Rypotka

Rypotka (Sparganium erectum, syn.: Sparganium polyedrum (Asch. & Graebn.) Juz., Sp. ramosum Huds., Sp. ramosum subsp. polyedrum Asch. & Graebn.) jo rostlina ze swójźby rogožowych rostlinow (Typhaceae)Angiosperm Phylogeny Group: An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III W: Botanical Journal of the Linnean Society, 161:2, 2009, S. 105-121. Rostlina jo we wjele žrědłach swójskej swójźbje (Sparganiaceae) pśirědowana.

 Wopis 
Rypotka jo trajne zele, kótarež dośěgnjo wusokosć wót 2 m. Kijaški su gałuzate.

 Łopjena 
Dwójocerowe łopjena su śamnozelene, tśigranjate, zrownane, w dolnem źělu 3-róžkate, maju formu mjaca a dośěgnu šyrokosć wót 3 (5) až do 15 mm. Wogonki su roznogaśowane a gałuzata.

 Kwiśonki 
Rostlina kwiśo wót junija až do awgusta. Muske a žeńske kwiśonki stoje we wšakich kulojtych kwiśonkowych stołkach (kisć) na jadnej rostlinje. Muske kwiśonki stoje na górnych kijaškowych roznogaśowanjach a maju tśi stameny. Žeńske kwiśonki stoje na dolnych kijaškowych roznogałuśowanjach a maju wusegujucu pěstu. Kwiśonki maju spjerchlinate perigonske łopjena.

 Płody 
Płody dośěgnu dłujkosć wót 7 až do 11 mm, su cypkate, ze šyrokim, połnym, górnym źělom. Zdrjałe płody mógu až do 12 mjasecow we wóźe plěwaś.

 Stojnišćo 
Wóna rosćo w stojecych a pómału běžecych wódach z maksimalnej dłymokosć wót 0,5 m, groblach a bagnach. Wutrajo mócne zanjerěšenje wódow.

 Rozšyrjenje 
Rypotka jo w pśisamem cełej Europje z wuwześim někotarych kupow, Aziji (až do Sibirskeje) a pódpołnocnej Americe rozšyrjona.

 Póddružyny 
Družyna ma slědujuce póddružyny, kótarež se z wuwześim prědneje w starych žrědłach hyšći ako swójske družyny wjedu.
 (Sparganium erectum L. subsp. erectum)
 Drobnopłodata rypotka (Sparganium erectum subsp. microcarpum (Neuman) Domin, Preslia 13-15: 53 (1935)) maju płody z cybulojtym, górnym źělom.
 Njewiźona rypotka (Sparganium erectum subsp. neglectum (Beeby) Schinz & Thell., Fl. Schweiz, ed. 3, 2: 14 (1914)) maju płody, kótarež wobcerba jo wrjeśenojta.
 Sparganium erectum subsp. stoloniferum (Buch.-Ham. ex Graebn.) H.Hara, J. Jap. Bot. 51: 228 (1976)
 Jajkopłodata rypotka (Sparganium erectum nothosubsp. oocarpum (Èelak.) Domin, Preslia 13-15: 53 (1935)) maju owalne až do kulojte płody.

 Nožki 

 Žrědło 
 GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, strona 214 
 Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 340 
 Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, stronje 270-271 
 Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 362 

 Eksterne wótkaze 

 Wobraze pśi ahaco.de 

 Sparganium erectum subsp. erectum - Wšedna rypotka 
 Sparganium erectum subsp. microcarpum (Neuman) Domin -  Drobnopłodata rypotka
 Sparganium erectum subsp. neglectum (Beeby) K. Richt. -  Njewiźona rypotka
 Sparganium erectum subsp. oocarpum (Celak.) Domin - Jajkopłodata rypotka

Kategorija:Rogožowe rostliny