Zazaki de wexti (gramer)

Etıya de goreyê wextan Zazakiyê Hemıne de antışê wextqısan diyeno arê. 

 Wextê Nıkay 
 Kopula (Tr. koşaç) "biyene" 
    biyene
    Qalıbê motışi

  Misal 
    Qalıbê waştene
   Misal    
     kesê 1. yewkek
    -an
    ezan
    -i
    ez bi  
     kesê 2. yewkek neri
    -ê
    tıyê
    -ê
    tı bê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -ay
    tıyay
    -ê
    tı bê 
     kesê 3. yewkek neri
    -o
    oyo
    -o
    o bo  
     kesê 3. yewkek mayki
    -a
    aya
    -o
    a bo  
     kesê 1. sıxlet
    -ime
    mayme
    -ime
    ma bime  
     kesê 2. sıxlet
    -ê
    şımaê
    -ê
    şıma bê  
     kesê 3. sıxlet
    -ê
    êyê
    -ê
    ê bê  

 Fêlê ke têde teyveng (konsonant) qediyenê 
(Fêlê ke wexto ravêrde de be –rd- qediyenê, labelê beşna wextê nıkay ke –r- erzenê)

    werdene
    Qalıbê motışi

    Qalıbê waştene

     kesê 1. yewkek
    -an
    ez wenan
    -i
    ez bıweri  
     kesê 2. yewkek neri
    -ê
    tı wenê
    -ê
    tı bıwerê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -ay
    tı wenay
    -ê
    tı bıwerê  
     kesê 3. yewkek neri
    -o
    o weno
    -o
    o bıwero  
     kesê 3. yewkek mayki
    -a
    a wena
    -o
    a bıwero  
     kesê 1. sıxlet
    -ime
    ma wenime
    -ime
    ma bıwerime  
     kesê 2. sıxlet
    -ê
    şıma wenê
    -ê
    şıma bıwerê 
     kesê 3. sıxlet
    -ê
    ê wenê
    -ê
    ê bıwerê  

 Qalıbê emri 
    kerdene
 werdene
    Qalıbê Emri yewkek

    Qalıbê Emri sıxlet

     kesê 2.
    -e
    bıke!
    -ên
    bıkerên!  
     olumsuz
    me-
    meke!
    me-
    mekerên!  
     kesê 2.
    -e
    bıwere!/bure!
    -ên
    bıwerên!/burên!  
     olumsuz
    me-
    mewe!
    me-
    mewerên!  

 Wextê nıkay de fêlê be beşna -i (têde fêlê transitifi u pasifi) 
  veciyaene
    Qalıbê motışi

    Qalıbê waştene

     kesê 1. yewkek
    -an
    ez veciyenan
    -
    ez veci  
     kesê 2. yewkek neri
    -ê
    tı veciyenê
    -yê
    tı veciyê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -ay
    tı veciyenay
    -yê
    tı veciyê  
     kesê 3. yewkek neri
    -o
    o veciyeno
    -yo
    o veciyo  
     kesê 3. yewkek mayki
    -a
    a veciyena
    -yo
    a veciyo  
     kesê 1. sıxlet
    -ime
    ma veciyenime
    -me
    ma vecime  
     kesê 2. sıxlet
    -ê
    şıma veciyenê
    -yê
    şıma veciyê  
     kesê 3. sıxlet
    -ê
    ê veciyenê
    -yê
    ê veciyê  

 Qalıbê Emri 
  veciyaene
    Qalıbê Emri yewkek

    Qalıbê Emri sıxlet

     kesê 2.
    -ye
    veciye!
    -yên
    veciyên!  
     nêbiyayış
    me-
    meveciye!
    me-
    meveciyên!  

 Fêlo istısna amaene 
  amaene
    Qalıbê motışi

    nêbiyayış
    Qalıbê waştene

     kesê 1. yewkek
    -an
    ez yenan
    ez nênan
    -ri
    ez bêri  
     kesê 2. yewkek neri
    -ê
    tı yenê
    tı nênê
    -rê
    tı bêrê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -ay
    tı yenay
    tı nênay
    -rê
    tı bêrê  
     kesê 3. yewkek neri
    -o
    o yeno
    o nêno
    -ro
    o bêro  
     kesê 3. yewkek mayki
    -a
    a yena
    a nêna
    -ro
    a bêro  
     kesê 1. sıxlet
    -ime
    ma yenime
    ma nênime
    -rime
    ma bêrime  
     kesê 2. sıxlet
    -ê
    şıma yenê
    şıma nênê
    -rê
    şıma bêrê  
     kesê 3. sıxlet
    -ê
    ê yenê
    ê nênê
    -rê
    ê bêrê  

 Qalıbê Emri 
  amaene
    Qalıbê Emri yewkek

    Qalıbê Emri sıxlet

     kesê 2.
    -ê
    bê
    -ên
    bêrên!  
     nêbiyayış
    m-
    mê!
    m-
    mêrên!  

