Standardê Grûba Xebate ya Vateyî

Standardê Grûba Xebate ya Vateyî standardkerdişê Kirdkî yo. 
Grûba Xebate ya Vateyî reya verêne 1996 de Swêd de dest bi xebata tespîtkerdişê qaydeyanê gramerî û standardîzekerdişê çekuyan û termanê Kirdkî (Zazakî) kerdo. Seba ke welat de şertî musaît nêbî pancês kombîyayîşî welatanê cîya-cîyayan yê Ewropa de kerdî. Grûbe, panc rey Dîyarbekir de, reyêke Dêrsim, reyêke Mêrdîn û reyêke zî Çewlîg de, bî heşt rey welat de kom bena. Grûba Xebate ya Vateyî hetanî nika nêzdîyê des hezarî çeku û termê Kirdkî standardîze kerdê, ancî qaydeyê gramerî tespît kerdê.

 Alfabe 
Alfabe de 31 herfî estê. 

 A  B  C  Ç  E  Ê  F  G  H  I  Î  J  K  L  M  N  O P  Q  R  S  Ş  T  U  Û  V  W  X  Y  Z a  b  c  d  e  ê  f  g  h  i  î  j  k  l  m  n  o  p  q  r  s  ş  t  u  û  v  w  x y  Z

 Vurîyayîşê (Bedilîyayîşê) Vengan 
 -an 
Tayê cayan de, herinda "-an"î de "-ûn", "- on", "-û" yan zî "-o" vajîyêno. Standard de nînan ra "-an" tercîh bîyo,

                   Grûba Vate                    (-an)                      Formê bînî                   (-ûn, -on, -û, -o) mangan  mûngûn, mongon, mûngû, mongo dewan  dewûn, dewon, dewû, dewo banan  bûnûn, bonon, bûnû, bono zanayan  zûnayûn, zonayon, zûnayû, zonayo

 -am 
Tayê cayan de, herinda "-am"î de "-ûm" yan zî "-om" vajîyêno. Standard de nînan ra formê "-am"î tercîh bîyo.

                 Grûba Vate                    (-am)                   Formê bînî                    (ûm, -om) kam  kûm, kom lamba  lûmba, lomba name  nûme, nome temam  temûm, temom zama  zûma, zoma

 j, c, z 
Tayê çekuyî estê ke tayê cayan de bi "j", tayê cayan de zî bi "c" yan zî "z" vajîyênê. Standard de nînan ra formê "j"yinî tercîh bîyo.

                 Grûba Vate                    (j)                   Formê bînî                    (c, z) çije  çice, çizik, cizik, cize dej  dec, dez dewij  dewic, dewiz erjan  ercan, arcon, erzan eskije  eskici, eflkuçi, eskize gijik  gicik, gizik kej  kec, kez laj  lac, laz lojine  locini, lozine qij  qic, qiz roj  roc, roz roje  roce, roze vaje  vace, vaci, vaze

 k, ç 
Tayê çekuyî estê ke tayê cayan de bi "k", tayê cayan de zî bi "ç" vajîyênî. Hîna zaf gama ke vengê
"k"yî dima vengê "î" ya zî "ê" yeno, no "k" beno "ç" (k+î = ç ya zî k+ê = ç). Standard de nînan ra "k"
tercîh bîyo.
                 Grûba Vate                    (k)                   Formê bînî                    (ç) kêna  çêna, keyna keye  çê, çîye, kiye, kîye, kehe, kê keyber  çêber, çêver, çêwer, kêber, kêver keyf  çêf, kêf kefî, kefîye  çefî, çefye

 o, we 
Tayê çekuyî estê ke eslê xo tirkî yo û bi "O" dest pêkenê labelê "O"yê verênê nê çekuyan tayê cayan de se "we" vajîyêno. Mavajî herinda "ortax"î de "wertax" vajîyêno. Standard de nînan ra formê "O"yinî tercîh bîyo.

                 Grûba Vate                    (o)                   Formê bînî                    (we) ocax  wecax ocaxkor, -e  wecaxkor, -e ordege  werdege ortax, -e  wertax, -e orte  werte oyn  weyn, wêyîn oyniker, -e  weyniker, -e

 Herfê Pêragirêdayîşî 
Kirdkî de nê di herfê pêragirêdayîşî (pêrabestişî) estê: y, w.
 gayan (ga+y+an)  gawû (ga+w+û) koyan (ko+y+an)  kowû (ko+w+û)

Nê nimûneyan de "ga" û "ko" yewamar (tekil) î. Gama ke nê çekuyî suffîksê zafamarîye gênê, benê "gaan" û "koan". Labelê semedo ke di venginî yanî "a" û "a" ya zî "o" û "a" yenê têhet, herfa pêragirêdayîşî (y, w) dekewena mîyanê nê di venginan û benê "gayan" (ga+y+an) û "koyan" (ko+y+an) yan zî gawû (ga+w+û) û kowû (ko+w+û). Standard de nê diherfan ra "y" tercîh bîyo.

Kategoriye:Meqaleyê ke be alfabeyê Bedirxanî nusîyayê