Wenedyk

Wenedyk jo planowa słowjańsko-romaniska rěc.

 Alfabet a wugronjenje 

Wenedyk wužywa samske pismiki ako Pólšćina:

A Ą B C Ć D E Ę F G H I J K L Ł M N Ń O Ó P R S Ś T U W Y Z Ź Ż

Teke, su sedym zuki pisane z dwěma pismikoma:

Ch Cz Dz Dź Dż Rz Sz

Wenedyk se rowno ako Pólšćina wugronijo. Pśizukowanje zwětšego jo na drugu slědnu złožku. Prepozicija a pronomen bu ako jadne słowo wobjadnowałej, tak jolic  pronomen ma jano jadnu złožku, prepozicija se pśizukujo.

 Gramatika 

Wenedyk njama artikeli, słowa ako nimske "ein" a "der", "die", "das". To jo wažna diferenca z  drugimi Romaniskimi rěcami a teke z planowymi rěcami ako na pś. Esperanto a Ido. Pśicyna jo až Pólšćina a nejmjeńše druge Słowjańske rěcy njamaju toś te słowa, a rowno we wulgarnej Łatyńšćinje wóni hyšći njejsu byli.

Słowa we Wenedyku mógu wěcej formow měś. Engelske słowa maju jano mało (cat, cat's, cats; work, working, works, worked), ale we Wenedyku wjele formow eksistěrujo źož Engelšćina wužywa druge słowa, ako prepozicije abo modalne werby. We paźe nomenow, pronomenow a adjektiwow toś te formy se mjenjuju "pady". Wenedyk ma tśi pady:
 direktny pad: wužywany za subjekt ale teke direktny objekt sady. W saźe: Miej poterz leże libier "Mój nan cyta knigły", Miej poterz "mój nan" a libier "knigły" stoj w direktnem paźe. 
 genitiw: wužywany jolic Engelšćina wužywa 's abo of, na pś.: siedź potrze "stoł nana", rzejna Anglie "kralowna Eengelskeje".
 datiw: wužywany jolic Engelšćina wužywa (abo móžo wužywaś) to, na pś.: Da mi ił libier "Daj mě knigły", Da mi łu "Daj mě jo".
Wenedyk teke ma wokatiw (wužywany až něchten wołał). Cesto ma samsku formu ako direktny pad, ale nic pśecej: O potrze! "nano!"

Eksistěruju tśi genusy a styri deklinacije (z rozdźělnej wašnju twórjenja  formow). Wóni su wjelgin pódobne ako deklinacije w Łatyńšćinje:
 prědna deklinacija wopśimjejo wše słowa na -a, nejmjeńše tych su feminine;
 druga deklinacija wopśimjejo zwětšego maskuline a srjejźne słowa kótarež na konsonanśe kóńce. To jo měšańca drugeje a stwórteje deklinacije we Łatyńšćinje;
 tśeśa deklinacije wopśimjejo zwětšego feminine słowa kótarež na měkem konsonanśe kóńce;
 stwórta deklinacija wopśimjejo słowa na -ej, což pětu deklinaciju Łatyńšćiny wótpowědujo.

Pronomeny
Tu slědujo tabela pronomenow (słowa ako ja, ty, my, wóni, atd.) we Wenedyku:

+Pronomenysingular (jaden)plural (wěcej ako jaden)prědnadrugatśeśaprědnadrugatśeśamužžonawěcmužžonawěcEngelskiImemineto methou (old), you (modern)thee, youthine, yoursto thee, to youhehimhisto himsheherhersto heritititsto itweusoursto usyouyouyoursto youtheythemtheirsto themWenedykjomiemiejmitycieciejciiłłułuliłałąlejlejłułułulinunosznosznówwuwoszwoszwówliłoszłórlewlełaszłarlewlelełórlewSerbskijamnjo, měmnjo, měmnjo, mětytebje, śitebje, śitebje, śiwónnjen, jennjogo, jogonjomu, jomuwónanju, junjeje, jejenjej, jejwónonjo, jonjogo, jogonjomu, jomumynasnasnamwywaswaswamwóninich, jichnich, jichnim, jimwóninje, jenich, jichnim, jim

Werby
Werby teke maju wjele formow. Kuždy pronomen ma swójsku formu:
jemu – (ja) lubujom
jemasz – (ty) lubujoš
jema – (wón/wóna) lubujo
jemamy – (my) lubujomy
jemacie – (wy) lubujośo
jemą – (wóni) lubuju

