Wótšyrjenje

WótšyrjenjePśełožowańske naraźenje, glej nimski terminus Abweitung (nimski Abweitung, eng. departure) pomjenjujo dłujkosć wobłuka šyrinowego krejza mjazy dwěma dypkoma togo samskego šyrinowego krejza geografiskeje šyriny  na pówjerchu zemje. Wótšyrjenje jo (za  njerowno 0°) wětše ako ortodroma (nejkrotša zdalonosć mjazy woběma dypkoma). (Pla  = 0°, pótakem na ekwatorje, wótpowědujo wótšyrjenje nejkrotšej zdalonosći, dokulaž ekwator ako jadnucki šyrinowy krejz jo wjeliki krejz a wótšyrjenje pótakem jo ortodroma).

W nawtice jo wótšyrjenje pótakem kateta w kursowem tśirožku, kótaraž pada z paralelnym krejzom na jadno.Abweichung (Deklination). W: Meyers Großes Konversations-Lexikon. Band 1. Leipzig 1905, S. 66. (zeno.org)

Cesto teke wobgranicujo se definicija wótšyrjenja na wótstawk pósporomje šyrinowego krejza mjazy dwěma meridianoma, kótarejž stej dokradnje 1° jaden wót drugego zdalonej.na př.: Abweitung. W: Geoinformatik-Service. Lexikon. geoinformatik.uni-rostock.de

 Gódnoty 
W zmysle wótstawka 1° mjazy šyrinowymi krejzami jo wótšyrjenje na ekwatorje 111,319491 km (z wjelikeju połwósu z WGS84 licone). K polam se wótšyrjenje pomjeńšujo, na poloma jo wóno nul.

+ Wótšyrjenje dlininy (pó Besselu)pótakem w nastupanju Besselowego elipsoida, citat  pó Abweitung. W: Lexikon der Kartographie und Geomatik. Spektrum Akademischer Verlag, wissenschaft-online.de (jano za 1°, zbytk Wikipedija wulicujo) Šyrina [°]  1° [km]  1′ [m]  1″ [m] 0  111,307  1855  30,9 10  109,627  1827  30,5 20  104,635  1744  29,1 30  96,475  1608  26,8 40  85,384  1423  23,7 45  78,837  1314  21,9 50  71,687  1195  19,9 60  55,736  929  15,5 70  38,182  636  10,6 80  19,391  323  5,4 90  0,000  0  0
Geografiske koordinaty dokradne na sekundy su pótakem w srjejźnej Europje (na něźi 49° šyriny) w dłujkosći na 20 metrow, w šyrokosći pśecej na  30 metrow dokradne (dlininowe krejze, źož se šyrina licy, su pśecej wjelike krejze, w šyrinje jo to jano ekwator, pla 0° šyriny). Pozicija dokradna na metry trjeba pótakem nanejmjenjej druge komowe městno decimalnych sekundow.

 Powšykne woblicenje za kulowatu zemju 

Dypk A ma koordinaty (),
dypk B ma koordinaty ().
K směroju pódwjacor jo  pozitiwny, k směroju pódzajtšo negatiwny;  jo pozitiwny za šyriny pódpołnocneje hemisfery a negatiwny na pódpołdnjowej połkuli.

Pótom płaśi:
,

pśi comž U wopisujo wobměru šyrinowego krejza , kótaraž slědujo z:

Zjadnorjone, za woblicenje wótstawka mjazy dwěma meridianoma slědujo:

 Woblicenje za zemju ako referencny elipsoid 

Za dokradnjejše woblicenje wužywa se město wobměry zemje wótpowědujuca gódnota wužytego referencnego elipsoida: 

z  ako radius prěcneje kśiwosći wótpowědneje geografiskeje šyriny  a  ako diferenca geografiskich dlininow celowego a wuchadnego městna.

 Žrědła 

Kategorija:Matematiska geografija