 Fêlê ke be beşna –a qediyenê 
  remaene
    Qalıbê motışi

    Qalıbê waştene

     kesê 1. yewkek
    -an
    ez remenan
    -i
    ez bıremi  
     kesê 2. yewkek neri
    -ê
    tı remenê
    -ê
    tı bıremê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -ay
    tı remenay
    -ê
    tı bıremê  
     kesê 3. yewkek neri
    -o
    o remeno
    -o
    o bıremo  
     kesê 3. yewkek mayki
    -a
    a remena
    -o
    a bıremo  
     kesê 1. sıxlet
    -ime
    ma remenime
    -ime
    ma bıremime 
     kesê 2. sıxlet
    -ê
    şıma remenê
    -ê
    şıma bıremê  
     kesê 3. sıxlet
    -ê
    ê remenê
    -ê
    ê bıremê  

 Qalıbê Emri 
  remaene
    Qalıbê Emri yewkek

    Qalıbê Emri sıxlet

     kesê 2.
    bı-
    bıreme!
    bı-
    bıremên!  

 Fêlê ke be fêlbend (preverb) ya ki be objeo yanbeki anciyenê 
  ronıştene
    Qalıbê motışi

    Qalıbê waştene

     kesê 1. yewkek
    -an
    ez nışenan ro
    -i
    ez ronışi  
     kesê 2. yewkek neri
    -ê
    tı nışenê ro
    -ê
    tı ronışê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -ay
    tı nışenay ro
    -ê
    tı ronışê  
     kesê 3. yewkek neri
    -o
    o nışeno ro
    -o
    o ronışo  
     kesê 3. yewkek mayki
    -a
    a nışena ro
    -o
    a ronışo  
     kesê 1. sıxlet
    -ime
    ma nışenime ro
    -ime
    ma ronışime  
     kesê 2. sıxlet
    -ê
    şıma nışenê ro
    -ê
    şıma ronışê  
     kesê 3. sıxlet
    -ê
    ê nışenê ro
    -ê
    ê ronışê  
     nêbiyayış
    ro nê-
    ez ro nênışenan  ez nênışenan ro
    ro me-  ro nê-
    ez ro menışi  ez ro nênışi  

 Qalıbê Emri 
  ronıştene
    Qalıbê Emri yewkek

    Qalıbê Emri sıxlet

     kesê 2.
    ro-
    ronışe!
    ro-
    ronışên!  
     nêbiyayış
    ro me-
    ro menışe!
    ro me-
    ro menışên!  

 Fêlo istısna biyene 
  biyene
    Qalıbê motışi

    Qalıbê waştene
    (bı-)  
     kesê 1. yewkek
    -an
    ez benan
    -i
    ez (bı-)bi  
     kesê 2. yewkek neri
    -ê
    tı benê
    -ê
    tı bê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -ay
    tı benay
    -ê
    tı bê  
     kesê 3. yewkek neri
    -o
    o beno
    -o
    o bo  
     kesê 3. yewkek mayki
    -a
    a bena
    -o
    a bo  
     kesê 1. sıxlet
    -ime
    ma benime
    -me
    ma bime  
     kesê 2. sıxlet
    -ê
    şıma benê
    -ê
    şıma bê  
     kesê 3. sıxlet
    -ê
    ê benê
    -ê
    ê bê  

 Qalıbê Emri 
  biyene
    Qalıbê Emri yewkek

    Qalıbê Emri sıxlet

     kesê 2.
    (bı-)
    be!, bıbe!
    bı-
    bên!, bıbên  
     nêbiyayış
    me-
    mebe!
    me-
    mebên!  

