Tadau Kabansaan Malaysia

Tadau Kagabasan (), ointutunan nogi sabaagi do National Day (), nopo nga tadau kagabasan do Persekutuan Tanah Melayu mantad Empayar British."Starchild: Malaysian children are in high spirits to celebrate Merdeka Day." The Star. 27 August 2021. Retrieved 1 September 2021.Adila Sharinni Wahid. "Ceriakan anak-anak polis pada Hari Merdeka." Sinar Harian. 31 August 2021. Retrieved 1 September 2021.  Tadau nopo diti nga momuhondom do Pengisytiharan Kagabasan Malaya ontok 31 Magus 1957, om nokomoi id suang Ahal 160 Perlembagaan Malaysia. Taandakon o tadau dii miampai mogikaakawo ababayan rasmi om au rasmi pointongkop pogun. Tadau Kabansaan toi ko' Tadau Kagabasan, taandakon pointongkop Malaysia monikid 31 Magus tikid toun sabaagi panakatanda' nakagabas no o pogun mantad panaladan di toun 1782 gisom toun 1957.

Opurimanan o karamayan Tadau Kagabasan diti tumimpuun do jaam 12.00 pitangatuong hinonggo poloputon o bunga tapui i mogikaakawo warana id tawan. Haro nogi ababayan perbarisan mantad mogikaakawo agensi montok mamaramai kowoowoyon antakan tadau dii. Tadau kagabasan ramayon miampai lobi aramai id Kuala Lumpur, lobi-lobi po id Dataran Merdeka.

Panaandakan tadau kabansaan di tagayo nogi nga poindalanon id Putrajaya. Bongunan-bongunan pamadagangan, walai om korita-korita nogi nga popokili om popokiwor do bondira Malaysia, Jalur Gemilang, montok mamaramai do tadau dii. Tadau Kabansaan nogi nga tadau koundarangan umum id Malaysia. 

 Kaantakan-kaantakan i minogowit kumaa Kagabasan 
Goos montok momodimpot kagabasan nopo nga nimpuunan di Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj, Luguan Montiri Malaysia koiso, i minomuruan do delegasi montiri-montiri om momuruan politik Tanah Melayu id suang rundingan miampai puru British id London montok Merdeka, toi ko' kagabasan. Miampai isio do Ponorikohon koiso Persatuan Cina Malaysia (MCA) Tun Dato Sri Tan Cheng Lock om Ponorikohon kolimo Kongres India Malaysia Tun V. T. Sambanthan. Soira nokopisompuru do tinaru Malayu, India om Cina, nodimpot iso piokunan Treaty of London 1956 ontok 8 Mansak 1956, moi do kaanu o Tanah Melayu kagabsan mantad Empayar British. Sundung do ingkaa, gama do faktor logistik om kotoinaan, nokoundaliu o pengisytiharan rasmi kagabasan kumaa toun sumusuhut, ontok 31 Magus 1957, id Stadium Merdeka (Independence Stadium), Kuala Lumpur, i winonsoi poimbida montok kapanaandakan tadau kagabasan pogun. Tadauwulan pengisytiharan dii pinatatap mantad di Tunku Abdul Rahman piipiro tulan nokopogulu id suang iso pitimbungakan Perikatan id Melaka ontok Mansak 1957.

 Sajara' 
Ponuridangan Malaysia i kaampai no Persekutuan Tanah Melayu, Koibutan Borneo/Sabah, Sarawak om Singapura noulud miampai rasmi ontok 31 Magus 1963, i kopihondot do kinoulitan toun ko-6 do kagabasan Persekutuan Tanah Melayu. Piipiro isu mionit do pogoduhan Indonesia om Filipina pinapalaid do pengisytiharan gisom do 16 Manom toun dii nogi. Panapadan dii nogi nga winonsoi moi do milo o Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu momonsoi do tinjauan umum id Koibutan Borneo om Sarawak.A marriage that was doomed from the start. New Straits Times. 4 Ogos, 2007. Sundung ingkaa, kakal po nakaanu kagabasan o Koibutan Borneo om Singapura mantad British ontok 16 Manom 1963. Nokopogulu do nakagabas o Sarawak ontok 22 Madas 1963.

