विनोद प्रधान

बिनोद प्रधान एक भारतीय सिनेमेटोग्राफर, निर्देशक रे अभिनेता हुन्। उनले सिनेम्याटोग्राफरका रूपमी धेरै लोकप्रिय रे प्रशंसित चलचित्रहरूमी काम गरिसकेका छन्। उनका केही पुरस्कार विजेता फिल्महरूमी १९४२ ए लभ स्टोरी, देवदास, रंग दे बसन्ती, मिशन कश्मीर, रे मुन्ना भाइ M.B.B.S.

जीवनी
विनोद पश्चिम बंगालको कालिम्पोङको रमणीय पहाडी सहरमी हुर्केका थिए।गोरखा नेवार पृष्ठभूमिबाटी आएका विनोदले आफ्नो पहिलो बक्स क्यामेरा प्रारम्भिक वर्षहरूमी फोटो स्टुडियो चलाउने आफ्ना बुबा एच.के प्रधानबाटी पाएका थिए। बिनोदले कालो रे सेतो तस्विर खिच्ने गर्थे रे वाटर पेन्ट प्रयोग गरेर रङ लगाउने प्रयास गर्थे ।

कालिम्पोङको एक्लो जीवन फोटोग्राफीलाई करियरको विकल्पको रूपमी लिनको लागि बाधा थियो। नयाँ प्रविधिहरू सिक्ने रे आफ्नो अनुभव साझा गर्न कुनै औपचारिक फोरम थिएन। पुणेमी एफटीआईआईको बारेमी सुनेपछि, उनले आफ्नो पोर्टफोलियोको साथ संस्थानमी पुगे रे सिनेमेटोग्राफीको तीन वर्षको पाठ्यक्रममी भर्ना भए।

विनोदको कामबाटी प्रभावित भएर प्रेमसागरले उनलाई तुरुन्तै सागर आर्ट्स मी 
सहायकको कामको प्रस्ताव गरे। उनले धर्म-हेमा मालिनी अभिनीत चलचित्र, चरस रे राम भरोसेमी प्रेम सागरलाई सहयोग गरे । ठूलो उद्योगमी आफ्नो पहिचान बनाउन नसकेको महसुस गर्दै उनले अन्य विकल्प खोज्न थाले । घरौंडा फिल्ममी काम गर्दै आएका क्यामेराम्यान एकेबरले उनलाई जुम तथा फोकस विभागको इन्चार्ज सहायक क्यामेराम्यानको कामको प्रस्ताव गरेका थिए । यो एक धेरै उपयोगी इंटर्नशिप साबित भयो।

केही छिटपुट असाइनमेन्टहरू जस्तै वृत्तचित्रहरू (दुर्गा खोटे निर्माणका लागि), विज्ञापनहरू रे कर्पोरेट फिल्महरूले उनको प्राविधिक सीपहरू सुधार गर्न मद्दत गरे।

यस अवधिमी उनी एक कच्छी परिवारसँग बस्थे रे त्यही बेला उनको डलीसँग भेट भयो। उनी डलीसँग प्रेममा परे, रे उनका आमाबाबुलाई मनाउन सकेनन्। उनीहरूले चाँडै आफ्नो पहिलो बच्चा, बिनयलाई जन्म दिए। उनको दीप प्रधान नामको दोस्रो छोरा पनि छ ।

बिस्तारै, पुराना साथीहरू कामको असाइनमेन्ट लिएर उहाँकहाँ पुगे। उनले मणि कौलसँग घाशीराम कोतवालको सेल्युलोइड संस्करणमी काम गरे रे जब्बार पटेलको जैत रे जैत गरे। त्यतिबेला असमिया फिल्म आपा रुपा बन्यो ।

कुन्दन शाहले फिल्म जाने भी दो यारोका लागि FTII बाटी आफ्ना सबै साथीहरू जम्मा गर्न थालेपछि सुख्खा मन्त्र अन्ततः तोडियो।