 Fêlo istısna şiyene 
  şiyene
    Qalıbê motışi

    Qalıbê waştene

     kesê 1. yewkek
    -an
    ez veciyenan
    -ri
    ez şori, şêri  
     kesê 2. yewkek neri
    -ê
    tı veciyenê
    -rê
    tı şorê, şêrê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -ay
    tı veciyenay
    -rê
    tı şorê, şêrê  
     kesê 3. yewkek neri
    -o
    o veciyeno
    -ro
    o şoro, şêro  
     kesê 3. yewkek mayki
    -a
    a veciyena
    -ro
    a şoro, şêro  
     kesê 1. sıxlet
    -ime
    ma veciyenime
    -rime
    ma şorime, şêrime  
     kesê 2. sıxlet
    -ê
    şıma veciyenê
    -rê
    şıma şorê, şêrê  
     kesê 3. sıxlet
    -ê
    ê veciyenê
    -rê
    ê şorê, şêrê  

 Qalıbê Emri 
  veciyaene
    Qalıbê Emri yewkek

    Qalıbê Emri sıxlet

     kesê 2.
    -
    şo!
    -rên
    şorên! şêrên!  

 Fêlo istısna vatene 
  vatene
    Qalıbê motışi

    Qalıbê waştene

     kesê 1. yewkek
    -an
    ez vanan
    -i
    ez vaci  
     kesê 2. yewkek neri
    -ê
    tı vanê
    -ê
    tı vacê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -ay
    tı vanay
    -ê
    tı vacê  
     kesê 3. yewkek neri
    -o
    o vano
    -o
    o vaco  
     kesê 3. yewkek mayki
    -a
    a vana
    -o
    a vaco  
     kesê 1. sıxlet
    -ime
    ma vanime
    -ime
    ma vacime  
     kesê 2. sıxlet
    -ê
    şıma vanê
    -ê
    şıma vacê  
     kesê 3. sıxlet
    -ê
    ê vanê
    -ê
    ê vacê  

 Qalıbê Emri 
  vatene
    Qalıbê Emri yewkek

    Qalıbê Emri sıxlet

     kesê 2.
    -
    vace!
    -ên
    vacên!  
     nêbiyayış
    me-
    mevace!
    me-
    mevacên!  

 Wextê nıkayo a saetên 
 amaene 
  amaene
    Qalıbê motışi

    Şıklê antışi'ê 2. dereceo nezdi
    Şıklê antışi'ê 2. dereceo dûri  
     kesê 1. yewkek
    -an
    ezo yenan
    ez nawo yenan
    -  
     kesê 2. yewkek neri
    -ê
    tıyê yenê
    tı naê yenê
    tı haê yenê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -ay
    tıyay yenay
    tı naway yenay
    tı haway yenay  
     kesê 3. yewkek neri
    -o
    oyo yeno
    o nawo yeno
    o hawo yeno 
     kesê 3. yewkek mayki
    -a
    awa yena
    a nawa yena
    a hawa yena 
     kesê 1. sıxlet
    -ime
    maê yenime
    ma naê yenime
    -  
     kesê 2. sıxlet
    -ê
    şımaê yenê
    şıma naê yenê
    şıma haê yenê  
     kesê 3. sıxlet
    -ê
    êyê yenê
    ê naê yenê
    ê haê yenê  

 Wexto ravêre – Wexto ravêrdeo diyae u musae 
 Fêlê intransitifê (bêvêrê) ke têde be teyveng (konsonant) qediyenê 
  mendene
    ravêrdeo diyae

    ravêrdeo musae

     kesê 1. yewkek
    -an
    ez mendan
    -an
    ez mendan  
     kesê 2. yewkek neri
    -i
    tı mendi
    -ê
    tı mendê 
     kesê 2. yewkek mayki
    -ay
    tı menday
    -ay
    tı menday  
     kesê 3. yewkek neri
    -
    o mend
    -o
    o mendo  
     kesê 3. yewkek mayki
    -e
    a mende
    -a
    a menda  
     kesê 1. sıxlet
    -ime
    ma mendime
    -ime
    ma mendime  
     kesê 2. sıxlet
    -i
    şıma mendi
    -ê
    şıma mendê  
     kesê 3. sıxlet
    -i
    ê mendi
    -ê
    ê mendê  

