Sezai Karakoç

Sezai Karakoç (b. 22 Çıle 1933, Erğeni, Diyarbekır - 16 Tışrino Peyên 2021) şair, nuştekar, merdımo delğeyın (mıtefekır) u siyasetkerê Tırkiyao. Gorey qeydê nıfusi roca biyayışê şairi vist u dı ê aşma Çıleya, hama kamci aşme de maya xo ra wıni fıkıriyeno ke aşma gulana.

 Heyato xısusi 
Karakoçi heyatê xo Erğeni, Maden u Dıcle de viyarno u 1938 de hirê aşmi mektebo verên ra ver sınıfa ixtıyati de wend u mektebo verên 1944 de Erğeni de temam kerd. Ney ra tepeya mektebo miyanên Meraş de qeyd bi u wend. 1947 de tiya zi temam kerd u şi Qazianteb, inca de kewt lisa, başle kerd. Lisa Qaziantebi ra 1950 de bi mezun. Ey o taw waşt ke felsefe bıwano, coka zi şi Estanbol. Piyê cı zi waşt ke lacê xo şoro ilahiyat. O taw Karakoçi fam kerd ke pê perey xo nêşeno bıwano, kewt imtıxanê Fakultê Melumatanê Siyasi, no mekteb pere nêwaşt. Dıma zi peyniya imxıtani pawıt, qeydê xo be lızgey felsefe kerd ke eke nêşeno kewo imtıxan, tehsilê felsefe ko. Ey şao kewo Universita Anqara ra Fakultê Melumatanê Siyasi, qeydê xo kerd, 1955 de fakulte ra şubeyo mali ra mezuniyetê xo gırewt u universite temam kerd.

Dıma zi kewt imtıxanê mıfetışiya maliya u qezenç kerd, 11 Çıle 1956 de başle kerd mıfetışi. Uca ra amey Estanbol, kontrolorê çiyê ke yenê xazina bi. Dıma waziyao Anqara, coka ame Anqara. Uca ra reyna ageyrao Anqara. Be icabê wezifa xo, Anadoli de zaf cay geyray, wılayeti, qezay diy. Miyanê serranê 1960-1961i de şi eskeriya, eskeriya xo kerd. 1965 ra heta 1973i zaf reyi ke istıfa xo waşt, 1973 ra tepeya zi nêgırewt wezifanê resmi.

Estanbol de Çapxaney Dirilişi nae ro u pêseroka (mecmua) Dirilişi kerd a. 1990 de be amblemê 'dara vıle ke vılan kena a' Partiya Dirilişi vıraşt. Hawt serri partiya xo de wezifa gırewt. Hama ena partiya xo dı reyi nêwekt weçinitişan u coka zi ame padayış. 2006 de Ewnaoğiya Kulturi odulo xususi da cı, hama waşt ke letey peran bıdê karanê kultur u huneri, leteyo bin zi bıerşawiyo adreso ke dano inan. 2007 de Partiya Yüce Dirilişi nae ro u o taw ra nat serdarê partiya xoyo. O taw ra nat her şanê yewşeme de qısey keno partiya xo de, sita interneti ra zi ra zi qısey keno. 2011 de Odulê Edebiyati ê Reisicumhuri gırewt hama perê ke da cı nêgırewt, nêşi zi odulê xo bıgo.

