Matematik

Matematik (Yunanki de μαθηματική [τέχνη], mathēmatikē [téchnē], "hunerê mısayışi, "aidê mısaene"; wextqesey Yunakiyo Kıhan μανθάνω manthánō "ez mısenan", kılmek ra ya ki ebe fekê xelki mathe ra yeno) yew ilmê mentıqio ke ebe cigeyrayışê figuran u be mareyan hesabkerdene ra amo meydan. 

 Tarixê matematiki 
Matematik ilmanê tewr kıhanan ra yewo. Wextê ravêrdışê çağê tewr verêni de, Çağo Antik de, Yunanıstani de u demê Hellenizm de, uca ra nat "ebe mentıqo zelal" teoremê de sıfteyın yanê geometriya Ewklidi vıraciya. Na zanışiye Çağo Miyan de, yewbini ra cia, wextê Humanizmê verêni universitan de u dıwelanê Erebıstani de weşiya xo ramıta.

 Matematikê Mısırio Kıhan u Babiloni 
 Mısır 
Çımey tewr muhımê ke zanayışê matematikê Mısırıcan sero melumat ihtewa kenê u be ninan şenime (şıkinime) qabıliyetê Mısırıcan texlil kerime, nêyê:
 papiruso ğezalın
 Papirusê Moskowa
 Papirusê Rhindi 
 gırıka postıkan 

Mısırıcan matematik tewr zêde seba karanê pratikan de, zey hesabkerdena yewmiya karker(-doğ-)an, non-potene, genım-sentene, gırdina cayan u hesabkerdena hudıdan ra gırewto xo dest.

Mısırıcan çar şeklê hesabi zanıtêne.
 topkerdış (+)
 vetış (-)
 qatkerdış (x) 
 barekerdış (÷)

Geometriye de inan rê hesabkerdena riyê hirêkose, çarkose u trapezan , nezdina reqemê çemberi π (pi) u hesabkerdena hecımê yew çarkosey (mıreba) be nê formıli  naskerde biyo.

Amari
{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="20"
|  ||  ||  ||  || || || ||
|-
| Amarê tebii || Amarê tam || Amarê Rasyonali||Amarê İrrasyonali  || Amarê reeli|| Amarê kompleksi||Amarê primali||Sebiti
|}

{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="20"
|  ||  ||  ||  ||π,e|| || ||
|-
| HAmarê Hiperboliki|| Amarê bikompleks || Amarê P-adiki||Amarê rêzkiy || Amarê transendentali || Amaro gırd|| Amarê dıyınis
|}

 Lızgey matematiki 
 cebır
 geometriye
 hesab
 trigonometriye

Kategoriye:Matematik