सुदूरपश्चिम प्रदेश

सुदूरपश्चिम प्रदेश  ३ असोज २०७२ मी अपनाइया नेपालको नयाँ संविधानद्वारा स्थापित सात प्रदेशअन मध्ये एक हो। येको सिमाना उत्तरमी चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र, पूर्वमी कर्णाली प्रदेश  रे लुम्बिनी प्रदेश , रे पश्चिम र दक्षिणमा क्रमशः भारतको उत्तराखण्ड रे उत्तर प्रदेश राज्यअनसँग जोडिएको छ। यो प्रदेशले १९,९९९.२८ वर्ग किमी क्षेत्रफल ओगटेको छ, जुन देशको कुल क्षेत्रफलको लगभग १३.५५% हो।

सुरुमा प्रदेश नम्बर ७ को रूपमी चिनिने, नवनिर्वाचित प्रदेश सभाले २०७५ असोज मी सुदूरपश्चिम प्रदेशलाई प्रदेशको स्थायी नामको रूपमा अपनाएको थ्योः। बि. सं. २०७५ असोज १२ को प्रदेश सभा मतदान अनुसार, गोदावरीलाई प्रदेशको राजधानी घोषिणा गरियाः थ्योः भण्याः धनगढी हाल अस्थायी राजधानी हो। प्रदेशका जनसङ्ख्या रे अर्थतन्त्रको हिसाबले तीन प्रमुख सहरअनमी धनगढी, भीमदत्त (महेन्द्रनगर) रे टीकापुर पड्डान्।

 इतिहास 

डोटी कुमाउँको सुदूरपश्चिमी क्षेत्रमी अवस्थित एक प्राचीन राज्य थ्योः जो १३औँ शताब्दीतिर कुमाउँको कत्युरी राज्यको विघटन पछा गठन भया थ्योः। डोटी आठ फरक राज्यअन मध्ये एक थ्योः।Dr.Y.S Kathoch, A New History of Uttarakhand; On Katyuri Dynasty "Around,13th Century Katyuri Dynasty established in Ranachulihat was broken into many sections" Doti was among them कत्युरी राज्यलाई आठ राजकुमारअनकि लाइ आठ भागमी विभाजन गरियाः थ्योः रे फरक-फरक स्वतन्त्र राज्यअन बन्याः थ्याः जसमा बैजनाथ-कत्युरी, द्वारहट, डोटी, बारामण्डल, अस्कोट, सिरा, सोरा, सुई (काली कुमाउँ) पड्डान्। पश्चिममा रामगङ्गा (उत्तराखण्ड) र पूर्वमा कर्णाली (जसले सुदूरपश्चिमी क्षेत्रलाई नेपालका अन्य भागहरूबाट विभाजित गर्दछ) बीचको सम्पूर्ण भूमि डोटीमा कत्युरीहरूको रैकाहरूको उत्पत्ति पछि रैकाहरूको अधीनमा आएको थियो।Advin T. Atkinson; Gazetteer Hindi Edition (2003); He wrote (Page 274) Whole territory to the east of Ram gang was belongs to Raikas during the late 16th century. कञ्चनपुर जिल्लामा रहेको "ब्रह्मदेव मण्डी" कत्युरी राजा ब्रह्मा देवद्वारा स्थापित गरिएको थियो।Dr. Madam Chandra Bhatt; A New History of Uttarakhand (2006): " Champawat ke Chand Raja.

 डोटीका रैकाअन 
कत्युरी राज्यका पतन पछा १३औँ शताब्दीतिर निरञ्जन मल्ल देव डोटी राज्यका संस्थापक थ्याः। उन संयुक्त कत्युरी राज्यका अन्तिम कत्युरीका चेला थ्याः।Dr. Y. S. Kathoch; A New History of Uttarakhand (2006)

डोटीका राजाहरूलाई रैका महाराज पनि भनिन्थ्यो।Badri Datt Pandey; History of Kumaun (1937)

 मुगल आक्रमण 
१६औँ शताब्दीमा अकबरको शासनकालमा, मुगलहरूले डोटीका रैकाहरूमाथि आक्रमण अर्या थ्याँ। तिनले रैका राज्यको राजधानी अजयमेरुमाथि आक्रमण अर्या थ्याँ। अजयमेरु हाल डडेलधुरा जिल्लामी पडन्छ। लखनऊमी बस्या अकबरका सेनापति हुसेन खानले आक्रमणको नेतृत्व अर्या थ्याँ। मुगल साम्राज्यको समयमा हिन्द फारसी इतिहासकार अब्द अल-कादिर बदायुनी (लगभग सन् १५४० - १६१५) का अनुसार, लखनऊका मुगल सेनापति हुसेन खान, रैका राज्यको धन रे खजानाबठे लोभिएका थ्या। उन तै क्षेत्र लुट्न चाहन्थ्या। तथापि, उनरो आक्रमण असफल भयाः थ्यो।

जिल्लाअन
नेपालको संविधान २०७२ ले प्रदेश नं. ७ मी निम्न उल्लेखित जिल्लाअन रहन्याको व्यवस्था गर्या थ्यो।

 बाजुरा
 बझाङ
 डोटी
 अछाम
 दार्चुला
 बैतडी
 डडेल्धुरा
 कञ्चनपुर
 कैलाली

 हिमालअन 
ये प्रदेशका प्रमुख हिमालअण अपी (७१३२ मिटर), साइपाल (७०२५ मिटर), बोबये चुली (६,८०८ मिटर), नाम्पा (६७५५ मिटर), ओम पर्वत (५५९० मिटर) र जेठी बहुरानी (६८५० मिटर) हन्।

+सुदूरपश्चिम प्रदेशका उग्ला हिमालअनहिमालहरूउचाइ
(मिटर)जिल्लाहिमशृङ्खलाअतिरिक्त जानकारीअपी७,१३२दार्चुला जिल्लायोका पहाड गुराँस हिमालसन् १९६० मा प्रथम आरोहणसाइपाल७,०३१बझाङ जिल्लापश्चिम नेपाल हिमालयसन् १९६० मा प्रथम आरोहणजेठी बहुरानी६,८५०दार्चुला/बझाङहिमालयसन् १९७८ मा प्रथम आरोहणबोबये चुली६,८०८दार्चुला/बझाङव्यासऋृषि हिमालसन् १९९६ मा प्रथम आरोहणनाम्पा६,७५५दार्चुलागुराँससन् १९७२ मा प्रथम आरोहणओम पर्वत५,५९०दार्चुलाहिमालयसन् २००४ मा प्रथम आरोहण

 यि लै हेरिदिय 
 कोशी प्रदेश
 मधेश प्रदेश
 बागमती प्रदेश
 गण्डकी प्रदेश
 लुम्बिनी प्रदेश
 कर्णाली प्रदेश

Category:नेपालका प्रदेशअन
Category:नेपालको संविधान २०७२

सन्दर्भअन

बाह्य सत्रअन

श्रेणी:नेपाल
श्रेणी:नेपालका प्रदेशअन