Pombontukan Malaysia pinoisytihar ontok 16 Manom 1963, om taandakon sabaagi Tadau Malaysia. Kapanaandakan kagabasan di agayo nga pohoroon nogi ontok 31 Magus, tadauwulan mantad do kagabasan Persekutuan Tanah Melayu, om Tadau Malaysia nopo nga kosiliu do koundarangan umum id Sabah. Sundung ingkaa, kotimpuun do 2000-an haro amu kangaaman ginawo tokuri id Kosilahon Malaysia i minoboros do kapanaandakan tadau kabansaan ontok 31 Magus nopo nga lobi kumaa id Semenanjung Malaysia no."Keadilan's plans for Merdeka" , Daily Express, 29 Ogos 2007.Aznam, Suhaini, "Celebrating Malaysia Day", 24 September 2007. Ontok 2009, pinootus o porinta' do kotimpuun 2010, taandakon o Tadau Malaysia 16 Manom sabaagi koundarangan umum persekutuan om miampai do Tadau Kagabasan ontok 31 Magus.Malaysia Day now a public holiday, says PM  The Star, 19 Oktober 2009 Om kotimpuun do 2015, Montiri Ahmad Shabery Cheek minoboros do kapanaandakan tadau kagabasan nopo nga taandakon miampai au mamarait toun moi do au mongiduan do mogigion Sabah om Sarawak.

Tadau Kagabasan (31 Magus 1957)
Ontok totuong 30 Magus 1957, lobi mantad 20,000 tulun tuminimung id Merdeka Square (Dataran Merdeka), Kuala Lumpur moi intong do kapanahakan kuasa mantad British. Nokorikot o Luguan Montiri timpu dumontol Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj ontok 11:58 p.m. miampai puru sayap ngaawi do komulakan Parti Perikatan mongunsalang duo minit kotuongon. Ontok pitanga tuong, pinaapui kawagu ii lampung, om pinolintuhun o Bendera Union id dataran dii miampai pinouni o sinding kabansaan diraja "God Save The Queen". Pinoinsawat o bondira wagu do Tanah Melayu maamaso pinouni o sinding kabansaan Negaraku. Sinusuhut ii miampai turu palak "Merdeka" do tulun ginumuan. Minanahak i Tunku Abdul Rahman do boboroson i mamarayou ababayan dii sabaagi "timpu bobos agayo id suang koposion tulun Malaya". Pogulu minanahak boboroson, noonuan isio do sonhatob kalung mantad mobi ngaawi do komulakan Parti Perikatan sabaagi pamantangan kumaa kaantakan kisajara diti, miampai peta Tanah Melayu i poinpatu id sawat kalung dii. Nopupusan o ababayan dii ontok bobog koiso kosuabon.

Ontok kosuabon 31 Magus 1957, nokoundaliu o panaandakan kumaa id Stadium Merdeka i wagu nogi kopongo. Lobi mantad 20,000 tulun minongoi intong ababayan dii, i minimpuun ontok 9:30 kosuabon. Ii ngaawi nopo nokotindapou nga kohompit no raja-raja pogun Melayu, lundu-lundu songkosuai, surupu-surupu kabinet persekutuan om layat. Minopotunui o mobi do Rani, Duke of Gloucester do instrumen kagabasan kumaa Tunku Abdul Rahman. Sumusuhut, binasa' di Tunku o Proklamasi Kemerdekaan, i pinupusan miampai palak  "Merdeka!" soginumu inturu miampai kaampayatan tulun ginumuan. Pinotilombus o ababayan dii miampai pinopoinsawat do Bendera Kabansaan Tanah melayu miampai noompot do sinding kabansaan i pinamain do tinimungan muzik soudor om kobong meriam soginumu 21 das, om sinusuhut do azan om sambayang kopongounsikahan sabaagi kapamantangan kumaa kaantakan tagayo diti.

