Memed Çapan

Memed Çapan, yew (jü) hunerberzo Zazao u Dêsımıco. Heta nıka xeylê lawıkê Dêsımi kerdê arê u resnaê roca ewroyêne. Mazgêrd-Qıkaçiye (Kalaycı) de  15 Adar 1945 de amewo rıyê dınyay. Nasnameya dewlete de, 15 Heziran 1947 dê nusiyao . Ney ser o; “Mamurê dewlete çıke fıkıriyo  o tarix nusnito”, vano. “Namey piyê mı; İvrahim, namey maa mi; Zeynep a. Ma hetê ezbete ra kuresızime”, vano. Pıyê Memedi leyê Eli Koçi de maraba biyo. Eli Koç kuresizû ra axayê dewe biyo. Axa ke şiyo koti, ê ke dımae şiyê. Jê velgê verê vayi hardo dewres ser de çêrexiyê.

Hona 6-7 serre biyo ke Davut Sulari amo dewa inan. Sazê Davut Sulari û kılamanê ey rê biyo xeyran. Binê goza pile de ey ke venga Heqi do mot biyo mendo. Davut Sulari halê ey ke diyo pi ra vato: “Lacê xo bide, leyê mi de bıreso.” Hama piyê ey nêwaşto. Memed na hal ser o, xo ve xo zaf sa biyo, çıke piyê ey o nêdo. Hama hetê ra zi biyo mırazın, çıke ey saz ra zaf has kerdo. Waxt vêrdo ra, Memed biyo 16 serre. Maa xo, niyado ke tesela Memed nêbırêna bıza xo rota, pêro pereyi dayê cı. Nışto ereba şiyo Erzıngan de dukanê Eli Soylu ra sazê xo gureto. Zaf sa biyo, nêzonito ke se bikero.

Memed Çapan, serranê 1970an de Dostlar Korosu (Koroya Embazan) ya ke hetê Ruhi Su'y ra ameya ronayış, tede talebey Ruhi Su'y bi. Be teşwikê Ruhi Su'y Memed Çapan'i xo çarna lawıkanê Dêsımi u Zazaki. Serran ra nato muzik, folklor u zıwanê Zazaki rê emegê xo vêreno. Albumê xoyo peyên "Destana Derê Laçi" hetê şirketê Etno Müzik ra veciya.

 Musayış 
Memed Çapan, mektebo verên ; çêyê xalê xo de, Mazgêrd de wendo. “Hata na waxt jû qese Tırki nêzanitêne. Tırki, na mekteb de sınıfa verên de musaya”, vano. Dima mektebo “Fransız Filolojisi” ke qazanç kerdo, poşt de saz şiyo Estemol. Memed 22 serri de jû xorto feqir biyo. Na sevet ra hetê ra wendo, hetê ra zi gurîyo. Taliyê ey, çêna Tatar ra Emina ey rê kerda waştiye. Na çêneke de zewejiyo, hama mekteb ra zi qırfiyo. Roze ve roze derdê dabare biyo gıran. Se bikero, peyniye de sazê xo bila roto. Tali de niya dê ke guretoxê sazê Aşik Daimi biyo. Cêniya xo ra piya, ravêr şıyê Karadeniz de Bartın û Zonğuldak . Dima ameyê Estemol. Memed na rey zi biyo malimê Fransızki. Seri ra jêde nêşiyo ke Mazgêrd-Muxundu rê biyo malim. Hama cêniya xo bese nêkena bivindo. Mejbur o zi piya sono Estamol, helvet onciya bêkar o. Hem endi hirê tenî yê, çike domonê xo biyê. Memed Çapan; “Emina zaf derdê mı ante. Aye ra dı lacê mi biyê . Name hurdemıne zi mı nayê pa. Namey pili, namey Emina rê sevev; Emin, Serva şiirê Nazim ‘Güneşi İçenlerin Türküsü’ zi Akın, yanê; ‘Emin Akın’ na pa. Namey lacê qızi zi hetê ma ra namdar jû mêrdum bı. Mı ey ra zaf has kerdêne. Nameyê ey zi Kalo Gonc bı. Ey rê sevev ‘Gênco’ na pa. Çi hêf ke lacê min o pil Emin Akın , jû qezaya trafiki ra dıme bi seqet. Dı serri ra ver şi heqiyo xo”, vano.

