Guol

Guol toi ngaran saintifik Colocasia esculenta nopo nga susumuni di milo do akanon. Guas om tonsi nopo nga milo silihon sabaagi rapaon. Tonsi guol nogi nga milo tonokon, guringon om wonsoyon do tindalam toi silihon sabaagi taakanon ontok sosodopon. Ouhan do orubaan o guol diti id kinoyonon di kiwaig id kinoyonon khatulistiwa id Asia Tenggara. Tinanom do tulun o guol diti sabaagi taakanon monikid tadau mamantad po di zaman purba om pogulu momutanom o tulun do parai. Baino, nokoinggumu no o guol diti id posorili pomogunan poinsuang no o India, tana kagayaan China, kotonobon om koibutan benua Afrika miampai Hindia Kotonobon. Guol nopo nga taakanon puun suai ko sukun id piipiro pulou id Oseania.
Pananaman
Guol nopo nga kosudong do tonomon id kinoyonon tana di oruak om kiwaig. Suni guol milo do onuon mantad do guas i kiumul lobi 4 o wulan. 

Pogulu tonomon, luangan o pananaman id kinoyonon pomutanaman pikikiro 5-8 inci rinalom. Posuango o suni guol id potitikid do luang miampai pialatan 75 cm monikid luang, olitan do tana om siramon. Guol diti milo do baja'on momoguno baja organik toi baja kimia. Panamangan gouton susumuni minog do poindalanon mooi do au manganu bagas montok kinosunion guol. Guas guol di nakagayo no minog do ruakon om olitan do tana montok popoingkawas kopoosilan tonsi. 

Kosukod o guol id timpu 7-12 wulan tumanud do kawo guol. Onuon o tonsi guol miampai ukadon om utuson. Tonsi guol nopo nga atahan gisom 3-4 o wulan sokiro atamangan miampai osonong. Tana di poinsokot do tonsi guol kaanu popotindihoi kosonongon do guol id timpu di alaid. 

Kobolingkangan pomutanaman guol nopo nga songongi momiraag miagal ko songongi koya otomou, songongi mangangakan tonsi, siput tongokoro om tataru. 

 Kogunoon 
Boogian guol di kiguno nopo nga kohompit no o tonsi, roun om guas. id pototongkop do pomogunan, guol nopo nga insaru akanon maya tonokon, luguon, guringon om suusuai po sumiliu tapung om tindalam. Onsokon nogi o guol montok akanon miagal ko' bubur, guol ginuring toi silihon do rapaon. 

Id Kopulauan Mentawai om Papua, Indonesia, akanon o guol sabaagi taakanon sangangadau sabaagi ponowoli parai om id Hawaii om piipiro kinoyonon id rantau kopulauan Polinesia, tonokon o tonsi guol om silihon sabaagi rapaon i milo do akanon miagal ko' poi toi posilihon do kinomol montok ansakon tumanud laang - laang pointantu. 

Guas do guol nopo nga insaru gunoon soira mogonsok montok pomorinapa. Boogian roun di nokotuo toi i omulok nopo nga gunoon sabaagi taakanon tayam gompion miagal ko' sada om wogok. Roun di ongomulok milo nogi silihon sabaagi pomolopot do sigup montok do managub. Tumohuri, roun guol nogi nga kaanu momolingos do toruol ulser, kupos toi boogian tinan di notingkolosuan. 

 Sukuon