 Fêlê intransitifê (bêvêrê) ke be –a qediyenê 
  veciyaene
    ravêrdeo diyae

    ravêrdeo musae

     kesê 1. yewkek
    -wan
    ez veciyawan
    -wan
    ez veciyawan  
     kesê 2. yewkek neri
    -y
    tı veciyay
    -ê
    tı veciyaê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -ay
    tı veciyay
    -way
    tı veciyaway  
     kesê 3. yewkek neri
    -
    o veciya
    -o
    o veciyao  
     kesê 3. yewkek mayki
    -e, -ê
    a veciyae, veciyê
    -wa
    a veciyawa  
     kesê 1. sıxlet
    -yme
    ma veciyayme
    -yme
    ma veciyayme  
     kesê 2. sıxlet
    -y
    şıma veciyay
    -ê
    şıma veciyaê  
     kesê 3. sıxlet
    -y
    ê veciyay
    -ê
    ê veciyaê  

 Fêlê intransitifê (bêvêrê) ke be -e qediyenê 
  amaene
    ravêrdeo diyae

    ravêrdeo musae

     kesê 1. yewkek
    -yan
    ez ameyan
    -yan
    ez ameyan  
     kesê 2. yewkek neri
    -y
    tı amey
    -yê
    tı ameyê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -yay
    tı ameyay
    -yay
    tı ameyay  
     kesê 3. yewkek neri
    -
    o ame
    -o
    o ameo  
     kesê 3. yewkek mayki
    -e, -ê
    a ameye, amê
    -ya
    a ameya  
     kesê 1. sıxlet
    -yme
    ma ameyme
    -yme
    ma ameyme  
     kesê 2. sıxlet
    -y
    şıma amey
    -yê
    şıma ameyê  
     kesê 3. sıxlet
    -y
    ê amey
    -yê
    ê ameyê  

 Fêlê intransitifê (bêvêrê) ke be -i qediyenê 
    şiyene
    ravêrdeo diyae

    ravêrdeo musae

     kesê 1. yewkek
    -yan
    ez şiyan
    -yan
    ez şiyan  
     kesê 2. yewkek neri
    -y
    tı şiy
    -yê
    tı şiyê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -yay
    tı şiyay
    -yay
    tı şiyay  
     kesê 3. yewkek neri
    -
    o şi
    -o
    o şiyo  
     kesê 3. yewkek mayki
    -e, -ê
    a şiye, amê
    -ya
    a şiya  
     kesê 1. sıxlet
    -me
    ma şime
    -me
    ma şime  
     kesê 2. sıxlet
    -y
    şıma şiy
    -yê
    şıma şiyê  
     kesê 3. sıxlet
    -y
    ê şiy
    -yê
    ê şiyê  

Note: -y’o ke peybendê -iy de, tenya şıklê sıxletiye ifade keno, coke ra heni nusiyeno; telefuz de –i vanê.

 Fêlê transitifê (bêvêrê) be teyveng (kosonant) qediyenê 
   werdene
    ravêrdeo diyae -
  kerdoğ
    biyoği ra antış
    ravêrdeo musae
    kerdoği ra antış
    biyoği ra antış  
     kesê 1. yewkek
    mı werd
    ez werdan
    -o
    mı werdo
    ez werdan  
     kesê 2. yewkek neri
    to werd
    tı werdi
    -o
    to werdo
    tı werdê  
     kesê 2. yewkek mayki
    to werd
    tı werday
    -o
    to werdo
    tı werday  
     kesê 3. yewkek neri
    ey werd
    o werd
    -o
    ey werdo
    o werdo  
     kesê 3. yewkek mayki
    ae werd
    a werde
    -o
    ae werdo
    a werda  
     kesê 1. sıxlet
    ma werd
    ma werdime
    -o
    ma werdo
    ma werdime  
     kesê 2. sıxlet
    şıma werd
    şıma werdi
    -o
    şıma werdo
    şıma werdê  
     kesê 3. sıxlet
    inan werd
    ê werdi
    -o
    inan werdo
    ê werdê  

