İspanyolki

İspanyolki (be İspanyolki: español), yew zıwano ke İspanya de û Amerikaya Latine de qal beno, cı rê vaciyeno. İspanyolki yew zıwano Latinkiyo, zıwanê do Romankiyo û zıwanê İspanyolano. İspanyolki cihan de zıwano hirıno (3.) ke xeylê qal beno. 550 milyoni ra vêşi merdımi nê zıwan ra qal kenê, zıwano gırdo. İspanyolki cihan ser de İspanya, Kuba, Arcantin, Bolivya, Kolombiya, Kosta Rika, Şili, Ekvador, Guatemala, Honduras, Meksika, Nikaragua, Panama, Paraguay, Peru, Porto Riko, Cumhuriyetê Dominiki , El Salvador, Uruguay û Venezuela de zıwano resmiyo.Demografiya zıwanê İspanyolki 


Rımstımi nê zoni Latinkiyo û zey Portekizki, Fransızki, Rumenki İspanyolki zi Latinki ra yeno. DAY de zıwano resmi çıniyo, hema zıwanê İspanyolki, İngılızki ra dıme zıwano dıyıno (2.) ke DAY de terefê 45 (çewres û ponc) milyon merdıman ra qal beno. 

 Name 
Nameyê zıwanê İspanyolki ca be ca vuriyeno, her ca de hem niyo. İspanya, Meksika, DAY û Venezuela de İspanyolki rê español vaciyeno; Arcantin, Şili, Bolivya, Peru, Paraguay de castellano vaciyeno. Her dı nameyi zi vaciyenê.

 Ravêrde 
İspanyolki yew zıwanê do Latinkiyo û Portekizki ra zaf nezdiyo. Merdımo/Merdıma ke İspanyolki zano/zana, o/a şeno/şena Portekizki areze kero/kera û hemzeman de şeno/şena İtalyanki û Fransızki kem araze kero/kera. Vatış de, İspanyolki û Portekiki miyan de ferq esto. A ri ra nuşteyo ke pê Portekizki ra nusiyayo, yew İspanyol/İspanyole şeno/şena bınuso/bınusa û areze kero/kera, ema çı wext İspanyolki qal beno, arezekerdış deha zor beno. Amerikaya Latine de tayê mıntıqan de İspanyolki û Portekizki pêro piya qal benê.

Zıwanê İspanyolki de zey zıwananê Latinkiyê binan û zıwanê ma Zazaki "neri" (masculin) esto û "mayki" (femenin) zi esta. Qandê ceniyan ra la û qandê mêrdan ra zi el vaciyeno. Pêroyinan de, çekuya ke be a ra peyniye vinêna, çekuya maykiya û çekuya ke be ora peyniye vinêna, çekuya neriya. Zıwanê İsanyolki de zey zıwanê ma Zazaki perskerdış de izafe çıniyo, a ri ra unlemo ters esto (¿) û çı wext ke kes/tese pers keno/kena, zey zıwanê ma Zazaki pê vurğu waneno/wanena;
 él entendió = Ey areze kerdo.
 ¿él entendió? = Ey areze kerdo? (zey ma ey areze kerdo?)

 Zazaki û İspanyolki 
 Ya - Sí 
 Nê - No 
 Teşekur kena - Gracias 
 Zaf teşekur kena - Muchas gracias 
 Rica kena - De nada 
 Luften - Por favor 
 Ozur kena - Lo siento
 Merhaba - Hola 
 Xatırê to - Adiós 
 Şodırê to xeyr bo - Buenos días 
 Şanê to xeyr bo - Buenas tardes 
 Şewa to xeyr bo geceler - Buenas noches 
 Ez - Yo 
 Tı - Tú
 O - Él 
 A -  Ella
 Ma - Nosotros (n), Nosotras (m) 
 Şıma - Vosotros (n) Vosotras (m)
 Ê - Ellos 
 İ - Ellas 
 Tı se keni? - ¿Cómo estás? ¿Qué pasa? 
 Şıma se kenê? - ¿Cómo está usted? 
 Çı esto çı çıno? - ¿Qué tal? 
 Howl - Bien 
 Xırabe- Mal 
 Çı- ¿Qué?
 Keyneke - La hija 
 Lac - El hijo 
 Marde - La madre 
 Pi - El padre 
 Ambaz El amigo
 Ambaze - La amiga
 Kemi - Un poco 
 Zaf - Mucho 
 Heme - Todo 
 Temam - ¡De acuerdo!, ¡Vale!, ¡Está bien! 
 Xeyr ame - Bienvenidos
 Pere - Dinero

