Zazakipediya:Qeseo pêrabeste

Ebe senê u çend qedya, dı qesa ra, jü qeseo de bino xoser peyda beno u be na rae jü qeseo perabesti netica de maneno?, nêtê nê nustey cewabê na perse daena. İta ez qesanê pêrabestiya ra teyna nama u sıfeta sera vınden. 

Se ke cêr de be şema ki amo daene, qeseo verên ca ca ya name, sıfet, zerf, hurendnameo racêrae, ya ki namê amorio. Düştê nê de, qeseo dıdine ya name, koka waxtqesiya modusê waştene, koka waxtqesiya waxtê nıkay, sıfetê waxtqesiyê waxtê veri, ya ki sıfeto. 

1. Netica qeseê pêrabesti: Name 
1. Name 
 + 1. Name  
 + 2. Modusê waştene  
 + 3. Koka waxtê nıkay  
 + 4. Sıfetê waxtqeseê waxtê veri  
 + 5. Sıfet 

2. Sıfet 
 + 1. Name  
 + 2. Sıfetê waxtqeseê waxtê veri  
 + 3. Sıfet  
 + 4. Modusê waştene = name  

3. Zerf 
 + 1. Name 
 + 2. Modusê waştene  

4. Hurendnameo racêrae
 + Name

5. Amare 
 + Name  

 1.1.1. Name + name = Name  
 xal Onkel(mütterlicher seits)'; dayı + cêniye Frau; kadın = xalcêni(ye) Frau des Onkels; yenge, dayının eşi 
 bıra Bruder; kardeş + çêna Tochter; kız çocuğu = bıraçêna Nichte; (kız) yeğen 
 her/har Esel; eşek + goş/guş Ohr; kulak = harguş Hase; tavşan 
 dest Hand; el + bıra Bruder; kardeş = destbıra Blutsbruder; kankardeş 
 çê/kê Haus; ev + ber Tür; kapı = çêber/kêber Haustür; kapı 
 qene Hintern; kıç + aste Knochen; kemik = qenaste Steißbein; kuyruk kemiği 
 dele Hündin; dişi köpek + verg Wolf; kurt = deleverge Wölfin; dişi kurt 
 çım Auge; göz+ siaiye Schwarzheit; siyahlık = çımsiaiye/çımesiaiye Neid, Nichtwohlwollen; istememezlik, çekemezlik 
 pırnıke Nase; burun + qulınge Kranich; turna = pırnıkqulıng Hakennase; gagaburun 
 rü Gesicht; yüz, çehre + huyaiş Lachen; gülüş = rühuyaiş Liebensswürdigkeit, Freundlichkeit; güleryüz 
 pare/bare Anteil; pay + bıra Bruder; (erkek) kardeş = parebıra/barebıra Partner; ortak 
 lew Lippe; dudak + her Esel; eşek = lewher/leweher Mensch mit Hängelippen; dudakları sarkık ve kalın olan kişi 
 can Leben, Seele; can + weşiye Wohlsein; sağlık = canweşiye Gesundheit; can sağlığı 
 dest Hand; el + arê Mühle; değirmen = destarê /dıstari Handmühle; el değirmeni 
 sere Kopf; baş, kafa + dec Schmerz; ağrı = seredec Kopfschmerzen; baş ağrısı 
 ser über, Haupt; baş, üst + mian die Mitte; orta, merkez = sermian Oberhaupt ; yönetici, reis 
 ser über, Haupt; baş, üst + pale Feldarbeiter; ırgat = serpale Anführer der Feldarbeiter; ırgat başı 
 ser über, Haupt; baş, üst + govende Rundtanz; halay = sergovend Anführer beim Rundtanz; halay başı 
 ser über, Haupt; baş, üst + beriye Bringer; götüren = serberiye Anführer beim Rundtanz; halay başı 
 ser über, Haupt; baş, üst + ber Tür; kapı = serber obere Türkante; eşiğin karşısına düşen üst kısım 
 ğızale glimmende Asche; köz + boe Geruch; koku = ğızalboe Geruch brennender Haare; yanık saçın kokusu 
 lıve Lammwolle; kuzunun yünü + boe Geruch; koku = lıvboe Geruch brennder Wolle oder Stoff, Kleidung; yanık yün ve elbise kokusu 
 sole Salz; tuz + sale oben und unten abgeflachter kleiner Stein; yassı, ince ve düz olan küçük taş = 
 solesale/solesane Stein auf dem der Salz für die Schafe und Ziegen gestreut wird; koyu ve kuzuların için ütüne tuz serpilen taş 
 dest Hand; el + nımac Gebetsübung; namaz = destnımac/destmac rituelle Waschung bzw. Reinigung; abdest 
 gude topak, dürüm; Ballen(Teig) + vewre Schnee; kar = gudvewre Schneeball; kar topu 
 qatır Maultier; katır leyr junges Tier; hayvan yavrusu = qatırleyr junges Maultier; yavru katır 
