नेपाली काँग्रेस

thumb
नेपाली काँग्रेस नेपालको एउटा समाजवादी-जनवादी राजनैतिक दल हो । सन् १९५० मि नेपाल राष्ट्रिय काँग्रेस रे नेपाल प्रजातान्त्रिक काँग्रेसको एकिकरणबाट यो दलको स्थापना भयो। यो दलको वर्तमान सभापति  शेरबहादुर देउवा हुन। नेपाल तरुण दल यई दलको युवा सँगठन हो नेपाल विद्यार्थी संघ  यई दलको विद्यार्थी संघ हो।

 नेपाली कांग्रेसको संस्थापना 

नेपालमा 'राष्ट्रियताको संरक्षण रे संवर्धन अद्याइ प्रजातान्त्रिक समाजवाद' स्थापना अद्या नारा लिया नेपाली कांग्रेसले वर्तमान सन्दर्भमी राष्ट्रियता, लोकतन्त्र, समाजवादको आदर्श एवं सिद्धान्त अनुरूप सङ्घीय गणतन्त्रात्मक राज्य, बहुलवादमी आधारित बहुदलीय व्यवस्था तथा संसदीय शासन प्रणालीका माध्यमबठे नेपालमी न्यायपूर्ण गतिशील रे शान्तिपूर्ण समाजको निर्माण अरी सामाजिक, राजनीतिक तथा आर्थिक विकाश अद्या उद्देश्य राखिया छ। यो नेपालका पुराना राजनीतिक दलमध्येको एक हो।

बी.पी. कोइरालाले २ अक्टुवर १९४६ मी पटनाबठे प्रकाशित हुन्या द र्सच लाईट पत्रिका मार्फत भारतमी रयाः नेपालीअनलाई सँगठित अद्या उद्देश्यले नेपालीअनको अखिल भारतीय सँगठन निर्माणका निम्ति गरिया आहृवानबठे येको जन्मको प्रारम्भ भयाः पाइन्छ।

भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम समेतका योद्धा वी.पी. कोइरालाको सक्रियतामी कार्तिक १५, २००३ (३१ अक्टुवर, १९४६) मी बनारसमी बस्या नेपालीअनलाई सँगठित अरी बाबु समानका (पिताजी कृष्ण प्रसाद कोइरालाका समकालिन) देवि प्रसाद सापकोटाको सभापतित्वमी अखिल भारतीय नेपाली राष्ट्रिय काँग्रेस नामक संस्थाको बनारसमी स्थापना भयो।

 पैल्लो महाधिवेशन- (वि.सं.२००३ माघ १२ र १३) 

सँगठनको रूपरेखा सिद्धान्त रे कार्य प्रणालीको निश्चय अद्दाइ वि.सं.२००३ माघ १२ र १३ (जनवरी २५-२६, १९४७) गते विषेश गरी प्रवासी जुजारु नेपालीअन तथा नेपालको जेल तोडिबर आया गणेशमान सिंह लगागत नेपाल तथा भारतका विभिन्न ठौरबठे आया नेपाली प्रतिनिधिअनको सहभागिता भया ये समारोहमी वी.पी. कोइरालाले सभापतित्व रे डा. डिल्लीरमण रेग्मीले झण्डोत्तोलन अरयाः थ्याः। भारतको कलकत्ताको भवानीपुर स्थित खालसा हाईस्कूलमी भया प्रथम महाधिवेशनले येको नाउ परिवर्तन अरी नेपाली राष्ट्रिय काँग्रेस राख्यो।

भारतका तत्कालिन राष्ट्रपति आचार्य जे.वि. कृपालानी लगायत दर्जनौ भारतीय नेताअनले शुभकामना सन्देश दिया ये अधिवेशनले ३३ वर्ष युवा वी.पी. कोइरालालाई कार्यकारी सभापतिमी रे नेपाल जेलमी आजन्म कैद को सजांय भोग्या टंकप्रसाद आचार्यलाई मानार्थ सभापतिमा चयन गर्‍यो। ये अधिवेशसनले,
•	राज्य स्थापनाको दैवि मान्यतालाई चुनौति दिंइबर नेपाल रे नेपाली जनताका र्सार्वभौम अधिकारको स्थापनाखि लाइ आफ्नु कर्तव्य नबुझ्ने राजा प्रजाको शत्रु हो भण्ण्या मूल मान्यतालाई आत्मसाथ अर्‍यो,
•	देशमी प्रजातन्त्र स्थापनाखि लाइ अहिंसात्मक जनक्रान्ति अद्दा उद्देश्य राख्यो,
•	सबै जात, धर्म, लिङ्ग, वर्ण आर्थिक अवस्थाका नेपालीअन ये संस्थाका सदस्य रे पदाधिकारी हुन सक्द्या व्यवस्था गर्‍यो,

 चुनावी प्रदर्शन 
 व्यवस्थापिका निर्वाचन 

निर्वाचननेतानिर्वाचन क्षेत्र मतप्राप्त मत सूचीसीटस्थानगठित सरकार#%% परिवर्तन #%% परिवर्तन#+/-२०१५मातृकाप्रसाद कोइराला६६६,८९८३७.२०प्रथम२०४८कृष्णप्रसाद भट्टराई२,७४२,४५२३७.७५०.५५ ३६ प्रथम२०५१गिरिजाप्रसाद कोइराला२,५४५,२८७३३.३८४.३७ २७ दोस्रा२०५६कृष्णप्रसाद भट्टराई३,२१४,०६८३७.२९३.९१ २८ प्रथम२०६४गिरिजाप्रसाद कोइराला२,३४८,८९०२२.७९१४.५०२,२६९,८८३२१.१४ ४ दोस्रा२०७०सुशील कोइराला२,६९४,९८३२९.९०७.०१२,४१८,३७०२५.५५४.४१ ८१ प्रथम२०७४शेरबहादुर देउवा३,५९०,७९३३५.७५५.९५३,१२८,३८९३२.७८७.२३ १३३ दोस्रा