CaÇıqasZıwano resmiBritannica Kitapları 2003' den 2009' a :es:Anexo:Hablantes de español como lengua materna en el 2003 (según el Britannica Book). Encyclopaedia Britannica' da kullanılan kaynaklar (Ethnologue -14th edition, Joshua Project 2000 —People's List, ABD Nüfus Sayım Bürosu.)Zıwano dıyıneurobarometer (2006), :es:Anexo:Hablantes de español en la U.E. según el Eurobarómetro (2006) Avrupa ülkeleri içinInstituto Cervantes 06-07' e göre Avrupa' nın dışındaki İspanyol öğrenciler (Avrupa ve Latin Amerika ülkeleri dışında ikinci dili İspanyolca olan kaç öğrenci var konusunda sağlam kaynaklar bulunmamaktadır).NısbetDemografía de la lengua española  (sayfa 28)Pêro piya  Meksika 112,336,538 CONAPO  (2010).   cia.gov : İspanyolca yalnızca 92.7%  98.5%    Dewletê Amerikayê Yewbiyayeyi 307,006,550 2009 yılında nüfus U.S. Population in 1990, 2000, and 2009 , U.S. Census Bureau35,468,501 5 yaşından büyük ispanikler dahil (US Census Bureau 2009 ) 14,531,499 %  50,000,000Academia Norteamericana de la Lengua Española: elcastellano.org , José Ma. Ansón: noticias elcastellano.org , Jorge Ramos Avalos: univision.com , Elbio Rodríguez Barilari: congresosdelalengua.es  ,  III Acta Internacional de la Lengua Española , nytimes.com (Amerika Birleşik Devletleri Meksika' dan sonra İspanyolcanın en çok konuşulduğu ülkedir, hatta İspanya' dan bile öndedir.).Census Bureau 2010' a göre 308 milyon amerikalının içindeki 50,477,594 ispanik ispanyolca konuşmaktadır. 35,468,501 ispanik 5 yaşın üzerindedir, 15 milyon ikinci dili ispanyolca olan kişi bulunmaktadır . Buna ek olarak 6 (cervantes.es) veya 7.8 (fundacionsiglo.com )  milyon İspanyolca öğrenen öğrenci bulunmaktadır ki çoğunluğu ispanik değildir. Sonuç olarak ABD' de 9 milyon ispanik, yasal olmayan şekilde bulunmaktadır. (impre.com). İspanya 47,150,819    89.0% birinci dili ispanyolca olanlar (eurobarometer (2006))  98.8%      Kolombiya 46,240,000  500,000 Amerikan yerli dili konuşan insan (Ethnologue) 130,080  99.2%   Arcantin 40,900,496  36,333,605 İlk dili farklı olan 4,566,891 insan bulunmaktadır. (ana dilleri: 1,500,000 İtalyanca, 1,000,000 Arapça, 855,000 Keçuva dili, 400,000 Almanca, 200,000 Paraguayan Guaraní, 200,000 Doğu Yidiş): Ethnologue. İspanyolca tek resmi dildir ve nüfusun tamamına yakınında konuşulur. İtalyanca, Arapça ve Güney Amerika yerli dili olan Keçuva, 1 milyonu aşkın kişi tarafından konuşulmaktadır.spanish.about.com  4,321,488 99.4%   Venezuela 29,434,660 İlk dili farklı olan 1,076,953 insan bulunmaktadır. (ana dilleri: Çince 400,000, Portekizce 254,000, Wayuu dili 170,000, Arapça 110,000): Ethnologue. 725,281 98.8%   Peru 29,797,694   İspanyolca (resmi) 84.1%, Keçuva dili (resmi) 13%, Aymara 1.7%, Ashaninka 0.3%, diğer ana diller (Çok sayı amazon dilleri) 0.7%, diğer 0.2% (2007 Nüfus sayımı): cia.gov . İlk dili farklı olan 5,782,260 insan bulunmaktadır. (ana dilleri: Keçuva dili (32 çeşit) 4,773,900 , Aymara (2 çeşit) 661 000, Chinese 100,000). Ethnologue  744,942 86.6%   Şili 17,291,300  17,041,797 İlk dili farklı olan 249,503 insan bulunmaktadır. Çoğunluğu Mapudungun' dur. (200.000): Ethnologue 85,914 99.3%   Ekwador 14,306,000  11,907,200 İlk dili farklı olan 2,398,800 insan bulunmaktadır. Çoğunluğu Amerikan yerli dilleridir. (2,300,000).: Ethnologue 2,126,986 98.1%   Guatemala 14,361,666   İspanyolca (resmi) 60%, Amerindian dilleri 40%: 