Pinotilombus o tadau dii miampai ababayan perlantikan Yang di-Pertuan Agong koiso, Tuanku Abdul Rahman mantad Negeri Sembilan, id Jalan Ampang, sinusuhut do pangalapan makan perlantikan koiso ontok di sosodopon sabaagi kapamantangan kumaa disio. Pinupusan o ababayan dii miampai ko kosolimbahan penarikan diri om kopokitanan bunga tapui. Ababayan sipoot om mogikaakawo ababayan suai nosiliu tanda do kosusuon kawagu pogun wagu diti.

Tombului
Tombului tapantang labus kaampai no: 
Surupu paganakan diraja
 Raja om Ratu Thailand
 Putera Mahkota om Puteri Jepun
 Duke om Duchess Gloucester (mobi do Ratu)
 Putera William dari Gloucester
Luguan Porinta'
 Luguan Montiri Afrika Selatan, Johannes Gerhardus Strijdom
 Luguan Montiri India, Jawaharlal Nehru
 Luguan Montiri Pakistan, Huseyn Shaheed Suhrawardy    
 Luguan Montiri Vietnam, Phạm Văn Đồng 
 Luguan Montiri Sri Lanka, Solomon Bandaranaike  
 Luguan MontiriPerdana Menteri Burma, U Nu 
 Luguan Montiri Kemboja, Sim Var
 Setiausaha Negara Amerika Syarikat, John Foster Dulles (mobi do Presiden AS Dwight D. Eisenhower)
Mongongobi mantad jajahan Britain di suai
 Gabenor Hong Kong, Sir Alexander Grantham
 Luguan Montiri Singapura, Lim Yew Hock
Bagas surupu pentadbiran jajahan Britain
 Sir Gerald Templer (bagas Pesuruhjaya Tinggi Britain id Persekutuan Tanah Melayu) om Lady Templer 
 Lady Gurney (sawo do bagas Pesuruhjaya Tinggi Britain id Persekutuan Tanah Melayu Sir Henry Gurney)
 Lady Gent (sawo do bagas Pesuruhjaya Tinggi Britain id Persekutuan Tanah Melayu Sir Edward Gent)
Pesuruhjaya Tinggi mantad pogun-pogun Komonwel suai
 Pesuruhjaya Tinggi Kanada kumaa Persekutuan Tanah Melayu, Arthur Redpath Menzies
 Pesuruhjaya Tinggi Australia kumaa Persekutuan Tanah Melayu, Tom Critchley
 Pesuruhjaya Tinggi New Zealand kumaa Persekutuan Tanah Melayu, Foss Shanahan

Pombontukan Malaysia

Persekutuan Malaysia, noturidong mantad pogun-pogun id suang Persekutuan Tanah Melayu, Borneo Koibutan, Sarawak om Singapura, numaan poimogono ontok 31 Magus 1963, kopihondot do kinoulitan koonom kagabasan Tanah Melayu. Sundung do ingkaa, pinawaliu o kopoimaganan dii kumaa 16 Manom 1963, gama do au osokodung o Indonesia om Filipina do pombontukan Malaysia. Mulong do ingkaa, minopoimagon o Borneo Koibutan om Singapura do kedaulatan ontok 31 Magus 1963. Saap mantad Indonesia nosiliu do konflik ketenteraan. Kipomusarahan o Indonesia do Malaysia sabaagi iso bontuk penjajahan kawaawagu kumaa Sarawak om Borneo Koibutan, i miwolit miampai watas Indonesia id Borneo. Sundung do ingkaa, au yolo mananganu kawagu duo wilayah dii, au miagal di Filipina tu mananganu boogian kosilahon Sabah. Montok popotumboyo Indonesia do Malaysia nopo nga okon ko' iso bontuk neokolonialisme, pinaanjul do Kotinanan Bansa-Bansa Miiso (PBB) iso tinjauan umum (okon ko' referendum) i popohompit ponorubungan miampai kiikiro 4,000 tulun, om nokotorimo 2,200 memorandum mantad tinimungan om sosongulun. Suruhanjaya Cobbold, buruanon di Lord Cobbold, nga binontuk nogi montok papatantu kulom sumuang do Malaysia ko' au o tulun id Borneo Koibutan om Sarawak. Asil kolimpupuson diolo, i popokito sokodung di atalang montok Malaysia id pialatan tulun Sabah om Sarawak, minongukab do ralan montok kopoimaganan Malaysia.

