Gariba II

Bukali II (ka bɛ dɔɣi o Bukali, Bukari, Abukari, bee Abubakar) n-nyɛ Yaa Na' so ŋun na ʒi Yani gbandi zuɣu, ka su Dagbaŋ ni di yaɣa zaa. Bukali II ni siɣi Gariba I la zuɣu, o nam yuli din lahi pahi n-nyɛ Naa Gariba II.

 Piligu 
Bɛ dɔɣi o la silimiin gɔli February, yuuni 1939. Bɛ daa dɔɣi o la nam zuliya ni Mioŋ. O ba n-daa nyɛ Naa Mahama III, ŋun daa di Yani yuuni 1938 zaŋ chaŋ 1948 la. O ma mi n-daa nyɛ Napaɣi Duhili Ayishetu (Shetu) ŋun daa nyɛ Kulunkpe Naa Abukari nabipuɣinga la.

Naa Gariba II daa ʒinila Puriya din pa Saŋ zuɣu a yi yi Tamale chani Naya la, o daa nyɛla pukpara n-kɔri ka di chibiri pam.

 Nam 
Naa Bukali daa tuui dila Kpunkpono; n-yi ni di Savelugu, din pahi tinsi ata shɛli din nanima diri Yani la.

Bukali ka Dagbaŋ Yɔɣu na'gbahiriba daa gbaai Yaa Naa ŋun pahiri pihita ni ayɔpoi (37), silimiin' goli January biɛɣu pishi yinika dali yuuni 2019, baayan Yani gbandi daa kuli doniya paai yuun' pia ni ayɔbu ka na ka naa ka gbaŋlana n-daa na ʒiya. O gbaabu ni daa bi kɔŋ nangbankpeen' bihi, kamani o yaannim' ban daa gari yuun'kɔbiga nyaaŋa la. Bonaa Kalim nyɛli n-nyɛ Bukali, o daa dirila Piɣu ka diri Tɔŋ ka chaŋ o ba Naa Andani sani ni o ti zaŋ Kariga n-ti o, ka Naa Alhassan Tipariga diri Tampiŋ ka chaŋ ni Naa Andani ti zaŋ Kariga n-ti o. Naa Andani Jirilɔŋ mi daa zaŋ Kariga maa n-ti Naa Alhassan Tipariga ka yɛli Savelugu Naa Bukali Jia ni o niŋmi suɣulo.

Zuliya
O ba n-daa nyɛ Yaa-Naa Mahan - Kpɛma ŋun daa nyɛ yabido kuro n-ti Kampakuya Naa Abdulai Yakubu Andani ŋun pa nyɛ Yoo Naa ŋɔ. Naa Mahan Kpɛma daa nyɛla Ndan Yaa-Naa Yakubu Andani II ŋun daa kani Silimiin' gɔli March yuuni 2002 la yabidoo, ka o ba daa nyɛ Naa Mahama Andani lll (1968-1969). Naa Yakubu Andani II bapira n-nyɛ Naa Gariba II ŋun diri Yani ŋɔ ka di zuɣu che ka o nyɛla yabidoo n-ti Kampakuya Naa ŋun daa nyɛ Gbaŋlana n-ti Yani pɔi ka bɛ naan yi leegi o Savelugu naa la, din zuɣu chemi ka Naa Gariba II kpalim daŋ kpema zaŋ ti Andani Yili nima zaa.

 Salima 
Dagbaŋ lunsi mali yɛltɔɣa shɛŋa bɛ ni tooi mali n-salindi Yaannanima. Lala salima ŋɔ din nyaaŋa, Yaa Naa kam mali la salin’shɛŋa din buɣisiri o ko. Abukari II salima nyɛla din galisi. O ni yu' shɛŋa m-bɔŋɔ:
 .

 Kundivihira 

Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni
Pubu:Dagbamba
Pubu:Doo
Pubu:Dagbaŋ nabihi
Pubu:1939 dɔɣam
Pubu:Naya nima
Pubu:Yaa Nanima
Pubu:B-Class