Werb

Werb (wót łatyńskego verbum "słowo") jo słowna družyna, kótaraž ma wěste morfologiske, syntaktiske a semantiske pśiznamjenja. Wón wugroni cyny, tšojenja a procese.

 Morfologija 
Morfologiske pśiznamjenja werbow jo konjugacija. Werby mógu slědujuce kategorije měś:
 genus verbi
 modus
 tempus

W někotarych rěcach mógu dalše kategorije wustupowaś:
 wašnje cyna (nimski Aktionsart)
 aspekt (nimski Aspekt, na pś. we słowjańskich rěcach, toś teke w serbšćinje)
 medium (nimski Medium)
 deponens (nimski Deponens)
 gerundium (nimski Gerundium)
 gerundiwum (nimski Gerundivum)
 supinum (nimski Supinum, na pś. w dolnoserbšćinje z kóńcowku -t, w litawšćinje z kóńcowku -tų)

 Kongruenca 
Wótwisnje wót mjenjowanych kategorijow werby w rozdźělnych rěcach, na pś. we wjele indoeuropskich rěcach, pó wósobje a numerusu wariěruju. Taka kongruenca teke w serbšćinje wustupujo, ale w někotarych rěcach  felujo. Na pś. někotare germaniske rěcy, kaž na pś. afrikaanšćina, dańšćina, norwegšćina taku kongruencu wěcej njamaju. Mimo togo kongruenca felujo we wěstych rěcnych swójźbach, na pś. w tibeto-chinskich rěcach.

W někotarych rěcach samo kongruenca pó direktnem a indirektnem objekśe wustupujo nic jano pó subjekśe, kaž na pś. w baskišćinje, georgišćinje, rěcy kečua.

 Syntaksa 
Werby wustupuju ako sadowe cłonki. Pó funkciji ako predikat sady se rozeznawaju:
 połnowoznamowe werby (na pś. cytaś, hyś, spaś)
 pomocne werby 
 modalne werby (na pś. směś, móc, musaś)
 fazowe werby (na pś. chopiś)
 tempusowe werby (na pś. byś)
 genusowe werby (na pś. bu-, daś, dostaś)
 modusowe werby (na př. by-)
 kopulatiwne werby (na pś. byś, wóstaś)

 Semantika 
Semantiski werby se mógu pó slědujucych kriterijach rozeznawaś:
 statkowańske werby (nimski Tätigkeitsverb, na pś. pisaś, cytaś, drogowaś)
 procesowe werby (nimski Vorgangsverb, na pś. kwisć, paliś, klincaś)
 stawowe werby (nimski Zustandsverb, na pś. wopśimjeś, wóstaś)
 wjedrowe werby (nimski Witterungsverb, na pś. dešćowaś se, tajaś)
 tšojeńske werby (nimski Ereignisverb, na pś. so stać)

 Žrědła 
Powšykne
 Helmut Glück (Hrsg.): Metzler Lexikon Sprache. Metzler, Stuttgart u. Weimar 1993.  ISBN 3-476-00937-8, bok 675 
 Lexikon sprachwissenschaftlicher Termini, VEB Bibliographisches Institut Leipzig, 1985, bok 262 

Pó rěcach
 Helmut Faska: Pućnik po hornjoserbšćinje, Ludowe nakładnistwo Domowina, Bautzen, 2003, ISBN 3-7420-1103-0, bok 23+

Kategorija:Gramatika