Kašubska rěc

Kašubska rěc (kaš. kaszëbsczi jãzëk) jo podwjacornosłowjańska rěc, wužywana ako regionalna rěc w Pólskej wót wušej 50 000 wužywarjow. Kašubska rěc jo jadnučki zawóstank słowjańskich pomorskich dialektow a słuša wóna k lechiskim rěcam z centralnej póddružyny, bliskej pisnej, českej rěcy, šleskej rěcy, a pólskej rěcy, z wliwami połobšćiny, nižonimšćiny a staropšušćinyGerald Stone, Cassubian [w:] Encyclopedia of the languages of Europe, Blackwell, Oxford 1998, ISBN 0-631-19286-7, b. 49-50, .. Kašubšćinu groni se teke w Kanaźehttps://web.archive.org/web/20160305052233/http://gazetagazeta.com/cgi-artman/exec/view.cgi?archive=150&num=24089.

 Alfabet 
 Kašubski alfabet a ą ã b c d e é ë f g h i j k l ł m n ń o ò ó ô p r s t u ù w y z ż A Ą Ã B C D E É Ë F G H I J K L Ł M N Ń O Ò Ó Ô P R S T U Ù W Y Z Ż

W tym njewustupujuce w pólskej rěcy:
 ã [an] (IPA )  (tzw. a z blewiązką)
 é [yj] (IPA )  (tzw. e ze sztriszkã)
 ë [e/a] (IPA )  (tzw. "szwa")
 ò [łe] (IPA )  (tzw. labializacëjô)
 ô [o/e] (IPA /) (tzw. o z dakã)
 ù [łu/łi]  (IPA -).
Pismik  u wšak so pśisamem kaž ü [u/i] wugranja.

Samske kaž w  pólšćinje su:
  ą (IPA )
 ł (IPA ) (pśirownaj dolnoserbski ł)
 ń (IPA ) (= dolnoserbski ń)
 w (IPA }) (pśirownaj teke nimski w)
 ż (IPA ) (pśirownaj dolnoserbski ž)
 cz (IPA ) (pśirownaj dolnoserbski č)
 dz (IPA )
 dż (IPA )
 rz (IPA )
 sz (IPA ) (pśirownaj dolnoserbski š)

 Wósebnosći  kašubskeje rěcy 

Źělne  zdźaržanje formy tart z prasłowjańskego tărt:
 gard "město", pólski: gród (pśirownaj dolnoserbske grod)
 parmiń, pólski: promień (pśirownaj dolnoserbske promje)
Změkcony konsonant pśez ar:
 cwiardi, pólski: twardy, (pśirownaj górnoserbske twjerdy a dolnoserbske twardy) 
 czwiôrtk, pólski: czwartek (pśirownaj dolnoserbske stwórtk)
Póbrachowanje "pógibliwego" e:
 pòrénk "ranje", pólski: poranek
 kùńc, pólski:  koniec (pśirownaj dolnoserbski kóńc)
Póbrachowanje  změkcenjow konsonantow s,z,c,dz:
 swiat, pólski: świat (pśirownaj dolnoserbske swět)
 zëma, pólski: zima (pśirownaj dolnoserbske zyma, zymje)
  zemia, pólski: ziemia (pśirownaj dolnoserbske zemja)

 Pśikład  (Wóścenas) 
Òjcze nasz pò kaszëbskù
Òjcze nasz, jaczi jes w niebie,
niech sã swiãcy Twòje miono,
niech  przińdze Twòje królestwò,
niech mdze Twòja wòlô
jakno w niebie tak  téż na zemi.
Chleba najégò pòwszednégò dôj nóm dzysô
i òdpùscë  nóm naje winë,
jak i më òdpùszcziwómë naszim winowajcóm.
A nie  dopùscë na nas pòkùszeniô,
ale nas zbawi òde złégò. Amen.

 Stawizny a pšawopis 

W lěse 1850 kašubski slěźaŕ Florian Ceynowa jo zestajił słownik kašubsko-rusojski.

Na zachopjeńku kašubšćinu se pisało z pólskim alfabetom, pak njejo to dawało móžnosć derje wše zuki pśedstajiś. W lěśe 1850 Florian Ceynowa naraźił w swójich knigłach Xążeczka dlo Kaszebov wósobny kašubski alfabet, pón w lěśe 1866 pśidał do njogo 12 nowych pismikow, ako znate z českego alfabeta č abo š. Nowu wersiju kašubskego alfabeta naraźił w lěśe 1919 nimski slawist Friedrich Lorentz.

Ze slěźenim kašubskej rěcy zaběra se kašubistyka.

 Někotare  města a jsy 
W slědujucych  městnach w Pólskej se Kašubšćinu powěda:
 Gdańsk (Gduńsk),
 Gdynia (Gdiniô),
 Wejherowo  (Wejrowò),
 Puck (Pùck),
 Lębork  (Lãbòrg),
 Bytów (Bëtowò),
 Kartuzy  (Kartuzë),
 Kościerzyna (Kòscérzna)
 Chojnice  (Chòjnice)
 Żukowo (Żukòwò)

Mimo togo we wužyśu jo Kašubšćina mjazy pólskeju emigraciju w Kanaźe.

 Pšawny status 
Wót lěta 2005 kašubšćina jo pśipóznata w Pólskej ako regionalna rěc a se smějo ju wužywaś ako pśidatnu rěc w amtach w pomorskim wójwodstwje.

Wokoło 10.000 źiśi wuknjo kašubšćinu w šulach w Pólskej.http://www.kuratorium.gda.pl/index.php?c=347&d=6064 Wót lěta 2005 jo móžne pisanje abitury w kašubskej rěcy.

 Wobraze 

 Žrědła 

 Wótkaze 

 Informacije wó kašubšćinje (w kašubšćinje - csb)
  mjazynarodny bok za kašubskich studijach (csb, de, pl)
  Kaszëbsczi Słowôrz - Słownik  Kaszubski (Kašubski  słownik)

Pólšćina
Kategorija:Kašuby
Kategorija:Kašubšćina