 Zihniyeto edebi 
Key ke Karakoçi başle kerd çı şıiranê xo sero fıkırneno bınuso, zihniyetê şıiranê xo zi nuşt. Vênayışê ey şıiranê xo ser kıtabê xo be namey Nuştê Edebiyati de nuşt. Nuştê Edebiyati hirê kıtaban ra yeno pêra. Caê Karakoçi şıriê Tırki de zaf cıyao, şıirê ey metafiziko. Şıiro metafizki edebiyatê Tırki de ca gırewti bi, hama Tanzimat ra tepeya eno zihiniyet vuriyo. Tek teyna şıiranê Abdulhak Hamidi de metafizik est biyo. Ey ra tepeya be serranê verênan ê cumhuriyeti, Necip Fazıl Kısakürek u Ahmet Kutsi Teceri metafizik reyna xo moto (mocnao). Ninan ra tepeya Yahya Kemal Beyatlı u Asaf Halet Çelebi de zi tayina zihniyetê metafiziki vêniyay. Hama enê unsurê metafiziki heç nêşenê a kerê zihniyetê Sezai Karakoçi, zihhiyetê ey ninan ra xeylê cıyao.
Be tesbitê Ali Yıldızi, şıirê Tırki de şairo ke metafizik nao ro, kerdo raya xo, Sezai Karakoço. Sezai Karakoç şıirê xo be zıwano moderd wıni kerdo. O edebiyatê Ğerbi zi geyrao cı. O fıkırneno ke hunero mucerredo (soyut) modern be vênayışo İslami nezdiyo, coka zi şıirê xo de ena kışta nuştê, wıni resao.

Nuşteyo verêno ko Nuştê Edebiyati I de ca gêno, metafizi sero nusiyao. No zi muhımo u moteno (mocneno) ke şair ehemiyet dano kamci zihniyet u unsıran.

 Eserê cı 
Şıiri
 ŞİİRLER I Hızırla Kırk Saat
 ŞİİRLER II Taha'nın Kitabı/Gül Muştusu
 ŞİİRLER III Körfez/Şahdamar/Sesler
 ŞİİRLER IV Zamana Adanmış Sözler
 ŞİİRLER V Ayinler/Çeşmeler
 ŞİİRLER VI Leylâ ile Mecnun
 ŞİİRLER VII Ateş Dansı
 ŞİİRLER VIII Alın Yazısı Saati
 ŞİİRLER IX Monna Rosa (Aşk Ve Çileler)
 ŞİİRLER X Monna Rosa (Ölüm ve Çerçeveler)
 ŞİİRLER XI Monna Rosa (Pişmanlık ve Çileler)
 ŞİİRLER XII Ve Monna Rosa
 ŞİİRLER XIII Karayılan
 GÜN DOĞMADAN Şiirlerin Toplu Basımı
Şıirê ke ey çarnay
 Batı Şiirlerinden
 İslâmın Şiir Anıtlarından
Testi
 Edebiyat Yazıları I  Medeniyetin Rüyası Rüyanın Medeniyeti Şiir
 Edebiyat Yazıları II Dişimizin Zarı...
 Edebiyat Yazıları III Eğik Ehramlar
Fıkıri
 Ruhun Dirilişi
 Kıyamet Aşısı
 Çağ ve İlham I-II-III-IV
 İnsanlığın Dirilişi
 Diriliş Neslinin Âmentüsü
 Yitik Cennet
 Makamda
 İslâmın Dirilişi 
 Gündönümü
 Diriliş Muştusu
 İslâm
 İslâm Toplumunun Ekonomik Strüktürü 
 Düşünceler I-II
 Dirilişin Çevresinde
 Fizikötesi Açısından Ufuklar ve Daha Ötesi I-II-III
 Yapı Taşları ve Kaderimizin Çağrısı I-II
 Samanyolunda Ziyafet
 Unutuş ve Hatırlayış
 Varolma Savaşı
 Çağdaş Batı Düşüncesinden
 Çıkış Yolu I-II-III
Cıgeyrayışi
 Yunus Emre
 Mehmed Âkif
 Mevlâna
Piyesi
 Piyesler I
 Armağan
Hêkati
 HİKÂYELER I Meydan Ortaya Çıktığında
 HİKÂYELER II Portreler
Nuştê rocane
 Farklar
 Sütun
 Sûr
 Gün Saati
 Gür
Röportaj
 Tarihin Yol Ağzında 
Dokumantasyon
 Gün Doğmadan

Kategoriye:Şarê Diyarbekıri
Kategoriye:Şairê Tırki
Kategoriye:Merdumê weşi
Kategoriye:İslamistê Tırki
Kategoriye:Konservatifê Tırki
Kategoriye:Siyasetkarê Tırkiya