆརཔ་གི་དུས་ཚོད་ཐུང་ཀུ་ཨིན་པས། སྐམ་པའི་དུས་ཚོད་དེ་ སྤྱི་ཟླ་ ༦ པ་ལས་ ༩ པ་ཚུན་དང་ སྤྱི་ཟླ་ ༡ པ་ལས་ ༢ པ་ཚུན་ འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་གི་ཐད་ཁར་ རུ་ཝན་ཌ་འདི་ མེ་རུད་རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་ནང་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་རི་ཁའི་གོ་རི་ལ་ཚུ་རྩིས་ཏེ་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་ཕྱུགཔོ་ཡོད་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཉམས་སྲུང་འབད་སའི་ས་ཁོངས་དང་ རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་ལེ་ཤ་ཅིག་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་ རྩྭ་ཐང་དང་ རི་དྭགས་སེམས་ཅན་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ ཨ་ཀ་གེ་ར་རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་དང་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་དང་ ཆརཔ་གི་ནགས་ཚལ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ ཉུང་ཝེ་ནགས་ཚལ་རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་ཚུ་ཨིན་པས།
རུ་ཝན་ཌ་འདི་ བྱང་ཕྱོགས་དང་ལྷོ་ཕྱོགས་ ཤར་ཕྱོགས་དང་ནུབ་ཕྱོགས་མངའ་སྡེ་བཞི་ལུ་དབྱེ་སྟེ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་སྦེ་ལཱ་འབད་མི་ ཀི་ག་ལི་ཁྲོམ་ཚོགས་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ ཀི་གྷ་ལི་མངའ་སྡེ་འདི་ རུ་ཝན་ཌ་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་དང་ ཁྲོམ་ཚོགས་སྦོམ་ཤོས་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནང་འཁོད་ལུ་ ལྟེ་བ་ཅིག་སྦེ་ཆགས་ཡོདཔ་ལས་ སྲིད་དོན་དང་ལམ་སྲོལ་ དེ་ལས་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལྟེ་བ་ཅིག་སྦེ་ ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
དེ་ལས་ རུ་ཝན་ཌ་གི་གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་ས་ཆའི་ཆགས་ཚུལ་འདི་གིས་ གངས་རི་དང་མཚོ་ དེ་མ་ཚད་ སྐྱེ་ལྡན་རིམ་ལུགས་མ་འདྲཝ་ཚུ་ཡོདཔ་ལས་ ལམ་སྲོལ་དང་དཔལ་འབྱོར་ནང་ལུ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ སོ་ནམ་དང་ལྟ་བཤལ་ནང་ལུ་ རང་བཞིན་གྱི་མཛེས་སྡུག་དང་ རི་དྭགས་སྲོག་ཆགས་ཚུ་དང་འབྲེལ་བའི་ ཁག་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབགཔ་ཨིན།