 cia.gov   86.4%    Kuba 11,235,863 11,235,863 ethnologue.com 99.4%   Cumhuriyetê Dominiki 10,225,000  10,006,500 İlk dili farklı olan 218,500 insan bulunmaktadır. (ana dilleri: Haitice 159,000). Ethnologue  177,600 99.6%   Bolivya 10,426,154   1992 nüfus sayımına göre, toplam nüfusun %58' i ispanyolca konuşmaktadır. unicef.org   87.9%   Honduras 8,215,313> 8,007,563 İlk dili farklı olan 207,750 insan bulunmaktadır. Çoğunluğu Garifuna' dır (98,000).: Ethnologue 125,597 99.0%   El Salvador 6,183,002 2010 tahmini nüfus sayımı  (page 32) 6,168,902 İlk dili farklı olan 14,100 insan bulunmaktadır. (ana dili, Kekchí olan 12,300 kişi): Ethnologue. 99.7%   Fransa 65,821,885 Resmi INSEE tahmini 1/1/2011 440,106 1% of 44,010,619 (2005' deki 15 yaşından büyük Fransa nüfusu). Kaynak: Eurobarometer 2006. INE (1/1/2011) ' ye göre İspanya' dan gelen göçmenlerin sayısı 189,909. 5,721,380 9.4% 6,161,486  Nikaragua 5,822,000  5,331,876 İlk dili farklı olan 490,124 insan bulunmaktadır. Çoğunluğu Mískito' dur. (154,000).: Ethnologue 315,464 97.0%   Morok 31,759,997Morocco nüfus sayımı 20,000  5,480,000 17.32%   5,500,000 Fas' ta 4-7 milyon arasında İspanyolca konuşan bulunmaktadır. (Ammadi, 2002)
educacion.es 2005' te CIDOB tarafından yapılan çalışmada, Nüfusun 21.6%' ı İspanyolca konuşmaktadır.  (realinstitutoelcano.org , afapredesa.org ). According to the Morocco Census of 2004, the Morocco population is 29,680,069 (hcp.ma) Brezilya 190,732,694 IBGE 2010 460,018 Brezilya' da 733,000 yabancının yarısı Mercosur dan gelmektedir.(Sayfa 32   + 92,260 spanish immigrants  (INE (1/1/2011)) + 1,258 (in 2000 ). 5,000,0002009 Cervantes Enstitüsü Yıllığı: İspanyolca öğrenen öğrenci sayısı 5 milyonu aşmaktadır. elcastellano.org ,elespectador.com , oei.org.co : Brezilya Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva: "9 milyon civarı öğrenci İspanyolca öğreniyor ve 2010 tahminimiz 12 milyon." Instituto Cervantes: 1 milyondan fazla İspanyolca öğrencisi özel okula gidiyor ve yaklaşık 11 milyonu ise devlet okullarına gidiyor. 2.86% 5,460,018 Kosta Rika 4,615,646  4,530,228 [İlk dili farklı olan 85,418 insan bulunmaktadır.: http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=CR Ethnologue] 48,493 99.2%   Paraguay 6,460,000 3,682,200 1992 nüfus sayımına göre, nüfusun 50%'si hem İspanyolca hem de yerli dili olan Guarani konuşuyor, 37%' si ise sadece Guarani konuşuyor, sadece İspanyolca konuşanların oranı ise 7%. findarticles.com . Nüfusun %75' i İspanyolca konuşabiliyor.pressreference.com 446,145 69.5%    Porto Riko 3,998,000   Nüfusun 95.10%' i İspanyolca konuşabiliyor. (U.S. Census Bureau )  98.8%   Qıraliya Yewbiyayiye 62,041,708 Eurostat 2010 184,867 90,000 Kolombiyalı (in 2003) + 64,317 İspanyol (in 2011) +  10,455 Meksikalı (in 2009 ) + 7,554 Arjantinli (in 2008 ) + 5,131 Şilili (in 2004 ) + 