 tire Pfeil, Nudelholz; ok, oklava + roc Sonne; güneş = tirice/tirêjı Sonnenstrahl; güneş ısını 
 tire Pfeil, Nudelholz; ok, oklava + mar Schlange; yılan = tiremare aalartiges Tier; yılanbalığına benzeyen bir hayvan türü 
 tire Pfeil, Nudelholz; ok, oklava + keman/kevan Bogen(Waffe); yay tirkeman Pfeil u Bogen; ok ve yay
 vêre Bauch; karın + her Esel; eşek = vêreher Vielfraß; obur 1.1.2. name + modusê waştene (koka subjontifi) = name  
 mal Eigentum; varlık + wer < modusê waştene: werdene(essen; yemek) = malwer Ausnutzer, Plünderer; sömürücü, yağmacı 
 goni Blut; kan + wer < modusê waştene: werdene (essen; yemek) = goniwer grausamen Menschen; hunhar, kaniçici 
 derd Sorge; dert + wer < modusê waştene: werdene (essen; yemek) = derdwer Trübsal und Leid durchmachende Person; çilekeş 
 lekaş gebrauchte Schuhe; eski ayakkabı + wer < modusê waştene: (essen; yemek) = lekaşwer Person, die sich mit Gerümpel ausgibt bzw. damit auskommt; eski püskü eşyalarla geçimini sağlayan kisi 
 qab Gefäß, Schüssel; kap + lis/lês < modusê waştene: listene (lecken; yalamak) = qablês '?' 
 kut '?' + xur/wer < modusê waştene: werdene (essen; yemek) = kutxur/kutwer '?' 
 çê/kê Haus; ev + ker < modusê waştene: kerdene (machen; yapmak) = çêkere häüslich und tüchtige Hausfrau; evcimen ve hamarat ev kadını 
 selef Zinsen; faiz + wer < modusê waştene: werdene (essen; yemek) = selefwer (Zins-)Wucherer; tefeci 
 merdım Mensch; insan + wer < modusê waştene: werdene (essen; yemek) = merdımwer Kannibale; yamyam 
 xêr Wohltat; hayır + xaz/waz < modusê waştene: waştene (wollen; istemek) = xêrwaz 'wohlwollende Person; iyiliksever' 
 a(ğ)we Wasser; su + şu < modusê waştene: şütene (waschen; yıkamak) = awşu/avşo Abflußrinne; gider 
 ser über, Haupt; baş, üst + şo/şu < modusê waştene: şütene (waschen; yıkamak) = serşo/serşu das äußere Aussehen einer Person; insan sıfatı, dış görünümü 
 fıraq Geschirr; kap, bulaşık + şo/şu < modusê waştene: şütene = fıraqşo Geschirrtuch, bulaşık bezi 
 a(ğ)we Wasser; su + bırr < modusê waştene: bırnaene (schneiden; kesmek) = awbırr Person die, obwohl jemand anders an der Reihe ist, heimlich (z.B. nachts), das Wasser für dieBewässerung des Ackers auf seinem Acker bzw. Feld umleitet; başkasının tarlasına akan arkı keserek, kedi tarlasına yönlendiren ve böylece tarlayı sulama sırasını ihlal eden kişi 
 coe Bewässerungskanal; ark + bırr < modusê waştene: bırnaene (schneiden; kesmek) = cobırr (siehe 'awbırr'; b. 'awbırr') 
 rae Weg; yol + ber < modusê waştene: berdene (bringen; götürmek) = raeber/rayber Religioser Führer; rehber 
 emır Befehl; emir + ber < modusê waştene: berdene (bringen; götürmek) = emırber Diener, Knecht; emir kulu 
 bar Last; yük + ber/bır < modusê waştene: berdene (bringen; götürmek) = barbır Lastträger; eşya taşıyan hayvan, insan, makina 
 ajne Schwimmen; yüzme + ber < modusê waştene: berdene (bringen; götürmek) =  ajneber Schwimmer; yüzücü, yüzebilen 
 hard/erd Erde, Boden; yer + lerz < modusê waştene: lerzaene (beben; titremek) = hardlerz Erdbeben; deprem 
 gan Leben, Leib; can + gêr 'modusê waştene: gırotene (nehmen; almak)' = gangêr Todesengel; azrail, can alıcı 
 sol Schuh; ayakkabı + derz < modusê waştene: deştene (nähen; dikmek) = solderz Schuhster; köşker 
 do Buttermilch; ayran + bırr < modusê waştene: bırnaene (schneiden; kesmek) = dobırr Person, die all sein Vieh durch Verkauf oder Tod (z.B. aufgrund einer Krankheit) desViehs verloren hat; tüm hayvanlarını satış veya hastalıktan dolay kaybeden sahıs 

