Paŋok

Paŋok (Maŋok) ee tuɛny rëprëëp nyith bud. Aye kɔc kök col Maŋok. Abuöt kënë aye pïu nyith ku köu dhïöt. Pïu kä aye tö kaam rëprëëp Paiya ku Arakanoid. Paŋok aye käm thoy-nyïn apɛi col Bakteryia, Bairäth ku Pangäth bɛi tënë kɔc

Paŋok Bakteryia (Bacterial Meningitis)
Paŋok aye kuatëkuatic bacteryia bɛi ku akiithic apɛi. Tök ku ye yen miith akël nɔ̈k apɛi aye cɔl Heomophiluɛ Influenza.
Dët yen  rac apɛi aye acɔl Neisseria Meningitidis ku aye kuat Paŋok cɔl Meningococcus meningitis bëi tënë kɔc. Dët ye kek diäk ku aa bakteryia aya, aye cɔl Streptococcus Pneumoniae. kënë aye kuat Paŋok cɔl Pneumococus bëi.

Mïth akël aye paŋok bakteryia yɔŋ arët

Paŋok Bairäth (Viral Meningitis)
Barääth aye käm kor nyïn apɛi; arëk bakteryia adït keek. Kuat bairääth gäk apɛi paŋok yïëk kɔc akïk:
Herpes Simplex aye bairäth kɔc rɔp thook(thoŋ nhial ku piny, gëm ku liep); looi dëtök thokic, kaam amok tënë rööl; ku kaam aluat(mur) kek amok tënë dïär.
Bairäth Paŋeŋ, mumps, thoŋ Dïŋïth aye kɔc yïëk Paŋok aya. Ajuëk aye kɔc cɔl adɔm paŋok të kic raan toom wälde. 
Bairäth Burjuŋ akɔc dɔm paŋok aya!

Paŋok Paŋäth (fungal meningitis)
Kɔc tuany aAdarwal (AIDS), Tïbï (TB) ku tuenytueny kɔc thöl gup riɛl guöp tiik aye Paŋok bairäth gua dɔm. Rin cïn ye kë ben ke tiit.. Päŋäth kök aye; Hithoplathima, kiritokokäth newopormɛn ku Aperjilath.

Paŋok Apëtënhom (skull fractures)
Raan cï yup nhom, awu cï nhom dɛɛny bï kuɛm alëu Paŋok bï dɔm ë rin bï kämpäth wum cilic ku arööl tiit luïïny bï la nyidhic ku dhiötkë. 

Kït Paŋok
Akëël puɔc dhïët a ke yiic dääk te dhiɛɛu kek; atuny ë guöp apɛi awu tëdë ka guöp aben liɛɛr aya. Aye yïëk aŋöök, ciith, thiök ë puöu ku cuuth tïd ë nhom(anterior fontanelle).
Mïth pëi rou awu diäk le tueŋ aye yiäk anyiɛny(dhiëu), thöök, cuuth tïd ku thiök ë puöc ca yiic.
Mïth run diäk le kocdït aye yiëk aɣarnhom, riöcëruɛl(photophobia), riɛth ë yeth, aŋöök anyiɛny ku liäp ë nhom. Tëdë ka raan athöök ku rith yeth ku cök ace rot dhuk apath

Cäär Panŋok
Paŋok aye cau te miit pïu nyith ë yuɔm aŋuum ku le caaric bakteryia. Tëdët ka riɛm amit bï la them.

Tuëny Raan Paŋok
Raan cï kït paŋok tiëŋ ye guöp abï lac riɛɛŋ panakim. Abï muooc guöp ë piu, ku abï yëk wal thöök ku wal bakteryia nök ë guöpic ebën.

Bekätakthook:Tuany