Pinoilo o pombontukan Persekutuan Malaysia ontok 16 Manom 1963, om kinoulitan nopo dii nga taandakon sabaagi Tadau Malaysia. Potilombuson do taandakon o Tadau Kagabasan ontok 31 Magus, tadauwulan do kagabasan Tanah Melyu, om ii nopo timpuunon i Tadau Malaysia nopo nga tadau koundarangan umum id Malaysia Kosilahon. Nga ogumu i au obobos ginawo loolobi tulun id Malaysia Kosilahon, tu haro i kopuriman do kapanaandakan tadau kabansaan ontok 31 Magus nopo nga poinlongkod no kumaa Tanah Melayu.Merdeka celebration in Kuching "Keadilan's plans for Merdeka" , Daily Express, 29 August 2007.Aznam, Suhaini, "Celebrating Malaysia Day", 24 September 2007. Ontok 2009, winonsoi kootuson do mimpuun toun 2010, osiliu o Tadau Malaysia sabaagi tadau koundarangan umum pointongkop pogun suai ko' Tadau Kagabasan ontok 31 Magus.

 Tema 
Id siriba nopo nga tema-tema Tadau Kabansaan mantad di toun 1970 gisom baino.
TounTema1970Muhibah dan Perpaduan1971Masyarakat Progresif1972Masyarakat Adil1973Masyarakat Kebudayaan Malaysia1974Sains dan Teknologi Alat Perpaduan1975Masyarakat Berdikari 1976Ketahanan Rakyat197720 Tahun Bersatu Maju1978Kebudayaan Seni Perpaduan1979Bersatu Berdisiplin1980Berdisiplin Berbakti1981Berdisiplin Berharmoni1982Berdisiplin Giat Maju1983Bersama ke Arah Kemajuan1984Amanah Asas Kejayaan1985Nasionalisme Teras Perpaduan1986Bangsa Tegas Negara Teguh1987Setia Bersatu Berusaha Maju1988-1989Bersatu1990Berjaya1991Wawasan 20201992Wawasan Asas Kejayaan1993Bersatu Menuju Wawasan1994Nilai Murni Jayakan Wawasan1995Jatidiri Penggerak Wawasan1996Budaya Penentu Kecapaian1997Akhlak Mulia Masyarakat Berjaya1998Negara Kita Tanggungjawab Kita1999Bersatu Ke Alaf Baru2000-2006Keranamu Malaysia2007Malaysiaku Gemilang2008Perpaduan Teras Kejayaan20091Malaysia - Rakyat Didahulukan, Pencapaian Diutamakan20101Malaysia Menjana Tranformasi20111Malaysia. Transformasi Berjaya, Rakyat Sejahtera.20121Malaysia. Janji Ditepati'1Malaysia Janji Ditepati' tema Hari Kemerdekaan ke-55 Utusan2013Malaysiaku Berdaulat: Tanah Tumpahnya Darahku2014Malaysia... Di Sini Lahirnya Sebuah CintaMalaysia... Di Sini Lahirnya Sebuah Cinta tema Hari Kemerdekaan Utusan2015-2016Sehati Sejiwa Utusan2017Negaraku Sehati Sejiwa'Negaraku Sehati Sejiwa' tema Hari Kebangsaan 20172018Sayangi Malaysiaku2019Sayangi Malaysiaku, Malaysia Bersih2020-2021Malaysia Prihatin2022Keluarga Malaysia, Teguh Bersama‘Keluarga Malaysia Teguh Bersama’ jadi tema Hari Kebangsan tahun ini2023Malaysia Madani: Tekad Perpaduan Penuhi HarapanTekad Perpaduan Penuhi Harapan, tema Hari Kebangsaan2024Malaysia Madani: Jiwa Merdeka 
Tema tadau Kagabasan 2012 nopo nga kontroversial, tu kokitanan nopo do kogumuan tulun Malaysia do tema dii nga sabaagi slogan pulitik om okon ko' slogan patriotik (Janji Ditepati nopo nga jingle kempen di Najib Razak miririkot kopomilian tagayo 2013). Untotorion nogi "logo" nokoimagon gama reka bontuk dau i au konvensional. Vidiu sinding tema i pinosuang id YouTube (miampai lirik i sinupu di Rais Yatim) nga nakaanu ogumu tanda "au orohian" gama tonsi dau i nadaalan politikal om aiso pionitan miampai sunduan kagabadan. Mantad dii, numaan iduo vidiu dii mantad hilo.."Rais seeks views on Merdeka theme song", Malaysiakini, 1 August 2012.

