Zazakipediya:Zazakiyê Fonetikio Standard

Partki u Farskiyo Miyanên İsay ra 400 serri tepiya qese biyêne. Ewıstki çağe İrankiyo Khan de, İsay ra 300 serri raver nuşiyay bi. Meqaley Standardê çekuyanê ğeriban zi esto.

a / o, u
 Oricinalê nê çekuyan be a nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo o ya zi u.
 Zazaki de qesey zıwan ya zi juwan, hetê koki (rıstımi) ra Ewısta (Avesta) de hizū-, Hindkiyo Khan (Sanskrit) de jihvā- जिह्वा (bıwane: cihwā) Partki de izβān,  Farskiyo Miyanên de izwān, uzwān biyo. Kurdki zıman, Farski zebān زَبان, Paşto žiba, Osetki äwzág vanê. Hindewropakiyo-Proto de  dnghwa- Hind-Iranki de biyo cihwā-, bade İranki de biyo z. Yani Zazaki de vengê j'y khanêro u varyantey juwan tewr oricinal mendo.

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticeamayen, umeyen, omeyen, ameyenameyenfarskiyo miyanên: āmetenamnan, amnon, amnun, omnanamnanewıstki: hemē-, hāminamar, amor,  humareamarewıstki: āmār ancıten, anten, onten, untenantenfarskiyo miyanên: āhenciten  asan, ason, asunasanfarskiyo miyanên: āsān ban, bonbanfarskiyo miyanên: bān  gani, guniganipartki: gewānīg  dındon, dındun, dıdan, dızan, dızon, dudon dındanfarskiyo miyanên: dendān dun, dunu, dano, dono danoewıstki: dā- kum, kam, komkamewıstki: ke-maneno, muneno, monenomanenofarskiyo miyanên: mān- mar, mormarewıstki: meiryā  mase, mosemasepartki: māsyāg  mast, mostmastfarskiyo miyanên: māst  meyman, meymonmeymanfarskiyo miyanên: mēhmān  miyan, miyonmiyanfarskiyo miyanên: miyān  nom, num, namenameewıstki: nāmen nan, non, nunnanfarskiyo miyanên: nān   phanc, phanj, phanz, phoj, phonc, phonj, phonz, phuncphanc ewıstki: pençe  unu, uno, anoano farskiyo khan: āber-  varan, varon, varunvaranfarskiyo miyanên: vārān waneno, wunenowanenofarskiyo miyanên: xwān- zaf, zav, zehf, zofzaf zama, zumazamaewıstki: zāmāter zaneno, zoneno, zunenozanenoewıstki: zān- zımıston, zımıstun, zımıstanzımıstanfarskiyo miyanên: zemistān jian, jion, juwan, juyan, jüan, zan, zıwan, zıwon, zıwun, zon, zun, zuwan, zuwon, zuwun zıwanfarskiyo miyanên: izwān

 b / v, w, y, m 
 Oricinalê nê çekuyan be b nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo v ya zi w.

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticebaba, bavababafarskiyo miyanên: pāpek babo, bavo, bawobabofarskiyo miyanên: pāpek be, bı, ebe, ebı, eve, vebeewıstki: peiti  albaz, alboz, alvaz, alvoz, aval, haval, heval, embaz embazfarskiyo miyanên: hem + bāz-  jumini, jubini, juvini, yewbini, zubiniyewbinipartki: êw + bıd  thaba, theba, thawa, thoye, thoa be, ve, bı, ıb, bo, vo, bo, bu, bono, buno, benoweş be, weş bo, weş benoewıstki: bev-

 c / j, z 
 Oricinalê nê çekuyan be c nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo j ya zi z.

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticeaca, aja, awca, awza, ayca, uca, ujauca dec, dej, dezdecfarskiyo miyanên: deç- ercan, ercun, erjan, erzanercanewıstki: erēc-, farskiyo miyanên: erzān lac, laj, lazlac lacek, lajek, lazeklacek locıne, lojıne, lozınelocıne mocnayen, mojnayenmocnayen poceno, pozeno, pewjeno, pewcenopewceno, pewteneewıstki: peç-roc, roj, roz, ruaj, ruecrocewıstki: reōç-roce, roj, roje, roze, ruac, ruec, ruejroce mewıstki: reōç-roce, roje, roze, ruece, ruecı, ruejıroce newıstki: reōç-tiji, ticitici vace, vaze, vaje, vun, vono, vanovace, vanoewıstki: vāç- 

 d / s 

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticegırs, gırdgırd 

 e / a, ay, ha, he, ı, i, o, ê, u 

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticeaste, oste, esteesteewıstki: est- astor, astuer, estoar, estor estorfarskiyo miyanên: stōr, Ewıstki: steōre- bore, bure, bıwere, bıwe, wono, weno, wunubıwere, wenopartki: wxer- bono, buno, benobenoewıstki: ber-ceniye, cêniye, ciniye ceniyeewıstki: ceni- çand, çond, çendçendewıstki: çvent- de(r), dı, -ıd (nımune: dersim de, dew de)de(r)farskiyo miyanên: der hazar, hezar, henzarhezarfarskiyo miyanên: hezār hata, heta  ki, kı, kekeewıstki: ke- bıke, bıkı, kon, kun, keno, bıkıru, bıkerobıke, keno, bıkeroewıstki: ker- nezdi, nızdi, nejdinezdiewıstki: nezde- newe, newineweewıstki: neve- phaşti, phayşti, pheşti, phışti, phoştipheştisanskrit: pṛşta sar, serserfarskiyo miyanên: serusar, wısar, wusar, wesarwesarewıstki: upe- + serde-  veciyaene, vıciyaene, vejiyaeneveciyaene 