དེ་བཟུམ་སྦེ་ རུ་ཝན་ཌ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ ལུ་ མི་རིགས་དམར་བསད་ཀྱི་ རྐྱེན་ངན་བྱུང་མི་ལུ་བརྟེན་ དྲན་འཛིན་འབདཝ་ཨིན་རུང་ དེ་གི་རྒྱལ་རབས་འདི་ ཕྱུགཔོ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གོང་འཕེལ་དང་ སྡུག་བསྔལ་སྦོམ་གྱི་ དུས་ཚོད་གཉིས་ཆ་ར་ མཐོང་ཚུགསཔ་ཨིན། ད་རེས་ནངས་པ་ རུ་ཝན་ཌ་གི་སྐོར་ལས་ཧ་གོ་ནིའི་དོན་ལུ་ མངའ་འོག་མ་བཙུགས་པའི་ཧེ་མ་གི་མི་སྡེ་དང་ དབང་འོག་བཙུགས་པའི་དབང་ཚད་ དེ་ལས་ རང་དབང་ཐོབ་པའི་ཤུལ་ལས་ འཐབ་རྩོད་དང་ མི་རིགས་དམར་བསད་ཀྱི་ཤུལ་ལས་ བྱུང་རབས་ཚུ་ཤེས་དགོཔ་ཨིན་མས།
དང་པ་ར་ རུ་ཝན་ཌ་གི་ལོ་རྒྱུས་འདི་ དུས་རབས་ ༧ པའི་ནང་ སོ་ནམ་གྱི་མི་སྡེ་འགོ་དང་པ་ཚུ་ འོང་པའི་སྐབས་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ འདི་ཁར་སྡོད་མི་ཚུ་ཡང་ ངོ་མ་རང་ བཱན་ཊུ་(Bantu) དང་ ནི་ལོ་ཊིཀ (Nilotic) གི་མི་རིགས་སླ་བསྲེ་རྐྱབ་སྟེ་ མི་རྒྱུད་དང་ མི་རྒྱུད་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ གོ་གནས་ཀྱི་མི་སྡེ་གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག། སྔར་སྲོལ་ལྟར་དུ་ ནོར་རྫིཔ་འབད་མི་ ཊུཊ་སི (Tutsi) དང་ སོ་ནམ་པ་འབད་མི་ ཧུ་ཏུ (Hutu) ཚུ་ མང་ཤོས་ཅིག་ར་ མཉམ་གནས་ཀྱི་མཐུན་ལམ་ནང་སྡོད་ནུག། དེ་མ་ཚད་ དུས་རབས་ ༡༥ པའི་ནང་ རྒྱལ་པོ་རུ་གཱན་ཛུ་ ༢ པ་ སེ་ཟེན་ཊང་ག་གི་འོག་ལུ་ རྒྱལ་ཁབ་ལྟེ་བ་གཞི་བཙུགས་འབད་མི་འདི་གིས་ འགྱུར་བ་སྦོམ་ཅིག་བྱུང་ནུག། དེ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་གིས་ མངའ་ཁོངས་རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་སྟེ་ ཁྱིམ་ཚང་ལུང་ཕྱོགས་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ ཚོང་འབྲེལ་འཐབ་སྟེ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན་མས། རྒྱལ་པོའི་རིང་ལུགས་ཀྱིས་ ཁྲིམས་ཁང་གི་ལམ་ལུགས་དང་ སྲིད་དོན་གྱི་གཞི་བཀོད་ཚུ་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ མ་འོངས་པའི་གཞུང་སྐྱོང་གི་གཞི་རྟེན་བཙུགས་ཏེ་ མི་སེར་ཚུ་གི་ནང་འཁོད་ལུ་ རྒྱལ་ཡོངས་ངོ་རྟགས་དང་ མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་འཚོར་སྣང་ཚུ་ བསྐྱེད་བཅུག་ནུག།
དེ་དང་གཅིག་ཁར་ དབང་སྒྱུར་དབང་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ཁར་ དུས་རབས་ ༡༩ པ་ མཇུག་བསྡུ་ཁམས་ཅིག་ཁར་ ཡུ་རོབ་ཀྱི་དབང་དུ་བསྡུ་མི་ཚུ་ལྷོད་ཞིནམ་ལས་ རུ་ཝན་ཌ་གི་རྒྱལ་རབས་ནང་ལུ་ འགྱུར་བ་སྦོམ་སྦེ་ར་འགྱོ་ནུག དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༨༨༤ ལོ་ལུ་ རུ་ཝན་ཌ་འདི་ ཇར་མཱ་ནི་ ཤར་ཨཕ་རི་ཀའི་ཆ་ཤས་ཅིག་ལུ་གྱུར་ནུག། གཅིག་འདི་ ཇར་མཱ་ནི་གི་དབང་ཚད་འོག་ལུ་ དབང་འོག་བདག་སྐྱོང་གིས་ ཊུཊ་ཙི (Tutsi) གི་མི་རིགས་གྱངས་ཁ་ཆོད་མི་ཚུ་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་དེ་ ད་རེས་ཡོད་པའི་མི་རིགས་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ནི་འདི་ ཧེང་སྐལ་ར་ ཧུ་ཏུ (Hutu) མང་ཤོས་ཅིག་ལུ་ ཟད་འགྲོ་བཏང་སྟེ་ བདག་སྐྱོང་གྱི་གོ་གནས་ནང་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ནུག། 
