Kpema

Kpem(a) nyɛla ninvuɣ'so ŋun maani ka lihiri biɛhigu ka di chani viɛnyɛla. O nyɛla ŋun baŋsiri o nyaaŋa din tu kamaata ni din tuhi ka lahi bɔri sɔŋsim tiri ban bɔri li. O nyɛla zuɣu n ti o nyaan doliba zaa . O biɛhigu nyɛla din nyɛ kpahima n ti o nyaan doliba zaa.

 Kpema tuma 
Kpema mali tuma pam zaŋ ti o nyaaŋa, di shɛŋa n-do gbunni ŋɔ.

 O bɔri saɣisigu tiri niriba
 Kpema lahi nyɛla ŋun bɔri bindirugu tiri o niriba
 O zandi n deeri paɣaba tiri o nyaaŋa
 O lahi mali paɣ' pini tiri sambanni nima
 O lahi maani yalikura tiri o nyaaŋa 
 O nyɛla ŋun bɔri suhudoo n-tiri o nyaaŋa 
 O nyɛla ŋun wumsiri o nyaan doliba viɛnyɛla

 Ŋuni n-lee simdi kpamli 
Kpamli ni tooi paai sokam. Di yi niŋ ka so yi nyɛ kpema ka ti kani, ŋun pa o zuɣu maa n-yɛn deei kpamli maa. O gba yi deei ka ti lahi kani, ŋun gba pa o zuɣu n-yɛn deei li. Kpamli ni tooi paai paɣa, di mi ni tooi lahi nyɛ doo.

Kpamli yi ti paai paɣa, tuun' shɛŋa din ti yɛn tum ka nyɛ dabba tuma, o bɔrila doo ka o tum li ti o.

 Kpamli balibu 
Kpamli balibu nyɛla din zooi, di shɛŋa n-nyɛ;

 piibu-piibu kpamli bee kpema
 Ŋme ka fa kpamli bee kpema
 Gahim pii kpamli bee kpema

 Kpamli fasara 
Kpamli bee kpeentali nyela din mali fasara ka kpam shebi ban fu n gari yeli ŋa. Ka di nyɛ din soŋdi ŋun kam mali korisi bee tahima ni o ti nyɛ kpema ka o dun ba ŋan nima o biɛhigu ni. Di sheŋa n-nyɛ;

 Kpeentali nin suma kuli nye la soŋsim zaŋ ti tarimba bee nandaamba ban kpaŋdi bɛ maŋa bela bela ka bɛ tum viɛnyɛla ka lahi nyɛ soŋsim zaŋ ti ninvuɣ'kpema bee yahinima ban kpaŋdi bɛ maŋa pam pam ka bɛ kpansi tumbu viɛnyɛlinga. 
 Kpema zaa tu ni o mali tɛhi wɔɣila ka lihiri katiŋa n gari o mulchi bee tumtumdiba - Jack Ma 
 Kpeen suŋ zaa malila yɛltɔɣali kam tumdi tuma, wula n lee di ninmɔhi ni hankali tali, n che di zambu bahigu, ka di kpaŋsi ti ka laɣim ti n gari ti yi fu n biɛ shɛm - Nelson Mandela. 

 Nyaan doliba 
Nyaan doliba nyɛla ninvuɣ'shɛba ban doli be kpema bee kpamba noli bee zalisi ka bɛ lihiri kpambi maa ni biɛ shɛm. Bi nyela bi kpambi ni niŋ shɛba fooro ka bɛ tumdi n doli fooro maa. Bi yela ban bɔri gubu ni taɣibu n-tiri bi kpamba (kpema) saha shɛli kam ka vorisa bee mushiiba ti yɛn n paaigi kpem maa.

 Kundivihira 

Pubu:Kpema