 प्रदेश सभा निर्वाचन 

प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७४ मा, नेपाली कांग्रेस सबै प्रदेशमा प्रमुख प्रतिपक्ष दलको रूपमा रहेको थियो।
प्रदेशसभानिर्वाचन वर्षमतसीटगठित सरकार # मा मतको प्रतिशत  #  मा, मतको प्रतिशत  # स्थानप्रदेश नंं १२०७४५८६,२४६३३.७६ (दोस्रा)दोस्राप्रदेश नंं २३७०,५५०२४.११ (प्रथम)दोश्रो वाग्मती५५९,२४९२९.५७ (दोस्रा)तेस्रागण्डकी३६४,७९७३८.१३ (दोस्रा)दोस्रालुम्बिनी५३०,८४४३२.९३ (दोस्रा)तेस्राकर्णाली१६२,००३३२.७८ (दोस्रा)तेस्रासुदूरपश्चिम२९५,७२९३७.३८ (प्रथम)तेस्रा

 नेतृत्व 

 नेपाली कांग्रेसका सभापतिअन 
 मातृकाप्रसाद कोइराला, २००६ चैत ३०-२००९ जेठ १३
 विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला, २००९ जेठ १३-२०१२ माघ १०, २०१४ जेठ १०-२०३९ साउन ६
 सुवर्ण शमशेर राणा, २०१२ माघ १०-२०१४ जेठ १०
 कृष्णप्रसाद भट्टराई, २०४४ माघ ३-२०४८ पुष २६
 गिरिजाप्रसाद कोइराला, २०४८ पुष २७-२०६६ चैत ७
 सुशील कोइराला, २०६७ असोज ६-२०७२ माघ २६
 शेरबहादुर देउवा, २०७२ फागुन २४–हाल

 नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू 
क्र.संप्रधानमन्त्रीतस्वीरकार्यकालव्यवस्थापिकामन्त्रिमण्डलनिर्वाचन क्षेत्रसुरुवातसमाप्तिकार्यकाल१मातृकाप्रसाद कोइरालाframeless|160x160px२००८ मंसिर १२००९ साउन ३०राजा त्रिभुवनद्वारा नियुक्तमातृकाप्रसाद कोइराला, २००८२सुवर्ण शमशेर राणाframeless|83x83px२०१५ जेठ २२०१६ जेठ १३राजा महेन्द्रद्वारा नियुक्त ३विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाframeless|91x91px२०१६ जेठ १३२०१७ पुष १२प्रथम प्रतिनिधि सभाविश्वेश्वरप्रसाद कोइराला, २०१६मोरङ विराटनगर पश्चिम४कृष्णप्रसाद भट्टराईframeless|99x99px२०४७ वैशाख ६२०४८ जेठ १२राजा वीरेन्द्रद्वारा नियुक्त २०५६ जेठ १७२०५६ चैत ९तेस्रो प्रतिनिधि सभापर्सा १५गिरिजाप्रसाद कोइरालाframeless|100x100px२०४८ जेठ १२२०५१ मङ्सिर १४तेस्रो प्रतिनिधि सभामोरङ १२०५५ वैशाख २२०५६ जेठ १७चौथो प्रतिनिधि सभासुनसरी ५२०५६ चैत ९२०५८ साउन ११२०६३ वैशाख १२२०६५ जेठ १५अन्तरिम व्यवस्थापिका६शेरबहादुर देउवाframeless|97x97px२०५२ भदौ २७२०५३ फागुन २९चौथो प्रतिनिधि सभाडडेल्धुरा १२०५८ साउन ११२०५९ असोज १८२०७४ जेठ २४२०७४ फागुन ३दोस्रो व्यवस्थापिका संसददेउवा, २०७४७सुशील कोइरालाframeless|98x98px२०७० माघ २८२०७२ असोज २५दोस्रो व्यवस्थापिका संसदसुशील कोइराला, २०७०बाँके ३
 नेपालका मुख्यमन्त्रीअन 
क्र.संमुख्यमन्त्रीतस्वीरकार्यकालव्यवस्थापिकामन्त्रिमण्डलनिर्वाचन क्षेत्रसुरुवातसमाप्तिकार्यकाल१कृष्णचन्द्र नेपाली पोखरेल२०७८ जेष्ठ २८पदबहालगण्डकी प्रदेशको प्रदेशसभाकृष्ण चन्द्र नेपाली, २०७८२जीवन बहादुर शाही२०७८ कार्तिक १७पदबहालकर्णाली प्रदेशको प्रदेश सभा जीवन बाहदुर शाही, २०७८

 भातृ सङ्गठनहअन 
नेपाली कांग्रेसका मातृ सङ्गठनअन निम्न उल्लेखित छन्।

नेपाल महिला सङ्घ
नेपाल तरुण दल
नेपाल विद्यार्थी सङ्घ
नेपाल प्रजातन्त्र सेनानी सङ्घ
नेपाल किसान सङ्घ
नेपाल दलित सङ्घ
नेपाल भूतपूर्व सैनिक सङ्घ
नेपाल आदिवासी जनजाति सङ्घ
नेपाल लोकतान्त्रिक अपाङ्ग सङ्घ
नेपाल मुस्लिम सङ्घ
नेपाल तामाङ सङ्घ
नेपाल राष्ट्रिय मगर सङ्घ
नेपाल ठाकुर समाज

सन्दर्भ

भाइरा कडिअन

Category:राजनीतिक दल
Category:नेपाल
Category:राजनीति
Category:नेपाला राजनीतिक दलअन