 e / h- 

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticeegmên, egmin, hegmên, hemgin egmênfarskiyo miyanên: engpēn eya, heya, ya, eeyaewıstki: yā 

 ew / aw, e, a, o, ow, u, o, ü 
 Rıstemê reqem yew reseno İrankiyo Khan, Ewıstki de aêuua-, Partki u farskiyo miyanên de êw. 

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticeçares, çawres çewresçewrespartki: çeferst  gırewten, gıroten, gırowten, gureten, gurotengırewtenewıstki: greb-  hewn, honhewnewıstki: hvefn-hona, hewnahewnafarskiyo miyanên:  ahenūzhewr, horhewrewıstki: ewr-hawt, hewt, hot, howthewtewıstki: heptehol, hewlhewl kewten, koten, kuten, kuye, kewe kuno, kewenokewten, kewe, keweno tor, tewrtewr vare, vewrı, vorevewreewıstki: vefr-  jew, jo, ju, jü, yew, yo, yü, zew, zu, züyewpartki: êw  

 ey / ê 
 Rıstemê keynek resena hindo-irankiyo khan kanyā.

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticeçêver, çêwer, keyber, kêverkeyberkete- + partki: berçeye, çê, keyekeyeewıstki: kete-çêna, keyna, kênakeynakenyā-çêneke, keynekı, kênek, kênekekeynekewıstki: keinikā- teysan, teyşan, têsan, têşanteyşanewıstki: terşne- veysan, veyşan, vêsan, vêşanveyşan 

 ê /  i, ı, ö 

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticeasmin, asmênasmênewıstki: esmen-bi, bêbêewıstki: bāit-nim, nêmenêmefarskiyo miyanên: nēm pöro, pêropêro senin, sınên, senênsenên vineno, vênenovênenoewıstki: veēn-

 g / c 
 Oricinalê nê çekuyan be g nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo c.
 Vengê ıy ūya ewıstkiye nezdiyêro.

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticedıcani, dıgani   can, gan farskiyo miyanên: cān  cêno, gêno, bıgê, bıcê, bıcêro, bıgêrogêno, bıgê, bıgêroewıstki: greb-cêraen, geyraengeyraenfarskiyo miyanên: gertīten  ci, gı, gigıewıstki: gū-

 h / y 

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticewahêr, wahar, wahir, wayir   

 ı / i, u 
 Oricinalê nê çekuyan be ı nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo i.

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticecamêrd, cıwamêrdcıwamêrdfarskiyo miyanên: cuwān + mert cuyayen, cıwiyayencıwiyayenewıstki: cīv-gırê, giregırê kır, kirkır 

 i / ê, ı 

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNetice

 j / c, z 

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticeaspıcı, aspıje, aspıze, espıce, espıcı, espıci, espıjeespıjeewıstki: spişeskıcı, eskıje, eskıjı, eskıze, eşkıjıeskıjefarskiyo miyanên: keşmek cüce, jüje jüje ewıstki: dujeke-, farskiyo miyanên: zūzek 

 k / ç, g 
 Oricinalê nê çekuyan be k nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo ç.

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticeçêver, çêwer, keyber, kêverkeyberewıstki: kete- + partki: ber çeye, çê, keyekeyeewıstki: kete- çêna, keyna, kênakeynaewıstki: kenyā- çêneke, keynekı, kênek, kênekekeynekewıstki: keinikā- eke-, eg-, -ke, -'geke-, -kefarskiyo khan: heker- 

 m / b, v 

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticeberbaen, bervaen, bermaenbermaenpartki: bermāden 

 o / u, ue 

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticerueten, rotenrotenfarskiyo miyanên: frōxtengun, gonigoniewıstki: vohuni, partki: gōxenkue, kokofarskiyo miyanên: kōf

 r / l 

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticemırçık, mılçık   morcela,  mıloçıke, merjuelı, muerceli, murzolık, mıjlolimorcelafarskiyo miyanên:  mōr-

 s / ş 
 Oricinalê nê çekuyan be s nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo ş.

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticesanıke, estanık, esanık, şanıkeesanıkfarskiyo miyanên: efsāy-, efsūn, efsūden  sêm, sim, şêmsêmfarskiyo miyanên: esēm sêne, şênesêne siya, şiya, şasiyafarskiyo miyanên: siyāk sıliye, şiliyesıliye 

 ş / s 
 Oricinalê nê çekuyan be ş nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo s.