== 1.1.3 Name + koka waxtê veri = Name === 
 min Pfahl; kazık + kut < koka waxtê veri: kuyaene (schlagen; vurmak) = minkut hammerartiges Instrumen zum versenken von Pfahlen in den Boden; kazığı yere batırmak için gereken alet 
 sir Knoblauch; sarımsak + kut < koka waxtê veri: kutene/kuyaene (schlagen; vurmak) = sirkut Instrument zum zerkleinern von Knoblauchknollen; sarımsak tokmağı 

=== 1.1.4. Name + sıfetê waxtqeseê waxtê veri (Partizip; ortaç) = Name === 
 zerre das Innere; iç + veti < sıfetfêlê waxtê veri: vetene (rausholen; çıkarmak) = zerreveti/zerrefeti ein knoblauchhaltiges Teigmahl; babukko yemeği 
 çê/kê Haus; ev + vêşae/veşai < sıfetfêlê waxtê veri: vêşaene (brennen; yanmak) = çêvêşae! ein Ausruf, wörtlich: Haus abgebrannter; evi yanası 

=== 1.1.5. Name + sıfet = Name === 
 ga Ochse; öküz + khuvi wild, ungezähmt ; vahşi = gakhuvi dem Büffel ähnelndes Wildtier; yabani öküz 
 ber Tür; kapı + teng eng; dar = berteng Türspalt; kapı aralığı 
 serre Jahr; sene + newe neu; yeni = sernewe Neujahr; yılbaşı 
 dare Baum; ağaç + sıpê weiß; beyaz = darsıpê qewaxe Pappel; kavak 
 dare Baum; ağaç + sur rot; kırmızı = darsur Eine rote Baumsorte; bir kırmızı ağaçtürü 

=== 1.2.1. Sıfet + name = Name === 
 nême halb; yarım + şewe Nacht; gece = nêmeşewe Mitternacht; gece yarısı 
 nim/nêm halb; yarım + roj Sonne; güneş = nimroj Mittag; öğleyin 
 newe neu; yeni + çê 'Haus; ev' = neweçê (Nach der Heirat) ein neues Haus beziehendes Ehepaar; evlenip, ayrı eve taşınan çift 
 sıpê weiß; beyaz + dare Baum; ağaç = sıpêdar Eine Baumsorte; beyaz bir ağaç türü, kavakdireği 
 kemi fehlend, dürftig; eksik + fersend Gelegenheit; fırsat = kemfersend Ausnutzer, Bauernfänger; çıkarcı, fırsatçı 
 kemi fehlend, dürftig; eksik + aqıl Verstand; akıl = kemaqıl Dummkopf; aptal 
 çılqe wässrig, unreif; sulu, ham + mast Joghurt; yoğurt = çılqemast wässriger Jogurt; sulu ayran 
 pil groß; büyük + tham Geschmack; tad = piltham eine schmackhafte Pflanzensorte; hoş tadı olan bir bitki türü 

