Pólska

Pólska jo kraj w srjejźnej Europje. Oficielna rěc w Pólskej jo pólšćina.

 Geografija 
Pólska granicujo z Nimskeju na pódwjacorje, Českeju a  Słowakskeju na pódpołdnju, z Ukrainu na krotkem zajtšu, z Běłoruskeju na dłujkem zajtšu, z Rusojskeju (Kaliningradski wobcerk), Litawskeju (z kotaryž ma nejkrotše granice) a Baltiskim mórjom na pódpołnocy. Nejwuše městno jo góra Rysy w górach Tatry (2499 m nad normalneju nulu), a nejniše Żuławy Wiślane (1,8 m pód normalneju nulu).

 Města 
Nejwětše města su (30. junija 2014):
 Waršawa - 1 729 119 wobydlarjow
 Łódź - 708 554 wobydlarjow
 Krakow - 759 800 wobydlarjow
 Wrocław - 633 105 wobydlarjow
 Poznań - 546 829 wobydlarjow
 Gdańsk - 461 935 wobydlarjow
 Szczecin - 408 105 wobydlarjow
 Bydgoszcz - 358 614 wobydlarjow
Lublin - 343 144 wobydlarjow
Katowice - 303 314 wobydlarjow
Białystok - 295 401 wobydlarjow
Gdynia - 247 792 wobydlarjow
Częstochowa - 231 527 wobydlarjow
Radom - 217 834 wobydlarjow
Sosnowiec - 210 249 wobydlarjow
Toruń - 203 148 wobydlarjow

 Rozrědowanje 


Pólska źěli se na wójwodstwa, kótarež źěle se na powiaty (wokrejsy), kótarež źěle se na gmejny. Wójwodstwem kněže se wojewoda a krajny sejm. Wót 1999 jo w Pólskej 16 wójwodstwow.

+ Wójwodstwa Pólske mě Głowne město dolnośląskie  Wrocław kujawsko-pomorskie  Bydgoszcz/Toruń lubelskie  Lublin lubuskie  Gorzów Wielkopolski/Zielona Góra łódzkie  Łódź małopolskie  Krakow mazowieckie  Waršawa opolskie  Opole podkarpackie  Rzeszów podlaskie  Białystok pomorskie  Gdańsk śląskie  Katowice świętokrzyskie  Kielce warmińsko-mazurskie  Olsztyn wielkopolskie  Poznań zachodniopomorskie  Szczecin

Wót 1975 do 1998 jo w Pólskej było 49 wójwodstwow. To jo teke telefoniske cony byli, dla togo něnto su w Pólskej 49 telefoniske cony.

 Politika 
Prezident Pólskej jo Karol Nawrocki, ministaŕski prezident jo Donald Tusk (Platforma Obywatelska). 10. apryla 2010 prezident Lech Kaczyński jo zemrěł we lětadłowej katastrofje w Smoleńsku.

W źinsajšnem parlamenśe, wót 15. oktobra 2023, su strony: Platforma Obywatelska, Prawo i Sprawiedliwość, Sojusz Lewicy Demokratycznej, Polskie Stronnictwo Ludowe, Konfederacja.

 Stawizny 
Zachopjeńk Pólskej jo z kněžaŕstwom Mieszka I. był. W lěśe 966 jo dupjenje Pólskej było. Prědny kral Pólskej jo był w 1025 Bolesław Chrobry. Wón jo zebrał Łužycu wót Nimskej w lěśe 1002, kótaraž wóstała pśi Pólskej do lěta 1031.

Wót 1385 jo Pólska z Litawskej uniju stwóriła. Unija ta jo teke "Rzeczpospolita Obojga Narodów" ("Republika Dweju Narodowu") pomjenjowana była.

Aristokratija w Pólskej (szlachta) w běgu casa jo wjele pšaw dostała. Wót XV lětstotka jo źěłał w Pólskej parlament (Sejm). Wót lěta 1573 wše krale Pólskej su byli wuběrane wót aristokratiji, njejo źěłał princip slěda trona w dynastiji. Njejo było móžne aristokrata bźez wusuda suda popajźiś.

W 1697-1706 a 1709-1763 Pólska a Sakska twóriły uniju. W lěśe 1795 jo Pólska pśestała eksistěrowaś a zemje Pólskej su Pšuska, Rusojska a Awstriska wzeli. Pólska jo njewótwisnosć slědk dostała pó prědnej swětowej wójnje.

W cas drugeje swětoweje wójny jo Pólska 5.600.000 luźi (16% populaciji z 1939) zgubiła.

W lětach 1945-1989 Pólska běšo komunistiska Pólska Republika Ludowa (pól. Polska Rzeczpospolita Ludowa, PRL). Wót 1999 jo Pólska w NATO a wót 1. maja 2004 jo Pólska w Europskej uniji.

 Galerija 

 Nožki 

 Wótkaze 

 Portal Polska.pl
 Prezydent Pólskeje
 Kněžaŕstwo Pólskeje
 Sejm Pólskeje
 Senat Pólskeje
 Pólska online


Kategorija:Stat w Europje