नेपाल का भाषाअन

सन् २०११ का जनगणना अन्सारअ नेपाल मी १२३ भाषा मातृभाषाऽ रूप मी बोलीनान्।Official Summary of Census (2011), Central Bureau of Statistics, Nepal  जेदा जसा भाषाअन इण्डो-आर्यन रे साइनो-तिबतन भाषा परिवार मी पड्डान्।.

नेपाल कि आधिकारिक भाषा नेपाली हो, शुरू मी खसकुरा रे पुइ गोर्खाली भँणिन्थ्यो। सन् २०११ का जनगणना अन्सारअ नेपाली भाषी को जनसङ्ख्या लगभग ४४.६% छ। मैथिली नेपाल को दोसरो सब है जेदा बोलीनेइ भाषा हो रे सन् २०११ का जनगणना अन्सारअ ११.५७% मान्सु मैथिली भाषा बोल्लान्।

नेपाल मी बोलीन्या भाषाअन मध्ये जेदा जसा भाषाअन देवनागरी लिपि मी लेखीनान् भँण्या केइकेइ भाषाअन कि आफुनी लिपि लै छ रे मूल लिपि रे देवनागरी दुएइ लिपि मी यिन भाषाअन लाइ लेखीन्या अरिन्छ।

 वर्गीकरण 
१२३ भाषाअन मी है तीन चौथाइ नेपाल का मूल भाषाअन तिबेतो-बर्मन भाषा परिवार मी पड्डान्। येइ मी नेपालभाषा (नेवा) (काठमाण्डु कि मूल भाषा), लिम्बु, तामाङ, मगर रे विभिन्न सुनुवार रे राइ भाषाअन पड्डान्।.

नेपाल कि आधिकारिक रे साङ्ख्यिक रूप मी महत्वपूर्ण भाषा नेपाली भाषा इण्डो-आर्यन (इण्डिक) परिवार का इण्डो-यूरोपियन हँङा मी पड़न्छे रे येइ का सङ्ङै इण्डिक भाषाअन जनसङ्ख्या का हिसाब ले ७९% ओगट्टान् भँण्या तिबेतो-बर्मन भाषाअन को १८% हिस्सा छ। यद्दपि दुएइ भाषा परिवारअन का ज्यादातर भाषाअन बोल्ल्या मान्सुउन को सङ्ख्या भौत कम छ।

द्रविड़ भाषाअन [कुरुक्स]] बठेइ जँणायीनान् भँण्या अष्ट्रोएशियाली परिवार का मुण्डा भाषाअन सन्तालि रे मुण्डरि ले जँणायीनान्।

नेपाल कि स्वदेशी भाषाअन जो कि इंडिक, तिब्बतो-बर्मन रे और परिवारअन का मुख्य मुख्य भाषाअन छन् तनरा विस्तार है पैली कुसुण्डा भाषा जीवित थि, जो आज लगभग विलुप्त हुन्या अवस्था मी पुगिरैछ।

राष्ट्रीय उपयोग कि लेखा बनायियाऽ नेपाली साङ्केतिक भाषा का अलाबा नेपाल मैं कैयौं मूल गाउँ साङ्केतिक भाषाअन लै छन् जस्याँ कि झङ्कोट साङ्केतिक भाषा, जुम्ला साङ्केतिक भाषा, रे घान्द्रुक साङ्केतिक भाषा।

 सम्विधान 
नेपाल का संविधान २०७२ का भाग १ (इ.सं. २०१५) ले नेपाल का भाषाअन का बारेमी यिन प्रावधानअन समावेश अरिराइछ:Nepali Constitution 2015  PDF
 अनुच्छेद :६ नेपाल मैं बोलीन्या सप्पै मूल भाषाअन नेपाल का राष्ट्रिय भाषाअन हुन्।
 अनुच्छेद ७क: देवनागरि लिपि मी लेखीनेइ नेपाली भाषा नेपाल सरकार का कामकाज खिलाइ प्रयोग हुन्छ। (देवनागरि लिपि को प्रयोग अरिबर नेपाल मैं बोलीनेइ और मूल भाषाअन लै लेखीनान्।)
 अनुच्छेद ७ख: नेपाली भाषा का अलावा, प्रदेशअन मी तै प्रदेश का बर्ता जसा मान्सुउन ले बोल्लेइ यक या जेदा भाषाअन लाइ प्रदेश सरकार का कामकाज खिलाइ प्रयोग अद्द सकीन्या छ।