 Fêlê transitifê (bêvêrê) ke be -a qediyenê 
    daene
    ravêrdeo diyae –
 kerdoğ
    biyoği ra antış
    ravêrdeo musae 
    kerdoği ra antış
    biyoği ra antış  
     kesê 1. yewkek
    mı da
    ez dawan
    -o
    mı dao
    ez dawan  
     kesê 2. yewkek neri
    to da
    tı day
    -o
    to dawo
    tı daê  
     kesê 2. yewkek mayki
    to da
    tı daway
    -o
    to dao
    tı daway  
     kesê 3. yewkek neri
    ey da
    o da
    -o
    ey dao
    o dao  
     kesê 3. yewkek mayki
    ae da
    a dae, dê
    -o
    ae dao
    a dawa  
     kesê 1. sıxlet
    ma da
    ma dayme
    -o
    ma dao
    ma dayme  
     kesê 2. sıxlet
    şıma da
    şıma day
    -o
    şıma dao
    şıma daê  
     kesê 3. sıxlet
    inan da
    ê day
    -o
    inan dao
    ê daê  

 Wexto ravêrdeo a saetên 
 Fêlanê intrasitifan de 
   şiyene

    diyae
    Şıklê antışiyê 2.
dereceo nezdi
    Şıklê antışiyê 2.
dereceo dûri

    musae  
     kesê 1. yewkek
    -an
    ezo şiyan
    ez nawo şiyan
    -
    -an
    ezo şiyan  
     kesê 2. yewkek neri
    -y
    tıyê şiy
    tı naê şiy
    tı haê şiy
    -yê
    tıyê şiyê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -yay
    tıyay şiyay
    tı naway şiyay
    tı haway şiyay
    -yay
    tıyay şiyay  
     kesê 3. yewkek neri
    -
    oyo şi
    o nawo şi
    o hawo şi
    -yo
    oyo şiyo  
     kesê 3. yewkek mayki
    -ye
    awa şiye
    a nawa şiye
    a hawa şiye
    -ya
    awa şiya  
     kesê 1. sıxlet
    -me
    maê şime
    ma naê şime
    -
    -me
    maê şime  
     kesê 2. sıxlet
    -y
    şımaê şiy
    şıma naê şiy
    şıma haê şiy
    -yê
    şımaê şiyê  
     kesê 3. sıxlet
    -y
    êyê şiy
    ê naê şiy
    ê haê şiy
    -yê
    êyê şiyê  

 Fêlanê transitifan (vêrınan) de 
   werdene
    diyae - kerdoğ
    Şıklê antışiyê 2.  
     kesê 1. yewkek
    mıno werd
    mı nawo werd  
     kesê 2. yewkek neri
    toyê werd
    to naê/haê werd  
     kesê 2. yewkek mayki
    toyay werd
    to naway/haway werd  
     kesê 3. yewkek neri
    oyo werd
    ey nawo/hawo werd  
     kesê 3. yewkek mayki
    awa werd
    ae nawo/hawo werd  
     kesê 1. sıxlet
    maê werd
    ma naê/haê werd  
     kesê 2. sıxlet
    şımaê werd
    şıma naê/haê werd  
     kesê 3. sıxlet
    inanê werd
    inan naê/haê werd  

 Hêkata Wextê ravêrdeyi (pluperfect) 
 Fêlê intransitifê (bêvêrê) ke be teyveng qediyenê 
    mendene


     kesê 1. yewkek
    -i biyan
    ez mendi biyan  
     kesê 2. yewkek neri
    -i biy
    tı mendi biy 
     kesê 2. yewkek mayki
    -i biyay
    tı mendi biyay  
     kesê 3. yewkek neri
    -i bi
    o mendi bi  
     kesê 3. yewkek mayki
    -i biye
    a mendi biye  
     kesê 1. sıxlet
    -i bime
    ma mendi bime  
     kesê 2. sıxlet
    -i biy
    şıma mendi biy  
     kesê 3. sıxlet
    -i biy
    ê mendi biy  

Note: -y’o ke peybendê -iy de, tenya şıklê sıxletiye ifade keno, coke ra heni nusiyeno; telefuz de –i vanê.

 Fêlê intransitifê(bêvêrê) ke be –a qediyenê 
    veciyaene


     kesê 1. yewkek
    -y biyan
    ez veciyay biyan  
     kesê 2. yewkek neri
    -y biy
    tı veciyay biy  
     kesê 2. yewkek mayki
    -y biyay
    tı veciyay biyay  
     kesê 3. yewkek neri
    -y bi
    o veciyay bi  
     kesê 3. yewkek mayki
    -y biye
    a veciyay biye  
     kesê 1. sıxlet
    -y bime
    ma veciyay bime  
     kesê 2. sıxlet
    -y biy
    şıma veciyay biy  
     kesê 3. sıxlet
    -y biy
    ê veciyay biy  