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticeasme, aşmiaşmi emso, emşo, eşmoemşoewıstki: im- + xşep- gos, goşgoşewıstki: geoş- hes, heşheşewıstki: erēş-husk, huşkhuşkewıstki: huşk-  sami, şamişamifarskiyo miyanên: şām  san, son, şan, şunşanewıstki: xşefn-  sane, saneşanefarskiyo miyanên: şānek sar, şarşarpartki: şehr ses, şeşşeşewıstki: xşveş- sewe, şew, şewışewewıstki: xşep-  serm, şermşermewıstki: fşerem- sımıten, şımıtenşımıtenewıstki: şām- sıt, şıtşıtewıstki: xşvipt-so!, şo!, şu!, sono, şıno, şeno, şono, şêro, şıro, şuro, şoro şo!, o şono, o şorofarskiyo khan: şiyev-  teysan, teyşan, teyşun, têsan, têşanteyşanewıstki: terşne- vas, vaşvaş veysan, veyşan, veyşun, vêsan, vêşanveyşan wes, weşweşpartki: wxeş

 şt / st 
 Oricinalê nê çekuyan be şt nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo st.

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticegost, goştgoştewıstki: gāuş-  kısten, kışten, kistenkıştenewıstki: keoş-  nusten, nuştennuştenfarskiyo khan: nipiş- rast, raştraştpartki: rāşt ronisten, roniştenroniştenewıstki: niş- vist, viştvişt vırasten, vıraştenvıraştenpartki: virāşten wasten, waştenwaştenpartki: wxāşten 

 u / ı, o, ü 
 Oricinalê nê çekuyan be u nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo ı.

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticemerdım, merdum, mordem, murdemmerdumfarskiyo miyanên: mertummusayen, mısayen, musnayen, mısnayenmusayen, musnayenfarskiyo miyanên: āmōç-ron, run, ruwenruwenfarskiyo miyanên: rōkenşuwıten, şuten, şüten, şıtenşutenfarskiyo miyanên: şusten

 ü / u 
 Hetê tarixi ra u u ü yew niyê. "u" u'yo kılmek ra, "ü/û" zi û'yo derg ra yeno. Labelê (feqat) Alfabey Zazaki de herfa ûye çıniya.

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticedu, düdüfarskiyo miyanên: dūt duri, düridüriewıstki: dūre- zur, zuri, zürzürfarskiyo miyanên: zūr 

 v / b 

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticeberan, vesn, vosn, veşnveşnewıstki: verşni- 

 w / y, h 
 Vengê wy my rê nezdiyêro
 Vengê w by ya zi py rê, yani orcinali rê nezdiyêro

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticelüye, lüwe, lulüwefarskiyo miyanên: rōbās, sanskrit: lopāke-ewro, eyroewro ewıstki: im- + reōç- heni, wıniwıni  

 x / h, xu 
 h oricinali rê tewr nezdiyo. Zazaki de gorê resaena tarixi gani zey Goranki de we bıbiyêne, labelê çıniyo. No veng hwa Irankiyê khane ra yeno u Hindewropakiyo-Proto de sw biyo. Goranki de hewni rê zi werm vaciyeno. Zazaki tiya hya irankiyê khane nêvurniyo, vengê xy etkiyê Farski u Kurdkiyo. Mesala hewn - İrankiyo Khan de hvefne - Kurdki de xewno. .

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticeho, hu, xo, xu, xuı hoewıstkiyo khan: hvet 

 z / c, j, s, k 
Tiya çekuyê be vengê zy tewr oricinalê. 

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNetice vıraze, vırace, vırajevırazepartki: virāz-jê, zey, zê, seyzeyji, zi, kiziewıstki: -çitwurze, urze, hurcewurze 

 çekuyê bini 
 Maney çūni Farski de senêno, yani çı niyo. Zazaki de çekuya çıkey herfa nye kerde vindi.

Varyantê çekuyeÇekuya standardeEslê çekuyeNeticeawreş, harguşharguşewıstki: xer- + geoş- endi, heyni, ediendi esmer, emseremserewıstki: im- + sered- ita, itya, tiyatiya nıka, ınka  va, vat (mane: söyledi)vatpartki: vāxt- çıke, çunkeçunkefarskiyo miyanên: çigūn + ewıstki: ke- çino, cıniyoçıniyo çıqa, çıqasçıqas qe, qetqet rakerden, yakerden, akerden, rabırnayen, yabırnayen, abırnayen akerden, abırnayen  nas kerden, şınasnayen, nas keno, şınasnenoşınasnayen, şınasneno farskiyo khan: xşnās- vini, vindi  

 Bıvênên / qayt ke 
 Zazakiyê Wikipediao Standard
 Zazakiyê Gramerio Standard
 Zazaki de çekuyê ğeribi
 Standardê çekuyanê ğeriban

 Çımey 
 http://www.etymonline.com/index.php
 Paul Horn, Grundriss der persischen Etymologie
 http://www.nisanyansozluk.com
 Ludwig Paul: The position of Zazaki among the westiranian languages
 http://en.wiktionary.org/wiki
 Zülfü Selcan, Grammatik der Zaza-Sprache

Kategoriye:Gramer
Kategoriye:Zazakipediya