དེ་བཟུམ་སྦེ་ འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་དང་པའི་ཤུལ་ལས་ བེལ་ཇི་ཡམ་གྱིས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་བཀའ་རྒྱ་འོག་ལུ་ རུ་ཝན་ཌ་གི་དབང་ཚད་ལེན་ནུག། བེལ་ཇི་ཡམ་གྱི་མི་ཚུ་གིས་ ཊུ་ཙི་གི་མི་ངོམ་དྲག་ཤོས་ཚུ་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་དེ་ར་སྡོད་ཡོདཔ་ལས་ ཧུ་ཏུ་མི་སྡེ་ལས་ ཚ་གྱང་དང་ངན་ལྷད་ཚུ་ ཡར་སེང་འགྱོ་ནུག། དུས་ཚོད་དེ་གི་རིང་ལུ་ མི་རིགས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་སོན་ཚུ་བཙུགས་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་ བེལ་ཇི་ཡམ་གིས་ ཊུ་ཙི་གི་དབང་ཤུགས་འདི་ ཡར་དྲག་བཏང་ཡོདཔ་དང་ ཧུ་ཏུ་ཚུ་ལུ་ཤེས་ཡོན་དང་ གནས་རིམ་མཐོ་བའི་ལཱ་གཡོག་ཚུ་ མ་བྱིན་པར་བཞག་ནུག་།༡) ཝན་སི་ན་ ཇེ་ (༢༠༠༠) ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྒྲུང་དང་ རུ་ཝང་ཌའི་ལོ་རྒྱུས།  ཨ་ཕཱིརཀ་གི་བྱུང་རབས།

༢) ཇེ་ཕི་རེ་མོ་ཝས་ ཝི་ (༡༩༩༧) དོ་འགྲན་ཅན་གྱི་ངོ་རྟགས་ དབང་ཚད་དང་ རུ་ཝན་ཌ་གི་མི་རིགས་དང་ ལམ་སྲོལ་ཞིབ་འཇུག་ དེ་ལས་ བྱུང་རབས། མི་རྒྱུད་རིག་པ་ (ཤོག་གྲངས་ ༩༡ ལས ༡༠༤)

༣) ཨིན་སེའིན་ ཨེམ་ཨེམ་ དང་ བཱར་ཊེརནཌ་  ཌབ་ལུ་ཨི་ (༢༠༠༩) རུ་ཝང་ཌ་: ལོ་རྒྱུས་དང་རེ་བ། ཨ་མི་རི་ཀ་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་གི་གནས་ཚུལ་ལས་ཁང་།

༤) ནིའུ་བཱ་རི་ སི་ (༡༩༩༨) རུ་ཝན་ཌ་ལུ་ མི་རིགས་དང་ རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྲིད་དོན། ཨ་ཕཱིརཀ་ཀྲུ་ཌེ་  ༤༥ (༡), ༧-༢༤།

༥) ཀིང་ ཨི་ (༢༠༡༣) སློབ་ཁང་ལས་ རུ་ཝན་ཌ་ལུ་ འཁྲུག་རྩོད་ཚུན། ཀེམ་བཱིརཅ་ གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་གི་གནས་ཚུལ་ལས་ཁང་།

དེ་ལས་ རང་བཙན་གྱི་ཕྱོགས་ལུགས་འདི་འབད་བ་ཅིན་ འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་ཤུལ་ལས་ ཨཱཕ་རི་ཀནང་འཁོད་ལུ་ རྒྱལ་གཅེས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་ཡར་སེང་འགྱོ་ནུག། རུ་ཝན་ཌ་ལུ་ འདི་ཡང་ དབང་འོག་དབང་ཚད་ཀྱི་ དྲང་བདེན་མེད་པའི་གནས་སྟངས་ཚུ་ སེལ་ཐབས་ལུ་ སྲིད་དོན་གྱི་ལས་ཚོགས་ཚུ་ གཞི་བཙུགས་འབད་བའི་སྐབས་ མངོན་གསལ་བྱུང་ནུག། ཧུ་ཏུ་གིས་འགོ་ཁྲིད་འབད་མི་ སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ པཱར་མེ་ཧུ་ཏུ་ལུ་ མི་རློབས་མང་ཤོས་ཅིག་གི་ནང་འཁོད་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་ཞིནམ་ལས་ འགོ་བཙུགས་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ གྱ་གྲངས་ལུ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ གི་ ཧུ་ཏུ་ཚུ་གིས་གཞུང་ལུ་ ངོ་རྒོལ་གྱི་དམག་འཁྲུག་ལེ་ཤ་ཅིག་ར་ བྱུངམ་ལས་བརྟེན་ འདི་གིས་ ཊུ་ཙི་ལུ་གནོདཔ་བཀལ་ཏེ་ ཊུ་ཙི་ཚུ་ ཁྱིམ་ཚང་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ནང་ལས་ཕར་ གནས་སྤོ་འགྱོ་བཅུག་ནུག།
སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༢ ཟླ་ ༧ པའི་ནང་ རུ་ཝན་ཌ་གིས་ བེལ་ཇི་ཡམ་ལས་ རང་དབང་ཐོབ་ཡོད་རུང་ དབང་འོག་བཙུགས་མི་དང་ མི་རིགས་བར་ནའི་ འཁྲུག་རྩོད་ཀྱི་རྨ་སྐྱོན་ཚུ་ དྲག་མ་ཚུགས་པས། ཧུ་ཏུ་འགོ་ཁྲིདཔ་ཚུ་གིས་ དབང་བསྒྱུར་འབད་མི་ གཞུང་གསརཔ་འདི་གིས་ ཊུ་ཙི་ཚུ་ མཐའ་ཟུར་ལུ་བཞག་སྟེ་ མི་རིགས་དབྱེ་བ་ཕྱེ་སྟེ་ དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་རིམ་ཚུ་འབྱུང་བཅུག་མི་ སྲིད་བྱུས་ཚུ་འགོ་བཙུགས་ནུག།
དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ ལོ་ལུ་ མི་རིགས་དམར་གསོད་ཐོན་ནུག་། དེ་ཡང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༠ ལོ་གྲངས་འགོ་བཙུགས་ཁམས་ཅིག་ཁར་ རུ་ཝན་ཌ་འདི་ སྲིད་དོན་བརྟན་ཏོག་ཏོ་མེད་མི་དང་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་དཀའ་ངལ་ཚུ་གིས་ གང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་ལས་བཅད་དེ་ མི་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཁོག་དང་ སྲིད་དོན་གྱི་བཙན་གནོན་ཚུ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ སྤྱི་ཟླ་ ༤ པའི་ནང་ སྲིད་འཛིན་ ཇུ་ཝི་ནཱལ་ ཧཱཔ་ཡཱ་རི་མ་ན་ (Juvénal Habyarimana)  བསད་པའི་སྐབས་ ཉིནམ་ ༡༠༠ གི་རིང་ལུ་ ཊུ་ཙི་དང་ ཧུ་ཏུ་གི་མི་རློབས་ལུ་ མི་རིགས་དམར་བསད་འབད་བའི་ཤུལ་ལས་ འཇིགས་སྣང་ཅན་གྱི་ མཐོ་ཚད་ཅིག་ལུ་ལྷོད་ནུག། ཧུ་ཏུ་དམག་མི་ ཨིན་ཊར་ཧ་མུ་ཝེ་ཟེར་མི་ དྲག་སྤྱོད་དམག་མི་ཚུ་གིས་ མི་མང་བསད་དེ་ མི་སྟོང་ཕྲག་ ༨ དེ་ཅིག་ ཤི་རྐྱེན་བྱུང་ཡོདཔ་ལས་ འཛམ་གླིང་ནང་ རྐྱེན་ངན་བྱུང་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
