Gua Agop Batu Tulug

Gua Agop Batu Tulug nopo nga iso kinoyonon arkeologi i poinladsong id Sabah, Malaysia om sumuku kumaa piipiro gua id piras do watu kapur di otidong id Kinabatangan.

 Etimologi 
Ngaran diti nopo nga kopogiomungan do hogot mantad tolu boros: agop id suang do boros Sungai i kirati do "gua", batu id boros Melayu i kirati do "watu" om tulug nopo nga naanu mantad boros Cebuano (mogoit rati di miagal id suang do boros Sungai) i kirati do "mongoi odop", sumuku do tionon do pamalabangan do rata.

 Sajara 
kiri|thumb|Lungun kayu.
kiri|thumb|Piipiro lungun kayu id boogian sawat do gua.
Gunoon o gua diti sabaagi kinoyonon pamalabangan mantad po 500 gisom 900 toun di pogulu miampai lobi kuang 125 lungun kayu kiukir. Abaagi o gua diti kumaa tolu boogian gua di tapangkal, i pinungaranan do Agop Sawat, Agop Lintanga om Agop Suriba. Gua id Agop Sawat om Lintanga nopo nga kisuang do lobi ko 125 lungun balak nokodori. Toinsanan do lungun id suang do gua dii nopo nga mantad do kayu bulian di tokodou (Eusideroxylon zwageri), om ninlumis momoguno do tulu karabau, buayo, gontui om nogi tulanut.

Ukiran dii nopo nga popokito do mitos om lagenda tulun Kinabatangan. Miagal poomitanan, buayo nopo nga piungkoniton miampai kapatayon om kuasa kotuongon, om tombolog bugang, tasu, manuk tandaha om tambang nopo nga tambalut kuaam wira diolo. Mogisuusuai o upa tayam id lungun dii tu' miungkait miampai kotumbayaan do tulun Sungai, om nogi noroitan do iri nopo nga lungun do tulun Sina i koumbal do minogion id kinoyonon dii tu' haro artifak Sina i nabantalan id pialatan do rata.

Notumbayaan do koubasanan do pamalabangan diti nopo nga nooit maya do dudumagang mantad Tana Tagayo China om IndoChina kumaa koibutan do Borneo, gama do lungun kayu di kaagal-agal, i nabantalan id pogun diti. Ponoriuk nogi nga minangaga do lobi kuang 2000 lungun kayu miagal dii nogi nga pinotikid id Lembah Kinabatangan. Kinoyonon suai nopo nga id Ulu Segama, Lahad Datu om Tawau.

Norubaan o gua diti di toun 1984 maya ekspedisi i pinuruanan di P Brietag, pongurus pananaman sigup id Batu Putih, Kinabatangan miampai di mononoriuk, i Barbara Harrisson mantad Muzium Pogun Sarawak om surupu Muzium Sabah.  Mantad 6 Madas 1996, nasanganu o soboogian do gua-gua dii do Muzium Sabah, i kitonggungan montok monginsonong om momonsoi do koumatan miagal do pagawasan, tukad, upis om kabin todopon, au kohompit do sokodung saintifik do gua.

 Sukuon 

 Noputan labus 

 Batu Tulug Museum on etawau.com

Category:Archaeological sites in Malaysia
Category:Caves of Sabah
Category:Limestone caves
Category:Monuments and memorials in Malaysia
Category:Museums in Sabah