Afroamerikan

Afroamerikan, namey merdumano ke Amerika de cıwiyenê û rıstımê xo qıtay Afrika rao ya zi postê xo siyao.http://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-5.pdf Eno name Dewletanê Yewbiyayeyan de semedê/serba merdumo ke bınê mıntıqa Saheli rao, seba ifadekerdışê ey rê vaciyeno. Afroamerikani torınanê Afrikayıcano ke Ewropayıci zemanê veri de semedê kolekerdene ardê qıtaya Amerika. Afromanikani DAY de jew gruba etnika û grubanê etnikan de gruba tewr gırda û heraya. Miyanê Afroamerikanan de Afrikayıc, Qereyibıc, Amerikay-Verocıci zi estê.

 Etimolociye 
Raveri nê merduman rê nigger vaciyao. No name zıwanê Latinki (niger) rao u mena cı siyaya. Ema no name zemanê kolekerdışi de mendo û nê namey de heqaret esto. A ri ra, ewro no name nêgureyeno, ewro vatena enê vatey zaf şermo. Nê vatey rê vaciyeno N Word (Vate N). Dıma name Amerikananê Siyahiyan vurniyao u biyo Afroamerikan. Afro û Amerikan yanê Amerikano ke Afrikayıco.

 Tarix 
Raveri serra 1619ıne de İngılızan Afrikayıci ardê Amerika, Virginia. Ema iklımê Amerika seba Afrikayıcan rê zaf serd ameyo û a ri ra Afrikayıci zaf biyê nêweşi. İngılızan mıntıqê Afrikayıcan vurnê û ê berdê Jamestown. Afroamerikani Amerika de pêro piya kole biyê û inan zaf zulım diyo. Ê bini şertanê hêdi de zaf xapıtiyê u kar kerdo. Serra 1863yıne de liderê DAY Abraham Lincoln heme Afroamerikanan rê serbestiye daya. Serra 1864ıne de Lincoln kışiyao, hıkumeti be qanun ra kolekerdış kerdo qedexe. Serra 1870ıne de hıkumet Afroamerikanan rê heqa reykerdışi daya. Heta serra 1965ıne Afroamerikani Amerikananê sıpêyan ra peyde mendê. Hıkumetê Amerika heq û hıquqê Afroamerikanan zaf werdo. Ewro hıquqi ver de Afroamerikani u ê binan yewo. Qanunê Amerika de merdumancêrakerdış qedexeyo. Barack Hussein Obama Afroamerikanan miyan de merdumo de verêno ke serdar çıniyao we.

 Ewro waziyetê Afroamerikanan 
Ewro Afroamerikani zey zemanê veri cêrakerdış nêvenênê. İnan heqê ê binan gırewtê. Afroamerikani verocê Dewletanê Yewbiyayeyan de cıwiyenê. Eyaletanê zey Alabama, Georgia, Louisaina, Mississippi û Karolina Veroci de Afroamerikani zafê.

  Serre  Amar  Heme nıfus de nısbetê inan
     1790    19,3 % (tewr berz)
     1800    18,9 %
     1810    19 %
     1820    18,4 %
     1830    18,1 %
     1840    16,8 %
     1850    15,7 %
     1860    14,1 %
     1870    12,7 %
     1880    13,1 %
     1890    11,9 %
     1900    11,6 %
     1910    10,7 %
     1920    9,9 %
     1930    9,7 % (tewr kemi)
     1940    9,8 %
     1950    10 %
     1960    10,5 %
     1970    11,1 %
     1980    11,7 %
     1990    12,1 %
     2000    12,3 %
     2010    12,6 %


Çıme: US Census BureauTime Almanac de 2005, p. 377..

 Referansi 

Kategoriye:Afroamerikan