Nejmjeńše tempusy maju specialne formy:
jemar – lubowaś
jemu – (ja) lubujom
jemawa – (ja) jo lubował
jemie – (ja) som lubował(a)
joru jemar – (ja) budu lubowaś
jemaru – (ja) budu lubować
jemarsi – (ja) bych lubował(a)
jem – lubuj!
jemęć – lubujucy
jematy – lubowany

 Lisćina słowow 

Słowowa lisćina Wenedyka, publikowana w interneśe, ma wěcej ako 4000 słowow. Toś ta tabela 30 słowow pokaza kak Wenedyk wupada pśirownujucy z drugimi Romaniskimi rěcami:

+Źaseś Romanskich rěcow pśirownujucy Serbski  Łatyński  Portugalsce  Špański  Francojski  Italski  Retoromanski  Rumunski  Brithenig  Wenedyk ruka  brachium  braço  brazo  bras  braccio  bratsch  braţ  breich  brocz carny  nĭger  negro  negro  noir  nero  nair  negru  nîr  niegry město  cīvĭtas  cidade  ciudad  cité  città  citad  oraş  ciwdad  czytać smjerś  mŏrs  morte  muerte  mort  morte  mort  moarte  morth  mroć pjas  canis  cão  perro  chien  cane  chaun  câine  can  kań wucho  auris  orelha  oreja  oreille  orecchio  ureglia  ureche  origl  urzykła jajo  ovum  ovo  huevo  œuf  uovo  ov  ou  ew  ów woko  ŏcŭlus  olho  ojo  œil  occhio  egl  ochi  ogl  okieł nan  pater  pai  padre  père  padre  bab  tată  padr  poterz wogeń  ignis, fŏcus  fogo  fuego  feu  fuoco  fieu  foc  ffog  fok ryba  pĭscis  peixe  pez, pescado  poisson  pesce  pesch  peşte  pisc  pieszcz noga  pĕs  pé  pie  pied  piede  pe  picior  pedd  piedź  pśijaśel  amīcus  amigo  amigo  ami  amico  ami  prieten, amic  efig  omik  zeleny  vĭrĭdis  verde  verde  vert  verde  verd  verde  gwirdd  wierdzi  kóń  ĕquus, cabăllus  cavalo  caballo  cheval  cavallo  chaval  cal  cafall  kawał  ja  ĕgo  eu  yo  je  io  jau  eu  eo  jo  kupa  īnsŭla  ilha  isla  île  isola  insla  insulă  ysl  izła rěc, jězyk  lĭngua  língua  lengua  langue  lingua  linguatg, lieunga  limbă  llinghedig, llingw  lęgwa  žywjenje  vīta  vida  vida  vie  vita  vita  viaţă  gwid  wita mloko  lac  leite  leche  lait  latte  latg  lapte  llaeth  łoc  mě  nōmen  nome  nombre  nom  nome  num  nume  nôn  numię  noc  nŏx  noite  noche  nuit  notte  notg  noapte  noeth  noc  stary  vĕtus  velho  viejo  vieux  vecchio  vegl  vechi  gwegl  wiekły  šula  schŏla  escola  escuela  école  scuola  scola  şcoală  yscol  szkoła  njebo  caelum  céu  cielo  ciel  cielo  tschiel  cer  cel  czał gwězda  stēlla  estrela  estrella  étoile  stella  staila  stea  ystuil  ścioła  zub  dĕns  dente  diente  dent  dente  dent  dinte  dent  dzięć  głos  vōx  voz  voz  voix  voce  vusch  voce  gwg  wucz wóda  aqua  água  agua  eau  acqua  aua  apă  ag  jekwa wětš  vĕntus  vento  viento  vent  vento  vent  vînt  gwent  więt 

Pśikład (Wóścenas) 
Potrze nostry, kwały jesz en czałór, sąciewkaty si twej numię. 
Owień twej rzeń. 
Foca si twa włątać, komód en czału szyk i sur cierze. 
Da nów odzej nostry pań kocidzany. 
I dziemieć nów nostrze dziewta, komód i nu dziemiećmy swór dziewtorzór. 
I nie endycz nosz en ciętaceń, uta liwra nosz dzie mału. 
Nąk twie są rzeń i pociestać i głurza, o siąprz. Amen.

Žrědła

Dorota Gut: Now@ Mow@, Wiedza i Życie, februar 2004 
Berger, Tilman - Vom Erfinden slavischer Sprachen (PDF) 
Ziemowit Szczerek: Świat, gdzie Polska nie jest Polską, Interia.pl, 26 september 2008 

 Eksterne wótkaze 

 Wenedyk

Kategorija:Planowe rěcy