मधेश प्रदेश

मधेश प्रदेश नेपालको दक्षिणपूर्वी क्षेत्रमा अवस्थित एक प्रदेश हो। नेपालको संविधान २०७२ लागू भएपछि यो प्रदेशको स्थापना भएको थियो। यो नेपालको दोस्रो सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको र क्षेत्रफलको आधारमा सबैभन्दा सानो प्रदेश हो। यो प्रदेशको पूर्व दिशामा कोशी प्रदेश, उत्तर दिशामा कोशी प्रदेश र बागमती प्रदेश, पश्चिम दिशामा बागमती प्रदेश र दक्षिणमा भारतको अन्तर्राष्ट्रिय सीमा छ। यो प्रदेशको क्षेत्रफल  रहेको छ। वि.सं. २०६८ को एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यो प्रदेशको जनसङ्ख्या ५४,०४,१४५ रहेको छ जुन यसलाई नेपालको सबैभन्दा बढी मानव जनघनत्व भएको प्रदेश बनाएको छ।

पूर्वमा सप्तरी जिल्लादेखि पश्चिममा पर्सा जिल्लासम्म फैलिएको यो प्रदेशमा जम्मा ८ जिल्ला रहेको छ। यो प्रदेशको अधिकांश मानिस मैथिली, भोजपुरी र नेपाली बोल्ने गर्छन्। धार्मिक र सांस्कृतिक धरोहरको केन्द्रको रूपमा रहेको जनकपुर, यो प्रदेशको राजधानीको रूपमा रहेको छ। प्राचीन किम्बदन्ती अनुसार यो विश्वास गरिन्छ कि यो क्षेत्र विदेह वंशको राजधानी थियो जसले प्राचीन मिथिलामाथि राज्य गरेको थियो।
संघिय नेपाल को विभाजन मी पूर्वी तराईका ८ जिल्लाअन मिलाईभर प्रदेश २ बनाईया हो । यई प्रदेशको राजधानी जनकपुर हो। यो नेपालको दोस्रो सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भैय रे क्षेत्रफलको आधारमी सबैभन्दा सानो प्रदेश हो। यो प्रदेशको पूर्व दिशामी कोशी प्रदेश, उत्तर दिशामी कोशी प्रदेश रे बागमती प्रदेश, पश्चिम दिशामी बागमती प्रदेश र दक्षिणमी भारतको अन्तर्राष्ट्रिय सीमा छ। यो प्रदेशको क्षेत्रफल ९,६६१ किमी२ (३,७३० वर्ग माइल) रहेको छ। वि.सं. २०६८ को एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यो प्रदेशको जनसङ्ख्या ५४,०४,१४५ रहेको छ जुन यो नेपालको सबैभन्दा बढी मानव जनघनत्व भएको प्रदेश बनाएको छ। 

व्युत्पत्ति
संस्कृत भाषाको मध्यदेश शब्दको सङ्क्षिप्त रूप मधेश हो।  ऐतिहासिक रूपमा नेपालमी  मधेश नामक भूभाग नभएता पनि वि.सं. २०६३/०६४ मी  नेपालको पूर्वी तराईदेखि पश्चिमी तराईसम्म भएको जनआन्दोलनपछि यो शब्दले नेपालभरि व्यापकता पाएको हो।वि.सं. १९६८ मी  गरिएको नेपालको पहिलो जनगणनामा समेत झापादेखि पर्सासम्मको भूभागलाई पूर्वी तराई, पाल्ही, माजखन्ड, खजनी, शिवराज (वर्तमान कपिलवस्तु, नवलपरासी रे रूपन्देही)को भूभागलाई मध्यपश्चिम तराई रे बाँकेदेखि कञ्चनपुरसम्मको भूभागलाई सुदूर पश्चिम तराई उल्लेख गरिएको छ।

जिल्लाअन
नेपालको संविधान २०७२ ले प्रदेश नं. २ मि इसा उल्लेखित जिल्लाहरुअन रहन्या व्यवस्था गरेको छ।

 सप्तरी
 सिराहा
 धनुषा
 महोत्तरी
 सर्लाही
 रौतहट
 बारा
 पर्सा

 यि लै हेरिदिय 
 कोशी प्रदेश
 बागमती प्रदेश
 गण्डकी प्रदेश
 लुम्बिनी प्रदेश
 कर्णाली प्रदेश
 सुदूरपश्चिम प्रदेश
Category:नेपालका प्रदेशअन
Category:नेपालको संविधान २०७२

सन्दर्भ

Category:नेपाल
Ne:मधेश प्रदेश