Human rights

Human rights nyɛla biɛhigu daantalisi bee zalisi zaŋ ti yaɣishɛli ninsala biɛhigu puuni ka bɛ guri li saha kam municipal mini international law puuni. Bɛ tooi mili mi ka di nyɛ zaligu din ka yiɣisibu, zaligu din kpɛma, "ka ninsala diri di daanfaani domi o nyɛla ninsala" ka di mi zami ti ninsala kam, ka bi doli di lana yuma, zuliya, biɛhigu shee, balli, adiini, bee binshɛli kam din nyɛ daadam biɛhigu. Di tumdila tuma luɣili kam ni saha ka domi di nyɛla saha kam bini, ka bi lahi gaŋ so domi so bi diri di nyɔri nyaŋdi o kpee. Di nyɛla bɛ ni kpuɣi ni shɛli nyɛla ti dee sokam yɛlimuɣisira ka kpuɣili kamani ti dina la ni zalisi maa ka lahi zaŋ zaligu zali so zuɣu ni yi zani so mi zuɣu ka o ti o hachinima jilima, ka sokam mi ka di wuhi kadama bɛ di yihi so naɣila di ti doli la sochibiga din wuhi biɛhi' shɛli puuni.

Human rights daantalisi dibaayopɔin.

#1. Sokam mali soli ni o be biɛhigu ni.

Dimbɔŋɔ wuhiri mi ni so n-kani  ni o tooi ku a bee n- yihi a nyɛvuli. Di lahi wuhiri mi ni Gomnanti kpuɣi so' chibisi din yɛn gu ka taɣi a, dini n-nyɛ ni o zali zalisi din yɛn gu ka taɣi a nti pahi saha shɛŋa  di yi ti zaya ni o kpuɣi so'chibisi n-gu ka taɣi a di yi ti niŋ ka a nyɛvuli ŋmɛri salim.

#2. Sokam mali soli ni o nam zuliya bee m-mali daŋ.

Sokam mali soli ni niŋ amiliya ka lahi mali daŋ.

#3. Di tu ni sokam nyɛ yim zaŋ chaŋ law polo. Di bi tu ni bɛ piigi dɔɣu n-ti so ka zaŋ kaɣili n-ti so zaŋ chaŋ law polo.

Ninsali Kam tu ni o baŋ ni daadam kam nyɛla yim zaŋ chaŋ law polo. Ninsali kam tu ni di human rights yaɣisim ka gaŋbu ka di ni.

#4. Di tu ni sokam mali ashili.

Ashili nyɛla so' shɛli ti ni kpuɣi ni ti gu ka taɣi ti maŋsi nti pahi ti ʒilɛli ni zaŋ jɛndi di ni bi tu ni ti zaŋdi  ya' shɛli n-niŋdi ti ni bɔri shɛm, dini n-nyɛ ka ti sɔɣi niriba ni ni tooi niŋ ti shɛli zaŋ chaŋ bɛ ni mi binshɛŋa zaŋ kpa ti polo, ka ti ni tooi gu ka taɣi ti maŋsi zaŋ chaŋ ninvuɣ'biɛri ban bɔri ni bɛ deei ti ni mali shɛli. 

#5. Ni sokam ni tooi yɛli o tiɛha, o daadiini, o haŋkali ni nyɛ shɛli.

Sokam malila soli zaŋ chaŋ o suhuyubu, tiɛha, haŋkali mini o daadiini polo; lala soli ŋɔ n-nyɛ, suhuyubu din ni tooi taɣi nira adiini bee o ni dihi tabili shɛli.

#6. Ni sokam tum tuma.

#7. Ni sokam bɔmi karim baŋsim.

 Yolisim 

 Deemi yolosm mini di bayana 

 Kundivihira  

Pubu:WikiForHumanRights 2022 in Northern Ghana
Pubu:Lahabaya zaa