Attention deficit hyperactivity disorder

Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) nyɛla zuɣupuri doro zaŋ ti "neurodevelopmental". Di nahingbana nyɛla nira yi mali muɣisi ni zaɣa zaŋ niŋ binyɛra ni, bee n kuli niŋdi binyɛra ni suhuyurilim, ka di yaɣi lala binyɛra niŋbu. Ninvuɣ'shɛba ban mali ADHD ʒi bi ni yɛn niŋ shɛm mahi bɛ suhuri. Di nahingbana tumi ni di yi bia ni na ka o naan yi paai yuun pinaayi, chira ayɔbu ni di tu ni di yi polo, ka tahiri yɛlimuɣisira na kamani (shikuruti ni, yiŋa, bee dɛma shee). Bihi ni, bɛ ni tooi kɔŋ shikuru chandi di yi niŋ ka lala yɛlimuɣisira ŋɔ beni. Di lahi pahiri dori shɛŋa zuɣupuri ni. Shɛba ni tooi mali ADHD amaa ka leei mali zaɣa ni bɛ suhuri ni be binshɛŋa ni (hyperfocus).

Di mini di nyɛla doro din zooi bikura ni bihi ni maa zaa yoli, din tahiri lala doro ŋɔ na bɛ yi polo. Di ʒim ni benibu buɣisjmi kamani vaabu 75%. "Nicotine exposure" ni paɣ'puli nyɛla din ni tooi tahi ʒilɛli ni pɔhili na. Di bi yirina bɛ ni wumsiri bia shɛm ni. Di gbahirila bihi kamani 5–7% ka di nyɛla di dolila "DSM-IV"  ka 1–2% mi yirina "ICD-10" ni. Zaŋ kana yuuni 2015, di daa gbahila niriba 51.1 miliyɔŋ dunia zaa. Di niŋ tiŋ'kam shɛm ŋmanila taba. ADHD tooi niŋdi dobba ni kamani pubu buyi gari paɣaba ni, amaa paɣaba  ni nahingbana be di ko ka che dobba ni. Kamani 30–50% ban mali li bɛ bilim ni zoorimi ni dina ka 2–5% ban nyɛ bi'kura mali sabbu li. Di too nyɛla din damdi bɛ zaɣa. Doro ŋɔ nahingbana nyabu ni tooi to pam saha shɛŋa.

ADHD maneejibutooi dolila tingbani kam ni niŋdi li shɛm ka di ni tooi nyɛla saɣisigu tibu, biɛhigu taɣibu, ni tima tibu. British nima ʒimi ni di tim bihi ban di mali yaa tima tuuli ka ri ban dina dii ka yaa tima di yi niŋ ka bɛ zaɣisi saɣisivu deebu. Canadanima mini Americanima kpaŋsila biɛhigu taɣibu tuuli pɔi ni tim tibu. Tima ni tooi ku bukaata chira pinaanahi, amaa ka di tibili zaazaa shɛhira kanai

Dɔɣitenima kundunima wuhiya ni di mini ADHD nahingbana nyɛla yim tum 18th century. ADHD, baŋbu mini di ni tibiri shɛm dii bi yi polo tum 1970s. Ban yuuni alaafee zuɣu pam saɣiti ni ADHD nyɛla din nahindi bihi pam, ka tabiibinima mali nangbankpeeni ni di baŋbu ni tibbu. Tuuli bɛ daa na booni la lala doro maa "attention deficit disorder (ADD)" bini din gbaai yuuni 1980 zaŋ chaŋ yuuni 1987, amaa poi ni dina bɛ daa na booni li la "hyperkinetic reaction of childhood".

 Kundivihira 

Category:Translated from MDWiki