=== 1.2.2. Sıfet + sıfetê waxtqeseê waxtê veri = Name === 
 cêra geteilt; bölünmüş + kewte < sıfetfêlê waxtê veri: kewtene (fallen; düşmek) = cêrakewte Tollpasch; hantal, sakar 
 kemi fehlend, dürftig; eksik + zanae < sıfetfêlê waxtê veri: zanaene (wissen; bilmek) = kemzanae Laie, unwissender; az bilen kişi, cahil 
 newe neu; yeni + kerde < sıfetfêlê waxtê veri: kerdene (tun, machen; yapmak, etmek) = newekerde Person, die neu bekleidet wurde; kendisine yeni giysi giydirilmiş olan 

=== 1.2.3. Sıfet + sıfet = Name === 
 ğedar Tyrann; gaddar + nêweş krank; hasta = ğedarnêweş sehr kranke Person; çok hasta olan sahıs 
 neri männlich; eril + mae weiblich; dişil = nerima Homosexueller; eşcinsel 
 heçel launisch, mürrisch; uyumsuz, geçimsiz + pil groß; büyük = heçe(l)pil jähzornig; asabi, çabuk sinirlenen 

=== 1.2.4. Sıfet + modusê waştene (subjontif) = Name === 
 heram rituell verboten; haram + wer < modusê waştene: werdene (essen; yemek) = heramwer Schuft, Schurke; haramzade 

=== 1.3.1. Zerf + name = Name === 
 ver vorne; ön' + dest 'Hand; el = verdest Diener bzw. finanz. und sozial von Anderen abhängig; ekonomik açıdan başkasına bağımlı olan kimse, hizmetçi 
 ver vorne; ön, ileri + zewac Heirat; evlilik = verzewac Heiratsfähiger; evlilik çağında olan 
 ver vorne; ön + fek Mund; ağız = verfek Stellvertreter, Vormund; temsilci 
 ver vorne; ön + fek Mund; ağız = berfeke/verfeke Jenes Tuch, welches beim Toten um Kiefer und Kopf gebunden wird, damit der Mund geschlossen bleibt; ölürken çeneyi bağlamak için kullanılan bez 
 ver vorne; ön + pers Frage; soru = verpers Antwort; yanıt 
 pêş vorne; ön + kar Arbeit; iş = pêşkar gewandte, tüchtigePerson; çalışkan ve hamarat olan sahış 
 bın unten; aşağıda + dest Hand; el = bındest undrückte Person; el altında, baskı altında olan 
 ver vorne; ön + usar Frühling; bahar = verusar/vereusar die Zeit vorm Frühling; bahar öncesi 
 ver vorne; ön + paiz Herbst; güz = verpaiz/verepaiz die Zeit vorm Herbst; sonbahardan önceki zaman dilimi 
 ser oben; yukarısı, üst + bar Last; yük = serbar die zusätzliche Last eines Lastenträgers, die auf die eigentliche Last gelegt wird; hayvan ya da insanın mevcut yükün üstüne gelen ek yük 
 ser oben; yukarı, üst + cıle Bett bzw. Kleidung; yatak, elbise = sercıle Stoffstück unter dem Sattel; semerin altına konulan örtü 
 ver vorne; ön + roc Tag, Sonne; gün, güneş = (gule) verroc Sonnenblume; ayçiçeği 

=== 1.3.2. Zerf + modusê waştene = Name === 
 pey hinten; arka, geri + bırr < modusê waştene: bırnaene (schneiden; kesmek)  peybırr Klatschbase; dedikoducu 

 1.4. Hurendnameo racêrae + name = Name  
 xo selbst; kendi + qewm / qom Volk, Volksstamm; kavim' à xoqewm 'gesellig ;insanına, canayakın 

