Kurdîzade Ehmed Ramîz

Kurdîzade Ehmed Ramîz (b. 1878, Licê - m. 1940?, Sûrîye). Yew nuştox û weşangero kird o.

 Cuya ey 
Licê de maya xo ra bi. Eza û ronayoxanê Kurd Azmî Qavî Cemîyetî ra yew bi. Na komele destpêkê serranê 1900an de Îstanbul de ronîyaybî û mîyanê Kurdan de komela yewina sîvîle hesebîyena. 

1904 de wexto ke Misir de unîversîtey El-Ezherî de wendêne hereketê Jon Tirkan de zî minasebet ronaye û eleyhê Sultan Abdulhemîdî de tayê numayîşan mîyan de ca girewt. 1905 de seba daşinasnayîşê Kurdistanî yew broşur çap kerd. 1906 de Misir de seba ke kitabanê Kurdkî biweşano bi nameyê Sada el-Ekrad yew çapxane rona. Mewlidê Melayê Bateyî çap kerdMehmed Emîn Zekî Bey, Kürt ve Kürdistan Ünlüleri, Apec & Öz-Ge Yayınları, Spa°nga/Sweden 1998 (Çapa dîyine), r. 66 û tede yew vernuşte nuşt. Nê vernuşteyî de veng da Kurdan ke kamî dest de kitabê Kurdkî estê, seba çapkerdişî wa ci rê bierşawê.

Wexto ke meşrûtîyet îlan bi, agêra Îstanbul. Îdarey Kurd Teavun û Terakkî Cemîyetî de ca girewt. No cemîyet, 19 Eylul 1908 de Îstanbul de ronîyabi. 1910 de mîyanê ronayoxanê Kurd Neşr-î Maarîf Cemîyetî de ca girewt. No cemîyet seba terbîyet (tehsîl) û çapkerîya (neşrîyat) Kurdkî ronîyabi. Hetê nê cemîyetî ra Dîvanyolu de Mektebê Kurdan (Kürd Mektebi) abi û Ehmed Ramîzî zî sey mudurî uca de wezîfe kerd. Heto bîn ra, nê deman de, Îstanbul de bi nameyê Amedî yew çapxane ronabi û uca de çapkerîye (neşrîyat) kerdêne. 

1911 de seba ke çapxaneyê Amedî de kitabê Huseyîn Kamîyê Daxistanî, Divançe-i Dehriyî weşanayo, derheqê ey de tehqîqat virazîya û surgunê Kastamonuyî bi. 1912 de bedelîyayîşê hukumatî ra dima af vejîya û reyna agêra Îstanbul. Agêrayîşê Îstanbulî ra dima, Seyîd Ebdulqadirî de pîya şuxulîya. Mehemed Mihrî (Hîlav) reyde rojnameyê Kurdistanî vet. Nê deman de nêzdîyê 60 kitabî weşanayî û zafê nê kitaban rê destpêkî nuştî. Ridê weşangerîye ra çend reyan derheqê ey de tehqîqat abîyo û nefî bîyo. 

1925 de serewedartişê Şêx Seîdî ra dima zaf roşnvîrê kurdan hetê hukumatê Tirkîya ra tepişîyenê yan zî îdam benê. No rid ra Ehmed Ramîz zî vejîya teberê Tirkîya, verî şi Misir, uca ra zî vîyart Sûrîye. Derheqê weşîya eya Sûrîye de zaf malûmat çinîyo. Destpêkê serranê 1940an de Sûrîye de şîyo rehmet. Şam de qebrîstanê Kurdan de defn bîyo.

 Minasebetê ey bi Seîdê Nursî 
Bedîuzzeman Seîdê Nursî (Kurdî) wexto ke ameyo Îstanbûl, Kurdîzade Ehmed Ramîz ey roşnvîrê kurdan dir dayo şinasnayîş. Wexto ke hedîseya 31 Adare 1909î virazîyaye, Seîdê Kurdî zî seba tayê nuşteyan û fealîyetanê xo Dîwanê Herbê Orfî de muhakeme bîyo. Seîdê Kurdî na mehkema de mudafaayêk kerda û peynîya na mudafaayî beraet kerdo. Na mudafaa serra 1911 de bi nameyê İki Mekteb-i Musibetin Şehadetnamesi yahut Divan-ı Harbi Örfi ve Said-i Kürdi hetê Ehmed Ramîzî ra çap bîya. Ehmed Ramîzî seba nê kitabî yew zî destpêk/vernuşte nuşto û uca de Seîdê Kurdî dayo şinasnayene.Bediüzzaman Said Nursi, İki Mekteb-i Musibetin Şehadetnamesi yahut Divan-ı Harbi Örfi ve Said-i Kürdi, İçtimai Dersler, Weşanxaneyê Zehra, r. 153  

 Kitabê ey 
Panc kitabê ey estê. Çar heb bi kurmancî, yew zî bi tirkî yo:
 Xetaya Selef û Xelef  
 Îhtara Dîcle û Ferat weya Gazîya Hawara Mabeynê Nehran 
 Paşvemana Kurdan û Kurdistan
 Hîmayekirina Maarif weya Hîmayenekirina Maarif
 Emîr Bedîrxan (1907 de, bi mexlesê Lutfî  nuşto, bi tirkî yo)Osmanlıca Kaynaklarda Kürtler Çalışma Komisyonu, 20. Yüzyılın Başlarında Kürt Milliyetçi Söyleminin Oluşumu-Bedirhan Bey İsyanı ve "Emir Bedirhan" Kitabı

 Çimeyî 

Kategoriye:Meqaleyê ke be alfabeyê Bedirxanî nusîyayê
Kategoriye:Zazay