Çermug

Çermug ya ki Çêrmûg, Çêrmugı (be Usmanıcki: چرميک, be Tırki: Çermik, be Ermeniki: Ջերմուկ Çermuk [be Zazaki: Germıke]) qezayê da Diyarbekıria u Diyarbekıri ra 114 km dûria. 

 Mena namey 
Namey qeza yeno mena "çımey awa germıne; germıke". Taê wesiqan de Çêrmug Germık zi nusiyawa ke, no şıklê Zazakiyo (germıke). Nusiyayışê cı Çêrmuge ya zi be Tırki Çermik Ermenikiyo, kokê cı qısey ջերմ germ, Ermenikiyê rocakewtene cerm, Ermenikiyê rocawani (ê Anatoliye) çermi ra gêno. Heni aseno ke Çêrmug ya zi Çermik telefuzê Ermenikiyê rocawanio (mışrıqio), no ki Zazaki de Çêrmuge vaciyena.

Ena qeza de raşti ke zehf germık u hemami estê u cokae ro ke no name hına niyao pıra. Labelê namey xoyo kehan Aberna biya. Taê hetanê welatê Zazayan de zi cay estê ke ê zi Çêrmuge namekerdeyê (vacime ke hetê Erzıngani de, nezdiyê Derê Sanse de).

 Nıfus 
Gorey amardışê serra 2006ıne nıfusê merkezê Çêrmuge nezdiyê 21.000 nefero. 
Almanya dı (de) teqriben 15.000 Çêrmugıci estê.

 Dewi  
 Hop (Çukurelma, Kaf)
 Ağırmat (Armağantaşı)
 Sarsap (Dilekpınar)
 Konağı (Konaklı)
 Güzel
 Gevrek (Saltepe)
 Cullar (Ceylan)
 Zeynalan (Kömürcüler)
 Füseyni (Bayat) 
 Musikan (Yaylacık)
 Şeyhandede
 Hasto (Korudağ)
 Budaran (Pamuklu )
 Bağvenk (Pınarlı)
 Karakaya
 Körkeyni (mahalle)
 Zübeydik (Akpınar)
 Dikyol - Zaza
 Zergüz (Armutlu)
 Ağaçhan Nahiyeyê Yoğuni
 Milan (Yabanardı)
 Besin (Yayıklı)
 Killo (Kalaç)
 Sinto (Göktepe)
 Günaşan
 Kuruköy (Kuyuköy, Bir)
 Bayrak
 Ekrek (Köksal)
 Gürüz (Gürüz) Nahiyeyê Yoğuni
 Berut (Değirmenli)
 Bulundu
 Musa (Kartaltaşı)
 Hasot (Bahçe)
 Hasna (Bademlik)
 Dalipek (mezra)
 Alifer Uşağı (Elifuşağı)
 Haburman (Karakolan)
 Süznik (Eskibağ Süzmük)
 Hasuz (Bahçe)
 Sinem (Sinek)
 Güçlütaş
 Temo (Karataş)
 Panik (İkiçeltik)
 Genco (Genceli, Gencoevleri)
 Birviran (Örenkuyu) Nahiyeyê Yoğuni
 Mahmur (Balıksırtı)
 Nişinik (Petekkaya)
 Sinbek (Sinekköy)
 Herbetel (Çalıtepe) Nahiyeyê Yoğuni
 Bistin (Aynalı)
 Yoğun (Yoğun) Nahiyeyê Yoğuni
 Sarıbalta
 Rutan (Alabuğday)
 Kalecik (Kalecik) 
 Recep
 Şeyhler süfla (Aşağışeyhler)
 Apikan (Akçörten)
 Terbile (Kırmatepe)
 Şeyhler ulya (Yukarışeyhler)
 Karamusa (Karamusa)
 Arabük
 Hacımelik (Baykal) Nahiyeyê Yoğuni
 Poxsor (Asmalık, Pahsor)
 Killan (Artuk)
 Allos (Başarı, Yoğun) Nahiyeyê Yoğuni
 Bayırbağı
 Kevan (Keklik)
 Xalilan (Konuksever) Nahiyeyê Yoğuni
 Tolik Kebir (İncili) Nahiyeyê Yoğuni
 Bedvan ulya (Toplu, Yukarı Betvan) 
 Gözerek (Gözerek)
 Bircemal
 Karto (Alakoç, Karatoy) Nahiyeyê Yoğuni
 Sarıca
 Tilindere (Bintaş )
 Karacaviran
 Karacık / Karaçek (Kuşlukçayırı) Nahiyeyê Yoğuni
 Engac (Adalar)
 Kico (Yiğitler, Kijo) Nahiyeyê Yoğuni
 Anceviz (Kayagediği)
 Hogeci (Malköy) Nahiyeyê Yoğuni
 Kuçi (Akkoyunlu) Nahiyeyê Yoğuni  
 Aşağıtaşmalı

 Tarix 
Xanedanina Artuqan ra zaf eserê tarixi mendê. İnan ra êyê ke sıfte yenê aqıl, zey Pırdê Haburmani, Medresa Çeteci Abdullah Paşa u Hemamê Çermugiê.

Çermuge tarix de, be gorey kronolociye, nê medeniyetan rê kêwaniye kerda:
 Dewrê Huri-Mitaniyan (V.M. 3500-1260)
 Dewrê Asuran (V.M. 1260-775)
 Dewrê Urartuyan (V.M. 775-736)
 Dewrê Asuran (qorê dıyıne) (V.M. 736-653)
 Dewrê İskitan (V.M. 653-625)
 Dewrê Medan (V.M. 625-550)
 Dewrê Persan (Sasani) (V.M. 530-331)
 Dewrê İskenderê Pili (V.M. 331-323)
 Dewrê Selewqiyan (V.M. 323-85)
 Dewrê Ermeniyan (V.M. 85-69)
 Dewrê Arsakıcan (V.M. 66-M.S. 395)

 V.M: Verê Miladi

 Tayê namdarê Çermugıci  
 Çeteci Abdullah Paşa
 Ziya Gökalp 
 Ebubekir Pamukçu 
 Fahri Pamukçu 
 İzzet Yıldızhan

 Çımey 
 Siteyê Çermugio resmi
 Siteyê Weqfê Çermugi 

Kategoriye:Çêrmuge
Kategoriye:Qezê Diyarbekıri