 Tesırê Ruhi Su 
Memed Çapan, Mazgêrd-Muxundu de, mektebo verêni ra embazê xo İmam Genç (bırayê Kamer Gençi) ra dost o. Çêyê İmami de Ruhi Su gosdano û zaf pey rıdiyaye beno. Memed Çapan 1976 hesneno ke konsero Ruhi Su esto. Solixê xo cayê konseri de cêno. Naca Ruhi Su vêneno û xo dano nas kerdene. Cı ra serva koroyê ey destur cêno. Koro de Kırmancki kılama ‘setero’ waneno. Ruhi Su, telebewûnê xo ra vano: “Canê mı, na kılama ke Memed wende nayê ra ez heni fam ken ke uca de jû qom esto û zonê o qomi zi esto.” Dıma sandalye ra yeno ra xo ser, reyna vano: “Memed firaqet bivinde, kilama ke to vake komunizm ra zi talukeyiya.” Memed Çapan; “Ruhi Su, teyna hunerkar nêbi. İnsono de xas bı. Dostê pêro qomû bı. Mı pêro qomû ra has kerdış tenê zi ey ra musayime. Çıke ey zagonê qomû ra has kerdêne. Kılamê ra has kerdêne,” vano.

Serrê Xerıbiye

Rozê Memedi, wertê feqırên de vêrdê ra. Xêra êmıryanê xo Gonil Xanime, pay ra mendê, çıke Gonil Xanime cêniya ey rê zi karo derjên û deştik musnito. Na sevet ra aye, jê waa xo vênıta. Pereyi ke kutera dest, şiyo Unkapani de hosta Osman ra sazo newe gureto. Memed nê serrû tayê waxt ameleyên kerda, tayê waxt pıska şiaye vıraşta û rota. Rozê hesneno ke Maltepe de polisi, dormê Mahir û Cevahiri ke çarnito cı ra pers kerdo: “Jû Tırk çıtur çiyo niyanên keno?” Memed cavê Cevahiri ra roşta xo cêno: “Ez Tırk niya, ez kırmanca.” Memed Çapan konserê xowo verin Şan Tiyatrosu de dano, hama ebe xo zi jêde pê qayıl nêbeno.

Feqıriya çêyê Memed Çapani peyniya de rıznena. Waştena cêniya xo ser o, qeraro mehkeme ra benê cıya. Memed Çapan na hal ser o, sazê xo cêno çê ra û dı domonûnê xo ra qırfino. No şiyayış, şayışo heni biyo ke teyna Estemol ra nê, 1986ine de Tırkiya ra zi vêreno, sono Yunanıstan. Uca de 3 serre inşaat de guriyeno. Memed Çapan; “Rozê jû ca de destê mı de saz, xo rê kılami vatêne. Dıma jû çêneke ame leyê mı . Zaf pêqayilê hunerê mı biya. Ma jûvinirê bîme meftun. Namey aye; Hanelore Wörle biye. A, almane biye. Almanya de malimêna muzik¡ kerdêne. Mı rê viza vete, piya şime Almanya. 1,5 serre zeweciyaye mendime. Dıma ferqê zagoni ra nime ciya,” vano. Memed Çapan xeylê Serri [Stutgart]] de baxçevanên kerda. Naca ra biyo teqawut. Çêyê karkerû de mendo, hona zi uca maneno. Memed Çapan, zonê dayıka ho Kırmancki ra zovina; Tırki, Yunanki , Almanki, Fransızki zoneno.

 Hunerê Ey Sero 
Kılamanê Memed Çapani de rêça 38, kesreta jiyar-diyari, hesreta welati û hetê ra zi barê dina , esq esto. Munzur Bava, Duzgin Bava, Daye daye, Zengeriye, Çaye berbena, Mezela Seyide mı , Şiire, Dêrsimi rê beso, Apo Sileman… ninan ra tayê kılami.

Memed Çapan deva-deve 50 serre, zerrê xo de çıke kerdo tarve ebe hunerê xo ardo ra zon. Serra 1992ine de albumê “Elê”, 1997 de “Axdat” û 2005ine de zi “Destanê Derê Laçi” viraşto.