 मातृभाषा का आधार मी नेपाल का भाषाअन 
(तनरा प्रतिशतअन को योग १०० हुन्छ भँणिबर माणीरैछ।)
भाषा Native Speaker Countप्रतिशत (%)नेपाली भाषा१,१८,२६,९५३४४.६३९२६९३४मैथिली भाषा३०,९२,५३०११.६७२३४५३३ भोजपुरी भाषा१५,८४,९५८५.९८२२१४२७४थारु१५,२९,८७५५.७७४३१०७७८तामाङ१३,५३,३११५.१०७८९३३२नेपाल भाषा (नेवा)८,४६,५५७३.१९५२१७३९३बज्जिका७,९३,४१६२.९९४६४३७१९मगर७,८८,५३०२.९७६२०२१५९डोटेली भाषा७,८७,८२७२.९७३५४८७७८उर्दु६,९१,५४६२.६१०१४८८८२अवधी भाषा५,०१,७५२१.८९३७९६५४लिम्बु३,४३,६०३१.२९६८८४०६३गुरुङ३,२५,६२२१.२२९०१७१५८बैतडेलि२,७२,५२४१.०२८६०५७८२राइ१,५९,११४०.६००५५४७४१अछामि१,४२,७८७०.५३८९३०६४बान्तवा१,३२,५८३०.५००४१६९९२राजबंशी१,२२,२१४०.४६१२८०५७४शेर्पा१,१४,८३००.४३३४१०६४२चाम्लिङ७६,८०००.२८९८७१४३९बझाङि६७,५८१०.२५५०७५५४३सन्थालि४९,८५८०.१८८१८२४२५चेपाङ४८,४७६०.१८२९६६२४८सुनुवार३७,८९८०.१४३०४०९८७नजाणियाऽ भाषाअन४७,७१८०.१८०१०५२७८दनुवार४५,८२१०.१७२९४५३०२मगही३५,६१४०.१३४४२०३३१उराउ३३,६५१०.१२७०११२४७कुलुङ३३,१७००.१२५१९५७७६खाम२७,११३०.१०२३३४४३१राजस्थानि२५,३९४०.०९५८४६२९३माघि२४,४२२०.०९२१७७६०८थामि२३,१५१०.०८७३८०३८७भुजेल२१,७१५०.०८१९६०३९५ और भाषाअन२१,१७३०.०७९९१४६८७बङ्ङालि२१,०६१०.०७९४९१९५८थुलुङ२०,६५९०.०७७९७४६६२याक्खा१९,५५८०.०७३८१९०८३धिमाल१९,३०००.०७२८४५२९७ताजपुरिया१८,८११०.०७०९९९६३१अङ्गिका१८,५५५०.०७००३३३९३साङपाङ१८,२७००.०६८९५७६९८खालिङ१४,४६७०.०५४६०३७७७बमबुले१३,४७००.०५०८४०७३३कुमाल१२,२२२०.०४६१३०३२२दराउ११,६७७०.०४४०७३२९२बहिङ११,६५८०.०४४००१५७९बाजुरेली१०,७०४०.०४०४००८३२ह्योम्लो१०,१७६०.०३८४०७९६६नाचिरिङ१०,०४१०.०३७८९८४२६ याम्फु भाषा९,२०८०.०३४७५४३७८बोटे८,७६६०.०३३०८६१०७घले८,०९२०.०३०५४२१८३दुमि७,६३८०.०२८८२८६२लेप्चा७,४९९०.०२८३०३९८३पुमा६,६८६०.०२५२३५४२२दुमाङ्ली६,२६००.०२३६२७५४२दार्चुलेली५,९२८०.०२२३७४४५२आठपहरिया५,५३००.०२०८७२२५३थकाली५,२४२०.०१९७८५२३५जिरेलि४,८२९०.०१८२२६४२२मोबहाङ४,६५००.०१७५५०८१साङ्केतिक४,४७६०.०१६८९४०७तिब्बति४,४४५०.०१६७७७०६४मेचे४,३७५०.०१६५१२८५९छन्त्याल४,२८३०.०१६१६५६१७राजि३,७५८०.०१४१८४०७४लोहोरुङ३,७१६०.०१४०२५५५चिन्ताल३,७१२०.०१४०१४६४६गङ्गाइ३,६१२०.०१३६३३०१६पहरी३,४५८०.०१३०५१७६३दैलेखी३,१०२०.०११७०८०८९ल्होपा३,०२९०.०११४३२५६दुरा२,१५६०.००८१३७५३७कोचे२,०८२०.००७८५०६८५चिलिङ२,०४६०.००७७२२३५६अङ्ग्रेजि२,०३२०.००७६६९५१५जेरोजेरुङ१,७६३०.००६६५४२१खस१,७४७०.००६५९३८२संस्कृत१,६६९०.००६२९९४२जम्मा२,६४,९४,५०४१००

 सन्दर्भअन