Pinili o tema Malaysia Prihatin ontok 2020 gama Pandemik COVID-19 om sabaagi kapamagatangan do kopusahan oinsanan tulun Malaysia. Ontok 2021,sundung do sinding om logo nopo nga kakal i do miagal, sinimbanan o sinding tema mantad Malaysia Prihatin (tinondig di Aliff Satar, Syamel, Siti Sarah, om Aina Abdul montok versi sandad, om Ernie Zakri montok versi simfoni) kumaa Menang Bersama (tinondig di Faizal Tahir), sabaagi simbol tema National Recovery Plan (Pelan Pemulihan Negara), Malaysia Menang Bersama (English: Malaysia Winning Together).

Toun 2022 nopo nga panakatanda perarakan koiso i pinaharo kalapas 2 toun notingkadan gama pandemik, miampai tema Keluarga Malaysia Teguh Bersama. Kiikiro 20,000 nakaampayat mantad mogisuusuai kontinjen id perarakan dii.

Ontok toun 2023, tema Tadau Kagabasan Malaysia nopo nga 'Malaysia Madani: Determination in Unity, Fulfilling Hope'. Pinili o tema dii montok popogirot sunduan piuludan om momodimpot aspirasi oinsanan montok Malaysia di lobi apanggor id siriba kopomorintaan di Anwar Ibrahim.

Isu-isu Kinouliton Tadau Kagabasan 2015
Miampai sah, Tadau Kagabasan nopo nga tadau kagabasan nokoimagon montok 'persekutuan' miagal di nokomoi id suang Ahal 160 Perlembagaan Malaysia, i tinurisong id siriba Pibatasan Persekutuan Tanah Melayu 1957. Sundung do ingkaa, mimpuun 2015, id suang iso dasar i pinoilo do Montiri Komunikasi om Multimedia ontok dii, i Ahmad Shabery Cheek, kapanaandakan Tadau kagabasan nopo nga pohoroon miampai au poboroson/patayadon piro no toun mantad nakagabas. Kitudu ii moi do lobi inklusif kumaa Sabah om Sarawak, i minogidu mantad kopomorintaan Britis ontok toun di misuair.

Minanahak o Montiri Koburuon Tanah Sarawak, i tiagak James Jemut Masing do komi kumaa kopoilaan diti miampai minapatayad do Tadau Malaysia ontok 16 Manom nopo daa nga nuru osiliu titik pitimungan montok pisompuruan pogun, om okon ko' Tadau Kagabasan. Ka disio "Koilo ngaawi tulun do 31 Magus nopo nga tadau Kagabasan Malaya om Sabah… ii nopo nga okon ko' tadau kagabasan tokou (Sarawak). Milo diolo taandakon ii id Malaya om Sabah tu miagal o tadauwulan kinagabasan diolo, om milo tokou mongoi amung diolo sokiro mangalap yolo dati. Nuru daa insanangan tokou kasalaan diti".

 Galeri 

 Intangai nogi 
 Tadau Malaysia
 Tadau Sabah
 Tadau Sarawak
 Sajara Malaysia
 Pengisytiharan Kemerdekaan Tanah Melayu

Sukuon

 Noputan labus 
 Gambar logo di Jabatan Penerangan Malaysia. 
 Malaysia Merdeka: Malaysia Independence Day Portal 
 [Tema dan Logo Hari Kebangsaan 2017]
 []

Kategori:Sajara Malaysia
Kategori:Tadau Kabansaan
Kategori:Tadau Kagabasan