 1.5. Amare + name = Name  
 çar vier; dört + pa Fuß; ayak' = çarpa 'Vierfüßler; dörtayak 
 çar vier; dört + fek Mund; ağız = çarfeke Krebs (zool.), yengeç 
 dı zwei; iki + şeme Samstag; cumartesi = dışeme Montag; pazartesi 
 dı zwei; iki + lete Stück; parça = dıleti Zwilling; ikiz2. Netica qeseê pêrabesti: Sıfet 
1. Name 
 + 1. Name  
 + 2. Modusê waştene  
 + 3. Koka waxtê veri  
 + 4. Sıfetê w.qeseê waxtê veri 
 + 5. Sıfet 

2. Sıfet  
 + 1. Name  
 + 2. Sıfet  
 + 3. Sıfetê waxtqeseê waxtê veri  
 + 4. Sıfet  

3. Hurendnameo racêrae 
 + 1. Name 
 + 2. Sıfet 

4. Zerf 
 + 1. Sıfetê waxtqeseê waxtê veri 
 + 2. Name 

5. Amare 
 + 1. Name 

 2.1.1 Name + name = Sıfet 
 rü Gesischt; yüz + huyaiş Lachen; gülme = rühuyaiş lächelnd, freundlich; güleryüzlü 
 sere Kopf; baş + waxt Zeit; zaman = serewaxt wach, schlau; uyanık, zeki 
 dest Hand; el + lape Handfläche; el içi = destlap fleißig, eifrig; çalışkan, hamarat 
 por Haare; saç + gılgıl Maiskorn; mısır tanesi = porgılgıl Person mit grauen Haaren; saçları ağarmış kişi 

 2.1.2. Name + modusê waştene = Sıfet  
 dare Baum; ağaç + best < modusê waştene: bestene (befestigen; bağlanmak) = dar(e)best befestigt; bağlı 
 lınge Bein; ayak + best < modusê waştene: bestene (binden; bağlanmak) = lıngebest an einem Ort gebunden sein; bir yerden ayrılamama durumu 
 xêr Wohltat, gut Tat; sevap, hayır + waz < modusê waştene: waştene (wollen; istenmek) = xêrwaz wohlwollend; iyiliksever 

 2.1.3. Name + koka waxtê veri = Sıfet  
 sere Kopf; baş, kafa + werd < koka waxtê veri: werdene (essen; yemek) = serewerd verdammt; kahrolası 

 2.1.4. Name + sıfetfêl = Sıfet  
 kel Siedepunkt; kaynama noktası + dai < sıfetfêlê waxtê veri: daene (geben; vermek) = keldai gekocht; kaynatılmış 
 qudım Kraft, Stärke; güç, erek + şikiyae < sıfetfêlê waxtê veri: şikiyaene (brechen; kırılmak) = qudımşıkiae / qudımşikiyai kraftlos; güçsüz 
 heş Bewußtsein, Verstand; şuur, akıl + kewte < sıfetfêlê waxtê veri: kewtene (hineingehen; girmek) = heşkewte zweckmäßig, logisch; akla yatkın 2.1.5. Name + sıfet = Sıfet 
 dest Hand; el + vıla verteilt; dağıtık = destvıla großzügige Person; eliaçık, cömert kişi 
 fam Verstand; akıl + kor blind; kör = famkor verständnislos; anlayışsız 
 rü/ri Gesicht; yüz + sia schwarz; kara = rüsia würdelos, mit Schande bedeckt; rezil, yüzü kara 
 çım Auge; göz + teng eng; dar = çımteng/çımeteng neidisch, geizig; cimri, kıskanç 
 çım Auge; göz + sur rot; kırmızı = çımsur/çımesur egoistisch; bencil 
 roce Tag; gün + sia schwarz; kara = rocesia ünglücklich; vom Unglück verfolgt; bahtsız 
 zerre Innere; iç + weş gut; hoş = zerreweş mutlu, kalbi geniş; nett, glücklich 
 dest Hand; el + teng eng; dar = destteng/desteteng arm; in finanz. Enge; parasal olarak darda olan 
 sere Kopf; baş + sia schwarz; kara' = seresia 'trauernd; yaslı, yasta 
 sere Kopf; baş + qot unbeckt; örtülmemiş = sereqot unbedeckt (Kopf); başı açık, başı örtülmemiş 
 can Leben; can + gıran schwer; ağır = cangıran schwerfällig, träge; ağır canlı, eli ağır 
 bar Last; yük + gıran schwer; ağır = bargıran schwerfällig, träge; ağır canlı, eli ağır 
 can Leben; can + şıvık/sıvık leicht; hafif = canşıvık flink, beweglich; atik, çevik 
 mobete Unterhaltung; muhabbet + weş gut, schön; iyi, güzel = mobetweş unterhaltsam; muhabbetli 
 qal Wort, Erwähnung; söz, bahis + zaf viel; çok = qalzav/qalzaf geschwätzig; geveze 
 cewab Antwort; cevap + next bar (Geld); nakit = cewabnext(ık) schlagfertig, hazırcevap 
 nefs Begierde; nefis, bedensel arzu + pêt fest, stabil; sağlam, dayanıklı = nefspêt seine Begierde und Gelüst bezähmen könnend; iradesine hakim olma durumu 
 nefs Begierde; nefis + sıst locker, lose; gevşek = nefssıst/nefstenık seine Begierde und Gelüste nicht bezähmen könnend; nefsine düşkün olma durumu, pisboğaz 
 pize Magen; mide + pil groß; büyük = pizepil gefräßig; obur 