7,410 Perulu (en 2008 ) 3,737,633 6.4% 3,922,500  Uruguay 3,372,000  3,221,800 İlk dili farklı olan 150,200 insan bulunmaktadır. Ethnologue 113,108 98.9%   Panama 3,508,000  3,006,957 İlk dili farklı olan 501,043 insan bulunmaktadır.: Ethnologue 258,991 93.1%   Fılipini 94,013,200 National Statistics Office medium projection (Mid-2010) 2,930 INE (1/1/2011)' e göre İspanya' dan gelen göçmenlerin sayısı 2,930' dur.  3,013,843 3.2% 3,016,773 1,816,773 İspanyol + 1,200,000 İspanyol kökenli: Antonio Quilis "La lengua española en Filipinas", 1996 sayfa 234  cervantesvirtual.com,
mepsyd.es  (sayfa 23), mepsyd.es (sayfa 249), spanish-differences.com , aresprensa.com . sispain.org' a ve  "Pluricentric languages: differing norms in different nations" (sayfa 45 by R.W.Thompson)' a göre 2,900,000 İspanyolca konuşan bulunmaktadır. "Instituto Cervantes de Manila" (elcastellano.org ) göre ise 2 milyondan fazla İspanyolca konuşan ve 3 milyon civarı Chavacano konuşan bulunmaktadır. Almanya 81,802,000  178,976 108,469 İspanyol (INE 1/1/2011) + 27,108 Perulu (en 2008 ) + 13,313 Kolombiyalı (in 2003) + 12,520 Meksikalı ( ) + 7,140 Arjantinli(in 2008 ) + 6,704 Şilili ( ) + 3,724 Ekvadorlu ( ) 2,527,996 3.3% 2,706,972  İtalya 60,605,053  422,249 201,934 Perulu (in 2008 ) + 120,000 Ekvadorlu () +  64,000 Kolombiyalı(en 2003) + 18,116 İspanyol (INE 2011) + 11,576 Arjantinli (en 2008 ) + 3,485 Meksikalı + 3,138 Şilili 1,968,320 3.5% 1,635,976  Gineya Ekwatori 1,170,308  1,683 INE 2011'e göre ispanyolca 1,057,446 90.5% Nüfusun 13,7%' si İspanyolcayı ana dili olarak kullanıyor ve 74%' ü ise ikinci dili olarak kullanıyor. cvc.cervantes.es.  Kanada 33,212,696 909,000 PMB İstatistikleri 2006 mediaincanada.com (12 yaşın üzerinde İspanyolca konuşanlar). Kanada'da 2006 nüfus sayımına göre 345,345 insanın İspanyolca konuştuğu söylense de, İspanik örgütlere göre bu rakam 2001' de 520,260 ve 2006' da 700,000' in üstündedir. (hispanosencanada.ca, dialogos.ca ) Şu anda ise 1 milyon' a yakındır:  (tlntv.com . 92,853  3% 1,001,853 Portekiz 10,636,888 Eurostat 1/1/2010  9,570 İspanyol göçmenler (INE 1/1/2011) 727,282 6.9% 737,026  Holanda 16,665,900  59,578 30,300 Kolombiyalı (in 2003), İspanyol vatandaşı (INE 1/1/2011) + 7.804 Perulu(en 2008  + 1.206 Meksikalı + 918 Şilili) 622,516 4.1% 682,094  Belçıka 10,918,405 Eurostat tahmini 1/1/2011 85,990 8,598,982' in %1' i (2005' te Belçika' da 15 yaşından büyüklerin nüfus sayısı). Kaynak: Eurobarometer 2006 515,939 5.5% 601,929  Romanya 22,246,862 544,531 2.4% 544,531  İswec 9,045,389 101,472 İsveç nüfus sayısı (2002) 442,601 6% 544,073  Awıstralya 21,007,310 106,517 "Demogeafía de la lengua española"  sayfa 32. 