Memed Çapan, hondê serre xerıbiye diya, feqıriye diya, hama rozê omidê xo vınd nêkerdo. Mı no halê ey, 5 gucige 2016 de konsero ke hunermendû serba ey da (Memed Çapan 50. Sanat Yılı Konseri) uca de zi vina. Mezela Seyidê mı ke vake, Sey Riza ser o; “Sond wendime ke roze hêfe to cême” vatene ra reyna kerd eskera. Memed Çapan, zon û zagon ser o zorbajêna dewlete qewul keno, hama Kırmancki ser o alaqawa cêncû rê zaf sa beno. “Cênci, ewro zonê xo rê, zagonê xo rê û welatê xo rê tayêna wayır vejinê”, vano.

Pêro kilamê Memed Çapanî wayîrê hêkatûn ê. Helbet nînû ra cayê tayîne zovîna yê: “Mezela Seyîdê mi”; Seyît Riza ser o, “Bava Duzgin”; jîyara Dersîm ser o, “Daye, daye”; maa xo ser o, “Apo Sileman”; Silo Qiz ser o vatê ke zerrê ma kenê parçe.

 Mezela Seyidê mı 
Ezo şune diyarê mezala Seyidê xo 
Çiçege biya têra, vana ceneto  
Mı kelê xo bırna hira vıneto 
Seyıdê mı naleno xori ve xori 

Cêr hardo dewres, cor asmêno kewe 
Çımanê ma nêkuno hewnê sewe 
Tomır bıjêr bıcınê dewe ve dewe 
Belkiya eve lawıkû sodır keri 

Pirê mı pers kena, pirê de xaso 
Ma rê sayido hardo dewreso 
Hêfûne xo cême roze de reso 
Nalêna pirê xo ser sondû buri 

 Duzgın Bava 
Vera Qısleyi de mekan gureto 
Namê Duzgıno, Duzgın Bavawo, Bava Duzgıno 
Heni ke efkar keno, çıra vıneto 
Namê Duzgıno, Duzgın Bavawo, Bava Duzgıno 

Xo çarnon Jêle, cêron ververo 
Jêla zalala, ma rê hevala 
Vana efkar meke, nawo rusneno 
Namê Duzgıno, Duzgın Bavawo, Bava Duzgıno 

 Dayê dayê 
“Dayê, dayê, dayê, dayê 
Bêkesa, bêwaye 
Felek qemıs biyo 
Şiya hardo şiyayi 
Ez o çê rıjiyayi 

Dêrsım vera sono 
Welat Mamekiye 
Dayê qesey bıke 
Çı diya, çı nêdiya 
Çıra herediya 

Vana hirıs û heşt ra 
Tepiya vêsaniya 
Lacê mı çı pers kena  
Awa ke ma diya, kesi nêdiya 
Omrê mı qediya 

 Apo Sılêman
Apo Sılêman 
Ma be xêr di 
Tı xêr ama 
Pay na ro neway serri 
Heni ama 
Apo Sılêman 
Xalo Sılêman 
Khalo Sılêman 

Ez pers nêkon, tı ça ama 
Senê heyato, se vana 
Derdû kena têra, eve keman ra 
Apo Sılêman 
Xalo Sılêman 
Khalo Sılêman 

Ameyime gınayime ro mala ma 
Ma ra duri mend welatê ma 
Çiçege kowû, biya meymanê ma 
Apo Sılêman 
Xalo Sılêman 
Khalo Sılêman 

Tı ke şiya wertê qomê ma 
Eke to ra pers kerd serva ma 
Vaze Mem naleno eve zonê ma 
Apo Sılêman 
Xalo Sılêman 
Khalo Sılêman 

Memed Çapan, wertê Dersim jû de hunermendo pilo. Ey çıke diyo o vato. Ravêr zerrê xo vêsno, dima zerrê ma. Ez ke ey gosdan, tı vanê hardo dewres gosdan. Kalıkê xo, pirıka xo gostan. Hetê ra zi serm ken, ben mırozin. Çıke o hona jê dara azgeliye payra wo! Zonê ma ra vano, omidê xo qe vındi nêkeno. Verê cêncû de jê çıla wo.

 Çımey 
 https://www.artigercek.com/dersimin-mulksuz-ozani-memed-capan 
 http://www.mehmetcetin.info/da 
 https://www.evrensel.net/haber/271418/dersimin-modern-ozani-memed-capan 

Kategoriye:Muzisyenê Zazay
Kategoriye:Muzisyenê Tırkiya
Kategoriye:Zazay