Adalet Ağaoğlu

Adalet Ağaoğlu (b. Nallıhan, Ankara, 13 Tışrino Verên 1929, m. 14 Temuze 2020) yew nuştekara Tırka ke be eseranê xo be tewrê roman u hêkati şınasiyena. Ağaoğlu Edebiyatê Tırkiê seserra 20. de tewrê romani de tewr (en) nuştekaranê gırdan ra yewe vêniyena. A eserê xo be demanê Tırkiyaê cıyay u heyatê merdımanê enê demanê cıyayan 
geyray cı, nuştê. Teberê romananê xo de eseri zey hêkati, kay, xatıray u testi zi nuştê.

 Heyato xısusi u zihniyeto edebi 
Ae tarixê 13 Ekim 1929i de qezay wılaytê Anqara Nallıhani de maya xo ra biye. Piyê ey basmey (qumaşi) rotêne, namey cı Hafız Mıstefa Sumero. Keyey xo de çehar qıci (qeçeki, domani) esti biy u a zi qıca dıyına, keyna teynaya. Bıraê ay pêdıma Dr. Cazip Sumer (1925-1975), nuştekarê kay u kayker Güner Sümer (1936-1977) u merdımê gurey Ayhan Sumer (1930) ê. Ae mektebo verên temam kerd Nallıhan de. Dıma zi keyey xo banê xo kırışt Anqara u ae zi be keyey xo ame Anqara. Mektebo miyanên Lisa Keynekan de Anqara de temam kerde. Key ke ae lisa kerd temam, serra 1950 de kewt Universita Anqara, Fakultê Zıwan u Tarix-Coğrafya, lızgey Edebiyat u Zıwanê Fransızi u inca ra biye mezun. Key ke ae şiyêne lisa, alaqa ae be edebiyat u şıiri veciye miyan. Ney ra tepeya xo ante kışta nuştekariya kayi. Reyo verên rocnamey (qazete) Ulusi de kritikê edebiyati nuştê u başle kerdo edebiyat. Miyanê serranê 1948-1950 de Pêseroka (mecmuna) Kaynaki de şıirê xo kerdê vıla.

Miyanê serranê 1951-1970i de yewbini ra cıya wezifa gırewt TRT de. Key ke kewt Radyoyê Anqara, kayê cıyo verênê radyo 'Aşk Şarkısı' nuşt. Demê xoyê radyo de embazê aê ke kaykerê tiyatroy u direktori biy, be Kartal Tibet, Üner İlsever, Çetin Köroğlu, Nur Sabuncu tiyartoyo xısusiyo verên Meydan Sahnesi nao ro. Pêseroka Meydan Sahne zi veta. 1953 de şiye Paris, waşto ke tiyatro sero bıwano. 1953 de be Sevim Uzungören kayê tiyatroy Bir Piyes Yazalım nuşto, eno kay yew serre Anqara de gırewto sexne. 1954 de be mıhendis Halim Ağaoğlu zewaciya, heta romanê xoyo verên nuşto nuştekariya kayan kerda dewam.

Romanê cıyo verên Ölmeye Yatmak 1973 de çap biyo. Romanê xoyo verên ra tepeya pêro eserê xo werêniyay (bi mewzuyê kritiki, tenkidi). Ölmeye Yatmak u ney re tepeya Düğün Gecesi (1979) u Hayır (1989) biy hirê romanê bestiyaey u zaf oduli gırewtê. Romaê ey Bir Düğün Gecesi u Hayır key çap biy amey arê kerdış, Fikrimin İnce Gülü zi çapo çeharın ra tepeya ameyo arê kerdış (yani biyo yesax). Fikrimin İnce Gülü sero be sucê tehkir u tezyif kerdışê (cêr kerdış) quwetanê eskeriya Ağaoğlu sero dewa a kerda, dı serri dewa ae dewam kerd u dewa ra tepeya veciyo miyan ke sucê ae çıniya. Düğün Gecesi sero zi tehkikat kerdo a.

Ağaoğluy, be merdımanê binan Dezgey Heqanê Merdıman nao ro serra 1986 de. Hama Temuz 2005 de inca ra abırriye, vata ke eno dızge ırqperest (rasist) u mıliyetperesto (nasyonalist) u kışta PKK politia xo keno.

Ae kewta kampaya ozır (bexş) waştışê Ermeniyan, ozır (bexş) waşt Ermeniyan ra. 2010 de zi demê Referandumê Qanunê Esasi de şiya yew panel. Panel de yew grube be namey Kolektifê Teleba (Musnekar, Talebe) haki eştê ae ser.

 Eserê cı 
 Kayê tiyatro u radyoy 
 Bir Piyes Yazalım - 1953,
 Yaşamak - 1955-56 
 Evcilik Oyunu - 1964
 Tombala - 1967
 Çatıdaki Çatlak - 1969
 Sınırlarda 1969
 Üç Oyun: Bir Kahramanın Ölümü, Çıkış, Kozalar 1973
 Kendini Yazan Şarkı 1976
 Çok Uzak - Fazla Yakın 1991
 Duvar Öyküsü - Çocuklar ve Büyükler için Müzikli Danslı Oyun 1992
 Fikrimin İnce Gülü - 1996
 Çağımızın Tellalı 2011

 Romani 
 Ölmeye Yatmak 1973
 Fikrimin İnce Gülü 1976
 Bir Düğün Gecesi 1979
 Yazsonu 1980
 Üç Beş Kişi 1984
 Hayır... 1987
 Ruh Üşümesi 1991
 Romantik Bir Viyana Yazı 1993
 Dert Dinleme Uzmanı 2014

 Hêkati 
 Yüksek Gerilim (1974)
 Sessizliğin İlk Sesi 1978
 Hadi Gidelim 1982
 Hayatı Savunma Biçimleri 1997

 Testi 
 Geçerken 1986
 Karşılaşmalar 1993
 Başka Karşılaşmalar 1996
 Öyle Kargaşada Böyle Karşılaşmalar 2002
 Yeni Karşılaşmalar 2011

 Mektubi 
 Mektuplaşmalar (Mehmet Baydur ile birlikte) 2005

 Xatıra 
 Göç Temizliği 1985
 Gece Hayatım 1991

 Rocane 
 Damla Damla Günler 2004
 Damla Damla Günler I-II-III 2007

 Weçinitışi 
 Seçmeler (Kendi Seçtikleri) Ekim 1993

Kategoriye:Şarê Anqara
Kategoriye:Şarê Nallıhani
Kategoriye:Nuştekarê Tırki
Kategoriye:Ateistê Tırki
Kategoriye:Sendika Nuştekaranê Tırkiya
Kategoriye:Nuştekarê Tıkrê kayê tiyatroy
Kategoriye:Merdumê ke 1929 de biyê
Kategoriye:Merdumê ke 2020 de merdê