 Fêlê intransitifê (bêvêrê) ke be –e qediyenê 
    amaene
    ravêrdeo diyae

     kesê 1. yewkek
    -y biyan
    ez amey biyan  
     kesê 2. yewkek neri
    -y biy
    tı amey biy  
     kesê 2. yewkek mayki
    -y biyay
    tı amey biyay  
     kesê 3. yewkek neri
    -y bi
    o amey bi  
     kesê 3. yewkek mayki
    -y biye
    a amey biye  
     kesê 1. sıxlet
    -y bime
    ma amey bime  
     kesê 2. sıxlet
    -y biy
    şıma amey biy  
     kesê 3. sıxlet
    -y biy
    ê amey biy  

 Fêlê intransitifê (bêvêrê) ke be –i qediyenê 
    şiyene
    ravêrdeo diyae

     kesê 1. yewkek
    -yan
    ez şi biyan  
     kesê 2. yewkek neri
    -y
    tı şi biy  
     kesê 2. yewkek mayki
    -yay
    tı şi biyay  
     kesê 3. yewkek neri
    -
    o şi bi  
     kesê 3. yewkek mayki
    -e, -ê
    a şi biye  
     kesê 1. sıxlet
    -yme
    ma şi bime 
     kesê 2. sıxlet
    -y
    şıma şi biy  
     kesê 3. sıxlet
    -y
    ê şi biy  

 Fêlê transitifê (vêrınê) ke be teyveng qediyenê 
    werdene

    kerdoği ra antış
    biyoği ra antış  
     kesê 1. yewkek
    -i bi
    mı werdi bi
    ez werdi biyan  
     kesê 2. yewkek neri
    -i bi
    to werdi bi
    tı werdi biy  
     kesê 2. yewkek mayki
    -i bi
    to werdi bi
    tı werdi biyay  
     kesê 3. yewkek neri
    -i bi
    ey werdi bi
    o werdi bi  
     kesê 3. yewkek mayki
    -i bi
    ae werdi bi
    a werdi biye  
     kesê 1. sıxlet
    -i bi
    ma werdi bi
    ma werdi bime  
     kesê 2. sıxlet
    -i bi
    şıma werdi bi
    şıma werdi biy  
     kesê 3. sıxlet
    -i bi
    inan werdi bi
    ê werdi biy  

 Fêlê transitifê (vêrınê) ke be teyveng qediyenê 
    werdene

    kerdoği ra antış
    biyoği ra antış  
     kesê 1. yewkek
    -ay bi
    mı day bi
    ez day biyan  
     kesê 2. yewkek neri
    -ay bi
    to day bi
    tı day biy  
     kesê 2. yewkek mayki
    -ay bi
    to day bi
    tı day biyay  
     kesê 3. yewkek neri
    -ay bi
    ey day bi
    o day bi  
     kesê 3. yewkek mayki
    -ay bi
    ae day bi
    a day biye  
     kesê 1. sıxlet
    -ay bi
    ma day bi
    ma day bime  
     kesê 2. sıxlet
    -ay bi
    şıma day bi
    şıma day biy  
     kesê 3. sıxlet
    -ay bi
    inan day bi
    ê day biy  

 Hêkata wextê nıkay (imperfect) 

 Fêlê intransitifê (bêvêrê) ke be teyveng qediyenê 
    mendene


     kesê 1. yewkek
    -êne
    ez mendêne  
     kesê 2. yewkek neri
    -êne
    tı mendêne  
     kesê 2. yewkek mayki
    -êne
    tı mendêne  
     kesê 3. yewkek neri
    -êne
    o mendêne   
     kesê 3. yewkek mayki
    -êne
    a mendêne  
     kesê 1. sıxlet
    -êne
    ma mendêne  
     kesê 2. sıxlet
    -êne
    şıma mendêne  
     kesê 3. sıxlet
    -êne
    ê mendêne  

 Fêlê be fêlbend ya ki biyoğo yanbeki 
   ronıştene


     kesê 1. yewkek
    -êne
    ez nıştêne ro  
     kesê 2. yewkek neri
    -êne
    tı nıştêne ro  
     kesê 2. yewkek mayki
    -êne
    tı nıştêne ro 
     kesê 3. yewkek neri
    -êne
    o nıştêne ro   
     kesê 3. yewkek mayki
    -êne
    a nıştêne ro  
     kesê 1. sıxlet
    -êne
    ma nıştêne ro  
     kesê 2. sıxlet
    -êne
    şıma nıştêne ro  
     kesê 3. sıxlet
    -êne
    ê nıştêne ro  

