Karl Marx

Namey xoyo tam Karl Heinrich Marxo (Marx: bıwane [Marks]); (biyayış: 5 Gulane 1818 Trier, Prusya de ame dınya - merg: 14 Adar 1883 Londra). Yew filozof, ekonomist u newedarê (dêmdaoğê) seserra newêsıne (19.) de cıwiyao. Ronaoğê Komunizmio. Derheqa zehf çiyan de nuştey xoyê fıkriyat u lomkeri (kritiki) estê. Marxi bawer kerdêne ke kapitalizm do xo be xo peyniya xo biaro.

 Heyatê Marksi 
Karl Heinrich Marx  domanê (qıcê) keyeyê dê Cıhudio hirêyıno, bacarê Trieri (Prusya) de ame dınya. Sebebo ke Prusya diplomay hıquqi nêdaêne Cıhudan, piyê Marksi xo mecbur di, geyra a, bi Xıristiyan. Namey maya ey Henrietta biye. Namey wa u bırayanê ey zi Sophie, Hermann, Henriette, Louise, Emilie u Caroline biye. 

 Wendış 
Marks heta bi hirês (13) serre, keye de wend. Dıme ra ki Gymnasium (Lise) ra mezun bi, hewtês serri de semedo ke hıquq bıwano şi univestıtey Bonni. Marxi waştêne edebiyat u felsefe bıwano, labelê piyê ey nêverdao o nê qısman bıwano. Tepeya piyê Marksi serrê o şırawıt (rışt) universıtey Friedrich-Wilhelmsi, oyo ke Berlin dero. Marx uca fıkranê ateistan ra tesir bi. 
Marx serra 1849ıne de şi Londra u hetan mergê xo uca de mend. Aca embazê xo Friedrich Engels nas kerd (şınasna). Kitabê Marx u Engelsio meşhur Das Kapitalo. Eno kıtab hirê cıldio. Cıldê yewıne heta letey dıyıne Marxi be Engelsi  ra pia nuşto. Ê hirêyıne Engelsi nuşto. 
Karl Marx zehfêr çehar hebi merdıman ra tesir biyo. Enê: Hegel, Adam Smith, David Ricardo u Rousseauê. 

 Merg (merdene) 
Kanunê 1881ıne de ke ceniya Marxi Jenny merde, Marx nêweş kewt. Marx bronşit u ploreziye 14ê Adari (Marti) 1883ıne de merd. Mezela ey Londra dera.

 Bibliyografya 
 The Philosophical Manifesto of the Historical School of Law (1842)
 Critique of Hegel's Philosophy of Right, 1843
 On the Jewish Question, 1843
 Notes on James Mill, 1844
 Economic and Philosophical Manuscripts of 1844, 1844
 The Holy Family, 1845
 Theses on Feuerbach, 1845
 The German Ideology, 1845
 The Poverty of Philosophy, 1847
 Wage-Labour and Capital, 1847
 Manifesto of the Communist Party, 1848
 The Eighteenth Brumaire of Louis Napoleon, 1852
 Grundrisse, 1857
 A Contribution to the Critique of Political Economy, 1859
 Writings on the U.S. Civil War, 1861
 Theories of Surplus Value, 3 volumes, 1862
 Value, Price and Profit, 1865
 Capital, Volume I (Das Kapital), 1867
 The Civil War in France, 1871
 Critique of the Gotha Program, 1875
 Notes on Wagner, 1883
 Capital, Volume II (posthumously published by Engels), 1885
 Capital, Volume III (posthumously published by Engels), 1894

Kategoriye:Nuştekarê Almanya
Kategoriye:Filozofi
Kategoriye:Ateisti
Kategoriye:Merdumê ke 1818 de biyê
Kategoriye:Merdumê ke 1883 de merdê
Kategoriye:Cıhud
Kategoriye:Nuştekarê zıwanê Almanki