དེ་བཟུམ་སྦེ་ རྒྱལ་སྤྱིའི་མི་སྡེ་གིས་ མི་རིགས་དམར་བསད་ཀྱི་སྐབས་ལུ་ མང་ཤོས་ཅིག་ར་ བར་འཛུལ་འབད་མ་ཚུགསཔ་ལས་ རུ་ཝན་ཌན་གྱི་མི་སེར་ཚུ་ལུ་ མགུ་སྐོར་རྐྱབ་པའི་ ཚོར་སྣང་བྱུང་ནུག། མི་རིགས་དམར་བསད་འདི་ སྤྱི་ལོ་༡༩༩༤ སྤྱི་ཟླ་ ༧ པའི་ནང་ པཱའོལ་ཀ་གཱ་མེ་གིས་ འགོ་འཁྲིད་འབད་མི་ ཊུ་ཙི་གིས་ རུ་ཝན་ཌན་རྒྱལ་གཅེས་ཚོགས་པ་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ དབང་ཚད་ལེན་པའི་སྐབས་ མཇུག་བསྡུ་ནུག། མི་རིགས་དམར་བསད་ཀྱི་ཤུལ་ལས་ དྲང་བདེན་དང་ མཐུན་སྒྲིག་ དེ་ལས་ མི་སྡེ་ཉམས་ཆག་ཤོར་མི་ ལོག་སྟེ་བཟོ་ནི་ལུ་ གདོང་ལེན་སྦོམ་སྦེ་ར་བྱུང་ནུག། ཨིན་རུང་ གཞུང་གསརཔ་གིས་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྐབས་ དབང་ཚད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཐོག་ལས་ གཅིག་མཐུན་དང་ མཐུན་སྒྲིག་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལུ་ གཙོ་བོར་བཏོན་ནུག། མི་རིགས་དམར་བསད་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོད་གཞི་ཚུ་ ཐག་བཅད་ནི་གི་དོན་ལུ་ གཱ་ཀ་ཀ་ (Gacaca)  ཁྲིམས་ཁང་ལེ་ཤ་ཅིག་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་དང་ འདི་གིས་ མི་སྡེ་ཚུ་གིས་ དྲང་བདེན་འཚོལ་བའི་སྐབས་ལུ་ ཁོང་རའི་འདས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཚུ་ གདོང་ལེན་འབད་ཚུགས་ནུག།
ད་རེས་ནངས་པར་ རུ་ཝན་ཌ་འདི་ ཨཱཕ་རི་ཀལུ་ གོང་འཕེལ་དང་ གཞུང་སྐྱོང་གི་ཐད་ཁར་ མཐར་འཁྱོལ་ཅན་གྱི་ ལོ་རྒྱུས་ཅིག་སྦེ་ འཕྲལ་འཕྲལ་ར་བཤད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། གཞུང་གིས་ དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་དང་ གཞི་རྟེན་མཐུན་རྐྱེན་ དེ་ལས་ ཕོ་མོ་འདྲ་མཉམ་གྱི་ལཱ་ཚུ་ནང་ གྲུབ་འབྲས་སྦོམ་སྦེ་ར་ ཐོན་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ སྲིད་དོན་གྱི་དབང་བཙོང་དང་ བརྡ་སྟོན་གྱི་རང་དབང་ཚད་འཛིན་ཅན་ དེ་མ་ཚད་ རྨ་སྐྱོན་གྱི་རིག་གཞུང་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ ཚ་གྱང་ཡོད་མི་ཚུ་ ད་ལྟོ་ཡང་ རུ་ཝན་ཌ་གི་མི་སེར་ཚུ་གི་ མཉམ་སྡེབ་དྲན་ཤེས་ནང་ ལུས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། རུ་ཝན་ཌ་གི་ལོ་རྒྱུས་འདི་ འཁྲུག་རྩོད་དང་ བཟོད་བསྲན་ དེ་ལས་ མི་སེར་གྱི་རེ་བ་ཞི་བདེ་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ཨིན། ད་རེས་ནངས་པའི་ མི་སྡེ་སྲིད་དོན་གྱི་གནས་སྟངས་དང་ མཐུན་སྒྲིག་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་རང་ འབད་བརྩོན་བསྐྱེད་ནི་གི་དོན་ལུ་ འདས་པའི་དུས་ཚོད་མགུ་རྙོག་དྲགས་འདི་ ཧ་གོ་ནི་འདི་ ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན།

 རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཆ། 

Category:ཨཕ་རི་ཀ།