 Fêlê intransitifê (bêvêrê) ke be –a qediyenê 
    veciyaene


     kesê 1. yewkek
    -êne
    ez veciyaêne  
     kesê 2. yewkek neri
    -êne
    tı veciyaêne  
     kesê 2. yewkek mayki
    -êne
    tı veciyaêne  
     kesê 3. yewkek neri
    -êne
    o veciyaêne   
     kesê 3. yewkek mayki
    -êne
    a veciyaêne  
     kesê 1. sıxlet
    -êne
    ma veciyaêne  
     kesê 2. sıxlet
    -êne
    şıma veciyaêne  
     kesê 3. sıxlet
    -êne
    ê veciyaêne  

 Fêlê intransitifê (bêvêrê) ke be –e qediyenê 
    amaene


     kesê 1. yewkek
    -yne
    ez ameyne  
     kesê 2. yewkek neri
    -yne
    tı ameyne  
     kesê 2. yewkek mayki
    -yne
    tı ameyne  
     kesê 3. yewkek neri
    -yne
    o ameyne   
     kesê 3. yewkek mayki
    -yne
    a ameyne  
     kesê 1. sıxlet
    -yne
    ma ameyne  
     kesê 2. sıxlet
    -yne
    şıma ameyne  
     kesê 3. sıxlet
    -yne
    ê ameyne  

 Fêlê intransitifê (bêvêrê) ke be –i qediyenê 
   şiyene


     kesê 1. yewkek
    -yêne
    ez şiyêne  
     kesê 2. yewkek neri
    -yêne
    tı şiyêne  
     kesê 2. yewkek mayki
    -yêne
    tı şiyêne  
     kesê 3. yewkek neri
    -yêne
    o şiyêne   
     kesê 3. yewkek mayki
    -yêne
    a şiyêne  
     kesê 1. sıxlet
    -yêne
    ma şiyêne  
     kesê 2. sıxlet
    -yêne
    şıma şiyêne  
     kesê 3. sıxlet
    -yêne
    ê şiyêne  

 Fêlê transitifê (vêrınê) ke be teyveng qediyenê 
    werdene

    kerdoği ra antış
    biyoği ra antış  
     kesê 1. yewkek
    -êne
    mı werdêne
    ez werdêne  
     kesê 2. yewkek neri
    -êne
    to werdêne
    tı werdêne  
     kesê 2. yewkek mayki
    -êne
    to werdêne
    tı werdêne 
     kesê 3. yewkek neri
    -êne
    ey werdêne
    o werdêne   
     kesê 3. yewkek mayki
    -êne
    ae werdêne
    a werdêne 
     kesê 1. sıxlet
    -êne
    ma werdêne
    ma werdêne  
     kesê 2. sıxlet
    -êne
    şıma werdêne
    şıma werdêne  
     kesê 3. sıxlet
    -êne
    inan werdêne
    ê werdêne  

 Fêlê transitifê (vêrınê) ke be -a qediyenê 
    daene

    kerdoği ra antış
    biyoği ra antış  
     kesê 1. yewkek
    -êne
    mı daêne
    ez daêne  
     kesê 2. yewkek neri
    -êne
    to daêne
    tı daêne 
     kesê 2. yewkek mayki
    -êne
    to daêne
    tı daêne  
     kesê 3. yewkek neri
    -êne
    ey daêne
    o daêne   
     kesê 3. yewkek mayki
    -êne
    ae daêne
    a daêne  
     kesê 1. sıxlet
    -êne
    ma daêne
    ma daêne  
     kesê 2. sıxlet
    -êne
    şıma daêne
    şıma daêne  
     kesê 3. sıxlet
    -êne
    inan daêne
    ê daêne  

 Hêkata wextê nıkay’a saetêne 

 Fêlê intransitifê (bêvêrê) ke be teyveng qediyenê 
    mendene


     kesê 1. yewkek
    -êne
    ezo mendêne 
     kesê 2. yewkek neri
    -êne
    tıyê mendêne 
     kesê 2. yewkek mayki
    -êne
    tıyay mendêne 
     kesê 3. yewkek neri
    -êne
    oyo mendêne   
     kesê 3. yewkek mayki
    -êne
    awa mendêne  
     kesê 1. sıxlet
    -êne
    maê mendêne 
     kesê 2. sıxlet
    -êne
    şımaê mendêne  
     kesê 3. sıxlet
    -êne
    êyê mendêne 