104,000 Britannica 2003 yılı kitabına göre 374,571 Demografía de la lengua española "Demografía de la lengua española"  sayfa 32 2.3% 481,088  Polonya 38,500,696 316,104 0.8% 316,104  Awıstırya 8,205,533 267,177 3.3% 267,177  Sahılê Dındanê Fili 20,179,602 235,806   1.2% 235,806 Cezayir 33,769,669 223,000 Tinduf' ta 150,000-200,000 arasında  (aprendemas.com) + Oran Vilayeti'nde 48,000 ( Demografía de la lengua española  sayfa 31 0.7% 223,379 Danimarka 5,484,723 219,003 4% 219,003  İsrail 7,112,359 130,000 50,000 Sefarad (1998 Britannica Kitabı) + 80,000 Iberikamerika  45,231 2.5% 175,231 "Demografía de la lengua española" ' nın 34 ve 35. sayfaları Japonya 127,288,419 78,952 enlatino.com (2009' da 344,932 latin amerika göçmeni - 267,456 Brezilyalı + 1,476 İspanyol - 2010 INE' ye göre) 60,000  0.1% 138,952 İswiçre 7,581,520 123,000  14,420 1.7%  137,420 Bulğarıstan 7,262,675 133,910 1.8% 133,910  Belize  301,270 106,795 Demografía de la lengua española ' nın 32. sayfası 21,848 42.7% 128,643  Antilê Holanda 223,652 10,699 114,835 56.1% 125,534 İrlanda 4,156,119 123,591 3% 123,591  Senegal 12,853,259 101,455  0.8% 101,455 Yunanıstan 10,722,816 86,742 0.8% 86,742  Finlanda 5,244,749 85,586 1.6% 85,586  Macarıstan 9,930,915 85,034 0.9% 85,034  Aruba 100,018 6,800 68,602 75.3% 75,402  Xırvatıstan 4,491,543 73,656 1.6% 73,656   Andorra 84,484 29,907 Nüfusun 35.4%' ünün anadili İspanyolca. www.iea.ad  25,356 68.7%  58,040  Slowakya 5,455,407 43,164 0.8% 43,164  Norwec 4,644,457 12,573 23,677 0.8% 36,250  Federasyonê Rusya 140,702,094 3,320 20,000  0.01% 23,320 Zelandaya Newiye 4,173,460 21,645 Yeni Zelanda nüfus sayımı (2006) 0.5% 21,645 Guam 154,805 19,092 12.3% 19,092 Demografía de la Lengua Española ' nın 34. sayfası  Adeyê Vircini 108,612 16,788 15.5% 16,788 Cumhuriyetê Şariyê Çini 1,345,751,000 2,292Çin' deki İspanyol vatandaşları (INE, 2009 ) 12,835  0.001124% 15,127 Litwanya 3,565,205 13,943 0.4% 13,943  Elcebra 27,967 13,857 49.5% 13,857 Cumhuriyetê Qıbrısi 792,604 1.4% 11,044  Tırkiya 76,892,807 380 8,000  Demografía de la lengua española ' nın 37. sayfası 0.01% 8,380  Camayka 2,804,322 8,000 0.3% 8,000 Luksemburg 486,006 3,000 4,344 1.5% 7,344  Malta 403,532 6,458 1.6% 6,458   Trinidad û Tobago 1,047,366 4,100 0.4% 4,100 Sehraya Ğerbi 513,000  n.a. n.a. n.a. n.a. Yewiya Ewropa de ê bini    Demografía de la lengua española (sayfa 37) ' a göre, Avrupa Birliği' nde 2,397,380 İspanyol veya Latinamerikalı göçmen bulunmaktadır, sadece 1,490,564 sayılmıştır.  Ê bini    Cervantes Enstitüsü'ne göre, 20,000,000 İspanyolca' yı öğrenen öğrenci bulunmaktadır. (cervantes.es, elpais.com).  :es:Anexo:Estudiantes de español Zıwano resmi û zıwano dıyın pêro piya: 6,974,970,386 (Nıfusi dınya)census.gov   Demografía de la lengua española  (sayfa 38). İspanyolca 359.5 milyon ispanyolca' nın resmi dil olduğu yerde, 40.5 milyon resmi olmayan ancak anadili olarak konuşulan yerlerde ve 40 milyon diğer yerlerde olmak üzere konuşulmaktadır. 29,242,608%    450 milyon İspanyolca konuşan (I  ve IV  İspanyol dilinin uluslararası dakikaları, ve Instituto Cervantes). 460 milyon İspanyolca konuşan (diariohoy.net , lne.es) Merdumê ke zıwanê İspanyolki musenê: 78,109,665%    453,430,903 konuşana ek olarak,  ABD' de de İspanyolcayı ikinci dil olarak konuşan : 14,531,499 . Avrupa Birliği'nde İspanya hariç 18,922,281 İspanyolca konuşan(:es:Anexo:Hablantes de español en la U.E. según el Eurobarómetro (2006)).

 Referansi 

Kategoriye:Zıwani
Kategoriye:Zıwanê Romanki
Kategoriye:Zıwanê Hind-Ewropa