 2.2.1. Sıfet + name = Sıfet 
 kemi fehlend, eksik + fersend Gelegenheit; fırsat = kemfersend ausnützerisch, betrügerisch; çıkarcı, dolandırcı 
 kemi fehlend, eksik + aqıl Verstand = kemaqıl dumm; aptal, bön 
 pêş vorne, ön + kar Arbeit; iş = pêşkar/pêşekar geschickt, tüchtig; çalışkan, becerikli 
 bın unten; alt + dest Hand; el = bındest unterdrückt; el altında, ezilme, egemenlik altında olma durumu ver vorne; ön, ileri + zewac Heirat; evlilik = verzewac Heiratsfähiger; evlilik çağında olan 

 2.2.2. Sıfet + sıfet = Sıfet  
 ğedar tyrannisch; gaddar + nêweş krank; hasta = ğedarnêweş bitterkrank; feci hasta 
 serd kalt; soğuk + germ 'warm; sıcak = serdgerm/sılgerm lauwarm; ılık' 

 2.2.3. Sıfet + sıfetfêl = Sıfet  
 kemi fehlend, dürftig; eksik + zanae < sıfetfêlê waxtê veri: zanaene (wissen; bilmek) = kemzanae Laie, unwissender; az bilen kişi, cahil 
 perre Blatt; Flügel + şıkıte < sıfetfêlê waxtê veri: şıkıtene (brechen; kırmak) = perrşıkıte/perrşikiyae 'hoffnugslos; umutsuz, kanadı kırık' 

 2.2.4. Sıfet + zerf = Sıfet  
 kemi fehlend, dürftig; eksik + ver vorne; ön = kemver eng; dar 

 2.3.1. Hurendnameo racêrae + name = Sıfet  
 xo selbst; kendi + qewm Volk, Sippschaft; kavim, halk = xoqewm sein Volk bzw. Gemeinde liebend; kendi halk veya topluluğunu seven 

 2.3.2. Hurendnameo racêrae (Reflexivpronomen dönüşlü zamir) + zerf = Sıfet  
 xo selbst; kendi + ser oben; oben = xoser unabhängig, gut geflegt; bağımsız, bakımlı 

 2.4.1. Zerf + sıfetê waxtqeseê waxtê veri = Sıfet 
 ser oben; yukarı + kewte/kewti < sıfetfêlê waxtê veri: kewtene (fallen [fig.], düşmek [mec.]) = serkewte 1.erfolgreich 2. außerdem; 1. başarılı 2. dışında, gayrı

 2.4.2. Zerf + name = Sıfet  
 ver vorne; ön + dest Hand; el = verdest finanz. und sozial von Anderen abhängig; ekonomik ve sosyal açıdan başkasının eline bakma, başkasından bağımlı olma durumu 

 2.5.1. Amare + name = Sıfet 
 dı zwei; iki + can/gan Leben, Leib, Seele; can = dıcani/dıgani''' schwanger; hamile Nuştoğ'': Hesenê Reqasa

 Çımey 
 Zıwanê ma Zazaki 

Kategoriye:Gramer