 Fêlanê transitifan (vêrınan) de 
    werdene

    kerdoği ra antış  
     kesê 1. yewkek
    -êne
    mıno werdêne  
     kesê 2. yewkek neri
    -êne
    toyê werdêne 
     kesê 2. yewkek mayki
    -êne
    toyay werdêne  
     kesê 3. yewkek neri
    -êne
    oyo werdêne  
     kesê 3. yewkek mayki
    -êne
    awa werdêne 
     kesê 1. sıxlet
    -êne
    maê werdêne  
     kesê 2. sıxlet
    -êne
    şımaê werdêne  
     kesê 3. sıxlet
    -êne
    inanê werdêne  

 Wexto bıamae (future) 
 Fêlê ke be teyveng qediyenê 
    werdene
    Qalıbê waştene

    alternatif  
     kesê 1. yewkek
    -i
    ezo bıweri
    ez do bıweri  
     kesê 2. yewkek neri
    -ê
    tıyê bıwerê
    tı do bıwerê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -ê
    tıyay bıwerê
    tı do bıwerê  
     kesê 3. yewkek neri
    -o
    oyo bıwero
    o do bıwero 
     kesê 3. yewkek mayki
    -o
    awa bıwero
    a do bıwero  
     kesê 1. sıxlet
    -ime
    maê bıwerime
    ma do bıwerime 
     kesê 2. sıxlet
    -ê
    şımaê bıwerê
    şıma do bıwerê 
     kesê 3. sıxlet
    -ê
    êyê bıwerê
    ê do bıwerê  

 Fêlo istisna amaene 
    amaene
    Qalıbê waştene

    alternatif  
     kesê 1. yewkek
    -ri
    ezo bêri
    ez do bêri  
     kesê 2. yewkek neri
    -rê
    tıyê bêrê
    tı do bêrê  
     kesê 2. yewkek mayki
    -rê
    tıyay bêrê
    tı do bêrê  
     kesê 3. yewkek neri
    -ro
    oyo bêro
    o do bêro 
     kesê 3. yewkek mayki
    -ro
    awa bêro
    a do bêro 
     kesê 1. sıxlet
    -rime
    maê bêrime
    ma do bêrime  
     kesê 2. sıxlet
    -rê
    şımaê bêrê
    şıma do bêrê  
     kesê 3. sıxlet
    -rê
    êyê bêrê
    ê do bêrê  

 Hêkata wextê bıamaey (future perfect) 
Antışê xo zey hêkata wextê nıkao, tenya verbend bı- ya ki fêlbend şaniyeno beşna fêli ver.

    mendene


     kesê 1. yewkek
    -êne
    ez (gani) bımendêne 
     kesê 2. yewkek neri
    -êne
    tı (gani) bımendêne  
     kesê 2. yewkek mayki
    -êne
    tı (gani) bımendêne 
     kesê 3. yewkek neri
    -êne
    o (gani) bımendêne  
     kesê 3. yewkek mayki
    -êne
    a (gani) bımendêne  
     kesê 1. sıxlet
    -êne
    ma (gani) bımendêne  
     kesê 2. sıxlet
    -êne
    şıma (gani) bımendêne 
     kesê 3. sıxlet
    -êne
    ê (gani) bımendêne  

 Fêlê be fêlbend ya ki be biyoğo yanbeki 
    ronıştene


     kesê 1. yewkek
    -êne
    ez (gani) ronıştêne  
     kesê 2. yewkek neri
    -êne
    tı (gani) ronıştêne 
     kesê 2. yewkek mayki
    -êne
    tı (gani) ronıştêne  
     kesê 3. yewkek neri
    -êne
    o (gani) ronıştêne   
     kesê 3. yewkek mayki
    -êne
    a (gani) ronıştêne  
     kesê 1. sıxlet
    -êne
    ma (gani) ronıştêne  
     kesê 2. sıxlet
    -êne
    şıma (gani) ronıştêne  

Kategoriye:Gramer
Kategoriye:Zazaki