फिल्मग्राफी

छायाचित्रकारको रूपमा
 वर्ष चलचित्र भाषा नोटहरू 1976 Ghashiram Kotwal मराठी 1977  Jait Re Jait मराठी 1982 Aparoopa  असमिया1983 Jaane Bhi Do Yaaro हिन्दीSamjhanaनेपाली1985 Khamosh हिन्दीKusume Rumalनेपाली 1986 Papori असमिया1989Lahureनेपाली Parinda हिन्दी 1991 Narasimha  हिन्दी1992TrishnaनेपालीSapanaनेपाली Raju Ban Gaya Gentleman  हिन्दी 1993 1942: A Love Story  हिन्दी 1998 Kareeb  हिन्दी 2000 Mission Kashmir  हिन्दी 2002 Devdas  हिन्दी 2003 Munna Bhai M.B.B.S.  हिन्दी 2005 Dil Jo Bhi Kahey...  हिन्दी 2006 Rang De Basanti  हिन्दी2007 Ta Ra Rum Pum  हिन्दी Nanhe Jaisalmer  हिन्दी2008 Kismat Konnection  हिन्दी Heroes हिन्दी 2009 Delhi-6  हिन्दी 2010 Komaram Puli  तेलुगु2011 Yamla Pagla Deewana  हिन्दी Mausam  हिन्दी2013 Rajjo  हिन्दी Bhaag Milkha Bhaag  हिन्दी2014 2 States हिन्दी Ishq Wala Love  मराठी 2016 Baaghi हिन्दी 2018 Kayamkulam Kochunni मलयालम 2019 Kalank हिन्दी 2021 Chehre  हिन्दी

 निर्देशकको रूपमा 
 वर्ष चलचित्र भाषा नोटहरू 2015 Wedding Pullav  हिन्दी

सहयोगी निर्देशकको रूपमा
 वर्ष चलचित्र भाषा नोटहरू 1993 1942: A Love Story हिन्दी 1998 Kareeb  हिन्दी 2000 Mission Kashmir हिन्दी

 अभिनेताको रूपमा 
 वर्ष चलचित्र भाषा नोटहरू 2018 Pahuna: The Little Visitors  नेपाली

 पुरस्कार र नामांकन 
सर्वश्रेष्ठ छायांकनको लागि दस्तावेज पुरस्कारहरूको सूची Binod Pradhan Awards

अन्तर्राष्ट्रिय भारतीय फिल्म अकादमी पुरस्कार
 २००३ देवदास फिल्मको लागि जिते
 २००१ फिल्म मिशन कश्मीर को लागि जिते

फिल्मफेयर पुरस्कार
 २०१३ भाग मिल्खा भाग को लागि जिते
 २००७ रंग दे बसन्ती को लागि जिते
 २००३ देवदास को लागि जिते
 २००१ मिशन कश्मीर को लागि मनोनीत

स्क्रिन साप्ताहिक पुरस्कार
 २००७ फिल्म रंग दे बसन्ती को लागि जिते
 २००४ फिल्म मुन्ना भाई M.B.B.S. को लागि मनोनीत
 २००३ फिल्म देवदास को लागि जिते
 २००१ फिल्म मिशन कश्मीर को लागि जिते
 १९९८ फिल्म करीब को लागि जीता
 १९९४ फिल्म 1942: एक प्रेम कहानी को लागि जिते

जी सिने अवार्ड
 २००७ फिल्म रंग दे बसन्ती को लागि जिते
 २००४ फिल्म मुन्ना भाई M.B.B.S. को लागि जिते
 २००३ फिल्म देवदास को लागि जिते

ग्लोबल सिनेमा फेस्टिवल सिक्किम
 २०२० लाइफटाइम अचिभमेन्ट अवार्ड

सन्दर्भ 

बाह्य लिङ्कहरू

 Binod Pradhan-Director of Photography
 Cinematographer Binod Pradhan finds his muse in 'Devdas'