Yeğnubki

Yeğnubki (yaɣnobī́ zivók, яғнобӣ зивок) yew zıwanê do İrankiyo ke Tacikıstani de qal beno. Gruba Zıwananê İrankiyan de cayê xo zıwanê İrankiyê rocvetışi dero. Yeğnubki zımeyê rocawanê Tacıkıstani de û mıntıqaya Zerefşani de qal beno. Zıwanê Yeğnubki be zıwannê Soğdki ra zaf nezdiyo. A ri ra cı rê Neo-Soghdian (Soğdkiyo Newe) zi vaciyeno.http://www.iranicaonline.org/articles/yaghnobi Ewro 12,000 (des û dı) Yeğnubi estê û zıwanê Yeğnubki qal kenê.http://www.ethnologue.com/language/yai Ewro zafê Yeğnuban de zıwan zanayo, yewo ke zıwanê Yeğnbukiyo, bin ki zıwanê Tacikiyo. 

Zıwanê Yeğnubki de dı diyalekti estê; diyalektê rocvetışi û diyalektê rocawani. Fonetik de miyanê nê diyalektan de ferqi estê. Mısal herfa tarixi θ diyalektê rocvetışi de t bena, diyalektê rocawani de s bena. Mısal  met (rocvetış) - mes (rocawan) yeno mena "roce". Diyalektê rocawani de peybendi ay diyalektê rocvetışi de beno e. Mısal wayş (rocawan) - weş (rocvetış) yeno mena "vaş". Nê vateyi, zıwanê Soğdki ra yeno, Soğdki de wayş/weş "vayş"o. Zıwanê ma de ki "vaş", zıwanê Soğdki de wayşo. Herfa  θr, diyalektan miyan de diyalektê rocawani de tir, diyalektê rocvetışi de saro. Mısal saráy (rocvetış) - tiráy (rocawan) yeno mena 'hirê'. Zıwanê Soğdki de zi θrē/θray ya zi ṣ̌ē/ṣ̌ayo.

Zıwanê Yeğnubki de heta serra 1990ıne ra çi nênusiyayo. Ema linguist Andreyev vano ke zıwanê Yeğnubki serra 1928ıne de terefê tayê mıleyan ra nusiyayo. Yeğnubki ewro esasen Alfabeyê Latinki ra nusiyayo. 

Herfi nêyê;

a (á), ā (ā́), b, č, d, e (é), f, g, ɣ, h, ḥ, i (í), ī (ī́), ǰ, k, q, l, m (m̃), n (ñ), o (ó), p, r, s, š, t, u (ú), ū (ū́), ʏ (ʏ́), v, w (u̯), x, x°, y, z, ž 

Akademiya Tacikıstani de zi serba zonê Yeğnubki, jew alfabeyo bin vıraziyao. Herfi akademiy;

А а (a) Б б (b) В в (v)  (w) Г г (g) Ғ ғ (ɣ)
Д д (d) Е е (e/ye) Ё ё (yo) Ж ж (ž) З з (z)
И и (i, ī) Ӣ ӣ (ī) й (y) К к (k) Қ қ (q)
Л л (l) М м (m) Н н (n) О о (o) П п (p)
Р р (r) С с (s) Т т (t) У у (u, ū, ʏ) Ӯ ӯ (ū, ʏ)
Ф ф (f) Х х (x) Хԝ хԝ (x°) Ҳ ҳ (h, ḥ) Ч ч (č) Ҷ ҷ (ǰ)
Ш ш (š)  Ъ ъ (ع) Э э (e) Ю ю (yu, yū, yʏ) Я я (ya)

 Qısebend 
 Rêze  Yeğnubki  Zazaki  Yeğnubki  Zazaki  Yeğnubki  Zazaki  Yeğnubki  Zazaki 1.  man  ez  man  mı  mox  ma  mox  ma  2.  tu  tı  taw  to  şumox  şıma  şumox  şıma 3.  ax, iš  o, a   aw, iti  ey, ay  áxtit, íštit  ê, i  awtiti  inan

 Amari 
  Yeğnubki (Rocvetış)  Yeğnubki (Ğerb)  Zazaki 1  ī  ī  jew, yew, yu 2  dū  dʏ  dı 3  saráy  tⁱráy  hiri 4  tafór  tᵘfór, tⁱfór  çehar 5  panč  panč  ponc 6  uxš  uxš  şeş 7  avd  aft  hewt 8  ašt  ašt  heyşt 9  nau̯  nau̯  newe 10  das  das  des 11  das ī  das ī  des u jew 12  das dū  das dʏ  ded u dı 13  das saráy  das tⁱráy  des u hiri 14  das tafór  das tᵘfór / tⁱfór  des u çehar 15  das panč  das panč  des u panc 16  das uxš  das uxš  des u şiş 17  das avd  das aft  des u hawt 18  das ašt  das ašt  des u heyşt 19  das nau̯  das nau̯  des u newe 20  bī́st  bī́st  vist 30  bī́st-at das  bī́st-at das  hirıs 40  dū bīst  dʏ bīst  çewres 50  dū nī́ma bīst  dʏ nī́ma bīst  poncas 60  saráy bīst  tⁱráy bīst  şeşti 70  saráy nī́ma bīst  tⁱráy nī́ma bīst, tⁱráy bī́st-u das  hawtay 80  tafór bīst  tᵘfór / tⁱfór bīst  heştay 90  tafór nī́ma bīst  tᵘfór / tⁱfór nī́ma bīst  neway 100    se 1000    hınzar

 Nımune 
"Fálɣar-at Yáɣnob asosī́ láfz-šint ī-x gumū́n, néki áxtit toǰīkī́-pi wó(v)ošt, mox yaɣnobī́-pi. 'Mʏ́štif' wó(v)omišt, áxtit 'Muždív' wó(v)ošt."

"Falğarki ya zi Yeğnubki zuanê do pêro aseno/qolayo ema ê qal kenê Taciki ra u ma qal keni Yeğnubki. Ma vani 'Müştif', ê vanê 'Mujdiv'."

 Referansi 

Kategoriye:Zıwani
Kategoriye:Zıwanê İranki