Pad (gramatika)

Pad (teke kazus) jo w gramatice fleksiska kategorija nomena (=deklinacija). Z nim pokaza nomen swóju funkciju znutśika zmysłowego zwiska sady. W morfologiji jo kazus morfologiska kategorija, kótaraž jo pśez system na sebje napśeśiwo stojecych formowych rědow wóznamjenjowany, pśi tom toś te formy póśěg pśedmjata k drugim pśedmjatam w dokładnej situaciji wrośi. Typiski njaso słowo jano jadnučke kazusowe markěrowanje, w někotarych rěcach tola eksistěruju teke słowa z dwěma a wěcej kazusowymi markěrowanjami .

 Etymologija 
Pomjenjowanje kazus etymologiski wót grichiskego gramatikarja Dionysios Thrax slědk źo. Wón jo nomeny ako wót werba wótpadujucy (nimski 'abfallend' ('abhängig')) wopisował  a wóznamjenjował toś ten proces ako ptosis () 'pad'. Pśewześe zapśimjeśa  łatyńšćiny jo až źinsajšny źeń wobchowało.

 Kazuse w dolnoserbšćinje 
Dolnoserbšćina ma jano šesć kazusow (padow): 
 Nominatiw
 Genitiw
 Datiw
 Akuzatiw
 Instrumental
 Lokatiw

 Kazuse w górnoserbšćinje 
Górnoserbšćina ma samo sedym kazusow, dokulaž wokatiw pśidatnje eksistěrujo.

 Kazuse w słowjańskich rěcach 
Licba kazusow jo pó źělach rozdźělna we słowjańskich rěcach, dokulaž bulgaršćina a makedońšćina wěcej njamatej kazuse pśi nomenach, ale małe kazuse pśi pronomenach. Wše druge rěcy maju šesć abo sedym kazusow.

Prasłowjańska rěc jo sedym kazusow měła.

Pódwjacornosłowjańske a pódzajtšnosłowjańske rěcy maju rozdźěl mjazy měkeju a twardeju deklinaciju, ale w pódpołdnjosłowjańskich rěcach toś ten rozdźěl pśisamem wěcej njeeksistěrujo.

 Kazuse w indoeuropskich a drugich rěcach 
Indoeuropska prarěc jo znała wósym abo źewjeś kazusow:

 Nominatiw
 Genitiw
 Datiw
 Akuzatiw
 Ablatiw
 Instrumental 
 Alatiw (diskutěrowany)
 Wokatiw
 Lokatiw

Z togo nastawane rěcy (baltiske, słowjańske rěcy, ale teke łatyńšćina abo Stara grichišćina) su toś te dopołnje abo jano pó źělach wobchowałe (pó źělach z drugimi mjenjami). Teke nimšćina jo měła pśed 1.000 lětami hyšći instrumental.

Njeindoeuropske rěcy (na pś. finougriske) znaju pó źělach jasnje wěcej kazusow. W finšćinje su na pśikład pěśnasćo, w hungoršćinje wósymnasćo. 

Tola jo pšawje śěžke daś zapśimjeśu powšyknje płaśecu definiciju. Někotare fachniki cwibluju na śim, až wón se na wše rěcy (na pś. Engelšćina abo hungoršćina) nałožowaś góźi.

 Kazuse w rěcach swěśow 
 Kazus  woznam  přikład  rěče (přikłady) abesiw  njepřitomnosć wót něcogo  bźez wucabnika  hungoršćina, finšćina, estnišćina ablatiw (2)  pšec pógibowanje  pšec wót wucabnika  madźaršćina, finšćina, estnišćina, turkojšćina ablatiw (1)  njedirektny pad  wucabnika nastupajcy  sanskrit, łatyńšćina absolutiw  Subjekty intransitiwnych werbow; Objekty transitiwnych werbow  wucabnik resp. wucabnika  ergatiwne rěcy adesiw  blisko pśi  pśi wucabniku  hungoršćina, finšćina, estnišćina, litawšćina (něgdy) akuzatiw  direktny objekt  wucabnika, dub  wjele indoeuropskich rěcow, arabšćina, hungoršćina, Esperanto allatiw abo direktiw  pśipógibanje  k wucabnikoju  baskišćina, hungoršćina, finšćina, estnišćina, litawšćina (něgdy), tibetišćina ekwatiw pśirownanje kaž wucabnik sumerišćina datiw  směr abo adresat; njedirektny objekt  wucabnikoju  wjele indoeuropskich rěcow,  hungoršćina, turkojšćina delatiw  pšec pógibowanje dele z cogo  dele z loźe   hungoršćina delimitatiw (lokalny genitiw)  městna pśisłušnosć  wucabnika, k wucabnikoju słušajucy  baskišćina  derivatiw  póchad  Hamburgowy wucabnik  turkojšćina elatiw  wen pógibowanje  wen z doma  hungoršćina, finšćina, estnišćina ergatiw  Subjekt, kótaryž transitiwny werb wuwjeźo  wucabnik (twóri dom...)  baskišćina, samoanišćina, tibetišćina, inuktitut esiw  markěrowanje stawa  jako wučer  finšćina, estišćina, Samiske rěče genitiw  wobsydstwo, poćah  wučerja  wjele indoeuropskich rěčow, arabšćina ilatiw  nutś pógibowanje  do doma  hungoršćina, finšćina, estnišćina, samiske rěcy, litawšćina inesiw  znutśika  w domu  baskišćina, hungoršćina, finšćina, estnišćina, litawšćina instruktiw (1)  wasnja  z pomocu wucabnika  finšćina instrumental abo instruktiw (2)  markěrowanje wužyśa  z wucabnikom  sanskrit, słowjańske rěcy, baskišćina, finšćina, hunogršćina komitatiw  gromaźe z  z wucabnikom  baskišćina, estnišćina, hungoršćina, tibetišćina, finšćina, samiske rěcy lokatiw  městno  na domu  Sanskrit, słowjańske rěcy, letišćina, tibetišćina, samiske rěcy, turkojšćina nominatiw  subjekt  wucabnik  wšykne indoeuropske rěcy, arabšćina, hungoršćina, finšćina, estnišćina, samiske rěcy oblikwus   Umfassend??  nastupajucy wucabnika  zazaki, kurmandźišćina, Stara francojšćina, engelšćina partitiw  mnóstwo  ??an Lehrern  baskišćina, finšćina, estnišćina perlatiw  pógibowanje pśez něco  pśez dom  tocharišćina posesiw  wobsedstwo  słušejo wucabnika  baskišćina postpozicional  kazus pśed postpozicijami    hindi prepozitiw  kazus pó prepozicijach    rušćina prolatiw (1)  pógibowanje na powjerchu  pśez dom  estnišćina prolatiw (2)  za abo město  za wucabnika  baskišćina sublatiw  pógibowanje na něco  na łoź  hungoršćina superesiw  pozicija na  na łoźi  hungoršćina tendencial  zaměr pógibowanja  w zaměrje wucabnika  baskišćina terminatiw  kóńc pógibowanja abo casa  až do wucabnika  baskišćina, estnišćina, tibetišćina translatiw  změna stawa  k wucabnikoju  hungoršćina, finšćina, estnišćina wokatiw  zarěčenje  (kněz) wucabnik!  sanskrit, łatyńšćina, rumunšćina, grichišćina, štokawišćina, češćina, pólšćina, ukrainšćina, iršćina, serbšćina   

 Glědaj teke: 

 Deklinacija
 Rekcija



!