Gališćina

Gališćina jo była keltiska rěc, kótaraž bu w starowěku w Galiskej powědana. To su teritorije źinsajšnych krajow:
 Francojska
 Belgiska
 Pódwjacorna Nimska
 Pódpołnocna Italska
Lepontišćina a Galatišćina stej byłej pódobnej rěcy, ale se wót někotarych awtorow za narěcy matej. Wóna jo mimo Keltiberišćiny głowne žrědło za kontinentalne keltiske rěcy.

 Dopokaze 
Dopokaze gališćiny su znate w dwěma alfabetoma, a to w grichiskem alfabeśe (wót 3. lětstotk pśed našym licenim casa až do zachopjeńka 1. lětstotka našego licenja casa) a we łatyńskem alfabeśe (wót kóńca 1. lětstotka pśed našym licenim casa až do kóńca 4. lětstotka našego licenja casa).

Nejwěcej znatej dopokaza rěcy stej Kalendaŕ wót Coligny (nimski Kalender von Coligny, 50-80) a grafiti wót Condetomagos (nimski Graffiti von Condetomagos, La Graufesenque, 1. lětstotk). Mało dlejšych tekstow jo w łatyńskem alfabeśe pisane. Pśi tom wołojowa plata wót Lezoux wopśimjejo něźi 50 słowow, mjaztym až plata wót Chamalières wopśimjejo wěcej ako 50 słowow a plata wót Larzac samo wěcej ako 160 słowow. Nejwěcej napismow jo krotke a wopśimjejo mimo mjenjow jano někotare stereotypiske rěcne wobroty.

 Rěcne pśiznamjenja 
Indoeuropski *kw bu w gališćinje do *p kaž w p-keltiskich rěcach pśeměnjony, kaž na pś. petor- "styri" (kaž teke we walizišćinje pedwar, ale nic w iršćinje ceathair; pśir. łatyńske quatuor). Pśi tom w słowach kaž na pś. Epona "kónjowa Bogowka" gališćina njejo p do b dalej pśeměniła, kaž na pś. walizišćina ebol "žrěbje". Ale iršćina samo jo c (z *q) do ch dalej pśeměniła, kaž na pś. each (pśir. łatyńske equus "kóń").

Na rozdźěl wót kupokeltiskich rěcow wjele kóńcowkow buchu wobchowane, kaž teke stary slěd słowow pó SPO-šema. Mimo togo zazukowa mutacija (nimski Anlautmutation) njejo była w gališćinje.

 Městne mjena 
Młogolicbne městne mjenja pódwjacorneje Europy póchadaju z gališćiny, kaž na pśikład Bordeaux z Burdigalia, Wien z Vindobona, Genf z Genava a Zürich z Turicon. Samo galiske sufikse namakaju se w městnych mjenach, kaž na pś. -ac w formje -ac w Bretani (St-Briac), w formje -ai abo -y w pódpołnocnej Francojskej (Virtai, Vitry, Argancy z ArgentiacumGlědaj Maier, bok 96, pód lema Ortsnamen, Orly z Aureliacum) a w formje -ac w pódpołdnju (Cognac, Vitrac). Ale teke w Nimskej se warianśe toś togo sufiksa namakatej, a to -ach a -ich, na pś. Andernach z Antunnacum.

 Słowoskład 
Słowoskład gališćiny jo jano pó źělach znaty.

 allosGlědaj pśi Wordgumbo "drugi"
 ater "nan"
 aus "wucho"
 bardos "poet"
 beber, bibro- "bobr"
 bekos "pcołka"
 beremi "ja njasu"
 briga "górka"
 cambios "wuměna, zaměna"
 carrosGlědaj pśi Cherpillod "wóz"
 dumno- "swět"
 dunum "fort"
 eimu "źomy"
 epos, eqwos "kóń"
 giam- "zyma"
 nemeton "tempel"
 oinos "jaden"

 Pśikład 
Gališćina   NimšćinaSegomaros Ouilloneos tooutious Namausatis eiōrou Bēlēsami sosin nemēton.   Segomaros, Sohn des Villu, Bürger von Nîmes, weihte (oder stiftete) der Belesama dieses Heiligtum.Bernhard Maier: Kleines Lexikon der Namen und Wörter keltischen Ursprungs, Verlag C.H.Beck, München 2003, ISBN 3-406-49470-6, str. 16. Segomaros, syn Villu, bergaŕ Nîmesa, jo Belisamje toś tu swětnicu pósćił (abo wustajił).

 Nožki 

 Žrědła 






 Eksterne wótkaze 
 Lisćina galiskich słowow pśi Wordgumbo 
 Nastawk pśi indoeuro.bizland.com 

Kategorija:Keltiske rěcy