Žanr

Zapśijeśe žanr jo zapśijeśe typologije, z kótarejuž se rozeznawaju wšakorake formy wuměłstwa pó rumowem a casowem pósegu wuměłskego wopśimjeśa. To su napśikład žanry twórjecego wuměłstwa, pśedstajajucego wuměłstwa a filmow, muziki a literatury, ale teke žurnalistiskich pśedstajajucych formow a mimo togo computerowych graśow. Tak stej na pśikład žanra sciencefiction a western w filmje ako w literaturje znatej.

Žanrowe mólowanje se zaběra ze scenami wšednego dnja abo anekdotiskimi scenami wěstego wobłuka, na pśikład kjarcma.

W žanrje su wšakorake stile, ako su mócnje wót wótpowědnych družynow wobwliwowane a pokazuju kakosći indiwiduelnego wuměłca.

 Pódžanry 

Cesto se žanry hyšći dokradnjej wopisuju z pomocu pódžanrow. Togodla wóni se cesto wjelgin roznogaśiju:

 Pśikład muzika: Rockowa muzika -> Heavy metal -> Black metal -> Viking metal

Jolic za twórby su pódžanry móžne, dejali pak skerjej wó kategorijach powědaś.

 Žanry twórjecego wuměłstwa 

 Mólowanje 

Hierarchiju žanrow a družynow mólowanja jo zestajił w lěśe 1667 francojski architekt a stawiznaŕ André Félibien. Wóna jo wótbłyšćowała śěžkosć wuměłstwow a jo była we Francojskej až do kóńca Stareje kněžaŕstwoweje formy (Ancien Régime) wažny źěł wótkubłanja a pósuźowanja studentow Kralojskeje akademije rědnych wuměłstwow (Académie royale des beaux-arts). Pó Félibienje su žanry wót nejnadobnjejšego do nejjadnorjejšego na slědujucu wašnju rědowane (w spinkoma: wótpowědujuca družyna wobrazow):

 alegoriske mólowanje (alegorija)
 stawizniske mólowanje, do cogož słuša mólowanje bitwow
 portraitowe mólowanje (portrait)
 žanrowe mólowanje (žanr)
 mólowanje zwěrjetow
 śichowobrazowe mólowanje (śichowobraz)
 namórnistwowe mólowanje (marina, mórjowa mólba)
 krajinowe mólowanje

 Fotografija 

 aktowa fotografija
 industrijowa fotografija
 pśirodowa fotografija
 architekturowa fotografija
 źiwadłowa fotografija

 Žanry pśedstajajucego wuměłstwa 

 Źiwadło 

Źiwadłowe žanry su:

 absurdne źiwadło
 boulewardowe źiwadło
 směšk
 spiwańske graśe

 Muzika 

Za europsku muziku se namakaju dokradnjejše informacije we wucbje wó formach a družynach. Teke muziku drugich kulturnych krejzow móžomy wótpowědujucy zarědowaś (na pśikład za afroamerikańsku muziku Blues, Jazz, Gospel a Rhythm and Blues).

 Film 

Filmy maju wjele wšakorakich žanrow, ako se do dalokeje měry ze žanrami literatury rownaju (krimi (film), horor, sciencefiction, erotika, satira). Wobšyrna lisćina jo pód wótkazom filmowe žanry. Žedne pśikłady:

 kriminalny film
 western, eastern
 wójnski film
 erotiski film
 drogowański film (roadmovie)

 Zukowe wuměłstwo 
Rozgłos znajo ako žanry na pśikład:

 słuchograśe
 feature
 reportaža

 Žanry literatury 

Dokradne wopisowanje žanrow literatury jo pód wótkazom družyna (poezija/literatura). Lisćina pśikładow za žanry:

 biografija
 fantazija
 horor
 nowela
 poetry slam
 roman
 dyrdakojski roman
 kubłański roman
 domizniski roman
 kriminalny roman
 lubosćinski roman
 sciencefiction

 Dalšne 

 Žurnalistika 

W žurnalistice powědamy źinsa wó pśedstajajucych formach. Žurnalistika NDR jo měła dokradnu žanrowu teoriju žurnalistiskich formow. Pó pśikłaźe sowjetskeje žurnalistiki jo rozeznawała pó:

 informatoriska wašnja zdźělenja
 analytiska wašnja zdźělenja
 wobrazliwa konkretna wašnja zdźělenja

 Komputerowe graśa 

Teke pla computerowych graśow mamy wšake žanry. Žedne pśikłady:

 actionowe graśe
 dyrdakojske graśe
 strategijowe graśe
 rolowe graśe
 simulacija
 egoshooter
 shooter z tśeśeje wósoby

 Glej teke 
 žanrowa teorija
 žanrowe mólowanje

 Literatura 
 Otto Knörrich, Lexikon der lyrischen Formen, Kröner Verlag 2005 ISBN 3-520-47902-8

Kategorija:Kultura